Budho

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eo">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipedio</sitename>
    <dbname>eowiki</dbname>
    <base>https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Aŭdvidaĵo</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialaĵo</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskuto</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto-Diskuto</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipedia diskuto</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dosiero</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dosiero-Diskuto</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-Diskuto</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ŝablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ŝablono-Diskuto</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio-Diskuto</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portalo</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portala diskuto</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Projekto</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Projekta diskuto</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Budho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>437</id>
    <revision>
      <id>9393074</id>
      <parentid>9382746</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28112" sha1="me7wp3aehucd4w1y4irf78ikvglygft" xml:space="preserve">{{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la termino &quot;budho&quot;. Pri la budho de ĉi tiu erao, vidu la artikolon [[budho Gotamo]].}}
[[Dosiero:Mawlamyine banner Reclining Buddha - Win Sein Taw Ya.jpg|centre|775ra]]
{{Informkesto gravulo
|dato de naskiĝo     =[[6-a jarcento a.k.|566 a. K.]]
|dato de morto     =[[-486 |486  a. K.]]
}}
{{Budhisma termino
| sa = बुद्ध (''Buddha'')
| pi = बुद्ध (''Buddha'')
| si = සම්මා සම්බුදුවරු (''Sammā sambuduvaræ'')
| ja = 仏陀（''Butta''){{sfn|kotobank.jp}}&lt;br /&gt;仏 (''Hotoke''){{sfn|kotobank.jp}}
| ko = 부처 (''Bucheo'')
| bo = སངས་རྒྱས། (''sangs rgyas'')
| my = ဘုရားဂုဏ်တော်
| th = พระพุทธเจ้า
| lo = ພຣະພຸດທະເຈົ້າ
| vi = ''Phật''
}}
[[Dosiero:Kamakura Budda Daibutsu front 1885.jpg|dekstra|eta|Skulptaĵo de la [[budho Amitabo]] en [[Kamakuro]], [[Japanio]].]]

'''Budho'''{{#tag:ref|''Homo, atinginta la plej altan gradon de sciado k klarvidado k atinginta la nirvanon.''{{sfn|PIV|2012}}|group=&quot;noto&quot;}} estas honora titolo por tiuj [[bodisatvo]]j, kiuj atingis [[budheco]]n,{{sfn|Merriam-Webster}} trovebla en pluraj hindidevenaj pensosistemoj, precipe en [[budhismo|budaismo]], al kiu ĝi donis sian nomon. La budao de ĉi tiu epoko estas la [[budho Gotamo]].

== Etimologio ==
[[Dosiero:'Jûsambutsu-Mandala' (Mandala of the Thirteen Buddhas), Muromachi period Japan, hand colored woodblock print, Honolulu Academy of Arts.jpg|maldekstra|eta|150ra|Mandalo de la tridek tri budhoj, [[Muromaĉi-epoko]], [[Japanio]].]]
La vorto ''budho'' devenas de la vorto ''buddha'' (बुद्ध), kiu en [[sanskrito]], [[prakrito]] kaj [[palio]] signifas &quot;[[vekiĝo (budhismo)|vekiĝinto]]n&quot;. Ĝi devenas de la hipoteza radiko ''budh'' (''percepti'').{{sfn|Turner|p=525}} [[Francisko Azorín]] indikas etimologion el sanskrita ''Budha'' (''saĝa''), el ''budh'' (''kompreni'').{{sfn|Azorín|1932|p=42}}

=== Esperantigo ===
Ekzistas tri proponoj por la esperantigo de la titolo ''buddha'':
# '''Buddo''':{{sfn|PIV|2012}}{{sfn|ReVo}} proponita de [[Zamenhof]].
# ''Budao'':{{sfn|PIV|2012}}{{sfn|ReVo}}{{sfn|Lanti|1937}} laŭ la [[Esperantigo de vortoj el Sanskrita fonto|kutimoj de Esperanto]] (tiuj fontoj ne aŭdis pri la iama hungara urbo!).
# '''Budho''':{{sfn|PIV|2012}}{{sfn|ReVo}} kvankam ĝi tamen estas misanalizo de la latinigo per IAST ([[IAST|Internacia Alfabeto de Sanskrita Transliterigo]]), kiu uzas -h post konsonantoj por indiki, ke ili estas aspiritaj, same kiel en Esperanto oni uzas -x aŭ -h por indiki, ke la konsonanto estas ĉapelita, ĝi fariĝis la plej populara el la tri proponoj. Tiu ĉi formo estas ankaŭ uzata en la nomo de [[Budhana Ligo Esperantista]].

== Budheco ==
La stato de tiuj, kiuj iĝis budhoj nomiĝas ''budheco'' ([[Sanskrito]]: बुद्धत्व ''buddhatva''; [[Palia lingvo|Palio]]: बुद्धत्त ''buddhatta'' aŭ बुद्धभाव ''buddhabhāva'').{{sfn|Spoken Sanskrit Dictionary}}

La celo de [[bodisatvo|bodisatvoj]] en [[Mahajano|mahajana budhismo]] estas atingi perfektan budhecon (''samyak-sambuddhatva''), same kiel faris post pluraj vivoj la bodisatvo kiu fariĝis la [[budho Gotamo]], por povi helpi ĉiujn estaĵojn instruante ilin la vojon al la ĉesigo de sufero.{{sfn|Gethin|1998|p=224}} Tio ĉi kontrastas kun la celo de [[Hinajano|hinajana budhismo]], en kiu la celo estas iĝi [[arahanto]].{{sfn|Gethin|1998|p=224}}

== Specoj de budhoj ==
Budhismo mencias tri specojn de budhoj:{{sfn|Harvey|2013|p=99}}

# '''Ververa budho''':&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;En Palio, ''sammā-sambuddha''; en Sanskrito, ''samyak-sambuddha''.&lt;/ref&gt; Atinganta vekiĝon sen la helpo de aliaj en tempo kiam la [[Budhismo|budha darmo]] ne estas konata, kaj &quot;ekmovanta la dharmoradon&quot;, t. e. komencanta budhisman instruadon kaj fondanta [[samgo]]n kaj [[ŝasano]]n, kiuj espereble postvivos lin mem. La vorto ''budho'' sen ia ajn aldono plejofte indikas tian, kaj kiam ĝi havas artikolon kaj estas majuskligita, ''la Budho'', ĝi indikas la historian budhon de nia erao, la [[budho Gotamo]].
# '''Privata budho''':&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;En Palio, ''pacceka-buddha''; en Sanskrito, ''pratyeka-buddha''.&lt;/ref&gt; Ankaŭ vekiĝinto sen la helpo de aliaj en tempo kiam la darmo ne estas konata, sed ne ''ekmovanta la darmoradon''. Tiaj budhoj povas doni simplajn moralajn konsilojn, sed ne kapablas organizi sisteman agadon.
# '''Disĉipla budho''':&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;En Palio, ''sāvaka-buddha''; en Sanskrito, ''śrāvaka-buddha''.&lt;/ref&gt; atinganta vekiĝon en la tempo kiam la darmo ja estas konata, do dum [[ŝasano]], kaj kun apogo de [[samgo]]. Sed tio ne signifas, ke la samgo faras lian laboron. La decidajn paŝojn li devas mem fari.

Laŭ [[Teravado|Teravada budhismo]], la tri kategorioj atingis la saman liberigintan komprenon. Diferencaj estas la cirkonstancoj de tiu atingo, kaj la pedagogiaj kaj organizaj kapabloj de la tri.

Principe, ''budho'' estas sinonimo de ''[[arahanto]]'', sed en la praktika lingvouzo, ''budho'' plejofte signifas la kategorion unu, dum ''arahanto'' la kategorion tri.

== Budhoj ==
=== La sep prabudhoj ===
[[Dosiero:022 Stupas and Bodhi Trees representing the Seven Buddhas (33772342726).jpg|eta|450ra|''La sep prabudhoj'' ĉe [[Sanĉio]] (–1-a jarcento), reprezentitaj per tri [[stupao]]j kaj kvar arboj kun tronoj antaŭ ili. Plejdekstre troviĝas la [[Bodiarbo]], reprezentanta la [[budho Gotamo|budhon Gotamon]]; la apuda arbo estas [[banjano]], kiu reprezentas la [[budho Kaŝjapo|budhon Kaŝjapon]]; kaj la ceteraj arboj kaj stupaoj reprezentas la budhojn [[budho Konagamano|Konagamanon]], [[budho Krakuĉando|Krakuĉandon]], [[budho Viŝvabuo|Viŝvabuon]], [[budho Ŝikino|Ŝikinon]] kaj [[budho Vipaŝino|Vipaŝinon]].{{sfn|Marshall|1918|p=46ff}}]]

En la plej antikva tavolo de tekstoj en [[Palio]], kiel la kvar unuaj ''[[Nikajoj]]'', la jenaj sep budhoj (''saptatathāgata'') estas menciitaj kun nomo:{{sfn|Marshall|1918|p=46ff}}
# [[Budho Vipaŝino]]
# [[Budho Ŝikino]]
# [[Budho Viŝvabuo]]
# [[Budho Krakuĉando]]
# [[Budho Konagamano]]
# [[Budho Kaŝjapo]]
# [[Budho Gotamo]]

La budho Gotamo estas la nuntempa budho, kaj la aliaj ses estas budhoj kiuj ekzistis antaŭ ol li.

=== La nuna budho ===
{{Ĉefartikolo|budho Gotamo}}
[[Dosiero:Buddha Sakyamuni on the Rummindei pillar of Ashoka.jpg|eta|maldekstra|La vortoj ''Bu-dhe'' kaj ''Sa-kya-mu-nī'' en [[Brahmia skribsistemo]] sur la [[kolono de Aŝoko]] en [[Lumbinio]].]]

La titolo ''budho'' estas ankaŭ ofte uzita por paroli pri la budho de ĉi tiu erao, la [[budho Gotamo]],{{sfn|新村|1986}} ankaŭ nomita budho Ŝakjamunio, kiun oni kelkfoje nomas simple ''la Budho''.

=== La estontaj budhoj ===
La ''Cakkavattisīhanādasutta'' de la ''Dīghanikāya'' ankaŭ mencias, ke post la sep antikvaj budhoj venos la estonta [[budho Majtrejo]].{{sfn|Cakkavatti Sutta: The Wheel-turning Emperor}}

=== La dudek naŭ budhoj ===
La dudek naŭ budhoj estas la budhoj priskribitaj en la ''[[Kronikoj de la budhoj]]'' (''Buddhavaṃsa'') el la ''[[Tripitako]]'' de [[Teravado|Teravada budhismo]],{{sfn|Lancaster|2005}}{{sfn|Manual of Buddhist Terms and Doctrines (Pali Dictionary)}}{{sfn|Buddha Dharma Education Association}} teksto verkita inter la –1-a kaj la –2-a jarcentoj, kiu priskribas la vivon de la [[budho Gotamo]] kaj la dudek sep budhoj kiuj ekzistis antaŭ ol li.{{sfn|Morris|1882}} Dudek unu budhoj estas aldonitaj al la listo de sep antikvaj budhoj priskribita en la plej antikva tavolo de tekstoj en la ''Nikajoj''.{{sfn|Abeynayake|1984|p=113}}{{sfn|Horner|1975}} Al tiuj dudek ok budhoj estas aldonita la estonta [[budho Majtrejo]], menciita en la ''Cakkavattisīhanādasutta'' de la ''Dīghanikāya''.{{sfn|Cakkavatti Sutta: The Wheel-turning Emperor}}

Laŭ aliaj pli malfruaj tekstoj, ĉiu kalpo havas mil budhojn, kaj la budho Majtrejo estos la kvina budho de la badrakalpo.{{sfn|Buddhistdoor International}} Do, la budho Krakuĉando estas la unua budho de nia kalpo, la badrakalpo, kaj la budho Viŝvabuo estas la mila budho de la vjuhakalpo, la glora kalpo. La budho Gotamo estas la kvara kaj nuntempa budho de la badrakalpo.

==== Listo de la dudek naŭ konataj budhoj ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!
!Nomo en Esperanto
!Nomo en [[Palio]]{{sfn|Malalasekera|p=294}}{{sfn|Davids|1878}}{{sfn|Horner|1975}}
!Nomo en [[Sanskrito]]
![[Varno]]{{sfn|Davids|1878}}{{sfn|Horner|1975}}
!Naskiĝloko{{sfn|Davids|1878}}{{sfn|Horner|1975}}
!Gepatroj{{sfn|Davids|1878}}{{sfn|Horner|1975}}
!Arbo de vekiĝo{{sfn|Malalasekera|p=319}}{{sfn|Davids|1878}}{{sfn|Horner|1975}}
![[Bodisatvo]] de Gotamo{{sfn|Horner|1975}}
|-
| 1
|Budho Triŝnankaro
|Taṇhaṅkara
|Tṛṣṇaṃkara
|[[Kŝatrijo]]
|Popphavadi
|Raĝo Sunandha kaj raĝino Sunandhā
|Rukkaththana
|
|-
| 2
|Budho Medankaro
|Medhaṅkara
|Medhaṃkara
|
|Yaghara
|Sudheva kaj Yasodhara
|Kaela
|
|-
| 3
|Budho Ŝaranankaro
|Saraṇaṅkara
|Śaraṇaṃkara
|
|Vipula
|Sumangala kaj Yasawathi
|Pulila
|
|-
| 4
|[[Budho Dipankaro]]
|Dīpaṃkara
|Dīpaṃkara
|[[Bramano]]
|Rammavatinagara
|Sudheva kaj Sumedhaya
|Pipphala
|La riĉa bramano [[Sumedo]]{{sfn|Ghosh|1987}}
|-
| 5
|Budho Kaŭndinjo
|Koṇḍañña
|Kauṇḍinya
|Kŝatrijo
|Rammavatinagara
|Sunanda kaj Sujata
|Salakalyana
|La [[ĉakravartio]] Vijitavi (en Candavatinagara, Majjhimadesa)
|-
| 6
|Budho Mangalo
|Maṅgala
|Maṃgala
|Bramano{{sfn|Beal|1875}}
|Uttaranagara
|Uttara kaj Uttara
|Nāga ([[Mesua ferrea]])
|Suruchi
|-
| 7
|Budho Sumanaso
|Sumana
|Sumanas
|Kŝatrijo{{sfn|Beal|1875}}
|Mekhalanagara
|Sudassana kaj Sirima
|Nāga (Mesua ferrea)
|La [[nago|naga]] raĝo Atulo
|-
| 8
|Budho Rajvato{{sfn|Malalasekera|p=754}}
|Revata
|Raivata
|Bramano{{sfn|Beal|1875}}
|Sudhannavatinagara
|Vipala kaj Vipula
|Nāga (Mesua ferrea)
|Bramano kiu parkeris la [[vedoj]]n
|-
| 9
|Budho Ŝobito
|Sobhita
|Śobhita
|Kŝatrijo{{sfn|Beal|1875}}
|Sudhammanagara
|Sudhammanagara kaj Sudhammanagara
|Nāga (Mesua ferrea)
|La bramano Sujata (en Rammavati)
|-
| 10
|Budho Anavamadarŝino
|Anomadassi
|Anavamadarśin
|Bramano{{sfn|Beal|1875}}
|Candavatinagara
|Yasava kaj Yasodara
|Ajjuna
|[[Jakŝo|Jakŝa]] raĝo
|-
| 11
|Budho Padmo
|Paduma{{sfn|Malalasekera|p=131}}
|Padma
|Kŝatrijo{{sfn|Beal|1875}}
|Campayanagara
|Asama kaj Asama
|Salala
|[[Leono]]
|-
| 12
|Budho Narado
|Nārada
|Nārada
|
|Dhammavatinagara
|La raĝo Sudheva kaj Anopama
|Sonaka
|Meditanta asketo en [[Himalajo]]
|-
| 13
|Budho Padmotaro
|Padumuttara{{sfn|Malalasekera|p=136}}
|Padmottara
|Kŝatrijo
|Hansavatinagara
|Anurula kaj Sujata
|Salala
|La asketo Jatilo
|-
| 14
|Budho Sumedo
|Sumedha
|Sumedha
|Kŝatrijo
|Sudasananagara
|Sumedha kaj Sumedha
|Nipa
|Naskiĝinta en Uttaro
|-
| 15
|Budho Suĝato
|Sujāta
|Sujāta
|
|Sumangalanagara
|Uggata kaj Pabbavati
|Velu
|Ĉakravartio
|-
| 16
|Budho Prijadarŝino
|Piyadassi{{sfn|Malalasekera|p=207}}
|Priyadarśin
|
|Sudannanagara
|Sudata kaj Subaddha
|Kakudha
|La bramano Kassapa (en Sirivattanagara)
|-
| 17
|Budho Artadarŝino
|Atthadassi
|Arthadarśin
|Kŝatrijo
|Sonanagara
|Sagara kaj Sudassana
|Champa
|La bramano Susino
|-
| 18
|Budho Darmadarŝino
|Dhammadassī
|Dharmadarśin
|Kŝatrijo
|Surananagara
|Suranamaha kaj Sunanada
|Bimbajala
|[[Indro]], la estro de la dioj
|-
| 19
|Budho Sidarto
|Siddhattha
|Siddhārtha
|
|Vibharanagara
|Udeni kaj Suphasa
|Kanihani
|La bramano Mangal
|-
| 20
|Budho Tiŝjo
|Tissa
|Tiṣya
|
|Khemanagara
|Janasando kaj Paduma
|Assana
|La raĝo Sujata de Yasavatinagara
|-
| 21
|Budho Puŝjo
|Phussa{{sfn|Malalasekera|p=257}}
|Puṣya
|Kŝatrijo
|[[Varanasio|Kāśi]]
|Jayasena kaj Siremaya
|Amalaka
|Vijitavi
|-
| 22
|[[Budho Vipaŝjino]]
|Vipassī
|Vipaśyin
|Kŝatrijo
|Bandhuvatinagara
|Vipassi and Vipassi
|Pāṭalī (Stereospermum chelonoides)
|La raĝo Atula
|-
| 23
|[[Budho Ŝikino]]
|Sikhī
|Śikhin
|Kŝatrijo
|Arunavattinagara
|Arunavatti kaj Paphavatti
|Puṇḍarīka ([[mangujo]])
|Arindamo (en Paribhuttanagara)
|-
| 24
|[[Budho Viŝvabuo]]
|Vessabhū
|Viśvabhū
|Kŝatrijo
|Anupamanagara
|Suppalittha kaj Yashavati
|Sāla ([[fortika ŝoreo]])
|Sadassana (en Sarabhavatinagara)
|-
| 25
|[[Budho Krakuĉando]]
|Kakusandha
|Krakucchanda
|Bramano
|[[Gotihavo|Khemavatinagara]]
|Aggidatta —la raĝa pastro (''rājpurohit'') de la raĝo Khema— kaj Visakha
|Sirīsa ([[Albizio|Albizia lebbeck]])
|La raĝo Khema{{sfn|jatakaonline.com}}
|-
| 26
|[[Budho Kanakamunio]]
|Koṇāgamana
|Kanakamuni
|Bramano{{sfn|Barua|2008}}
|[[Nigalihavo|Sobhavatinagara]]
|La bramano Yaññadatta kaj Uttara
|Udumbara (Ficus racemosa)
|La raĝo Pabbata de la monta regiono en Mithila
|-
| 27
|[[Budho Kaŝjapo]]
|Kassapa{{sfn|Cunningham|1880}}
|Kāśyapa
|Bramano
|[[Varanasio|Baranasinagara]]
|La bramano Brahmadatta kaj Dhanavati
|Nigrodha ([[banjano]])
|Jotipala (en Vappulla)
|-
| 28
|[[Budho Gotamo|Budho Gotamo (nuntempa)]]
|Gotama
|Gautama
|Kŝatrijo
|[[Lumbinio]]
|La raĝo [[Ŝudodano]] kaj [[Majadevio]]
|Assattha ([[Ficus religiosa]])
|La [[bodisatvo]] Gotamo
|-
|29
|[[Budho Majtrejo]]
|Metteyya
|Maitreya
|Bramano{{sfn|Cakkavatti Sutta: The Wheel-turning Emperor}}
|[[Varanasio|Ketumatī]]{{sfn|Vipassana.info}}
|Subrahma kaj Brahmavati{{sfn|Vipassana.info}}
|Nāga (Mesua ferrea)
|—
|-
|}

=== Ekstermondaj budhoj ===
En [[budhismo]] ekzistas multaj paralelaj mondoj kaj en ĉiu mondo nur ekzistas unu budho, ĝis la instruoj de la budhoj estas forgesitaj. Tiam nova budho aperas en la mondo, malkovras la instruojn kaj ekinstruas ilin. Ĉefe laŭ [[Mahajano|Mahajana budhismo]], en kelkaj el tiuj paralelaj mondoj ekzistas paralelaj budhoj, kiel la [[budho Amitabo]], kiu estas la ĉefa budho en [[purlanda budhismo]]. Li estas la budho de la [[purlando]] [[Sukavatio]], kiun li mem kreis, en la plej okcidenta parto de la universo, trans la limoj de nia mondo.
Laŭ la ''Plilonga Sutro de Nemezurebla Vivo'', la budho Amitabo estis en pratempa epoko [[bikŝuo]] nomita Darmakaro, kiu lernis pri [[budhismo]] de alia ekstermonda budho, la [[budho Lokeŝvararaĝo]].

==== La supera budho ====
{{Ĉefartikolo|budho Vajroĉano}}
Laŭ [[Vaĝrajano|esotera budhismo]], ekzistas eterna budho, kiu estas la [[vera korpo]] (''dharmakāya'') de ĉiu alia budho. Tiu budho estas la [[budho Vajroĉano]].

==== La kvin budhoj de saĝeco ====
[[Dosiero:Taizokai.jpg|eta|La [[mandalo]] de la utera mondo, reprezentanta en la centro la okpetalan halon kun la [[budho Vajroĉano]] en la centro, ĉirkaŭita de la aliaj kvar budhoj de saĝeco kaj kvar bodisatvoj. Desupre, laŭhorloĝe, la [[budho Ratnasambavo]], [[Samantabadro]], la [[budho Akŝobjo]], [[Manĝuŝrio]], la [[budho Amogasidio]], [[Avalokiteŝvaro]], la [[budho Amitabo]] kaj [[Majtrejo]].]]

En [[Vaĝrajana budhismo]] estas kvin ekstermondaj budhoj (''pañcatathāgata''), kiuj aperas en budhisma tantroj kaj rilatas al [[trikorpeco]]. Ili reprezentas kvin kvalitojn de la unua budho, la [[budho Vajroĉano]], asociitaj kun la [[vera korpo]] (''dharmakāya'').{{sfn|Williams|p=210}}

Laŭ la ''Tattvasaṃgrahatantra'', estas kvar familioj de budhoj. La kompleta [[mandalo]] ''Vajradhatu'' kun kvin budhoj unue aperis en la ''Vajraśekharasūtra'', laŭ kiu ilia fonto estas la [[budho Vaĝradaro]].{{sfn|Williams|p=210}}

Ili estas ĉefe gravaj en [[Ŝingono|mantra budhismo]], kie ili estas reprezentitaj en la mandalo de la ''Śūraṅgamasūtra''.

Ĉiu el la kvin budhoj de saĝeco havas purlandon. En tiu de la budho Akŝobjo, la purlando Abiratio, loĝas [[Vimalakirtio]] kaj [[Milarepo]].

Ili estas reprezentitaj jene:

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Budho
![[Bodisatvo]]
![[Purlando]]
!Ĉefpunkto
!Virina paro
![[Semo (budhismo)|Semo]]

|-
|[[Budho Vajroĉano]]
|[[Samantabadro]]
|Akaniṣtha Gaṇḍavyuha
|Centro
|Blanka Taro
|[[Dosiero:BonjiVam.png|50ra]] (vaṃ){{sfn|頼富|p=55}}

|-
|Budho Ratnasambavo
|Ratnapanio
|Ŝrimato
|Sudo
|Mamaki{{sfn|buddhanature.com/buddha/mamaki.html}}
|[[Dosiero:BonjiTrah.png|50ra]] (trāḥ){{sfn|頼富|p=55}}

|-
|[[Budho Amitabo]]
|[[Avalokiteŝvaro]]
|[[Sukavatio]]
|Okcidento
|Pandara{{sfn|buddhanature.com/buddha/pandara.html}}
|[[Dosiero:.Bonji-hrīḥ.svg|45ra]] (hrīḥ){{sfn|頼富|p=55}}

|-
|Budho Amogasidio
|Viŝvapanio
|Prakuto
|Nordo
|Verda Taro{{sfn|Religionfacts.com}}{{sfn|Buddhism.kalachakranet.org}}
|[[Dosiero:BonjiAh.png|50ra]] (aḥ){{sfn|頼富|p=55}}

|-
|[[Budho Akŝobjo]]
|[[Vaĝrapanio]]
|[[Abiratio]]
|Oriento
|Locanā
|[[Dosiero:BonjiHuum.png|50ra]] (hūṃ){{sfn|頼富|p=55}}
|}

== Bildaro ==
{{Bildgalerio
|titolo=
|piednoto=
|larĝo=220
|alto=150
|vicigo=centre

|Dosiero:Borobudur-perfect-buddha.jpg
|Skulptaĵo de la ''[[budho Gotamo|perfekta budho]]'' en [[Borobuduro]], [[Indonezio]].

|Dosiero:28Buddhas-01.JPG
|Omaĝo al la dudek ok budhoj priskribitaj en la ĉapitro 27 de la ''[[Budavamso]]'', [[Jangono]], [[Birmo]].

|Dosiero:KushanMaitreya.JPG
|Statuo de la [[budho Majtrejo]] de la 2-a jarcento en [[Greka Budhismo|grekobudhisma stilo]].

}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Budho Vajroĉano]]
* [[Budho Amitabo]]
* [[Budavanso]]
* [[Bodisatvo]]
* [[Ŝravakajano]]

{{Portalo|Budhismo}}

== Notoj ==
{{Notoj}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

=== Bibliografio ===
{{Refbegin}}
&lt;!--A--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| titolo = A textual and Historical Analysis of the Khuddaka Nikaya
| lasta = Abeynayake
| unua = Oliver Ph. D.
| loko = Colombo
| eldono = 1-a
| jaro = 1984
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el la reto
| url = https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.26.0.than.html
| titolo = Cakkavatti Sutta: The Wheel-turning Emperor
| retejo = Access to Insight
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Azorín
| unua = Francisko
| aŭtoroligilo = Francisko Azorín
| titolo = [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio)
| eldonejo = Presejo Chulilla y Ángel
| loko = Madrido
| jaro = 1932
| paĝoj = 42
| lingvo = eo}}
&lt;!--B--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Barua
| unua = A.
| titolo = Dīgha-Nikāya: Romanize Pāli Text with English Translation
| eldono = 1-a
| volumo = 2
| paĝo = 6
| eldoninto = New Bharatiya Book Corporation
| loko = Delhi
| jaro = 2008
| isbn = 81-8315-096-9
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Beal
| unua = Samuel
| titolo = The Romantic Legend of Śākya Buddha: From the Chinese-Sanscrit
| eldoninto = Trubner &amp; Company, Ludgate Hill
| loko = London
| jaro = 1875
| ĉapitro = ''Chapter III: Exciting to Religious Sentiment''
| paĝoj = 10-17
| url = https://archive.org/stream/cu31924023164209#page/n5/mode/2up
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Bogle
| unua = George; Markham, Clements Robert; Manning, Thomas
| jaro = 1999 | titolo = Narratives of the Mission of George Bogle to Tibet and of the Journey of Thomas Manning to Lhasa
| isbn = 81-206-1366-X
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el la reto
| titolo = Buddhism in a Nutshell Archives, Chapter 36: The Buddhas in the Three Periods of Time
| retejo = Buddhistdoor International
| loko = Hong Kong
| lingvo = en
| url = http://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/nutshell/teach36.htm
| alirdato = 2014-12-21
}}
# {{Citaĵo el libro
| url = http://www.buddhanet.net/budvamsa.htm
| titolo = History of the Buddhas
| retejo = buddhanet.net
| eldoninto = Buddha Dharma Education Association
| alirdato = 8-12-2015
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Bucknell
| unua = Roderick; Stuart-Fox, Martin
| jaro = 1986)
| titolo = The Twilight Language: Explorations in Buddhist Meditation and Symbolism
| eldoninto ~ Curzon Press: London
| isbn = 0-312-82540-4
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Buswell Jr.
| unua = R. E.; López Jr., D. S.
| titolo = The Princeton Dictionary of Buddhism
| edition=1st
| paĝoj = 106, 776
| eldoninto = Princeton University Press
| loko = Princeton, New Jersey
| jaro = 2014
| isbn = 978-0-691-15786-3
| url = https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ&amp;pg=PA106&amp;lpg=PA106&amp;dq=Buddhas+of+the+present+kalpa#v=onepage&amp;q=Buddhas%20of%20the%20present%20kalpa&amp;f=false
| lingvo = en
}}

&lt;!--C--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Cunningham
| unua = Alexander
| titolo = Report of Tours in the Gangetic Provinces from Badaon to Bihar, in 1875-76 and 1877-78
| ĉapitroj =XVIII: Tandwa
| paĝoj =70–8
| eldoninto = Office of the Superintendent of Government Printing
| loko =Calcutta
| jaro = 1880
|url=https://archive.org/stream/reporttoursinga00cunngoog#page/n80/mode/1up
| lingvo = en
}}
&lt;!--D--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Davids
| unua = Thomas William Rhys
| titolo = Buddhist Birth-Stories; Jataka Tales. The Commentarial Introduction Entitled Nidana-Katha; The Story of the Lineage
| ĉapitro = The Successive Bodhisats in the Times of the Previous Buddhas
| paĝoj = 115-44
| eldoninto = George Routledge &amp; Sons
| loko = London
| jaro = 1878
| url = https://archive.org/stream/buddhistbirth00daviuoft#page/n132/mode/1up
| lingvo = en
}}
&lt;!--G--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Gethin
| unua = Rupert
| titolo = The Foundations of Buddhism
| jaro = 1998
| eldoninto = Oxford University Press
| loko = Oxford
| isbn = 0-19-289223-1
| paĝoj = 224–234
| eldono = 1
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el gazeto
| lasta = Ghosh
| unua = B.
| titolo = Buddha Dīpankara: Twentyfourth Predecessor of Gautama
| gazeto = Bulletin of Tibetology
| volumo = 11 (nova serio)
| numero = 2
| paĝoj = 33-8
| jaro = 1987
| issn = 0525-1516
| url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/bot/pdf/bot_1987_02_03.pdf
| lingvo = en
}}
&lt;!--H--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Harvey
| unua = Peter
| jaro = 2013
| titolo = An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices
| eldono = 2
| loko = Cambridge
| eldoninto = Cambridge University Press
| isbn = 9780521676748
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Horner
| unua = Isaline Blew
| titolo = The Minor Anthologies of the Pali Canon. Volume III: Buddhavaṁsa (Chronicle of Buddhas) and Cariyāpiṭaka (Basket of Conduct)
| eldoninto = Pali Text Society
| loko = London
| jaro = 1975
| isbn = 0-86013-072-X
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el la reto
| aŭtoro = Huntington
| titolo = Life of the Buddha: Dīpankara's Prediction of Enlightenment
| eldoninto = The Huntington Archive - The Ohio State University
| url = http://huntingtonarchive.osu.edu/studypages/internal/dl/SouthAsia/Buddhist/pgs/u5/DL0208m.htm
| lingvo = en
| alirdato = 2020-05-03
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20140808032753/http://huntingtonarchive.osu.edu/studypages/internal/dl/SouthAsia/Buddhist/pgs/u5/DL0208m.htm
| arkivdato = 2014-08-08
}}
&lt;!--J--&gt;
# {{Citaĵo el la reto
| url = http://www.jatakaonline.com/jataka-tales/00110-prophecies-of-kakusandha-buddha-konagamana-buddha-and-kassapa-buddha
| titolo = Prophecies of Kakusandha Buddha, Konagamana Buddha and Kassapa Buddha
| retejo = jatakaonline.com
| alirdato = 2011-07-13
| lingvo = en
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20110713091317/http://www.jatakaonline.com/jataka-tales/00110-prophecies-of-kakusandha-buddha-konagamana-buddha-and-kassapa-buddha
| arkivdato = 2011-07-13
}}
&lt;!--K--&gt;
# {{Citaĵo el la reto
|url=https://kotobank.jp/word/%E4%BB%8F%E9%99%80-125215
|titolo=仏陀(ぶっだ)とは - コトバンク
|retejo=kotobank.jp
|eldoninto=朝日新聞社
|alirdato=2017-09-26
|lingvo=ja
}}
&lt;!--L--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta  = Lancaster
| unua= L. R.
| titolo = Encyclopedia of Religion
| eldono = 2
| ĉapitro = Buddhist Books and Texts: Canon and Canonization
| paĝo = 1252
| eldoninto = Macmillan Reference USA
| loko = New York
| jaro = 2005
| isbn = 978 00-286-5733-2
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el la reto
| aŭtoro = [[Eŭgeno Lanti|Lanti, Eŭgeno]]
| url = http://www.autodidactproject.org/other/lanti-leteroj/Tridekses.html
| titolo = &quot;Inter Japanaj Kamparanoj&quot;, letero de Lanti al k-do K. B. en Nederlando,
| dato = la 14-an de Majo de 1937
| lingvo = eo
}}
&lt;!--M--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Malalasekera
| unua = Gunapala Piyasena
| titolo = Dictionary of Pāli Proper Names
| eldoninto = Motilal Banarsidass Publishers Private Limited
| loko = Delhi
| jaro = 2007
| isbn = 978-81-208-3020-2
| url = https://books.google.com/books?id=8Au_lIP1ZnQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Gunapala+Piyasena+Malalasekera%22#v=onepage&amp;q&amp;f=false
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Marshall
| unua = John
| titolo = A Guide to Sanchi
| jaro = 1918
| eldoninto = Superintendent Government Printing
| loko = [[Kalkato]]
| url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.459148
}}
# {{Citaĵo el la reto
| url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/Buddha
| titolo = &quot;Buddha&quot;, angla vortaro Merriam-Webster
| retejo = Merriam-Webster
| alirdato = 2016-07-24
| lingvo = en
}}
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Morris
| unua = Richard
| titolo = The Buddhavaṃsa
| ĉapitro = XXVII: List of the Buddhas
| paĝoj = 66–7
| url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.283044/page/n85
| eldoninto = Pali Text Society
| loko = London
| jaro = 1882
| lingvo = en
}}
&lt;!--P--&gt;
# {{Citaĵo el la reto
| titolo = Manual of Buddhist Terms and Doctrines (Pali Dictionary)
| retejo = palikanon.com
| url = http://www.palikanon.com/english/pali_names/ku/khuddaka_n.htm
| alirdato = 2014-12-21
| lingvo = en
}}
&lt;!--S--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = 新村
| unua = 出
| jaro = 1986
| titolo = 広辞苑
| eldono = 3
| eldoninto = 岩波書店
| paĝoj = 2111
| lingvo = ja
}}
# {{Citaĵo el la reto
| titolo = buddhatva, बुद्धत्व.
| url = http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&amp;beginning=0+&amp;tinput=buddhatva&amp;trans=%E7%BF%BB%E8%A8%B3&amp;direction=AU
| retejo = Spoken Sanskrit Dictionary
| alirdato = 2016-01-10
| lingvo = en
}}
&lt;!--T--&gt;
# {{Citaĵo el la reto
| url = http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/contextualize.pl?p.2.soas.1976481
| titolo = A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages - Buddha 9276; 1962–1985
| alirdato = 2010-02-22
| lasta = Turner
| unua = Sir Ralph Lilley
| loko = London
| eldoninto = Oxford University Press
| serio = Digital Dictionaries of South Asia, University of Chicago
| lingvo = en
| arkivurl = https://archive.today/20120717085826/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/contextualize.pl?p.2.soas.1976481
| arkivdato = 2012-07-17
}}
&lt;!--V--&gt;
# {{Citaĵo el la reto
| retejo = Vipassana.info
| url = http://www.vipassana.info/me_mu/metteyya.htm
| titolo = Pali Proper Names Dictionary: Metteyya
| lingvo = en
}}
&lt;!--W--&gt;
# {{Citaĵo el libro
| lasta = Williams
| unua = Paul; Tribe, Anthony; Wynne, Alexander
| titolo = Buddhist Thought: A Complete Introduction to the Indian Tradition
| jaro = 2000
| eldoninto = Routledge
| isbn = 978-0415207003
| lingvo = en
}}
&lt;!--Y--&gt;
# {{citaĵo el libro
|lasta = 頼富
|unua = 本宏
|titolo = Hevajratantraに見られるmantraについて
|url = https://www.jstage.jst.go.jp/article/ibk1952/25/2/25_2_951/_pdf
| paĝo = 55
| lingvo = ja
}}
{{Refend}}

=== Eksteraj ligiloj ===
* [http://www.lensculture.com/buddha.html Fotoj de budhoj ĉe budho-projekto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060615140312/http://www.lensculture.com/buddha.html |date=2006-06-15 }}
* {{Tubaro |video=ytb_0y_XiRugwr8 |nomo=Kvar lokoj rilate al la Budho}}
* {{citaĵo el la reto|url=http://www.religionfacts.com/buddhism/deities/five_dhyani_buddhas.htm |titolo=chart of the Five Buddhas and their associations |eldoninto=Religionfacts.com |dato=2012-12-21 |alirdato=2013-06-14}}
* {{Citaĵo el la reto | titolo = Symbolism of the five Dhyani Buddhas | url = http://buddhism.kalachakranet.org/5_dhyani_buddhas.html | alirdato = 2020-05-03 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20090308030758/http://buddhism.kalachakranet.org/5_dhyani_buddhas.html | arkivdato = 2009-03-08 }}
* {{citaĵo el la reto|url=http://www.buddhanature.com/buddha/pandara.html |titolo=Pandara The Shakti of Amitabha |eldoninto=Buddhanature.com |alirdato=2013-06-14}}
* {{citaĵo el la reto|url=http://www.buddhanature.com/buddha/mamaki.html |titolo=Mamaki The Shakti of Aksobhya|eldoninto=Buddhanature.com |alirdato=2013-06-14}}

{{Projektoj|ReVo=buda.0o|ReVo titolo=Budao, buddo, budho}}
{{Bibliotekoj}}
{{Unua}}

[[Kategorio:Budhismo]]
[[Kategorio:Terminaro de Budhismo]]
[[Kategorio:Budhoj]]</text>
      <sha1>me7wp3aehucd4w1y4irf78ikvglygft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bapto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455</id>
    <revision>
      <id>9392970</id>
      <parentid>9380823</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7121" sha1="ieg3036pnza2us4j4btcwa0gweh1sj4" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Brooklyn Museum - The Baptism of Jesus (Baptême de Jésus) - James Tissot - overall.jpg|eta|{{centre|[[James Tissot]], Jesuo baptate}}]]
'''Bapto''' estas [[sakramento]] de [[kristanismo|kristaniĝo]]. La baptoto pentas pri siaj [[peko]]j, konfesas la [[apostola kredo|kristanan kredon]] kaj ricevas pardonon de la estintaj pekoj, precipe de la [[prapeko|origina peko]]. Katolikaj pastroj baptas en la nomo de la Patro, de la Filo kaj de la Sankta Spirito (la [[Triunuo]]).

Iuj [[eklezio]]j baptas per la verŝado de akvo, aliaj per subakvigo. La vorto &quot;bapto&quot; devenas de la [[antikva greka lingvo|antikva greka]] verbo : βαπτίζειν / ''baptizein'' (&quot;trempi&quot;).

La rito memorigas la bapton de Jesuo Kristo fare de [[Johano Baptisto]] en rivero [[Jordano]].

En [[katolikismo]] kaj [[ortodoksismo]], la pastro ankaŭ ŝmiras la frunton per sankta [[oleo]].

Kelkaj grupoj, kiuj neas la doktrinon de la Triunuo, ankaŭ praktikas bapton. Tamen, neniuj kristanaj komunumoj konsideras ĉi tiujn baptojn validaj.

== Du tipoj de la bapto ==
Ekzistas nuntempe du ĉeftipo de bapto: normale trempante akvon sur la kapo farata bapto por tre etaj infanoj kaj merganta bapto por homoj, kiuj esprimis volon ricevi bapton. Pri tio, ĉu la unuaj kristanoj baptis vere malgrandaj infanoj, oni multe disputis.

=== Infanetbapto ===
[[Dosiero:Child baptism.jpg|{{centre|Bapto de bebo}}|eta]]
[[Dosiero:Girl at catholic christening.jpg|eta|280ra|{{centre|[[katolikismo|Katolika]] bapto de infanino}}]]
[[Dosiero:Lutheran Christening.jpg|eta|{{centre|[[Luteranismo|Luterana]] infanbapta evento en [[finnlanda]] hejmo}}]]
En la plej multaj kristanaj grupoj, kiuj baptas tre junajn infanojn, oni kredas, ke la bapto donas kredon por la infano. En [[Katolikismo]], [[Luteranismo]], [[Anglikanismo]], [[Orienta Ortodoksismo]] kaj [[Kalvinismo]], bapto estas komprenita kiel sekreto kiu peras gracon, aŭ sakramenton. Aliflanke, ekzemple, laŭ la [[metodismo|metodisma]] kaj [[lestadianismo|lestadiana]] koncepto, infanoj naskiĝas kredantoj kaj ne devus esti baptitaj ĉar ili jam kredas, sed bapto plifortigas fidon.

Normale la infanetbaptajn kristanajn grupoj, almenaŭ katolikismo, luteranismo kaj anglikanismo, konsideras kiel veraj baptoj la ĉiujn baptojn krom tiuj, kiuj estas faritaj por homo, por kiu antaŭe faris kristanan bapton. Do, ekzemple katolikaj kaj luteranaj pastroj baptas neniun, kiu antauxe ricevis kristanan bapton.

Infanetbapto nun estas kutime liverata trempante la kapon de la infano per akvo, sed en la pasinteco ĝi ankaŭ estis plejparte liverita per mergo (vidu ekzemple la Granda Katekismo de [[Marteno Lutero]]. Merga bapto daŭre estas ofta en la Ortodoksa Eklezio.

Argumentoj por la bapto por infaetoj estas ekzemple, ke la apostoloj baptis unufoje grandajn familiojn kaj ke laŭ evangelio Jesuo ordonis fari la ĉiujn popolojn kiel liaj lernantoj, ankaŭ vere etaj infanoj. Unu argumento estas ankaŭ, ke laŭ la Biblio estas konsiderebla, ke la bapto anstataŭigis la [[cirkumcido]]n.

=== Bapto de kredantoj ===
[[Dosiero:Baptism at Northolt Park Baptist Church (cropped).jpg|eta|Bapto de plenkreskulo]][[File:Baptism in the Jordan River 140308-N-HB951-058.jpg|eta|Bapto en la rivero [[Jordano]].]]
[[Dosiero:Raphael Baptism Constantine.jpg|eta|Bapto de Konstantino]]
Oni nomas &quot;bapto de kredantoj&quot; la doktrinon laŭ kiu oni baptu nur la plenkreskulojn aŭ nur tiujn, kiuj povas respondeci pri sia fido. Tion defendas multaj kristanaj grupoj, kiel la [[baptismo|baptistoj]]. En ĉi tiuj grupoj, permesi al si esti baptita kutime estas vidata ĉefe kiel formala konfeso de kredo.  Multaj tiaj kristanaj grupoj ne konsideras bebobapton vera kaj tiel persono, kiu antaŭe ricevis nur bebobapton, necesas novan bapton por ke aliĝi al la eklezio. Aliflanke kiam oni movas al alia loka paroko oni ne necesas novan bapton.

Multaj grupoj apogantaj bapto de kredantoj apogas sian opinion per tio, ke Biblio ne rekte diras, ke iu estus baptita do june. Teksto de [[Tertuallino]] montras, ke la infana patro kaj uzo de baptogepatroj kaj -patrinoj estis jam ordinaraj en lia tempo, sed li malrekomendis bapton de vere etaj infanoj por ke eviti tian, ke persono, kiu jam estas baptita, faras pekon.

En tempo de [[Konstantino la granda]] multaj kristanoj kredis, ke en bapto dio pardonas tiujn pekojn, kiuj li antaŭe faris kaj tial oni ofte baptis maljunulojn. Ekzemple Konstantino permesis bapti sin nur sur sia mortlito.

Bapto de kredantoj ordinariĝis en komenco de la 20-a jarcento je naskiĝo de [[pentekostismo]].

== Sanga Bapto ==
En la [[katolikismo]] kaj [[ortodoksismo]] oni kredas ke se iu suferas martirigon pro la kristana fido, eĉ se tiu ankoraŭ ne estis baptita, la elverŝo de ties sango valoras kiel la bapto mem.

== Dezira bapto ==
En la [[katolikismo]], dezira bapto estas la kredo laŭ kiu la deziro de bapto estas sufiĉa por tiuj kiuj mortis antaŭ ol esti baptitaj. Tiu nocio supozas, ke bapto estas esenca al savo. En ĝia ekstrema formo, tiu nocio certigas, ke nekristanoj, kiuj praktikas la plinoblajn elementojn de iliaj religioj, ricevas la benojn de la bapto eĉ sen koni [[Kristo]]n.

== Malbapto ==
Neniigo de la bapto ne eblas. Oni tamen povas per helpo de ''Actus Formalis Defectionis ab Ecclesia Catholica'' (&quot;formala akto pri malmembriĝo el la eklezio katolika&quot;) sciigi la kompetentan [[episkopo]]n ke oni volas forlasi la [[eklezio]]n (fakte do malkonvertiĝi). Tio tiam estas menciata en la baptoregistro. La eklezio konsideras tian peton kiel ago de [[Apostateco|apostatiĝo]], [[herezo]] aŭ [[skismo|skisma ago]], por kio la kanono 1364 §1 de la [[kanona juro]] estas aplikata. La bapto mem, kiel ligo kun la [[Kristokorpa Festo|Korpo de Kristo]], laŭ la eklezio ne povas esti neniigata ĉar tio estas [[ontologio|ontologia]] kaj daŭra ligo kaj tial oni ne forigas nomojn el la baptoregistro. En [[Flandrio]] en 2010 altiĝis la nombro da homoj kiuj estis baptitaj laŭ la [[Rom-katolikismo|rom-katolika]] rito kaj volis esti &quot;malbaptataj&quot;. Grava kaŭzo de tio estas la ekscio de [[infana seksa misuzo]] fare de servantoj de la eklezio.&lt;ref&gt;[http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20100703_008 Nieuwsblad, ''Steeds meer Vlamingen laten zich ontdopen,'' la 3-an de julio 2010]&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Baptismal Font Magdeburg.jpg|eta|maldekstra|180ra|Baptujo en [[Magdeburgo]] ([[Germanio]])]]
== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Anabaptismo]]
* [[Baptujo]]
* [[Johano la Baptisto]]
* [[Ŝipobapto]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=bapt.0o}}
* http://cho.cz/www/?clanek=706 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928045457/http://cho.cz/www/?clanek=706 |date=2007-09-28 }} &lt;!-- _Marcellino_ D'_Ambrosio_: _Ježíšův_ bapto --&gt; {{PlurajLingvokodoj|cs}}
* http://www.katechismus.cz/paragraf.php?sel_paragraf=1260 &lt;!-- _Katechismus_ _katolické_ _církve_ --&gt; {{PlurajLingvokodoj|cs}}
* http://www.karmel.cz/casopis/2003/4-03.html#c3 &lt;!-- _Vojtěch_ _Brož_, Bapto _Páně_ (_Karmel_) --&gt; {{PlurajLingvokodoj|cs}}

{{Kristanismo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Bapto| ]]</text>
      <sha1>ieg3036pnza2us4j4btcwa0gweh1sj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialekto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>904</id>
    <revision>
      <id>9393027</id>
      <parentid>9072238</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3531" sha1="cece2gz5m25737dhh125vvf084128eo" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Dialekto''' estas unu lingva variaĵo rilate al alia variaĵo, ekzemple la maniero en kiu estas parolata la [[Angla lingvo|angla]] en [[Aŭstralio]] kaj en [[Londono]].

En '''socia senco''', la ĉefa trajto de la dialektoj estas, ke oni povas rilati ilin al [[oficiala lingvo|oficiala]], norma aŭ ideala formo de [[lingvo]].

== Lingvo kaj dialekto ==
La limo inter kio estas plena lingvo kaj kio dialekto ofte dependas de la politika vidpunkto. Tamen, la ĉefaj kialoj estas:
* Politika sendependeco;
* La nombro da parolantoj;
* Sufiĉaj malsamecoj ([[Gramatiko|gramatikaj]] aŭ vortaraj) kun la &quot;patrina lingvo&quot; aŭ kun &quot;prestiĝa lingvo&quot;
* Havas sufiĉajn verkojn.
* Ekzistas institucio kiu ĝin regulas.

[[Naciismo]] ofte preferas iun dialekton kiel propran kaj nomas ĝin &quot;lingvo&quot; kaj la parencajn &quot;dialektoj&quot;.
Kiam regiono iĝas pli memrega, ofte oni kreas normon por loka dialekto kaj nomas ĝin &quot;lingvo&quot;.
Ekzemple, la kazoj de:
* [[serbokroata lingvo]], [[serba lingvo]], [[kroata lingvo]] kaj [[bosna lingvo]]
* [[nederlanda lingvo]] kaj [[afrikansa lingvo]].

Kiel studento de [[Max Weinreich]] cinike resumis: &quot;Lingvo estas dialekto kun [[armeo]] kaj militŝiparo&quot;.

En '''historia senco''' preskaŭ ĉiu lingvo estas dialekto de iu antaŭa, el kiu ĝi evoluis. Tiel oni povas diri ke la [[Franca lingvo|franca]], la [[Hispana Lingvo|hispana]] kaj la [[Rumana lingvo|rumana]] estas dialektoj de la [[latina lingvo]] aŭ ke la [[esperantidoj]] estas dialektoj de [[Esperanto]]. El '''socia senco''' oni povus diri, ke parolantoj de malsamaj dialektoj de la sama lingvo pli malpli facile interkompreniĝas sen antaŭkono de la alia dialekto; tamen parolantoj de malsamaj lingvoj de la sama familio ne facile interkompreniĝas sen antaŭkono de la alia lingvo.

== Normo ==
[[Nenormiga dialekto]], nenorma dialekto aŭ regiona dialekto, estas dialekto aŭ lingvovario kiu historie ne profitis el la institucia subteno kiun havas norma dialekto. Kial ajna dialekto, nenorma dialekto havas interne koheran sistemon de gramatiko. Ĝi povas esti asocia kun partikulara enhavo de [[vortotrezoro]], kaj parolata uzante varion de [[akĉento]]j, stiloj, ĵargonoj kaj lingvotavoloj.

En [[dialekta komplekso]] la dialektoj de unu aŭ kelkaj lingvoj ĉiam estas reciproke interkompreneblaj kun siaj plej najbaraj dialektoj, sed tiuj kiuj estas pli malproksimaj plej ofte ne estas interkompreneblaj. Alivorte, temas pri aro de lingvovarioj parolataj en najbaraj teritorioj, kun malfortaj diferencoj en la samlimaj zonoj kaj konsekvence reciproka interkompreneblo kiu des pli malkreskas ju pli grandas la distanco, kaj eĉ malaperas. Tiel, du lingvoj akceptitaj kiel diferencaj povas havi inter si aron de intermezaj dialektoj sen perdi la sinsekvan interkompreneblon. Dialekta komplekso povas malaperi pro fragmentado pro la dialekta formorto, konsekvence de la plifortigo de unu aŭ variaj normaj lingvoj.

== Scienca fako ==
[[Dialektologio]] estas la studo de la diskompono de lingvo en dialektoj, tiel ke lingvo havas plenan [[gramatiko]]n, dum dialekto tute ne aŭ nur kelkaj apartajn diselementojn. Ĝi estas la studo de la variado kaj geografia kaj socilingvistika de la lingvo. Tiel ĝi estas subfako ne nur de la [[lingvoscienco]], sed ankaŭ de la [[socilingvistiko]].

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=dialek}}
* [[Idiolekto]]
* [[Lingva atlaso]]
* [[Zubera dialekto]] (de la [[Eŭska lingvo]])
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Lingvo]]
[[Kategorio:Lingvotipoj]]
[[Kategorio:Dialektoj|*]]</text>
      <sha1>cece2gz5m25737dhh125vvf084128eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedio en Esperanto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945</id>
    <revision>
      <id>9392703</id>
      <parentid>9392244</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15176" sha1="fqw8z6zpvoyzba70x97bz91753pi9hv" xml:space="preserve">{{Informkesto Vikipedio|eo}}

'''Vikipedio en Esperanto''' estis fondita la [[6-a de novembro|6-an de novembro]] [[2001]] kiel 11-a lingvoversio de la [[interreto|interreta]] [[enciklopedio]] [[Vikipedio]] kaj nuntempe enhavas [[Specialaĵo:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] artikolojn kaj {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|eo|N}} aktivajn redaktantojn. Ĝia fondinto estas konsiderata la [[usona esperantisto]] [[Chuck Smith]]. Esperantistoj kontribuis ankaŭ al la fondiĝo de kelkaj pliaj lingvoversioj de Vikipedio ([[Ĉeĥa Vikipedio|ĉeĥa]], [[Slovaka Vikipedio|slovaka]], [[Oseta Vikipedio|oseta]], [[Svahila Vikipedio|svahila]]) kaj la enkonduko de subteno de la [[Esperanta alfabeto]] en januaro de [[2002]] malfermis la vojon por la [[alfabeto]]j de aliaj lingvoj kaj plifruigis la transiron de la tuta Vikipedio al la normo [[Unikodo]].&lt;ref&gt;[http://blogs.transparent.com/esperanto/unicoding-the-esperanto-wikipedia/ Unicoding the Esperanto Wikipedia (Part 3 of 4)]&lt;/ref&gt;

Laŭ la nombro de artikoloj ĝi estas la 36-a plej granda lingvoversio de Vikipedio.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias|titolo=List of Wikipedias|alirdato=1an Septembron 2022}}&lt;/ref&gt; Laŭ deveno de la redaktantoj estas la Vikipedio en Esperanto el ĉiuj lingvoversioj la plej internacia.&lt;ref name=&quot;traffic&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageEditsPerLanguageBreakdown.htm |titolo=Wikimedia Traffic Analysis Report - Page Edits Per Wikipedia Language, citita la 11-an de oktobro 2012 |alirdato=2012-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110803213708/http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageEditsPerLanguageBreakdown.htm |arkivdato=2011-08-03 }}&lt;/ref&gt; Vikipedio en Esperanto estas ankaŭ la entute plej granda enciklopedio verkita en [[konstruita lingvo]] aŭ planlingvo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_language_group#Indo-European-based_Constructed_.28340.2C659_.E2.80.93_1.3.25.29|titolo=List of Wikipedias by language group|alirdato=[[29-a de aŭgusto]] [[2015]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Antaŭe tia enciklopedio estis la [[volapuklingva Vikipedio]], kiu tamen plejparte konsistas nur el maŝine generitaj artikoloj enhavantaj statistikajn informojn de precipe geografia karaktero.&lt;/ref&gt;[[Dosiero:Vikipedio en Esperanto, frontpaĝo.jpg|eta|Frontpaĝo de la Esperanta Vikipedio, 3 Oktobro 2018|maldekstra]]

== Fondiĝo ==
En decembro [[2001]], [[Chuck Smith]] laboris kun [[Unumondo|Jerry Muelver]] kaj [[:uzanto:Stefano KALB|Stefano Kalb]] por fari bazan vikipedion de 139 artikoloj. La Esperanto-Vikipedio publikiĝis je la 2-a de januaro 2002 kun pli ol 300 paĝoj. Unu jaron post fondiĝo ekzistis 51 vikipediistoj, dudek el ili &quot;tre aktivaj&quot; (pli ol cent redaktoj monate). Komune ili produktis 4.200 artikolojn.

== Redaktantoj kaj artikoloj ==
En januaro [[2008]], la statistiko menciis entute 860 vikipedianojn, el ili 41 tre aktivaj, kiuj produktis komune 94 000 artikolojn. 76 % el la artikoloj havis pli ol duonan kilobajton, kio estas alta, sed ne treege. En junio 2008 la Vikipedio atingis la nombron de 100 000 artikoloj kaj havis lokon 20 inter la diversaj lingvoj. La 13-an de aŭgusto 2014 ĝi atingis la nombron de 200 000 artikoloj,&lt;ref&gt;[https://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2014/la-esperanta-vikipedio-atingis-200-000-artikolojn/ artikolo &quot;Vikipedio atingis 200 000 artikolojn&quot; la 14-an de aŭgusto 2014 en] ''[[Libera Folio]]'' ({{eo}})&lt;/ref&gt; kaj la 18-an de julio 2021 la nombron de 300 000 artikoloj.&lt;ref&gt;[https://www.liberafolio.org/2021/07/19/vikipedio-nun-havas-300-000-artikolojn/ artikolo &quot;Vikipedio nun havas 300 000 artikolojn&quot; la 18-an de julio 2021 en] ''[[Libera Folio]]'' ({{eo}})&lt;/ref&gt;

{{Pluraj bildoj
 | pozicio = maldekstra

 | dosiero1   = Very active editors on Esperanto Wikipedia 2002-2015.svg
 | priskribo1 = Evoluo de la nombro de tre aktivaj redaktantoj (pli ol 100 redaktoj monate) ekde la jaro 2002
 | larĝeco1 = 300

 | dosiero2   = Number of articles on Esperanto Wikipedia.png
 | priskribo2 = Evoluo de la nombro de artikoloj ekde la jaro 2001
 | larĝeco2 = 435
}}
=== Deveno de la redaktantoj ===
Inter aprilo 2011 kaj marto 2012, el ĉiuj redaktoj en la Vikipedio en Esperanto, 17,1 % estis faritaj el [[Francio]], 13,2 % el [[Germanio]], 11,6 % el [[Rumanio]], 10,1 % el [[Hispanio]], po 8,5 % el [[Ĉeĥio]] kaj [[Svislando]], 5,4 % el [[Usono]], 4,7 % el [[Hungario]], 3,9 % el [[Pollando]], 3,1 % el [[Belgio]] kaj po 1,6 % el [[Nederlando]] kaj [[Kolombio]]. Tio igas ĝin la plej internacia el la observitaj lingvaj versioj de Vikipedio, konkurante nur kun la [[Arablingva Vikipedio]], en kiu tamen 42,8 % da redaktoj venis el nur du landoj.&lt;ref name=&quot;traffic&quot; /&gt;
{| align=&quot;right&quot;
|-
| {{strikesto | titolo=Deveno de redaktaĵoj (10/2013) [http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageEditsPerLanguageBreakdown.htm Fonto]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageEditsPerLanguageBreakdown.htm |titolo=Wikimedia Traffic Analysis Report - Page Edits Per Wikipedia Language |alirdato=2012-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110803213708/http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportPageEditsPerLanguageBreakdown.htm |arkivdato=2011-08-03 }}&lt;/ref&gt;
| titola strio=#ddd
| larĝo=300px
| strioj=
{{Strikesto/procentoj|[[Germanio]]|Blue|20.0}}
{{Strikesto/procentoj|[[Francio]]|Purple|11.8}}
{{Strikesto/procentoj|[[Hispanio]]|Red|10.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Rumanio]]|Orange|10.0}}
{{Strikesto/procentoj|[[Svislando]]|Yellow|7.3}}
{{Strikesto/procentoj|[[Rusio]]|Green|6.4}}
{{Strikesto/procentoj|[[Belgio]]|Blue|5.5}}
{{Strikesto/procentoj|[[Hungario]]|Purple|5.5}}
{{Strikesto/procentoj|[[Pollando]]|Red|5.5}}
{{Strikesto/procentoj|[[Nederlando]]|Orange|3.6}}
{{Strikesto/procentoj|[[Ĉeĥio]]|Yellow|1.8}}
{{Strikesto/procentoj|[[Kanado]]|Green|1.8}}
{{Strikesto/procentoj|[[Italio]]|Blue|1.8}}
{{Strikesto/procentoj|[[Serbio]]|Purple|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Brazilo]]|Red|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Usono]]|Orange|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Malajzio]]|Yellow|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Islando]]|Green|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Aŭstralio]]|Blue|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Litovio]]|Purple|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Aŭstrio]]|Red|0.9}}
{{Strikesto/procentoj|[[Kolombio]]|Orange|0.9}}
}}
|}

== Graveco por la lingvo ==
La du plej gravaj enciklopediecaj verkoj en Esperanto traktas nur Esperanton: ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'' (fakvortaro el 1934) kaj ''[[Esperanto en perspektivo]]'' (manlibro el 1974). Pri ceteraj temoj ekzistis kaj ekzistas multaj fakaj revuetoj kaj ankaŭ ''[[Scienca Revuo]]'', sed ne enciklopedio. Tial Vikipedio estas la unua vera enciklopedio pri ĝeneralaj temoj en Esperanto.

Grava teksto-donaco konsistas el la ''Enciklopedio'' el 1934. Kelkaj libro-aŭtoroj permesis onin uzi aŭ preni tekstojn el konkreta libro, same la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Plejparte la tekstoj tamen estiĝas per tradukado el nacilingvaj vikipedioj kaj posta redaktado.

== Iniciatoj ==
[[Esperanto-asocio|Esperanto-asocioj]] ne rekte kontribuas, sed subtenas la Vikipedion en Esperanto diversmaniere, ekzemple disponigas ĉambrojn dum renkontiĝoj por informado kaj trejnado. Dum la [[UK 2008|93-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Roterdamo]] ([[2008]]) okazis du vikipediaj kunvenoj kaj prelego dum la [[Esperantologia Konferenco]]. [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]], [[Eŭropa Esperanto-Unio|EEU]] kaj [[E@I]] subtenis Esperanto-informilon. Aparte E@I daŭre iniciatas vikipedian agadon en la [[interreto]] kaj lige al [[Esperanto-renkontiĝo]]j.

[[Petr Chrdle]], en sia artikolo ''SAEST kaj KAEST. Pri fakaplikaj aranĝoj en Ĉeĥio kaj Slovakio'' rakontas pri la fakterminaraj taskoj fare ekde 1978 de foje AEST foje SAEST, poste KAEST. Ekde 2002 la afero okazis en [[Dobřichovice]], kiel sidejo de la agentejo mem, en 2002 mem kun ĉeftemo pri [[elektroniko|elektronikaj rimedoj]]. Tiuokaze elstara prelego estis tiu de [[Chuck Smith]], fondinto de la esperantlingva Vikipedio kiel unu el la unuaj ne-anglalingvaj versioj en 2001, samjare kun la ĝenerala sistemo. Ekde tiam la rilatoj inter KAEST kaj vikipediistoj estis oftaj. En 2008 okazis trejnseminario por vikipedi-kontribuantoj fare de [[Pavla Dvořáková]] kun partopreno de [[Yves Nevelsteen]], redaktoro de manlibro pri Vikipedio. Ĉiuj menciitaj eventoj kaj prelegoj estis kolektitaj en la korespondaj prelegokolektoj.&lt;ref&gt;Petro Chrdle, ''SAEST kaj KAEST. Pri fakaplikaj aranĝoj en Ĉeĥio kaj Slovakio'', en [[La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin]], [[Roterdamo]], 2010, [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] (ISBN 978-92-9017-113-3) pp. 627-635.&lt;/ref&gt;

== Historio ==
Vidu ankaŭ: [[Vikipedio:Historio]]

=== Dekjariĝo ===
Por omaĝi la 10-jariĝon de la Vikipedio en Esperanto en [[2011]], [[Pavla Dvořáková]] (estrarano de [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]]) kunlabore kun [[E@I]] okazigis de la 26-a ĝis la 30-a de oktobro en [[Svitavy]] ([[Ĉeĥio]]) la unuan esperantistan [[Vikimanio]]n - unikan internacian renkontiĝon de esperantistoj-vikipediistoj kaj interesiĝantoj pri Vikipedio.

Solena prelega kaj muzika programo omaĝe al dekjariĝo de la Vikipedio en Esperanto okazis vendrede la [[28-a de oktobro|28-an de oktobro]] [[2011]] en kultura salonego de la [[Domo de Ottendorfer]] en [[Svitavy]] ([[Ĉeĥio]]) kadre de la aranĝo [[Esperanta Vikimanio]]. Sekve la fondinto Chuck Smith faris [[tosto]]n en la [[Esperanto-Muzeo en Svitavy|Esperanto-muzeo]] troviĝanta en teretaĝo de la domo. La dekjariĝan solenaĵon partoprenis proksimume 66 personoj, inkluzive de [[Miroslav Malovec]], esperantisto kaj fondinto de la [[Ĉeĥlingva Vikipedio]], kaj [[David Šimek]], urbestro de [[Svitavy]].

=== Dudekjariĝo ===
Malferme de la jaro 2021 [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj|ILEI]] publikigis tekston de [[Mireille Grosjean]] pri la dudekjariĝo de la esperantlingva versio de vikipedio.&lt;ref&gt;Vidu Internacian Pedagogian Revuon 2021/1&lt;/ref&gt; Sekvis [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]], kiu same kiel ILEI alvokis al kontribuado cele al atingo de 300 000 artikoloj. La 20-an de julio 2021 tiu artikolonombro estis atingita.&lt;ref&gt;Vidu la Facebookpaĝon &quot;Esperanta Vikipedio&quot; en tiu tago.&lt;/ref&gt;

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:WM2007 Day3 Session1203 ChuckSmith-2.jpg|&lt;center&gt;Chuck Smith dum ''[[Vikimanio|Wikimania]]''-renkontiĝo en 2007
Dosiero:2008-07-25 uk vp pavla dvorakova.JPG|&lt;center&gt;Vikipedio dum [[UK 2008]]
Dosiero:2008-07-02 co informilo.JPG|&lt;center&gt;Informilo pri Vikipedio en Esperanto, 2008
Dosiero:Wikipedia-logo-v2-eo-200k.png|&lt;center&gt;Emblemo pri la atingo de pli ol 200 000 artikoloj en aŭgusto 2014
Dosiero:VMEO-300k-artikoloj.webm|thumbtime=3|Kolekto de gratuloj pro la 300 000a artikolo en la esperanta vikipedio
&lt;/gallery&gt;

== Hungara Vikipedio kaj la Esperanto-komunumo ==
Kelkaj el la artikoloj pri Esperanto en hungara Vikipedio uzas artikolojn el la [[Enciklopedio de Esperanto]] kiel fonton&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto | url =https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl.htm | titolo =Enciklopedio de Esperanto | alirdato = 24-01-2022 | familia nomo =Genadieviĉ ŜIRJAEV | persona nomo =Ivan | aŭtoroligilo = | dato =1934 | verko =| citaĵo =Manko en nia literaturo de informlibro, kie Esperantistoj, precipe kursgvidantoj kaj kursanoj, povus senpene kaj rapide trovi koncizajn kaj ĝustajn sciigojn, necesajn al ili pri kio ajn rilatanta al la Esperanto-movado, kie estus koncentrigitaj kaj eternigitaj biografiaj notoj pri kiel eble plej multaj memorindaj agantoj de la movado, kaj cet., igis min entrepreni tiun ĉi malfacilan taskon, al kies plenumo mi dediĉis tutajn jarojn da laborado.&quot; Tiujn vortojn ni legas en la antaŭparolo (apr. 1930) de Ivan Ŝirjaev, kiu en 1931 sendis sian laboraĵon al Literatura Mondo en sep malgrandaj kaj unu granda manskribitaj kajeroj. Tiu ĉi materialo estis la kerno kaj elirpunkto de la Enciklopedio de Esperanto kaj Ivan Ŝirjaev (mortinta en 1933), el kies artikoloj ni uzis multajn por la nova verko, fariĝis pro sia iniciato ĝia ĉefredaktoro. Estas dolore bedaŭrinde, ke li ne povis ĝisvivi la disbranĉiĝon de la arbo, kiu kreskis el la nobla semo de lia valora iniciato. Ni kredas, ke la verko ne malinde gardos lian karan memoron.}}&lt;/ref&gt;.

== Traduktrajtoj por Vikipedio ==
[[Alifono/Esperanto-traduktrajtoj por Vikipedio|'''Esperanto'''-'''traduktrajtoj''' '''por''' '''Vikipedio''']] donas pripensojn pri specialaj trajtoj por tradukoj en Vikipedio kaj proponas tri rekomendojn kiuj celas 

* plialtigi la ŝancon ke ne-esperantistoj provos trarigardi artikolojn en Esperanto
* instigi lernantojn de Esperanto legi artikolojn se ili trovas pli klarajn kaj pli rekoneblajn tekstojn. 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* [http://esperanto-ondo.ru/Ind-jaro.htm#2015-intervjuo ''Mi tre feliĉas, ke mi povis plibonigi la vivojn de multaj homoj''] (intervjuo kun Chuck Smith, interalie pri la komenco de Vikipedio en Esperanto)
* [http://www.liberafolio.org/2011/vikipedio-en-esperanto-baldau-dekjara Vikipedio en Esperanto - baldaŭ dekjara] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110128080800/http://www.liberafolio.org/2011/vikipedio-en-esperanto-baldau-dekjara |date=2011-01-28 }} (artikolo de Chuck Smith en [[Libera Folio]])
* {{eo}} {{ru}} [[Aleksandr Melnikov|Melnikov, Aleksandro S.]] 2006 : ''[[Tutmondiĝado - lingvoj de malgranda disvasteco - interlingvistiko : situacioj kaj problemoj]]'', Parto 2, 116 p., 37-45, ISBN 5-85216-056-3

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto kaj Libera Scio]]
* [[Vikipedio:Historio]]
* [[Vikipedio]]
* [[Vikipedio:Vikipedio en UK]]
* [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|&quot;Internacia Vikipedio&quot;, statistikaj informoj]]
* [[Vikipedio – praktika manlibro]]
* [[Vikipedio por vi]]
* [[Unumondo]]
* [[Vikipedio:Gazetara komuniko 50000]] el [[2006]]
* [[Vikipedio:Gazetara komuniko 100000]] el [[2008]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj
  | commonscat = Esperanto Wikipedia
  | vikifontaro = Vikipedio en Esperanto atingas sian 250-milan artikolon
  | vikidatumoj = Q190551
}}
* [https://www.facebook.com/Vikipedio/ Paĝo de Esperanta Vikipedio] en [[Fejsbuko]]
* [https://epo.wikitrans.net/ WikiTrans Esperanto - Esperanto-tradukon de la anglalingva Vikipedio]
* [https://esperanto.wiki/2022/festa-video-pri-300-000-artikoloj-en-la-esperanta-vikipedio Festa video pri 300 000 artikoloj en la Esperanta Vikipedio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220412140436/https://esperanto.wiki/2022/festa-video-pri-300-000-artikoloj-en-la-esperanta-vikipedio |date=2022-04-12 }}, artikolo en la retejo de [[Esperanto kaj Libera Scio]], aldonita 2022-03-18.
* [https://www.wikitok.io/ WikiTok] (plurlingva, {{eo}}) - hazardaj vikipediaj artikoloj prezentitaj en la stilo de [[TikTok]]

{{Vikipedioj}}
{{Unua}}

[[Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj|Esperanto]]
[[Kategorio:Esperantlingvaj retejoj]]
[[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001]]
[[Kategorio:Esperantaj enciklopedioj]]
[[Kategorio:Esperanto en 2001]]

[[pl:Edycje językowe Wikipedii#E]]</text>
      <sha1>fqw8z6zpvoyzba70x97bz91753pi9hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Purkyně</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1124</id>
    <revision>
      <id>9392786</id>
      <parentid>9208220</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="1medks80nnc2ihrzzcbsm7fedmh7gya" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Red geranium photopic mesopic scotopic.jpg|eta|Simulado de la efiko]]
'''Efiko de Purkyně''' (laŭ la ĉeĥa fiziologo [[Jan Evangelista Purkyně]]): dum krepusko la homa okulo perceptas la bluan koloron pli bone ol la ruĝan, tial ĉe tagiĝo la bluaj objektoj aperas kiel la unuaj kaj ĉe vesperiĝo malaperas kiel la lastaj.
{{Ĝermo|Vidado}}{{Unua}}

[[Kategorio:Okulo]]
[[Kategorio:Vidado]]</text>
      <sha1>1medks80nnc2ihrzzcbsm7fedmh7gya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hundo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1643</id>
    <revision>
      <id>9393554</id>
      <parentid>9374304</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56584" sha1="8u3a6hl0znxq98y69z34j5nity44mkb" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Hundo
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|regno2 = bestoj
|dosiero = Collage of Nine Dogs.jpg
|dosiero2=Montage of dogs.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|dosiero2 larĝo = 300px
|regno = [[Bestoj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Mamuloj]] ''Mammalia''
|ordo = [[Karnovoro]]j ''Carnivora''
|familio = [[Kanisedoj]] ''Canidae''
|genro = [[Kaniso]] ''Canis''
|specio = [[Lupo]] ''Canis lupus''
|subspecio = Hundo ''Canis familiaris'' aŭ&lt;br /&gt;''Canis lupus familiaris''
|vikispecio = Canis lupus familiaris
|komunejo = 
}}
[[Dosiero:044 - Kiel oni hejmigis hundojn - scivolemo.webm|eta|&quot;Kiel oni hejmigis hundojn&quot; - video de la jutuba kanalo [[Scivolemo (projekto)|Scivolemo]]. ]]
[[Dosiero:Dog coat variation.png|eta|Hundoj montras ampleksan variadon en mantelo, denseco, longo, koloro kaj kompono.]]
[[Dosiero:Coat_types_3.jpg|alternative=Coat types 3.jpg|eta|Diverseco de feloj inter la rasoj]]
'''Hundo''' estas [[mamuloj|mamulo]] el la familio de [[kanisedoj]] (''Canidae''), same kiel [[lupo]]j, [[vulpo]]j, kaj [[kojoto]]j. Kutime, la vorto hundo estas uzata en la signifo de dom-hundo (''Canis familiaris'' aŭ ''Canis lupus familiaris''). Hunda [[bleko]] nomiĝas ''bojo''. La vorto ''hundo'' origine venis el la [[germana]] kaj parencaj [[ĝermanaj lingvoj]] ([[germane]], [[dane]], [[svede]] kaj [[norvege]] ''Hund'', [[angle]] ''hound''). Hundoj kutime estas konsiderataj subspecio de [[lupo]]j.

Hundoj estis la unuaj bestoj [[Aldomigo|aldomigitaj]] de la homoj. La prahundo estis [[ĉashundo]] en [[Paleolitiko|paleolitika]] homa socio, kiu ankoraŭ ne praktikis agrikulturon. Homoj kaj hundoj ofte havas fortajn emociajn ligojn unu kun la alia. Nuntempe, do, hundoj estas tre popularaj hejm-bestoj, sendepende de utileco, sed ankoraŭ ankaŭ estas uzataj kiel laborbestoj.

La diferencoj inter hundaj rasoj estas enormaj, laŭ grando, ekzemple inter [[ĉihuahuo|ĉivavo]] kaj [[dogoj]], koloroj el blanko tra ĉiuj brunoj al nigro sen forgesi la ornamitajn [[Dalmata hundo|dalmata]]jn, rapideco, kapablecoj, ktp. Homoj kreis, kombinis, kaj miksis diversajn rasojn laŭ la intenco havi hundojn por diversaj utiloj. Tiel estas hundoj por [[ĉaso]] (serĉado, flugigado, predokolektado, atakado, ktp.), gregogardado (ŝafkolektado, kondukado, predantodetektado, alarmado, ktp.), transportado, kurado, blindulgvidado, akompanado, ktp.

Oni supozas, ke estas ĉirkaŭ 400 milionoj da hundoj tutmonde. Ili loĝas ĉie ajn, kie loĝas ankaŭ homoj, kaj ankaŭ sendepende de homoj post [[Sovaĝiĝo|resovaĝiĝo]]. En Aŭstralio kaj Sudorienta Azio, [[dingo]]j devenas de resovaĝiĝintaj hundoj.

== Trajtoj ==
=== Diferencoj disde aliaj kanisedoj ===
Kompare kun [[lupo]]j de simila grando, hundoj tendencas havi [[kranio]]n 20 % pli malgrandajn kaj [[cerbo]]jn 10 % pli malgrandajn, kaj [[dento]]jn relative pli malgrandajn ol aliaj specioj de kanisedoj.&lt;ref name=&quot;DOGS&quot;&gt;Coppinger, Ray (2001). Dogs: a Startling New Understanding of Canine Origin, Behavior and Evolution. pp. p352. 0684855305.&lt;/ref&gt; Hundoj postulas pli malgrandajn kvantojn de [[kalorio]]j por vivi ol lupoj. Ilia dieto el restaĵoj de homaj manĝoj faris, ke iliaj grandaj cerboj kaj mandiblaj muskoloj uzitaj en ĉasado jam ne plu estas necesaj. Kelkaj fakuloj opinias, ke la falemaj oreloj de hundoj estas rezulto de la [[atrofio]] de la mandiblaj muskoloj.&lt;ref name=&quot;DOGS&quot;/&gt; La [[haŭto]] de la hejmaj hundoj tendencas esti pli dika ol tiu de lupoj kaj kelkaj triboj de [[eskimoj]] preferas la hundofelon por vestoj, pro ties rezistemo al eluzado en akra klimato.&lt;ref name=&quot;DOGS&quot;/&gt; Diference disde [[lupo]]j, sed same kiel [[kojoto]]j, la hejmaj hundoj tendencas havi [[ŝvitoglando]]jn en la piedaj kusenetoj.&lt;ref name=&quot;DOGS&quot;/&gt; La gamboj de hundo havas proksimume duonan grandon relative al tiuj de simila lupo, kaj la vosto tendencas kurbiĝi supren, grava trajto kiu tute ne estas observata ĉe lupoj.&lt;ref name=&quot;Lopez&quot;&gt;Lopez, Barry (1978). Of wolves and men. p. 320. ISBN 0-7432-4936-4.&lt;/ref&gt;

=== Ekstera anatomio ===
[[Dosiero: Anatomy dog.png |eta|maldekstre|Diagramo de la ĝenerala anatomio de hundo: 1. frunto, 2. muzelo, 3. mentono, 4. ŝultro, 5. kubuto, 6. antaŭa gambo, 7. pinto de malantaŭa dorso, 8. kruro, 9. poplito, 10. malantaŭaj gamboj, 11. postkolo, 12. patelo, 13. kruroj, 14. vosto.]]
La enorma vario de [[morfologio (biologio)|morfologioj]] en la diversaj hundorasoj malfacilas determini la averaĝajn grandon kaj pezon de hundoj. Kun korpoalto de inter 71 kaj 90&amp;nbsp;cm, la irlanda leporhundo estas la plej alta hundoraso&lt;ref&gt;Dog Breed Info Center. [http://www.dogbreedinfo.com/irishwolfhound.htm Irish Wolfhound].&lt;/ref&gt; —kvankam kelkaj ekzempleroj de [[danhundo]] superas tiun grandon, atingante ĝis 107&amp;nbsp;cm—.&lt;ref&gt;[http://www.guinnessworldrecords.com/records/natural_world/fantastic_pets/tallest_dog_living.aspx tallest Dog Living] alirita en 24a de septembro 2008, Guinness World Records.&lt;/ref&gt; La plej malgranda hundraso estas la [[Ĉivava hundo|ĉivava]], kun grando de 15–30&amp;nbsp;cm en la [[postkolo]]. Kun averaĝa pezo de inter 1,5 kaj 3 [[kg]] — kaj kiu en kelkaj okazoj, povas ne superi 500 g—,&lt;ref name=&quot;FCI&quot;&gt;[http://www.fci.be/uploaded_files/218gb04_en.doc - Fédération Cynologique Internationale] alirita en 30a de januaro 2017, arkivita en [https://web.archive.org/web/20120112182425/http://www.fci.be/uploaded_files/218gb04_en.doc] la 12-1-2012.&lt;/ref&gt; la ĉivavoj estas ankaŭ plej malpezaj hundoj, dum anglaj laniarioj kaj [[San-Bernarda hundo|sanbernardoj]] estas la plej pezaj, kun averaĝa pezo de 75 ĝis 80&amp;nbsp;kg.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070320093519/http://www.kaynineonline.com/breed_mastiff.htm Mastiff - Kaynine Online]&lt;/ref&gt;

La [[longviveco]] de hundoj varias de rasa al raso, sed ĝenerale la plej malgrandaj rasoj vivas pli da tempo ol la plej grandaj. La plej malgrandaj hundoj ofte vivas ĝis aĝo de 15 aŭ 16 jaroj, dum la plej grandaj hundoj povas vivi nur la duonon. Meze estas ĉiuj rasoj intermezaj. La plej aĝa hundo registrita, nome aŭstralia bovogardisto nomita ''Bluey'', mortis en [[1939]] kiam estis 29-jaraĝa.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130802214757/http://dogsinthenews/.com/issues/0209/articles/020918a.htm Vegetable-Eating Dog Lives to Ripe Old Age of 29; Also: Who is the Oldest Dog in the World; And: How to Make Your Dog Live 1.8 Years Longer]&lt;/ref&gt; La [[steriligo]] de la hundoj povas plilongigi aŭ mallongigi ties vivon, malpliigante la riskon eksuferi malsanojn kiel piometreco en la femalo aŭ testika kancero en la masklo. Tio ankaŭ malpliigas la riskon de akcidentoj kaj vundoj, ĉar la nesteriligitaj hundoj pretas elhejmiĝi kaj kvereli pli. Aliflanke, la [[kastro]] de la masklo favoras la aperon de [[prostata kancero]], malsano kiu povas draste mallongigi la vivon de la animalo.&lt;ref&gt;Teske, E.; Naan, E. C.; Van Dijk, E. M.; Van Garderen, E.; Schalk, J. A. ''Canine prostate carcinoma: Epidemiological evidence of an increased risk in castrated dogs'', Departamento de Ciencias Clínicas de Animales de Compañía, Universitato de Utreĥto (Nederlando).&lt;/ref&gt;

==== Hararo ====
[[Dosiero:Poligraf Poligrafovich.JPG|eta|dekstre|Multkolora kaj densa hararo, taŭga por vintro, en miksrasulo.]]
Same kiel [[lupo]]j, la hundoj havas [[felo]]n, nome mantelon da [[haro]]j kiuj ŝirmas iliajn tutan korpon. La hararo (felo) de hundo povas esti «duobla», komponita el malsupra tavolo milda kaj supra pli aspra tavolo. Diference de lupoj, hundoj povas ankaŭ havi «ununuran» felon, sen malsupra tavolo. La hundoj kun duobla felo, kiel lupoj, estas adaptitaj por vivi en malvarmaj temperaturoj kaj tendencas deveni el pli malvarmaj klimatoj.

Hundoj foje montras restojn de [[kontraŭlumo]], nome modelo de natura ofta [[kamuflado]]. La ĝenerala kialo de la kontraŭlumo estas ke animalo tute unukolora, lumigite el supre, ŝajnas pli hela en la supra duono kaj pli malhela en la malsupra duono.&lt;ref name=&quot;About.com&quot;&gt;[http://animals.about.com/od/zoology12/f/countershading.htm What is Counter Shading?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927020833/http://animals.about.com/od/zoology12/f/countershading.htm |date=2011-09-27 }} Klappenbach, Laura, 2008, About.com Alirita la 22an de oktobro 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of Dog Breeds&quot;&gt;Cunliffe, Juliette, The Encyclopedia of Dog Breed, Paragon Publishing, 2004, pp. 20-23, ĉapitro Coat Types, Colours and marking.&lt;/ref&gt; Tio estas modelo kiun la predantoj povas lerni rekoni. Kontraŭlumigita animalo havas pli malhelan koloraron en la supraj partoj kaj pli helan koloraron en la malsupraj partoj. Tio malpliigas la ĝeneralan videblecon de la animalo, kio helpas propran predagon kaj malhelpas esti predata. Resto de tiu modelo estas ke multaj rasoj havas strion aŭ stelon de hela hararo sur brusto aŭ en malsupraj partoj.
[[Dosiero:Great_Dane_and_Chihuahua_Skeletons.jpg |220px|eta|maldekstre|Skeletoj de hundoj ([[danhundo]] kaj [[Ĉivava hundo|ĉivavo]] en muzeo de [[ostologio]]).]]

==== Vosto ====
Estas multaj formoj diferencaj de hundovosto: rekta, rekta supren, falĉilforma, bukleca. Tradicie al kelkaj hundrasoj oni fortranĉis la voston (kaŭdektomio), kio estas malpermesita en kelkaj landoj, ĉar estas konsiderata formo de [[torturado de bestoj]].&lt;ref&gt;[https://www.biobiochile.cl/noticias/2014/03/30/los-peligros-de-la-caudectomia-canina-experto-asegura-que-el-corte-de-cola-de-perritos-no-es-sano.shtml Los peligros de la caudectomía canina: Experto asegura que el corte de cola de perritos no es sano] Camila Navarrete, 30a de marto 2014, Biobio Chile.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;varios&quot;&gt;[https://ddd.uab.cat/pub/trerecpro/2013/114620/cororecol.pdf Corte de orejas y cola en la especie canina] Pluraj aŭtoroj, 2013–2014.&lt;/ref&gt; En kelkaj rasoj, kelkaj hundidoj jam naskiĝas kun mallonga aŭ neniu vosto. Tio okazas plej ofte ĉe kelkaj rasoj, precipe ĉe tiuj en kiuj oni ofte fortranĉis la voston, eble pro adaptado. Tial en tiuj rasoj ne estas rasa normigo pri la vosto.

=== Movsistemo ===
Kiel ĉe la majoritato de predantaj mamuloj, hundoj havas fortajn [[muskolo]]jn, efikan [[Kardiovaskula sistemo|kardiovaskulan sistemon]] kiu permesas al ili atingi altan rapidecon kaj grandan reziston, kaj denton efikajn por reteni kaj disŝiri ĉasitajn predojn.

[[Dosiero:Greyhound Racing 2 amk.jpg|dekstre|eta|300px|Leporhundo dum kurkonkurenco.]]
La formo de la [[skeleto]] de hundoj permesas al ili kuregi kaj salti. Iliaj gamboj disvolviĝis por peli ilin rapidege antaŭen, salte se necese, cele al ĉasado kaj retenado de predoj. Pro tio, ili havas malgrandajn piedojn kunpremitajn kaj ili piediras sur la fingroj kaj ne sur la tuta plando (digitigraduloj). Iliaj malantaŭaj gamboj estas tre rigidaj kaj firmaj, dum la antaŭaj gamboj estas tre molaj kaj flekseblaj, unuigitaj al la trunko per fortaj muskoloj.

Kvankam la [[selekta bredado]] ŝanĝis la aspekton de multaj rasoj, ĉiuj hundoj konservas la bazajn elementojn de siaj prauloj. Hundoj havas senkonektajn [[skapolo]]jn (ne havas [[klaviklo]]jn), kio permesas al ili fari pli longajn paŝojn. La majoritato de rasoj konservas la ungegojn en la antaŭaj gamboj kaj foje ankaŭ en la malantaŭaj. Kelkaj el tiuj rasoj, kiel la [[Kataluna ŝafhundo]], povas havi duoblan ungegon en unu aŭ pliaj kruroj. Foje, oni forigas tiujn ungegojn por eviti, ke la animalo mem forigu ilin nevolonte dum la persekutado de predo, sed tiu praktiko estas malpermesita en kelkaj landoj.

=== Sensoj ===
[[Dosiero:Bloodhund r54.jpg|eta|maldekstre|Flarhundoj, speciale la &quot;Bloodhound&quot;, estas rasoj bredataj por profiti iliajn efikajn flarkapablojn.]]
La sensoj de [[flaro]] kaj [[aŭdo]] de hundo estas superaj al tiuj de homoj en multaj aspektoj. Kelkaj el iliaj sensokapabloj estis uzataj de homoj, kiel por ekzemplo la flarkapablo ĉe ĉashundoj tradicie, kaj nuntempe ĉe hundoj breditaj por serĉi eksplodaĵojn aŭ drogojn. Krome ili estas kapablaj diferencigi kaj identigi konkretajn sonojn kiel vortojn kaj intonaciojn kaj asocii ilin al eksteraj stimuloj, kiel ekzemple manĝo, premio, elhejmiro ktp.

==== Vidkapablo ====
La vidkapablo de hundoj ŝajnas [[adaptado|adaptita]] por ĉasado: ili ne havas grandan vidan akutecon por detaloj, sed ili havas elstaran percepton de movoj. Ili havas elstaran vidadon kaj noktan kaj krepuskan, pro la uzado de la ''tapetum lucidum'' (lumtapiŝo) (t.e. reflekta ekrano ene de la okulo).&lt;ref&gt;[http://elperrunodigital.blogspot.com/2006/12/cmo-es-la-visin-del-perro.html ¿Cómo es la visión del perro?]&lt;/ref&gt;
La vidkampo de la hundo estas inter 240 kaj 250 gradoj, multe pli ol tiu de la homo, kiu estas de proksimume 180 gradoj.

Hundoj havas formon de dikromatian vidkapablon nomitan ''deŭteranopio'', kiu ĉe homoj estas konsiderata formo de [[daltonismo]], kaj koncernas ruĝon kaj verdon. Hundoj perceptas nuancojn de flavo kaj bluo, sed ruĝon ili perceptas flava kaj verdon ili perceptas griza.

[[Dosiero: Eye_of_a_dog.jpg|eta|230px|La vidkapablo de hundoj estas sensiva por la moviĝantaj objektoj kun subita ekmovo kaj disponas de elstara krepuska kaj [[nokta vidkapablo]]j.]]
Ilia vidsistemo disvolviĝis por helpi en la ĉasado.&lt;ref name=&quot;coren&quot;&gt;''How Dogs Think'', Corehn, Stanley, First Free Press, Simon &amp; Schuster, 2004.&lt;/ref&gt; Kvankam ĝi estas malfacile mezurebla, la vida akuteco de [[pudelo]]j estis taksata kiel ekvivalenta al poentado en la [[testo]] de Snellen de 20/75. Tamen, la vidkapabla diskriminado estas tre supera kiam temas pri moviĝantaj objektoj. Oni diris, ke kelkaj hundoj estas kapablaj distingigi sian posedanton disde aliaj personoj je distanco de pli ol unu kilometro kaj duono. Kiel ĉasistoj dum [[krepusko]]. Ili dependas de sia vidkapablo en kondiĉoj de malalta lumokvanto. Por helpi al vido en la malhelo ili havas tre grandajn pupilojn, pli grandan densecon de bastonetoj, pli grandan rapidecon de palpebrumo kaj refraktan ''tapetum lucidum''. Kvankam tiuj adaptoj utilas por plibonigi la vidkapablon en la malhelo, ili ankaŭ malpliigas la vidan akutecon de hundoj.

Kiel la plejmulto de mamuloj, hundoj estas dikromatiuloj kaj havas vidkapablon por koloroj ekvivalentan al ruĝ-verda [[daltonismo]] ĉe homoj.&lt;ref name=&quot;note1&quot;&gt;A &amp; E Television Networks (1998). '' Big Dogs, Little Dogs: The companion volume to the A &amp; E special presentation'', A Lookout Book, GT Publishing. ISBN 1-57719-353-9 (Hardcover).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;note2&quot;&gt;Alderton, David (1984). '' The Dog'', Chartwell Books. ISBN 0-89009-786-0.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.uwsp.edu/psych/dog/LA/davis2.htm Dr. P s Dog Training: Vision in Dogs &amp; People] alirita la 6an de junio 2008, Jennifer Davis, 1998 [https://web.archive.org/web/20150209224340/http://www4.uwsp.edu/psych/dog/LA/davis2.htm] arkivita la 9an de februaro 2015.&lt;/ref&gt; La tre diversaj hundrasoj havas tre diversajn formojn kaj grandojn de okuloj kaj ankaŭ havas diferencajn formojn de [[retino]]j.&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/catalyst/stories/s953902.htm Catalyst: Dogs 'Eyes] Alirita la 26an de novembro 2006. Jónico Newby kaj Caroline Penry-Davey, Australian Broadcasting Corporation, 25a de septembro 2003.&lt;/ref&gt; La hundoj kun longa muzelo havas «vidostrion» kiu etendas laŭ la larĝo de la retino kaj kiu havigas al ili tre ampleksan vidkampon, dum la hundoj kun mallonga muzelo havas ''area centralis'', nome centran regionon kun ĝis trifoje la denseco de nervaj finaĵoj de la «vidostrio», kiu havigas detalvidan kapablon, multe pli simila al tiu de homoj.
[[Dosiero:Galgo Español en los campos castellanos.jpg|eta|maldekstre|[[Hispana leporhundo]]. [[Leporhundoj]] havas vidkampon de ĝis 270°.]]

Kelkaj raso, partikulare la [[leporhundoj]], havas vidkampon de ĝis 270°, kvankam la rasoj de larĝa kapo kun mallarĝa muzelo havas vidkampon multe pli mallarĝan, tiom malampleksan kiom 180°, simile al tiu de homoj. Kelkaj rasoj ankaŭ prezentas genetikan tendencon al [[miopeco]]. Kvankam la majoritato de rasoj estas emmetropikaj, tamen oni malkovris, ke duono de ĉiuj [[Rotvejla hundo|rotvejloj]] estas miopa.&lt;ref&gt;Kubai, Melissa A; BS; Ellison Bentley, D. V. M.; Paul E. Miller, DVM; Donald O. Mutti, OD, PhD; Christopher J. Murphy, DVM, PhD (julio 2008). «Refractive states of eyes and association between ametropia and breed in dogs». American Journal of Veterinary Research 69 (7): 946-951. doi:10.2460/ajvr.69.7.946.&lt;/ref&gt;

==== Aŭdkapablo ====
La kampo de aŭdkapablo de hundoj estas proksimume de 40 [[Herco|Hz]] ĝis 60 000&amp;nbsp;Hz.&lt;ref name=&quot;Physics Factbook&quot;&gt;[http://hypertextbook.com/facts/2003/TimCondon. shtml Frequency Range of Dog hearing]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Elert, Glenn kaj Timothy Condon, 2003, The Physics Factbook Alirita la 22an de oktobro 2008 [http://hypertextbook.com/facts/2003/TimCondon.]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} en InternetArchiveBot&lt;/ref&gt; Ili detektas sonojn tiom basajn kiom 16-20 [[Herco|Hz]] (kompare kun 20–70&amp;nbsp;Hz ĉe homoj) kaj ankaŭ super 45&amp;nbsp;kHz&lt;ref&gt;[http://www.lsu.edu/deafness/HearingRange.html How Well Do Dogs and Other Animals Hear?] Alirita la 14an de majo 2013.&lt;/ref&gt; (kompare kun 13–20&amp;nbsp;kHz ĉe homoj), kaj ili havas gradon de moveblon de oreloj kiu permesas al ili determini rapide la precizan devenon de sono. Dek ok aŭ pliaj muskoloj povas klini, rotacii, levi aŭ mallevi la orelojn de hundo. Krome, hundo povas lokigi la devenon de sono multe pli rapide ol homo kaj detekti sonojn je distanco ĝis kvarfoje pli granda ol homoj. La hundoj kun orelformo pli natura, kiel la oreloj de sovaĝaj kanisedoj kiel la [[vulpo]], kutime aŭdas pli bone ol hundoj kun orelformo pli fleksebla, tipa de multaj aldomigitaj rasoj.
[[Dosiero: Dog_nose2.jpg |eta|150px|dekstre|La flarkapablo estas unu el la ĉefaj sensoj per kiuj la hundo malkovras la mondon. La hunda nazo estas tre sensiva.]]

==== Flarkapablo ====
Dum la homa cerbo estas dominata de granda vida kortekso, la hunda cerbo estas dominata ĉefe de [[Flara sistemo|flarkortekso]]. La [[Vomeronaza organo|flarbulbo]] de hundoj, proporcie al la totala grando de la cerbo, estas kvardekfoje pli granda ol tiu de homoj. Laŭ la raso, la hundoj havas inter 125 kaj 220 milionojn da flarĉeloj okupantajn areon de la grando de poŝtuko (kompare kun kvin milionoj da ĉeloj okupantaj la areon de [[poŝtmarko]] ĉe homoj).&lt;ref name=&quot;coren&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dummies guide&quot;&gt;[http://www.dummies.com/WileyCDA/DummiesArticle/id-5324.html Understanding a Dog 's Sin of Smell] en Dummies.com Alirita la 22an de oktobro 2008 [https://web.archive.org/web/20080309123343/http://www.dummies.com/WileyCDA/DummiesArticle/id-5324.html] arkivita la 9an de marto 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;A&amp;A Universities&quot;&gt;[http://www.aces.edu/pubs/docs/ U/UNP-0066/UNP-0066.pdf PDF The Dog 's Sin of] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070222033344/http://www.aces.edu/pubs/docs/ |date=2007-02-22 }} Alabama and Auburn Universities. Alirita en la 22a de oktobro 2008.&lt;/ref&gt; La &quot;Bloodhound&quot; aŭ Sankthuberto estas la escepto, kun proksimume 300 milionoj de flarriceviloj. La hundoj povas distingi odorojn je koncentroj preskaŭ 100 milionojn da fojoj malaltaj ol tiuj kiujn povas distingi la homoj.&lt;ref name=&quot;NHM . org&quot;&gt;[http://www.nhm.org/exhibitions/dogs/formfunction/smell.html Smell] 6a de majo 2004, nhm.org Alirita la 22an de oktobro 2008 [https://web.archive.org/web/20081026061201/http://www.nhm.org/exhibitions/dogs/formfunction/smell.html] Arkivita la 26an de oktobro 2008.&lt;/ref&gt;

==== Gustosenso ====
Inter la hundaj sensoj, tiu de la [[gusto]] estas tiu kiu malpli estis esplorita kaj multe rilata kun la flarsenso. La hundoj povas distingi la bazajn gustojn simile al homoj, kvankam ili ne distingas la [[salo|salan guston]].&lt;ref&gt;''The Evolutionary Basis for the Feeding Behavior of Domestic Dogs ('' Canis familiaris'') and Cats (''Felis catus'')'', John W. Bradshaw, 2006 [http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/136/7/1927S|publicación The Journal of Nutrition] vol. 136 pp. 1927-1931&lt;/ref&gt; Tamen, la preferitaj gustoj povas esti tre diferencaj de unu hundo al alia, ĉar ŝajne ili ne elektas la manĝon laŭ la gusto, sed laŭ ties intenseco —forta / milda gusto—. La unuaj monatoj de la vivo de hundido estas tre gravaj tiukadre ĉar tiam ili tendencas gustumi multajn gustojn diferencajn kaj tiel ili poste disvolvas emon al gustovarieco.&lt;ref name=&quot;gust los gossos&quot;&gt;[http://www.guideofdogs.com/html/the_sense_of_smell_and_taste.html Dog Sin of Smell. Dog Taste Bud] GuideofDogs.com Alirita la 12an de januaro 2009 urlarchivo = [https://web.archive.org/web/20081210202228/http://www.guideofdogs.com/html/the_sense_of_smell_and_taste.html] Arkivita la 10an de decembro 2008.&lt;/ref&gt; Same kiel homo kaj multaj aliaj [[animalo]]j, hundoj havas la kapablon asocii difinitajn gustojn kun sanproblemoj. Se iu manĝaĵo malsanigas aŭ eĉ malbonfartigas hundon, tiu tendencos eviti la guston de tiu manĝaĵo estontece. Tio formas parton de instinkta defendomekanismo, kiu protektas animalojn kontraŭ venenigo pro la ofta engluto de substancoj [[veneno|toksaj]]. Kelkaj hundoj, kiam ekmalbonfartas, ekmanĝas herbojn por kontraŭefiki la malbonan rezulton de manĝado.

==== Tuŝsenso ====
Hundoj uzas la [[tuŝsenso]]n por komuniki inter ili kaj kun aliaj specioj. Se farita akurate, tuŝado povas utili por stimuli aŭ trankviligi hundon. Temas pri la unua senso disvolvita en ĵus naskitaj hundidoj; tial la patrinoj eklekas kaj ekkaresas siajn idojn tuj post la nasko.&lt;ref name=&quot;Tacte&quot;&gt;Making Sin of Your Dog 's World [http://www.petplace.com/dogs/making-sense-of-your-dog-s-world/page1.aspx] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150108221932/http://www.petplace.com/dogs/making-sense-of-your-dog-s-world/page1.aspx|date=2015-01-08}}  PetPlace.com Alirita la 26an de januaro 2009.&lt;/ref&gt; Kelkaj studoj sugestis ke hundoj povas detekti movojn en la abdomeno de la patrino eĉ antaŭ la nasko kaj ke la hundidoj kiuj estas dorlotitaj dum la [[Gravedeco (animaloj)|gravedo]] naskas pli afablajn idojn.&lt;ref name = &quot;cachorrito&quot;&gt;Joël Dehasse (1994). «Sensory, emotional and social development of the young dog». The Bulletin for Veterinary Clinical Ethology (Bruselo) 2 (1-2): 6-29.&lt;/ref&gt; La hundoj havas tuŝsensilojn en la tuta korpo, sed la piedkusenetoj, la [[vertebraro]] kaj la vostoregiono estas kelkaj el la plej sensivaj zonoj.

La &quot;vibrisoj&quot; de hundoj havas mekanikajn ricevilojn utilajn por akiri tuŝsensan informadon el sia medio, sed tiu funkcio ne estas tiom grava kiom estas ĉe [[kato]]j. Interalie, ili utilas por sensi aerfluon. Krom la [[muzelo]], kie ili ricevas la nomon de «lipharoj», la hundoj havas vibrisojn super la okuloj kaj sub la mandiblo.

== Historio de la rilato kun la homo ==
[[Dosiero:Tesem2.jpg|eta|maldekstra|Antikva egipta bildo de hundoj]]
El historia vidpunkto estas certe, ke la hundo devenas de la [[lupo]] (''Canis lupus'') kaj ke jam antaŭ la komenco de la [[agrikulturo]] hundoj akompanis homojn. Oni parolas pri datoj inter 15.000 ĝis 100.000 jaroj antaŭ nun. Estas du teorioj eble kongruaj. Eble homoj kaptis kaj uzis lupojn por defendo aŭ alia utilo, tiuj bestoj alkutimiĝis al homoj kaj iom post iom ŝanĝiĝis. La alia teorio diras, ke iuj lupoj mem alproksimiĝis al homoj por profiti de ties restaĵoj. Ambaŭ teorioj eblas kaj povis koincidi. Ĉe la dua teorio temis pri historio de [[parazitismo|simbiozo]]: ambaŭ specioj profitis el la kunvivado. Hundoj profitis manĝante homajn restaĵojn, kio profitigis homojn kiel purigado de iliaj vivejoj.

Oni ĝis antaŭ nelonge supozis, ke la [[aldomigado]] de hundoj komenciĝis verŝajne inter 16000 kaj 15000 a.K. fare de grupoj de [[ĉasistoj-kolektistoj|ĉasisto]]j. Novaj trovoj komence de la [[2010-aj jaroj]] de hundokranioj pli ol 30000-jaraĝaj tamen implicas, ke la aldomigado jam komenciĝis antaŭ pli ol 100 000 jaroj.&lt;ref&gt;[http://derstandard.at/1311803005192/Sibirien-33000-Jahre-alter-Hundeschaedel-zeigt-fruehe-Domestizierung derStandard.at de la 8-a de aŭgusto 2011: &quot;33.000 Jahre alter Hundeschädel zeigt frühe Domestizierung&quot;(33000-jaraĝa hundokranio indikas fruan domigon; konsultita la 28-an de aŭgusto 2014)]&lt;/ref&gt; Kompare, la [[ĉevalo]] estis aldomigita fare de nomadaj grupoj nur inter 4.000 kaj 3.000 a.K.

Hundoj estis verŝajne hejmigitaj inter aliaj bestoj kiel [[ŝakalo]]j aŭ [[ronĝuloj]]{{Mankas fonto}}. Sed ili estis la nuraj, kiujn oni konservis, ĉar ili montris pli da kapablo al sociiĝo. La prauloj de hundoj estis lupoj, sed eksperimentoj en la lastaj kvindek jaroj pri [[hibrido|bredado]] de vulpoj ŝajnas doni similajn rezultojn rilate al socia konduto kaj ludemo.

[[Dosiero:Lilibeo. Cave canem.jpg|eta|Romia [[mozaiko]] avertanta pri danĝera hundo en la Arkeologia Parko de [[Marsala]], [[Sicilio]]. Similaj avertiloj plu estas uzataj nuntempe por eviti atakojn de agresemaj hundoj al alvenintoj, plej ofte nekonatoj.]]

Homoj verŝajne komencis uzi la prahundon kiel [[Ĉashundoj|ĉashundon]].
* En [[antikveco]] hundoj utilis en bataloj (kiel ekzemple la [[irlanda lupohundo]]) kaj kiel viando, kaj estis ankaŭ roluloj de kultoj kaj religiaj ritoj.
* En la [[romia imperio]], hundoj estis [[Dorlothundo|dorlotbestoj]], greggardistoj kaj uzataj por ĉasado. En [[Pompejo]], arkeologoj trovis mozaikojn pri hundon kaj restaĵojn de hundoj.
* En la [[mezepoko]] en la kamparo, hundoj estigis kolektivajn timojn kaj suferis ĉiutagan mortigadon. La nobelaro kontraŭe uzis hundojn por [[hundoforta ĉasado]].
* En la [[renesanco]] pasio de homoj por ĉasado konservis lokon en la socio al hundoj. La nobelaro taksis hundon kiel signon de potenco kaj de grandeco. Tio ebligis la evoluigon de rasoj de [[dorlothundo]]j.
* En la [[19-a jarcento]] la tenado de hundoj kiel [[hejmbesto]]j alprenis sian nuntempan formon en [[okcidenta Eŭropo]] kaj [[Norda Ameriko]] kaj disvastiĝis al la [[Otomana Imperio]] kiel parto de Eŭrop-imita [[moderniĝo]].&lt;ref&gt;Gündoğdu, Cihangir. 2023. &quot;Dogs Feared and Dogs Loved: Human-Dog Relations in the Late Ottoman Empire&quot;. ''Society &amp; Animals'' 31, p. 25-46.&lt;/ref&gt; La nombro de hundoj kreskegis.
* Ĉirkaŭ [[1855]] la malnovaj rasoj de hundoj estis oficiale agnoskitaj kaj ilia tipo fiksita. Dume estiĝis novaj rasoj kreitaj de homoj. Aperis la ''cinofilio'', scienco pri hundoj.
* En la [[bela epoko]], kaj inter la du [[mondmilito]]j, artistoj, aŭtoroj kaj politikistoj elektis bestojn pro apartaj ecoj, kiel ekzemple [[melhundo]]jn pro ties malgrandeco aŭ [[pudelo]]jn pro ties haroj.

== Mensa, sana kaj socia ligo ==
Preter &quot;tradiciaj&quot; hundaj roloj, la efiko de la hundo sur la fizika kaj [[mensa sano]] de homo, precipe se temas pri infanoj, estas pli kaj pli rekonita. La rilato inter homo kaj hundo estas profunda emocia ligo kaj ĝia signifo al la homo ŝvebas preter la praktika utilo kiun la homo povas derivi de la hundo. Multaj psikologiaj kaj fiziologiaj studoj estis faritaj koncerne dorlotbestojn ĝenerale kaj hundojn aparte, kaj ĝi montras ke la rilato kun dorlotbesto evoluigas sentojn de [[memestimo]], [[respondeco]], [[empatio]] kaj sentemo ĉe [[infano]]j. Krome, la hundo estis trovita havi trankviligan efikon al sia posedanto. Ĉi tio reflektas en pli malalta [[sangopremo]] en la medio de la hundo, malpliigo de [[pulso]] dum karesado, kaj eĉ estis trovite ke hundoposedantoj havas pli altan vivdaŭron. Studoj de la lastaj jardekoj sugestas, ke karesi hundon produktas la hormonon [[oksitocino]], ankaŭ konatan kiel la amohormono, kaj ĉe la dorlotanto kaj ĉe la hundo, simile al ĝia produktado en kontakto inter gepatroj kaj iliaj bebo kaj inter geedzoj.&lt;ref&gt;Sarah Marshall-Pescini, Franka S. Schaebs, Alina Gaugg, Anne Meinert, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6826447/ The Role of Oxytocin in the Dog–Owner Relationship], '''Animals : an Open Access Journal from [[MDPI]]''' 9, 2019-10-12, paĝo 792 doi: 10.3390/ani9100792&lt;/ref&gt; Hundoj kaj aliaj bestoj servas kiel sociaj &quot;perantoj&quot;, kiuj faciligas kontakton kun infanoj, kiu estas ĉefe uzata por [[speciala edukado]] prizorgado, kiam temas pri infanoj kun handikapoj kaj emociaj kaj kondutismaj problemoj. En pluraj landoj, ekzistas projekto pri librolego al hundoj, por plibonigi la legokapablon de infanoj, pliigi ilian memfidon kaj kognajn kaj emociajn kapablojn.&lt;ref&gt;[https://finland.fi/life-society/finnish-reading-dogs-help-kids-learn-and-grow/ Finnish reading dogs help kids learn and grow], this is FINLAND, ‏2016-10-10 (American English)&lt;/ref&gt;

Se ĉi tio ne sufiĉas, pluraj studoj indikas, ke la ĉeesto de hundoj en frua aĝo, aŭ eĉ dum gravedeco, povas signife redukti la ŝancon de certaj [[alergio]]j en juna aĝo, studoj sugestas, ke la kialo de ĉi tiu fenomeno rilatas al la [[hipotezo de higieno]].&lt;ref&gt;Katarzyna Smejda, Kinga Polanska, Wlodzimierz Stelmach, Pawel Majak, [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32489363/ Dog keeping at home before and during pregnancy decreased the risk of food allergy in 1-year-old children], '''Postepy Dermatologii I Alergologii''' 37, 2020-04, p 255–261 doi: 10.5114/ada.2018.80584&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Suzanne Havstad, Ganesa Wegienka, Edward M. Zoratti, Susan V. Lynch, [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21820714/ Effect of prenatal indoor pet exposure on the trajectory of total IgE levels in early childhood], '''The Journal of Allergy and Clinical Immunology''' 128, 2011-10, עמ' 880–885.e4 doi: 10.1016/j.jaci.2011.06.039&lt;/ref&gt;

La vivoj de hundoj kun homoj gajnis al ili la kromnomon &quot;La plej bona amiko de la homo.&quot; Kontraste, ekzistas socioj en kiuj hundoj estas traktitaj kiel malpuraj, kaj ekzistas kulturoj en kiuj la karno de certaj rasoj de hundoj estas uzita por manĝaĵo.&lt;ref&gt;Nureongi: [http://wolf.ok.ac.kr/~annyg/report/r2.htm Humdaĵoj manĝeblaj en Koreio] {{Webarchiv|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20071007160723/http://wolf.ok.ac.kr/~annyg/report/r2.htm |date=2007-10-07 }}&lt;/ref&gt; Aktuale en 2014 ekzistas proksimume 40 landoj kie ekzistas neniu laŭleĝa malpermeso manĝi hundojn.

== Nuntempaj uzoj ==
[[Dosiero:Acerratownik.JPG|eta|maldekstra|Kiel savhundo edukita [[Landseer]]]]
La lasta epizodo de la komuna vivo de hundoj kaj homoj estas la vivo en modernaj kaj troloĝataj urboj, kie hundoj devas loĝi en malgrandaj etaĝoj. Kelkaj povas ĝui proksimajn parkojn, sed kelkaj ne. En multaj urboj, kie loĝas malkonsciaj hundoposedantoj, la stratoj iĝas malpuraj kaj plenaj je [[hundofekaĵo]]j.

Kvankam multaj homoj jam konas hundojn nur kiel dorlotbestojn, ankoraŭ ekzistas hundoj bredataj por homa utilo aŭ distro. Kiel ĉe aliaj bestoj, tia ekspluato de hundoj estas kritikata de aktivuloj por [[bestaj rajtoj]].

=== Dorlothundoj ===
Pro siaj sociaj adaptiĝkapabloj la hundo estas la besto plej ligita al la homo. Tiel multaj homoj pasigas sian libertempon nuntempe kun hundoj. La hundoj povas esti bonaj kompanoj por migrado kaj kurado.
Nemalofte hundoj estas la nura [[socia rilato]] de sia posedanto.
Pro la el tio rezultanta alhomigo de la hundoj estiĝas ofte gravaj eraroj, kiuj malrespektas la naturajn bezonojn de la bestoj. Ofte, la hundoj estas pli feliĉaj en grupoj.

=== Sporthundoj ===
{{Ĉefartikolo|Hundosporto}}
Oni uzas hundojn por diversaj specoj de konkursoj, ekzemple sledkurado kun [[sledhundo]]j.
[[Dosiero:Golden Retriever agility jump.jpg|eta|[[Orkolora reporthundo]] dum konkurso pri Lerteco (‘’Agility’’)]]

=== Laborhundoj ===
[[Dosiero:SVVP Klikatá, pes scházející schody.jpg|eta|[[gvidhundo|Blindul- aŭ gvidhundo]]]]
Laborhundo estas hundo, kiu subtenas homon dum ties laboro. Plej konataj estas nuntempe verŝajne la [[polichundo]], kiun oni uzas por serĉi spurojn, por trovi drogojn, [[eksplodaĵo]]jn, homojn (perditajn infanojn, senhelpajn individuojn, fuĝintojn) aŭ kadavrojn, sed ankaŭ kiel armilon helpantan policistojn aŭ por gardado.

Iuj rasoj estas aparte taŭgaj kiel [[gvidhundo]]j por blinduloj, verŝajne unu el la plej malfacilaj taskoj por laborhundo, kaj kiel [[helphundo]] por handikapuloj. Iuj hundoj ricevas edukon kiel [[savhundo]] au [[terapihundo]]. Okaze de la [[paralimpikoj]] 2008 en Pekino la ĉina registaro aparte dresigis gvidohundojn por la blindaj sportistoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/1/2006/02/10/1@34246.htm |titolo=CRI-onlie, Esperanto: &quot;Pekino dresas gvidhundojn por Paralimpikoj de 2008&quot; (konsultita la 26-an de aŭgusto 2014) |alirdato=2014-08-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140827141838/http://esperanto.cri.cn/1/2006/02/10/1@34246.htm |arkivdato=2014-08-27 }}&lt;/ref&gt;

La hundoj havas aliajn civilajn uzojn kiel ekzemple: gvidhundoj por blinduloj, aŭdhundoj por surduloj, sondaj hundoj por detektado de homoj sub dommalkonstruoj, hundoj por lokalizado de la centro de fajro, [[sledhundoj]], kaj flarhundoj por detektado de eksplodaĵoj, medikamentoj kaj aliaj malpermesitaj substancoj.

En 2020, flarhundoj eĉ estis trejnitaj por detekti la [[Koronaviruso|koronan viruson]] kaj estis uzitaj en la internacia flughaveno en Helsinko, Finnlando.

=== Ĉashundoj ===
{{Ĉefartikolo|Ĉashundoj}}
La uzo de helphundo, kiu nuntempe rilatas al nur malgranda nombro de hundoj, estis verŝajne la origino de la aldomigo de hundoj. Komence estis la helpo dum [[ĉasado]], kaj por predotrovo kaj dum mortigo de la predoj kaj dum rekupero de la vundita aŭ mortigita predo. Ĉe [[Aborigenoj de Aŭstralio|aborigenoj]] en [[Aŭstralio]], kiuj estis parte akompanataj de hundoj, la unua celo estis la varmigo unu de la alia dum la malvarmegaj dezertonoktoj. Ne ekzistis ĉe ili aparta kunlaboro por ĉasado; hundoj ricevis nur kelkajn restaĵojn.

Akompanado dum ĉasado estis verŝajne la unua kaj dum longa tempo la plej grava uzo de hundoj. La necesajn ecojn kaj lertecojn heredis la hundoj de siaj prauloj, la lupoj. Nur multe pli poste oni bredis apartajn [[Ĉashundoj|ĉashundrasojn]]. Tiel oni bezonis rapidajn hundojn por pelĉasado, kaj malgrandajn hundojn por eniri vulpejojn aŭ melejojn. En la suda regiono de [[Usono]], la hundoj estas uzataj por ĉasi la sovaĝajn porkojn aŭ aprojn

=== Gregohundoj ===
[[Dosiero:Sheep at watering place in Bulgaria.jpg|eta|maldekstra|Gregohundo kaj ŝafaro]]
Kiam homoj setlis kaj pli kaj pli kulturis la grundon kaj bredis bestojn, hundoj estis pli kaj pli uzataj por gardado de domoj, bienoj kaj gregoj. Por elekto de taŭgaj bestoj kiel gregohundoj, oni uzis ilian naturan lup-devenan emon al kunigo de grego.

=== Gardohundoj ===
Oni povas uzi ĉiun hundon kiel gardohundo, uzanta ĝian naturan econ averti la gregon pri minacanta danĝero. Enurbe oni uzas prefere malgrandajn hundorasojn, kiel la [[ŝpico]], sed kampare ankaŭ grandajn hundojn, kiuj pli impresas pro sia grandeco. Ofte oni uzas du hundojn: malgrandan, kiu havas pli malaltan stimulosojlon kaj avertas pri alveno de fremdulo, kaj grandan, kiu pretas defendi domon kaj bienon. Ankaŭ gregoprotektaj hundoj estas gardohundoj kaj uzataj nuntempe por gardi aĵojn, kiel ekzemple la [[anatolia gregohundo]] en [[Turkio]].

=== Tirbesto ===
La uzo de hundoj kiel ''tirbesto de malriĉuloj'' estas dokumentita almenaŭ ekde la [[mezepoko]] ĝis en la [[20-a jarcento]]. Almenaŭ en Niemegk, tiam ankoraŭ en la regiono Zauch Belzig en [[Brandenburgio]] hundoĉaroj estis uzataj, ekzemple dum [[fojno]]rikolto, de kamparanoj de post la milito de 1870/71 ĝis ĉirkaŭ la ŝtatigo de la agrikulturo en la [[GDR]].&lt;ref&gt;[http://www.seyda.de/Nachbarn&amp;Partner/Gadegast/Geschichte.htm ''Die Geschichte der Kirche in Gadegast (La historio de la eklezio en Gadegast)''. Laste vidite la 2-an de junio 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181213131526/http://www.seyda.de/Nachbarn%26Partner/Gadegast/geschichte.htm |date=2018-12-13 }}.&lt;/ref&gt; En nordaj landoj hundoj, kiel [[Husky|huskioj]] aŭ [[samojedo]]j estas uzataj ĝis nun kiel [[sledhundoj]].

=== Libertempa okupado ===
Pro siaj sociaj adaptiĝkapabloj la hundo estas la besto plej ligita al la homo. Tiel multaj homoj pasigas sian libertempon nuntempe kun hundoj. La hundoj povas esti bonaj kompanoj por migrado kaj kurado.
Nemalofte hundoj estas la nura socia rilato de sia posedanto.
Pro la el tio rezultanta alhomigo de la hundoj estiĝas ofte gravaj eraroj, kiuj malrespektas la naturajn bezonojn de la bestoj. Ofte, la hundoj estas pli feliĉaj en grupoj.

=== Pelto ===
Ĉefe en norda Azio la felo de hundoj estis ŝatata [[pelto]] ĝis komence de la 20-a jarcento, ekzemple por gantoj. En Brazilo hundofeloj, ĉefe tiuj de melhundoj, estas uzataj por fari frottamburojn nomatajn ''Cuíca''.
Ankaŭ en Eŭropo ekzistas negoco pri hundofeloj. Ĉar ne ekzistas deklaracidevigo, ofte estis uzataj fantaziaj nomoj, kiel ekzemple ''Gaewolf'' &lt;ref&gt;La termino ''Gaewolf'' estas uzata en Germanio, ĝi devenas de ''gae'', kiu signifas ''hundo'' en la [[korea]], kaj de ''wolf'', kiu signifas ''lupo'' en la germana.&lt;/ref&gt; aŭ la produkto estis simple deklaraciita kiel ''&quot;vera pelto&quot;''. Ekde la 31-a de decembro 2008 negoco kaj importo de kato- kaj hundofeloj estis malpermesitaj en la [[Eŭropa Unio]].&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?language=DE&amp;type=IM-PRESS&amp;reference=20070615IPR07883 Eŭropa Parlamento: ''Verbrauchermitteilung vom 19. Juni 2008 (Porkonsumnta informo de la 19-a de junio 2008)''].&lt;/ref&gt;

Vidu ankaŭ rason [[Coton de Tulear]].

=== Viando ===
{{ĉefartikolo|Hundoviando}}
[[Dosiero:DogMeat-Hanoi1.jpg|eta|maldekstra|Hundaĵo en [[Hanojo]]]]
[[Hundaĵo]] estis konsumata kiel nutraĵo en iuj landoj, kiel ekzemple [[Koreio]], [[Vjetnamio]] kaj kelkaj sudaj provincoj de [[Ĉinio]], kiel ekzemple [[Gŭangdongo]]. Tamen en multaj kulturoj estiĝis [[nutrotabuo]], kiu malpermesas ties konsumon. En Germanio kaj en multaj aliaj landoj, hundaĵo estas laŭleĝe ne plu nutraĵo, kaj oni ne rajtas negoci aŭ surmerkatigi ĝin. En Svislando, male al la reguloj en la eŭropaj najbarlando,j la manĝado de hundoviando daŭre estas permesata malgraŭ protestoj flanke de bestoprotektantoj. Tradicion la manĝado de hundoviando havas en la svisa regiono de [[Apencelo]]. Lastfoje la federacia konsilio de Svislando en 2012 kontraŭstaris malpermeson konsumado de hundoviando.&lt;ref&gt;[http://www.tagesanzeiger.ch/schweiz/standard/Schweizer-sollen-keine-Hunde-und-Katzen-mehr-essen/story/19945914 Tages-Anzeiger de la 12-a de julio 2012: &quot;Schweizer sollen keine Hunde und Katzen mehr essen&quot; (Svisoj ne plu manĝu hundoviandon; konsultita la 26-an de aŭgusto 2014)]&lt;/ref&gt;

La hundoviando estas nek [[halalo|halala]] nek [[koŝero|koŝera]].

=== Eksperimentado ===
Hundoj, en la nuntempo ĉefe [[biglo]]j, estas uzataj por ofte damaĝa scienca esplorado, malgraŭ diversaj organizoj kiuj kontraŭbatalas besteksperimentadon. Inter la plej konataj uzintoj de hundoj en eksperimentoj estas [[Ivan Pavlov]].

== Mastrumado ==
=== Porhundaj servoj ===
Diversaj fakaj servoj aperis en la homa socio por la bezonoj de hejmaj hundoj kaj iliaj prizorgantoj.

* Akcesoraĵoj: oni vendas akcesoraĵojn kiel [[ĉirkaŭkolo]]jn, rimenojn, vestojn, transportajn korbojn kaj kaĝojn.
* Edukado kaj dresado: hundaj edukejoj liveras al prizorgantoj fakajn konsilojn. Ili kutime ofertas kursojn, en kiuj la hundoj lernas bazajn ordonojn.
* [[Kondutisto (profesio)|Kondutistoj]]: fakuloj pri la hom-hunda rilato, kiu klopodas solvi la hom-ĝenajn kondutojn de hundoj modifante ties medion aŭ la sintenon de la homoj ĉirkaŭ ili. La profesio estas restrukturata por pli klare vidigi sin al la publiko.
* Sanservoj: Oficejoj, klinikoj, kaj malsanulejoj (distingataj laŭ la nivelo de la teknika ilaro kaj laborantoj) kaj bestkuracistoj kontrolas la sanon de hundoj. Ekzistas urĝaĵaj kuracistoj por hundoj, same kiel por homoj.
* Kosmetiko: en iuj fakaj butikoj, kiuj prizorgas hundojn por belecaj konkursoj, oni ofertas servon de lavado kaj beligo.
* [[Hunda masaĝo|Masaĝo]]: adaptita de porhomaj teknikoj.
* Transporto: Fervojaj kaj aviadaj linioj ofertas metodojn venigi hundojn kun la prizorgantoj en vojaĝoj kaj transloĝiĝoj.
* [[Hundzorganto]]j.
* Hundzorgejoj: domoj, kie oni ofertas profesian prizorganton dum la vojaĝoj de la posedanto de hundo, malpliigante la riskon de forlasoj antaŭ la ferioj.
* Rifuĝejoj: por [[savita hundo|hundoj]] forlasitaj, perditaj, fitraktitaj, aŭ alie perdintaj la prizorganton.

===Konfliktoj inter hundoj kaj homoj===
====Sanriskoj====
=====Mordoj kaj gratoj=====
Dekoj da milionoj da homoj tutmonde suferas signifan hundan mordon en jaro. En Francujo, ĉirkaŭ 500 mil homoj en jaro estas mordataj en jaro&lt;ref&gt;{{citaĵo el ĵurnalo |aŭtoro=Le Figaro |titolo=Morsures de chiens : le flou des statistiques |périodique=[[Le Figaro]] |dato=06-06-2012 |url=https://www.lefigaro.fr/assurance/2012/06/06/05005-20120606ARTFIG00424-morsures-de-chiens-le-flou-des-statistiques.php |alirdatoe=09-06-2020}}.&lt;/ref&gt; kaj inter 1990 kaj 2010, 33 mortis.&lt;ref&gt;Institut de Veille Sanitaire (2011), Facteurs de gravité des morsures de chien aux urgences, p. 3, [https://web.archive.org/web/20140606200017/http://www.invs.sante.fr/publications/2011/morsures_chiens/rapport_morsures_chiens.pdf pdf].&lt;/ref&gt;. En Usono 4.5 milionoj en jaro estas mordataj,&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|titolo=Home &amp; Recreational Safety – Dog Bites|url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/dog-bites/ |verko=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|alirdato=27-a de januaro 2015}}, citante {{citaĵo el gazeto|titolo=Dog Bites: Still a Problem?|gazeto=Injury Prevention|volumo=14|numero=5|paĝoj=296–301|doi=10.1136/ip.2007.016220|pmid=18836045|aŭtoro=Gilchrist J.|aŭtoro=Sacks J.J.|aŭtoro=White, D.|aŭtoro=Kresnow, M.J.|année=2008| issn=1353-8047}}.&lt;/ref&gt;, el kiuj averaĝe 31 mortas&lt;ref name= autogenerated1&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://dogbitelaw.com/dog-bite-statistics/all-dog-bite-statistics |titolo=Dog bites have risen in number and severity since the 1980s |verko=Kenneth M. Phillips, Dogbitelaw.com |alirdato=26-a de februaro 2019}}.&lt;/ref&gt;. La plej granda proporcio estas mezaj ĝis malpli junaj infanoj. Tiuj havas la plej grandan riskon de kapa aŭ kola vundo, bezono de kuracado, kaj morto.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Animal bites Fact sheet|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs373/en/|website=World Health Organization|access-date=29-a de majo 2021|date=Februaro 2018}}&lt;/ref&gt;

Hundoj estas la plej grava fonto de [[rabio|rabiaj]] infektoj al homoj. Laŭ [[MOS]], 59 mil homoj mortis de rabio en 2018, 59.6% en Azio kaj 36.4% en Afriko.&lt;ref&gt;{{citation|title=WHO expert consultation on rabies: Third report |volume=WHO Technical Report Series, 931|publisher=World Health Organization|year=2018|hdl=10665/272364|isbn=978-92-4-121021-8|url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/272364}}&lt;/ref&gt;

Hundaj gratoj foje okazigas gravajn infektojn.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1= Tierney |first1= DM |last2= Strauss |first2= LP |last3= Sanchez |first3= JL |title=Capnocytophaga canimorsus Mycotic Abdominal Aortic Aneurysm: Why the Mailman Is Afraid of Dogs |journal=Journal of Clinical Microbiology |volume=44 |issue=#2 |pages=649–651 |year=2006 |pmid=16455937 |pmc=1392675 |doi=10.1128/JCM.44.2.649-651.2006}}&lt;/ref&gt;

=====Akcidentoj=====
En [[Usono]], hundoj kaj [[kato]]j sume faktoras en pli ol 86 mil faloj jare.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Injury Prevention Bulletin |url=http://www.hlthss.gov.nt.ca/english/services/health_promotion/pdf/injury_prevention_bulletin.pdf |publisher=Northwest Territories Health and Social Services |date=25 March 2009 |access-date=7-a de januaro 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110322113606/http://www.hlthss.gov.nt.ca/english/services/health_promotion/pdf/injury_prevention_bulletin.pdf |archive-date=22-a de marto 2011 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110322113606/http://www.hlthss.gov.nt.ca/english/services/health_promotion/pdf/injury_prevention_bulletin.pdf |date=2011-03-22 }}&lt;/ref&gt; Oni taksis, ke proksimume 2% de la hundrilataj vundoj kuracataj en britaj malsanulejoj estas endomaj akcidentoj. Laŭ la sama esploro, la faktoreco de hundoj en veturaj akcidentoj estas malfacile kvantigebla, sed en hundrilataj vundokaŭzaj veturaj akcidentoj plej ofte rolis duradaj veturiloj.&lt;ref&gt;{{Cite journal| last=Bewley |first= BR |title=Medical hazards from dogs |journal=British Medical Journal |volume= 291 |issue=#6498 |pages=760–761 |year=1985 |pmid=3929930 |pmc=1417177 |doi=10.1136/bmj.291.6498.760}}&lt;/ref&gt;

=====Feko=====
Hunda feko povas esti problemo por urbaj purigaj servoj. Ekzemple, la hunda loĝantaro de Parizo produktas 16 tunojn da feko&lt;ref&gt;D. et M. Fremy, ''Quid 2005'', Éd. Robert Laffont, 2005. Article ''Zoologie'', {{p.}}231 c.&lt;/ref&gt;. Multaj urboj starigis sistemojn por distribui plastajn saketojn, per kiuj homoj kolektas la fekon de siaj kompanbestoj. ''[[Toxocara canis]]'' (hunda [[nematodo]]) povas infekti homojn pere de ovoj ĉeestantaj en hunda feko kaj kaŭzi al ili [[toksokarozo]]n.&lt;ref&gt;{{cite web| url= http://emedicine.medscape.com/article/229855-overview |title= Toxocariasis | date= 20-a de aŭgusto 2008 | publisher=Medscape.com | first1=Sun |last1=Huh |first2= Sooung |last2= Lee| access-date= 15-a de februaro 2013}}&lt;/ref&gt; Senkuraca toksokarozo povas damaĝi la retinon kaj difekti la vidkapablon.&lt;ref name=&quot;kidshealth&quot;&gt;{{cite web|year=2010|title=Toxocariasis|url=http://kidshealth.org/parent/infections/parasitic/toxocariasis.html|access-date=12-a de februaro 2010|work=Kids' Health|publisher=The Nemours Foundation}}&lt;/ref&gt; Ankaŭ povas troviĝi en hunda feko [[sangosuĉa nematodo|sangosuĉaj nematodoj]], kiuj kaŭzas [[haŭtmigra larva malsano|haŭtmigran larvan malsanon]] ĉe homoj.&lt;ref&gt;{{Cite journal |doi= 10.1590/S0074-02762006000400009 |pmid=16951810 |title=Related factors to human toxocariasis in a rural community of Argentina |year=2006 |last1=Chiodo |first1=Paula |last2=Basualdo |first2=Juan |last3=Ciarmela |first3=Laura |last4=Pezzani |first4=Betina |last5=Apezteguía |first5=María |last6=Minvielle |first6=Marta |journal=Memórias do Instituto Oswaldo Cruz |volume=101 |issue=#4 |pages=397–400|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1= A.H. |last1= Talaizadeh |first2= S. |last2= Maraghi2 |first3= A. |last3= Jelowdar |first4= M. |last4= Peyvasteh |url= http://pjms.com.pk/issues/octdec107/article/casereport6.html |title= Human toxocariasis: A report of 3 cases |journal= Pakistan Journal of Medical Sciences Quarterly |volume= 23 |issue= #5 |date= oktobro-decembro 2007 |at= Part I }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090922163749/http://pjms.com.pk/issues/octdec107/article/casereport6.html |date=2009-09-22 }}&lt;/ref&gt;

====Bruo====
Foje la [[bruo]] de la [[bojo]]j de hundoj ĝenas najbarajn homojn, precipe se ili bojadas ripete. Tio plej ofte okazas ĉe gardhundoj, kiuj loĝas eksterdome. Venigi la hundon en la domon en la vespero evitas la problemon de [[nokto|nokta]] bruo. Alia maniero eviti konflikton estas eduki hundojn por limigi sian bojadon. Hundoj, kiuj ne alkutimiĝas al soleco, foje ploras kaj blekas dum la kompana homo estas for. Tiaj blekoj estas malpli [[laŭto|laŭtaj]] ol bojoj, kaj la problemo estas plejparte [[taga animalo|taga]]. Ĝi okazas pli ofte se la hundo loĝas en apartamento.

====Liberaj hundoj====
[[Dosiero:Chien errant.JPG|thumb|[[Vaganta hundo]].]]
[[Industrilando|Riĉaj landoj]] kutime provas remeti [[vaganta hundo|libere vagantajn hundojn]] sub homan kontrolon. La ordinara procedo estas porti la hundojn en [[bestazilo|azilon]], kie oni provizas ilin  per identiga tatuo aŭ [[RFID]]-aparato kaj vakcinoj kaj proponas ilin por [[adopto]]. Adopti hundon de azilo kiel [[hejmbesto]]n estas vaste kutima praktiko. La kostoj pagataj de adoptantoj estas fonto de enspezo por la organizaĵoj, kiuj prizorgas bestazilojn.

Multaj malpli riĉaj landoj ne disponas pri tia infrastrukturo por regi la hundan loĝantaron. Hundoj malofte estas vakcinataj. Ili do kontribuas al la disvastiĝo inter homoj de rabio kaj aliaj infektoj per siaj mordoj. En [[Gurgaono]], [[Barato]], proksimume 50 homoj en tago estas mordataj de hundoj.&lt;ref&gt;WAMIZ, [http://wamiz.com/chiens/actu/a-gurgaon-en-inde-on-deplore-50-morsures-de-chiens-errants-par-jour-1864.html A Gurgaon en Inde, on déplore 50 morsures de chiens errants par jour] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111130122747/http://wamiz.com/chiens/actu/a-gurgaon-en-inde-on-deplore-50-morsures-de-chiens-errants-par-jour-1864.html |date=2011-11-30 }} 29/09/11.&lt;/ref&gt;. La vagantaj hundoj grupiĝas en urboj kaj ĉirkaŭ vilaĝoj. Se ilia nombro restas modera, oni toleras kaj eĉ manĝigas ilin, ĉar ili fortimigas predbestojn de la loĝejoj kaj brutoj. En iuj pli foraj regionoj la [[sovaĝiĝo|resovaĝiĝintaj]] [[Paria hundo|pariaj hundoj]] foje atakas [[ŝafobredado|bredatajn ŝafarojn]].

===Juro===
Multaj landoj jure reguligas la tenadon de hundoj, interalie koncerne identigon, por diskrimini kontraŭ rasoj kiujn oni konsideras danĝeraj, kaj por malpermesi komercon de hunda pelto aŭ viando. En Ĉinujo oni rigardis la tenadon de hundoj kiel kapitalismecan, kaj ĝi estis malpermesata en urboj ĝis 1992.&lt;ref&gt;Franziska Konitzer: [https://www.wissenschaft.de/gesundheit-medizin/struppi-streicheln-haelt-gesund/ ''Struppi streicheln hält gesund.''] In: ''Bild der Wissenschaft.'' Nummer 1, 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Franziska Konitzer: [https://www.wissenschaft.de/gesundheit-medizin/struppi-streicheln-haelt-gesund/ ''Struppi streicheln hält gesund.''] In: ''Bild der Wissenschaft.'' Nummer 1, 2015&lt;/ref&gt;

En kelkaj [[franca lingvo|franclingvaj]] landoj ekzistas reguloj, laŭ kiuj ĉiuj [[listo de hundorasoj|rasaj hundoj]] naskitaj en la sama jaro devas havi nomojn komenciĝantajn per la sama litero.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |titolo=Les noms des chiens |url=https://www.braquedubourbonnais.info/fr/nom-chien.htm |site=www.braquedubourbonnais.info |alirdato=2023-11-13}}&lt;/ref&gt;.

== Rasoj ==
{{Ĉefartikolo|Listo de hundrasoj}}
[[Dosiero:Border Collie sheepdog trial.jpg|eta|300px|[[Ŝafhundo]] montranta efikan konduk-kapablon al ŝafaro.]]
Hundorasoj estas tre diversaj laŭ anatomio, koloroj, grandoj, formo, plej ofte rilataj al la tre diversaj uzoj kiujn la homoj atribuis al ili, kio markis iliajn trajtojn: sveltecon por kurbezonaj [[leporhundoj]], densan hararon por hundoj loĝantaj en malvarmaj areoj, fortikecon en defendaj hundoj, ktp. Inter konataj rasoj estas ekzemple jenaj:
{{Div col|cols = 2}}
* [[Anatolia gregohundo]]
* [[Ĉivava hundo]]
* [[Dalmata hundo]]
* [[Danhundo]]
* Tre diversaj [[leporhundoj]]
* [[Kataluna ŝafhundo]]
* [[Melhundo]]
* [[Novlanda hundo]]
* [[Pudelo]]
* [[Rotvejla hundo]]
* [[San-Bernarda hundo]]
* [[Sledhundoj]] inter kiuj estas konata la [[Siberia sledhundo]]
* [[Svisa montara hundo]]
* [[Ŝpico]]
{{Div col end}}

[[Miksrasa hundo]], miksita raso ankaŭ ofte nomita bastardo, krucbredo, estas normale hazarda kruciĝo inter du aŭ pli malsamaj (ofte popularaj) hundrasoj, sed ĝi ankaŭ povas esti ordinara dezajnita hundo, kreita kiel rezulto de moda fenomeno.

== [[Astronomio]] ==
* '''[[Granda Hundo]]''' (''Canis major'') estas aŭstrala konstelacio, kies plej fama stelo estas [[Siriuso]].
* '''[[Malgranda Hundo]]''' (''Canis minor'') estas boreala konstelacio, kies plej fama stelo estas [[Prociono]].
* '''[[Ĉashundoj (konstelacio)|Ĉashundoj]]''' (''Canes Venatici'') estas boreala konstelacio.

== En kulturo ==
Laŭ armena mitologio, [[aralezoj]] (armene Արալեզ) estas estaĵoj aŭ spiritoj, kiuj aspektas kiel flugopovaj hundoj. Ili malsupreniĝadis al kampo de batalo por revivigi mortigitajn heroojn, lekante iliajn vundojn.

En [[greka mitologio]], nur lia hundo rekonis [[Odiseo]]n je lia reveno hejmen, kiel rakontas la [[Odiseado]]. En la sama mitologio, ekzistas hundo trikapa kiu gardas la submondon, nomata [[Kerbero]]. En mitoj, la heroo [[Heraklo]] prenas lin el la submondo por kompletigi unu el siaj dekdu laboroj.

[[Virginia Woolf]] verkis ''Flush: A Biography'' (1933) kiel parte fikcion, parte biografion de la hundo ''cocker spaniel'' posedita de la [[Viktorina epoko|Viktoriana]] poeto [[Elizabeth Barrett Browning]]. La verko estis verkita el la vidpunkto de la hundo.

[[Jack London]] verkis du romanojn pri hundoj; ''[[The Call of the Wild (libro)|The Call of the Wild]]'' (La Voko de sovaĝo), kaj ''[[White Fang (libro)|White Fang]]'' (Blanka kojndento).
[[Dosiero:Dogs of Iran سگ ها در ایران 05.jpg|eta|Hundo en Irano.]]
[[Diana Wynne Jones]] verkis la romanon ''Dogsbody'' (Hundkorpo) en kiu la stelo [[Siriuso|Sirius]] trovas sin transformita en hundo.

Ekzistas multaj [[memeo]]j sur la [[interreto]] pri hundoj, rimarkinde la &quot;Doge&quot;. Tio estas [[Ŝiba-Hundo|ŝibainu]] ridetanta.

La [[Kinarto|filmoj]] pri hundoj estas tre popularaj; ekzemple usona televida serio ''Lassie''. En [[1977]], [[Disney]] kreis televidfilmon pri [[San-Bernarda hundo]], titolitan ''[http://imdb.com/title/tt0276803/ Barry of the Great St. Bernard]''. Inter aliaj filmoj, oni povas mencii ''[[Beethoven (filmo)|Beethoven]]'', ''[[Cujo]]'' (el romano de [[Stephen King]]) aŭ ''[http://www.imdb.com/title/tt0066660/ George]'' aŭ ankoraŭ ''[[The Hound of the Baskervilles (1959)|La ĉashundo de la Baskerviloj]]'' (el romano de [[Arthur Conan Doyle]]).

En la bildrakonto &quot;[http://www.minnasundberg.fi/artd.php A Redtail's Dream]&quot;, de Minna Sundberg, la ĉefrolulo, Hannu, havas parolantan hundon, nomatan Ville.&lt;ref&gt;[http://www.minnasundberg.fi/characters.php]&lt;/ref&gt;

Kelkaj YouTube-istoj, kiel Natoo kaj Markiplier, inkludas siajn hundojn en siaj filmetoj.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/user/markiplierGAME/videos]&lt;/ref&gt;

En la [[videoludo]]j Skyrim, Mad Max, kaj Fallout 4, ekzistas ankaŭ hundaj kompanoj.

== Vidu ankaŭ ==
* Filmo ''[[Amores perros]]''
* [[Hundobatalo]]
* [[Hundopesto]]
* [[Kapoportistoj kaj Hundokapuloj]]
* [[Kinologio]]
* [[Koprofagio]]
* [[Listo de hundrasoj]]
* [[Sankta Guinefort]]
* [[Strata hundo]]
* [[Ŝerco pri la hundo Mamomia]]
* [[Unuhunda politiko]]
* ''[[A Dog's Life]]''

== Proverboj ==
[[Dosiero:Cekin Kopf.jpg|eta|dekstra|[[Pola leporhundo]]]]
Ekzistas pluraj (40, kaj 20 por [[katoj]]!) [[proverbo]]j pri hundo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof ĉe lernu.net |alirdato=2008-08-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}&lt;/ref&gt;:
* {{citaĵo|''Ne ĉiu hundo bojanta estas hundo mordanta.''}}
* {{citaĵo|''Vivi kun iu kiel hundo kun kato.''}}
* {{citaĵo|''Kolera kiel rabia hundo.''}}
* Ankaŭ la [[angla lingvo]] havas kelkajn proverbojn pri hundoj:
* &quot;Lasu dormantajn hundojn kuŝi.&quot;
* &quot;Oni ne povas instrui novajn lertaĵojn al maljuna hundo.&quot;

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

==Literaturo==
* (eo) Elian-J. Finbert : La plej belaj rakontoj pri hundoj. Elfrancigita de Roland Plat­teau. [[Monda Asembleo Socia|MAS]], 2016, 82 p., ISBN 978-2-36960-064-0
* (es) Fogle, B. (2005). El Perro: Manual de Adiestramiento Canino. Editorial Omega. ISBN 1-55059-205-X.
* (en) Gerritsen, R. kaj Haak, R. (2000). K9 Schutzhund Training. A manual for Tracking, Obedience and Protection. Detseling Enterprises Ltd: Calgary, Alberto, Kanado. ISBN 1-55059-205-X.
* (en) Lonsdale, T. (2001). Raw Meaty Bones Promote Health. Dogwise Publishing. ISBN 978-0-646-39624-8.
* (es) Vitela, D. (2003). Manual de nutrición canina. Editorial Universitaria.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|s=Kategorio:Hundoj|ReVo=hund}}
{{Portalo|Biologio|Zoologio}}
* [http://www.idir.net/~wolf2dog/wayne1.htm &quot;Multaj kaj Antikvaj Fontoj de la Enlanda Hundo&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070926223204/http://www.idir.net/~wolf2dog/wayne1.htm |date=2007-09-26 }}
* [http://www.fci.be FCI]
* [http://www.mnh.si.edu/GeneticsLab/StaffPage/MaldonadoJ/PublicationsCV/Science_Dog_Paper.pdf Genetika Laboratorio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120126231726/http://www.mnh.si.edu/GeneticsLab/StaffPage/MaldonadoJ/PublicationsCV/Science_Dog_Paper.pdf |date=2012-01-26 }}
* [http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0209_040209_dogsdogsdogs.html ''National Geographic'']
* [http://www.haustier-krankenkasse.de/de/hundeversicherung-krankenversicherung-hunde-haftpflicht/hunde.html pri Hundoj]
* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Canis lupus familiaris |revizio=128600304 }}
{{Leginda|2022|08|14}}

{{Bibliotekoj}}
{{Havenda artikolo}}

[[Kategorio:Hundoj| ]]
[[Kategorio:Kanisedoj]]
[[Kategorio:Pruntaĵoj el la germana lingvo]]
[[Kategorio:Dombestoj]]
[[Kategorio:Dorlotbestoj]]</text>
      <sha1>8u3a6hl0znxq98y69z34j5nity44mkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ingmar Bergman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1866</id>
    <revision>
      <id>9392918</id>
      <parentid>9346755</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32353" sha1="eghbnc4schw3wv0z36cv6p9xdkegbpa" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro
| dosiero = Ingmar Bergman 1957.jpg
| priskribo de dosiero = Ingmar Bergman dum filmado de ''[[Naturaj fragoj|Sovaĝaj fragoj]]'', 1957
}}
Ernst '''Ingmar BERGMAN''' {{prononco|'''i''ng'''''mar '''berj'''man}} (naskiĝis la {{daton|14|julio|1918}} en [[Uppsala]], mortis la {{daton|30|julio|2007}} en [[Fårö]]) estis [[Svedio|sveda]] [[reĝisoro]], [[produktoro]] kaj [[scenaro|scenaristo]] por [[filmo]]j, [[teatro|teatraĵoj]], [[televido]] kaj [[radio]].
[[Dosiero:Ingmar 86135a.jpg|eta|dekstre|230px|Juna Ingmar Bergman.]]
[[Dosiero:Ingmar_Bergman_(1966).jpg|alternative=Ingmar Bergman (1966).jpg|eta|249x249ra|Ingmar Bergman (1966)]]
Li estas agnoskita kiel unu el la plej bonkvalitaj kaj influaj [[kinarto|kinistoj]] el ĉiuj tempoj,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html|titolo=Ingmar Bergman, Famed Director, Dies at 89|alirdato=31a de Julio 2007|familia nomo=Rothstein|persona nomo=Mervyn|dato=30a de Julio 2007|citaĵo=Ingmar Bergman, the ‘poet with the camera’ who is considered one of the greatest directors in motion picture history, died today on the small island of Faro where he lived on the Baltic coast of Sweden, Astrid Soderbergh Widding, president of The Ingmar Bergman Foundation, said. Bergman was 89.|verkaĵo=New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Ingmar Bergman, Master Filmmaker, Dies at 89|url = https://www.nytimes.com/2007/07/30/movies/30cnd-bergman.html|newspaper = The New York Times|date = 2007-07-30|access-date = 2016-02-04|issn = 0362-4331|first = Mervyn|last = Rothstein}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=kbonCgAAQBAJ|titolo=A-Z Great Film Directors|familia nomo=Tuohy|persona nomo=Andy|dato=2015-09-03|eldoninto=Octopus|ISBN=9781844038558|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.co.uk/books?id=KB9Kv-CKfyQC&amp;pg=PA259&amp;dq=ingmar+bergman+greatest+auteur&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj_tqyu8t7KAhWK1hQKHZSDDQkQ6AEIMzAC#v=onepage&amp;q=ingmar%2520bergman%2520greatest%2520auteur&amp;f=false|titolo=Film Directors on Directing|familia nomo=Gallagher|persona nomo=John|dato=1989-01-01|eldoninto=ABC-CLIO|ISBN=9780275932725|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; kaj estas fama ĉefe pro [[filmo]]j kiaj ''[[La sepa sigelo]]'' (1957), ''[[Sovaĝaj fragoj]]'' (1957), ''[[Persona (filmo)|Persona]]'' (1966), ''[[Flustroj kaj krioj]]'' (1972), kaj ''[[Fanny kaj Alexander]]'' (1982).

Bergman reĝisoris ĉirkaŭ ses dek filmojn kaj dokumentajn filmojn por kineja publikigo kaj por televido, plej el kiuj estis same verkitaj de li mem. Li reĝisoris ankaŭ ĉirkaŭ 170 teatraĵojn. El 1953, li formis povegajn kreivajn partnerecon kun sia plen-tempa [[direktoro de fotografio]] [[Sven Nykvist]]. Inter sia kompanio de aktoroj estis [[Harriet Andersson]] kaj [[Bibi Andersson]], [[Liv Ullmann]], [[Gunnar Björnstrand]], [[Erland Josephson]], [[Ingrid Thulin]] kaj [[Max von Sydow]]. Plej el liaj filmoj estis filmitaj en Svedio, kaj nombraj filmoj el ''Såsom i en spegel'' (Kiel spegule, 1961) antaŭen estis filmitaj en la insulo de [[Fårö]]. Liaj verkoj ofte temas pri morto, malsano, fido, perfido, vaku-sento kaj frenezeco.

== Vivo ==
=== Infanaĝo ===
Ingmar Bergman naskiĝis en [[Uppsala]] kiel filo de [[luteranismo|luterana]] pastro Erik Bergman, kiu poste iĝis kapelano de la Reĝo de Svedio, kaj Karin Åkerblom, filino de [[Stokholmo|stokholma]] familio el deveno de [[Valonoj]].&lt;ref&gt;Gado 1986, p. 374.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;En libro publikigita en 2011, la nevino de Bergman nome Veronica Ralston sugestis ke la reĝisoro ne estis la sama persono naskita al Erik kaj Karin Bergman en Julio 1918. La teorio de Ralston estis ke tiu infano estus mortinta kaj anstataŭita per alia infano ŝajne naskiĝinta al Erik Bergman en [[ekstergeedzeca rilato]]. (Vidu ''Who was the mother of Ingmar Bergman?'' Dagens Nyheter, 26a de Majo 2011, alirita la 28an de Majo 2011.) La pruvaro pere de DNA estis malfortigita kiam la laboratorio konsultita de Ralston klarigis ke estis ebla elpreni DNA nur el unu du restaĵoj metitaj en testado, kaj ĉar la infano supozeble anstataŭata per la ĵus naskita infano de Karin Bergman estis poste identigita kiel elmigrinta al Usono en 1923 kun siaj adoptaj gepatroj kaj vivis tie ĝis sia morto en 1982 (Clas Barkman, &quot;Nya turer i mysteriet kring Bergman&quot;, Dagens Nyheter, 4a de Junio 2011, alirita la 8an de Junio 2011).&lt;/ref&gt; Li pasigis la plej grandan parton de sia junaĝo en diversaj lokoj, fine en [[Stokholmo]], tie kie lia patro laboris kiel pastro. Laŭ propra deklaro li estis edukita laŭ la luteranaj konceptoj ''&quot;peko, konfeso, puno, pardono kaj graco&quot;''. Tiuj temoj aperas ankaŭ en liaj filmoj. Interese, la patrineco de Karin Åkerblom estas pridubata; laŭ iuj li estis filo de iu Hedvig Sjöberg kaj estis ŝanĝita anstataŭ [[mortnaskita]] ido de Karin&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.stockholmnews.com/more.aspx?NID=7304 | titolo = New facts in the mystery of Ingmar Bergman | alirdato = 2012-12-10 | dato = 2011-06-05 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130617135434/http://www.stockholmnews.com/more.aspx?NID=7304 | arkivdato = 2013-06-17 }}&lt;/ref&gt;.

Li kreskiĝis kun siaj pli aĝa frato Dag kaj fratino Margareta ĉirkaŭita de religia bildaro kaj diskutado. Lia patro estis [[konservismo|konservativa]] paroĥestro kun striktaj ideoj de patreco. Ingmar estis enfermita en malhelaj ĉambretoj pro &quot;malobservoj&quot;, kiel pisi ĉe lito.

Lia patro komencis sian pastran oficadon en la malsanulejo de Upsalo, poste estis paroĥestro de la preĝejo Hedvig-Eleonora en Stokholmo kaj fine [[vikario]] de la reĝa kortego. Kvankam li estis elstara oratoro, li havis ekscitiĝeman temperamenton, kiel Bergman mencias en sia biografio: &quot;Ni ne rajtis fajfi, ni ne rajtis promeni kun la manoj en la poŝoj. Subite li decidis ekzameni nin pri iu leciono, kaj kiu stumblis, estis punita. Li tre suferis pro sia ege delikata aŭdosenso. Fortaj bruoj ekscitis lin&quot;&lt;ref&gt;{{citaĵo de libro |familinomo= Bergman |personnomo= Ingmar |titolo= Lanterna magica |eldoninto= Garzanti |jaro= 1987 }}, paĝo 125 (itala traduko)&lt;/ref&gt;. Erik donis al sia filo severan edukon, kies spuroj troveblas en ties filmoj. Lia patrino &quot;havis ekscesan laborŝarĝon, estis nerve streĉita, malbone dormis, uzis fortajn dormigilojn, kiuj havis kromefikojn kiaj maltrankvileco kaj [[anksio]]&quot;&lt;ref&gt;{{citaĵo de libro |familinomo= Bergman |personnomo= Ingmar |titolo= citita loko }}, paĝo 125&lt;/ref&gt;.

Kvankam edukita en strikta luterana hejmo, Bergman poste asertis ke li perdis sian fidon kiam aĝis ok jarojn, kaj tion konstatis dum la farado de ''Nattvardsgästerna'' en 1962.&lt;ref&gt;Kalin, Jesse (2003). The Films of Ingmar Bergman. p. 193.&lt;/ref&gt; Lia intereso en teatro kaj kino ekis tuje: &quot;Naŭjaraĝa, li ŝanĝis areton de stanaj soldatoj por [[magia lanterno]], havaĵo kiu ŝanĝis la iradon de lia vivo. Post unu jaro, li estis kreinta, ludante per tiu ludilo, privatan mondon en kiu li sentis sin komplete hejme, li asertis. Li komponis sian propran scenejaron, marionetojn, kaj lumefektojn kaj faris pupajn produktaĵojn por teatraĵoj de [[Strindberg]] en kiuj li parolis ĉiujn partojn.&quot;&lt;ref&gt;Rothstein, Mervyn (31a de Julio 2007). &quot;Ingmar Bergman, Master Filmmaker, Dies at 89&quot;. The New York Times.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Por etenda studado de la profunda influo kiun la verkaro de [[August Strindberg]] faris sur la vivo kaj kariero de Bergman, vidu: Ottiliana Rolandsson, Pure Artistry: Ingmar Bergman, the Face as Portal and the Performance of the Soul, Ph.D. dissertation, [[University of California, Santa Barbara]], 2010, ĉefe la ĉapitro 3, &quot;Bergman, Strindberg and the Territories of Imagination&quot;.&lt;/ref&gt;

Bergman ĉeestis en la lernejo Palmgren kiel adoleskanto. Liaj lernejaj jaroj estis malfeliĉaj,&lt;ref&gt;Steene 2005, p. 33.&lt;/ref&gt; kaj li rememoris ilin malfavore en postaj jaroj. En letero de 1944 pri la filmo ''Hets'' (konata kiel ''Ŝtormo'' aŭ ''Frenezeco''), kiu starigis polemikon pri la stato de la svedaj altlernejoj (kaj kiun Bergman estis verkinta),&lt;ref name=&quot;Gado 1986, p. 59&quot;&gt;Gado 1986, p. 59.&lt;/ref&gt; la direktoro de la lernejo nome Henning Håkanson verkis, inter aliaj aĵoj, ke Bergman estis estinta &quot;problemiga infano&quot;.&lt;ref&gt;Macnab, Geoffrey (2009). Ingmar Bergman: The Life and Films of the Last Great European Director. I.B. Tauris. ISBN 0857713574. [https://books.google.es/books?id=UXsAAwAAQBAJ&amp;pg=PA45&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false] Alirita la 27an de marto 2018.&lt;/ref&gt; Bergman verkis en respondo ke li ege malŝatis la emfazon al hejmlaboro kaj ekzamenado de sia formala lernado.

=== Junaĝo ===
En 1934, 16-jaraĝa, li estis sendita al Germanio pasigi la somerajn feriojn ĉe familiaj amikoj. Li ĉeestis en [[Naziismo|Nazi]] [[manifestacio]] en [[Weimar]] kie li vidis [[Adolf Hitler]].&lt;ref&gt;Vermilye, Jerry (2001). Ingmar Bergman: His Life and Films. p. 6.; vidu ankaŭ la membiografion de Bergman, Laterna Magica.&lt;/ref&gt; Li poste verkis en ''Laterna Magica'' (La magia lanterno) pri la vizito al Germanio, priskribante kiel la germana familio surmetis portreton de Hitlero sur la muro ĉe lia lito, kaj ke &quot;dum multaj jaroj, mi estis ĉe la flanko de Hitlero, ĉarmita de liaj sukcesoj kaj trista pro liaj malvenkoj&quot;.&lt;ref&gt;Ingmar Bergman, The Magic Lantern (trad. el sveda: Laterna Magica), Chicago: University of Chicago Press, 2007; ISBN 978-0-226-04382-1.&lt;/ref&gt; Bergman komentis ke &quot;Hitlero estis nekredeble karisma. Li elektrigis la homamason. ... La Naziismo kiun mi estis vidinta ŝajnis amuza kaj juneca&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Bergman admits Nazi past&quot;. [[BBC News]]. 7a de Septembro 1999. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/441057.stm] Alirita la 27an de Marto 2018.&lt;/ref&gt; Bergman faris du kvin-monatan temperojn en Svedio de [[deviga militservo]].&lt;ref&gt;Peter Ohlin. (2009.) &quot;Bergman's Nazi Past&quot;, Scandinavian Studies, 81(4):437-74.&lt;/ref&gt;

En 1936 Bergman kverelis kun la patro pro iu amafero, foriris de la gepatroj kaj ekvivis sola. De 1937 ĝis 1940 li studis arton, [[literaturo]]n kaj teatran sciencon en la Stokholma Universitata Kolegio (kiu poste iĝos [[Universitato de Stokholmo]]) kaj samtempe jam laboris kiel reĝisoro en diversaj amatoraj teatraĵoj.&lt;ref&gt;Vermilye, Jerry (2001). Ingmar Bergman: His Life and Films. p. 6.&lt;/ref&gt; Li ne gradiĝis, verkis nombrajn teatraĵojn kaj [[opero]]n. En 1940 li iĝis asista direktisto de la &quot;Reĝa Opera Teatro&quot;, sen salajro. Unu el la dancistinoj subtenis lin, ĝis li ricevis la postenon de sufloristo je tridek [[sveda krono|kronoj]] ĉiuvespere. Pro tiu ekonomia sekureco li povis dediĉi sin al verkado. En 1942, li ricevis oportunon reĝisori unu el siaj [[scenaro]]j, nome ''La morto de Kaspar''. La teatraĵo estis vidita de membroj de la kompanio ''Svensk Filmindustri'', kiu poste proponis al Bergman postenon por labori en scenaroj. Li edziĝis kun Else Fisher en 1943.

=== Internacia sukceso ===
La kinkariero de Bergman startis en 1941 per sia laboro reverkante scenarojn, sed lia unua ĉefa atingo okazis en 1944 kiam li verkis sian unuan propran scenaron (''Hets'') por ''Ŝtormo'' (aŭ ''Frenezo''), filmo reĝisorita de Alf Sjöberg. Kun sia verkado de la scenaro, li estis ankaŭ nomumita asista direktoro de la filmo. En sia dua membiografia libro, ''Images: My Life in Film'', Bergman priskribas la filmadon de la eksteraĵoj kiel sia faktul filmoreĝisora premiero.&lt;ref&gt;Ingmar Bergman, ''Images : my life in film'' (tradukita el la sveda fare de Marianne Ruuth), London: Bloomsbury, 1994. ISBN 0-7475-1670-7.&lt;/ref&gt; Tiu filmo starigis polemikon pri la sveda formala edukado. Kiam Henning Håkanson (la estro de la altlernejo kie Bergman studis) verkis leteron post la publikigo de la filmo, Bergman, laŭ la fakulo Frank Gado, reagis per respondo kiu aludis al la aserto de Håkanson ke la studentoj &quot;kiuj ne akceptis arbitran preskribon de valoroj meritis la kruelan neglekton fare de la sistemo&quot;.&lt;ref name=&quot;Gado 1986, p. 59&quot;/&gt; Bergman asertis ankaŭ en tiu letero ke li &quot;malamegis lernejon kiel principo, kiel sistemo kaj kiel institucio. Kaj mi ne deziris definitive kritiki mian propran lernejon, sed ĉiujn lernejojn.&quot;&lt;ref&gt;Bergman, Ingmar. en Aftonbladet (9a de Oktobro 1944) (tradukita el sveda)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fristoe, Roger. &quot;Torment (1944)&quot;. Turner Classic Movies, Inc. [http://www.tcm.turner.com/this-month/article.html?isPreview=&amp;id=1296451%7C1073693&amp;name=Torment] Alirita la 27an de Marto, 2018.&lt;/ref&gt; La internacia sukceso de tiu filmo kondukis al la unua oportuno de Bergman por reĝisori. La unua filmo reĝisorita de li estis ''Kris'', farita en 1946. Dum la venontaj dek jaroj li verkis kaj reĝisoris pli ol dekduo da filmoj, inter kiuj ''Prizono'' (''Fängelse'') en 1949, ''Segaĵoj kaj brilaĵoj'' (''Gycklarnas afton'') kaj ''Somero kun Monika'' (''Sommaren med Monika''), ambaŭ el 1953.

Internacian famon li akiris en 1955, pro la filmo ''Sommarnattens leende'' (&quot;rideto de somernokto&quot;), kiun Bergman reĝisoris kaj kiu estis prezentita en la 9-a [[Festivalo de Cannes]] kaj gajnis premion pro &quot;poezia humuro&quot; kaj estis nomumita por la [[Ora Palmo]]. Tiu sukceso donis al Bergman la eblon realigi alian planon: Li deziris filmigi sian unuaktaĵon &quot;lignopentraĵo&quot; ''(Trämålning)'', kiun li verkis en 1954. Lia produktisto, kiu antaŭe rifuzis subteni tiun planon, nun konsentis je la kondiĉo, ke la realigo daŭru ne pli ol 30 tagojn. Tiel Bergman en 1957 kreis la filmon [[La sepa sigelo]] ''(Det sjunde inseglet)'', bazitan sur &quot;lignopentraĵo&quot;. Tiu filmo gajnis la specialan premion de la ĵurio en la 10-a Festivalo de Cannes, kune kun &quot;la kanalo&quot; ''(Kanał)'' de [[Andrzej Wajda]]. Bergman skribis pri la filmo: &quot;Ĝi estas filmo malsama, kiun mi tre ŝatas, ĉar ĝi estis farita per malmultege da rimedoj kaj apelacias al viveco kaj amo.&quot;&lt;ref&gt;{{citaĵo de libro |familinomo= Bergman |personnomo= Ingmar |titolo= citita loko }}, paĝo 246&lt;/ref&gt;.

[[Dosiero:Bergman Sjostrom 1957.jpg|eta|upright=1.2|Ingmar Bergman kaj [[Victor Sjöström]] dum la filmado de ''Smultronstället'' (1957).]]
Sendube eĉ pli fama kaj pli grava por la internacia famo de Bergman estis la filmo &quot;[[Arbara fragejo]]&quot; ''(Smultronstället)'', kompletigita en 1958 dum periodo de intensa teatra aktivado de la aŭtoro. Li tiom engaĝiĝis pri ĝi, ke fine de la registrado necesis lin enhospitaligi pro nerva elĉerpiĝo. La filmo estas serena meditado pri vivo kaj morto, estis nomumita por la [[Ora Palmo]] kaj ricevis [[Ora Urso|Oran Urson]] de la [[Berlinale|Festivalo de Berlino]], la premion de la kritiko de la [[Festivalo de Venecio]], kaj aliajn premiojn por Bergman kaj por la aktoro [[Victor Sjöström]].

Bergman baldaŭ resaniĝis kaj en 1958 kreis la filmon &quot;Proksime al vivo&quot; ''(Nära livet)'' kaj en 1959 &quot;la vizaĝo&quot; ''(Ansiktet)''. &quot;La vizaĝo&quot; gajnis la specialan premion de la ĵurio de la Festivalo de Venecio pro &quot;la plej bona direktado, originaleco poezia kaj stilo&quot;. En tiuj jaroj, kiam ekfunkciis la sveda [[televido]], Bergman kreis la kontribuaĵojn ''Venetianskan'', ''Rabies'' kaj 'Oväder''. Bergman plu estis produktiva dum la venontaj du jardekoj. El la komenco de la [[1960-aj jaroj]], li pasigis multon de sia vivo en la sveda insulo [[Fårö]], kie li faris kelkajn filmojn.

Post &quot;la vizaĝo&quot; Bergman permesis al si tempon de paŭzo, finante sian kunlaboron en la urba teatro de [[Malmö]] kaj bremsante sian kinan aktivadon. Anstataŭe li engaĝiĝis pri teatra turneo al [[Parizo]] kaj [[Londono]]. La {{daton|1|septembro|1959}} li edziĝis la kvaran fojon, kun la pianisto Käbi Laretei. Kun ŝi li havis filon Daniel Sebastian, al kiu li kelkajn jarojn poste dediĉis sian filmeton ''Daniel''. Amiko de Bergman, Manne Fant, iĝis direktoro de la ''Svensk Filmindustri'' (sveda filmindustrio) kaj proponis al li kunlaboron kiel art-konsilisto. En 1960 Bergman eniris sian periodon vere kinematografian, per la filmo &quot;virgulina fonto&quot; ''(Jungfrukällan)'', kiu baziĝas sur sveda balado el la 14-a jarcento kaj gajnis la [[Oskar-premio|Akademian Premion]].

[[Dosiero:Ingmar Bergman &amp; Sven Nykvist.jpg|eta|upright=1.2|Ingmar Bergman kun sia long-daŭra fotografisto [[Sven Nykvist]] dum la produktorado de ''Såsom i en spegel'' (1960).]]
Komence de la [[1960-aj jaroj]] Bergman reĝisoris tri filmojn kiuj esploris la temon de fido kaj dubo en [[Dio]], nome ''Tra malhela spegulo'' (''Såsom i en Spegel'', 1961), ''Vintrolumo'' (Nattvardsgästerna, 1962), kaj ''La silento'' (''Tystnaden'', 1963). Kritikistoj kreis la ideon ke la komunaj temoj en tiuj tri filmoj faris ilin ia [[trilogio]] aŭ kina [[triptiko]]. Bergman dekomence respondis ke li ne planis tiujn tri filmojn kiel trilogio kaj ke li ne povas vidi komunajn temojn en ili, sed poste li ŝajnis adopti tiun ideon.&lt;ref&gt;Asertita en serio de intervjuoj de Marie Nyreröd (kies unua parto nomiĝis Bergman och filmen) elsendita de Sveda Televido en Pasko 2004.&lt;/ref&gt; Li faris [[parodio]]n de [[Fellini]] en 1964, ''Ĉiuj tiuj virinoj'' (''För att inte tala om alla dessa kvinnor'').&lt;ref&gt;Theall, Donald F. (1995). [https://books.google.es/books?id=dF5iAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y Beyond the Word: reconstructing sense in the Joyce era of technology, culture, and communication.] Alirita la 27an de Marto 2018. p. 35.&lt;/ref&gt;

En 1966, li reĝisoris ''[[Persona]]'', filmo kiun li mem konsideris unu el siaj plej gravaj verkoj. La tre eksperimenta filmo ricevis kelkajn premiojn, kaj multaj konsideras ĝin kiel lia majstroverko. Aliaj elstaraj filmoj de tiu periodo estas ''La fonto de la virgulino'' (''Jungfrukällan'', 1960), ''Horo de lupo'' (''Vargtimmen'', 1968), ''Honto'' (''Skammen'', 1968) kaj ''Pasio'' (''En Passion'', 1969). Li kaj lia direktoro de fotografio nome [[Sven Nykvist]]faris specialan uzadon de la koloro [[karmezino]] por ''[[Flustroj kaj krioj]]'' (1972), kiu estas inter la plej laŭdataj filmoj de Bergman. Li produktis etende ankaŭ por la sveda televido tiam. Du elstaraj verkoj estis ''Scenoj de geedzoj'' (''Scener ur ett äktenskap'', 1973) kaj ''La magia fluto'' (''Trollflöjten'', 1975).

=== Akuzoj de imposta fraŭdo en 1976 ===
La 30an de Januaro 1976, dum trajnado de la verko de [[August Strindberg]] nome ''Dödsdansen'' (Mortodanco) ĉe la Reĝa Dramateatro en Stokholmo, li estis arestita de du policanoj kaj akuzita je [[imposta fraŭdo]]. La efiko de tiu afero sur Bergman estis detruiga. Li suferis nervan krizon kiel rezulto de humiligo, kaj estis enhospitaligita pro stato de profunda deprimo.

La esplorado estis fokusita sur transiro en 1970 de 500,000 svedaj kronoj (SEK) inter la sveda kompanio de Bergman nome ''Cinematograf'' kaj ties [[Svisio|svisa]] filio nome ''Persona'', nome ento kiu estis uzata ĉefe por pago de salajroj por eksterlandaj aktoroj. Bergman dissolvigis ''Persona'' en 1974 post ricevi averton de la Sveda Centra Banko kaj post informi pri la enspezon. La 23a de Marto 1976, la speciala akuzisto Anders Nordenadler nuligis la akuzon kontraŭ Bergman, dirante ke la supozita delikto ne havas juran bazon, dirante ke ĝi estus kiel &quot;akuzi kontraŭ persono kiu estus ŝtelinta sian propran aŭton, pensante ke ĝi estas alies&quot;.&lt;ref&gt;Åtal mot Bergman läggs ned [Nuligita akuzo kontraŭ Bergman]. Informo (en sveda). Sveriges Television. 23a de Marto 1976. Arkivita el la originalo (News report) en 21a de Novembro 2011. [https://web.archive.org/web/20111121001454/http://svtplay.se/v/1371714/oppet_arkiv/atal_mot_bergman_laggs_ned] Alirita la 15an de Aprilo 2018.&lt;/ref&gt; Ĝenerala Direktoro Gösta Ekman, estro de la Sveda Interna Impostoservo, defendis la malsukcesan esploradon, dirante ke tiu esplorado temas pri grava jura materialo kaj ke Bergman estu traktita ĝuste kiel ajna alia civitano. Li montris bedaŭron ke Bergman estis forlasinta la landon, espere ke Bergman estas &quot;pli forta&quot; persono tiam kiam la esplorado estis montrinta ke li ne faris ajnon maljustan.&lt;ref&gt;Generaldirektör om Bergmans flykt [Ĝenerala Direktoro pri la fuĝo de Bergman]. Informo (en sveda). Sveriges Television. 22a de Aprilo 1976. Arkivita el la originalo (News report) la 4an de Septembro 2011. [https://web.archive.org/web/20110904225911/http://svtplay.se/v/1371715/oppet_arkiv/generaldirektor_om_bergmans_flykt] Alirita la 15an de Aprilo 2018.&lt;/ref&gt;

Kvankam la akuzo estis nuligita, Bergman iĝis senkonsola, timante ke li neniam denove reĝisoros. Spite plendojn fare de la sveda ĉefministro [[Olof Palme]], de altaj publikaj gravuloj, kaj estroj de la kinindustrio, li promesis neniam labori en Svedio denove. Li forfermis sian studion en la insuloj [[Ferooj]], suspendis du anoncitajn filmoprojektojn, kaj iris al mem-decidita ekzilo en [[Munkeno]], Germanio. Harry Schein, direktoro de la [[Sveda Filminstituto]], ĉirkaŭkalkulis la tujan perdon en dek milionoj da svedaj kronoj (''kronor'') kaj en centoj de laborpostenoj perditaj.&lt;ref&gt;Harry Schein om Bergmans flykt [Harry Schein pri la fuĝo de Bergman]. Informo (en sveda). Sveriges Television. 22a de Aprilo 1976. Arkivita el la originalo (News report) la 20an de Novembro 2011.&lt;/ref&gt;

=== Post aresto ===
Bergman poste konsideris dum mallonge la eblon labori en Usono; lia venonta filmo, ''La serpenta ovo'' (1977) estis german-usona produktaĵo kaj lia dua angla-lingva filmo (la unua estis de 1971 nome ''The Touch''). Tiu estis sekvata de brit-norvega kun-produktaĵo (''Höstsonaten'', 1978) en kiu stelulis [[Ingrid Bergman]], kaj alia (''Aus dem Leben der Marionetten'', 1980) kiu estis brit-germana kun-produktaĵo.

Li portempe revenis al sia hejmlando en 1982, por reĝisori ''[[Fanny kaj Alexander]]'' (''Fanny och Alexander''). Bergman asertis ke tiu filmo estus la lasta por li, kaj ke poste li fokusiĝos al la reĝisorado de teatro. Post tio li verkis kelkajn filmajn scenarojn kaj reĝisoris nombrajn televidajn specialajn programojn. Kiel ĉe antaŭa laboro por [[televido]], kelkaj el tiuj produktaĵoj estis poste prezentitaj en teatroj. La lasta tia laboro estis ''[[Saraband]]'' (2003), nome postaĵo al ''Scener ur ett äktenskap'' kaj reĝisorita de Bergman kiam li estis 84 jarojn aĝa.

Kvankam li plue laboris el [[Munkeno]], meze de 1978 Bergman jam estis superinta iom el sia amareco kontraŭ la registaro de Svedio. En Julio de tiu jaro li vizitis Svedion, kaj celebris sian sesdekan naskiĝtagon en la [[Ferooj]], kaj parte pluigis sian laboron kiel direktoro ĉe la Reĝa Drama Teatro. Por honorigi lian revenon, la [[Sveda Filminstituto]] lanĉis novan Premion Ingmar Bergman por estis atribuita ĉiujare al elstareco en filmofarado.&lt;ref&gt;Ephraim Katz, ''The Film Encyclopedia'', New York: HarperCollins, 5a eld., 1998.&lt;/ref&gt; Ankoraŭ, li restis en Munkeno ĝis 1984. En unu el la lastaj ĉefaj intervjuoj kun Bergman, farita en 2005 ĉe la [[Ferooj]], Bergman diris ke spite esti aktiva dum la ekzilo, li estis efektive perdinta ok jarojn de sia profesia vivo.&lt;ref&gt;Ingmar Bergman: Samtal på Fårö [Ingmar Bergman: Talks on Fårö] (en sveda), Sveriges Radio, 28a de Marto 2005&lt;/ref&gt;

== Karierfino ==
[[Dosiero:Gotland-Fårö-kyrka 01.jpg|eta|175px|dekstre|Preĝejo de Fårö.]]
Komence de la [[1960-aj jaroj]], Bergman estis translokiĝinta al [[Fårö]], kaj loĝis tie ĝis sia morto, escepte de kelkaj jaroj ĉirkaŭ [[1980]], kiam li loĝis en [[Germanio]] pro la konflikto kun la svedaj impostaj aŭtoritatoj. Li estis geedziĝinta kvinfoje kaj estas patro de naŭ gefiloj. Li estas bopatro de sveda [[reĝisoro]]-[[aŭtoro]] [[Henning Mankell]]. Li ne parencas al sveda aktorino [[Ingrid Bergman]].

Krom kinoreĝisorado Bergman ankaŭ surscenigis teatraĵojn: 1944 – 1946 en la urba teatro de [[Helsingborg]], 1946 – 1949 en [[Göteborg]], 1952 – 1959 en [[Malmö]], 1960 – 1966 en la ''Reĝa drama-teatro'' en [[Stockholm]]. Bergman retiriĝis el filmofarado en Decembro 2003.

Li mortis en sia domo sur insulo [[Fårö]] la {{daton|30|julio|2007}} (samtage kiel la epoka itala [[kinisto]] [[Michelangelo Antonioni]]) kaj estis entombigita apud la preĝejo de Fårö. Li suferis {{N|kirurgia operacio}} ĉe ripo en Oktobro 2006 kaj same suferis malfacilan rekuperon. Li mortiĝis dum dormado&lt;ref&gt;&quot;Bergman buried in quiet ceremony&quot;. BBC News. Londono. 18a de Aŭgusto 2007. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6952992.stm] Alirita la 15an de Aprilo 2018.&lt;/ref&gt; je aĝo de 89; lia korpo estis trovita en sia hejmo.&lt;ref&gt;&quot;Film Great Ingmar Bergman Dies at 89&quot;. 30a de Julio 2007. [www.wtopnews.com/index.php?nid=114&amp;sid=1204057] Alirita la 15an de Aprilo 2018.&lt;/ref&gt;

== Kino ==
[[Dosiero:MaxVonSydow 2006.jpg|eta|140px|&lt;small&gt;[[Max von Sydow]] aktoris en multaj filmoj de Bergman.&lt;/small&gt;]]
Bergman ĝenerale estas agnoskita kiel unu el la grandaj majstroj de moderna [[kino]], kune kun [[Akira Kurosawa]] kaj [[Federico Fellini]]. Li ofte laboris kun la renomaj aktoroj [[Liv Ullmann]] kaj [[Max von Sydow]]. Liaj filmoj havas [[ekzistadismo|ekzistadisman]] etoson, ofte temas pri [[morto]], [[soleco]] kaj la malfacilaĵoj en la kunvivado de paroj.

Lia kino-arto influis kinistojn en la tuta mondo ([[Woody Allen]], [[David Lynch]], [[Stanley Kubrick]], [[Lars von Trier]], [[Andrej Tarkowski]], [[Chan-wook Park]] kaj multajn aliajn).

=== Repertuara kompanio ===
[[Dosiero:Filmstaden.jpg|eta|upright=1.2|Granda nombro de la internaj scenoj de la filmoj de Bergman estis filmitaj en la studioj ''Filmstaden'' norde de Stokholmo.]]

Bergman disvolvigis personan &quot;repertuaran kompanion&quot; de sveda geaktoraro kiu ripete stelulis en liaj filmoj, formita de [[Max von Sydow]], [[Bibi Andersson]], [[Harriet Andersson]], [[Erland Josephson]], [[Ingrid Thulin]], [[Gunnel Lindblom]], [[Bengt Ekerot]], [[Anders Ek]], kaj [[Gunnar Björnstrand]], ĉiu el kiuj aperis en almenaŭ kvin filmoj de Bergman. La norvega aktorino [[Liv Ullmann]], kiu aperis en naŭ el la filmoj de Bergman kaj en unu televida filmo (''Saraband''), estis la lasta kiu aliĝis al tiu grupo (en la filmo ''Persona''), kaj finfine iĝis la plej forte asocia kun Bergman, kaj arte kaj persone. Ili kunhavis filinon, nome Linn Ullmann (naskiĝinta en 1966).

Bergman eklaboris kun Sven Nykvist, sia [[direktoro de fotografio]], en 1953. Ambaŭ disvolvigis kaj pluhavis laboran rilaton de sufiĉa forto kiu permesis al Bergman ne okupiĝi pri la kompono de filmaĵo ĝis la tago antaŭ la filmado. Matene de la filmado, li nur dum mallonge parolis kun Nykvist pri la maniero kaj kompono kiun li deziris, kaj poste lasis Nykvist labori, evitante interrompon aŭ komenton ĝis la studado post-produktada de la laboro de la venonta tago.

== Listo de filmoj ==
{{Div col|cols = 2}}
* ''Hets'' (Persekuto) (1944) - nur manuskripto; reĝisoris [[Alf Sjöberg]]
* ''Kris'' (Krizo) (1946)
* ''Det regnar på vår kärlek'' (Pluvas sur nia amo) (1946)
* ''Skepp till Indialand'' (Ŝipo al Hindlando) (1947)
* ''Musik i mörker'' (Muziko en mallumo) (1948)
* ''Törst'' (Soifo) (1949)
* ''Till glädje'' (Ĝojige) (1950)
* ''Sånt händer inte här'' (Tiaĵoj ne okazas ĉi tie) (1950)
* ''Sommarlek'' (Somerludo) (1951)
* ''Kvinnors väntan'' (Atendado de virinoj) (1952)
* ''Sommaren med Monika'' (La somero kun Monika) (1953)
* ''En lektion i kärlek'' (Lekcio pri amo) (1954)
* ''Sommarnattens leende'' (La rideto de la somera nokto) (1955)
* ''Det sjunde inseglet'' ([[La sepa sigelo]]) (1957)
* ''Smultronstället'' ([[Naturaj fragoj|Loko de sovaĝaj fragoj]]) (1957)
* ''Nära livet'' (Proksime al la vivo) (1958)
* ''Ansiktet'' (La vizaĝo) (1958)
* ''Jungfrukällan'' (La fonto de la virgulino) (1960)
* ''Tystnaden'' (La silento) (1963)
* ''För att inte tala om alla dessa kvinnor'' (Por ne paroli pri ĉiuj tiuj virinoj) (1964)
* ''[[Persona]]'' (1966)
* ''Vargtimmen'' (La lupa horo) (1968)
* ''Skammen'' (La honto) (1968)
* ''Riten'' (La rito) (1969)
* ''Viskningar och rop'' ([[Flustroj kaj krioj]]) (1972)
* ''Scener ur ett äktenskap'' (Scenoj el geedza vivo) (1973)
* ''Ansikte mot ansikte'' (Vizaĝalvizaĝe) (1976)
* ''Fanny och Alexander'' ([[Fanjo kaj Aleksandro]]) (1982)
{{Div col end}}

== Premioj ==
Ingmar Bergman ricevis entute 58 kinopremiojn, jen la plej distingaj:
{{Div col|cols = 2}}
* 1956: ''Prix International'' (internacia premio) de la [[Festivalo de Cannes]] [[1956]]
* 1957: Aparta premio de la ĵurio de la [[Festivalo de Cannes]] [[1957]]
* 1958: Premio pro la plej bona direktado de la [[Festivalo de Cannes]] [[1958]]
* 1958: [[Ora Urso|Goldener Bär]] de la [[Berlinale|Filmfestivalo de Berlino]] [[1958]]
* 1965: [[Erasmus-Premio]]
* 1970: [[Premio Oskar]] / ''Irving G. Thalberg Memorial Award'' de la [[Usona Film-akademio]]
* 1976: ''Premio Goethe'' de urbo [[Frankfurt am Main]]
* 1977: [[premio Bambi|premio ''Bambi'']] de konzerno ''Hubert Burda Media''
* 1983: [[Ora Leono]] de la [[Festivalo de Venecio]] pro la [[vivoverko]]
* 1988: [[Eŭropa Filmpremio|Felix]] Eŭropa Filmpremio pro la [[vivoverko]]
* 1984: [[César]] en kategorio ''Plej bona eksterlanda filmo'' por ''Fanny och Alexander''
* 1984: Tri distingoj [[David di Donatello]] (Plej bona eksterlanda filmo, reĝisorado de eksterlanda filmo kaj scenaro de eksterlanda filmo) por ''Fanny och Alexander''
* 1990: Premio de [[Directors Guild of America]] pro la vivoverko
* 1991: [[Praemium Imperiale]] de ''Japan Art Association''
* 1997: '''''Palmo el la palmoj''''' en [[Festivalo de Cannes|Cannes]] kiel ''Plej bona reĝisoro el ĉiuj tempoj''
* 1998: Premio de ''Ekumena Ĵurio'' de [[Festivalo de Cannes]] pro la vivoverko

En la kategorio [[Akademia Premio/plej bona eksterlanda filmo|Plej bona ne-usona filmo]] jenaj Bergman-filmoj ricevis [[Premio Oskar|Oskaron]]:
* 1961: Jungfrukällan (Fonto de virgoj)
* 1962: Såsom i en spegel (Kiel en spegulo)
* 1984: Fanny och Alexander (Fani kaj Aleksandro)
{{Div col end}}

== Citaĵo ==
Bergman mem priskribas sian personon jene:

{{Citaĵo|teksto=La vero estas, ke mi ĉiam vivas en mia infaneco, trakuras loĝejojn en duonlumo, promenas tra la kvietaj stratoj de Upsalo kaj haltas antaŭ la somerdomo por aŭskulti la enorman du-trunkan betulon; mi moviĝas je rapido ebriiga kaj ĉiam loĝas en mia revo; de tempo al tempo mi faras viziteton al la realo. |aŭtoro=Ingmar Bergman|verko=La magia lanterno ({{sv}} ''Laterna Magica'', aŭtobiografio), 1987}}

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}

== Bibliografio ==
* Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman. De Stig Björkman, Torsten Manns, kaj Jonas Sima; tradukita de Paul Britten Austin. Simon &amp; Schuster, New York. Sveda eldono 1970; Angla traduko 1973.
* Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television (eldonita de Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983.
* Images: my life in film, Ingmar Bergman. Tradukita de Marianne Ruuth. New York, Arcade Pub., 1994, ISBN 1-55970-186-2
* Steene, Birgitta (2005-01-01). Ingmar Bergman: A Reference Guide. Amsterdam University Press. ISBN 9789053564066.
* The Magic Lantern, Ingmar Bergman. Tradukita de Joan Tate New York, Viking Press, 1988, ISBN 0-670-81911-5
* The Demons of Modernity: Ingmar Bergman and European Cinema, John Orr, Berghahn Books, 2014.
* Gado, Frank (1986). The Passion of Ingmar Bergman. Duke University Press. ISBN 0822305860.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de reĝisoroj]]
* [[:Kategorio:Ingmar Bergman]]
* [[:Kategorio:Filmoj reĝisoritaj de Ingmar Bergman]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Ingmar Bergman}}
* http://www.ingmarbergman.se – Sveda arĥiva retejo pri Ingmar Bergman {{sv}}
* http://bergmanorama.webs.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140301073344/http://bergmanorama.webs.com/ |date=2014-03-01 }} – Informoj pri lia persono {{en}}
* http://www.samlaren.org/bergman {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060307094602/http://www.samlaren.org/bergman/ |date=2006-03-07 }} – Afiŝoj pri filmoj de Ingmar Bergman
* [http://www.film.it/ingmar-bergman] – Datenoj pri li kaj liaj filmoj, ĉe Filmit, {{it}}
* [http://zakka.dk/euroscreenwriters/interviews/ingmar_bergman_02.htm ''Ingmar Bergman: The Legendary Playboy Interview] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070815162810/http://zakka.dk/euroscreenwriters/interviews/ingmar_bergman_02.htm |date=2007-08-15 }}

== Tradukfonto ==
{{Trad|it|Ingmar Bergman|53481917|en|Ingmar Bergman|835152937}}

{{Bibliotekoj}}
{{Havenda artikolo}}

{{Vivtempo|Bergman, Ingmar}}

[[Kategorio:Ingmar Bergman| ]]
[[Kategorio:Svedaj reĝisoroj]]
[[Kategorio:Svedaj scenaristoj]]
[[Kategorio:Stokholmanoj]]</text>
      <sha1>eghbnc4schw3wv0z36cv6p9xdkegbpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kebekio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2206</id>
    <revision>
      <id>9392834</id>
      <parentid>9358059</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo de la informkesto - la retejoj nur pene enpremeblas, je tio la informkesto devus plisimpliĝi...</comment>
      <origin>9392834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9059" sha1="eb1pfs4nngf9uwgg3px5w1jcgd4op9k" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]], [[Nemiscau]], [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[St-Jean-sur-Richelieu (Kebekio)|St-Jean-sur-Richelieu]], [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abanakoj]]
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>eb1pfs4nngf9uwgg3px5w1jcgd4op9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392836</id>
      <parentid>9392834</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Urboj */</comment>
      <origin>9392836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9069" sha1="amgs70nz1j3hmzkslfyjrzbop8nt2jc" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]], [[Nemiscau]], [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[d:Q141977|d]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abanakoj]]
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>amgs70nz1j3hmzkslfyjrzbop8nt2jc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392837</id>
      <parentid>9392836</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Urboj */</comment>
      <origin>9392837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9071" sha1="0splbqmq6f1i11j7kw2yv13067usszy" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]], [[Nemiscau]], [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[d:Q141977|d]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abanakoj]]
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>0splbqmq6f1i11j7kw2yv13067usszy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392839</id>
      <parentid>9392837</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Unuaj Nacioj de Kebekio */</comment>
      <origin>9392839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9112" sha1="039511d2o0vzt7ga1to6b7h22pwl21o" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]], [[Nemiscau]], [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[d:Q141977|d]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abenakoj]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q318806|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>039511d2o0vzt7ga1to6b7h22pwl21o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392842</id>
      <parentid>9392839</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regionoj */</comment>
      <origin>9392842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9194" sha1="4m4htbtspqf0yw30fw7luumeagsyznb" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]], [[Nemiscau]], [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141760|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141940|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[d:Q141977|d]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abenakoj]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q318806|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>4m4htbtspqf0yw30fw7luumeagsyznb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392852</id>
      <parentid>9392842</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regionoj */</comment>
      <origin>9392852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9303" sha1="dgxs9zerg3fyeywecv0e9ofnjm2sw1x" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]],&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141430|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; [[Nemiscau]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q3337986|d]]&lt;/sup&gt; (Old resp. Vieux-Nemaska)&lt;/small&gt;, [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141760|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141940|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[d:Q141977|d]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abenakoj]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q318806|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>dgxs9zerg3fyeywecv0e9ofnjm2sw1x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393143</id>
      <parentid>9392852</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regionoj */</comment>
      <origin>9393143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9302" sha1="j63h9ss2gwnejyeg50jarq4pk1zceg1" xml:space="preserve">{{Informkesto kanada provinco-teritorio
| Nomo                = Kebekio
| Alternativa nomo    = ''Québec / Quebec''
| Plena nomo          = Kebekio
| Oficiala emblemo    =
| Flago               = Flag of Quebec.svg
| Blazono             = Coat of arms of Quebec.svg
| Devizo              = ''Je me souviens'' ([[franca lingvo|franca]]: Mi memoras)
| Mapo                = Carte du Québec au sein du Canada.svg
| Zomo                = 3
| Oficiala lingvo     = [[franca lingvo|franca]]
| Floro               = Blua [[flagirido]]
| Arbo                = [[Alegana betulo]]
| Birdo               = [[Nikteo]]

| Ĉefurbo             = [[Kebekurbo]]
| Plej granda urbo    = [[Montrealo]]
| Ĉefministro         = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q2911019}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝo             = {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|parameter=link|id=Q3238289}} &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| Vicreĝotipo         = Leŭtenanta Guberniestro
| Deputitoj           = 75
| Senatanoj           = 24

| Tuta areo           = {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}
| Landareo            = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
| Akvoareo            = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
| Akvoprocentoj       = 11,5
| Rango laŭ areo      =
| Loĝantaro          = {{WikidataLoĝantaro}}
| Jaro de loĝantaro  = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| Rango laŭ loĝantaro =
| Loĝdenso            = {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
| Rango laŭ loĝdenso  =
| MEP-jaro            = 2005
| MEP-tuta            = 274 863&amp;nbsp;miliardoj [[kanada dolaro|$]]
| MEP_rango           = 2-a
| MEP po kapo         = 36 175 [[kanada dolaro|$]]
| MEP po kapo-rango   = 9-a
| Aliĝosinsekvo       = 1-a
| Aliĝodato           = [[1-a de julio]] [[1867]]
| Tempozono           = [[UTC]] [[UTC-05:00|-5]], [[UTC-04:00|-4]]
| Poŝta mallongigo    = QC
| Poŝtkoda prefikso   = G, H kaj J
| Regiono-ISO         = CA-QC
| Retejo              = ] [https://www.quebec.ca quebec.ca] [https://www.gouv.qc.ca gouv.qc.ca

| Nationalday         = 24-a de junio &lt;!-- quoi ça? kio 'stas tio?? --&gt;
}}
'''Kebekio''' aŭ '''Kebeko'''&lt;ref&gt;https://www.reta-vortaro.de/revo/art/kebek.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#CA&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Québec}} (elparolata: {{IPA|[kebɛk]}}), {{Lang-en|Quebec}} (elparolata: {{IPA|[k(w)əˈbɛk]}}), populare ''&quot;la belle province&quot;'' (''la bela provinco'')) estas la plej granda provinco de [[Kanado]] kun areo proksimume duoblo de tiu de Francio. Ĝia ĉefurbo estas [[Kebekurbo]]. La urbo plej granda de Kebekio estas [[Montrealo]], unu de la plej grandaj kaj gravaj urboj de la tuta [[Franclingvio]]. Pli ol 5.700.000 kebekianoj parolas la [[franca lingvo|francan]] kiel gepatran lingvon ([[kebekia franca dialekto|kebekia dialekto]]), kaj en Kebekio, multe da anglalingvanoj ankaŭ uzas tiun lingvon.

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Kebekio ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|qualifier=P580|id=Q2911019}} estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q2911019}}. La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1308|id=Q3238289}}.

== Historio ==
En Kebekurbo [[Samuel de Champlain]] fondis francan kolonion en 1608. Ankaŭ ĉi tie, en septembro de 1759, en la [[batalo de la Ebenaĵoj de Abrahamo]] ĉe Kebeko, [[James Wolfe|Wolfe]] kaj la britoj venkis [[Montcalm|Montkalmon]] kaj la francan armeon. Pro tio, en 1763, Francio perdis la [[Nova Francio|Novan Francion]], vastan teritorion, kiu inkludis la [[Grandaj Lagoj|Grandajn Lagojn]] kaj la valon de la Rivero [[Ohio (rivero)|Ohio]] (nun en Usono).

En 1867, Kebekio fariĝis unu el la fondaj provincoj de la kanada konfederacio, kaj la kebekianoj konservis la rajton paroli la francan kaj praktiki la [[Katolikismo]]n. Hodiaŭ, multaj kebekianoj deziras apartigi sin de Kanado por konservi sian kulturon kaj por plibonigi sian vivon. Bedaŭrinde, tiu etna fiero havas malbonan ekonomian efikon. Pro necerto pri la estonteco de Kebekio, multaj firmaoj (inkluzive la faman [[Banko de Montrealo|Bankon de Montrealo]]) simple translokigis siajn ĉeflokojn el Kebekio. Tamen, post la plej lastatempa referendumo pri suvereneco en 1995, la provinco ekrekreskis ekonomie per altteknologio kaj internacia komerco.

== Regionoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Numero
! Esperanta nomo
! Franca nomo
! Ĉefurbo
|-
|1
|[[Suba Sankt-Laŭrencio]]
|Bas-Saint-Laurent
|''[[Rimouski (Kebekio)|Rimouski]]''
|-
|2
|[[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]
|Saguenay–Lac-Saint-Jean
|''[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]''
|-
|3
|[[Kebek-regiono]]
|Capitale-Nationale
|[[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]]
|-
|4
|[[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]
|Mauricie
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|-
|5
|[[Estrio]]
|Estrie
|[[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|-
|6
|[[Montreal-regiono]]
|Montréal
|[[Montrealo]]
|-
|7
|[[Otavio]]
|Outaouais
|''[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]''
|-
|8
|[[Abitibio-Temiskamingio]]
|Abitibi-Témiscamingue
|''[[Rouyn-Noranda (Kebekio)|Rouyn-Noranda]]''
|-
|9
|[[Nord-Bordio]]
|Côte-Nord
|''[[Baie-Comeau (Kebekio)|Baie-Comeau]]''
|-
|10
|[[Nord-Kebekio]]
|Nord-du-Québec
|''[[Matagami]],&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141430|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; [[Nemiscau]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q3337986|d]]&lt;/sup&gt; (Old resp. Vieux-Nemaska)&lt;/small&gt;, [[Kuujjuaq]]''
|-
|11
|[[Gaspegio - Magdalena Insularo|Gaspegio–Magdalena Insularo]]
|Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
|''[[Gaspé]]''
|-
|12
|[[Ŝodierio-Apalaĉio]]
|Chaudière-Appalaches
|''[[Montmagny]]''
|-
|13
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|Laval
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|-
|14
|[[Lanodierio]]
|Lanaudière
|''[[Joliette]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141760|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|-
|15
|[[Laŭrentidio]]
|Laurentides
|''[[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]]''
|-
|16
|[[Montereĝio]]
|Montérégie
|[[Longejlo]], ''[[McMasterville]]'', ''[[Salaberry-de-Valleyfield]]''
|-
|17
|[[Centro-de-Kebekio]]
|Centre-du-Québec
|''[[Drummondville]]''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q141940|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
|}

=== Plej grandaj municipoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Municipo
!2001
!1996
|-
|[[Montrealo]]
|1 812 723
|1 774 846
|-
|[[Kebekurbo]]
|532 329
|504 605
|-
|[[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]]
|348 091
|373 009
|-
|[[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]
|343 005
|330 393
|-
|[[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]]
|226 696
|217 591
|-
|[[Saguenay (Kebekio)|Saguenay]]
|148 050
|153 476
|-
|[[Sherbrooke (Kebekio)|Ŝerbruko]]
|146 689
|135 501
|-
|[[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]]
|122 395
|124 417
|-
|[[Lévis (Kebekio)|Lévis]]
|121 999
|118 344
|-
|[[Terrebonne]]
|80 531
|75 110
|}

=== Urboj ===
(Post urbaj kunigoj, 2002)

# [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]]: 1 852 578 (3.544 685 kun ĉirc.)
# [[Kebeko (Kebekio)|Kebeko]], [[Aglomeraĵo Kebeko]]: 515 101 (734 583)
# [[Longejlo (Kebekio)|Longejlo]], [[Montereĝio]]: 387 848 h. (apud Montrealo)
# [[Lavalo (Kebekio)|Lavalo]]: 359 165 h. (apud Montrealo)
# [[Gatineau (Kebekio)|Gatineau]], [[Otavio]]: 231 710 (265 107)
# [[Sherbrooke (Kebekio)|Sherbrooke]], [[Estrio]]: 142 774 (208 119)
# [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]]: 125 752 (158 073)
# [[Saganurbo (Kebekio)|Saganurbo]], [[Saganio - Sankt-Johan-Lagio|Saganio–Sankt-Johan-Lagio]]: 149 668 h. (157 375)
# [[Lévis (Kebekio)|Lévis]], [[Ŝodierio-Apalaĉio]]: 126 245 (apud Kebeko)
# [[Terrebonne]], [[Lanodierio]]: 85 008 (apud Montrealo)
# [[Saint-Jean-sur-Richelieu]],&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[[d:Q141977|d]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; [[Montereĝio]]: 82 061
# [[Repentigny (Kebekio)|Repentigny]], [[Lanodierio]]: 74 376 h. (apud Montrealo)
# [[Saint-Jérôme (Kebekio)|Saint-Jérôme]], [[Laŭrentidio]]: 61 315 h. (apud Montrealo)

==== Malgrandaj urboj ====
* [[Rivière-du-Loup]]

== Unuaj Nacioj de Kebekio ==
# [[Inuoj]]
# [[Mohokoj]]
# [[Inuko|Inuitoj]]
# [[Abenakoj]]&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[d:Q318806|d]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;
# [[Mikmakoj]]
# [[Krioj]]

== Politiko ==
* [[Bloko Kebekia]]
* [[Fronto por la Liberigo de Kebekio]]
* [[Kebekia suverenismo]]
* [[Politiko de Kebekio]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Franckanadanoj]]
* [[Politika situacio de Kebekio]]
* [[Kebeki-franca lingvo]]
* ''[[Québec En Alerte]]''
* [[Kebeka Ponto]]

== Esperanto en Kebekio ==
En la lasta semajno de julio 2020 devis okazi en Kebekurbo la 53-a [[ILEI-Kongreso]], sed estis prokrastita pro la pandemio. En la unua semajno de aŭgusto 2020 devis okazi la [[UK 2020|105-a Universala Kongreso ]] en Montrealo, sed same estis prokrastita pro la pandemio.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|n=Kategorio:Kebeko|ReVo=kebeki}}
* {{oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|fr|en}}
* [http://www.agora.qc.ca/ Agora: Francalingva reta enciklopedio el Kebekio]

{{Bibliotekoj}}
{{Provincoj de Kanado}}</text>
      <sha1>j63h9ss2gwnejyeg50jarq4pk1zceg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korea lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2403</id>
    <revision>
      <id>9393551</id>
      <parentid>8748300</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28321" sha1="stpw7hoebdtvwb0g1xyb8xor6dtgvhx" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo
|Lingvo=Korea lingvo
|Propra_nomo=&lt;!--Hangulo--&gt;&lt;!--en S. Koreio--&gt;{{lang|ko|[[wikt:한국어|한국어]]}}, &lt;!--en N. Koreio kaj Janbiano--&gt;{{lang|ko|[[wikt:조선말|조선말]]}}&lt;br /&gt;&lt;!--Romanigado--&gt;''Hangugeo, Chosŏnmal''
|Landoj= [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Ĉinio]]
|Denaske=
|Fremdlingve=
|Parolantoj=
|Parolantoj      = {{#invoke:Wikidata|claim|P1098}} &lt;ref name=Ethnologue14&gt;{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/14/show_iso639.asp?code=kor |title= Korean |work=Ethnologue, 14th ed. |accessdate=2008-09-25}}&lt;/ref&gt;
|Koloro=Altaja
|Klasifiko=Neklasifikita: eble membro de la [[altaja lingvaro]] aŭ [[lingvo izolita]]
|Oficiala lingvo={{Sud-Koreio}}, {{Nord-Koreio}}
|Reguligita de=[[Sud-Koreio]]:&lt;br /&gt;Gungnip-gugeowon (Nacia Instituto de la Korea Lingvo,&lt;br /&gt;국립국어원)
[[Nord-Koreio]]:&lt;br /&gt;Sahoe Kwahagwŏn Ŏhak Yŏnguso&lt;br /&gt;(사회 과학원 어학 연구소)
|agency=South Korea:&lt;br /&gt;[[The National Institute of the Korean Language]]&lt;br /&gt;{{lang|ko|국립국어원}}
North Korea:&lt;br /&gt;''Sahoe Kwahagwon Ŏhak Yŏnguso''&lt;br /&gt;{{lang|ko|사회과학원 어학연구소}}
|Skribo=Ekskluziva uzo de Hangul ([[Nord-Koreio]]), miksaĵo de [[Hangul]] kaj [[Hanja]] ([[Sud-Koreio]]), aŭ Cirila alfabeto (malpli uzata en Goryeomal)
|ISO1=ko
|ISO2=kor
|SIL=
|vikipedio=ko
 | Mapo ={{#invoke:Wikidata|claim|P1846}}
}}
La '''korea lingvo''' (koree: 한국어/조선말; vidu [[#Nomoj|malsupre]]) estas la [[oficiala lingvo]] de [[Nord-Koreio]] kaj [[Sud-Koreio]]. Ĝi estas ankaŭ unu el la du oficialaj lingvoj en la [[Korea Aŭtonoma Prefektujo Janbiano]] en [[Ĉinio]]. Ĉirkaŭ 80 milionoj da koreoj parolas la korean lingvon, kun grandaj grupoj en diversaj postsovetiaj ŝtatoj, kaj ankaŭ en diasporo en [[Ĉinio]], [[Aŭstralio]], [[Usono]], [[Kanado]], [[Brazilo]], [[Japanio]], kaj pli lastatempe, [[Filipinoj]].

La genealogia [[klasifiko]] de la korea lingvo estas debatata. Multaj lingvistoj konsideras ĝin membro de la [[altaja lingvaro]], sed iuj konsideras ĝin esti izolita lingvo. Ĝi estas aglutina en ĝia morfologio kaj SOV (subjekto-objekto-verbo) en ĝia sintakso, kiu similas al la japana kaj vjetnama lingvoj. La korea lingvo estis influita de la ĉina lingvo en la formo de koreaj vortoj. Indiĝenaj koreaj vortoj konsistigas proksimume 35% de la korea vortostoko, dum ĉirkaŭ 60% devenas de ĉinaj vortoj. La restantaj 5% venis kiel pruntvortoj el aliaj lingvoj, 90% el kiuj estas el la angla.

== Nomoj ==
La koreaj nomoj por la lingvo estas bazitaj sur la [[nomoj por Koreio]] uzataj en Nord-Koreio kaj Sud-Koreio.

En Nord-Koreio kaj Yanbian en Ĉinio, oni plejofte nomas la lingvon ''Chosŏnmal'' (조선말; kun Hanja: 朝鮮말), aŭ pli formale, ''Chosŏnŏ'' (조선어; 朝鮮語).

En la Respubliko de Koreio (Sud-Koreio), oni nomas la lingvon ''Hangungmal'' (한국말; 韓國말), aŭ pli formale, ''Hangugeo'' (한국어; 韓國語) aŭ ''Gugeo'' (국어; 國語; laŭvorte &quot;nacia lingvo&quot;). estas foje familiare nomita ''Urimal'' (&quot;nia lingvo&quot;; 우리말 en unu vorto en Sud-Koreio, 우리 말 kun spaco en Nord-Koreio).

Aliflanke, koredevenaj homoj en la eksa Sovetunio, kiuj nomas sin Koryo-saram (ankaŭ Goryeoin [고려인; 高麗人; laŭvorte, &quot;Goryeo-uloj&quot;]) nomas la lingvon ''[[Goryeomal]]'' (고려말; 高麗말).

== Klasifiko ==
La klasifiko de la moderna korea lingvo estas necerta, kaj pro la manko de iu ĝenerale akceptita teorio, oni foje priparolas ĝin konservative kiel lingvo izolita.

Ekde la eldoniĝo de la artikolo de Ramstedt en 1926, multaj lingvistoj subtenas la hipotezon, ke oni povas klasifiki la korean altaja lingvo, aŭ parenco de protoaltaja. Korea similas altajajn lingvojn laŭ manko de specifaj gramatikaj elementoj, interalie nombro, sekso, artikoloj, fuzea morfologio, voĉo, kaj relativaj pronomoj (Kim Namkil). Korea similas al iuj lingvoj de la norda turka grupo, nome Sakha (Yakut). Vinokurova, scienculo de la sakha lingvo, notis, ke kiel en la korea, kaj malkiel en aliaj turkaj lingvoj aŭ diversaj aliaj lingvoj, adverboj en Sakha devenas de verboj pere de devena morfologio; tamen, ŝi ne sugestis, ke tio implicas iun rilaton inter la du lingvoj.&lt;ref&gt;{{cite paper|title=The Typology of Adverbial Agreement|url=http://mercury.hau.ac.kr/kggc/Monthly/ReadingMaterial/Typology.doc|author=Vinokurova, Nadya|date=1999-04-08|accessdate=2007-01-15|format=Microsoft Word|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2009-02-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090225002058/http://mercury.hau.ac.kr/kggc/Monthly/ReadingMaterial/Typology.doc|arkivdato=2009-02-25}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090225002058/http://mercury.hau.ac.kr/kggc/Monthly/ReadingMaterial/Typology.doc |date=2009-02-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://mercury.hau.ac.kr/kggc/Monthly/ReadingMaterial/Typology.doc |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2009-02-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090225002058/http://mercury.hau.ac.kr/kggc/Monthly/ReadingMaterial/Typology.doc |arkivdato=2009-02-25 }}&lt;/ref&gt;

Oni ankaŭ konsideras ke probable la korea rilatas iel al japana, ĉar la du lingvoj havas similan gramatikan strukturon. Oni postulis genetikajn interrilatojn kaj rekte kaj nerekte, tiu ĉi lasta aŭ tra la lokiĝo de ambaŭ lingvoj en la altaja familio, aŭ de argumentoj por interrilato inter japana lingvo kaj la bujeaj lingvoj de Gogurjeo kaj Baekje (vidu malsupre); la proponita Baekje-interrilato estas subtenata de fonologiaj similecoj kiel la ĝenerala manko de konsonantofinaj silaboj, kaj de parencaj vortoj ekzemple Baekje ''mir'', japana ''mi-'' &quot;tri&quot;. Cetere, ekzistas konataj kulturaj ligoj inter Baekje kaj Japanio; historiaj dokumentoj montras, ke, krom ludi grandan rolon en la fondo kaj kresko de Yamato Japanio, granda parto de la superaj klasoj de Baekje, kaj ankaŭ la metiistoj kaj negocistoj, fuĝis al Japanio kiam la reĝlando falis (kiun konfirmis Japana Imperiestro Akihito en parolado okaze de lia 68a naskiĝtago).&lt;ref&gt;{{cite paper|title=Altaiskaya problema i proishozhdeniye yaponskogo yazika (The Altaic Problem and the Origins of the Japanese Language)|url=http://www.alib.ru/findp.php4?author=%D1%F2%E0%F0%EE%F1%F2%E8%ED&amp;title=%C0%EB%F2%E0%E9%F1%EA%E0%FF+%EF%F0%EE%E1%EB%E5%EC%E0+%E8+%EF%F0%EE%E8%F1%F5%EE%E6%E4%E5%ED%E8%E5+%FF%EF%EE%ED%F1%EA%EE%E3%EE+%FF%E7%FB%EA%E0+|author=Sergei Starostin}}&lt;/ref&gt;

Aliaj argumentas, tamen, ke tiuj lingvoj similas ne pro iu genetika interrilato, sed pro ia lingvokuniĝa efiko. Iru al [[orientaziaj lingvoj]] por morfologiaj trajtoj komunaj inter lingvoj de la lingvokuniĝa regiono Orienta Azio, kaj al [[Klasifiko de la Japana lingvo]] por pluaj detaloj pri la ebla interrilato.&lt;ref name=&quot;Beckwith&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Koguryo, The Language Of Japan's Continental Relatives: the language of Japan's continental|familia nomo=Beckwith|persona nomo=Christopher I.|dato=2004|loko=Amsterdam, Netherlands|eldoninto=Brill Academic Publishers|ISBN=9004139494}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite paper|title=Old Japanese Phonology and the Korean-Japanese Relationship|url=http://links.jstor.org/sici?sici=0097-8507(196703)43%3A1%3C278%3AOJPATK%3E2.0.CO%3B2-Y|author=Roy Andrew Miller}}&lt;/ref&gt;

Oni ĝenerale supozas ke la moderna korea pli proksime rilatas al lingvoj de [[Samhan]] kaj [[Silla]] ol al la Bujeaj lingvoj. Multaj koreaj scienculoj kredas ke ili estis reciproke kompreneblaj, kaj la komuna bazo de tio, kio en la Gorjea periodo estis kunigota fariĝi Meza Korea (la lingvo antaŭ la ŝanĝoj kiujn alportis la sepjara milito) kaj finfine moderna korea. La dialekto de la ''Jeju''-regiono konservis iujn arkaikajn trajtojn, kiuj ankaŭ troviĝas en meza korea, kies ''arae a'' estas retenita en la dialekto kiel aparta vokalo.

Ekzistas ankaŭ marĝenaj teorioj kiuj proponas diversajn aliajn interrilatojn; ekzemple, kelkaj lingvistoj, ekzemple Homero B. Hulbert ankaŭ provis rilati korean al la dravidaj lingvoj pro la simila sintakso.

== Dialektoj ==
Koreio havas kelkajn dialektojn (koree ''mal'' [laŭvorte &quot;parolado&quot;], ''saturi'', aŭ ''bang-eon''). La normolingvo (''pyojuneo'' aŭ ''pyojunmal'') de Sud-Koreio estas bazita sur la dialekto de la regiono ĉirkaŭ Seulo, kaj la normo por Nord-Koreio estas bazita sur la dialekto parolata ĉirkaŭ P'yŏngyang. Tiuj dialektoj estas similaj, kaj ĉiuj estas efektive reciproke kompreneblaj, eble krom la dialekto de ''Jeju''-Insulo (vidu je [[''Jeju''-Dialekto]]). Iuj koreaj lingvistoj klasifikas la dialekton parolatan en ''Jeju'' kiel alian lingvon. Unu el la plej rimarkindaj diferencoj inter dialektoj estas la uzo de emfazo: Parolantoj de la Seula dialekto uzas emfazon nur iomete, kaj la norma sudkorea havas tre platan intonacion; aliflanke, parolantoj de la ''Gyeongsang''-dialekto havas tre klaran intonacion.

Estas ankaŭ notinde, ke estas signifaj indicoj por historio de vasta [[dialekta ebenigo]], aŭ eĉ [[konverĝa evoluado]] aŭ intermiksado de du aŭ pli originale apartaj lingvoj, ene de la Korea lingvo kaj ĝiaj dialektoj. Multaj koreaj dialektoj havas bazan vortstokon, kiu etimologie diferencas de la vortstoko de identa signifo en Normo Korea aŭ aliaj dialektoj, ekzemple suda-''Jeolla''-dialekto /kur/ kontraŭ en norma korea 입 /ip/ &quot;buŝo&quot; aŭ ''Gyeongsang''-dialekto /ʨʌŋ.gu.ʥi/ kontraŭ en norma korea /puːʨʰu/ &quot;ajla ŝenoprazo.&quot; Tio sugestas ke la korea duoninsulo eble iam estis lingve multe pli diversa ol nuntempe.[citaĵo bezonata]. Vidu ankaŭ la hipotezon pri bujeaj lingvoj.

Ekzistas treege intima rilato inter la dialektoj de la korea kaj la regionoj de Koreio, ĉar la limojn de ambaŭ regas la montoj kaj maroj. Jen listo de tradiciaj nomoj de dialektoj kaj lokoj:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Norma lingvo
! Parolata en
|-
| [[Norma lingvo de Sud-Koreio]]
| [[Seulo]], [[Inĉon]], [[Gyeonggi-do]] regiono (Sud-Koreio)
|-
| [[Norma lingvo de Nord-Koreio]]
| [[Pyongyang]], [[Pyeonganbuk-do]], [[Pyeongannam-do]], [[Ĉagang]] (Nord-Koreio)
|-
! Regiona dialekto
! Parolata en
|-
| [[Dialekto de Gyeonggi-do]]
| [[Gyeonggi-do]] regiono (Sud-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Chungcheong-do]]
| [[Deĝon]], [[Chungcheongbuk-do]], [[Chungcheongnam-do]] (Sud-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Gangwon-do]]
| [[Kangŭon (Nord-Koreio)]], [[Gangŭon (Sud-Koreio)]]
|-
| [[Dialekto de Gyeongsang-do]]
| [[Pusano]], [[Taeguo]], [[Ulsan]], [[Gyeongsangbuk-do]], [[Gyeongsangnam-do]] (Sud-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Hamgyeong-do]]
| [[Rason]], [[Nord-Hamgjong]], [[Sud-Hamgjong]], [[Rjanggang]] (Nord-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Hwanghae-do]]
| [[Nord-Hŭanghae]], [[Sud-Hŭanghae]] (Nord-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Jeju-do]]
| [[Jeju-do]] (Sud-Koreio)
|-
| [[Dialekto de Jeolla-do]]
| [[Gŭangĝu]], [[Jeollabuk-do]], [[Jeollanam-do]] (Sud-Koreio)
|}

== Fonologio ==
=== [[Konsonanto]]j ===
[[Dosiero:Korean consonants.svg|eta|La Koreaj [[konsonanto]]j]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |
![[Bilabialaj konsonantoj|Bilabialaj]]
![[Alveolaraj konsonantoj|Alveolaraj]]
![[Postalveolaraj konsonantoj|Post-&lt;br /&gt;alveolaraj]]
![[Velaraj konsonantoj|Velaraj]]
![[Glotalaj konsonantoj|Glotalaj]]
|-
! colspan=2|[[Nazaj konsonantoj|Nazaj]]
| {{lang|ko|[[wikt:ㅁ|ㅁ]]}} {{IFA|/m/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄴ|ㄴ]]}} {{IFA|/n/}}
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅇ|ㅇ]]}} {{IFA|/ŋ/}} (silabfina)
|
|-
! rowspan=3|[[Plozivaj konsonantoj|Plozivaj]] &lt;br /&gt; kaj&lt;br /&gt;[[afrikataj konsonantoj|Afrikataj]]
!&lt;small&gt;simpla&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅂ|ㅂ]]}} {{IFA|/p/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄷ|ㄷ]]}} {{IFA|/t/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅈ|ㅈ]]}} {{IFA|/ʨ/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄱ|ㄱ]]}} {{IFA|/k/}}
|
|-
! &lt;small&gt;streĉa&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅃ|ㅃ]]}} {{IFA|/p͈/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄸ|ㄸ]]}} {{IFA|/t͈/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅉ|ㅉ]]}} {{IFA|/ʨ͈/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄲ|ㄲ]]}} {{IFA|/k͈/}}
|
|-
! &lt;small&gt;aspiracia&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅍ|ㅍ]]}} {{IFA|/pʰ/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅌ|ㅌ]]}} {{IFA|/tʰ/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅊ|ㅊ]]}} {{IFA|/ʨʰ/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅋ|ㅋ]]}} {{IFA|/kʰ/}}
|
|-
! rowspan=2|[[Frikativaj konsonantoj|Frikativo]]
! &lt;small&gt;simpla&lt;/small&gt;
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅅ|ㅅ]]}} {{IFA|/s/}}
|
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅎ|ㅎ]]}} {{IFA|/h/}}
|-
! &lt;small&gt;streĉa&lt;/small&gt;
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅆ|ㅆ]]}} {{IFA|/s͈/}}
|
|
|
|-
! colspan=2|[[Likvido (fonetiko)|Likvida]]
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㄹ|ㄹ]]}} {{IFA|/l/}}
|
|
|}

La [[IFA]]-simbolon &lt;{{IPA|◌͈}}&gt; (malalte skribita duobla rekta citilo, ĉi tie montrita kun lokokupilo) oni uzas por indiki la streĉajn konsonantojn /p͈/, /t͈/, /k͈/, /ʨ͈/, /s͈/. Ĝia oficiala uzado en la etendita IFA-signaro estas por 'forta' artikulacio, sed oni uzas ĝin en la literaturo por 'faŭka' artikulacio. La koreaj konsonantoj ankaŭ ricevas atributojn de rigida voĉo, sed estas ankoraŭ ne sciate kiel tipa ĉi tiu estas de faŭkaj konsonantoj. Oni produktas ilin per parte limigita gloto kaj suplementa subglota premo kaj streĉaj gorĝmuroj, laringa malaltigo, aŭ alia plivastigo de la laringo.

=== Vokaloj ===
{| style=&quot;clear: both&quot;
| valign=&quot;middle&quot; | [[Dosiero:Korean short vowel chart.png|La mallongaj vokalaj fonemoj de la Korea]]
| valign=&quot;middle&quot; | [[Dosiero:Korean long vowel chart.png|La longaj vokalaj fonemoj de la Korea]]
| valign=&quot;bottom&quot; | [[Dosiero:Korean vowels.svg|eta|La Koreaj vokaloj]]
|}

{| class=&quot;IPA wikitable&quot;
!Monoftongoj
|/i/ {{lang|ko|ㅣ}}, /e/ {{lang|ko|ㅔ}}, /ɛ/ {{lang|ko|ㅐ}}, /a/ {{lang|ko|ㅏ}}, /o/ {{lang|ko|ㅗ}}, /u/ {{lang|ko|ㅜ}}, /ʌ/ {{lang|ko|ㅓ}}, /ɯ/ {{lang|ko|ㅡ}}, /ø/ {{lang|ko|ㅚ}}
|-
!Vokaloj antaŭitaj de interuloj,&lt;br /&gt;aŭ Diftongoj
|/je/ {{lang|ko|ㅖ}}, /jɛ/ {{lang|ko|ㅒ}}, /ja/ {{lang|ko|ㅑ}}, /wi/ {{lang|ko|ㅟ}}, /we/ {{lang|ko|ㅞ}}, /wɛ/ {{lang|ko|ㅙ}}, /wa/ {{lang|ko|ㅘ}}, /ɯi/ {{lang|ko|ㅢ}}, /jo/ {{lang|ko|ㅛ}}, /ju/ {{lang|ko|ㅠ}}, /jʌ/ {{lang|ko|ㅕ}}, /wʌ/ {{lang|ko|ㅝ}}
|}

=== Alofonoj ===
/s/ fariĝas alveolo-palatalo [ɕ] antaŭ [j] aŭ [i] por plejmultaj parolantoj (sed estas diferencoj en la lingvo inter Nord-Koreio kaj Sud-Koreio). Tiel ankaŭ okazas ĉe la streĉa frikativo kaj ĉiuj afrikatoj. Fine de silabo, /s/ ŝanĝas al /t/ (Ekzemple: beoseot (버섯) 'agariko').

/h/ povas fariĝi bilabialo [ɸ] antaŭ [o] aŭ [u], palatalo [ç] antaŭ [j] aŭ [i], velaro [X] antaŭ [ɯ], voĉa [ɦ] inter voĉaj sonoj, kaj [h] aliloke.[citaĵo bezonata]

/p, t, ʨ, k/ fariĝas voĉaj [b, d, ʥ, g] inter voĉaj sonoj.

/l/ fariĝis alveolara frapeto [ɾ] inter vokaloj, kaj [l] aŭ [ɭ] fine de silabo aŭ apud alia /l/. Notu, ke skriba silabofina 'ㄹ', kiam sekvas vokalo aŭ glito (tio estas, kiam la sekva signo komenciĝas per 'ㅇ'), migras al la sekva silabo kaj tiel fariĝas [ɾ].

Tradicie, /l/ ne eblis ĉe la komenco de vorto. Ĝi malaperis antaŭ [j], kaj alie fariĝis /n/. Tamen, la influo de okcidentaj pruntvortoj ŝanĝis la tendencon, kaj nun vortokomenca /l/ (plejparte de anglaj pruntvortoj) estas prononcata kiel libera vario de aŭ [ɾ] aŭ [l]. La tradicia malpermeso de vortokomenca /l/ fariĝis morfologia regulo nomita &quot;komenca leĝo&quot; (두음법칙) en Sud-Koreio, kiu rilatas al korea vortenhavo. Tiaj vortoj ankoraŭ havas ilian vortokomencan /l/ en Nord-Koreio.

Ĉiuj plozivoj, afrikatoj, kaj frikativoj relasiĝas [p̚, t̚, k̚] fine de vorto.

La plozivoj /p, t, k/ fariĝas nazaloj [m, n, ŋ] antaŭ nazaloj.

Hangul-literumado ne reflektas ĉi tiujn asimilajn prononcoregulojn, sed tamen konservas la fundamentan parte historian morfologion.

Unu diferenco inter la prononcaj normoj de Nord-Koreio kaj Sud-Koreio estas la traktado de komenca [r], kaj komenca [n]. ekzemple,

* &quot;laboro&quot; - norda: rodong (로동), suda: nodong (노동)
* &quot;historio&quot; - norda: ryŏksa (력사), suda: yeoksa (역사)
* &quot;virina&quot; - norda: nyŏja (녀자), suda: yeoja (여자)

=== Morfofonemiko ===
[aldonota]

== Gramatiko ==
=== Strukturo de propozicioj ===
La korea estas [[aglutina lingvo]]. Modifilo antaŭas la modifatan vorton. La baza formo de korea propozicio estas [[SOV]], [[Subjekto Objekto Verbo]], sed la verbo estas la sola deviga kaj nemovebla elemento.

{|
|'''A''':||&amp;nbsp;||가게-에|| &amp;nbsp; ||갔어-요? (가았어요?)
|-
| || ||''gage-e''|| ||''gasseo-yo''
|-
| || ||butiko + [lokomarkilo (에)]|| ||[ir (verba radiko) (가)]+[konjunkcio (아)]+[pasinta (ㅆ)]+[konjunkcio (어)]+ [ĝentila demanda markilo (요)]
|}
:&quot;Ĉu [vi] iris al la butiko?&quot; (la kunteksto implicas je &quot;vi&quot;)

{|
|'''B''': ||&amp;nbsp;||네.
|-
| || ||''ne''
|-
| || ||jes
|}
:&quot;Jes.&quot;

=== Parolelementoj ===
==== Verboj ====
Estas du specoj de koreaj verboj: (동사, ''dongsa'', 動詞) agverboj kaj (형용사, ''hyeong-yongsa'', &quot;adjektivoj&quot;), statverboj.

Ekzemple, la agverboj 하다 (''hada'', &quot;fari, havi&quot;) kaj 가다 (''gada'', &quot;iri&quot;) temas pri ago aŭ moviĝo, kontraste al statverboj, ekzemple 예쁘다 (''yehppeuda'', &quot;beli&quot;), kiuj temas pri stato de io.

Malsame al plejmultaj eŭropaj lingvoj, la korea lingvo ne konjugacias verbojn por kongrui kun la subjekto, kaj substantivoj ne havas sekson. Male, verbaj konjugacioj dependas de la tenso, aspekto, voĉo, kaj la [[socia rilato]] inter la parolanto, la priparolatoj, kaj la aŭskultantoj. La sistemo de parolniveloj kaj honoroj iomete similas la V-T-distingon de multaj hindeŭropaj lingvoj. Ekzemple, oni uzas malsamajn finaĵojn surbaze de ĉu la priparolatoj kaj aŭskultantoj estas amikoj, gepatroj, aŭ moŝtoj.

==== Adjektivoj ====
Vortoj kiujn iuj klasifikas kiel adjektivojn (형용사, ''hyeong-yongsa'', 形容詞) konjugacias simile al agverboj, (동사 (''dongsa''). Ili similas al la statverboj de Esperanto kaj polineziaj lingvoj.

Ekzemple, 붉다 (''bukda'') tradukiĝas laŭvorte kiel &quot;ruĝi&quot; kaj 아쉽다 (''aswipda'') kiel &quot;manki&quot;. Parolantoj de lingvoj kiuj ne havas statverbojn tradukas ilin per adjektivoj.

==== Determinantoj ====
Koreaj determinantoj (관형사, ''gwanhyeongsa''). Ekzemple 각 (''gak'', &quot;ĉiu&quot;) kaj 느린 (neurin).

==== Substantivoj ====
Koreaj substantivoj (명사, ''myeongsa'') ne havas gramatikan sekson. Eblas pluraligi ilin per la finaĵo 들 sed plejofte oni uzas la singularan formon, eĉ se temas pli pluraj. Ekzemple, por la frazo &quot;estas tri pomoj&quot;, la korea traduko estas 사과 세개 있습니다 (''sagwa segae isssumnida'') kie la vorto 사과 (''sagwa'', &quot;pomo&quot;) estas singulara.

==== Pronomoj ====
Koreajn pronomojn (대명사, ''daemyeongsa'') grave influas la moŝtaj niveloj en la lingvo. Pronomoj havas diversajn formojn kiuj dependas de la socia rango de la alparolato(j). Ekzemple, por la pronomo por &quot;mi&quot; ekzistas kaj la neformala formo 나 (''na'') kaj la moŝta/humila formo 저 (''jeo''). Ĝenerale oni evitas pronomojn de la dua singulara persono, precipe uzante moŝtajn formojn.

==== Adverboj ====
Koreaj adverboj (부사, ''busa'') inkluzivas je 또 (''tto'', &quot;ankaŭ&quot;) kaj 가득 (''gadeuk'', &quot;plene&quot;).

==== Partikuloj/postpozicioj ====
Korea partikulo (조사, ''josa'') ankaŭ estas speco de &quot;postpozicio&quot;. Ekzemple, 는 (''neun'', tema signo) kaj 를 (''reul'', objekta signo)

==== Interjekcioj ====
Koreaj interjekcioj (감탄사, ''gamtansa'') ankaŭ nomiĝas &quot;ekkrioj&quot;. Ekzemple, 아니 (''ani'', &quot;ne&quot;).

==== Nombroj/numeraloj ====
Koreaj nombroj (수사, ''sutja'', 數詞) konsistas el du ofte uzataj aroj: propra korea aro kaj ĉina-korea aro. La ĉina-korea sistemo estas preskaŭ tute bazita sur la ĉinaj numeroj. La distingo inter la du numeraj sistemoj tre gravas. Por ĉio nombrebla oni uzas specifan sistemon el la du, sed malofte ambaŭ. Oni iam uzas la ĉina-koreajn nombrojn por ordaj nombroj: ''yeol beon'' (열 번) signifas &quot;dekfoje&quot; dum ''sip beon'' (십(十) 번(番)) signifas &quot;numero dek.&quot; Oni grupigas la ciferojn de grandaj nombroj laŭ la ĉina tradicio de miriadoj (10000) anstataŭ ol miloj (1000) kiel kutime en Eŭropo kaj Ameriko.

== Parolaj niveloj kaj moŝtaj formoj ==
La interrilato inter parolanto aŭ verkanto kaj siaj priparolata temo kaj aŭskultantaro estas plej grava en korea, kaj la gramatiko reflektas tion. La interrilato inter parolanto/verkanto kaj temo estas reflektita en moŝtaj formoj, dum tiu inter parolanto/verkanto kaj aŭskultantaro estas reflektita en parolada nivelo.

=== Moŝtaj formoj ===
Kiam iu priparolas iun superan en rango, parolanto aŭ verkisto kutime uzas specialajn substantivojn aŭ verbofinaĵojn por indiki la superecon. Ĝenerale, iu estas supera en rango se li/ŝi estas pli maljuna parenco, nekonato pli-malpli samaĝa aŭ pli aĝa, aŭ dunganto, instruisto, kliento, aŭ simila. Iu estas egala aŭ malsupera en rango se li/ŝi estas pli juna nekonato, studento, dungito aŭ simila. Nuntempe ekzistas specialaj finaĵoj uzeblaj en deklaraj, demandaj kaj imperativaj frazoj; en kaj moŝtaj frazoj kaj ordinaraj frazoj. Tiuj plifaciligas kaj plirapidigas koreajn frazojn.

=== Niveloj de parolado ===
Ekzistas sep verbaj paradigmoj aŭ paroladaj niveloj en la korea, kaj ĉiu nivelo havas sian unikan verbofinaĵaron, kiun oni uzas por indiki la nivelon de formaleco de situacio. Malsame al moŝtaj formoj, kiujn oni uzas por montri respekton al proparolato, paroladajn nivelojn oni uzas por montri respekton al alparolato. La nomoj de la sep niveloj devenas de la nemoŝta imperativa formo de la verbo 하다 (''hada'', &quot;far&quot;) en ĉiu nivelo, plus la sufikso 체 ('che', Hanja: 體), kiu signifas &quot;stilo&quot;.

La plej altajn ses nivelojn oni ĝenerale grupigas kune kiel ''jondaemal'' (존대말), dum la plej malaltan nivelon (''haeche'', 해체) oni nomas ''banmal'' (반말) en la Korea.

== Leksiko ==
La kerno de la korea leksiko estas indiĝenaj koreaj vortoj. Pli ol 50% de la leksiko (ĝis 60% laŭ iuj taksoj), precipe sciencaj terminoj, estas ĉina-koreaj vortoj&lt;ref name=&quot;sohn&quot;&gt;Sohn, Ho-Min. ''The Korean Language'' (Section 1.5.3 &quot;Korean vocabulary&quot;, p.12-13), Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-36943-6&lt;/ref&gt;, aŭ
* rekte depruntitaj de la skriba ĉina, aŭ
* elpensitaj en Japanio aŭ Koreio uzante ĉinajn ideografiaĵojn.

La korea havas du nombrajn sistemojn (vidu supre): unu indiĝena, kaj unu depruntita de la ĉina.
Kelkaj vortoj estas depruntitaj de la mongola, sanskrita, kaj aliaj lingvoj. La korea lingvo ankaŭ kontribuis pruntitajn vortojn al aliaj lingvoj, precipe al la Tsushima dialekto de Japanio.

En la moderna epoko, multaj vortoj estas depruntitaj de la japana kaj okcidentaj lingvoj, ekzemple germana (''areubaiteu'' &quot;part-tempa laboro&quot;, ''allereugi'' &quot;alergio&quot;) kaj pli lastatempe de la angla&lt;ref name=sohn /&gt;. Iuj okcidentaj vortoj estas depruntitaj nerekte tra la japana, kun japana sonaro, ekzemple la angla vorto ''dozen'' &gt; ダース ''dāsu'' &gt; 다스 ''daseu''. Plejmultajn nerekte depruntitajn vortojn oni nuntempe skribas laŭ modernaj hanguligaj reguloj por la respektiva okcidenta lingvo, kvazaŭ depruntitaj rekte. Estas kelkaj pli komplikaj depruntaĵoj, ekzemple &quot;Germanio&quot;, kies unuan endonim-parton [ˈd̥ɔɪ̯ʧʷ.la̠ntʰ] la japana proksimumas per la ''kanji''-signo 獨逸 ''doitsu'', estis akceptitaj en la korean lingvon kun ilia ĉina-korea prononco: 獨 ''dok'' + 逸 ''il'' = ''dogil''. En sudkorea oficiala uzado, oni anstataŭis kelkajn aliajn koreajn landnomojn per fonetike bazitaj hanguligoj de la endonimo aŭ nomo de la lando en la angla.

La nordkorea leksiko emas preferi indiĝenajn koreajn vortojn super ĉina-koreaj aŭ fremdaj depruntaĵoj, precipe pro la lastatempaj politikaj celoj elimini fremdajn (plejparte ĉinajn) influojn sur la korea lingvo en la nordo.

== Skrib-sistemo ==
En antikvaj tempoj, la lingvoj de la Korea duoninsulo estis skribitaj per ĉinaj ideografiaĵoj, uz hyangchal aŭ idu. Kono pri tiaj sistemoj estis perdita, kaj la Korea lingvo ne estis skribita iel ajn; la aristokrataro uzis Klasikan Ĉinan lingvon por sia skribado.

Korea nun estas plejparte skribita en [[Hangul]], la korea alfabeto, laŭvole oni enmiksas vortojn skribitajn en Hanĝa (la [[ĉina skribo]]). Sud-Koreio ankoraŭ instruas 1800 Hanĝa-karaktrojn en siaj lernejoj, dum la nordo aboliciis la uzon de Hanĝa antaŭ jardekoj.

Sube estas mapo de la koreaj alfabetaj simboloj kaj iliaj laŭkanonaj IFA valoroj:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Konsonantoj'''
|-
! [[Hangul]]
| ㅂ
| ㄷ
| ㅈ
| ㄱ
| ㅃ
| ㄸ
| ㅉ
| ㄲ
| ㅍ
| ㅌ
| ㅊ
| ㅋ
| ㅅ
| ㅎ
| ㅆ
| ㅁ
| ㄴ
| ㅇ
| &amp;nbsp;
| ㄹ
| &amp;nbsp;
|-
! [[Latinliteriga transskribo de la korea lingvo|Norma transskribo]]
| ''b'',''p''
| ''d'',''t''
| ''j''
| ''g'',''k''
| ''pp''
| ''tt''
| ''jj''
| ''kk''
| ''p''
| ''t''
| ''ch''
| ''k''
| ''s''
| ''h''
| ''ss''
| ''m''
| ''n''
| ''ng''
| &amp;nbsp;
| ''r'',''l''
| &amp;nbsp;
|-
! [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]
| {{IFA|p}}
| {{IFA|t}}
| {{IFA|ʨ}}
| {{IFA|k}}
| {{IFA|p͈}}
| {{IFA|t͈}}
| {{IFA|ʨ͈}}
| {{IFA|k͈}}
| {{IFA|pʰ}}
| {{IFA|tʰ}}
| {{IFA|ʨʰ}}
| {{IFA|kʰ}}
| {{IFA|s}}
| {{IFA|h}}
| {{IFA|s͈}}
| {{IFA|m}}
| {{IFA|n}}
| {{IFA|ŋ}}
| {{IFA|w}}
| {{IFA|r}}
| {{IFA|j}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Vokaloj'''
|-
! [[Hangul]]
| ㅣ
| ㅔ
| ㅐ
| ㅏ
| ㅗ
| ㅜ
| ㅓ
| ㅡ
| ㅢ
| ㅖ
| ㅒ
| ㅑ
| ㅛ
| ㅠ
| ㅕ
| ㅟ
| ㅞ
| ㅙ
| ㅘ
| ㅝ
|-
! [[Latinliteriga transskribo de la korea lingvo|Norma transskribo]]
| ''i''
| ''e''
| ''ae''
| ''a''
| ''o''
| ''u''
| ''eo''
| ''eu''
| ''ui''
| ''ye''
| ''yae''
| ''ya''
| ''yo''
| ''yu''
| ''yeo''
| ''wi''
| ''we''
| ''wae''
| ''wa''
| ''wo''
|-
! [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]
| {{IFA|i}}
| {{IFA|e}}
| {{IFA|ɛ}}
| {{IFA|a}}
| {{IFA|o}}
| {{IFA|u}}
| {{IFA|ʌ}}
| {{IFA|ɯ}}
| {{IFA|ɰi}}
| {{IFA|je}}
| {{IFA|jɛ}}
| {{IFA|ja}}
| {{IFA|jo}}
| {{IFA|ju}}
| {{IFA|jʌ}}
| {{IFA|wi}}
| {{IFA|we}}
| {{IFA|wɛ}}
| {{IFA|wa}}
| {{IFA|wʌ}}
|}

Oni skribas kaj presas la modernan korean lingvon kun spacoj inter vortoj, trajto kiu ne troviĝas en la ĉina aŭ japana. Koreaj interpunkciaj signoj estas preskaŭ identaj kun okcidentaj. Tradicie, oni skribis la korean en kolumnoj de supro ĝis malsupro, de dekstra al maldekstra, sed nuntempe oni kutime skribas de maldekstre dekstren, de supro ĝis malsupro.

== Diferencoj inter Nord-Koreio kaj Sud-Koreio ==
Ekzistas multaj malgrandaj [[korea lingvo diferencoj inter Nordkoreio kaj Sudkoreio|diferencoj inter la uzado en Nordkoreio kaj en Sudkoreio]]. Diferencoj troviĝas en la prononcado, ortografio, gramatiko kaj leksiko.&lt;ref&gt;Kanno, Hiroomi (ed.) / Society for Korean Linguistics in Japan (1987). ''Chōsengo o manabō'' (『朝鮮語を学ぼう』), Sanshūsha, Tokyo. ISBN 4-384-01506-2&lt;/ref&gt;

{{Projektoj
|commons = Category:Korean language
|wiktionary = Kategorio:Korea
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hangul]]: [[korea skribo]]
* [[Hanĝa]] (koree) / [[Kanĝi]] (japane): [[ĉina skribo]]
* Latinlitera transskribo de la korea:
** [[Latinliteriga transskribo de la korea lingvo]]
** [[transskribo de McCune-Reischauer]]
** [[Yale-transskribo]]
* [[André Fabre]], koreisto

&lt;!-- La kromaj ĝis nun listigitaj vortumoj indikas neekzistantajn artikolojn, kaj iuj el ili entute estas lingve fuŝaj, probable iel robote fuŝtradukitaj el la angla: Plej bonas entute malvidebligi ilin, ĝis kompetentulo okupiĝos pri koncernaj artikoloj kaj iliaj titoloj en bona Esperanto:
* [[SKATS]]
* [[Koreaj numeraloj]]
* [[Korea kalkulo vorto]]
* [[Korea lingvo kaj komputiloj]]
* [[Korea kun miks skribo de Hangul kaj Hanja]]
* [[Listo de La anglaj vortoj de Korea deveno]]
* [[Altaic hipotezo]]
* [[Listo de Koreiorilataj temoj]]
* [[Korea sakraĵo]]
--&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
=== En Esperanto ===
* Bak Giŭan (1994). Provu en la korea. Seulo. la eldonejo JUNA
* Vattoj, Jonathan. &quot;La imperiestraj novaj radikoj&quot;, La Gardanto, 2001-12-28. Rehavigita al si sur 2007-05-11.
* Ahn Song-san, Ĉinaj ideogramoj en Koreio, [[Monato (gazeto)|Monato]], [[Antverpeno]], julio 1993, nº 7, paĝoj 17-18.

=== En aliaj lingvoj ===
* Hulbert, Homer B. (1905). A Comparative Grammar of the Korean Language and the Dravidian Dialects in India. Seoul.
* Sohn, H.-M. (1999). The Korean Language. Cambridge: Cambridge University Press.
* Song, J.J. (2005). The Korean Language: Structure, Use and Context. London: Routledge.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.learnlangs.com/RWP/Korean Lernu legi la korean] {{en}}
* [http://kore.wikia.com HanĝaVikio - Vikio en la korea lingvo, en kiu oni miksas Hangulon kaj Ĉinan skribon]

{{Havenda artikolo}}

[[Kategorio:Korea lingvo| ]]
[[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]]</text>
      <sha1>stpw7hoebdtvwb0g1xyb8xor6dtgvhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matematiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2707</id>
    <revision>
      <id>9393335</id>
      <parentid>9329522</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32783" sha1="lhovc1j0tyg3fupkgrzdzl4cmw5pjk7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
{{Scienco}}
'''Matematiko''' (de la [[greka lingvo|greka]] μαθημα [matema] - ''scienco'', ''lernado'') estas ekzakta [[logiko|logika]] dedukta [[scienco]], kiu studas [[aksiomo|aksiomajn]] abstraktajn strukturojn (laŭ [[kvanto]], [[formo]], [[Aranĝaĵo|aranĝo]]) uzante [[logiko|logikan]] formalan lingvon. La specifaj strukturoj de matematiko plejofte originas de [[naturscienco]]j, plej multe de [[fiziko]], sed [[matematikisto]]j difinas ankaŭ aliajn konceptojn por pure internaj bezonoj de la [[scienco]]. Matematiko jam penetris tra la tuta moderna vivo: modeligi precizajn instrumentojn, evoluigi novajn [[teknologio|teknologiaĵojn]] kaj [[komputilo]]jn, konstrui domojn; eĉ baki kukon bezonas aplikon de nocioj de [[nombro]]j, [[geometrio]], [[mezuro]] kaj [[spaco]]. Matematiko estas iasence la fundamenta scienco.

Jen kelkaj difinaj citaĵoj pri matematiko:
{{Citaĵo|Matematiko estas la alfabeto, per kiu Dio skribis la mondon.|[[Galileo Galilei]]}}
&lt;!--
{{Citaĵo|Matematiko estas pli bone speco de arto.|[[Seki Takakazu]]}}
--&gt;
{{Citaĵo|Matematikon oni povas difini kiel la sciencon, en kiu oni nek scias pri kio oni parolas, nek ĉu tio, kion oni diras, estas vera.|[[Bertrand Russell]]}}

Ekzistas du ĉefaj branĉoj de matematiko: pura kaj aplika. La [[pura matematiko]] esploras objektojn nur pro la teoria intereso, dum la [[aplika matematiko]] estigas rimedojn kaj teknikojn por solvi specifajn problemojn de sciencoj aŭ por praktike utiligi matematikon, ekz. en [[inĝenierado]] kaj [[ekonomio]].

== Etimologio ==
La vorto &quot;matematiko&quot; (greke: μαθηματικά) el la greka [máthēma] signifas lernadon, studadon, sciencon, nome sciaron kiun oni ne povas akiri sen koresponda instruado, kiel ĉe [[astronomio]]. «La matematika arto» (μαθηματική τέχνη, mathēmatikḗ tékhnē) estus kontraŭa koncepto tiukadre al [[muziko]], nome «la arto de la [[muzo]]j» (μουσική τέχνη, mousikē téchnē), kiu estus vera arto, kiel la poezio, [[retoriko]]&lt;ref&gt; Molina Sangüesa, I. (2016). [https://arbor.revistas.csic.es/index.php/arbor/article/view/2096 «La designación terminológica de las potencias de la incógnita: algunas cuestiones sobre el tránsito del álgebra retórica al álgebra sincopada en el Renacimiento hispano»,] Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), Arbor, 192(777) doi: https://dx.doi.org/10.3989/arbor.2016.777n1009 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Hyde, E. W. (1891) [https://www.jstor.org/stable/1766702 «The Evolution of Algebra»,] New York: American Association for the Advancement of Science, Science, 18(452), pp. 183–87, JSTOR, Malferma Aliro. Konsultita la 14an de aŭgusto 2023 &lt;/ref&gt;​ kaj similaj, kiuj estus rekte aprezeblaj, nome «kompreneblaj ne ricevante koncernan instruon».&lt;ref&gt; Heath, Thomas Little (1921) [https://archive.org/details/cu31924008704219 A history of Greek mathematics: Vol 1,] Oxford: The Clarendon Press, p. 10 &lt;/ref&gt;

Jam en la helena-romia antikva epoko ĝi akiris malpli vastan sencon &quot;studo pri matematiko&quot;. La adjektiva formo estas μαθηματικός [mathēmatikós], &quot;lernado-rilata&quot;, &quot;studema&quot;. La vorto μαθηματικὴ τέχνη [mathēmatikḗ tékhnē], latine ''ars mathematica'', signifis la matematikan arton. Kvankam la terminon jam oni uzis fare de la pitagoranoj (matematikoi) en la sesa jarcento a.n.e., ĝi atingis sian signifon pli teknikaj kaj limigitan kiel «studo matematiko» en tempo de [[Aristotelo]] (kvara jarcento a.n.e.). Ties antikvgreka adjekto estas μαθηματικός (mathēmatikós), «rilata kun la lernado», kio simile iĝis samsignifica kun «matematikisto».

== Historio ==
{{Ĉefartikolo|Historio de matematiko}}
Matematiko estas la plej malnova scienco. Homo probable inventis la nocion [[nombro]] same frue kiel li inventis lingvon. Oni lernis nombri objektojn, dividi ilin laŭnombre, multipliki, adicii kaj subtrahi (baza aritmetiko) ekz. ĉasaĵon. Oni lernis mezuri kaj kompari. Necesis baza geometrio por fari ilojn. Monolitikaj monumentoj pruvas la fruan scipovon de geometrio. Oni faris prognozojn pri regulaj ĉielaj naturfenomenoj, por povi semi kaj rikolti ĝustatempe (kalendaroj kaj astronomiaj kalkuloj). Terkulturo kaj konstruado de domoj kaj temploj postulis precizan kalkuladon kaj mezuradon de diversaj kvantoj, longoj, areoj, volumenoj kaj pezoj. Ankaŭ notado de nombroj kaj kalkuloj fariĝis pli kompletaj, interalie por justa impostado kaj komercado.

[[Dosiero:Quipu MKL Bd. 13 1890 (128905524).jpg|Noditaj kordoj de [[inkao]]j, ''quipu'' [kipu], por registri nombrojn |eta]]

Religio kaj arto instigis pensi pri kontinueco, simetrio, transformiĝo de proprecoj kaj strukturoj. El tio fontas la emo de matematiko al perfektaj strukturoj.

Evoluo de matematiko estas intime interligita kun la homara evoluo tra la tuta historio. La moderna matematiko baziĝas sur jarmila evoluo, kie jen iu jen iu alia kulturregiono havis gvidan rolon. En la historio de matematiko la [[helena civilizo|helena]] invento de [[matematika pruvo|pruvoj]] estis revolucia.
La scienca revolucio en Eŭropo forte instigis evoluon de matematiko kaj ekde la 1800-jaroj matematiko diskreskadis forte, fariĝante pli kaj pli abstrakta. Fone tamen ĉiam estas praaj konceptoj kiaj spaco, kvanto, strukturo, precizeco. Interludo de matematiko kaj praktikaj bezonoj ĉiam estis forta.

== Matematiko kiel scienco ==
[[Carl Friedrich Gauss]], kiu mem estas konata kiel “la princo de la matematiko”, nomis ĝin “la reĝino de la sciencoj”. Kaj en la [[Latina lingvo|latina]] esprimo ''Regina Scientiarum'' kaj en la [[Germana Lingvo|germana]] esprimo ''Königin der Wissenschaften'', la vorto responda al [[scienco]] signifas (kampon de) &quot;kono&quot;, kaj sendube matematiko estas scienco en tiu senco. La limigo de la signifo de &quot;scienco&quot; al [[naturaj sciencoj]] estas pli posta. Se oni komprenas la esprimon &quot;scienco&quot; tiel ke ĝi temas nur pri la materia mondo, tiam matematiko, aŭ minimume [[pura matematiko]], ne estas scienco. La germana fizikisto [[Albert Einstein]] subtenis ke “ju pli matematikaj leĝoj parolas pri realo, des malpli certaj ili estas; kaj ju pli ili estas certaj, des malpli ili parolas pri realo”.

== Matematika problemo ==
{{Ĉefartikolo|Matematika problemo}}
Matematika problemo estas problemo, kiun oni povas prezenti, analizi, kaj eble solvi per la metodoj de matematiko. Ĉi tiu povas esti realmonda problemo, kiel komputado de la orbitojn de la planedoj en la Sunsistemo, aŭ problemo de pli abstrakta naturo, kiel la problemoj de Hilbert. Ĝi ankaŭ povas esti problemo, kiu temas pri la naturo de matematiko mem, kiel la [[Rusela paradokso]].

== Studfakoj de matematiko ==
La usona ''American Mathematical Society'' diferencigas ĉirkaŭ 5 000 ramas diversajn fakojn de matematiko.&lt;ref name=&quot;ams&quot; &gt; [https://mathscinet.ams.org/mathscinet/msc/msc2020.html «2010 Mathematics Subject Classification».] ams.org. 21a de decembro 2009. Konsultita la 1an de aŭgusto 2023. &lt;/ref&gt;​ En akademia subdividado de matematiko oni distingas kvin bazajn studareojn: nome la kvanto, la strukturo, la spaco, la ŝanĝo kaj la varieblo respondas al [[aritmetiko]], [[algebro]], [[geometrio]], [[analitiko]], [[probabloteorio]] kaj [[statistiko]]. Kiel asertis [[Richard Courant]]​&lt;ref&gt; Courant, Richard. Robbins, Herbert (1979) ''¿Qué es la matemática? Una exposición elemental de sus ideas y métodos'', Madrid: Aguilar p. x ISBN 84-03-20032-3 &lt;/ref&gt; «Eblas sekvi rektan vojon el la fundamentaj elementoj ĝis antaŭeniĝintaj punktoj», por ke estu videblaj la gvidliniojn de la matematiko kiel scienco. Krome, estas branĉoj de matematiko konektitaj al aliaj kampoj, por ekzemplo la [[logiko]], la [[aro-teorio]] kaj la [[aplika matematiko]], inter multaj aliaj kiel indikas la ''American Mathematical Society''.&lt;ref name=&quot;ams&quot; /&gt;

=== Aritmetiko ===
{{Ĉefartikolo|Aritmetiko}}
[[Aritmetiko]] estas branĉo de matematiko, studanta la naturon kaj proprecojn de [[nombro]]j kaj speciale la proprecojn de la [[Operacio (matematiko)|tradiciaj operacioj]] kiujn oni faris pere de ili — nome [[adicio]], [[subtraho]], [[multipliko]] kaj [[divido]]. Ĝi inkluzivas ankaŭ la studon pri [[algoritmo]]j kaj [[operacioj per nombroj|operacioj]] super [[entjera nombro|entjeroj]] kaj [[frakcio]]j, [[kvociento]]j, [[proporcio]]j, [[procento]]j. La nomo devenas de la vorto {{Lang-el|ἀριθμός}} ''arithmos'', kiu signifas &quot;nombron&quot; en [[greka lingvo]]. La moderna aritmetiko ne okupiĝas nur pri elementaj [[kalkulo]]j, sed pri gravaj ecoj de entjeroj ([[primo|primeco]], [[plej granda komuna divizoro]], [[Faktoro|primaj faktoroj]] ktp.) kaj similaj ecoj de aliaj objektoj (ekzemple elementoj de [[Ringo-teorio|ringoj]]). Evoluo de Aritmetiko venigis al apartigo de novaj matematikaj branĉoj: [[algebro]] kaj [[nombroteorio]].

=== Alĝebro ===
{{Ĉefartikolo|Alĝebro}}
[[Algebro]] (de araba ''&quot;al-ĝabr&quot;'' tio signifas ''reunuiĝo de rompitaj partoj)'' &lt;ref&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=algebra&amp;allowed_in_frame=0]&lt;/ref&gt; estas unu el la plej fundamentaj branĉoj de matematiko. Ĝi estas malfacile difinebla, sed ĝi estas karakterizita per uzo de [[simbolo]]j por reprezenti iujn [[operacio (matematiko)|operaciojn]] kaj de [[variablo]]j por reprezenti [[nombro]]jn aŭ aliajn [[Objekto|matematikajn objektojn]].

Algebro povas esti dividita laŭ jenaj fakoj:
* La [[baza algebro]] studas la ecojn de kaj operaciojn sur la [[naturaj nombroj]], [[entjero]]j, [[racionalaj nombroj|racionalaj]] kaj [[reelaj nombroj]], kaj kiel oni povas solvi [[ekvacio]]jn kun [[variablo]]j.
* La [[lineara algebro]] estas teorio pri [[vektora spaco|vektoraj spacoj]] kaj [[modulo]]j, kies parto estas teorio de [[lineara ekvacio|linearaj ekvacioj]] kaj teorio de [[matrico]]j.
* La [[abstrakta algebro]] studas [[algebra strukturo|algebrajn strukturojn]] kiel [[grupo (algebro)|grupojn]], [[ringo (algebro)|ringojn]] kaj [[korpo (algebro)|korpojn]], kiuj ĝeneraligas la [[koncepto]]jn de la baza algebro.

=== Geometrio ===
{{Ĉefartikolo|Geometrio}}
[[Dosiero:Descartes La-Geometrie 1637.png|eta|''[[La Géometrie]]'' de [[René Descartes]] ([[1637]]).]]
[[Geometrio]] (de la [[greka]]j ''γης'', &quot;tero&quot;, kaj ''μετρoς'', &quot;mezuro&quot;) estas branĉo de matematiko, kiu studas spacajn rilatojn (ekz. reciprokan situon), formojn (ekz. geometriajn korpojn), grandojn kaj relativan situon de figuroj kaj ilian ĝeneraligon. La naskiĝo de geometrio okazis en antikveco pro praktikaj bezonoj: mezurado de terpecoj, volumeno ktp. ''Geometro'' estas specialisto pri geometrio,&lt;ref&gt;[[PIV]]&lt;/ref&gt; nome fakulo pri geometrio, [[matematikisto]], kiu laboras en la kampo de geometrio.

Kvankam geometrio ege evoluis dum sia historio, kelkaj ĝeneralaj konceptoj de geometrio restas fundamentaj. Tiuj estas, ekzemple, la konceptoj [[Punkto (matematiko)|punkto]], [[rekto]], [[Ebeno (matematiko)|ebeno]], [[distanco]], [[angulo]], [[surfaco]] kaj [[linio]], same kiel la pli modernaj nocioj [[topologio]] kaj [[sternaĵo]].&lt;ref name=&quot;Tabak 2014 xiv&quot;&gt;{{cite book |last= Tabak|first= John|date= 2014|title= Geometry: the language of space and form|url= |location= |publisher= Infobase Publishing|page=xiv |isbn=978-0816049530}}&lt;/ref&gt; Geometrio havas aplikojn en multaj fakoj, kiel [[arto]], [[arkitekturo]], [[fiziko]], same kiel al la aliaj branĉoj de matematiko.&lt;ref name=&quot;Meyer2006&quot;&gt;{{Cite book|author=Walter A. Meyer|title=Geometry and Its Applications|url=https://books.google.com/books?id=ez6H5Ho6E3cC|date=[[21-a de februaro]] [[2006]]|publisher=Elsevier|isbn=978-0-08-047803-6}}&lt;/ref&gt;

=== Kalkulo ===
{{Ĉefartikolo|Kalkulo}}
[[Kalkulo]] estas matematika aŭ [[logiko|logika]] formala sistemo. Foje oni uzas la vorton ''kalkulo'' kiel mallongigo por [[infinitezima kalkulo]]. Jen gravaj kalkuloj:
* [[Infinitezima kalkulo]] - Branĉo de matematiko, kiu entenas la diferencialan kaj integralan kalkulojn, kaj pritraktas la infinitezimojn.
** [[Diferenciala kalkulo]] - Branĉo de matematiko, kiu sin bazas sur la nocioj [[diferencialo]] kaj [[derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]], kaj okupiĝas pri solvado de diferencialaj ekvacioj.
** [[Integrala kalkulo]] - Branĉo de matematiko, kiu okupiĝas pri kalkulado de integraloj kaj malderivaĵoj, kaj pri solvado de diferencialaj ekvacioj.
* [[Probablokalkulo]] - Branĉo de matematiko, kiu okupiĝas pri modeligo de hazardo.

=== Probablo ===
{{Ĉefartikolo|Probablo}}
Simile al aliaj [[teorio]]j, [[probablo-teorio]] estas prezento de probablecaj konceptoj en formalaj terminoj — do, en terminoj kiuj povas esti konsiderataj aparte de ilia signifo. Ĉi tiuj formalaj terminoj estas manipulitaj per la reguloj de matematiko kaj [[logiko]], kaj ĉiuj rezultoj estas tiam interpretitaj aŭ tradukitaj malen en la probleman domajnon. Estas almenaŭ du sukcesaj provoj formaligi probablon, nome formulaĵo de Kolmogorov kaj formulaĵo de Cox.

En formulaĵo de Kolmogorov, [[Aro (matematiko)|aroj]] estas interpretitaj kiel [[Evento (probablo-teorio)|eventoj]] kaj probablo mem kiel mezuro sur klaso de aroj. En formulaĵo de Cox, probablo estas prenita kiel primitivo (do, ne plu analizita) kaj la emfazo estas sur konstruado de konsekvencaj asignoj de probablaj valoroj al propozicioj. En ambaŭ okazoj, la leĝoj de probabloj estas la samaj, krom teknikaj detaloj

=== Statistiko ===
{{Ĉefartikolo|Statistiko}}
[[Statistiko]] estas [[scienco]] pri la metodoj por kolekti, analizi kaj interpreti empiriajn [[nombro|nombrajn]] donitaĵojn kaj por prezenti la rezultojn. Tio fariĝas komplike, kiam la donitaĵoj kaj la interdependoj ne estas tute konataj, estas neprecizaj aŭ tro multenombraj por esti detale traktataj. Statistiko estas rimedo por kompari sciencan teorion kun la reala mondo kaj por serĉi novajn interrilatojn por nova teorio. Statistiko uzas [[Probablo-teorio (matematiko)|probablo-teorio]]n, matematikan [[mezuro|mezurteorion]] kaj [[Matematika modelo|modeladon]]. Nuntempe matematiko, [[komputoscienco]] kaj statistiko formas novan kampon, [[Datum-scienco]], kun novaj rimedoj por kalkulado, modelado, [[Inferenco|inferencado]] kaj prezentado.

=== Pura matematiko ===
{{Ĉefartikolo|Pura matematiko}}
[[Pura matematiko]] estas la branĉo de matematiko kiu ne nur provas solvi problemojn el aliaj sciencoj, sed ĉefe provas etendigi la matematikon mem. Ĝi estas la kontraŭparto de [[aplika matematiko]].

====Kvanto====

{|style=&quot;border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;20&quot;
|{{Math|1, 2, 3, …}}
|{{Math|…, −2, −1, 0, 1, 2, …}}
|{{Math|−2, {{frakcio|2|3}}, 1,21}}
|{{Math|−''e'', &lt;math&gt; \boldsymbol {\sqrt 2}&lt;/math&gt;, 3, &lt;math&gt; \boldsymbol \pi &lt;/math&gt;}}
|{{Math|2, ''i'', −2 + 3''i'',
2''e'''''&lt;sup&gt;''i''{{frakcio|4π|3}}&lt;/sup&gt;'''}}
|-
|[[Natura nombro|Naturaj nombroj]]
|[[Entjero|Entjeroj]]
|[[Racionala nombro|Racionalaj nombroj]]
|[[Reelo|Reelaj nombroj]]
|[[Kompleksa nombro|Kompleksaj nombroj]]
|}

====Strukturo====

{|style=&quot;border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;15&quot;
|&lt;math&gt;\begin{matrix} (1,2,3) &amp; (1,3,2) \\ (2,1,3) &amp; (2,3,1) \\ (3,1,2) &amp; (3,2,1) \end{matrix}&lt;/math&gt;
|[[Dosiero:Elliptic curve simple.svg|96px]]
|[[Dosiero:Rubik's cube.svg|96px]]
|[[Dosiero:Group diagdram D6.svg|96px]]
|[[Dosiero:Lattice of the divisibility of 60.svg|96px]]
|[[Dosiero:Braid-modular-group-cover.svg|96px]]
|-
|[[Kombinatoriko]]
|[[Nombroteorio]]
|[[Grupo-teorio]]
|[[Grafeoteorio]]
|[[Teorio de binara ordo]]
|[[Algebro]]
|}

====Spaco====

{|style=&quot;border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;15&quot;
|[[Dosiero:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|96px]]
|[[Dosiero:Sinusvåg 400px.png|96px]]
|[[Dosiero:Hyperbolic triangle.svg|96px]]
|[[Dosiero:Torus.png|96px]]
|[[Dosiero:Mandel zoom 07 satellite.jpg|96px]]
|[[Dosiero:Measure illustration.png|70px]]
|-
|[[Geometrio]]
|[[Trigonometrio]]
|[[Diferenciala geometrio]]
|[[Topologio]]
|[[Fraktalo|Fraktala geometrio]]
|[[Mezurteorio]]
|}

====Ŝanĝo====

{|style=&quot;border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;20&quot;
|[[Dosiero:Integral as region under curve.svg|96px]]
|[[Dosiero:Vector field.svg|96px]]
|[[Dosiero:Airflow-Obstructed-Duct.png|96px]]
|[[Dosiero:Limitcycle.svg|96px]]
|[[Dosiero:Lorenz attractor.svg|96px]]
|[[Dosiero:Conformal grid after Möbius transformation.svg|96px]]
|-
|[[Kalkulo]]
|[[Vektora kalkulo]]
|[[Diferenciala ekvacio|Diferencialaj ekvacioj]]
|Dinamikaj sistemoj
|[[Ĥaosoteorio]]
|[[Kompleksa analitiko]]
|}

=== Aplika matematiko ===
{{Ĉefartikolo|Aplika matematiko}}
[[Aplika matematiko]] estas branĉo de matematiko kiu uzas la matematikajn metodojn por solvi problemojn el aliaj sciencoj, kiel [[fiziko]], [[kemio]], [[biologio]],​ [[medicino]], sociaj​ sciencoj,​ inĝenierado, [[ekonomiko]], [[komputiko]], [[financo]]j, [[ekologio]] kaj [[statistiko]], inter aliaj. Ĝi estas la kontraŭparto de [[pura matematiko]].

Tamen, ebla diferenco estas la fakto ke en aplika matematiko oni celas la disvolvigo de matematiko «al ekstero», tio estas ĝia apliko aŭ transigo al la cetero de areoj. Kaj nur je pli malgranda skalo «al interno» tio estas, al disvolvigo de la matematiko mem. Tiu laste menciita okazo estus ĉe la pura matematiko aŭ elementa matematiko. La aplika matematiko estas uzata ofte en diversaj teknologiaj areoj ĉe modelado,&lt;ref&gt; Bocco, Mónica (2010) [https://www.rua.unam.mx/portal/recursos/ficha/19340/funciones-elementales-para-construir-modelos-matematicos Funciones elementales para construir modelos matemáticos,] Buenos Aires: Ministerio de Educación de la Nación, Instituto Nacional de Educación Tecnológica ISBN 978-950-00-0758-0. Konsultita la 18an de decembro 2023. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Por pli bona kompreno de la temo de modelado, vidu ankaŭ Arnol'd, V. I. (1998) [https://www.mathnet.ru/php/archive.phtml?wshow=paper&amp;jrnid=rm&amp;paperid=5&amp;option_lang=eng «On teaching mathematics»,] Uspekhi Matematicheskikh Nauk, 53:1(319), pp. 229–234; Russian Mathematical Surveys, 53:(1) (1998), pp. 229–236 https://doi.org/10.4213/rm5 &lt;/ref&gt;​ simulado&lt;ref&gt; Abdel Masih, Samira. Colombo, Hugo. Lagomarsino, Fernando. Papalia, Dardo Adolfo Esteban. Sciancalepore, [http://sedici.unlp.edu.ar/handle/10915/46376 Rodolfo Arduino y Mathematica: simulaciones más allá del proceso de enseñanza y aprendizaje,] XVII Workshop de Investigadores en Ciencias de la Computación (República Argentina, Salta, 2015), Red de Universidades con Carreras en Informática (RedUNCI) &lt;/ref&gt; kaj plibonigo de procezoj aŭ fenomenoj,&lt;ref&gt; Vigueras Campuzano, Antonio (2016) [https://repositorio.upct.es/server/api/core/bitstreams/b8180b6c-6c2f-4364-b315-c57bdd5fb0ba/content Cálculo Numérico: Teoría, problemas y algunos programas con Maxima,] Cartagena, España: Universidad Politécnica de Cartagena ISBN 978-84-608-7867-4 &lt;/ref&gt; kiel ĉe la ventotunelo aŭ la dezajno de eksperimentoj.

== Temoj ==
[[Dosiero:EuclidStatueOxford.jpg|eta|maldekstra|Skulptaĵo reprezentanta [[Eŭklido]]n, Oxford University Museum.]]

=== Bazaj nocioj ===
:[[Aksiomo]] - [[Aro (matematiko)|Aro]] - [[Nombro]] - [[Postulato]] - [[Teoremo]]

=== Ĉefkampoj ===
:[[Nombro]] - [[Funkcio (matematiko)|Funkcio]] - [[Rilato (matematiko)|Rilato]] - [[Strukturo]] - [[Spaco]] - [[Ŝanĝo]] - [[Metodo]] - [[Diskreta matematiko]]

=== Ĉefkonceptoj ===
:[[Algoritmo]] - [[Angulo]] - [[Bildigo]] - [[Derivaĵo (matematiko)|Derivaĵo]] - [[Diferencialo]] - [[Distanco]] - [[Distribuo]] - [[Ekvacio]] - [[Esprimo]] - [[Formulo]] - [[Fraktalo]] - [[Funkcio]] - [[Fourier-a analizo]] - [[Grafeo]] - [[Grupo (algebro)|Grupo]] - [[Integralo]] - [[Kartezia koordinato]] - [[Kvanto]] - [[Limeso]] - [[Linio]] - [[Malderivaĵo]] - [[Matrico]] - [[Operacio (matematiko)|Operacio]] - [[Parametro]] - [[Progresio]] - [[Punkto (matematiko)|Punkto]] - [[Regreso]] - [[Regulo]] - [[Rilato]] - [[Serio]] - [[Skalaro (matematiko)|Skalaro]] - [[Spaco]] - [[Strukturo]] - [[Surfaco]] - [[Tabelo]] - [[Termo]] - [[Variablo]] - [[Vektoro]] - [[Vico]]

=== Branĉoj de matematiko ===
:[[Algebro]] - [[Analitiko]] - [[Aritmetiko]] - [[Aro-teorio]] - [[Diskreta matematiko]] - [[Geometrio]] - [[Grafeoteorio]] - [[Kalkulo]] - [[Kombinatoriko]] - [[Matematika logiko]] - [[Logistiko]] - [[Matematika analizo]] - [[Matematika geografio]] - [[Matematika programado]] - [[Nombroteorio]] - [[Statistiko]] - [[Stokastiko]] - [[Teorio de kategorioj]] - [[Teorio de komputado]] - [[Probablo-teorio]] - [[Grupo (algebro)|Grupo-teorio]] - [[Ludoteorio|Teorio de ludoj]] - [[Trigonometrio]] - [[Topologio]]

=== Matematiko kaj aliaj sciencoj ===
Sciencoj rilataj al matematiko estas [[logiko]], [[informadiko]] kaj [[statistiko]]. [[Fiziko]] mem baziĝas sur matematika priskribo de la mondo.

La [[matematika fiziko]] estas la scienca kampo kiu okupiĝas pri la intereco inter [[fiziko]] kaj matematiko. La ''Journal of Mathematical Physics'' difinas ĝin kiel «la aplikado de matematiko al problemoj de la medio de la [[fiziko]] kaj la disvolvigo de matematikaj metodoj taŭgaj por tiaj uzoj kaj por la disvolvigo de fizika sciaro.»,&lt;ref&gt;Difino el ''Journal of Mathematical Physics''.[https://web.archive.org/web/20061003233339/http://jmp.aip.org/jmp/staff.jsp]&lt;/ref&gt; la teorio de la [[elasteco]], la [[akustiko]], la [[termodinamiko]], la [[elektro]], la [[magnetismo]] kaj la [[aerodinamiko]].

=== Praktikado de matematiko ===
{{Ĉefartikolo|Matematika aktiveco|Matematika lingvo|Matematika notacio}}

=== Instruado de matematiko ===
==== Moore-metodo ====
{{Citaĵo|Mi aŭdas, mi forgesas. Mi vidas, mi memoras. Mi faras, mi komprenas.|Ĉina proverbo preferata de Moore, citita en: ''I want to be a mathematician: an autobiography. Springer-Verlag, 1985.}}
La Moore-metodo estas instrumetodo pri matematiko nomita de Robert Lee Moore. La instruo ĉefe baziĝas laŭ la elekto de la lernantoj. Anstataŭ uzi lernejajn librojn, la lernantoj ricevas liston pri difinoj kaj teoremoj, kiujn ili devas pravigi aŭ klarigi en kursoĉambro. La ĉimetodaj praktikantoj sentas, ke la metodo vekas en lernanto profundan komprenon de la konstruoj kaj de la fundamentaj rezultoj, kontraŭe nura aŭskulto ne sufiĉus. Aliuloj certigas, ke tiu metodo ne povas koncerni la programtuton kiel faras klasika instruo.

== Matematikistoj ==
[[Dosiero:Kapitolinischer Pythagoras adjusted.jpg|dekstra|eta|Ŝtona busto de [[Pitagoro]].]]
{{Div col|cols = 3}}
* [[Niels Henrik Abel]]
* [[Al-Ĥorezmi]]
* [[Al-Kindi]]
* [[Arkimedo]]
* [[Stefan Banach]]
* [[Kazimierz Bartel]]
* [[János Bolyai]]
* [[Bernard Bolzano]]
* [[George Boole]]
* [[Augustin Louis Cauchy]]
* [[Leon Chwistek]]
* [[Diofanto el Aleksandrio]]
* [[Kribrilo de Eratosteno|Eratosteno]]
* [[Eŭdokso el Knido]]
* [[Eŭklido]]
* [[Leonhard Euler]]
* [[Pierre de Fermat]]
* [[Fibonacci]]
* [[Évariste Galois]]
* [[Carl Friedrich Gauss]]
* [[William Rowan Hamilton]]
* [[David Hilbert]]
* [[Omar Ĥajam]]
* [[Renato Kartezio]]
* [[Keplero]]
* [[Zdzisław Krygowski]]
* [[Pierre-Simon Laplace]]
* [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]
* [[Stanisław Leśniewski]]
* [[Nikolaj Ivanoviĉ Lobaĉevskij]]
* [[Jan Łukasiewicz]]
* [[Józef Marcinkiewicz]]
* [[Benoît Mandelbrot]]
* [[Krzysztof Maurin]]
* [[John Napier]]
* [[Isaac Newton]]
* [[Otton Nikodym]]
* [[Blaise Pascal]]
* [[Pitagoro]]
* [[Marian Rejewski]]
* [[Bernhard Riemann]]
* [[Wacław Sierpiński]]
* [[Edward Stamm]]
* [[Hugo Steinhaus]]
* [[Taleso el Mileto]]
* [[Teono el Aleksandrio]]
* [[Karl Weierstrass]]
{{Div col end}}

===Societoj===
La [[Usona Matematika Societo]] ({{l-en|American Mathematical Society}}, akronime AMS) estas [[asocio]] de [[matematikistoj]] en [[Usono]]. Ĝi estis fondita en 1888 por antaŭenigi matematikan edukadon kaj esploradon kaj havas proksimume 28 000 individuajn membrojn kaj 550 instituciajn membrojn.

La [[Matematika Asocio de Usono]] ({{Lang-en|Mathematical Association of America}}, akronime MAA) estas asocio de usonaj matematikistoj kun fokuso sur matematiko alirebla je la bakalaŭra nivelo (tio estas, lerneja matematiko, altlerneja kaj mezlerneja edukado, universitataj studoj ĝis la unua akademia grado). La Matematika Asocio de Usono estas la dua plej granda asocio de matematikistoj en Usono post la [[Usona Matematika Societo]].

La [[Societo por Industria kaj Aplikata Matematiko]] (angle ''Society for Industrial and Applied Mathematics'', akronime SIAM), bazita en [[Filadelfio]], estas usona socio por [[aplika matematiko]].&lt;ref&gt;[https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/231496016 &quot;SOCIETY FOR INDUSTRIAL AND APPLIED MATHEMATICS Form 990 2015&quot;.] ProPublica. 9a de Majo 2013. Alirita la 10an de Decembro 2017. &lt;/ref&gt;

== Esperanto kaj matematiko ==
La unua Matematika terminaro kaj krestomatio de Bricard aperis en 1905, sed ĝin forte influis ia naturisma pensofluo, kaj pluraj vortoj kiel funkcio, fracio, binomjo estis poste anstataŭigitaj de aliaj pli lingvokonformaj, kiel funkcio, frakcio, binomo. Posta plurlingva terminaro eldonita en Germanio registris pli uzatan lingvaĵon, kaj havis sintezajn difinojn kaj tradukojn al pluraj lingvoj de la tiama Eŭropa Komunumo. La Matematika vortaro Esperanta-Ĉeĥa-Germana de Werner eldonita de AIS en 1990 enhavis jam 4000 terminojn kaj estis ĝis 2004 la plej aŭtoritata vortaro ĉi-tema (ekzistis ja, sed sen Esperanto, kvinlingva angla-germana-
franca-rusa-slovaka matematika terminaro kun 25 000 terminoj!). La tute nova PIV2 (2002) kodigis novajn principojn pri scienca
vortfarado, inkluzive la utiligon de sciencaj sufiksoj aŭ pseŭdosufiksoj; kaj ankaŭ REVO (Reta Vortaro) fariĝis intertempe aŭtoritata kaj estas ĉiam ĝisdatigata.

=== El [[Enciklopedio de Esperanto - M|Enciklopedio de Esperanto]] ===
{{Citaĵo|'''Matematiko'''. Inter la E-istoj sin trovas proporcie pli da matematikistoj ol da filologoj, kaj en la komenco de la movado preskaŭ ŝajnis, se oni juĝis laŭ la adeptoj, ke E estas ne lingva sed nombra afero. [[Carlo Bourlet]], Briand, [[Charles Méray|Meray]], Berdelle, Dombrowski, [[René de Saussure|Saussure]], [[Raoul Bricard|Bricard]], [[Charles Laisant|Laisant]], [[Théophile Rousseau|Th. Rousseau]] kaj multaj aliaj estis matematikistoj, kiuj sopiras al klareco, simpleco, logikeco. La matematikistoj preskaŭ trovas la idealon en matematika skribmaniero. La pazigrafio, precipe en [[decimala sistemo]], kontentigas eĉ altajn postulojn. Krom tio la matematiko en ĉiu nacio havas nur malgrandan adeptaron, kaj mem la revuoj de la matematikistoj preskaŭ ĉiuj suferas finance pro deficito. Ne estas sen intereso, ke la matematika terminaro de Bricard (1905) estis la unua faka vortaro de la E-istoj. Jam antaŭ la milito aperis kelkaj (eĉ gravaj) mat. verkoj en E (v. IL: n-roj 4629, 4637, 4979, 4980, 4982-4.)|O. Simon, en la ''[[Enciklopedio de Esperanto]]''.
}}

=== Matematika vortaro kaj oklingva leksikono (2003) ===
Matematika vortaro kaj oklingva leksikono. [[Marc Bavant]]. [[Dobřichovice]]: [[KAVA-PECH]], 2003. 231p. ISBN 80-85853-65-5. 21&amp;nbsp;cm.

Inĝ. Bavant zorge kaj kritike, sed tre respekte pri jam firmiĝinta tradicio, utiligas ĉiujn antaŭajn spertojn, kaj proponas tute novan verkon: matematikan vortaron kaj 8-lingvan leksikonon. La listigo estas klasika laŭ la alfabeta listo en Esperanto: ĉiu vorto havas laŭvican numeron, informon pri la aŭtoro kiu jam registris ĝin, difinon, eventuale rimarkon pri la konstruo de la vorto mem, kaj tujan tradukon en la germanan, anglan, francan kaj rusan. Al la laŭvica numero resendas la terminaroj en la ĉeĥa, hungara, kaj pola, tiel ke se iu volas scii kiel oni diras angle kaj pole iun koncepton pri kiu li konas la hungaran vorton, li serĉas la hungaran vorton kaj trovas numeron: ĉi numero sendas lin al la E-vorto, ĉe kiu li trovas la anglan tradukon, aŭ, eĉ ne pasante tra la Esperanta vorto, sendas lin al la pola terminaro, kie li trovas la polan tradukon. Se enestus nur tio, la vortaro ne multe distingiĝus de pluraj bonaj diverslingvaj terminaroj ekzistantaj ekster la E-mondo. Distingas ĝin tamen la precizeco de la difinoj kaj, por multegaj konceptoj difineblaj tra ekvacioj, la ekvacioj mem, tiel ke la vortaro alprenas la kvalitojn de konciza enciklopedio. En multaj aliaj difinoj aperas ankaŭ helpaj prezentoj de la vorto mem ene de ekzempla frazo, kaj tre interesaj estas la rimarkoj pri la jam ekzistantaj difinoj en aliaj vortaroj, kiuj ofte montras malsamajn nuancojn: tiujn nuancojn Bavant klarigas tre kompetente, ekzemple ĉe kapvortoj dimensio, diskreta, kartezia produto, plursenca funkcio, se citi nur kelkajn. Plurvortan esprimon oni trovas, eble per resendoj, tra ĉiuj unuopaj vortoj, tiel ke ne eblas maltrafi difinon, eĉ se oni aliras ĝin nur tra unu flanko.

La kapvortoj estas pli ol 1300, sed la subkapaj etendas la tuton al pli ol 2000 esprimoj. La aŭtoro intence ellasis ĉiujn terminojn, eĉ la bazajn, pri fakoj marĝenaj al matematiko, kiel statistiko aŭ ludteorio, prave konsiderante, ke por la bazaj terminoj PIV2 sufiĉas, kaj ke eniro en ĉi tiujn flankajn kampojn estus transirinta la difinitan taskon. Aparte utilaj kaj taŭgaj estas la 15 paĝoj de ilustritaj platoj, kie oni tuj havas unurigarde ĉiujn nomojn de la simboloj de logiko, de la operaciantoj en analitiko, de la diferencialaj operatoroj, ktp. Klaregaj bildoj prezentas ĉiujn matematikajn konceptojn renkontatajn en la lerneja studado ĝis la unua jarduo de universitata scienca fako.
La malgrandaj sed klaraj litertipoj kaj la ege zorga tipografia aspekto de la simboloj estas atuto ŝuldata al la eldonisto, kiu en 230 paĝoj kuntenas vere grandan verkon, inter la plej bonaj fakaj vortaroj pri matematiko ekzistantaj surmerkate.
Fierinde, ke ĝi aparte traktas la Esperantajn terminojn. [mankas fonto de tiu ĉi recenzo]

== En Esperanto aperis ==

* [[Unesko-Kuriero]] [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000384081_epo n-ro 1 (Jan-Mar 2023)] &quot;Matematiko kvantas&quot;

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Torus.jpg|[[Toro_(geometrio)|Toro]]&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;
Dosiero:Vectorfield jaredwf.png|[[Vektora kampo]]&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;
Dosiero:LorenzAttractor.png|Lorenca trajektorio&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;
Dosiero:Integral as region under curve.png|[[Integralo]]&lt;!-- eta|maldekstra|180px| --&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Matematika biologio]]
* [[Matematika ludo]]
* [[Matematika problemo]]
* [[Enigmo]]
* [[Formalaj sciencoj]]
* [[Romiaj ciferoj]]
* [[Hipotezo]]
* [[Internacia Matematika Olimpiado|Internacia Matematika Olimpiko]]
* [[Matematika Instituto de Clay]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Matematiko|s=Kategorio:Matematiko|ReVo=matema}}
=== En Esperanto ===
* [https://www.academia.edu/7296209/ Marc Bavant, Matematika vortaro kaj oklingva leksikono (2003)]{{havenda artikolo|Matematiko}}
* [http://www.math.uu.se/~kiselman/signifo.pdf ''La kultura signifo de la matematiko''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060504224435/http://www.math.uu.se/~kiselman/signifo.pdf |date=2006-05-04 }}, far Christer O. Kiselman, [[1989]]
* [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/matematika-terminaro-jarlibro-1954.pdf Matematika terminaro] – en la Jarlibro de UEA, 1954.
* [http://www.math.uu.se/~kiselman/matstat.pdf Proponitaj ŝanĝoj pri matematiko kaj statistiko por la PIV]
* [http://www.geocities.com/matematikistoj/ TTT-ejo de la Internacia Asocio de Esperantistaj Matematikistoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.fw.hu/eventoj/steb/vortaroj/matematika_vortaro_werner/matem-werner.htm Jan Werner: Matematika vortaro Esperanta-ĉeĥa-germana (1990)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061026210718/http://www.fw.hu/eventoj/steb/vortaroj/matematika_vortaro_werner/matem-werner.htm |date=2006-10-26 }}
* [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&amp;request=matematiko&amp;find_code=WRD&amp;x=16&amp;y=10 Esperantaj verkoj pri matematiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110531195114/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&amp;request=matematiko&amp;find_code=WRD&amp;x=16&amp;y=10 |date=2011-05-31 }} en la [http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm Kolekto por Planlingvo kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150325081038/http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm |date=2015-03-25 }}
* [http://www.esperanto.es/jspui/bitstream/11013/4315/1/Matematika%20Terminaro_El%20jarlibro%201954.pdf Matematika terminaro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140108211409/http://www.esperanto.es/jspui/bitstream/11013/4315/1/Matematika%20Terminaro_El%20jarlibro%201954.pdf |date=2014-01-08 }}

=== Alilingve ===
* [http://planetmath.org Libera kunlabora enciklopedio pri matematiko] (sub [[GFDL]]) {{PlurajLingvokodoj|en}}
{{EdE|M}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Matematiko| ]]</text>
      <sha1>lhovc1j0tyg3fupkgrzdzl4cmw5pjk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Montrealais</title>
    <ns>2</ns>
    <id>2887</id>
    <revision>
      <id>9392961</id>
      <parentid>1569677</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="ts8sazx6t2ilroc072ga69zv7okkj56" xml:space="preserve">[[fr:Utilisateur:Montréalais]] [[en:User:Montrealais]]

Saluton, mi estas 26-jaraĝa tradukisto en [[Montrealo]], [[Kebekio]], [[Kanado]]. Mi estas aktivisto kaj politikisto.

Min interesas [[Metroo de Montrealo|metrosistemoj]], [[lingvistiko]], livana [[politiko]], [[teo]], [[geografio]] kaj retkomiksoj.

Mi estas malkaŝa [[gejo]]. Mi parolas la [[angla lingvo|anglan]], [[franca lingvo|francan]], [[hispana lingvo|hispanan]], [[Esperanto|Esperanton]], kaj iom da la [[itala lingvo|itala]].

''Montrealais'', en feb. 2008</text>
      <sha1>ts8sazx6t2ilroc072ga69zv7okkj56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392962</id>
      <parentid>9392961</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="044l9aga41jsmpi9fhfqmo7zka3sppr" xml:space="preserve">[[fr:Utilisateur:Montréalais]] [[en:User:Montrealais]]

Saluton, mi estas 26-jaraĝa tradukisto en [[Montrealo]], [[Kebekio]], [[Kanado]]. Mi estas aktivisto kaj politikisto.

Min interesas [[Metroo de Montrealo|metrosistemoj]], [[lingvistiko]], livana [[politiko]], [[teo]], [[geografio]] kaj retkomiksoj.

Mi estas malkaŝa [[gejo]]. Mi parolas la [[angla lingvo|anglan]], [[franca lingvo|francan]], [[hispana lingvo|hispanan]], [[Esperanto|Esperanton]], kaj iom da la [[itala lingvo|itala]].


{{centre|''Montrealais'', en feb. 2008}}</text>
      <sha1>044l9aga41jsmpi9fhfqmo7zka3sppr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Canada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3276</id>
    <revision>
      <id>9392751</id>
      <parentid>9229130</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5040" sha1="jqwzyxzu3iwsy5j0ofo0hwsp6pv5ame" xml:space="preserve">{{informkesto nacia himno
| nomo            = {{en}} O Canada &lt;br /&gt; {{fr}} Ô Canada
| eonomo          = Ho Kanado
| flago           = Flago-de-Kanado.svg
| lando           = {{Kanado}}
| kantoteksto     = [[Adolphe-Basile Routhier]] ([[Franca lingvo|franca]], 1880) &lt;br /&gt; [[Robert Stanley Weir]] ([[Angla lingvo|angla]], 1908)
| muziko          = [[Calixa Lavallée]], 1880
| ekde            = 1980
| ĝis             =
| diversaĵoj      = {{muzika ekzemplo|dosiero=O Canada instrumental 1916.ogg|titolo=O Canada|formato=[[Ogg]]|tipo=kanto}}
}}
[[Dosiero:O_Canada.svg|alternative=O Canada.svg|eta|O Canada]]
'''O Canada''' (Ho Kanado) estas la nacia himno de [[Kanado]]. La muziko estis komponita de [[Calixa Lavallée]]. La unua versio de la teksto estis en la franca, kaj estis komponita de Sir [[Adolphe-Basile Routhillier]] kiel kanto por la franckanada popolo. Ĝi unue kantiĝis je la [[24a de junio]] ([[Sankt-Johan-Baptist-festo]]), [[1880]]. La aktualan anglalingvan version verkis [[Robert Stanley Weir]] en 1908. La kanto proklamiĝis la nacia himno [[1-an de julio]] en [[1980]].

Post longa disputado politika kaj socia, En [[2018]] la [[Kanada Parlamento]] voĉdonis ŝanĝi la [[Nacia himno de Kanado|nacian himnon]] (anglan version), per unu vorto ĉe la tria linio, por igi ĝin sekse egala. 

La teksto en la [[franca]]:
{| width=&quot;60%&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
| width=&quot;45%&quot; |''O Canada! terre de nos aieux''

Ton front est ceint de fleurons glorieux!

Car ton bras sait porter l'épée

Il sait porter la croix;

Ton histoire est une épopée

Des plus brillants exploits!

Et ta valeur de foi trempée

Protégera nos foyers et nos droits.


Sous l'œil de Dieu

Près du fleuve géant

Le Canadien grandit en espérant

Il est né d'une race fière

Béni fut son berceau

Le Ciel a tracé sa carrière

Dans ce monde nouveau

Toujours guidé par sa lumière

Il gardera l'honneur de son drapeau


De son patron, précurseur du vrai Dieu,

Il porte au front l'auréole de feu.

Ennemi de la tyrannie

Mais plein de loyauté,

Il veut garder dans l'harmonie,

Sa fière liberté ;

Et par l'effort de son génie,

Sur notre sol asseoir la vérité.


Amour sacré du trône et de l'autel,

Remplis nos cœurs de ton souffle immortel!

Parmi les races étrangères,

Notre guide est la loi :

Sachons être un peuple de frères,

Sous le joug de la foi.

Et répétons, comme nos pères,

Le cri vainqueur : « Pour le Christ et le roi! »
| width=&quot;10%&quot; |
| width=&quot;45%&quot; |Ho Kanado! lando de niaj prapatroj

Vian frunton cirklas gloraj girlandoj!

Ĉar via brako povas porti la spadon,

Ĝi povas porti la krucon;

Via historio estas epopeo

De plej brilaj faroj!

Kaj via valoro, trempita de fido,

Protektos niajn hejmojn kaj niajn rajtojn.


Sub l'okulo de Dio

Preter la giganta riverego

La Kanadano kreskas esperante

Lin naskis fiera gento

Benita estis lia lulilo

La Ĉielo verkis lian vivon

En tiu nova mondo

Ĉiam gvidata de sia lumo

Li tenos la honoron de sia flago


De lia patrono, anoncinto de la vera Dio

Il surhavas frunte la fajran aŭreolon

Malamiko de tiraneco

Sed plena je lojaleco

Li volas harmonie teni

Sian fieran liberecon

Kaj per la klopdo de sia genio

Sur nian grundon sidigi la veron


Sankta amo al trono kaj altaro

Plenigu niajn korojn per via senmorta spiro

Inter la fremdaj gentoj

Nia gvidilo estas la leĝo

Ni estu popolo de fratoj

Sub la jugo de la fido

Kaj ni ripetu kiel niaj patroj

La venkan krion: «Por Kristo kaj la reĝo! »
|}
La [[angla]] versio estas:
{| width=&quot;60%&quot;
| width=&quot;45%&quot; |''O Canada! Our home and native land,''

True patriot love in all of us command!

With glowing hearts we see thee rise

The true north strong and free;

From far and wide, O Canada,

We stand on guard for thee!

God keep our land glorious and free;

O Canada, we stand on guard for thee.
| width=&quot;10%&quot; |
| width=&quot;45%&quot; |Ho Kanado! Nia hejmo kaj patrio,

Veran patriotamon en ĉiuj de ni inspiru!

Kun ardaj koroj ni vidas vian supreniron,

La vera nordo, forta kaj libera;

De foraj partoj, ho Kanado,

Ni garde gvatas por vi!

Dio gardu nian landon glora kaj libera;

Ho Kanado, ni garde gvatas por vi.
|}

==En Esperanto==
Esperanta versio aperis jene:

'''Kanado vi (O Canada)'''

Kanado vi, karega hejmoland',&lt;br /&gt;
de mar' al mar' sonadu nia kant'!&lt;br /&gt;
Lando de acer' kaj kastoro,&lt;br /&gt;
vi malplena, vasta nord',&lt;br /&gt;
ni gardu kune en harmoni'&lt;br /&gt;
liberon fieran de vi!&lt;br /&gt;
Kanado vi, por chiu hom'&lt;br /&gt;
kun bonvolem'&lt;br /&gt;
malfermas pordon vi.&lt;br /&gt;
Ni amas kune vin en harmoni'!

Tradukita en Esperanton
de Vilma Sindona Eichholz
(''Ottawa Citizen'', sabato, 5 junio 1999, 
enarkivigita laŭ Reta Bulteno de KEA che [https://web.archive.org/web/20050209230552/https://esperanto.ca/kea/rb/1999/rb0524.txt archive.org])

Krome la muzikaĵo [[God save the Queen]] servas kiel reĝa himno de Kanado. Por tiu uzo ankaŭ ĉi tiu himno ricevis aldonan, franclingvan tekston.

{{projektoj|s=O Canada}}

[[Kategorio:Naciaj himnoj|Kanado]]
[[Kategorio:Naciaj simboloj de Kanado]]</text>
      <sha1>jqwzyxzu3iwsy5j0ofo0hwsp6pv5ame</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392760</id>
      <parentid>9392751</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5037" sha1="s3462hq4mvrgsmmyrcqi069u9lo7l9h" xml:space="preserve">{{informkesto nacia himno
| nomo            = {{en}} O Canada &lt;br /&gt; {{fr}} Ô Canada
| eonomo          = Ho Kanado
| flago           = Flago-de-Kanado.svg
| lando           = {{Kanado}}
| kantoteksto     = [[Adolphe-Basile Routhier]] ([[Franca lingvo|franca]], 1880) &lt;br /&gt; [[Robert Stanley Weir]] ([[Angla lingvo|angla]], 1908)
| muziko          = [[Calixa Lavallée]], 1880
| ekde            = 1980
| ĝis             =
| diversaĵoj      = {{muzika ekzemplo|dosiero=O Canada instrumental 1916.ogg|titolo=O Canada|formato=[[Ogg]]|tipo=kanto}}
}}
[[Dosiero:O_Canada.svg|alternative=O Canada.svg|eta|O Canada]]
'''O Canada''' (Ho Kanado) estas la nacia himno de [[Kanado]]. La muziko estis komponita de [[Calixa Lavallée]]. La unua versio de la teksto estis en la franca, kaj estis komponita de Sir [[Adolphe-Basile Routhier]] kiel kanto por la franckanada popolo. Ĝi unue kantiĝis je la [[24a de junio]] ([[Sankt-Johan-Baptist-festo]]), [[1880]]. La aktualan anglalingvan version verkis [[Robert Stanley Weir]] en 1908. La kanto proklamiĝis la nacia himno [[1-an de julio]] en [[1980]].

Post longa disputado politika kaj socia, En [[2018]] la [[Kanada Parlamento]] voĉdonis ŝanĝi la [[Nacia himno de Kanado|nacian himnon]] (anglan version), per unu vorto ĉe la tria linio, por igi ĝin sekse egala. 

La teksto en la [[franca]]:
{| width=&quot;60%&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
| width=&quot;45%&quot; |''O Canada! terre de nos aieux''

Ton front est ceint de fleurons glorieux!

Car ton bras sait porter l'épée

Il sait porter la croix;

Ton histoire est une épopée

Des plus brillants exploits!

Et ta valeur de foi trempée

Protégera nos foyers et nos droits.


Sous l'œil de Dieu

Près du fleuve géant

Le Canadien grandit en espérant

Il est né d'une race fière

Béni fut son berceau

Le Ciel a tracé sa carrière

Dans ce monde nouveau

Toujours guidé par sa lumière

Il gardera l'honneur de son drapeau


De son patron, précurseur du vrai Dieu,

Il porte au front l'auréole de feu.

Ennemi de la tyrannie

Mais plein de loyauté,

Il veut garder dans l'harmonie,

Sa fière liberté ;

Et par l'effort de son génie,

Sur notre sol asseoir la vérité.


Amour sacré du trône et de l'autel,

Remplis nos cœurs de ton souffle immortel!

Parmi les races étrangères,

Notre guide est la loi :

Sachons être un peuple de frères,

Sous le joug de la foi.

Et répétons, comme nos pères,

Le cri vainqueur : « Pour le Christ et le roi! »
| width=&quot;10%&quot; |
| width=&quot;45%&quot; |Ho Kanado! lando de niaj prapatroj

Vian frunton cirklas gloraj girlandoj!

Ĉar via brako povas porti la spadon,

Ĝi povas porti la krucon;

Via historio estas epopeo

De plej brilaj faroj!

Kaj via valoro, trempita de fido,

Protektos niajn hejmojn kaj niajn rajtojn.


Sub l'okulo de Dio

Preter la giganta riverego

La Kanadano kreskas esperante

Lin naskis fiera gento

Benita estis lia lulilo

La Ĉielo verkis lian vivon

En tiu nova mondo

Ĉiam gvidata de sia lumo

Li tenos la honoron de sia flago


De lia patrono, anoncinto de la vera Dio

Il surhavas frunte la fajran aŭreolon

Malamiko de tiraneco

Sed plena je lojaleco

Li volas harmonie teni

Sian fieran liberecon

Kaj per la klopdo de sia genio

Sur nian grundon sidigi la veron


Sankta amo al trono kaj altaro

Plenigu niajn korojn per via senmorta spiro

Inter la fremdaj gentoj

Nia gvidilo estas la leĝo

Ni estu popolo de fratoj

Sub la jugo de la fido

Kaj ni ripetu kiel niaj patroj

La venkan krion: «Por Kristo kaj la reĝo! »
|}
La [[angla]] versio estas:
{| width=&quot;60%&quot;
| width=&quot;45%&quot; |''O Canada! Our home and native land,''

True patriot love in all of us command!

With glowing hearts we see thee rise

The true north strong and free;

From far and wide, O Canada,

We stand on guard for thee!

God keep our land glorious and free;

O Canada, we stand on guard for thee.
| width=&quot;10%&quot; |
| width=&quot;45%&quot; |Ho Kanado! Nia hejmo kaj patrio,

Veran patriotamon en ĉiuj de ni inspiru!

Kun ardaj koroj ni vidas vian supreniron,

La vera nordo, forta kaj libera;

De foraj partoj, ho Kanado,

Ni garde gvatas por vi!

Dio gardu nian landon glora kaj libera;

Ho Kanado, ni garde gvatas por vi.
|}

==En Esperanto==
Esperanta versio aperis jene:

'''Kanado vi (O Canada)'''

Kanado vi, karega hejmoland',&lt;br /&gt;
de mar' al mar' sonadu nia kant'!&lt;br /&gt;
Lando de acer' kaj kastoro,&lt;br /&gt;
vi malplena, vasta nord',&lt;br /&gt;
ni gardu kune en harmoni'&lt;br /&gt;
liberon fieran de vi!&lt;br /&gt;
Kanado vi, por chiu hom'&lt;br /&gt;
kun bonvolem'&lt;br /&gt;
malfermas pordon vi.&lt;br /&gt;
Ni amas kune vin en harmoni'!

Tradukita en Esperanton
de Vilma Sindona Eichholz
(''Ottawa Citizen'', sabato, 5 junio 1999, 
enarkivigita laŭ Reta Bulteno de KEA che [https://web.archive.org/web/20050209230552/https://esperanto.ca/kea/rb/1999/rb0524.txt archive.org])

Krome la muzikaĵo [[God save the Queen]] servas kiel reĝa himno de Kanado. Por tiu uzo ankaŭ ĉi tiu himno ricevis aldonan, franclingvan tekston.

{{projektoj|s=O Canada}}

[[Kategorio:Naciaj himnoj|Kanado]]
[[Kategorio:Naciaj simboloj de Kanado]]</text>
      <sha1>s3462hq4mvrgsmmyrcqi069u9lo7l9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sándor Petőfi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3461</id>
    <revision>
      <id>9392992</id>
      <parentid>9286020</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19485" sha1="kqgwngbevg6t7cqhf8ijgpu4kgp5u4b" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Sándor PETŐFI''' {{Prononco|ŜANdor PEt''e''fi}}, ankaŭ konata kiel ''Aleksandro Petöfi'', (naskiĝis la {{daton|1|januaro|1823}} aŭ la {{daton|31|decembro|1822}}, mortis la {{daton|31|julio|1849}}?) estis la [[pseŭdonimo]] de '''Sándor PETROVICS''', [[Hungario|hungara]] [[nacia heroo]] kaj [[poeto]].

== La familio ==
[[Patro]] de Petőfi estis [[slavo]]devena [[nobelo]] [[Stefano]] ''Petrovics'' [petroviĉ], kiu naskiĝis en [[Kartal]], laŭprofesie estis buĉisto.&lt;ref name=kirjasto&gt;[http://www.kirjasto.sci.fi/petofi.htm Biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141101231932/http://www.kirjasto.sci.fi/petofi.htm |date=2014-11-01 }} de Petri Liukkonen (author) kaj Ari Pesonen en Kirjasto. {{en}}&lt;/ref&gt; Li ĉiam konfesis sin hungaro kaj luterano.

La [[patrino]] estis [[slovakoj|slovaka]] servistino [[Maria]] ''Hrúz'' devenanta el [[Turóc]]. Post la geedziĝo ili loĝis en [[Szabadszállás]], ekde [[1821]] en [[Kiskőrös]]. Tie naskiĝis la poeto.
[[Dosiero:Petrovics Hruz.jpg|eta|maldekstra|280ra|La gepatroj. Pentraĵo de Orlai Petrich Soma]]

En [[1825]] naskiĝis pli juna [[frato]] [[István Petőfi]], kiun ĉiuj hungaroj konas, ja Sándor Petőfi dediĉis tre konatan poemon al li: ''Al mia frato István''.

== La naskiĝo ==
[[Dosiero:Petofi anyak.jpg|eta|250ra|Matrikulo pri Petőfi]]
La naskiĝo (la unua nasko de la patrino) okazis dum [[noktomezo]]. Pruvo: laŭ la rememoroj post la naskiĝo iu tuj iris al la najbaro por peti ion kaj dumvoje vidis la preteririntan urbetogardiston. Ties tasko estis ekzemple ĝuste dum noktomezo ĉirkaŭrigardi.

En la tiutempe latina matrikulo skribiĝis: ''Petrovics Alexander''. Poste la familio translokiĝis en la proksima [[Kiskunfélegyháza]], kiun Petőfi konfesis sia naskiĝurbo. Ankaŭ nun ambaŭ [[urboj]] rivaladas pro tio. La unusola pli juna [[frato]] István (=Stefano) naskiĝis en [[1825]].

== Lernejaj jaroj ==
[[Dosiero:Petőfi_Sándor.jpg|eta|250ra|La unusola prafoto pri Petőfi]]
Petőfi frekventis [[lernejo]]jn en 9 lokoj, komence en Kiskunfélegyháza ekde [[1828]], poste en [[Kecskemét]] kaj [[Szabadszállás]].
Frue li konatiĝis kun la [[latina lingvo]]. Inter [[1831]]–33 li elstare lernis en [[Sárszentlőrinc]], poste 2 [[jaro]]jn en [[Pest]], kie li lernis ankaŭ la [[Germana Lingvo|germanan lingvon]]. Unu jaron li estis ĉe [[Deák-placa gimnazio evangelia]], la duan ĉe la [[piaristoj]]. Inter [[1835]]–38 li frekventis en [[Aszód]], kie li debutis, kiel poeto.

Fragmento el lia rememoro: (iom arkaike)

{{Citaĵo|{{Skribo|tiparo=lucida calligraphy|inko=black|fono=yellow|„Aszód! Nur unufoje vi devus awdi tiun vorton de mi, vi tuj divenus, ke mi lernis tie 3 jarojn, pli precize mi frekventis la lernejon. Ho, kiaj okazintorichaj 3 jaroj!

1. Tie mi komencis fabrikadi poemojn.

2. Tie mi estis unuafoje enamiĝinta.

3. Tie mi unuafoje volis aktoriĝi. La poemverkado estis rezulto de la amoro. Rezulto de volo por esti aktoro ne gravas, sed gravegas la sekvoj. Tio estas kurioza kaj trista.&quot;}}}}

Poste en [[1838]] li lernadis en [[Selmecbánya]], kie li multe lernis pri poezio, dume la patro bankrotiĝis, sekve li ne povis plu financi la lernadon. Lia debuta poemo aperis en [[Athenaeum (revuo)]].

== La migradaj jaroj ==
[[Dosiero:Petőfi búcsúja a szülői háztól Munkácsy Mihály.jpg|eta|220ra|Petőfi adiaŭas de la naskiĝdomo (pentraĵo de Munkácsy Mihály]]
Li perpiede iris al Pest, kie li servis en [[Nacia Teatro (Budapeŝto)]]. Tiutempe tio estis ago por la hungara lingvo, ĉar tiam la germana kaj la latina lingvoj estis oficialaj. Lia patro hejmenvenigis lin kaj sendis al parencoj en [[Ostffyasszonyfa]]. Tie li komencis amindumadi al riĉulino (kiu ne estis bona ideo), sekve en [[1839]] li soldatiĝis en [[Sopron]]. Li multe suferis, ĉar li estis malalta kaj tre maldika viro. En [[Graz]] li malsaniĝis, poste en [[Zagrebo]] li ricevis [[tifo]]n. Tial li eksiĝis el la [[armeo]].

En [[1841]] li revenis en Sopron, poste hejmenvenis al [[Dunavecse]]. La gepatroj volis, ke la filo daŭrigu [[profesio]]n de la patro, tamen li denove elektis la aktoradon kaj pasigis 3 [[monato]]jn ĉe migra [[teatro]]. Aŭtune abrupte li denove iĝis lernanto en [[Pápa]], kie li lernis ankaŭ la [[Franca lingvo|francan lingvon]]. Posttagmeze li instruis iun kaj kopiis tekstojn. El tio li vivtenis sin. Tie li konatiĝis kun [[Mór Jókai]] kaj [[Soma Orlai Petrich]]. En [[1842]] aperis lia debuta poemo en [[revuo]] ''Athenaeum''. La surskribo estis ''Petrovics Sándor'', sed la sekva poemo jam aperis kun surskribo ''Petőfi Sándor''. Spite la sukcesojn li jam triafoje iĝis aktoro en nova migra teatro. En [[1843]] li aktoradis en [[Székesfehérvár|Fehérvár]] kaj en Kecskemét, kie la teatro bankrotiĝis. Tiutempe li konatiĝis kun fama aktoro [[Gábor Egressy]]. Li ne povis aniĝi en teatroj de Pest kaj [[Bratislavo|Pozsony]], sekve li estis help[[ĵurnalisto]]. Lia mizero disfamiĝis, tial li ricevis de helpemuloj tradukajn laborojn kaj en Pozsony li manuskripte kopiis parlamentajn novaĵojn. Ili estis sukcesaj. Tio estis lia vera unua salajro.

La verkado ne ĉesis, Petőfi faris novan stilon en la poezio, tio estis la popoleca stilo. La hungaraj infanoj jam en la [[infanĝardeno]] konatiĝas pri liaj mallongaj poemoj. En la [[1840-aj jaroj]] [[Béni Egressy]] komponis [[muziko]]jn al la plej konataj poemoj de Petőfi.

La sekva urbo estis [[Debrecen]], pri kio li tiel remenoris: ''&quot;Ho, Debrecen… mi multe suferis en Vi!&quot;''. Li denove mizeriĝis, iomete aktoradis. Tie li verkis ''[[Johano la Brava (poemo)|Johano la Brava]]'', dume li ne povis hejtadi la [[ĉambro]]n. La unusola varmo estis la [[pipo]], per kio li varmigis siajn manojn. Lia samklasano el Pápa apogis lin. En [[1844]] li hejmenvenis kelkajn monatojn al [[Dunavecse]], kie li verkis poemojn precipe pri la familio. Li jam estis fama poeto kaj havis postenon en [[revuo]]. Tiam aperis ''A helység kalapácsa'' (=La Martelulo de la vilaĝo) kaj ''János vitéz'' (=Johano la Brava). Dume li ofte amindumis al diversaj [[fraŭlino]]j, ekzemple al aktorino [[Kornélia Prielle]].

Abrupte li komencis migradi en [[Supra Hungarujo]] printempe de [[1845]] 3 monatojn el Pest tra Aszód, [[Miskolc]] al [[Kassa]]. Survoje li vizitis urbojn [[Eperjes]], [[Késmárk]], [[Spišská Nová Ves|Igló]], [[Rožňava|Rozsnyó]], [[Rimavská Sobota|Rimaszombat]], [[Losonc]]. En Eperjes li pasis monaton kun poetoj [[Mihály Tompa]] kaj [[Frederiko Kerényi]]. Li ŝatis viziti la iamajn [[fortikaĵo]]jn ([[Somoskő]], [[Nógrád]]). Fine li revenis al Pest tra [[Balassagyarmat]] kaj [[Vác]]. Poste li verkis historian [[dramo]]n ''Tigris és hiéna'' (=[[tigro]] kaj [[hieno]]).
[[Dosiero:Petőfi rajza Aranyról.jpg|eta|150ra|Grafikaĵo de Petőfi pri János Arany]]

== La Societo de Dekopo kaj la geedziĝo ==
Printempe de [[1846]] li fondis amikan rondon ''Dekopo'', kie li kolektis siajn literaturajn amikojn, ekzemple ''Mór Jókai'', [[Kolomano Lisznyai Damó]] kaj [[Mikaelo Tompa]]. Ili kune fiaskis eldoni novan revuon.

Septembre en [[balo]] de [[Nagykároly]] li konatiĝis kun [[Júlia Szendrey]] [sendrei], poste li vizitis ŝian familion en [[Erdőd]]. Dufoje okazis fiaska svatiĝo, ĉar la riĉa patro malaprezis la poeton.

En [[1847]] nova talenta poeto [[János Arany]] aperis inter la poetoj. Petőfi tuj skribis al li poemecan leteron. Sekve granda amikiĝo naskiĝis inter ili. En la sama jaro volumo aperis: Ĉiuj poemoj de Sándor Petőfi, kiu furore elĉerpiĝis. La komenca strofo estis:

''La amo kaj liber':''&lt;br /&gt;
''plej karaj sur la ter'!''&lt;br /&gt;
''Mi por mia am' oferas''&lt;br /&gt;
''vivoflamon,''&lt;br /&gt;
''mi por la liber' oferas''&lt;br /&gt;
''mian amon. ''&lt;br /&gt;
(Traduko de Kolomano Kalocsay)

[[Dosiero:Szendrey julia.jpg|eta|200ra|Szendrey Júlia]]

En tiu jaro la poeto denove rondvojaĝis en Supra Hungarujo, vizitinte urbojn [[Berehove|Beregszász]], [[Mukaĉevo|Munkács]] kaj [[Uĵhorod|Ungvár]].

La geedziĝo kun Júlia Szendrey okazis en [[1847]] sen partopreno de la patro Ignác Szendrey. [[Grafo]] [[Sándor Teleki]] (unusola grafa amiko de Petőfi) invitis ilin en [[Koltó]] por pasigi la mielmonatojn. Estas historio pri konatiĝo de Petőfi kaj Teleki. En societo okazis la jena:

{{Citaĵo|&quot;Petőfi: - Vi estas la unua vivanta grafo, kun kiu mi manpremas!
Teleki: - Ĉu vi manpremis jam mortintan grafon?
Ambaŭ ekridis.&quot;}}

En Koltó li verkis ankaŭ imponajn poemojn, ekzemple ''Fine de septembro''. Poste ili vizitis en [[Nagyszalonta]] Arany-on, fine ili komencis loĝi en Pest.

== Revolucio ==
En [[marto]] de [[1848]] jam en [[Vieno]] okazis [[Hungara revolucio de 1848|revolucio]], sekve la [[14-an de marto]] amika rondo de Petőfi decidis, ke en la sekva tago ili faros revolucion. Fakte ili frumatene kolektiĝis en kafejo '''Pilvax''' (ankaŭ nun funkcianta [[restoracio]] en [[Budapeŝto]]). Ili kune verkis la ''12 postulatojn'', krome Petőfi verkis sian plej faman poemon '''Nacia Kanto'''-n aŭ ankaŭ tiel konatan '''Ek! Hungaro'''. Ili varbis junulojn en la [[universitato]], kune ili iris al la [[Hungara Nacia Muzeo]], kie ili deklaris la menciitan poemon kaj la postulatojn. La poemo havis [[refreno]]n, kiun la amaso tuj eklernis kaj ili jam kune deklaris:
[[Dosiero:Petofi 1848 marcius 15.jpg|eta|Petőfi deklamas ĉe la Nacia Muzeo - desegnaĵo (la hungaroj false kredas, ke Petőfi tie deklamis)]]
''Je la dio de l' hungaroj''&lt;br /&gt;
''diras ni,''&lt;br /&gt;
''ĵuras ni, ke jugon plu ne''&lt;br /&gt;
''tiras ni!''&lt;br /&gt;
(Traduko de Kolomano Kalocsay)

Poste ili iris al presejo, kie la poemo kaj la postulato tuj presiĝis, kiel la unua LIBERA (nekontrolita) presaĵo. Dume la amaso daŭre pligrandiĝis. Posttagmeze ili kunvenis antaŭ la urbodomo, poste li iris al [[Buda]] por liberigi politikan arestiton [[Mihály Táncsics]]. La tago finiĝis en la [[Nacia Teatro (Budapeŝto)|Nacia Teatro]], kie okazis solena prezentado. Resume ili faris sensangan revolucion. Tiun la hungaroj aprezas alte, sed tiutempe la [[ĉefurbo]] estis en Pozsony.

En [[junio]] la poeto havis fiaskon: li ne sukcesis esti deputito en [[Szabadszállás]]. La [[15-an de decembro]] Patőfi patriĝis, naskiĝis unusola [[filo]] [[Zoltán Petőfi]]. Spite tion li denove iĝis [[soldato]] en [[armeo]] de [[Jozefo Bem]]. La armeestro kaj la poeto interakorde estimis unu la alian. Printempe de [[1849]] abrupte mortis gepatroj de Petőfi.

== La duba morto ==
Oficiale Petőfi mortis dum rifuĝo el batalkampo de Segesvár. Rusa oficiro rememoris: Mi vidis hungaran kadavron ĉe [[puto]], kiu ekinteresis min, ĉar apude paperoj troviĝis. Se tio estas vera, la konstanta malriĉeco helpis la morton. Iam Jozefo Bem donacis al la poeto [[ĉevalo]]n, kiun li uzis multe, tamen li vendis ĝin por akiri monon. Rajdanta li rapide estus foririnta. La edzino poste longe serĉis lin. Fine ŝi denove elektis novan edzon. Tio forte skuis la publikon, inter ili Johanon Arany, kiu eĉ verkis poemon pri tio. Komence de la [[socialismo]] denove okazis arkeologa serĉado sen rezulto. Nuntempe etendiĝis nova starpunkto. Laŭ tio Petőfi iĝis militkaptito de [[rusoj]] kaj li mortis en [[Siberio]].

En [[1988]] rezulte la pli fruajn arkivajn esplorojn hungara grupo trovis [[osto]]jn de la supozata Petőfi en [[Barguzin]]. [[Hungara Scienca Akademio]] deklaris ĝin nevera. En [[2015]] ĉinaj sciencistoj konstatis, ke [[DNS]]-oj de familianoj de Petőfi kaj la trovitaj ostoj en Barguzin estas identaj en 99,9 %. [http://valasz.hu/itthon/szenzacios-bejelentes-kinai-segitseggel-mar-megint-megtalaltak-petofit-110497] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402194240/http://valasz.hu/itthon/szenzacios-bejelentes-kinai-segitseggel-mar-megint-megtalaltak-petofit-110497 |date=2015-04-02 }}

[[Dosiero:Libero kaj amo.jpg|eta|220ra|Kovrilpaĝo de Sándor Petőfi:Libero kaj amo; trad: [[Kálmán Kalocsay]]; eld: Corvina 1970]]

== Listo de pli gravaj verkoj ==
* ''A helység kalapácsa'' ([[1844]]) (La Martelulo de la vilaĝo) - komika eposo
* ''János vitéz'' ([[1845]]) ([[Johano la Brava (poemo)|Johano la Brava]]), en [[1904]] [[Pongrác Kacsóh]] komponis [[opereto]]n el la poemo
* ''Az apostol'' ([[1848]]) (La Apostolo)
* ''Nemzeti dal'' (13-a de marto 1848) (Nacia kanto) - revolucia poemo

=== Famaj verkoj tradukitaj al [[Esperanto]] ===
'''La avo''' / El la hungara originalo trad. [[László Somlai]]. - Purmerend : Muusses, 1937. - 31 p. - (Muusses Esperanto Biblioteko ; 8)

'''Hungara poemaro II''' : (Petőfi kajero) / esperantigis R. Fiedler, A. de Marich kaj Rudolfo Rajczy. - Budapest : Nagy, 1907. - 8 p. (Esperanta Universala Biblioteko ; 4)

'''[[Johano la Brava (esperanta traduko)|Johano la Brava]]''' / El la hungara: [[Kálmán Kalocsay]]. - 2. eld. - Budapest: [[Literatura Mondo]], 1948. - 65 p.
Originala titolo: János vitéz

'''Johano la Brava''' : bildrakonto / adapt. de poemfabelo de Sándor
Petőfi. El la hungara trad. Kálmán Kalocsay. Bildoj laŭ freskoj de Béla Sándor. Proza teksto de Ada Csiszár. - Budapest, 1997. - 37 folioj : multaj ilustr.
Originala titolo: János vitéz

'''Johano la Brava''' : popolfabelo en versoj / El la hungara originalo: K. de Kalocsay. [La ilustr. kreis Almos Jaschik]. - Budapest: Literatura Mondo, [[1923]]. - 84 p. : ilustr.
Originala titolo: János vitéz

'''[[Libero kaj Amo]]''' : poemoj elektitaj / Sándor Petőfi. Trad.:
Kálmán Kalocsay. - Budapest: Corvina, 1970. - 260 p.
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/literaturo.tradukita.pr.html#petofi_sandor Rete legeblaj verkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20020825080004/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/literaturo.tradukita.pr.html#petofi_sandor |date=2002-08-25 }}
&lt;!--[http://www.freeweb.hu/egalite/kalocsay/petofi.htm Libero kaj Amo]--&gt;
===Recenzoj===
Pri ''La Avo''
{{citaĵo|Noveleto ĉarma kaj simpla, eĉ iom tro naiva. [[Triumfo]] de la virto !|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 391, Novembro (1937)}}
{{citaĵo|Petöfi, la plej konata hungara poeto, estas speciale fama pro siaj poemoj. La avo estas unue tre simpla servisto sur la kamparo, poste bientulo (''sic'') mem. Li rakontas sian vivon. dum kiu li multe suferis en sia juneco pro la ĵaluzo kaj la ĉikanoj de l’ filo de sia mastro. La [[novelo]] temas amon dum ava tempo; tro dolĈa, tro malmulte impuls-energia. — La traduko estas tre bona.|[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n150 (jan 1938)}}

== Memorigiloj pri Petőfi ==
[[Dosiero:HUP 50 1932 obverse.jpg|eta|260|Petőfi en Bankbileto]]
[[Dosiero:Petofi Budapest.jpg|eta|270ra|La plej konata skulptaĵo pri Petőfi troviĝas en Budapeŝto ĉe bordo de [[Danubo]]]]
[[Dosiero:Statue of Petőfi Sándor - cropped.JPG|eta|270ra|Skulptaĵo pri Petőfi en Makó]]

* [[Societo Petőfi]] ([[1876]]–[[1944]]): literatura societo, kies unua prezidanto estis Mór Jókai
* [[Petőfi Sándor Művelődési Egyesület]]
* [[Rondo Petőfi]]: politika societo antaŭ la revolucio en [[1956]], kies anoj akre politikadis kontraŭ la tiama stalinismo
* [[Literatura Muzeo Petőfi]] fondita en [[1909]]
* Brigado Petőfi
* [[Teatro Petőfi (Veszprém)]]
* [[Naskiĝdomo]] de Petőfi, ankaŭ [[muzeo]]
* memormuzeo en [[kastelo]] de [[Koltó]]
* [[reliefo]] pri Petőfi en Targu Mures de [[1999]]
* memor[[benko]] pri Petőfi en [[Göd]]
* pentraĵoj, poŝtmarkoj, monbiletoj pri Petőfi
* [[strato]]j preskaŭ en ĉiuj hungaraj [[komunumo]]j
* 2 [[vilaĝo]]j: [[Petőfibánya]], [[Petőfiszállás]]
* [[Petőfi-ponto]]j en Budapeŝto kaj en [[Győr]]
* [[radio]] nomata Petőfi (2-a programo de Hungara Radio)
* [[filmo]]j pri Petőfi: &quot;Fine de septembro&quot; [[1943]], kun aliaj titoloj en [[1952]], [[1960]], [[1964]]
* bulgara poeto [[Ĥristo Botev]] menciiĝas ankaŭ &quot;La bulgara Petőfi&quot;
* 198 ŝercrezultoj en Vikipedio dum tiu artikolo-skribado
* '''[[skulptaĵo]]j pri Petőfi:'''
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot;
|-
| [[flago]] || [[Lando]] || [[komunumo]] || en ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || [[Hungario]] || [[Baja]] || [[1984]] || [[bronzo]]
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Budapeŝto]] || [[1882]] || bronzo
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Detk]] || [[1999]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Eger]] || ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Gödöllő]] || [[1955]] || bronzo
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Kisdobsza]] || || bronzo
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || Kiskőrös || [[1861]] || [[ŝtono]]
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || Kiskunfélegyháza || [[1916]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || Kisláng || [[1949]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Maglód]] || [[1948]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Makó]] || [[1954]] || bronzo
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Miskolc]] || [[1951]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Pápa]] || [[1973]] ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Patapoklosi]] || ||
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Szeged]] || [[1930]] ||
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || [[Ukrainio]] || [[Berehove]] || [[1991]] ||bronzo
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || Ukrainio || [[Uĵhorod]] || [[1990]]
|-
| {{Flago|Serbio}} || [[Serbio]] || [[Kupusina]] || [[2006]] || bronzo
|-
| {{Flago|Rumanio}} || Rumanio || [[Miercurea-Ciuc]]/[[Csíkszereda]] || [[1973]] ||
|-
| {{Flago|Rumanio}} || [[Rumanio]] || [[Târgu Mureş]] || [[2000]] ||
|-
| {{Flago|Slovakio}} || [[Slovakio]] || [[Bratislava]] || ||
|-
| {{Flago|Slovakio}} || [[Slovakio]] || [[Búč]] || [[1998]] ||
|-
| {{Flago|Slovakio}} || [[Slovakio]] || [[Rimavská Sobota]] || ||
|-
| {{Flago|Pollando}} || [[Pollando]] || [[Tarnów]] || ||
|-
| {{Flago|Ĉinio}} || [[Ĉinio]] || [[Pekino]] || [[2003]]
|-
| {{Flago|Ĉinio}} || Ĉinio || [[Ŝanhajo]] || [[2007]]
|-
|}
* '''memortabuloj pri Petőfi:'''
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot;
|-
| flago || Lando || komunumo || en
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || Ukrainio || [[Badalovo]] || [[1938]]
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || Ukrainio || Berehove || [[1987]]
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || Budapeŝto || [[1890]]
|-
| {{Flago|Hungario}} || Hungario || [[Maglód]] || [[1991]]
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || Ukrainio || [[Mukaĉevo]] ||
|-
| {{Flago|Ukrainio}} || Ukrainio || Uĵhorod ||
|-
| {{Flago|Aŭstrio}} || [[Aŭstrio]] || [[Winden am See]] || [[2009]]
|}

== Vikipedia statistiko ==
En Vikipedio la serĉilo trovis 3200 trafojn [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=Pet%C5%91fi&amp;title=Speciala%C4%B5o:Ser%C4%89i&amp;fulltext=1&amp;searchToken=6f386z05zgf98uv8u1tszceh1] je la 8-a horo en la 21-an de februaro [[2017]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Barguzin]]
* [[4483 Petöfi]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{hu}} [http://mek.oszk.hu/01000/01006/html/ Ĉiuj verkaĵoj de Sándor Petőfi]

== Fontoj ==
* [http://hu.wikipedia.org Hungarlingva Vikipedio]
* [http://www.kosakaroly.hu/vendegoldal/petofi/pse.html hungare]
* [http://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.html biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181025090618/http://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.html |date=2018-10-25 }}
* [http://mek.oszk.hu/01800/01840/01840.pdf biografio hungare kun foto (la koncerna tekstro estas legebla en la 113-a paĝo)]

{{Projektoj|s=Aŭtoro:Sándor Petőfi}}
{{Unua}}
{{Bibliotekoj|PeEnEo=3461|PND=118593226|LCCN=n/79/141240|VIAF=59087691|TSURL=viaf/59087691}}

{{Vivtempo|Petofi, Sandor}}

[[Kategorio:Hungaraj poetoj]]
[[Kategorio:Hungaraj aktoroj]]
[[Kategorio:Personoj de Kiskőrös]]</text>
      <sha1>kqgwngbevg6t7cqhf8ijgpu4kgp5u4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sveda lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3983</id>
    <revision>
      <id>9393539</id>
      <parentid>9391612</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skribsistemo kaj ortografio */</comment>
      <origin>9393539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18129" sha1="oldxtsouqp3l1qruc77rj2e7ylbrsz9" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo
|Lingvo=Sveda
|Propra_nomo=Svenska
|Landoj=[[Svedio]], [[Finnlando]]
|Denaske=
|Fremdlingve=
|Klasifiko={{LingvaKlasifikado|sv}}
|Oficiala lingvo=[[Svedio]], [[Finnlando]]
|Reguligita de=[[Svenska Akademien]]
|Skribo=[[latina alfabeto|latina]] kun kelkaj aldonoj
|Koloro=Hindeŭropa
|ISO1=sv
|ISO2B=swe
|ISO2T=
|SIL=SWD
|vikipedio=sv
|Mapo=Distribution-sv.png
|Mapopriskribo=Mapo de ĉefe svedlingvaj regionoj
}}
La '''sveda lingvo''' ({{lang-sv|svenska|ligilo=ne}}) apartenas al la orienta branĉo de la [[nordĝermana lingvaro]] kaj estas klare la plej granda lingvo en tiu grupo. Ĝi estas parolata en [[Svedujo]] kaj en partoj de [[Finnlando]] (precipe en la [[Finna insularo]] kaj [[uusimaa|uusimaaanaj]] kaj [[Suda Ostrobotnio|sudostrobotniaj]] marbordaj regionoj), de totale ĉirkaŭ 10 000 000 homoj. La sveda lingvo proksime parencas al la [[norvega lingvo|norvega]] kaj la [[dana lingvo|dana]] lingvoj. Tiuj kvar lingvoj estas grandparte inter si kompreneblaj. La norvega estas por svedoj kaj danoj pli facile komprenebla ol la dana por svedoj kaj la sveda por danoj. La sveda gramatiko estas relative simpla. Kazoj preskaŭ ne ekzistas, kaj verbojn oni fleksias nur laŭ tenso, ne laŭ persono, same kiel Esperanto faras. La longecaj diferencoj de la fonemoj estas fonemaj, kaj la sveda estas ete ankaŭ tonala lingvo.

''Rikssvenska'' oni nomas la norman lingvon. Ĝi baziĝas sur la [[dialekto]]j ĉirkaŭ [[Stockholm]] kaj [[Mälardalen]]. Kvankam regionaj variantoj bazitaj sur lokaj dialektoj estas uzata, kaj la parola kaj la skriba ''rikssvenska'' estas normigita en la tuta lando. Kelkaj dialektoj distingas sin per la [[gramatiko]], vortprovizo kaj ankaŭ la [[fonologio]], kaj povas esti malfacile komprenebla por eksteruloj. Tiaj dialektoj maldisvastiĝas, eĉ se lokaj aŭtoritatoj ofte kuraĝigas al ilia uzado. Tiaj dialektoj estas ankau en Finnlando en la svedparolanta [[Ostrobotnio]]. Ne estas facile fari tute precizan limon inter ''rikssvenska'' kaj la dana – en dania dialekta esplorado plu oni taksas kiel variantoj de la dana iujn sudajn svediajn dialektojn.

La plej malnovaj tekstoj, kiuj estas trovita en Svedio, estas runŝtonaj. Al la plej fruaj latinalfabetaj tekstoj en la sveda apartenas la mezepokaj [[provincleĝo]]j. Dum la malfrua mezepoko la sveda, same kiel la dana kaj norvega sed malsame al la [[islanda lingvo|islanda]], importis amason da vortoj el la [[platdiĉa lingvo]]. Aparta dialekto estas la [[gotlanda dialekto]]. 

== Oficiala pozicio ==
Ekde 2009 laŭ la sveda leĝo la sveda estas ''huvudspråk'' (ĉeflingvo). Laŭ la finnlanda leĝo estas kune kun la finna svede ''nationalspråk'' kaj finne ''kansalliskieli'' de Finnlando – la ambaŭ termoj signifas &quot;nacia lingvo&quot;. La termoj ''huvudspråk'', ''nationalspråk'' kaj ''kansalliskieli'' estas praktike proksimume kiel la termo oficiala lingvo en multaj aliaj landoj, kvankam la leĝo de tiuj du landoj ne konas tiun termon. En Finnlando komunumo devas esti dulingva (sveda kaj finna) se la ambaŭ lingvogrupoj estas minimume proksimume 8 % aŭ absolute proksimume 3000 personoj krom en Alando, kies ĉiuj komunumoj estas aŭtomate ĉiam unulingve svedlingvaj). En [[Kontinenta Finnlando]] komunumo, kiu ne realas neniun el la du menciitaj kriteroj de dulingva komunumo, povas peti el la registaro permeson esti libervole dulingva.

== Specimeno (la Patro Nia) ==

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;
Vår fader, du som är i himlen.
Låt ditt namn bli helgat.
Låt ditt rike komma.
Låt din vilja ske, på jorden så som i himlen.
Ge oss i dag vårt bröd för dagen som kommer.
Och förlåt oss våra skulder,
liksom vi har förlåtit dem som står i skuld till oss.
Och utsätt oss inte för prövning, utan rädda oss från det onda.
&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

(Laŭ la oficiala sveda [[Biblio]] de la jaro 2000: &lt;cite&gt;Bibel 2000&lt;/cite&gt;.)

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;
Fader vår som är i himmelen!
Helgat varde ditt namn;
tillkomme ditt rike;
ske din vilja, såsom i himmelen,
så ock på jorden;
vårt dagliga bröd giv oss idag;
och förlåt oss våra skulder,
såsom ock vi förlåta dem oss skyldiga äro;
och inled oss icke i frestelse,
utan fräls oss ifrån ondo.
Ty riket är ditt, och makten, och härligheten,
i evighet.
Amen.
&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

(Laŭ la oficiala sveda Biblio de la jaro 1917, kun postbiblia aldono.)

== Historio ==
La unuaj en Svedio trovitaj tekstoj, kie svedoj skribas en sia propra lingvo, estas en runaj ŝtonoj, sed la lingvo en ili ne estas sveda sed ''Norräna tungan'', el kiu iĝis la nuna nordĝermana lingvogrupo. La sveda, la dana kaj la norvega iĝis apartaj lingvoj en meza parto de la mezepoko. La unuaj klare svedlingvaj tekstoj estas ''Hälsingelagen'' el la 14-a jarcento. Eble la plej granda ŝanĝo en la lingvo estis simpliĝo de la gramatiko. Aliflanke ankaŭ en la fonetika prononco estis ŝanĝoj. Ekzemple la plej multaj diftongoj iĝis longaj vokaloj. En multaj vortoj la vokalo a estis anstataŭigita per la vokalo o. Ĉar oni volis esprimi la novan prononcon sed ne malaperigi la literon a, oni komencis marki etan literon o sur a en multaj vortoj. Do iĝis la litero å. Pruntvortoj el la sveda iĝis speciale el la germana, kaj el la sveda pruntvortoj iĝis speciale al la finna. La elito komencis paroli pli belan kaj precizan svedan ol la normala popolo.

Kiam Svedio inkludis vastajn areojn oriente  la lingvo vastigis al tiuj areoj, iuj elitaj, alte edukitaj svedoj transloĝiĝis en tiuj areojn kaj krome multaj tute enlandaj familioj svediĝis lingve. En Litovio kaj Latvio la sveda pjejparte malaperis post ke la areo movis el Svedio al Germanio. Baldaŭ post la dua mondmilito la plejo el la svedlingvaj estonanoj movis al Svedio. Aliflanke en Finnlando, kiu apartenis al Svedio multe pli longe kaj kien post la edukitaj svedoj multe normalaj svedoj la sveda estas ankoraux tute vivanta malplimulta lingvo, kaj ĝia lernado iĝin en la 1970-aj jaroj deviga por la ĉiuj.

== Skribsistemo kaj ortografio ==
La sveda skribsistemo kaj ortografio, precipe de vokaloj, ne estas ideala. Tio plejparte ŝuldiĝas al la fakto, ke la malnova ortografio estis konservita malgraŭ la ŝanĝo en la prononco, kiel en multaj aliaj lingvoj. Iafoje la sono &quot;o&quot; estas reprezentita per la litero å, iafoje per la litero &quot;o&quot;, kaj &quot;o&quot; ankaŭ povas signifi la vokalon &quot;u&quot;. &quot;E&quot; kaj &quot;ä&quot; povas signifi ambaŭ fonemojn &quot;e&quot; kaj &quot;æ&quot;. El la konsonantaj literoj, precipe &quot;l&quot; povas esti lasita neprononcita, ekzemple en la vortoj. La ortografio alprenis sian nunan formon en la ortografia reformo de 1906, kiu, interalie, preterlasis la neprononcitajn &quot;f&quot; aŭ &quot;d&quot; el iuj vortoj.

La sveda [[alfabeto]] havas 29 literojn, 26 de la [[latina alfabeto]], kaj aldone tri; å, ä kaj ö. Tiujn tri oni rigardas kiel propraj literoj, ne kiel literoj kun [[diakrita signo|diakritaj signoj]]. W ne apartenas al la pura sveda skribsistemo. Ankaŭ q kaj z estas malordinaraj, kaj c aperas preskaŭ nur en la literunuigo ck kaj laŭ germana antaŭbildo inter s kaj h en iuj malmultaj vortoj kiel dusch (duŝilo) kaj schack (ŝako). La litero ''å'' iĝis tiel, ke en multaj vortoj la fonetika prononco de ''a'' ŝanĝis al o kaj oni volis esprimi la novan prononcon sed ne forigi la literon a kaj tial oni komencis marki etan literon ''o'' en multaj vortoj sur la litero ''a''.

{| border=0 cellpadding=4 cellspacing=1 style=&quot;padding:0 .5em .2em; border:1px solid #999; margin:1em 0;&quot;
|- style=&quot;font-size:large; text-align:center; &quot;
| [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[D]] || [[E]] || [[F]] || [[G]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[M]] || [[N]] || [[O]] || [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[S]] || [[T]] || [[U]] || [[V]] || [[W]] || [[X]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Å]] || [[Ä]] || [[Ö]]
|- style=&quot;font-size:large; text-align:center; &quot;
| a || b || c || d || e || f || g || h || i || j || k || l || m || n || o || p || q || r || s || t || u || v || w || x || y || z || å || ä || ö
|}

== Fonologio ==
=== Konsonantoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!
![[Bilabialo]]j
![[Labial-dentalo|Labial-&lt;br /&gt;dentaloj]]
![[Alveolaro]]j
![[Retroflekso]]j
![[Postalveolaro|Post-&lt;br /&gt;alveolaroj]]
![[Palatalo]]j
![[Velaro]]j
![[Glotalo]]j
|-
![[Nazalo]]j
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|m}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|n}}
|
|
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|ŋ}}
|
|-
![[Plozivo]]j
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|p}}, {{IPA|b}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|t}}, {{IPA|d}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|ɖ}}
|
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|k}}, {{IPA|ɡ}}
|
|-
![[Frikativo]]j
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|f}}, {{IPA|v}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|s}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|ʂ}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|ʃ}},
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|ç}},{{IPA|x}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|h}}
|-
![[Trilo]]j
|
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|r}}
|
|
|
|
|
|-
![[Lateralo]]j
|
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|l}}
|
|
|
|
|
|-
![[Alproksimanto]]j
|
|
|
|
|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA|j}}
|
|
|}

K, p kaj t estas plejparte aspiritaj, kiel en la angla kaj germana. La finna sveda estas escepto: aspiro plejparte forestas, sed la aspirita plozivo ofte estis anstataŭigita per ĝemela plozivo.

=== Vokaloj ===
9 vokaloj ekzistas en ĉi tiu lingvo:
* a
* ä inter &quot;a&quot; kaj &quot;e&quot;, sama kiel germana &quot;ä&quot; aŭ norvega &quot;æ&quot;
* å sama kiel esperanta &quot;o&quot;
* e
* i
* o malstabila, kvankam ofte konsiderata kiel unu vokalo, ĝia prononco dependas de kunteksto kaj dialekto, varias inter &quot;o&quot; (ekzemple en subjunkcio &quot;som&quot;) kaj esperanta &quot;u&quot; (ekzemple en adjektivo &quot;tom&quot;), aŭ io meze, aparte ĝi estas literumata ĉiam kiel esperanta &quot;u&quot;
* ö sama kiel germana &quot;ö&quot; aŭ norvega &quot;ø&quot;
* u inter esperanta &quot;u&quot; kaj germana &quot;ü&quot;
* y inter &quot;i&quot; kaj germana &quot;ü&quot;
Vokalsistemo de la finnlanda sveda iomete malsamas kompare kun la svedia sveda.

== Gramatiko ==
La gramatiko de la sveda estas plejparte simpla kaj facile lerni – tio validas ankaŭ al la finnlanda sveda krom iuj vere arkaikaj [[Ostrobotnio|ostrobotniaj]] dialektoj,

=== Substantivoj ===
Sveda lingvo havas du gramatikajn genusojn: pli ofta genuso, kies malklara artikolo estas ''en'' kaj malpli ofta genuso, kies malklara artikolo estas ''ett''. La ''en''-genuso iĝis do, ke la maskla kaj femina genuso estis unuigita. Klaraj artikoloj de sveda estas sufiksaj. Ekzemploj pri fleksio:

*En-vorto, kies lasta litero estas a: ''en flicka'' (knabino), ''flickan'' (la knabino), ''flickor'' (knabinoj), ''flickorna'' (la knabinoj)
*en-vorto, kies lasta litero estas e: ''en pojke'' (knabo), ''pojken'' (la knabo), ''pojkar'' (knaboj), ''pojkarna'' (la knaboj)
*en-vorto, kies lasta litero estas konsonanto: ''en elev'' (lernanto), ''eleven'' (la lernanto), ''elever'' (lernantoj), ''eleverna'' (la lernantoj)
*ett-vorto, kies lasta litero estas e: ''ett äpple'' (pomo), ''äpplet'' (la pomo), ''äpplen'' (pomoj), ''äpplena'' (la pomoj)
*ett-vorto, kies lasta litero estas konsonanto: ''ett hus'' (domo), ''huset'' (la domo), ''hus'' (domoj), ''husen'' (la domoj)

Tiu konsilo estis farita por emigrantoj en Svedio dum 1980-aj jaroj. Nuntempe ĝin uzas ankaŭ multaj instruistoj en Finnlando.

Sveda lingvo havas du kazojn: sensufiksan nominativon kaj genitivon. Sufikso de substantiva genitivo estas -s. La personpronominoj havas apartajn objektajn morfojn: ''mig'' (min), ''dig'' (vin), ''honom'' (lin), ''henne'' (ŝin), ''oss'' (nin), ''er'' (vin) ''dem'' (ilin).

=== Verboj ===

Tempusoj de sveda estas prezenco, preterito, perfekto kaj pluskvamperfekto. La svedan preteriton oni nomas imperfekto, sed pri sia signifo tiu tempuso estas preterito. La regulaj verboj havas preteritan sufikson -de krom en iuj mallongaj verboj -dde kiel ''födde'' (naskis), se la lasta litero ne estas k, p, t, s aŭ x. Se la lasta litero estas iu en tiuj kvin, la sufikso estas -te. Perfekto kaj pluskvamperfekto estas konstruata per helpverbo ''ha'' (antaŭe ''hava'') kaj supino, kiu estas t-fina morfo, kiu naskiĝis el perfekto de participo. Prezenco de participo havas finon -ande aŭ -ende. Finaĵo de infinitivo de plejmultaj (regulaj kaj neregulaj) verboj estas -a.

Ekzemple:

''visslar'' (fajfas, fajfos), ''visslade'' (fajfis), ''har visslat'' (fajfis), ''hade visslat'' (fajfis), ''visslande'' (fajfanta, fajfante), ''vissla'' (fajfi, fajfu)

La [[pasivo]] estas konstruata per sufikso -s. En prezenca pasivo ne estas tempusa sufikso.

''visslas'' (estas fajfata), ''visslades'' (estis fajfita).

La verbo vara (esti) flekcias:

''är'' (estas, estos), ''var'' (estis, estu), ''har varit'' (estis), ''hade varit'' (estis), ''varande'' (estanta, estante), ''vara'' (esti).

Oni demandas (same ol en la germana) do, ke la verbo antaŭas la subjekton.

''Jag visslar'' (mi fajfas), ''visslar jag?'' (ĉu mi fajfas?), ''du var'' (vi estis), ''var du?'' (ĉu vi estis?).

En la sveda verboj, same kiel en Esperanto, nuntempe ne normale estas apartajn formojn laŭ gramatika persono, sed la unuan kaj duan personon esprimas nur personpronomo kaj ankaŭ pluralpersonaj formoj ne normale ekzistas. Tio validas por ĉiuj verboj, inkluzive la neregulaj kaj la verbo &quot;vara&quot; (&quot;esti&quot;). Antaŭe ekzistis apartaj pluralaj formoj. Ili malaperis el ĉiutaga parolado antaŭ jaro 1900 krom kelkaj eksterdialektoj kaj tio okazis ne nur en Svedio sed ankaŭ en Finnlando, kvankam la finna-sveda konservis kelkajn trajtojn, kiuj malaperis de la sveda lingvo de Svedio. Ili estis forigita el la lasta gazeto kaj oficialaj rekomendoj dum 1950-aj jaroj, kaj en 1968 ili estis forigitaj el leĝtekstoj. Nuntempe ili estas uzata preskaŭ nur en jubileaj paroloj, se eĉ en ili. En Finnlando dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kelkaj svedaj instruistoj estis kritikitaj pro tio, ke ili instruis pri tiuj morfoj kaj ne rakontis, ke nuntempe oni uzas ilin preskaŭ neniom. Ankaŭ alie la gramatiko multe simpliĝis, ekzemple nombro de kazoj de substantivoj malpliis el kvin al du.

=== Adjektivoj ===
Plej multaj adjektivoj estas fleksiitaj laŭ la substantivo, per kiu ili finiĝas. Ett-genitivaj vortoj kutime postulas adjektivon finiĝantan per -t en la singularo. Kaj en- kaj ett-genitivaj vortoj kutime postulas adjektivon finiĝantan per a en la pluralo, kiu ankaŭ en iuj kazoj estas uzata en la singularo, ekzemple antaŭ la difinita formo kaj inter la genitivo kaj la substantivo. Ekzistas ankaŭ kelkaj adjektivoj, kiuj ne fleksias, el kiuj la plej rimarkinda estas ''bra'' (bona). La adjektivoj ricevas saman sufikson nedepende la situacio, ne nur pre la substantivo kiel en la germana.

La komparativo havas normale la sufikson -''are'' kaj la superlativo -''ast''. Aliflanke ekzistas multaj neregulaj komparativoj kaj superlativoj.

== Vortprovizo ==

== Dialektoj ==

==La sveda en Finnlando==
{{Ĉefartikolo|Sveda lingvo en Finnlando}}
''Finlandssvenska'' (sveda de Finnlando) havas sametan akcenton ol finna lingvo kaj ankaŭ iujn aliajn influojn el la finna, kaj aliflanke ekzistas diferencoj kun la svedia sveda tial, ke ne okazis ĉiuj samaj ŝanĝoj ol en la svedia sveda.La sveda estas ankaŭ unu el la du naciaj lingvoj de [[Finnlando]], kie ĝi havas tre fortan pozicion pro historiaj kaj politikaj kialoj, kvankam ĝiaj [[svedlingvaj finnlandanoj|denaskaj parolantoj]] estas nur ĉirkaŭ 5% el la loĝantaro de Finnlando&lt;ref&gt;[https://www.infofinland.fi/en/finnish-and-swedish/swedish-language-in-finland teksto &quot;la sveda lingvo en Finnlando&quot; en retejo ''infofinland.fi'', jen angle], [https://www.infofinland.fi/fr/finnish-and-swedish/swedish-language-in-finland france] kaj [https://www.infofinland.fi/es/finnish-and-swedish/swedish-language-in-finland hispane], de la 8-a de decembro 2022&lt;/ref&gt; kaj granda parto de tiu malplimulto estas praktike dulingva. Ĝi estas ekzemple deviga lernfako en preskaŭ  ĉiuj lernejoj kaj parte armee. Krom en la etaj svedparolantaj regionoj ankaŭ ekzemple en [[Helsinko]], [[Vantaa]], [[Espoo]] kaj [[Turku]] ekzemple la ĉiuj kuracistoj kaj dentistoj devas kapabli servi ankaŭ svede kaj la ĉiuj strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). Ekzemple, la polico devas povi servi en la sveda lingvo tra la tuta lando.. La sveda lingvoscio estas postulo por ankaŭ vere multaj tiaj laboroj, kie oni ne praktike devas uzi nek kompreni la svedan. En la ĉiuj produktpakoj, kiuj estas vendete en la vendejoj, devas esti la teksto ankaŭ svede. La proporcio de svedlingvaj televidprogramoj estas relative multe pli alta ol la relativa proporcio de svedlingvaj homoj en la loĝantaro. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]], kies ĉefa celo estas apogi la devigan svedan, estas inkludita en la registaron normale preskaux memevidente. Ĝi estas unu el la partioj, kiuj havas la plej grandan politikan potencon en Finnlando, kvankam ĝiaj subtenantoj reprezentas nur 3-4 procentojn de la loĝantaro. Tio, ke do malgranda malplimulta lingvo, kiu aliloke en la mondo aperas nur en unu najbarlando, havas do fortan pozicion, speciale ĝia deviga lerneja instruo, peras fortajn grandparte emociajn opiniojn por kaj kontraŭ. Ekzemple multaj instruistoj de la sveda kaj membroj (plejo el ili mem svedlingvaj) de la lingvonaciisma Sveda Popola Partio de Finnlando admiras tiun pozicion, sed iuj estas amaraj kaj havas emocion de nacia humiligo kaj submetiĝo. Krome iuj kritikantoj taksas, ke ĝi malpliigas tro multe tempon, forton kaj monon kaj unuflankigas la lingvoscion en la lando. Iuj universitataj diplomoj iterrompiĝas, ĉar bazlerneje kaj mezlerneje ricevita lingvoscio de la sveda ne sufiĉas je la ĉiuj ŝtudantoj.

== Vidu ankaŭ ==
{{projektoj
|commons = Category:Swedish language
|wiktionary = Kategorio:Sveda
|iwiki = sv
|s = Kategorio:Sveda lingvo
}}
* [[Lingvistiko]]
* [[Listo de lingvoj]]
* [[Lingva familio]]
* [[Sveda Lingva Konsilio]]
* [[Svedlingva literaturo]]
* [[Svedoj]]
* [[Svedoj de Estonio]]
* [[Svedlingvaj finnlandanoj]]
* [[Herr Mannelig]]
* [[Norena lingvo]]
* [[Sveda lingvo en Finnlando]]

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Trad|no|Svensk|8178844}}

[[Kategorio:Sveda lingvo| ]]
[[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]]
[[Kategorio:Lingvoj de Svedio]]
[[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]]</text>
      <sha1>oldxtsouqp3l1qruc77rj2e7ylbrsz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stefan Zweig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3988</id>
    <revision>
      <id>9392846</id>
      <parentid>9360296</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Listo de verkoj */</comment>
      <origin>9392846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33712" sha1="rk5mh0i2v2emfo4d1h8udg8u0rzk1in" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Stefan ZWEIG''' {{prononco|ŝtEfan cvajk}}, {{mankas fonto|en Esperanto '''Ŝtefano Cvajko'''}} (n. la {{daton|28|11|1881}} en [[Vieno]], m. la {{daton|23|02|1942}}&lt;ref&gt;[https://casastefanzweig.org.br/sec_foto_view.php?id=97 Atestilo pri forpaso (óbito)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230903193546/https://casastefanzweig.org.br/sec_foto_view.php?id=97 |date=2023-09-03 }}: falecido aos 23 de fevereiro del 1942 às 12 horas e 30' = mortinta la 23an de Februaro 1942, je 12a 30.&lt;/ref&gt;  en [[Petrópolis]], [[Rio-de-Ĵanejrio]], Brazilo) estis [[Aŭstrio|aŭstria]]-brita aŭtoro de poezio kaj prozo kaj [[Pacismo|pacisto]]. Li estis sub la influo de la movado [[Jung-Wien]]. Li estis unu el la plej gravaj germanlingvaj rakontantoj komence de la 20-a jarcento.

Zweig estis unu el la plej popularaj germanlingvaj verkistoj de sia tempo. Kun liaj vaste legataj psikologiaj noveloj kiel ''Brennendes Geheimnis'' (Brula sekreto, 1911), ''Angst'' (Timo), ''Brief einer Unbekannten'' (Letero de iu nekonatulino), ''Amok'' kaj literaturaj biografioj, inkluzive de ''Magellan. Der Mann und seine Tat'' ([[Fernão de Magalhães|Magelano]]. La homo kaj ties faroj) ''Triumph oder Tragik des Erasmus von Rotterdam'' (Triumfo aŭ tragedio de [[Erasmo de Roterdamo]]).  Lia lingvo estas karakterizita per alta nivelo de klareco kaj agrabla nuanco; La verkoj estas plejparte engaĝitaj al realismo en sia rakonta stilo kaj stilaj rimedoj. Ili kombinas klasikajn elementojn, inkluzive de drameca intrigo, kun psikanaliza figurpriskribo kaj malsamaj perspektivoj. Laŭ tiu maniero, Zweig ofertis al sia larĝa legantaro aliron al literaturo en kiu ilia nuno estas reflektita ne kunfrontante ilin kun modernismaj rakontoj.

Inter liaj multnombraj prozverkoj elstaras la ''Schachnovelle'' ([[Ŝaknovelo]]), la ''[[Sternstunden der Menschheit]]'' (Stelmomentoj de la homaro) kaj liaj memoraĵoj ''Die Welt von Gestern '' ([[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|La mondo de hieraŭ]]).

== Vivo ==

=== 1881 ĝis 1918 - Fruaj jaroj ===
[[Dosiero:Stefan-Zweig-Geburtshaus- Schottenring.jpeg|eta|La naskdomo de Stefan Zweig en Vieno, Schottenring 14|231x231ra]]
Stefan Samuel&lt;ref&gt;Eva Plank: ''Das Geheimnis um Stefan Zweigs jüdischen Vornamen'', in: {{ill|lingvo=de|trad=Stefan Zweig Centre Salzburg|eo=Stefan Zweig Centro en Salcburgo}} (Hrsg.): ''Zweigheft 15'', Salzburg 2016, S.&amp;nbsp;21–28.&lt;/ref&gt;  Zweig estis filo de la riĉa juda teksaĵentreprenisto Mori(t)z Zweig (1845-1926)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.munzinger.de/document/00000000395 |titolo=Eintrag „Zweig, Stefan“ |verko=Munzinger Online/Personen - Internationales Biographisches Archiv |alirdato=2017-08-09}}&lt;/ref&gt; kaj de lia edzino Ida Brettauer (1854-1938). Ŝi venis el riĉa komercista/bankista familio - origine de [[Hohenems]] - sed estis naskita kaj kreskinta en [[Ankono]], Italio, kie ŝia familio estis elmigrinta.&lt;ref name=&quot;DWvG&quot;&gt;''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von Gestern]]''&lt;/ref&gt; Li estis naskita en Vieno en la altburĝa apartamento de siaj gepatroj ĉe {{Ill|lingvo=de|trad=Wiener Ringstraße|eo=Schottenring}} 14 kaj kreskis kun sia frato Alfred ĉe {{Ill|lingvo=de|trad=Concordiaplatz (Wien)|eo=Concordiaplatz}}  1, kaj poste ĉe {{Ill|lingvo=de|trad=Rathausstrasse (Wien)|eo=Rathausstrasse}}  17 en la urbocentro. La ĉefsidejo de la teksaĵfabriko de lia patro estis ĉe Schottenring 32 (loko de la pli posta {{Ill|lingvo=de|trad=Ringturm|eo=Ringturo}} ), tiam ĉe {{Ill|lingvo=de|trad=Franz-Josefs-Kai|eo=Kajo Francisko Jozefo}} 33 (domego kie troviĝis la {{Alilingve|de|Hotel Métropole|Hotelo Métropole}}).&lt;ref&gt;Adresoj laŭ la adreslibro de {{ill|lingvo=de|trad=Adolph Lehmann|eo=Adolph Lehmann}}, eldono 1894; ambaŭ adresoj de la fabriko ne plu ekzistas post la Dua Mondmilito.&lt;/ref&gt;. La familio Zweig ne estis religiema; Zweig mem poste priskribis sin kiel &quot;hazarda judo&quot;. Li ne estas parenca al la germana verkisto [[Arnold Zweig]].

[[Dosiero:Stefan Zweig 1900 cropped.jpg|eta|Stefan Zweig en 1900]]
[[Dosiero:Stefan Zweig2.png|eta|dekstra|216x216px|Stefan Zweig en 1901]]
Li akiris sian [[Matureca diplomo|maturecan diplomon]] ([[:de:Matura|de]]) en 1899 en la {{Ill|lingvo=de|trad=Gymnazium Wasagasse|eo=Gimnazio Wasagasse}} en Vieno. Poste, li enskribiĝis ĉe la [[Universitato de Vieno]] kiel studento pri filozofio, li komence verkis por la feljetono de la ''[[Neue Freie Presse]]'' ([[:de:Die_Presse#Die_„Neue_Freie_Presse“_(1864–1939)|de]]), kies redaktisto estis [[Theodor Herzl]]. Post kiam liaj poemoj estis publikigitaj en revuoj jam en 1897, la volumo de poezio ''Silberne Saiten'' (Arĝentaj kordoj) estis publikigita en 1901 kaj lia unua novelo, ''Die Liebe der Erika Ewald'', (La amo de Erika Wald) estis publikigita en 1904. En la sama jaro Stefan Zweig fariĝis doktoro pri filozofio ''(Dr. phil.)'' kun disertacio pri ''La filozofio de [[Hippolyte Taine]]'' ĉe {{Ill|lingvo=de|trad=Friedrich Jodl|eo=Friedrich Jodl}} en Vieno. Li iom post iom evoluigis karakterizan stilon de skribo kiu kombinis zorgeman psikologian interpreton kun alloga rakontpovo kaj brila stilistiko. Aldone al siaj propraj rakontoj kaj eseoj, Zweig ankaŭ laboris kiel ĵurnalisto kaj kiel tradukisto de la verkoj de [[Paul Verlaine|Verlaine]], [[Charles Baudelaire|Baudelaire]] kaj precipe [[Émile Verhaeren]]. Liajn librojn eldonis la eldonejo [[Insel-Bücherei|Insel-Verlag]] en [[Leipzig|Lepsiko]], kun kies eldonisto {{Ill|lingvo=de|trad=Anton Kippenberg|eo=Anton Kippenberg}} li fine amikiĝis kaj kiu donis al li la inspiron por fondi la librokolekton [[Insel-Bücherei]] en 1912, kiu povis rapide stariĝi sur la libromerkato kun tre grandaj vendokvantoj kaj daŭre publikigas hodiaŭ.

Post kiam {{Ill|lingvo=de|trad=Donald A. Prater|eo=Donald A. Prater}}&lt;ref&gt;Donald A. Prater: ''Stefan Zweig. Das Leben eines Ungeduldigen.'' München/Wien 1981.&lt;/ref&gt;, {{Ill|lingvo=de|trad=Oliver Matuschek|eo=Oliver Matuschek}}&lt;ref&gt;Oliver Matuschek: ''Stefan Zweig. Drei Leben. Eine Biographie.'' Frankfurt am Main 2006.&lt;/ref&gt; kaj {{Ill|lingvo=de|trad=Benno Geiger (Schriftsteller)|eo=Benno Geiger}}&lt;ref&gt;Benno Geiger: ''Memorie di un Veneziano.'' Florenz 1958; Treviso 2009.&lt;/ref&gt;  indikis la tendencon de Zweig al [[ekshibicio]] antaŭ 1920,&lt;ref&gt;Klemens Dieckhöfer: ''Stefan Zweig (1881–1942) und die Bedeutung des Bionegativen in seinem Leben. Ein Beitrag zur Frage seines Exhibitionismus und als Kommentar aus psychiatrischer Sicht.'' ''(Stefan Zweig (1881-1942) kaj la graveco de la bionegativo en lia vivo. Kontribuo al la demando de lia ekshibicio kaj kiel komento de psikiatria perspektivo.'') In: ''Medizinhistorische Mitteilungen. Zeitschrift für Wissenschaftsgeschichte und Fachprosaforschung.'' Band 34, 2015, paĝoj 129–135,  p. 129.&lt;/ref&gt; la ĵurnalisto kaj literaturakademiulo {{Ill|lingvo=de|trad=Ulrich Weinzierl|eo=Ulrich Weinzierl}} pridubas ''la forbruligon de Stefan Zweig'' en lia libro (2015) kritikis la deklarojn de Benno Geiger, la iama amiko kaj pli posta kontraŭulo de Zweig  (&quot;Li suferis emon ekshibicii, t.e. nerezisteblan impulson nudiĝi en la ĉeesto de juna knabino&quot;). En la notoj de Zweig de 1912, Weinzierl trovas klarajn signojn de tio, kion Zweig nomis &quot;spektaklopilori&quot; kaj vualitajn sugestojn ke li preskaŭ estis kaptita en {{Ill|lingvo=de|trad=Schönbornpark|eo=Parko Schönborn}}.&lt;ref&gt;{{ill|lingvo=de|trad=Ulrich Weinzierl|eo=Ulrich Weinzierl}}: ''Stefan Zweigs brennendes Geheimnis.'' Zsolnay, Wien 2015, ISBN 978-3-552-05742-5, ([https://books.google.at/books?id=6qKACgAAQBAJ&amp;q=sch%C3%B6nbornpark limigita antaŭvido] de [[Google Books|Guglo-libroj]]).&lt;br /&gt;
 Stefan Gmünder: [http://derstandard.at/2000022876346/Stefan-ZweigEin-Schriftsteller-am-Schaupranger ''Stefan Zweig: Ein Schriftsteller am Schaupranger''.] En: ''[[Der Standard]]'', 28a de septembro 2015.&lt;br /&gt;
 Jan Küveler: [https://www.welt.de/kultur/literarischewelt/article146574143/Stefan-Zweig-war-ein-Exhibitionist.html ''Stefan Zweig war ein Exhibitionist''.] En: ''[[Die Welt]]'', 18a de septembro 2015.&lt;/ref&gt;  En tiu tendenco kiu minacis la civilan ekziston de Zweig, la germana akademiulo Weinzierl vidas psikodinamikajn mekanismojn kiuj pelus Zweig laŭ arta perspektivo.&lt;ref&gt;[http://oe1.orf.at/artikel/417982 ''Stefan Zweigs brennendes Geheimnis.''] En: ''[[ORF|orf.at]]'', 19a de septembro 2015.&lt;/ref&gt;  La krimmedicina psikiatro kaj medicina historiisto Dieckhöfer el Bonn, priskribis la fenomenon ekshibicio por la poeto Zweig &quot;finfine kiel pasema provizora sindromo de evoluanta karakteromaturiĝo [...] meze de kulture seksmalfavora, korpomalfavora medio,&quot; kun finfine &quot;sana bonfarto kaj veo&quot; regantaj.&lt;ref&gt;Klemens Dieckhöfer: ''Stefan Zweig (1881–1942) und die Bedeutung des Bionegativen in seinem Leben. Ein Beitrag zur Frage seines Exhibitionismus und als Kommentar aus psychiatrischer Sicht.'' ''(Stefan Zweig (1881-1942) kaj la graveco de la bionegativo en lia vivo. Kontribuo al la demando de lia ekshibicio kaj kiel komento de psikiatria perspektivo.'') In: ''Medizinhistorische Mitteilungen. Zeitschrift für Wissenschaftsgeschichte und Fachprosaforschung.'' Band 34, 2015, paĝoj. 129–135,  p. 134.&lt;/ref&gt; 

Zweig vivis grandburĝan ([[:de:Großbürger|de]]) vivstilon kaj vojaĝis grandskale. Laŭ la konsilo de [[Walther Rathenau]], li vizitis [[Brita Hindio|britan Hindio]]n (kun [[Kolkato]], [[Varanasio]], [[Gvalior]], [[Jangono]] en [[Birmo]] ) kaj [[Srilanko|britan Cejlonon]] dum kvin monatoj en novembro 1908 kaj Amerikon en februaro 1911. Tiuj vojaĝoj donis al li kontaktojn kun aliaj verkistoj kaj artistoj, kun kiuj li ofte konservis longdaŭran korespondadon. Sed li ankaŭ invitis ilin hejme. Tiel li notis en sia taglibro por la 10-a de novembro 1912&lt;ref name=&quot;SZ&quot;&gt;[https://www.elke-rehder.de/stefan-zweig/stefan-zweig-adressbuch.htm ŝlosilvorto ''Hugo Wolf''] en ''Biographie zu den Namen in Stefan Zweigs letztem Adressbuch (1940/42),'' pretigita de {{ill|lingvo=de|trad=Elke Rehder|eo=Elke Rehder}}.&lt;/ref&gt;  vesperon kun {{Ill|lingvo=de|trad=Felix Braun|eo=Felix Braun}}, [[Franz Theodor Csokor]], {{Ill|lingvo=de|trad=Victor Fleischer|eo=Victor Fleischer}},  {{Ill|lingvo=de|trad=Emil Lucka|eo=Emil Lucka}} kaj la poeto-juristo {{Ill|lingvo=de|trad=Hugo Wolf (Schriftsteller)|eo=Hugo Wolf}}. Zweig ankaŭ estis entuziasma kolektanto de aŭtografoj fama en la fakaj cirkloj.

Ĉe la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]], Zweig, kiel li skribas en la libro ''Die Welt von Gestern'' (La mondo de hieraŭ) :
&lt;blockquote&gt;&quot;... provizore tute neniuj militaj devoj, ĉar mi estis deklarita netaŭga por ĉiuj miaj armeaj taskoj... Aliflanke, por relative juna persono en tiu tempo, estis neelteneble atendi ĝis iu trenus lin el lia mallumo kaj ĵetus lin en alian lokon al kiu li ne apartenis. Do mi ĉirkaŭrigardis por laboro, kie mi almenaŭ povus atingi ion sen esti provokema, kaj la fakto, ke unu el miaj amikoj, altranga oficiro, estis en la {{Ill|lingvo=de|trad=Österreichisches_Staatsarchiv#Kriegsarchiv|eo=militarkivo}}, ebligis ke mi estu dungita tie. Ni sukcesis peti [[Rainer Maria Rilke]] en la aĝo de preskaŭ kvardek jaroj por niaj malproksimaj militarkivoj... li baldaŭ estos liberigita danke al afabla medicina ekzameno.&quot;
&lt;/blockquote&gt;
Zweig nun decidis, ankaŭ sub la influo de unu el siaj amikoj, la franca [[Pacismo|pacisto]] [[Romain Rolland]], &quot;komenci mian personan militon: la batalon kontraŭ la perfido de la racio al la nuna amaspasio&quot;. Li priskribis kion li sentis dum ĉi tiu tempo jene:
&lt;blockquote&gt;
“De la komenco mi ne kredis je 'venko' kaj nur unu aferon certe sciis: ke eĉ se ĝi povus esti atingita per troaj oferoj, ĝi ne pravigus tiujn oferojn. Sed mi ĉiam restis sola inter ĉiuj miaj amikoj kun tiaj avertoj, kaj la konfuzita hurlado de venko antaŭ la unua pafo, la disdono de militakiro antaŭ la unua batalo ofte igis min dubi, ĉu mi mem estas freneza inter ĉiuj ĉi tiuj prudentuloj aŭ pli ĝuste sole, terure veka meze de ilia ebrieco.”&lt;ref&gt;Stefan Zweig: ''Gesammelte Werke in Einzelbänden. Die Welt von Gestern, Erinnerungen eines Europäers.'' S. Fischer, Frankfurt am Main 1981, ISBN 3-10-097047-0, p 290.&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

En 1917 li unue ricevis forpermeson de militservo kaj poste liberigita tute. Preparado por la prezento de lia tragedio &quot;Jeremio&quot; ĉe la urba teatro donis al Zweig la ŝancon translokiĝi al [[Zuriko]]. Ĉi tie en neŭtrala Svislando, li ankaŭ laboris kiel korespondisto por la Vienna ''Neue Freie Presse'' kaj ankaŭ publikigis sian humanisman opinion, kiu estis tute forigita de partiaj kaj povaj politikaj interesoj, en la germanlingva gazeto ''Pester Lloyd''. En Svislando en 1918 li renkontis {{Ill|lingvo=de|trad=Erwin Rieger|eo=Erwin Rieger}},&lt;ref&gt;Erwin Rieger: ''Stefan Zweig.'' Berlin 1928.&lt;/ref&gt; kiu poste publikigis la unuan biografion de Zweig.

Li havis specialan amikecon kun {{Ill|lingvo=de|trad=Alfons Petzold|eo=Alfons Petzold}}, kiu estas dokumentita per abunda korespondado dum periodo de 1911 ĝis 1922.&lt;ref&gt;''Alfons Petzold, Stefan Zweig: Briefwechsel'', Peter Lang Publishing, New York, 1998, enkonduko kaj komentoj de David Turner, p. 1–11.&lt;/ref&gt;

=== 1919 ĝis 1933 - Salcburgaj jaroj ===
Post la fino de la milito, Zweig revenis al Aŭstrio. Hazarde, li alvenis la 24-an de marto 1919, la saman tagon kiam la lasta aŭstra imperiestro, [[Karolo la 1-a (Aŭstrio)|Karolo la 1-a]], foriris al ekzilo en Svislando. Zweig poste priskribis ĉi tiun renkonton ĉe la landlimo en sia verko ''Die Welt von Gestern'' (la mondo de hieraŭ)&lt;ref&gt;''Die Welt von Gestern.'' p. 326 kaj sekvaj&lt;/ref&gt;.

Zweig vizitis [[Salcburgo]]n, kie li aĉetis la malbonstatan domegon {{ill|lingvo=de|trad=Paschinger Schlössl|eo=Paschinger Schlössl}} sur la monteto {{ill|lingvo=de|trad=Kapuzinerberg|eo=Kapuzinerberg}}  dum la milito en 1917 por tie vivi poste. En januaro 1920 li edziĝis al [[Friderike Winternitz]], divorcita de la ĵurnalisto Felix Winternitz, kaj kiu alportis du filinojn en la geedziĝon.

Sub la premo de progresanta [[inflaciego|inflacio]] en Germanio kaj Aŭstrio, kiu verŝajne longtempe ege malfaciligus importi eksterlandajn librojn en germanlingvajn landojn por legi en la originala versio, Zweig konsilis la eldoniston de la Leipziger Insel Verlag, Anton Kippenberg, eldoni fremdlingvan literaturon en la originalaj lingvoj kiel ''&quot;Orbis Literarum&quot;'', kiu devis konsisti el kolektoj ''{{ill|lingvo=de|trad=Bibliotheca Mundi|eo=Bibliotheca Mundi}}, {{ill|lingvo=de|trad=Libri Librorum|eo=Libri Librorum}}, {{ill|lingvo=de|trad=Reihe Pandora|eo=Reihe Pandora}}''. Tamen, la tri serioj restis konsiderinde sub la atendataj vendokvantoj kaj finiĝis post nur kelkaj jaroj.&lt;ref&gt;Susanne Buchinger: ''Stefan Zweig – Schriftsteller und literarische Agent. Die Beziehungen zu seinen deutschsprachigen Verlegern (1901–1942)''. Buchhändlervereinigung, Frankfurt am Main 1998, p.&amp;nbsp;152.&lt;/ref&gt;

Kiel engaĝita intelektulo, Stefan Zweig impete kontraŭbatalis [[naciismo]]n kaj [[Venĝismo|revanĉismon]] kaj reklamis la ideon de spirite unuigita Eŭropo. En la 1920-aj jaroj li verkis multe: rakontojn, dramojn, novelojn. La kolekto de historiaj momentfotoj ''Sternstunden der Menschheit '' (Stelhoroj de la homaro) de 1927 daŭre estas unu el liaj plej sukcesaj libroj hodiaŭ.

En 1928 Stefan Zweig vojaĝis al [[Sovetunio]], kie liaj libroj estis publikigitaj en la rusa pro instigo de [[Maksim Gorkij]], kun kiu li korespondis. Li dediĉis sian libron ''Die Heilung durch den Geist'' (Sanigo per la menso, 1931) al Albert Einstein. Stefan Zweig estis proksima amiko de [[Joseph Roth]] kaj ankaŭ subtenis lin finance. (Ilia korespondado 1927–1939 estis publikigita.)

=== 1934 ĝis 1942 - jaroj da ekzilo ===
{{Ĉefartikolo|Lotte kaj Stefan Zweig : vojaĝoj al Ameriko}}

Post kiam la [[Nazia potencopreno en Germanio|nacisocialistoj kaptis potencon]] en la [[Nazia Germanio|Germana Regno]] en 1933, ilia influo ankaŭ estis sentita en [[Aŭstrio]] en la formo de bombadteroro kaj senkaŝaj aperoj de la [[Sturmabteilung|SA]]. La [[Kristan-Sociala Partio de Aŭstrujo|kristanaj socialistoj]] defendis sin kontraŭ la nacisocialistoj - ekzemple malpermesante la [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|NSDAP]] post ĵetgrenado kontraŭ kristanaj {{ill|lingvo=de|trad=Wehrturner|eo=germanaj armeaj gimnastikistoj}}. Ili antaŭe aboliciis demokration por povi forigi la socialdemokratojn (vidu {{ill|lingvo=de|trad=Selbstausschaltung des Parlaments|eo=Memelimino de parlamento}}); Zweig konsideris la nacisocialisman minacon de Salcburgo, praktike vidalvide de la domicilo de Hitler sur la [[Obersalzberg]], tre grava kaj vidis ĝin kiel &quot;preludo [al] multe pli ampleksaj intervenoj.&quot; &lt;ref&gt;''Die Welt von Gestern''. p. 445.&lt;/ref&gt;

La 18-an de februaro 1934, kelkajn tagojn post la {{ill|lingvo=de|trad=Februarkämpfe 1934|eo=februara ribelo de la socialdemokrato}} kontraŭ la [[Aŭstrofaŝismo|aŭstrofaŝisma]] {{ill|lingvo=de|trad=Ständestaat (Österreich)|eo=federacia ŝtato}}, kvar policistoj traserĉis la domon de la deklarita [[Pacismo|pacisto]] Stefan Zweig ĉar estis denunco ke ekzistis armiloj de la [[Respublika Ŝirmligo]] en lia domo.&lt;ref&gt;''Die Welt von Gestern''. p. 444.&lt;/ref&gt; Kvankam Zweig rimarkis ke la serĉo estis nur ŝajne farita, li tamen estis profunde trafita pro ĝi, entrajniĝis du tagojn poste kaj [[Elmigrado|elmigris]] al [[Londono]].

[[Dosiero:120510 LgdV Buch nah-200dpi (7170998648).jpg|eta|Elsavita ekzemplero de la novelo „[[Amok]]“ de Zweig post librobrulado]]
En la [[Nazia Germanio|Germana Regno]], [[Insel Verlag]] jam ne plu rajtis publikigi liajn librojn, sed estis publikigitaj fare de la eldonejo de {{ill|lingvo=de|trad=Herbert Reichner|eo=Herbert Reichner}} en Vieno, por kiu Zweig ankaŭ funkciis kiel literatura konsilisto dum tiuj jaroj..&lt;ref&gt;Susanne Buchinger: ''Stefan Zweig – Schriftsteller und literarischer Agent'', Frankfurt am Main 1998, paĝo 235.&lt;/ref&gt; Tamen, kontaktoj kun Germanio ne finiĝis. Li ankaŭ vojaĝis al Sudameriko. En marto 1933 la filmadapto de lia novelo ''Brennendes Geheimnis'' (''Brulanta sekreto'') estis montrita en kinejoj. Ĉar la titolo kaŭzis multe da mokado pro la [[Incendio de Reichstag]], plia montrado de la filmo estis malpermesita.&lt;ref&gt;''Die Welt von Gestern.'' p. 334 (ĉapitro ''Incipit Hitler'').&lt;/ref&gt;  Li povis verki la libreton por la opero ''[[Die schweigsame Frau]]'' (''la silentema virino'') por [[Richard Strauss]] ; La opero estis prezentita ĉe la Dresdena Opero surbaze de la persona permeso de Adolf Hitler, sed poste estis nuligita pro la judeco de la verkinto.&lt;ref&gt;''Die Welt von Gestern.'' p. 428 skv.&lt;/ref&gt;  Zweig estis metita en la {{ill|lingvo=de|trad=Liste der 1933 verbrannten Bücher|eo=librobrulliston}} kaj en 1935 estis aldonita al la {{ill|lingvo=de|trad=Liste verbotener Autoren während der Zeit des Nationalsozialismus|eo=listo de malpermesitaj verkintoj}}. En la aŭstria federacia ŝtato li daŭre estis ege aprezita, dum en Nacisocialisma Germanio li estis konsiderita &quot;nedezirinda&quot;. Lia imperia germana eldonisto, Anton Kippenberg de Insel Verlag, devis disiĝi de sia plej grava sukcesa verkinto. Vivinte en ekzilo en Anglio, Zweig ankoraŭ povis atingi germanlingvan publikon per la eldonejo Reichner en Vieno; Post kiam Aŭstrio estis [[Anschluss|aneksita]] al la Germana Imperiestra Regno, liaj germanaj verkoj estis presitaj en Svedio, kaj li restis unu el la plej vaste legataj verkintoj de sia tempo internacie.&lt;ref&gt;Arnold Bauer: ''Stefan Zweig''. Colloquium Verlag, Berlin, 1985, ISBN 3-7678-0659-2.&lt;/ref&gt;

Lia geedziĝo kun [[Friderike Winternitz|Friderike Zweig]], de kiu li vivis apartigita post sia fuĝo el Salcburgo en 1934, finiĝis en eksgeedziĝo en Londono en novembro 1938. Li ligiĝis al sia sekretario [[Charlotte Altmann]] (1908–1942), kiu devenis de juda fabrikposedantfamilio,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.deutschlandfunkkultur.de/eine-ungleiche-beziehung.950.de.html?dram:article_id=254903 |titolo=- Eine ungleiche Beziehung |dato=2020-05-29}}&lt;/ref&gt; kiu ne pasis nerimarkita de lia edzino.&lt;ref&gt;[[Friderike Winternitz|Frederike M. Zweig]]: ''Stefan Zweig. Wie ich ihn erlebte.'' Neuer NV Verlag, Stockholm 1947, Ĉap. ''Das Haus zerbricht''.&lt;/ref&gt;  En 1939 li edziĝis kun Charlotte Altmann, kiu sekvis lin dum siaj vojaĝoj. Tamen, kontakto kun lia unua edzino neniam interrompiĝis; ekzistis intima korespondado per leteroj ĝis lia morto, kaj ekzistis ankaŭ diversaj personaj renkontoj.

[[Dosiero:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|eta|La domo de Stefan Zweig en Petrópolis]]
Antaŭ la komenco de la Dua Mondmilito, Stefan Zweig petis britan civitanecon. Li translokiĝis kun sia edzino de Londono al [[Bath]] en julio 1939 kaj aĉetis domon tie (Rosemount, angulo de Lyncombe Hill). Ĉi tie li komencis labori pri la biografio de [[Honoré de Balzac]]. Post la morto de [[Sigmund Freud]] ĉe la funebra ceremonio la 26-an de septembro 1939 en Golder's Green Crematorium en Londono, li donis al sia amiko adiaŭan paroladon, kiu estis publikigita sub la titolo ''Worte am Sarge Sigmund Freuds''. Antaŭ ol li ricevis britan civitanecon en 1940, li devis regule raporti al la polico kiel &quot;malamika fremdulo&quot; ({{ill|lingvo=en|trad=Enemy alien|eo=Enemy alien}}) kaj ne rajtis vojaĝi sen permeso..&lt;ref&gt;Arturo Larcati, Klemens Renoldner, Martina Wörgötter (Hrsg.): ''Stefan-Zweig-Handbuch.'' de Gruyter, Berlin 2018, ISBN 978-3-11-030415-2, [https://books.google.at/books?id=uZFdDwAAQBAJ&amp;pg=PA33 p. 33].&lt;/ref&gt; Kun sia brita pasporto en 1940 li vojaĝis tra Novjorko, Argentino kaj Paragvajo finfine al Brazilo, lando, kiu iam donis al li triumfan bonvenigon kaj por kiu li havis konstantan enirpermeson. Laŭ la biografo de Zweig {{ill|lingvo=pt|trad=Alberto Dines|eo=Alberto Dines}}, Zweig, kiel famulo, ricevis tiun permanentan vizon malgraŭ la antisemitismo de la diktaturo de [[Getúlio Vargas]] ĉar li volis verki libron en favoro de Brazilo kontraŭe.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |aŭtoro=Klaus Hart |url=http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/uebersicht/schlechte-menschen-1.1247073 |titolo=Schlechte Menschen. Antisemitismus in Südamerika – weit verbreitet und wenig erforscht |verko=[[Neue Zürcher Zeitung]] |dato=2008-11-11 |alirdato=2013-07-15}}&lt;/ref&gt;  La monografio ''Brazilo'' estis publikigita en 1941.&lt;ref&gt;{{libro |lingvo=de |verkinto=Kai Nonnenmacher |titolo=Vor der Morgenröte|subtitolo=Stefan Zweig in Brasilien  |originala titolo= |jaro=2016-06-06 |vol= |loko= |eldonejo= |paĝoj= |paĝo= |isbn= |bnf= |dnb=||Online=[https://www.academia.edu/25907275/Vor_der_Morgenr%C3%B6te_Stefan_Zweig_in_Brasilien academia.edu]}}&lt;/ref&gt;

En 1941, la nacisocialistoj revokis la doktorecon, kiu estis deklarita nula kaj malplene per la Senata rezolucio de la Universitato de Vieno la 10-an de aprilo 2003, post kiam ĉiuj implikitaj en la revoko jam mortis.

=== Morto ===
[[Dosiero:Stefan Zweig Kapuzinerberg Salzburg.jpg|eta|Stefan Zweig, busto far {{ill|lingvo=de|trad=Josef Zenzmaier|eo=Josef Zenzmaier}}, starigita en 1983 en Salcburgo sur Kapuzinerberg]]
En la nokto de la 22-a ĝis la 23-a de februaro 1942, Stefan Zweig forprenis de si la propran vivon per superdozo de {{ill|lingvo=de|trad=Barbital|eo=Veronalo}} en [[Petrópolis]] en la montoj proksimume 50 kilometrojn nordoriente de [[Rio-de-Ĵanejro]].&lt;ref&gt;Matthias Rüb: ''Das Phantasma Brasilien. Die letzten Lebensmonate in Petrópolis verbrachte der Schriftsteller Stefan Zweig angeblich im Glück.'' En: [[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] 23an de februaro 2017, p. 9.&lt;/ref&gt; Li suferis pro deprimiĝaj kondiĉoj dum jaroj. La mortatesto deklaras la tempon de morto kiel la 23-an de februaro 1942 je 12:30 kaj la mortokaŭzon kiel &quot;prenado de veneno - memmortigo&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.casastefanzweig.org/sec_foto_view.php?id=97 |wayback=20130927161329 |titolo=laŭ mortatesto |archiv-bot=2023-01-15 03:33:07 InternetArchiveBot |alirdato=2023-12-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130927161329/http://www.casastefanzweig.org/sec_foto_view.php?id=97 |arkivdato=2013-09-27 }}: ''ingestão de substancia toxica – suicidio''&lt;/ref&gt;  Lia edzino Lotte sekvis Zweig en morto. Hejmlaboristoj trovis ilin ambaŭ en sia lito ĉirkaŭ la 16-a: li kuŝis surdorse kun la manoj kunplektitaj, ŝi apogis sin kontraŭ lia flanko.&lt;ref&gt;Thomas Milz: {{Citaĵo el la reto |url=http://www.caiman.de/04_08/art_1/index.shtml |wayback=20120122103151 |titolo=''Brasilien: Verloren im Paradies. Stefan Zweig in Petrópolis''. |alirdato=2023-12-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120122103151/http://www.caiman.de/04_08/art_1/index.shtml |arkivdato=2012-01-22 }} In: ''caiman.de'', 2008, Nr.&amp;nbsp;4.&lt;/ref&gt;  

En sia [[s:Adiaŭa_letero_de_Stefan_Zweig|adiaŭa letero]], Zweig skribis ke li forlasis sian vivon &quot;memvole kaj kun klara menso.&quot; La detruo de lia &quot;spirita hejmo Eŭropo&quot; elradikigis lin pro lia sento ke lia forto estis &quot;elĉerpita pro la longaj jaroj da senhejma vagado.&quot;&lt;ref&gt;''[[s:Adiaŭa_letero_de_Stefan_Zweig|Adiaŭa letero de Stefan Zweig]]''. ([[Vikifontaro]])&lt;/ref&gt;  La samon li ankaŭ esprimis en la antaŭparolo de ''&quot;Die Welt von Gestern&quot;'': 
&lt;blockquote&gt;
&quot;Mia literatura verko estas forbruligita al cindroj, en la lingvo en kiu mi skribis ĝin, en la sama lando, kie miaj libroj igis amikoj milionojn da legantoj.&lt;br/&gt;Do mi ne plu apartenas al iu ajn loko, ĉie fremdulo kaj en plej bona kazo gasto; la vera hejmo, kiun mia koro elektis, Eŭropo, ankaŭ perdiĝis por mi, de kiam ĝi estis memmortige disŝirita en fratmortigaj militoj jam la duan fojon.&quot;&lt;ref&gt;''&quot;Die Welt von Gestern&quot;'' p.10 &quot;Mein literarisches Werk ist in de Sprache, in der ich es geschrieben, zu Asche gebrannt worden, in eben demselben Land, wo meine Bücher Millionnen Leser sich zu Freunden gemacht. &lt;br/&gt;
So gehöre ich nirgends mehr hin, überall Fremder und bestenfalls Gast; &lt;br/&gt;
auch die eigentliche Hiemat, die mein Herz sich erwählt, Europa, ist mir verloren, seit es sich zum zweiten Mal selbstmörderisch zerfleischt im Bruderkriege.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
La decido de Zweig fini sian vivon ne renkontis universalan komprenon, precipe ĉar lia materiala ekzisto, male al tiu de multaj kolegoj verkistoj en ekzilo, estis sekura. Stefan Zweig iĝis simbolo por intelektuloj fuĝantaj de tiraneco en la 20-a jarcento. Kun tio en menso, la {{ill|lingvo=pt|trad=Casa Stefan Zweig|eo=Casa Stefan Zweig}}  estis starigita en lia lasta hejmo en Petrópolis, muzeo kiu celas konservi la memoron ne nur pri lia laboro. &lt;ref&gt;Ulrike Wiebrecht: [http://www.taz.de/4/reise/suedamerika/brasilien/artikelseite/1/keine-zukunft-im-miniatur-ischl/ ''Keine Zukunft im Miniatur-Ischl''.] En: ''[[die tageszeitung]]'', 25an de februaro 2009. – Marlen Eckl: '' {{citaĵo el la reto |url=http://www.topicos.net/fileadmin/pdf/2006/2/stefan_zweig-museum.pdf |wayback=20120131151035 |titolo=Ein winziger Bungalow in herrlicher Landschaft. |alirdato=2023-12-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120131151035/http://www.topicos.net/fileadmin/pdf/2006/2/stefan_zweig-museum.pdf |arkivdato=2012-01-31 }}'' En: ''tópicos'', 2006, Nr.&amp;nbsp;2, (PDF; 137&amp;nbsp;kB), komparu [http://www.casastefanzweig.org/ casastefanzweig.org]&lt;/ref&gt;

Pri la pacismo de Zweig [[Thomas Mann]] skribis en 1952 je la deka datreveno de lia morto: „Estis tempoj, kiam lia radikala, senkondiĉa pacismo turmentis min. Li ŝajnis preta permesi al malbono regi, se nur la afero, kiun li malamis antaŭ ĉio, milito, povus per tio esti evitita. La problemo estas nesolvebla. Sed ĉar ni lernis kiel eĉ bona milito produktas nenion krom malbono, mi pensas alimaniere pri lia sinteno tiam - aŭ almenaŭ provas pensi alimaniere pri ĝi.&quot;&lt;ref&gt;[[Thomas Mann]]: ''Reden und Aufsätze.'' Volumo 11 el ''Gesammelte Werke.'' S. Fischer, Frankfurt am Main 1960, p. 525.&lt;/ref&gt;

Tiel strikte kiel Stefan Zweig postulis kompletan apartigon de spirito kaj politiko, li defendis unuiĝintan Eŭropon en la tradicio de [[Henri Barbusse]], [[Romain Rolland]] kaj [[Émile Verhaeren]].

En 2017, li estis postmorte honorita de la brazila registaro kun la plej alta ordo por eksterlandanoj, la ''{{ill|lingvo=pt|trad=Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|eo=Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul}}'', la Nacia Ordeno de la Suda Kruco kun la grado de Komandanto (''Comendador ).''&lt;ref&gt;[http://orf.at/stories/2419396/ ''orf.at: Brasilien ehrt Zweig postum mit höchster Auszeichnung'']. Artikolo de la 18a de decembro 2017.&lt;/ref&gt; La ​​aŭstria ambasadoro akceptis la premion anstataŭ li ĉe la Casa Stefan Zweig en Petrópolis. En pli fruaj jaroj, strato en la distrikto Laranjeiras de Rio, Rua Stefan Zweig, kie membroj de la burĝa klaso havas domojn, estis nomita laŭ li. Stratoj en [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] kaj grandurbo en la norda periferio ankaŭ estis nomitaj laŭ li. Ankaŭ ''Escola Estadual'' en la distrikto Vila Ivone en la sudoriento de San-Paŭlo portas lian nomon. La {{ill|lingvo=de|trad=Pädagogische Hochschule Salzburg|eo=Salcburga Universitato de Edukado}} nomiĝas Stefan Zweig ekde 2014.

=== Pacisto ===
Dum multaj vojaĝoj, Stefan Zweig konatiĝis kun poetoj, artistoj kaj muzikistoj el la tuta mondo, kaj cetere iĝis amiko de [[Romain Rolland]], [[Arthur Schnitzler]] kaj [[Émile Verhaeren]]. Li skribis pri tiuj renkontoj en unu el siaj libroj: ''Rememoroj kaj renkontoj''. Liaj [[pacismo|pacismaj]] kaj kosmopolitaj idealoj pli kaj pli maturiĝis, sed la [[Unua mondmilito]] abrupte neniigis tiun evoluon. Dum la milito, li skribis teatraĵon (&quot;Jeremias&quot;) por denunci la militon, kiun li abomenis. La tempo postmilita donis novajn esperojn kaj literaturajn sukcesojn, sed la proksimiĝanta [[faŝismo]] denove danĝerigis ĉiun esperon pri “Eŭropo sen kulturaj limoj”. En [[1933]]-[[1934]], Zweig fuĝis de la faŝistoj: unue al [[Britio]], poste al [[Brazilo]]. Li spertis profundan malesperon pro malbonaj novaĵoj el Eŭropo kaj pro la konscio ke liaj ideoj ne sukcesos.

== Listo de verkoj ==
* ''[[Émile Verhaeren]]'' (biografio, 1910)
* ''Brennendes Geheimnis'' ([[Brulanta sekreto]]) novelo (1911)
* ''[[Jeremia|Jeremias]]'' (kontraŭmilita dramo, 1918)
* ''Drei Dichter ihres Lebens. [[CASANOVA|Casanova]], [[Stendhal]], [[Tolstoj]]'' (tri biografioj)
* ''Drei Meister. [[Balzac]], [[Dickens]], [[Dostojevski|Dostojewski]]'' (tri biografioj)
* ''[[Joseph Fouché]]'' (biografia romano)
* ''Trumpf und Tragik des [[Erasmo de Roterdamo|Erasmus von Rotterdam]]'' (biografia romano)
* ''Der Kampf mit dem Dämonen. [[Friedrich Hölderlin|Hölderlin]], [[Heinrich von Kleist|Kleist]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]'' (tri biografioj)
* ''Ein Gewissen gegen die Gewalt, [[Castellio]] gegen [[Kalvino|Calvin]]'' (&quot;Konscienco kontraŭ perforto&quot;)
* ''Verwirrung der Gefühle'' (por tolerema novelo, 1927)
* ''[[Sternstunden der Menschheit]]'' (1927)
* ''Der Zwang'' (romano, 1927)
* ''[[Maria Stuart]]'' (biografia romano)
* ''Magellan'' (biografia romano pri [[Fernão de Magalhães]])
* ''[[Balzac]]'' (biografia romano)
* ''Phantastische Nacht'' (kvar noveloj)
* ''Unrast der Liebe'' (leteroj, kun Frederike Zweig)
* ''Menschen und Schicksale'' (biografioj)
* ''Europäisches Erbe'' (biografioj)
* ''[[Marie Antoinette]]'' (biografia romano, 1932)
* ''Ungeduld des Herzens'' (romano, 1939)
* ''[[Schachnovelle]]'' ([[Ŝaknovelo]], novelo, 1941)
* ''[[Brasilien. Ein Land der Zukunft]]'' - vojaĝlibro kaj iel utopio (1941)
* ''[[Die Welt von gestern]]'' (membiografio, 1941)

== En Esperanto aperis ==
* ''Stefan Zweig pri Romain Rolland'' (Esperanto, marto 1930, p.&amp;nbsp;51-52)
* ''[[La Okuloj de la Eterna Frato]]'', legendo, tradukis [[Helene Wolff]]. Ksilografaĵoj de [[Fritz Dücker]]. [[Kolonjo|Köln]]: Wolff, 1932. 64 paĝoj.
* ''[[Brulanta sekreto]] kaj aliaj rakontoj'', tradukis [[Kathe R. Schwerin]] kaj [[Paul E. Schwerin]]. [[Rickmansworth]]: Esperanto Publ. Co., 1949. 158 paĝoj - (''La &quot;Epoko&quot; Libroj'' 9)
* ''La nevidebla kolekto (Die unsichtbare Sammlung)'', epizodo el la germana inflacio, tradukis [[Grete Breunlich]]. Reviziita de [[Karl Beckmann]]. [[Vieno|Wien]], 1972. 17 paĝoj.
* ''[[Ŝaknovelo]] (Schachnovelle)'', tradukis [[Vinko Oŝlak]]. - [sen loko., proks. 1996]. 39 folioj.
* ''[[Dudek kvar horoj el la vivo de virino]]'', tradukis [[Detlef Karthaus]]. Moskvo: Eldonejo [http://impeto.trovu.com Impeto], 2016, 62 paĝoj.
* [[La Spirita Unueco de la Mondo|La spirita unueco de la mondo]], prelego eldirita en 1936 en Rio de Janeiro.
{{Projektoj}}
== Rete legeblaj verkoj ==
* [http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zweig,%20stefan%20-%20brulanta%20sekreto.pdf Brulanta sekreto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120120083758/http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zweig,%20stefan%20-%20brulanta%20sekreto.pdf |date=2012-01-20 }}, en Esperanto
* [http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zweig,%20stefan%20-%20sxaknovelo.pdf Ŝaknovelo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110818052407/http://i-espero.info/files/elibroj/eo%20-%20zweig,%20stefan%20-%20sxaknovelo.pdf |date=2011-08-18 }}, en Esperanto, traduko de [[Vinko Ošlak]]
* [http://arnolag.free.fr/Zweig/Shaknovelo.pdf Shachnovelle / Ŝaknovelo] dulingva germana kaj Esperanto, traduko de Raymond Frieß
* [[s:Ŝaknovelo|Ŝaknovelo]] traduko de Raymond Frieß.
* [http://gutenberg.spiegel.de/autor/stefan-zweig-667 Verkaro en germana lingvo, rete legebla]
==Vidu ankaŭ==
* [[Centro Stefan Zweig en Salcburgo]]

==Referencoj kaj notoj ==
{{Referencoj|2}}
{{Bibliotekoj|PeEnEo=3988|PND=118637479|LCCN=n/79/138567|VIAF=19685936|TSURL=viaf/19685936}}
{{Unua}}
{{Vivtempo|Zweig, Stefan}}

[[Kategorio:Stefan Zweig| ]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Sinmortigintoj]]</text>
      <sha1>rk5mh0i2v2emfo4d1h8udg8u0rzk1in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toronto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4151</id>
    <revision>
      <id>9393076</id>
      <parentid>9281437</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9393076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9042" sha1="0gr8swcmlh2e9mj63k1drcex5u302ad" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| bildo=
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Toronto Montage 2020.jpg
 | dosiero2 = Montage of Toronto 7.jpg
 | dosiero3 = Toronto collage.jpg
 | dosiero4 = TE-Collage Toronto.png
 | dosiero5 = Toronto montage.png
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| bildo-larĝeco = 300px
| lando = {{Kanado}}
| mapo=Toronto map.png
| provinco = [[Dosiero:Flag of Ontario.svg|20ra]] [[Ontario]]
| titolo de administra unuo1 = Historia regiono
| administra unuo1 = [[Supra Kanado]]
| estro =  {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})&lt;/small&gt;
| regiono-ISO=CA-ON
| Mapo en angulo=&lt;!--funkcias eĉ sen valoro!--&gt;
| zomo=9
| situo de=Situo de Toronto en [[Ontario]]
| tipo1 = reliefo
| situo sur mapo2= Kanado
| situo de2=Situo de Toronto en [[Kanado]]
| tipo2 = reliefo
| areo = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} round 2}}|km²}} &lt;!-- ĉio tio nur por eviti tro detalan ciferaron post la komo --&gt;
}}
'''Toronto'''&lt;ref name=&quot;PIV&quot;&gt;[https://vortaro.net/#Toronto_kd Toronto] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net&lt;/ref&gt; ({{lang-en|Toronto}} [tʌɹɑn(t)o̞], loka prononco [TRA-na]), la plej granda urbo de [[Kanado]], situas ĉe la norda bordo de [[Lago Ontario]]. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kaj la ''Greater Toronto Area'' (GTA), granda regiono de Toronto, vastas je {{unuo|5868|km²}} kaj enhavas ĉirkaŭ {{formatnum:5500000}} loĝantojn. La Municipo de Metropola Toronto, formita en 1954, estis la unua unuigo de metropola regado en [[Nordameriko]]. Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]].

Toronto estas verŝajne indiĝena nomo kiu signifas &quot;Kunvenejo&quot;. La francoj estigis Fortikaĵon Rouillé, sed ili bruligis la fortikaĵon dum la milito en 1759. La britoj komencis loĝi tie en 1793, kaj nomis la lokon &lt;!--[[York (Supra Kanado)|--&gt;York. Kiam York urbiĝis en 1834, John Graves Simcoe renomis ĝin Toronto. ([https://web.archive.org/web/20160305163424/http://esperanto.ca/eo/toronto/historio Pli longan urban historion el la retejo de la landa asocio de UEA, arkivigite laŭ stato de marto 2016])

La registaro de Ontario estas ĉe ''Queen's Park'' (Reĝina Parko) en Toronto.

Toronto estas grava financa centro de Kanado. La [[Toronta Borso]] estas en la strato Bay, kaj staras multaj altaj bankaj kaj komercaj nubskrapuloj en la centro de la urbo. La [[CN (Kanada Nacia) Turo]] estas gvidosigno kaj simbolo de Toronto. La turo konstruiĝis je 1976 por solvi la komunikadajn problemojn kaŭzitajn de la aliaj ĉielskrapuloj en la urbocentro. La CN-turo estas 553 metrojn alta kaj estis la plej alta liberstaranta konstruaĵo en la mondo ĝis la konstruo de [[Burĝ Ĥalifa]]; ĝi ankoraŭ estas la plej alta turo en la mondo. La turistoj povas atingi la observejon je 447 metroj (aŭ 1465 futoj). Apud la CN-turo estas la [[Skydome]], granda sportejo sub fermebla &quot;ĉielkupolo&quot;.

[[Dosiero:Toronto - ON - Skyline bei Nacht.jpg|eta|maldekstre|Panoramo de Toronto nokte, meze estas CN tower, la eksa plejalta memstare staranta konstruaĵo de la mondo]]
Toronto estas ankaŭ granda kultura centro. Multaj diversaj etnoj loĝas en la granda regiono de Toronto: proksimume 335 000 ĉinoj, 222 000 sudazianoj, 275 000 afrikanoj, 250 000 judoj, kaj 72 000 mezorientanoj. En la urbo oni povas aŭdi multajn lingvojn el la tuta mondo, ĉefe la [[angla lingvo|anglan]], [[ĉina lingvo|ĉinan]] (ĉefe [[kantona lingvo|kantonan]]), [[itala lingvo|italan]] kaj [[portugala lingvo|portugalan]]. [[Loka radiostacio]] CHIN disaŭdigas elsendojn en 32 lingvoj. Estas tre multaj teatroj kaj etnaj restoracioj en Toronto.

== Historio ==
La [[Batalo de Jorko]] okazis la 27an de Aprilo, 1813, en Jorko (nuntempa Toronto), ĉefurbo de la kolonia provinco [[Supra Kanado]] (nuntempa Ontario), dum la Milito de 1812 inter usonanoj kaj britoj.

== Vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Prince Edward Viaduct.jpg|eta|maldekstre|230ra|Viadukto Princo Eduardo]]
La turistoj povas viziti la Reĝan Muzeon de Ontario kun 5 milionoj da objektoj, la Ontarian Scienco-Centron, kaj la [[Toronta Zoo|Torontan Zoon]], kun 5.000 bestoj. Somere, Toronto havas interesan havenon, insulon kaj ekspoziciejon. Vizito al vera kanada kastelo Casa Loma povus interesi.

La [[Viadukto Princo Eduardo]], komune aludita kiel '''Viadukto Bloor''', estas la nomo de [[Ĵaluziponto|ĵaluzia]] [[arkoponto]] en Toronto, kiu konektas la orienton de la strato Bloor, ĉe la okcidenta flanko de la pontosistemo, kun Danforth Avenue oriente.

La [[CN Tower]] (esperante: KN Turo; france CN Tour) estas telekomunikila [[turo]] kiu estis la plej alta liber-stara (sen subteniloj) strukturo en la mondo inter la jaroj 1976 kaj 2007, kiam la [[Burĝ Ĥalifa]] superpasis ĝian altecon. ''[[First Canadian Place]]'' estas [[nubskrapulo]] en la Financa Distrikto.

La [[Placo Yonge–Dundas]] estas publika placo ĉe la sudorienta angulo de la intersekcio de stratoj Yonge kaj Dundas en la centra parto de Toronto.

La [[Placo Nathan Phillips]] (angle ''Nathan Phillips Square'') estas la centra placo de Toronto, ĉe la intersekciĝo de Bay Street kaj Queen Street. Ĝi estis malfermita en 1965, kune kun Toronto City Hall, en honoro de Nathan Phillips, urbestro de la grandurbo de 1955 ĝis 1962. 

La [[Centro Rogers]] (angle ''Rogers Centre, SkyDome'' ĝis 2005) estas [[stadiono]] kun retirebla tegmento.

==Servoj==
* [[Hotelo Royal York]]
* [[Reĝa Konservatorio de Muziko]]
* [[Reĝa Ontaria Muzeo]]
* [[Toronta Metropola Universitato]]

== Eventoj ==
* [[Internacia filmfestivalo de Toronto]]

== Famuloj de Toronto ==
* Muzika grupo [[Barenaked Ladies]]
* [[Toronto Raptors]]

* [[Jim Carrey]] (de la filmoj &quot;The Mask&quot;, &quot;Bruce Almighty&quot;)
* [[Brooke D’Orsay]], aktorino
* [[Alwyn Hamilton]]
* [[Christopher Plummer]], aktoro
* [[Mike Myers]] (de la filmoj ''[[Austin Powers]]'' kaj ''[[Wayne's World]]'')
&lt;!--
* Eric McCormack (de la televido-serio &quot;Will &amp; Grace&quot;)
* John Candy (de la televidaj serioj &quot;SCTV&quot; kaj &quot;Saturday Night Live&quot; kaj multaj filmoj)
* Dave Foley (de la televido-rezulto &quot;Kids in the Hall&quot;)
--&gt;

== Mortintoj en Toronto ==
* [[Róbert Antal]], hungara akvopilkisto
* [[László Bozó (reĝisoro)]] kaj [[László Cserépy]] (hungaroj)
* [[József Juhász (aktoro)]] (hungaro)
* [[László Magyar (arkivisto)]]
* [[Tibor Polgár]], hungara komponisto
* [[Ilona Nagykovácsi]], hungara kantisto
* [[Dóra Pédery-Hunt]], hungara medalisto
* [[Géza Kresz (violonisto)]] hungara violonisto
* [[Béla Béldi]], hungara politikisto

== Esperanto-movado ==
Vigla Esperanto-klubo — [[Esperanto-Toronto]] — renkontiĝas ĉiusemajne, kaj estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie.

== Ĝemelaj urboj ==
''Partneraj urboj''

{|
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Ĉikago]], ([[Ilinojo]], [[Usono]])
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|25ra]] [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] ([[Germanio]])
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] [[Milano]] ([[Italio]])
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Chongqing]] ([[Ĉinio]])
|}

''Amikaj urboj''
{|
* [[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|25ra]] [[Varsovio]] ([[Pollando]])
* [[Dosiero:Flago-de-Nederlando.svg|25ra]] [[Amsterdamo]] ([[Nederlando]])
* [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Sagamihara]] ([[Japanio]])
* [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Kievo]] ([[Ukrainio]])
* [[Dosiero:Flago-de-Ekvadoro.svg|25ra]] [[Kito]] ([[Ekvadoro]])
* [[Dosiero:Flago-de-Vjetnamio.svg|25ra]] [[Ho-Chi-Minh-Urbo]] ([[Vjetnamio]])
|}

==Referencoj==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=toront}}
* [[Metroo de Toronto]]
* [[Tramtransporto en Toronto]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Toronto
 | Nordokcidente = [[Bramptono (Ontario)|Bramptono]]
 | Norde = [[Vaughan (Ontario)|Vaughan]]&lt;br /&gt;[[Richmond Hill (Ontario)|Richmond Hill]]
 | Nordoriente = [[Markhamo (Ontario)|Markhamo]]
 | Oriente = [[Pickering (Ontario)|Pickering]]&lt;br /&gt;Ajax&lt;br /&gt;Whitby&lt;br /&gt;Oshawa &lt;!--[[Ajax (Ontario)|Ajax]]&lt;br /&gt;[[Whitby (Ontario)|Whitby]]&lt;br /&gt;[[Oshawa (Ontario)|Oshawa]]--&gt;
 | Sudoriente = [[Ontario (lago)|Ontaria Lago]]
 | Sude = [[Ontario (lago)|Ontaria Lago]]
 | Sudokcidente = [[Oakville (Ontario)|Oakville]]
 | Okcidente = [[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]&lt;br /&gt;[[Burlington (Ontario)|Burlington]]&lt;br /&gt; [[Hamiltono (Ontario)|Hamiltono]]
}}
{{Granda dosiero|122 - Toronto - Septembre 2009.jpg|1000ra|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Toronto je septembro 2009}}}}
{{Kanadaj ĉefurboj}}
&lt;!-- {{Ontario}} Enmetu nur post kiam vi forigis pli-malpli ĉiujn ruĝajn ligilojn!!!--&gt;
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Toronto| ]]
[[Kategorio:Milionurboj]]
[[Kategorio:Urboj en Ontario]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Kanadaj Provincoj kaj Teritorioj]]</text>
      <sha1>0gr8swcmlh2e9mj63k1drcex5u302ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>6-a de junio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5110</id>
    <revision>
      <id>9393621</id>
      <parentid>9353895</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sliwinski</username>
        <id>12060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eventoj */  beatigo de naŭ salesanoj de Don Bosco, murditaj dum germana okupado de Pollando</comment>
      <origin>9393621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27356" sha1="i5afa1zyuc9wh9fzysbwmc8dnztbqzr" xml:space="preserve">{{KalendaroJunio}}
{{junio}}
La '''6-a de junio''' estas la 157-a tago de la jaro (la 158-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 208 tagoj restas.

Je la 6-a de junio okazis, interalie:

==Eventoj==
* [[824]]: [[Eŭgeno la 2-a]] iĝis papo
* [[848]]: [[Karlo la 2-a (Francio)|Karlo la 2-a]] kroniĝis en [[Orléans]] kiel reĝo de [[Okcidentfranka imperio]]
* [[863]]: [[Cirilo kaj Metodo]] alvenis al [[Grandmoravia imperio]] laŭ la peto de [[fürst]] Rostislav al imperiestro [[Miĥaelo la 3-a (Bizancio)|Miĥaelo la 3-a]]
* [[1242]]: [[Kontraŭjudismo]]: en [[Parizo]] laŭ ordono de antaŭa papo [[Gregorio la 9-a]] oni bruligis 24 librokolektojn de [[Talmudo]]
* [[1513]]: Venko de svisa armeo super la franca en batalo de Novara ([[Lombardujo]])
* [[1523]]: [[Gustavo Vasa]] ekreĝis en Svedio kun la sekva malfondo de la [[Unio de Kalmar]] - la tago iĝis [[nacia tago de Svedio]]
* [[1569]]: [[Vojevodio]] [[Kievo]] kaj [[Vojevodio Braclavo]] aliĝis al [[Krono de la Regno de Pollando]]
* [[1610]]: [[Francisko el Sales]] kunfondis en [[Annecy]] religiulinan [[Ordeno (eklezio)|Ordenon]] de [[Vizito de Maria]]
* [[1617]]: [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 2-a]] iĝis reĝo de Ĉeĥio
* [[1620]]: [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 2-a]] komisiis al [[Maksimiliano la 1-a (Bavario)|Maksimiliano la 1-a]] la [[administrado]]n de Ĉeĥio
* [[1654]]: [[Karolo la 10-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 10-a Gustavo]] iĝis reĝo de Svedio sekve de la [[abdiko]] de reĝino [[Kristina (Svedio)|Kristina]]
* [[1660]]: Reĝlandoj [[Svedio]] kaj [[Danio-Norvegio]] subskribis [[Traktato de Kopenhago|Traktaton de Kopenhago]], kiu finis la [[Nordia Milito 1655-1660|Nordian Militon]]
* [[1674]]: [[Barato]]: liberiginta [[ĝatio]]jn de [[Maharaŝtro]], [[Ŝivaĝi]] kroniĝis kiel unua [[maharaĝo]] de [[Maratha Imperio]]
* [[1683]]: [[Oksfordo]]: [[Muzeo Ashmolean]] malfermiĝis kiel unua universitata [[muzeo]] en la mondo
* [[1710]]: [[Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio)|Aŭgusto la 2-a]] dekrete fondis Reĝan Polan kaj Elektan [[Saksio|Saksian]] [[Manufakturo]]n de [[Porcelano]], en kiu de tiam estas produktata [[porcelano]] de [[Meißen]]
* [[1752]]: Incendio konsumis trionon de la teritorio de [[Moskvo]]
* [[1761]]: [[Pasado de Venuso]]
* [[1769]]: [[Markizo de Pombal]] metis [[inkvizicio]]n sub reĝan protekton en [[Portugalio]]
* [[1808]]: [[Joseph Bonaparte]] iĝis reĝo de Hispanio
* [[1808]]: [[Milito de Hispana Sendependiĝo]]: venko de hispana armeo en batalo de El Bruc (apud [[Barcelono]])
* [[1809]]: [[Svedio]] enkondukis konstitucion
* [[1844]]: [[Kristana Asocio de Junaj Viroj]] fondiĝis en [[Londono]]
* [[1859]]: Reĝino [[Viktoria (Britio)|Viktorino]] proklamis [[Kvinslando]]n sendependa
* [[1867]]: En [[Parizo]] pola [[migrado|elmigranto]] kaj [[januara ribelo|ribelinto]] Antoni Berezowski provis pafmortigi rusian [[imperiestro]]n [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandron la 2-a]]
* [[1882]]: Elektra [[gladilo]] patentigita en Usono
* [[1882]]: 100 000 mortigitaj kaŭze de [[ciklono]] kiu trafis [[Bombay]]
* [[1888]]: [[Unuiĝinta Reĝlando]] aneksis [[Kristnaskinsulo]]n
* [[1891]]: En [[Krakovo]] fondiĝis Krakova [[Volontulo|Volontula]] Savista Asocio
* [[1894]]: Germana futbalklubo [[Karlsruher SC]] fondiĝis
* [[1912]]: Vulkano [[Novarupta]] erupcias en [[Alasko]]
* [[Unua mondmilito]]
** [[1918]]: La tria batalo de Aisne (maldekstra alfluo de [[Uazo (rivero)|Uazo]]) finiĝis
* [[1919]]: [[Hungara reĝlando]]: Hungara Komunista Armeo malfondis [[Respubliko Prekmurje|Respublikon Prekmurje]]
* [[1919]]: [[Vatikano]]: Achille Ratti, posta papo [[Pio la 11-a]] estis nomumita [[apostola nuncio]] en [[Dua Pola Respubliko]]
* [[1920]]: [[Sopot]] estis enigita al [[Libera Urbo Dancigo]]
* [[1922]]: [[Dua Pola Respubliko]]: la dua fakul-[[registaro]] de Antoni Ponikowski falis
* [[1924]]: [[Frankfurt-Höchst]]: teknika administra konstruaĵo de Farbwerke Hoechst, dizajnita de arkitekto [[Peter Behrens]], estas inaŭgurita
* [[1925]]: [[Usono]]: aŭtomobila firmao [[Chrysler]] estis fondita sub gvido de [[Walter Chrysler]]
* [[1931]]: [[Vajmara Respubliko]]: [[Glaspalast (Munkeno)|Vitropalaco]] en [[Munkeno]] tute bruliĝis
* [[1932]]: [[Alexandru Vaida-Voevod]] la duan fojon iĝis ĉefministro de Rumanio
* [[1933]]: [[Usono]]: en [[Nov-Ĵerzejo]] ekfunkciis unua [[kinejo]]-[[parkumejo]]
* [[1939]]: [[Holokaŭsto]]: ŝipo transportinta 907 judajn [[rifuĝinto]]jn de la [[Tria Regno]] navigis de [[haveno]] al haveno rifuzita de ĉiuj
* [[Dua mondmilito]]
** [[1940]]: [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: germana 9-a Armeo trarompis la francan defendon - retiriĝo de du el kelkaj francaj armeoj al la dua defendzono
** [[1941]]: Al [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] alvenis unua transporto de 60 [[ĉeĥoj]]; [[Feldmarŝalo]] [[Wilhelm Keitel]] ordonis nome de [[Hitler]] mortpafi politikajn [[komisaro]]jn kaptitajn en [[Sovetunio]]; [[Sirio]]: lasta germana aviadilo kun pilotoj kaj mekanikistoj forlasis Sirion
** [[1942]]: [[Usono]] deklaris militon al [[Rumanio]], [[Bulgario]] kaj [[Hungario]]; [[pola ekzila registaro]] sendis al [[Aliancanoj]] noton pri preventado de la [[Operaco Reinhardt|ekstermo de judoj en Pollando]]; nokte [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Emden]]
** [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: al [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]] alvenis mil judoj de [[Provinco Vartlando]]; de la 6-a ĝis la 7-a de junio soveta aviado atakis fervojan nodon en Uniecza/Uneĉa ([[Smolenska provinco]]); [[germanoj]] masakris polan vilaĝon apud [[Sokołów Małopolski]] mortigante 10 personojn
** [[1944]]: [[T-Tago]]: [[Batalo de Normandio]] komenciĝis; [[Orientaj Limregionoj]]: [[Ruĝa Armeo]] transpaŝis antaŭmilitan polan [[landlimo]]n apud [[Sarni|Sarny]]
** [[1945]]: [[Brazilo]] deklaris militon al [[Japanio]]
* [[1946]]: [[Novjorko]]: [[National Basketball Association|Nacia Korbopilkada Asocio]] fondiĝis
* [[1949]]: Angla verkisto [[George Orwell]] publikigis sian [[romano]]n ''[[1984 (romano)|1984]]''
* [[1953]]: Aŭtoritatoj de [[Pola Popola Respubliko]] ordonis al [[radiofonio|radiofoniaj]] entreprenoj forigon en produktataj [[radioricevilo]]j de la [[radioondo]]j uzataj de la [[Radio Libera Eŭropo]]
* [[1954]]: Inaŭguro en [[Moskvo]] de la [[Monumento de Georgo la Longbraka (Moskvo)|Monumento de Georgo la Longbraka]]
* [[1956]]: [[Israelo]]: [[Universitato Tel-Avivo]] fondiĝis
* [[1959]]: [[Turkio]]: [[pluvo|pluvego]] kaŭzis inundon en [[Konya]] - 4000 [[besto]]j estis inunditaj
* [[1976]]: Tumultoj ĉe [[Soweto]] en [[Sud-Afriko]]
* [[1980]]: [[Pollando]]: la plej granda en [[Orienta Bloko]] [[festivalo]] de [[rok-muziko]] komenciĝis en [[Jarocin]]
* [[1981]]: En barata [[Biharo]] kelkcent personoj pereis pro falo de pasaĝera [[trajno]] de ponto al rivero
* [[1982]]: [[Libana milito de 1982|Libana milito]] komenciĝis - [[Israelo]] atakis sudan [[Libano]]n
* [[1984]]: [[Aleksej Paĵitnov]] inventis en Sovetunio popularan ludon [[Tetriso]]
* [[1984]]: [[Barato|Barata]] armeo konkeris [[Harmandir Sahib]], la sanktan lokon de [[sikismo]] (pereis 1200 homoj)
* [[1985]]: [[Brazilo]]: postrestaĵoj de [[Josef Mengele]] estis elterigitaj en [[Embu das Artes]]
* [[1990]]: [[Pollando]]: ekvalidis leĝo pri malfondo de la Ĉefoficejo pri Kontrolo de Publikaĵoj kaj Spektakloj ([[cenzuro]])
* [[1992]]: [[Panamo]]: 47 personoj pereis en [[katastrofo]] de [[Boeing 737]] apartenanta al [[Copa Airlines]]
* [[1994]]: 160 personoj pereis en katastrofo de [[aviadilo]] [[Tupolev Tu-154|Tu-154M]] apud ĉina urbo [[Ŝjiano]]
* [[1994]]: Pro [[tertremo]] kun descendo de [[lavango]] kaj [[laharo]] de [[vulkano|vulkana]] deklivo en sud-okcidenta [[Kolumbio]] ĉ. 1100 personoj mortis en valo de rivero
* [[1999]]: [[Komputviruso]] Worm.ExploreZip unuafoje aperis en [[Israelo]] kaj infektis milojn da [[komputilo]]j en la mondo
* [[2002]]: Super [[Mediteraneo]] eksplodis [[asteroido]]
* [[2003]]: Registaro de [[Kamboĝo]] kaj [[UN]]-oficialuloj subskribis interkonsenton pri fondo de [[tribunalo]] por prijuĝi krimojn de [[Ruĝaj Kmeroj]]
* [[2004]]: [[Barata Unio]]: dum kunsido de la Barata Parlamento prezidento [[Abdul Kalam]] anoncis, ke la [[tamila lingvo]] estos la unua oficiale agnoskita [[klasika lingvo|klasika]] [[lingvoj de Barato|lingvo de Barato]]
* [[2005]]: Prezidento de Bolivio [[Carlos Mesa]] anoncis sian demision pro sociaj protestoj
* [[2007]]: [[Germanio]]: [[G8-pintkonferenco en Heiligendamm]] komenciĝis
* [[2008]]: Nacia Asembleo en [[Japanio]] akceptis rezolucion por ke la registaro agnosku [[ajnuoj]]n en [[Hokajdo]] enlanda popolo kaj ĉesu ilian [[diskriminacio]]n
* [[2010]]: [[Beatigo]] de [[Jerzy Popiełuszko]], katolika [[sacerdoto]] de [[Solidareco (Pollando)|''Solidareco'']], murdita
* [[2010]]: Pola atletikistino [[Anita Włodarczyk]] akiris en [[Bydgoszcz]] mondrekordon pri [[martelĵeto]] (78,30 m)
* [[2012]]: [[Pasado de Venuso]] (la lasta ĉi-jarcente)
* [[2012]]: [[Siria enlanda milito]]: proregistaraj [[alavitoj|alavitaj]] batalgrupoj [[masakro|masakris]] 78 civilulojn en du vilaĝoj apud [[Hamao]]
* [[2013]]: [[Rami Hamd Allah]] iĝis ĉefministro de [[Palestina Aŭtonomio]]
* [[2014]]: En [[Hungario]] establiĝis la [[Tria Kabineto Orbán]]
* [[2015]]: [[apostoloj|Apostola]] vizito de [[Francisko (papo)|papo Francisko]] al [[Sarajevo]] en [[Bosnio kaj Hercegovino]]
* [[2019]]: [[Antti Rinne]] iĝis ĉefministro de [[Finnlando]]
* [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: 
** [[2023]]: je la 5-a horo estis eksplodigita [[akvobaraĵo]] sur [[Dnipro]] en [[Nova Kaĥovka]], kio sekvigis altiĝon de akvonivelo, inundon de granda areo kaj evakuadon de loĝantaro — Rusio kaj Ukrainio akuzas unu la alian
* [[2026]]: En [[Krakovo]] okazis [[beatigo]] de naŭ [[salesanoj de Don Bosco]], murditaj dum [[Invado en Pollando|germana okupado]] de Pollando en por[[pastro|pastra]] [[koncentrejo Dachau]] kaj por plurnacia ekstermejo [[Auschwitz]]

==Naskiĝoj==
* [[1436]]: [[Regiomontanus]], germana matematikisto, astronomo kaj [[astrologo]] (m. [[1476]])
* [[1502]]: [[Johano la 3-a (Portugalio)|Johano la 3-a]], reĝo de Portugalio (m. [[1557]])
* [[1519]]: [[Andrea Cesalpino]], itala filozofo, botanikisto, [[kuracisto]], [[anatomio|anatomo]] (m. [[1603]])
* [[1530]]: [[Jan Kochanowski]], pola poeto kaj [[humanismo|humanisto]], tradukisto (m. [[1584]])
* [[1576]]: [[Johano Diodato]], itala [[kalvinismo|kalvina]] teologo kaj diplomato (m. [[1649]])
* [[1599]]: [[Diego Velázquez]], hispana pentristo (m. [[1660]])
* [[1606]]: [[Pierre Corneille]], franca dramisto (m. [[1684]])
* [[1661]]: [[Giacomo Antonio Perti]], itala komponisto kaj [[kapelmajstro]] (m. [[1756]])
* [[1678]]: [[Louis Alexandre de Bourbon]], franca nobelo (m. [[1737]])
* [[1696]]: [[Christian Albrecht Erck]], germana pedagogo, historiisto kaj lernejestro (m. [[1758]])
* [[1714]]: [[Jozefo la 1-a (Portugalio)|Jozefo la Reformisto]], [[listo de reĝoj de Portugalio|reĝo de Portugalio]] (m. [[1777]])
* [[1735]]: [[Anton Schweitzer]], germana komponisto kaj orkestrestro (m. [[1787]])
* [[1740]]: [[Louis-Sébastien Mercier]], franca verkisto kaj retorikisto (m. [[1814]])
* [[1755]]: [[Nathan Hale]], usona [[spionado|spiono]] dum la [[Usona Milito de Sendependeco]] (m. [[1776]])
* [[1799]]: [[Aleksandr Puŝkin]], rusa poeto (m. [[1837]])
* [[1799]]: [[Henri Monnier]], franca pentristo, ilustristo kaj verkisto (m. [[1877]])
* [[1809]]: [[Heinrich Ludolf Ahrens]], germana klasika filologo kaj pedagogo (m. [[1881]])
* [[1819]]: [[Ernst Wilhelm von Brücke]], aŭstra kuracisto kaj plurfaka kontribuinto al [[fiziologio]] (m. [[1892]])
* [[1825]]: [[Ignaz Vinzenz Zingerle]], aŭstra poeto kaj regionhistoriisto (m. [[1892]])
* [[1835]]: [[Adolf Heyduk]], ĉeĥa poeto (m. [[1923]])
* [[1841]]: [[Eliza Orzeszkowa]], pola verkistino, [[teozofio|teozofo]] (m. [[1910]])
* [[1842]]: [[Wolfgang Stockhammer]], aŭstra pastro kaj abato benediktana (n. [[1921]])
* [[1850]]: [[Karl Ferdinand Braun]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1918]])
* [[1859]]: [[Donát Bánki]], hungara inĝeniero kaj inventisto (m. [[1922]])
* [[1863]]: [[Wincenty Lutosławski]], pola filozofo (m. [[1954]])
* [[1865]]: [[Antoon Jozef Witteryck]], belga presisto, fondinto de [[Bruĝa Grupo Esperantista]], prezidanto de [[Belga Ligo Esperantista]], membro de [[Lingva Komitato]], aŭtoro de i.a. ''[[Kelkaj Floroj Esperantaj]]'' (m. [[1934]])
* [[1868]]: [[Robert Scott]], angla oficiro kaj esploristo de [[Antarkto]] (m. [[1912]])
* [[1875]]: [[Thomas Mann]], germana verkisto Nobelpremiita (m. [[1955]])
* [[1877]]: [[Karl Mras]], aŭstra klasika filologo (m. [[1962]])
* [[1879]]: [[Artur Degen]], germana popollerneja instruisto, prezidanto de la [[Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj]] kaj fondinto de la [[Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj]], [[Esperanto-vortaristo]] (m. nekonata)
* [[1886]]: [[Endre Bajcsy-Zsilinszky]], hungara politikisto, ĵurnalisto (m. [[1944]])
* [[1891]]: [[Sarolta Lányi]], hungara poetino kaj tradukistino (m. [[1975]])
* [[1891]]: [[Masti Venkatesha Iyengar]], barata verkisto (m. [[1986]])
* [[1896]]: [[Italo Balbo]], itala aviadisto kaj faŝista politikisto (m. [[1940]])
* [[1896]]: [[Henry Allingham]], angla super[[centjarulo]] (m. [[2009]])
* [[1897]]: [[Nándor Kóra-Korber]], rumania hungara grafikisto, pentristo (m. [[1953]])
* [[1899]]: [[Róbert Reiter]], hungarlingva, germanlingva verkisto, poeto (m. [[1989]])
* [[1900]]: [[Fréda B. Kovács]], hungara verkistino elmigrinta (m. [[1969]])
* [[1901]]: [[Soekarno]], unua prezidento de Indonezio (m. [[1970]])
* [[1903]]: [[Aram Ĥaĉaturjan]], armena komponisto kaj pedagogo (m. [[1978]])
* [[1904]]: [[Feliks Selmanowicz]], pola komandanto de la [[Pola Enlanda Armeo]] kaj &quot;[[Anatemitaj Soldatoj|anatemita soldato]]&quot; de postmilita [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] rezistado (m. [[1946]])
* [[1905]]: [[Sinha Laksmiswar]], barata instruisto pri [[slojdo]], [[disĉiplo]] kaj amiko de [[Rabindranath Tagore|Tagore]], esperantlingva prelegvojaĝanto en [[Svedio]], [[Estonio]], [[Latvio]] kaj [[Pollando]], kunfondinto de [[Bengalio|Bengala]] Esperanto-Instituto, lia traduko de ''Malsata ŝtono'' iniciatis [[Serio Oriento-Okcidento|Serion Oriento-Okcidento]] (m. [[1977]])
* [[1906]]: [[Mária Borsai]], rumania hungara fabelverkistino (m. [[1990]])
* [[1907]]: [[Isaiah Berlin]], brita politika filozofo kaj diplomato (m. [[1997]])
* [[1912]]: [[Andor Borbáth]], rumania hungara kuracisto (m. [[2000]])
* [[1913]]: [[Széffedin Sefket bej]], ruman-hungara verkisto, poeto, ĵurnalisto, kanttekstaŭtoro, libretisto, scenarlibretisto, filmreĝisoro, aktoro (m. [[1967]])
* [[1924]]: [[Göran Malmqvist]], sveda lingvisto, literatura historiisto, [[ĉinologo]] kaj tradukisto (m. [[2019]])
* [[1925]]: [[Erika Weinzierl]], aŭstra historiistino (m. [[2014]])
* [[1926]]: [[Alex Sanders]], angla [[okultismo|okultisto]], ĉefpastro en la pagana religio [[viko]] (m. [[1988]])
* [[1931]]: [[Imre Antal (historiisto)|Imre Antal]], hungara lokhistoriisto, lernejhistoriisto
* [[1933]]: [[Dezső Kalinovszky]], rumania hungara ĵurnalisto (m. [[2009]])
* [[1934]]: [[Alberto la 2-a (Belgio)|Alberto la 2-a]], sesa reĝo de la belgoj (1993-2013)
* [[1938]]: [[Vladimír Jiránek]], ĉeĥa reĝisoro de [[animeo|animeaj]] filmoj (m. [[2012]])
* [[1943]]: [[Richard E. Smalley]], usona kemiisto Nobelpremiita (m. [[2005]])
* [[1947]]: [[Táňa Fischerová]], ĉeĥa aktorino, verkistino, [[prezentisto|prezentistino]], politikistino kaj [[aktivismo|civita aktivulo]] (m. [[1919]])
* [[1947]]: [[David Blunkett]], brita politikisto, denaska [[blindulo]]
* [[1950]]: [[Péter Bálint]], hungara aktoro
* [[1950]]: [[Aljaksiej Dudaraŭ]], sovetia, belorusa dramisto, scenaristo kaj tradukisto (m. [[2023]])
* [[1954]]: [[Magdalena Łazarkiewicz]], pola reĝisorino
* [[1955]]: [[Tadeusz Cymański]], pola politikisto, membro de [[Eŭropa Parlamento]]
* [[1956]]: [[Björn Borg]], sveda tenisisto
* [[1958]]: [[Kai Brodersen]], germana historiisto kaj filologo klasika
* [[1958]]: [[Marvan Barguti]], palestina politikisto, gvidanto de [[Fatah]]
* [[1965]]: [[Emil Barchański]], pola lernanto kaj opoziciisto (m. [[1982]])
* [[1978]]: [[Carl Barât]], angla muzikisto, gitaristo kaj aktoro
* [[1978]]: [[Brigitta Kele]], rumania hungara operkantistino
* [[1978]]: [[Judith Barsi]], usona [[infana aktorino]] (m. [[1988]])

==Mortoj==
*[[1134]]: [[Norberto el Xanten]], germana ordenfondinto kaj sanktulo (n. ĉ. [[1085]])
* [[1671]]: [[Stepan Razin]], rusa [[Don (rivero)|dona]] [[kozako]], komandanto de ribelo (n. ĉirkaŭ [[1630]])
* [[1677]]: [[Andreas Toppius]], germana teologo kaj historiisto (n. [[1605]])
* [[1695]]: [[Vincenzo Albrici]], itala komponisto kaj orgenisto (n. [[1631]])
* [[1710]]: [[Louise de La Vallière]], franca nobelino, amantino de [[Ludoviko la 14-a]] (n. [[1644]])
* [[1789]]: [[Poul Egede]], norvega-dana teologo, misiisto kaj tradukisto (n. [[1708]])
* [[1799]]: [[Patrick Henry]], usona advokata, politikisto, [[plantejo|plantejisto]], unu el [[patroj-fondintoj de Usono]] (n. [[1736]])
* [[1813]]: [[Alexandre-Théodore Brongniart]], franca arkitekto (n. [[1739]])
* [[1818]]: [[Jan Henryk Dąbrowski]], pola generalo (n. [[1755]])
* [[1832]]: [[Jeremy Bentham]], angla juristo, filozofo, ekonomikisto (n. [[1748]])
* [[1843]]: [[Friedrich Hölderlin]], germana verkisto kaj poeto (n. [[1770]])
* [[1861]]: [[Camillo Benso di Cavour]], itala politikisto por la unuiĝo de Italio (n. [[1810]])
* [[1878]]: [[Robert Stirling]], skota pastro, inventinto de la [[Stirling-motoro]] (n. [[1790]])
* [[1883]]: [[Ciprian Porumbescu]], rumana komponisto kreinta [[melodio]]n kaj tekston de la rumana [[nacia himno]] ''[[Trei culori]]'' kaj la albana ''[[Himni i Flamurit]]'' (n. [[1853]])
* [[1891]]: Sir [[John A. Macdonald]], unua ĉefministro de [[Kanado]] (n. [[1815]])
* [[1895]]: [[Henry Phillips]], usona advokato kaj filologo, sekretario kaj bibliotekisto de [[Amerika Filozofia Societo]], tradukisto de la ''[[Unua Libro]]'' de Zamenhof (n. [[1838]])
* [[1914]]: [[Adolf Lieben]], aŭstra kemiisto kaj apotekisto (n. [[1836]])
* [[1916]]: [[Ĝuan Ŝikai]], ĉina generalo, politikisto, prezidento (n. [[1859]])
* [[1919]]: [[Enryō Inoue]], japana filozofo, pedagogo, naciisto kaj influa [[budhismo|budano]] (n. [[1858]])
* [[1925]]: [[Pierre Louÿs]], franca poeto, majstro de [[erotiko|erotika]] literaturo (n. [[1870]])
* [[1931]]: [[Béla Kovácsy]], hungara [[bestkuracisto]] kaj agrikulturisto (n. [[1861]])
* [[1937]]: [[Géza Földes]], hungara ĵurnalisto kaj pedagogo (n. [[1857]])
* [[1945]]: [[Stepan Szuchewycz]], ukraina advokato kaj aŭstra oficiro (n. [[1877]])
* [[1946]]: [[Gerhart Hauptmann]], germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1862]])
* [[1947]]: [[Władysław Raczkiewicz]], pola juristo kaj politikisto, unua prezidento la [[pola ekzila registaro]] (n. [[1885]])
* [[1948]]: [[Fratoj Lumière|Louis Lumière]], franca pioniro de [[kino]] (n. [[1864]])
* [[1949]]: [[Hugo Kerchnawe]], aŭstra generalmajoro kaj armehistoriisto (n. [[1872]])
* [[1950]]: [[Miklós Bánffy]], hungara grafo, verkisto kaj politikisto (n. [[1873]])
* [[1961]]: [[Carl Gustav Jung]], svisa psikologo kaj [[psikiatrio|psikiatro]], fondinto de [[analiza psikologio]] (n. [[1875]])
* [[1962]]: [[Yves Klein]], franca pentristo kaj skulptisto (n. [[1928]])
* [[1968]]: [[Robert F. Kennedy]], usona senatano kaj [[Ĝenerala Advokato de Usono]] (n. [[1925]])
* [[1977]]: [[Leon Cyboran]], pola historiisto pri la [[hinda filozofio]] (n. [[1928]])
* [[1982]]: [[Caitlín Maude]], irlanda poetino, kantistino, muzikistino (n. [[1941]])
* [[1983]]: [[Hans Leip]], germana verkisto (n. [[1893]])
* [[1984]]: [[Jarnail Singh Bhindranwale]], barata religiulo, [[sikismo|sika]] separisto (n. [[1947]])
* [[1987]]: [[Gyula Zathureczky]], hungara ĵurnalisto, redaktoro (n. [[1907]])
* [[1991]]: [[Stan Getz]], usona ĵaza muzikisto (n. [[1927]])
* [[1991]]: [[Sándor Kozocsa]], hungara bibliografo, literaturhistoriisto (n. [[1904]])
* [[1997]]: [[Magda Gábor]], hungara-usona aktorino (n. [[1915]])
* [[1997]]: [[Klára Bihari]], hungara verkistino kaj poetino (n. [[1917]])
* [[2000]]: [[Frédéric Dard]], franca verkisto (n. [[1921]])
* [[2005]]: [[Anne Bancroft]], usona aktorino (n. [[1931]])
* [[2006]]: [[Kamill Sándorfy]], hungara-kanada kemiisto (n. [[1920]])
* [[2008]]: [[Ferenc Sánta (verkisto)|Ferenc Sánta]], hungara verkisto (n. [[1927]])
* [[2010]]: [[Khaled Mohamed Saeed]], egipta civitano, [[viktimo]] de polica perforto, [[simbolo]] de kontraŭregistaraj protestoj (n. [[1982]])
* [[2013]]: [[Esther Williams]], usona naĝistino kaj aktorino (n. [[1921]])
* [[2013]]: [[Tom Sharpe]], angla verkisto (n. [[1928]])
* [[2015]]: [[Pierre Brice]], franca aktoro (n. [[1929]])
* [[2015]]: [[Jiří Patera]], ĉeĥa esperantisto, [[tradukisto]], membro de [[Esperanto-klubo]]j, redaktoro de &quot;[[Starto]]&quot;, kontribuinta al &quot;[[Monato (gazeto)|Monato]]&quot;, &quot;[[La Gazeto]]&quot;, &quot;[[Paco (gazeto)|Paco]]&quot;, [[honoraj membroj de ĈEA|honora membro de ĈEA]] (n. [[1935]])
* [[2016]]: [[Viktor Korĉnoj]], sovetia, svisa [[ŝakisto]] (n. [[1931]])
* [[2019]]: [[Bolesław Pylak]], pola kleriko, ĉefepiskopo de [[Lublin]] (n. [[1921]])
* [[2019]]: [[Dr. John]], usona kantisto kaj kantoverkisto (n. [[1940]])
* [[2020]]: [[Alain Erlande-Brandenburg]], franca [[arthistoriisto]](n. [[1937]])
* [[2021]]: [[Ei-ichi Negishi]], japana kemiisto Nobelpremiita (n. [[1935]])
* [[2021]]: [[Revaz Gabriadze]], kartvelia pentristo, teatra kaj kina reĝisoro, scenaristo, verkisto kaj skulptisto (n. [[1936]])
* [[2023]]: [[Françoise Gilot]], franca pentristino (n. [[1921]])
* [[2024]]: [[Mateusz Sitek]], pola [[soldato]], murdita ĉe la pola-[[Belorusio|belorusa]] [[landlimo]] (n. [[2003]])

==Specialaj tagoj kaj festoj==
* [[Liturgia jaro|Rememoroj kaj festoj]] en [[Katolika Eklezio]]:
** [[Norberto el Xanten]], germana sanktulo, [[ĉefepiskopo]] de [[Magdeburgo]]
** [[Filipo la Diakono]], unu el la unuaj sep [[diakono]]j en [[kristanismo]]
* [[Sud-Koreio]]: Memortago pri Viktimoj de [[Korea milito]]
* [[Tago de la rusa lingvo]], kadre de la lingvoj de [[UN]]
* [[Nacia tago de Svedio]], ekde 1983
* Monda Tago de [[Kiso]]

==Tagoj de [[semajno]]==

La '''6-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]):

* [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]];
* [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]];
* [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]];
* [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]];
* [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]];
* [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]];
* [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]].

{{Projektoj}}

[[Kategorio:6-a de junio| ]]
[[Kategorio:Junio|06]]
[[Kategorio:6-a tago de la monato|#06]]
[[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0606]]</text>
      <sha1>i5afa1zyuc9wh9fzysbwmc8dnztbqzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:O Canada</title>
    <ns>1</ns>
    <id>6689</id>
    <revision>
      <id>9392752</id>
      <parentid>6343072</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="cl55clu3comdvm4vyavocmpwo2ab7lh" xml:space="preserve">Mi vidis sur tiu ĉi paĝo, kaj ofte ankaŭ en aliaj paĝoj, la vorton &quot;liriko&quot;. Ĉu ĝi ne estas anglismo ? Mi kredas, ke tiu vorto ne ekzistas en esperanto. Ĉu oni ne prefere diru &quot;teksto&quot; de la kanto ? -- sen subskribo aldonis anonimulo je 7 dec. 2002 per la IP.adreso 80.15.136.30

Laŭ mia vortaro, &quot;liriko&quot; estas esperanta vorto, sed signifas lira poezio. Mi ankaŭ preferas &quot;teksto&quot; kiam temas pri muziko, sed tio nur estas mia penso. --[[Martin BENOIT]]

Jes, la vorto ''liriko'' ekzistas (komp. PIV), sed ĉi tie mi ankaŭ preferas la vorton ''teksto''. Ŝajne la angla vorto ''lyrics'' iom misgvidis la aŭtoron de la artikolo. --[[Vikipediisto:Unukorno|Unukorno]] 00:03, 8. Dec 2002 (UTC)

---

Jes, vi pravas, mi ne volis diri, ke la vorto &quot;liriko&quot; tute ne ekzistas, sed ke ĝi ne taŭgas en tiu artikoleto, ĉar ĝi ne signifas &quot;teksto de kanto&quot;. Mi malbone esprimiĝis !! Probable la angla &quot;lyrics&quot; efektive misgvidis la redaktinton de tiu artikolo. Se mi vidas tiun misuzon en aliaj artikoloj, mi ŝanĝos la vorton al &quot;teksto&quot; ! :-)

== Kial mankas la Esperanta versio? ==

Mi scias ke tio ekzistas. --[[Uzanto:Haruo|Haruo]] ([[Uzanto-Diskuto:Haruo|diskuto]]) 16:22, 13 jul. 2018 (UTC)</text>
      <sha1>cl55clu3comdvm4vyavocmpwo2ab7lh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392754</id>
      <parentid>9392752</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1468" sha1="picce6huxng5vbrejhcbhxorjaekt1x" xml:space="preserve">Mi vidis sur tiu ĉi paĝo, kaj ofte ankaŭ en aliaj paĝoj, la vorton &quot;liriko&quot;. Ĉu ĝi ne estas anglismo ? Mi kredas, ke tiu vorto ne ekzistas en esperanto. Ĉu oni ne prefere diru &quot;teksto&quot; de la kanto ? 
: -- sen subskribo aldonis anonimulo je 7 dec. 2002 per la IP.adreso 80.15.136.30

Laŭ mia vortaro, &quot;liriko&quot; estas esperanta vorto, sed signifas lira poezio. Mi ankaŭ preferas &quot;teksto&quot; kiam temas pri muziko, sed tio nur estas mia penso. 
: -- [[Martin BENOIT]] ([[Uzanto-Diskuto:Martin BENOIT|diskuto]]) 7. Dec 2002

Jes, la vorto ''liriko'' ekzistas (komp. PIV), sed ĉi tie mi ankaŭ preferas la vorton ''teksto''. Ŝajne la angla vorto ''lyrics'' iom misgvidis la aŭtoron de la artikolo. 
: --[[Vikipediisto:Unukorno|Unukorno]] ([[Uzanto-Diskuto:Unukorno|diskuto]]) 00:03, 8. Dec 2002 (UTC)

Jes, vi pravas, mi ne volis diri, ke la vorto &quot;liriko&quot; tute ne ekzistas, sed ke ĝi ne taŭgas en tiu artikoleto, ĉar ĝi ne signifas &quot;teksto de kanto&quot;. Mi malbone esprimiĝis !! Probable la angla &quot;lyrics&quot; efektive misgvidis la redaktinton de tiu artikolo. Se mi vidas tiun misuzon en aliaj artikoloj, mi ŝanĝos la vorton al &quot;teksto&quot; ! :-) 
: -- sen subskribo aldonis anonimulo je 8 dec. 2002 per la IP-adreso 80.15.136.26

== Kial mankas la Esperanta versio? ==

Mi scias ke tio ekzistas. --[[Uzanto:Haruo|Haruo]] ([[Uzanto-Diskuto:Haruo|diskuto]]) 16:22, 13 jul. 2018 (UTC)

:Je 14 mar. 2025 Haruo aldonis la esperantan tradukon de s-ino Eichholz. {{farite}}</text>
      <sha1>picce6huxng5vbrejhcbhxorjaekt1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Avo Frosto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6776</id>
    <revision>
      <id>9392847</id>
      <parentid>9249165</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5421" sha1="ikrtx4tt28nl3vxnvqsids9j0nkqxmq" xml:space="preserve">{{Informkesto rolulo}}
[[Dosiero:1932._Билибин._Морозко.jpg|eta|&lt;center&gt;Avo Frosto, ilustraĵo de [[Ivan Bilibin]].]]
'''Avo Frosto''' (i.&amp;nbsp;a. [[ruse]] Дед Мороз, latinliterigite ''Ded Moroz'', diminutive ankaŭ ''Deduŝka Moroz'', sed ankaŭ en neslavaj lingvoj, ekzemple [[litove]] ''Senis Šaltis'' aŭ [[estone]] ''Näärivana'') estas [[Orienta Eŭropo|orienteŭropa]] nomo por [[legendo|legenda]] kaj [[fabelo|fabela]] figuro de maljuna viro aperanta dum la [[Julo|Jul- aŭ Jolka-festo]] la [[31-an de decembro]] - figuro iom parenca al la konceptoj [[Sankta Nikolao]], [[Patro Kristnasko]] respektive [[Kristnaska Viro]].

== Koncepto ==
[[Dosiero:Ded Moroz.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;Avo Frosto en sia sidejo en [[Velikij Ustjug]], Rusio.]]

En [[Rusio]], [[Ukrainio]] kaj [[Belorusio]] Avo Frosto la [[31-an de decembro]], okaze de la [[Julo|Jul- aŭ Jolka-festo]], alportas al la infanoj donacojn. Li estas akompanata de sia nepino, kiu nomiĝas &quot;[[Neĝulino|Sneguroĉka]]. Laŭ la nuntempe distvastiĝinta kutima imago Avo Frosto havas longan blankan barbon kaj magian [[sceptro]]n, kies pinto frostigas ĉion, kion ĝi tuŝas. Li loĝas profunde en la vastaj pinarbaroj de la [[Tajgo]] en la nordo de [[Siberio]], estas tre naturema, veturas per [[sledo]] tirata de tri blankaj [[ĉevalo]]j aŭ de tri [[boaco]]j - la &quot;[[Trojko]]&quot; - kaj havas glacie blank-grizan peltan mantelon kun iom da bluaj (foje ankaŭ flavaj aŭ verdaj) eroj.

== Ekesto ==
[[Dosiero:Ded Moroz .jpg|eta|&lt;center&gt;Avo Frosto en la metroo de [[Ĥarkiv]], Ukrainio.]]

Kontraste al la en Rusio nuntempe ĝenerale disvastiĝinta opinio, ke Avo Frosto jam de jarmiloj respondecis pri la disvastigo de donacoj al la orienteŭropaj infanoj, li fakte - samkiel la konceptoj de [[Patro Kristnasko]] respektive [[Kristnaska Viro]] - estas modifo de la mito pri [[Sankta Nikolao]] nur inventita dum la [[20-a jarcento]].

Origine Avo Frosto estis iuspeca personigo de la [[vintro]]. Ĝi ekestis - kaj ricevis la taskon porti donacojn - en la [[1920-aj jaroj]] en [[Sovetunio]], por en la [[ateismo|ateisma]] ŝtato anstataŭigi la historian kristnaskan feston de la [[rusie ortodoksa eklezio]], kiu okazis la 6-an respektive 7-an de januaro. Per lerta interplekto de la nova, de la [[bolŝevismo|bolŝevistoj]] instigita &quot;mito&quot; kun la figuroj el la historia rusia fabelaro, aparte kun la knabina figuro „[[Sneguroĉka]]“ („neĝulino“) la figuro rapide disvastiĝis kaj same la ateisma &quot;Jolkafesto&quot; (nome simila al la skandinavia festo [[Julo]]) en la [[silvestro|silvestra nokto]], kiu celebris la finon de la malnova kaj komencon de la nova jaroj.

[[Dosiero:Dedek Mraz.JPG|eta|maldekstra|&lt;center&gt;[[Slovenio|Slovenia]] Avo Frosto (Dedek Mraz)]]
La figuro de Avo Frosto kaj la de la bolŝevistoj kreita &quot;Jolkafesto&quot; en la sovetunia Rusio tiom populariĝis, ke ankaŭ post la disfalo de Sovetunio kaj la reenkonduko de la rusie ortodoksa kristnaska festo la plej multaj rusianoj celebras ĝin. Intertempe ĝi eĉ en la urbo [[Velikij Ustjug]] havas poŝtan adreson, al kiu la infanoj povas skribi leterojn por li.

Ankaŭ en la aliaj [[slava lingvaro|slavlingvaj]] ŝtatoj de la [[Orienta Bloko]] dum la komunisma epoko Avo Frosto ludis grandan rolon. Ekzemple ĝi en [[Serbio]] nomiĝas ''Deda Mraz'', en [[Ĉeĥio]] ''Děda Mráz'' aŭ ''Mrazík'' kaj en [[Slovenio]] ''Dedek Mraz''. La figuro tamen ĉiam klare konsideriĝis komunisma anstataŭigo de la kristnaska festo, pro politika premo enportita el Sovetunio, kaj ne plu estas disvastiĝinta tie post la falo de Sovetunio en [[1990]] kaj [[1991]].

Simila situacio estas pri la neslavaj ŝtatoj post la [[Dua Mondmilito]] perforte integritajn en [[Sovetunio]]n respektive la sovetunie kontrolitan [[Orienta Bloko|Orientan Blokon]]: Ekzemple en [[Litovio]] la figuro ricevis la nomon ''Senis Šaltis'' [&quot;Maljunulo Malvarmo&quot;], en [[Estonio]] ''Näärivana'' kaj en [[GDR|orienta Germanio]] la nomon ''Väterchen Frost'' [&quot;Patreto Frosto&quot;]. Ankaŭ tie la figuro malaperis post la jaro [[1990]].

== Sinteno de la rusie ortodoksa eklezio ==
Nuntempe, post la falo de la komunismaj reĝimoj en orienta Eŭropo kaj aparte en Rusio, la [[rusie ortodoksa eklezio]] havas problemojn malligi la miton de Avo Frosto de la ortodokse kristana kredo, ĉar por multaj rusianoj Avo Frosto kaj [[Patro Kristnasko]] nun konsideriĝas la sama persono. La ortodoksa eklezio tamen substrekas, ke laŭ ĝi Avo Frosto estas kaj plu konsideriĝos &quot;komunisma inventaĵo&quot;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Chys Khan]]
* [[Kristnaska Viro]]
* [[Sankta Nikolao]]
* [[Krist-infano]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.nachrussland.de/ma/frost.html Fabeloj de Avo Frosto en Germana traduko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100106085418/http://www.nachrussland.de/ma/frost.html |date=2010-01-06 }}
* [http://www.russia-ic.com/culture_art/traditons/642 Avo Frosto ĉe ''Russia Info Centre'' (angle).]
* [http://www.facebook.com/group.php?gid=37141026633&amp;ref=mf Avo Frosto] en [[Facebook]]
* [http://www.dmglonass.ru GLONASS sekvas la vojaĝon de Avo Frosto (ruse).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101121170357/http://www.dmglonass.ru/ |date=2010-11-21 }}
* [http://www.simvolika.org/mars_002.htm Heraldiko de Avo Frosto (ruse).]
{{Projektoj}}

{{Unua}}

[[Kategorio:Slava mitologio]]
[[Kategorio:Fabelaj estuloj]]
[[Kategorio:Personigoj]]
[[Kategorio:Festaj roluloj]]</text>
      <sha1>ikrtx4tt28nl3vxnvqsids9j0nkqxmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harold Pinter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7364</id>
    <revision>
      <id>9393599</id>
      <parentid>8894729</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7127" sha1="2zh79xvq1igfe7ah0ddy2bvwq6ysrqn" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Harold PINTER''' (naskiĝis en [[Londono]] la {{daton|10|oktobro|1930}}; mortis en Londono la {{daton|24|decembro|2008}}) estis [[Anglio|angla]] verkisto de teatraĵoj kaj teatra reĝisoro. Li verkis por teatro, radio, televido, kaj filmoj. Lia frua verkaro estas ofte kunligita kun la &quot;[[Absurda Teatro]]&quot;.

[[Dosiero:Pinterfoto cropped.jpg|eta|180px|Harold Pinter]]

Pinter naskiĝis en Hackney en [[Londono]].
Li eldonis poezion dum sia juneco, kaj komencis labori en la teatro kiel aktoro.
La unua teatraĵo, ''La ĉambro'' (''The Room''), aperis en 1957.
Tiun saman jaron, li komencis verki ''La naskiĝtaga festeno'' (''The Birthday Party''), verŝajne lia unua teatraĵo hodiaŭ vaste prezentata.
Komence ĝi estis fiasko, sed post la sukceso de ''La prizorganto'' (''The Caretaker'') en 1960 ĝi estis revivigita kaj tiam bone aprezita.
Ĉi tiuj teatraĵoj kaj aliaj fruaj teatraĵoj, ekz. ''La hejmenveno'' (''The Homecoming'', 1964), foje estas priskribataj kiel prezentoj de &quot;la komedio de minaco&quot;.
Ili ofte prenas ŝajne normalan situacion kaj transformas ĝin en minacan kaj absurdan aferon per {{J|interpersona rilato}}, kiuj ŝajnas nekompreneblaj kaj al la spektantaro kaj foje al aliaj personoj.

Li komencis pli ofte reĝisorumi dum la jardeko 1970, kaj fariĝis asocia reĝisoro de la Nacia Teatro en 1973. Liaj pli malfruaj teatraĵoj emis esti pli mallongaj, kaj pri temoj kiuj povas esti vidataj pli politikaj, ofte ŝajnante alegorioj pri subpremo. Estis dum la 1970-aj jaroj ke Pinter komencis esti pli laŭta pri politikaj aferoj, prenante distinge maldekstran starpunkton. Li daŭre strebis atentigi la mondon pri perforto kontraŭ homaj rajtoj kaj subpremoj, kaj leteroj de li ofte aperis en la gazetoj de Britio ekz. ''The Guardian'' kaj ''The Independent''. ([https://web.archive.org/web/20040523003746/http://www.vanunu.freeserve.co.uk/htdocs/messages.htm Ekzemple lia gratulmesaĝo al Mordechai Vanunu (7-a en la listo)])

En 1985 li vojaĝis al [[Turkio]] kun la usona verkisto de teatraĵoj [[Arthur Miller]] kaj tie renkontis multajn viktimojn de politika subpremo. Ĉe aranĝo de la usona ambasadejo por honorigi Miller-on Pinter, anstataŭ interŝanĝi ĝentilajn vortojn, parolis pri homoj, kiuj spertis torturon per elektro ĉe la seksorganoj, kaj estis elĵetita. (Miller, subtene, forlasis la ambasadejon kun li.) Liaj ekscioj tie pri subpremo de la [[kurda lingvo]] fare de armea registaro inspiris lian teatraĵon ''Monta lingvo'' (''Mountain Language'') de [[1988]].

Lia unua filmdialogo, ''La servisto'' (''[[The Servant]]''), estis verkita en 1962. Li poste verkis la filmdialogojn por ''La peranto'' (''The Go-Between'') kaj ''La virino de la franca leŭtenanto'' (''The French Lieutenant's Woman''). Li ankaŭ eldonis filmscenaron bazitan sur ''Serĉante perditan tempon'' (''A la recherche du temps perdu'') de [[Marcel Proust]], sed oni neniam faris filmon el ĝi.

En 1977 Pinter kaŭzis publikan skandalon forlasante edzinon kaj aktorinon [[Vivien Merchant]] pro Damo [[Antonia Fraser]], kiun li edzinigis en 1980.

Pinter estis fanatikulo pri la sporto [[kriketo]] kaj estro de la komitato de Kriketoklubo ''Gaieties''.

Li ricevis la [[Premio Nobel de Literaturo|Nobel-premion pri literaturo]] en [[2005]].

== Teatraĵoj ==
* ''La ĉambro'' (''The Room'', 1957)
* ''La naskiĝtaga festo'' (''The Birthday Party'', 1957)
* ''La muta kelnero'' (''The Dumb Waiter'' 1957)
* ''Eta doloro'' (''A Slight Ache'', 1958)
* ''La varmegdomo'' (''The Hothouse'' 1958)
* ''La prizorganto'' (''The Caretaker'', 1959)
* Skizoj (1959)
** La nigra kaj blanka (The Black and White)
** Problemo aperonta (Trouble in the Works)
** Fina foriranto (Last to Go)
** Petas halton (Request Stop)
** Aparta oferto (Special Offer)
** Tio estas via ĝeno (That's Your Trouble)
** Tio estas ĉio (That's All)
** Intervjuo (Interview)
** Kandidato (Applicant)
** Dialogo tri (Dialogue Three)
* ''Nokto eksterhejma'' (''A Night Out'', 1959)
* ''Nokta lernejo'' (''Night School'', 1960)
* ''La nanoj'' (''The Dwarfs'', 1960)
* ''La kolekto'' (''The Collection'', 1961)
* ''La amanto'' (''The Lover'', 1962)
* ''Tefesteno'' (''Tea Party'', 1964)
* ''La hejmenveno'' (''The Homecoming'', 1964)
* ''La subtera etaĝo'' (''The Basement'', 1966)
* ''Pejzaĝo'' (''Landscape'', 1967)
* ''Silento'' (''Silence'', 1968)
* Skizo: ''Nokto'' (''Night'', 1969)
* ''Antaŭlongaj tempoj'' (''Old Times'', 1970)
* ''Monologo'' (''Monologue'', 1972)
* ''Nenies lando'' (''No Man's Land'', 1974)
* ''Perfido'' (''Betrayal'', 1978)
* ''Familiaj voĉoj'' (''Family Voices'', 1980)
* ''Victoria Stacidomo'' (''Victoria Station'', 1982)
* ''Speco de Alasko'' (''A Kind of Alaska'', 1982)
* Skizo: ''Precize'' (''Precisely'', 1983)
* ''Unu por la vojo'' (''One For the Road'', 1984)
* ''Monta lingvo'' (''Mountain Language'', 1988)
* ''La nova mondordo'' (''The New World Order'', 1991)
* ''Festena tempo'' (''Party Time'', 1991)
* ''Lunlumo'' (''Moonlight'', 1993)
* ''Cindroj al cindroj'' (''Ashes to Ashes'', 1996)
* ''Festado'' (''Celebration'', 1999)
* Skizo: ''Gazetaro konferenco'' (''Press Conference'', 2002)

== Prozo ==
* ''Kullus'' (1949)
* ''La nanoj'' (''The Dwarfs'', 1952-56)
* ''Plejlastaj raportoj de la Borso'' (''Latest Reports from the Stock Exchange'', 1953)
* ''La nigra kaj la blanka'' (''The Black and White'', 1954-55)
* ''La ekzameno'' (''The Examination'', 1955)
* ''Tefesteno'' (''Tea Party'', 1963)
* ''La marbordo'' (''The Coast'', 1975)
* ''Problemo'' (''Problem'', 1976)
* ''Lola'' (1977)
* ''Novelo'' (''Short Story'', 1995)
* ''Knabinoj'' (''Girls'', 1995)
* ''Mi pardonpetas pri ĉi tio'' (''Sorry About This'', 1999)
* ''La distrikto de Dio'' (''God's District'', 1997)
* ''Tess'' (2000)
* ''Voĉoj en la tunelo'' (''Voices in the Tunnel'', 2001)

== En Esperanto ==
Harold Pinter sciigis ke li malpermesas ke liaj verkoj estu tradukitaj al Esperanto, ŝajne ĉar li opiniis, ke Esperanto ne taŭgas por literaturo. Li tial malpermesis en 1986 ke lia verko ''&quot;The Lover&quot;'' estu esperantigota; sekve la [[Arno Lagrange|tradukinto]] ne povis publikigi ties esperantan version, kaj la [[La Krizalido|teatra trupo]], kiu pretigis ties surscenigon, ne rajtis prezenti ĝin.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.haroldpinter.org/home/index.shtml Oficiala retpaĝaro de Harold Pinter] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160118073449/http://haroldpinter.org/home/index.shtml |date=2016-01-18 }} {{en}}
* [http://nobelprize.org/literature/laureates/2005/pinter-bibl.html Biobibliografio] en la paĝaro pri [[Premio Nobel de Literaturo]] ''(de, en, fr, sv)''
* [http://www.nodo50.org/esperanto/artik50.htm La kuraĝa parolado de Nobel-premiito Harold Pinter]. {{eo}}
* [http://www.esperanto.org/Ondo/Diverse/L-pinter.htm Nobela embaraso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131011071211/http://esperanto.org/Ondo/Diverse/L-pinter.htm |date=2013-10-11 }} {{eo}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Pinter, Harold}}
{{Portantoj de Nobel-premio por literaturo 2001-2025}}

[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo]]
[[Kategorio:Anglaj verkistoj]]</text>
      <sha1>2zh79xvq1igfe7ah0ddy2bvwq6ysrqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calderdale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12600</id>
    <revision>
      <id>9393385</id>
      <parentid>8675898</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="8kuhuyvqizqijgz6pio7pgp9ctb7r7o" xml:space="preserve">{{informkesto urbo|regiono-ISO=GB-CLD|zomo=9}}
[[Dosiero:Calderdale in England (zoom).svg|eta|180px|{{centre|situo de Calderdale en Anglio}}]]
'''Calderdale''' estas [[Loka regado kaj administrado en Britio|metropola distrikto]] en la angla regiono [[Yorkshire and the Humber]] kaj en la [[provincoj de Anglio|historia provinco]] [[West Yorkshire]]. Administra centro estas la urbo [[Halifax (Britio)|Halifax]].

* '''Loĝantaro''' - {{unuo|193000}}  (1997)
* '''Areo''' - {{unuo|363|km²}}
Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

== Vidu ankaŭ ==
* [[Loka regado kaj administrado en Britio]]

{{Unua}}

[[Kategorio:Urboj de Britio]]
[[Kategorio:Anglio]]</text>
      <sha1>8kuhuyvqizqijgz6pio7pgp9ctb7r7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esperanta Civito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13540</id>
    <revision>
      <id>9392694</id>
      <parentid>9392048</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Esperanto Citizenry</comment>
      <origin>9392694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47991" sha1="tsk3r6ewm2nxsd153kchi2vmyw18zi7" xml:space="preserve">{{Unua}}La '''Esperanta Civito'''  ([[Franca lingvo|france]]: ''Cité espérantienne,'' [[Angla lingvo|angle:]] ''Esperanto Citizenry)'' estas transnacia esperantista [[konsorcio]]  kiu aspiras esti subjekto de [[internacia juro]]&lt;ref&gt;''Rimarko: Ankaŭ [[Eŭropa Unio]] estas senteritoria subjekto de internacia juro, same kiel la [[Suverena Ordeno de Malto]]. La leĝa termino 'persono' ne estas sinonimo por homa estaĵo, sed anstataŭe referas al ento kun kapableco posedi leĝajn rajtojn. Iuj spertuloj en internacia juro ne ekskludas ke eblus iam doni juran personecon al la naturo, al ekzemple malnova kvincentjaraĝa arbo aŭ al iuj bestoj (→ (angla) vikipedia artikolo '[[:en:Nonhuman_Rights_Project|non human rights project]]').''&lt;/ref&gt;.  Ĝi estas siaspece unika (''[[sui generis]]'')&lt;ref&gt;'''''Sui generis''''' estas uzata por indiki la maltipecon de subjekto, kiu distingiĝas per siaj unikaj, apartaj, strangaj kaj ne facile difineblaj karakterizaj trajtoj. &lt;/ref&gt;, neteritoria politika ento kun [[Federaciismo|federaciisma]] gvidstrukturo (senato kun politikaj frakcioj sub gvido de konsulo, kun konstitucia ĉarto, kortumo, leĝoj, banko ktp.)&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;(eo) Ilona Koutny, ''[https://wydawnictworys.com/media/products/9363e57ba8f35bef94c0d61751f3981e/attachments/pl_PL/komunikado-kaj-esperanto-redaktis-ilona-koutny-edition-online.pdf Komunikado kaj esperanto, Universitato Adam Mickiewicz – Interlingvistikaj Studoj]'', p. 204-205, Poznań, 2023, &lt;nowiki&gt;ISBN 978-83-67287-90-6&lt;/nowiki&gt;, DOI 10.48226/978-83-67287-90-6&lt;/ref&gt;.Ĝiaj tri ĉefaj trajtoj estas [[Federaciismo|federisma]] strukturo, [[homaj rajtoj]] kaj ''[[ius sermonis]]''&lt;ref&gt;'''''Ius sermonis''''', en la kazo de la Esperanta Civito temas pri la juro bazita sur la lingvo: ''esperantianeco dependas de tio, ke vi scipovas esperanton.''&lt;/ref&gt;. tio estas la principo laŭ kiu civitaneco estas atribuebla surbaze de lingva aparteno, lingva grupo&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;Danke al la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]], proklamita la 6-an de junio 1996 en Barcelono (Katalunio/Hispanio), la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo.&lt;/ref&gt; (la esperantianoj), anstataŭ surbaze de sango aŭ teritorio. Ĝia oficiala lingvo estas [[Esperanto]] kaj la [[Franca lingvo|franca]] kiel internacian helplingvon, specife por diplomatia kaj kongresa uzo, se ekzistas elektebleco. Ĝia fondo estis oficiale proklamita la 2-an de junio 2001&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;(eo) [https://www.esperantio.net/kroniko-de-la-fenomeno ''Kroniko de la fenomeno''], HeKo, la oﬁciala informa organo de la Civito.&lt;/ref&gt;. Civitaneco estas senpaga kaj valida por la tuta vivo post peto kaj abono aŭ membreco en unu el la paktintaj establoj (ekzemple [[Heroldo de Esperanto]]), tra kiu la civitaneco estis donita, retiriĝas el la alianco).  

=== Difino ===
Ĝi ne estas 'asocio de esperantistoj', sed '&lt;nowiki/&gt;''diaspora'' ''komunumo de esperanto-parolantoj''&lt;nowiki/&gt;' (itale: ''comunità esperantofona''), kiuj subskribis la '''Konstitucian Ĉarton''&lt;nowiki/&gt;' de la Esperanta Civito en kiu Esperanto estas ĉefe pritraktata kiel '&lt;nowiki/&gt;''identigilo''&lt;nowiki/&gt;'&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;(eo) [[Heroldo de Esperanto]], n-ro 2373 (1:2026), p. 2&lt;/ref&gt;. Ĝi ne estas ŝtato, nek movado, ĉar ĝian civitanaron unuigas nur la respekto al la homaj rajtoj, la aprezo al federisma, necentralizita modelo, kaj precipe la ideo ke Esperanto estas ne nur komunikilo kaj beletra perilo, sed ĉefe ''identigilo'', parto de la transnacia kultura identeco.

Kvankm neniu specifa mondkoncepto (rilate al politiko, religio, ktp.) estas preskribita al iu ajn ene de la Esperanta Civito kaj ke ĝi ne havas fiksan ideologion&lt;ref&gt;(eo) [[Walter Żelazny|Walter Zelazny]], ''Nediŝirebla unueco de kontraŭdiraj ideoj'', [[Literatura Foiro]], p.339, n-ro 308, decembro 2020.&lt;/ref&gt;, ĝi tamen ĉerpas el tri grandaj ideologioj kiuj rilatas al Esperantio: jen la [[Homaranismo|homaranismon]] de [[L. L. Zamenhof|L.L. Zamenhof]] (en lia koncepto pri esperanta popolo), jen la [[Sennaciismo|sennaciismon]] de [[Eŭgeno Lanti|E.Lanti]] (ne en lia klasisma faceto), jen la mondfederismon de [[Edmond Privat|Privat]] (en lia paciﬁsma perspektivo)&lt;ref&gt;(eo) [[Giorgio Silfer]], Komento pri &quot;''[https://www.esperantio.net/heko/gary-mickle-sagace-sed-ne-tute-pri-la-esperanta-civito Gary Mickle sagace (sed ne tute) pri la Esperanta Civito]''&quot;,  HeKo n-ro 727 4-A, la 12-an de februaro 2020&lt;/ref&gt;. La Esperanta Civito ĉefe adoptas formulojn en la latina, en la franca, en esperanto aŭ en ''Arcaicam Esperantom'' por sia [[heraldiko]] ekzemple en diplomoj.  

La Esperanta Civito posedas la revuojn [[Literatura Foiro]], [[Heroldo de Esperanto]], la reta agentejo HeKo, oﬁciala informa organo de la Civito kaj la Esperanta Kulturservo (EKS), platformo ebligante la aliĝon al la eventoj organizataj de la '''paktintaj establoj''&lt;nowiki/&gt;', la aĉeton de eldonaĵoj plus diversaj varoj kiel libroj&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;(eo) [https://kulturservo.esperantio.net/pri-ni-impressum Pri ni]&lt;/ref&gt;.

=== Celaro ===
La celo de la Esperanta Civito formi la nukleon de nova speco de transnacia Esperanta komunumo, kun la ĉefa celo reprezenti esperantistojn, kiuj sentas sin apartenantaj al memelektita senŝtata diaspora lingva grupo&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref&gt;(en) Griffin Bassett, ''[https://griffinbassett.com/wp-content/uploads/2024/11/To-Craft-a-Culture-Language-Attitudes-and-the-Vitality-of-Esperanto.pdf To craft a culture: language attitudes and the vitality of Esperanto] (PDF)'', p. 5, Boston College International Studies Program, 2024&lt;/ref&gt;. Tial ĝi volas antaŭenigi transnaciajn valorojn kaj emfazi la realan funkcion de Esperanto kiel alternativa lingvo por pli justa internacia komunikado, pli ol por lingvopolitio kiu celas eventuale duan lingvon por la tuta homaro (vidu sub [[Fina Venko|finvenkismo]])&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;, origina celo kiu ne plu aktualas. Laŭ la Civito (kaj laŭ L.L. Zamenhof kaj ĉefaj [[Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo|Esperanto-verkistoj]]) la esperantistaro konsistigas popolon en formo de memvola diaspora lingva minoritato&lt;ref&gt;Art. 1, par. 5 de la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj]]&lt;/ref&gt; kun kelkaj paralelaj similaĵoj al la [[Ciganoj#Etimologio|romaa]] diasporo&lt;ref&gt;(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/plu-vundas-tiu-bruna-triangulo Plu vundas tiu bruna triangulo]'', HeKo, n-ro 32 4-A, la 9-an de aprilo 2010.&lt;/ref&gt;. 

* Fortigi rilatojn inter la organizaĵoj aliĝantaj al la fonda pakto;
* Havi agnoskon de la identeco kaj ekzisto de la esperantlingva mondo kiel popolo&lt;ref&gt;(eo) G. Silfer, “''[https://www.esperantio.net/heko/la-socia-historio-de-la-esperanta-popolo-prespreta La socia historio de la esperanta popolo]''”. HeKo n-ro 911 6-B, la 29-an de majo 2026. Specife rilataj al la Esperanta Civito: “''La esperantistaro: ĉu lingva minoritato? kaj kia?”, “Centralismo aŭ feder(al)ismo: alternativo por Esperantio”, “Esperantisto, samideano, civitano: unu matrico, tri niveloj''”. Eld. LF-Koop, 2026, 250 paĝoj. Distribuo pere de la libroservo de LF-Koop.&lt;/ref&gt;;
* Fondi la esperantan civitanecon
* Fondi jurajn dispoziciojn komunajn al la tuta Esperantista mondo.

=== Historio ===
Esperanta Civito estas konceptebla kiel provo instituciigi la Esperantan diasporon. La Pakto por la Civito estis lanĉita kaj subskribita en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] (Svislando) en [[1998]] fare de la establoj partoprenantaj en la unua Forumo por la Esperanta Civito, kunvokita de [[Esperanta PEN-Centro]] kaj de [[Esperanto Radikala Asocio|ERA]]. Post dujara diskuto, la Konstitucio estis promulgita en [[Sabbioneta|Sabloneto]] (Italio) la 2-an de junio 2001&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;, per kiu la Esperanta Civito estis oficiale fondita.     

== Eksteraj rilatoj ==
[[Dosiero:Helvetia Esperanto-Domo.jpg|eta|225x225ra|Helvetia Esperanto-Domo en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], sidejo de la Eŭropa Legacio.]]
Kerna rimedo por la prizorgo de la eksteraj rilatoj kun la subjektoj de internacia juro kaj gravaj internaciaj organizoj estas la tiel nomataj &quot;legacioj&quot; (en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], [[Stokholmo]] kaj [[Budapeŝto]], ekde 2026 ankaŭ en [[Buĵumburo]]).

En ĝiaj eksteraj rilatoj la Civito celas prestiĝon ĉe internaciaj institucioj: [[Internacia klubo PEN]], ''Naturfreunde International'' ([[Naturamikoj|NFI]]), [[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo]] ([[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo|ALTE]]) kaj la [[Internacia Konsilio de Virinoj]] kaj asocia membro de la '''Fédération mondiale du registre des citoyens du monde''&quot; (Tutmonda federacio de la registro de [[Mondcivitano|mondciviantoj]])&lt;ref&gt;(fr) ''[https://www.recim.org/asso/memb-fr.htm#trans Associations membres]'', Registre international des citoyens du monde.&lt;/ref&gt;. La Esperanta Civito estas akceptita kiel observanto ĉe la neregistara organizaĵo [[Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj|UNPO]] (Unrepresented Nations and Peoples Organization) kiel reprezentanto de la esperantoparolanta komunumo&lt;ref&gt;(en, eo, pl) Ilona Koutny &amp; Ida Stria &amp; Michael Farris,''[https://pure.uva.nl/ws/files/66437399/the_intercultural_role_of_esperanto.pdf The Intercultural Role of Esperanto - Interkultura rolo de Esperanto - Międzykulturowa rola esperantan]'' (PDF), p. 21, I, [[Universitato Adam Mickiewicz]], Institute of Ethnolinguistcs, Poznań 2021, &lt;nowiki&gt;ISBN 978-83-66666-31-3&lt;/nowiki&gt;,DOI 10.48226/978-83-66666-31-3&lt;/ref&gt;.

=== Lingvopolitiko ===
La ĝenerala malŝato pri la hegemonia pozicio de la angla reflektiĝas en la Konstitucio de la Esperanta Civito, kiu preskribas la franca kiel internacian helplingvon, specife por diplomatia kaj kongresa uzo, se ekzistas elektebleco. La franca estis esenca helplingvo por la esperantistaro en la tuta Zamenhofa epoko kaj leksikologie plej influis Esperanton. La alternativa lingvopolitiko devenas el raŭmismo, kiu fokusigas ne la batalon kontraŭ la angla, sed la agnosko de Esperanto kiel lingvo literatura (1993), katolika liturgia (1994), minoritate rajta (1996), lingvoteste valida (2006)&lt;ref&gt;(eo) Giorgio Silfer, ''Kia nova strategio por la nova monda lingva ordo?'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 4, n-ro 2372 (11:2025)&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;(en) [https://www.alte.org/Our-Associate-Members ''Our Associated Members - Switserland''], ALTE. Pere de la paktinta establo KCE kiu estis la unua Institucia Filio en ALTE por Esperanto, aliĝinte en 2007. &lt;/ref&gt;

=== Rilatoj kun UEA ===
Komplete mankas rilatoj inter la Civito kaj [[Universala Esperanto-Asocio]]. La Civito ne pretendas reprezenti la tutan esperantan komunumon, nek ĝia ekzisto kontraŭas la laboron de centralizita movado, kiu per sia rigardo eksteren plenumas la gravan taskon de varbado kaj rekrutado – rolon, kiun komunumo de malgrandaj dimensioj, orientita ĉefe al fortika solidareca ligo inter siaj membroj, kia estas la Civito, malfacile povas plenumi. Kaj ĝuste tial la Civito kritike priskribis la nuntempan E-movadon, kie evidente percepteblas la manko de klara strategia agadplano kaj konkretaj atingoj; ĉar movado, male ol popolo, devas konstante pruvi la sencon de sia ekzisto kaj la aktualecon de sia celaro.

=== Rilatoj kun &quot;Libera Folio&quot; ===
Dum pluraj mandatoj, la Civito gardis malaltan opinion pri [[Libera Folio]] kaj eĉ rifuzis uzi ties nomon en oficialaj komunikoj, anstataŭigante ĝin per &quot;skandalisma retgazeto&quot; aŭ &quot;nordeŭropa skandalgazeto&quot;. Tamen, tiuj tensioj koncernis nur la redakcion de revuo kaj parton de la tiama ekzekutiva povo de la Civito (ĝis la mandato 2019-2024), ili neniel envolvas la tutan civitanaron en la ĝeneralan opiniadon pri Libera Folio.

== Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito ==

=== Konstitucia Ĉarto ===
La fundamentaj normoj&lt;ref&gt;''(eo) [https://www.esperantio.net/normaro Normaro] | Esperanta Civito'', ĉe ''www.esperantio.net''&lt;/ref&gt; de la Civito estas menciitaj en la ''Konstitucia Ĉarto'' adoptita en 2001&lt;ref&gt;''(eo) [https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto] | Esperanta Civito'' , ĉe ''www.esperantio.net'' &lt;/ref&gt; kaj baziĝas sur la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948) kaj la Pakto por la Esperanta Civito (1998)&lt;ref&gt;(eo) ''[https://www.esperantio.net/pakto Pakto por la Esperanta Civito] | Esperanta Civito, ĉe www.esperantio.net'' &lt;/ref&gt;. La Pakto por la Esperanta Civito estis lanĉita en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]] (Svislando) en [[1998]], fare de la establoj partoprenintaj en la unua Forumo por la Esperanta Civito. Post dujara diskuto, la Konstitucia Ĉarto (Konstitucio) estas promulgita en [[Sabbioneta|Sabloneto]] (Italio)&lt;ref&gt;(eo) ''[https://www.esperantio.net/konstitucia-%C4%89arto Konstitucia Ĉarto]'' ''| Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net''&lt;/ref&gt; fare de la tria Forumo, kiu samtempe fariĝis unu el la du branĉoj de la Civita [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]]. La unuaj elektoj por la Senato okazis la 15-an de decembro 2001, kiam gajnis por la unua fojo la Verda Listo. La unua Konsulo fariĝis [[Walter Żelazny]]; lia Unua Vickonsulo estis [[Ljubomir Trifonĉovski]].  

=== Federisma strukturo ===
[[Dosiero:Konstitucia sistemo de la Civito.png|eta|271x271px|Konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.|maldekstra]]

La Esperanta Civito havas federisman strukturon. Ĝia leĝodona instanco estas la ''Parlamento''. Forumo kaj Senato formas kune la ''Parlamenton''. La ''Konsulo'' estas la ĉefkandidato de la gajninta listo: li reprezentas oﬁciale la Civiton, prezidas la Parlamenton kaj gvidas la ekzekutivan instancon, nomatan ''Kapitulo''. La Konsulo kaj la Vickonsulo pri informado responsas pri la retagentejo [[Heroldo Komunikas|HeKo]] (Heroldo Komunikas), la oﬁciala organo de la Esperanta Civito. 

La Esperanta Civito estas subtenata de rilataj instancoj (''paktintaj establoj'') kiuj konsistigas la &quot;federaciajn&quot; entojn de la organizo: inter la plej gravaj estas [[Literatura Foiro]], [[Heroldo de Esperanto]], [[LF-koop]], ''Centro di Interlinguistica'' kaj la [[Esperanta  PEN-Centro]]&lt;ref&gt;(eo) ''Establoj | Esperanta Civito,'' ĉe ''www.esperantio.net'' &lt;/ref&gt;. La ''establoj'' aliĝintaj al la Pakto estas reprezentitaj paritete (egalrajte) en asembleo nomata ''Forumo''. La membroj aŭ abonantoj de tiuj establoj rajtas peti la civitanecon kaj tiel elekti la ''Senaton'', kie la diversaj listoj de individuaj civitanoj estas proporcie reprezentitaj.  
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Listo de la paktintaj establoj en 2025&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/establoj&lt;/ref&gt;
!Lando
!Establo(j)
|-
|{{BGR}}
|Esperanto-Societo Sukceso, Esperantista Domo de Kulturo
|-
|{{CHE}}
|[[Heroldo de Esperanto]], [[Kultura Centro Esperantista]],
[[Literatura Foiro]],  [[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]], [[Interlingvistika Centro]], [[Esperanta PEN-Centro]], 
Feminisma Esperanta Movado
|-
|{{FRA}}
|Esperanto Poitou-Charentes
|-
|{{ITA}}
|ASSI Scout, Studenta Esperanta Ligo
|-
|{{VEN}}
|Kooperativo Esperanto-Amikaro
|-
|{{BDI}}
|Societo Internacia por Paco Universala, Islama Esperanto Klubo, [[Afrika Esperanto-Instituto]], Civila Esperanta Servo
|-
|{{CMR}}
|Hilelista Esperanto-Komunumo
|-
|{{ESP}}
|[[Esperanta Naturamikaro (ENa)|Esperanta Naturamikaro]]
|-
|{{COD}}
|Societo Solidareco Bona Volo, Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro
|-
|{{HUN}}
|[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo
|-
|{{CIV}}
|[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]]
|-
|{{SWE}}
|[[Esplora Instituto de Esperantologio]]
|}

=== La instancoj de la Esperanta Civito ===
[[Dosiero:Parlamento de la Esperanta Civito (2025).png|eta|Strukturo de la [[Parlamento de la Esperanta Civito]].|286x286ra]]Ĝia leĝodona instanco estas la ''Parlamento''. Forumo kaj Senato formas kune la ''Parlamenton''. La instanco kun ekzekutiva povo estas la ''Kapitulo'' (la estraro de la Civito), kiun konsistigas la ''Konsulo'' (la prezidanto de la Civito), la elektita Unua Vickonsulo kaj la ceteraj nomumitaj vickonsuloj (ĝis maksimume naŭ); la arbitracia povo kaj instanco estas la ''Kortumo'', elektita de la Forumo ĉiun duan jaron.

La instancoj de la Civito estas subsiduaj al la strukturoj de la establoj aliĝintaj al la Pakto: la Kapitulo ne rajtas dikti al paktintoj kion fari, ekster la Pakto, la Konstitucio kaj la komune aprobitaj direktivoj. Reciproke, la paktinta establo ne rajtas atendi intervenon de la Kapitulo ekster la cititaj normaroj.

La subsidueco garantias la eventualan neŭtralecon de la paktintoj, kiuj gardas plenan aŭtonomecon ankaŭ post la aliĝo al la Pakto.

==== La leĝodona povo ====
La leĝodonan povon en la Civito havas la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]], konsistanta el [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] (kiu reprezentas la establojn) kaj [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] (kiu reprezentas la civitanojn), ambaŭ prezidataj de la Konsulo. La Parlamento estas do la suverana instanco kiu produktas normojn (vidu malsupre).

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] de la Esperanta Civito (2025-2029)&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/parlamento&lt;/ref&gt;
!Listo
!Nomo
!Ĉefa(j) eduklingvo(j)
|-
|Verda
|[[Lorena Bellotti]]
|itala
|-
|Verda
|Charlotte Florence Batuseka
|franca
|-
|Verda
|[[Manuela Blanco]]
|kastilia
|-
|Verda
|Giorgio Di Nucci
|itala
|-
|Verda
|Rubèn Fernández
|kastilia, kataluna
|-
|Verda
|[[Alessio Giordano]]
|itala
|-
|Verda
|Antonio Justicia
|kastilia
|-
|Verda
|Miroslava Kirova
|bulgara
|-
|Verda
|[[Perla Martinelli]]
|itala
|-
|Verda
|Laura Miller
|angla
|-
|Verda
|[[Fernando Pita]]
|portugala
|-
|Verda
|Hubert Michael Schweizer
|germana
|-
|Blanka
|Anna Bartek ([[Anjo Amika]])
|hungara
|-
|Blanka
|Lucien Kagina
|runda, franca
|-
|Blanka
|Abdoulrahman Bukuru
|runda, franca
|-
|Blanka
|Tihomir Lovriĉ
|kroata
|-
|Blanka
|Honoré Sebuhoro
|franca
|-
|Blanka
|Kalle Vilbaste
|estona
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+[[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|Forumo]] de la Esperanta Civito&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/establoj&lt;/ref&gt;
!Establo
!Forumano(j)
|-
|Esperanto-Societo Sukceso
|Aleksandar Holevitch
|-
|[[Heroldo de Esperanto]]
|Herman Deceuninck, [[Giorgio Silfer]]
|-
|[[Kultura Centro Esperantista]]
|Giuseppe Pranzo Zaccaria
|-
|[[Literatura Foiro]]
|[[Giacomo Comincini]]
|-
|Esperantista Domo de Kulturo
|Dimitrinka Kateva, Ivaniĉka Maĝarova
|-
|[[LF-koop|Kooperativo de Literatura Foiro]]
|Marc Hiltbrand
|-
|[[Interlingvistika Centro]]
|Cristina Stefani, [[Marco Picasso]]
|-
|[[Esperanta PEN-Centro]]
|Georgi Miĥalkov
|-
|Esperanto Poitou-Charentes
|Patrick Boursicot
|-
|ASSI Scout
|Ariele Baldrati
|-
|Feminisma Esperanta Movado
|Roland Eriksson
|-
|Studenta Esperanta Ligo
|Prosper Ntuzwenimana
|-
|Kooperativo Esperanto-Amikaro
|Mayra Núñez Hernández, Nancy Aquino Acevado
|-
|Societo Internacia por Paco Universala
|Libéré Mudende, Frederiko Nimubona
|-
|Hilelista Esperanto-Komunumo
|Raymond Brisebois
|-
|[[Esperanta Naturamikaro]]
|Antonio Vazquez
|-
|Societo Solidareco Bona Volo
|Alphonse Waseka
|-
|[[Karlo Fajszi|Fajszi]] Amika Rondo
|Peter Szilvássy
|-
|[[Kotdivuara Esperanto-Asocio]]
|Antoine Kouablan
|-
|Islama Esperanto Klubo
|Annas Ahishakiye, Shabani Muruta
|-
|Unio de Esperantistoj por la Disvolvo de Uviro
|Sylvestre Mogumbekere
|-
|[[Afrika Esperanto-Instituto]]
|Jean-Sacha Barikumutima, Janvier Ndericimpaye
|-
|Civila Esperanta Servo
|François-Mauriack Nunda
|}

==== La ekzekutiva povo ====
En la Esperanta Civito la ''Kapitulo'' (estraro) estas la ĉefa ekzekutiva instanco. Ĝin nomumas la Konsulo, atribuante al siaj vickonsuloj specifajn delegojn (internaj aferoj, edukado, kulturaj aferoj, informado, socialaj aferoj, [[Tria mondo|Tria]] [[Tria mondo|mondo]] ktp).

La ''Konsulo'' ne nur prezidas la Parlamenton, sed ankaŭ la ĉefan ekzekutivan instancon, t.e. la Kapitulo. Estis ĝis nun Konsulo: [[Walter Żelazny]] (2002-2006), [[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019), [[Marie-France Conde Rey]] (2012-2016), [[Chamberline Nguefack Zedong]] (2017-2018), [[Riichi Karibe]] (2020-2024) kaj [[Lorena Bellotti]] (2025-2029). 

La anstataŭanto de la Konsulo, laŭ la Konstitucio de la Civito, estas la Unua Vickonsulo. Oficis en tiu rolo [[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013), [[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011), [[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024), [[Julio Herrero]] (2020-2023) kaj [[Manuela Blanco]] (2025-2029).

===== Galerio de la Konsuloj =====
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Walter zelazny.jpg|[[Walter Żelazny]] (2002-2006).
Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2007-2011; 2018-2019).
Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]](2012-2016).
Dosiero:Karibe Riichi 2020.jpg|[[Riichi Karibe]] (2020-2024).
Dosiero:Lorena Bellotti.jpg|[[Lorena Bellotti]] (2025-2029).
&lt;/gallery&gt;

===== Galerio de la Unuaj Vickonsuloj =====
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Trifonĉovski 1996.jpg|[[Ljubomir Trifonĉovski]] (2002-2006; 2012-2013).
Dosiero:Marie-France Conde Rey.jpg|[[Marie-France Conde Rey]] (2007-2011).
Dosiero:Giorgio Silfer.tif|[[Giorgio Silfer]] (2013-2019; 2023-2024).
Dosiero:Julio Herrero.jpg|[[Julio Herrero]] (2020-2023).
Dosiero:Manuela Blanco Pavio.jpg|[[Manuela Blanco]] (2025-2029).
&lt;/gallery&gt;

[[Dosiero:Kapitulo de la Esperanta Civito.jpg|eta|288x288ra|La Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029) en la urbodomo de [[Malago]], la 1-an de aprilo 2025.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Kapitulo de la Esperanta Civito (2025-2029)&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/heko/konsultigxo-de-la-konsulino-kun-la-formita-kapitulo&lt;/ref&gt;
!Titolo
!Kapitulano
!Ofico
|-
|senatanino
|[[Lorena Bellotti]]
|Konsulino
|-
|senatanino
|[[Manuela Blanco]]
|vickonsulo pri internaj aferoj
|-
|forumano
|[[Giacomo Comincini]]
|vickonsulo pri informado
|-
|senatano
|[[Alessio Giordano]]
|vickonsulo pri klerigado
|-
|senatanino
|Miroslava Kirova
|vickonsulo pri socialaj aferoj
|-
|forumano
|[[Giorgio Silfer]]
|vickonsulo pri financoj
|-
|forumanino
|Viviana Piccinini
|vickonsulo pri bibliotekoj
|}

==== La arbitracia povo ====
[[Dosiero:Kortumo Esperanta Civito.png|eta|368x368ra|La justica instanco de la Esperanta Civito, la Kortumo.|maldekstra]]La Kortumo estas la arbitracia instanco, kreita de la Pakto la [[10-a de aŭgusto|10an de aŭgusto]] [[1998]]. Temas do pri la plej antikva el la Civitaj instancoj: ekzemple, la unua Parlamento kaj unua Konsulo ekestis [[Zamenhofa Tago|Zamenhof-Tage]] [[2001]], kaj la unua Kapitulo la [[26-a de februaro|26-an de februaro]] [[2002]]. Oni rajtas diri ke, en la juna demokratio de Esperantio, la justica povo originis iom antaŭ la leĝodona, kiu mem originis iomete antaŭ la ekzekutiva. Sed fakte dum la unuaj jaroj la Kortumo ne plenumis justican povon: ĝia tasko estis interveni kiel paciganto okaze de konﬂiktoj inter la paktintaj establoj kaj doni aŭtentan interpreton pri diversaj demandoj rilate al la Pakto kaj al la Konstitucio. Krome la Kortumo funkciis (kaj plu funkcias) kiel notario por la Senataj kandidatlistoj.

La Kortumon elektas la Forumo, nome la asembleo de la paktintaj establoj. Tial ke la Forumo fariĝis en [[2001]] unu el la du branĉoj de la Civita Parlamento, oni povas diri ke nur duono de la Parlamento elektas la Kortumon. Tiel ĝi restas tute sendependa de la aliaj du povoj.

La Kortumo decidas pri eventuala eksigo de paktinta establo, sed la akcepto de nova paktinto apartenas al la Forumo. La eliro eblas laŭ proceduro kiu garantias ĉiujn establojn: se ekzemple establo havus grandajn ŝuldojn al alia paktinto, nur la arbitracia instanco havus la forton reguligi la aferon antaŭ ol ĝia eksiĝo. 

La arbitraciado kaj la aŭtenta interpretado de normoj viciĝas al alia grava tasko de la Kortumo: prepari la Civitan Kodon, bazante sin sur la [[Svislando|svisa]]. 

Moresson Feïdangaï, [[Stan Keable|Stano Keable]] kaj [[Vinko Ošlak|Vinko Oŝlak]] estas la nunah kortumanoj; gec-anoj Andrés Martín kaj Tiziana Rogora, la vickortumanoj.[[Dosiero:Verda Listo nova logo.jpg|eta|171x171ra|Simbolo de la nune reganta Verda Listo.]]

== Politika vivo ==
Protagonistoj en la politika vivo de la Civito estas la partioj, kiuj partoprenas en la elektoj por la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] pere de listoj. Ekde la komenco ĝis nun la Verda Listo, progresema, ekologia kaj laika alianco, havis ĉiam la majoritaton. Sekve ĉiuj Konsuloj venis el tiu frakcio. La Blanka Listo, konservema kaj religie inspirita, estis konstante la ĉefa grupo de opozicio, sed ekzistis dum kelkaj jaroj ankaŭ Ruĝa Listo, socialisma. 

La simbolo de la Verda Listo estas ''arbo kun radikoj'', la slogano: &quot;De Zamenhof ĝis la Esperanta Civito&quot;. La simbolo de la Blanka Listo estas ''fiŝo'', la slogano: &quot;Por Civito inspirita de kristanaj valoroj&quot;.

Ĉiujn kvin jarojn, okazas voĉdonado por la Senato de la Civito. Laŭ la Konstitucio, la plej granda listo gajnas pliajn seĝojn. En 2006, 2011 kaj 2016 la premio estis 6 pliaj seĝoj, sed en 2019 ĝi estis 2 pliaj seĝoj.&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/index.php?id=15#chIIIart17&lt;/ref&gt; Ekzemple, en 2016, la Verda Listo gajnis 9 seĝojn pro la voĉdonoj kaj 6 seĝoj ĉar ĝi estis la plej granda listo.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
Rezultoj por la Senato laŭ voĉdonoj

!Listoj
!2001&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=7 Kroniko de la fenomeno] - esperantio.net&lt;/ref&gt;
!2006&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://esperantio.net/index.php?id=233 Elektita la nova Senato] - [HeKo 318 6-C: 19 dec 06]&lt;/ref&gt;
!2011&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://esperantio.net/index.php?id=1851 Rezulto de la skrutinio por la Senato] - [HeKo 497 1-C, 17 dec 11]&lt;/ref&gt;
!2016&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21] - [HeKo 627 5-C, 19 dec 16]&lt;/ref&gt;
!2019&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://esperantio.net/index.php?id=3953 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2020-24] - [HeKo 724 3-C, 19 dec 19]&lt;/ref&gt;
!2024&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;Rezultoj de la skrutinioj por la Senato 2025-29 - [HeKo 853 9-C, 17 dec 24] - https://www.esperantio.net/heko/rezultoj-de-la-skrutinioj-por-la-senato-2025-29&lt;/ref&gt;
|-
|'''Verda'''
|(70%)
|108 (66.25%)
|130 (73.44%)
|103 (72.54%)
|114 (70.80%)
|55 (65,48%)
|-
|'''Blanka'''
|(30%)
|30 (18.40%)
|24 (13.55%)
|39 (27.46%)
|47 (29.20%)
|29 (34,52%)
|-
|'''Ruĝa'''
| -
|15 (9.20%)
|23 (12.99%)
|&lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
|&lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| -
|-
|'''Entute'''
!?
!159
!177
!142
!161
!
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Rezultoj por la Senato laŭ seĝoj
!Listoj
!2001&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
!2006&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
!2011&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
!2016&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
!2019&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
!2024&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|-
|'''Verda'''
|15
|16
|15
|15
|14
|13
|-
|'''Blanka'''
|4
|2
|2
|4
|5
|6
|-
|'''Ruĝa'''
| -
|1
|2
|&lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
|&lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| -
|-
|'''Entute'''
!19
!19
!19
!19
!19
!19
|}

== Normaro ==
[[Dosiero:Normaro de la Esperanta Civito.png|eta|310x310ra|Hierarkio de la normoj en la konstitucia sistemo de la Esperanta Civito.]]La fundamentaj normoj de la Esperanta Civito estas la Konstitucia Ĉarto ([[2001]]), kiu originas el la Pakto por la Esperanta Civito ([[1998]]), kaj la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Homaj Rajtoj]] (1948).

Grava referenco, sed sen normiga valoro (escepte de la art. 1 par. 5), estas la [[Universala Deklaracio pri Lingvaj Rajtoj|Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj]] (1996), danke al kiu la esperantistaro estas agnoskebla kiel lingva grupo.

''Strukturaj normoj'' estas dispozicioj plenumantaj konstituciajn priskribojn, havante tial pli altrangan naturon ol ordinaraj normoj. Ekzemple, estas strukturaj normoj la reglamentoj de la parlamentaj ĉambroj.

La [[Parlamento de la Esperanta Civito#Forumo|''Forumo'']] aprobas normojn en formo de direktivo kaj la [[Parlamento de la Esperanta Civito#Senato|Senato]] aprobas normojn en formo de leĝo. Ambaŭ branĉoj de la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Parlamento]] aprobas aplikajn aktojn, respektive reglamentojn kaj administrajn aktojn.

Direktivoj kaj reglamentoj de la Forumo ne devigas unuopajn civitanojn, sed la establojn mem, kiuj devas konformigi siajn statutojn al ili, se necese. La Konsulo plenumas per ediktoj la direktivojn kaj reglamentojn aprobitajn de la Forumo.

Leĝoj kaj administraj aktoj de la Senato devigas la civitanojn, ne la establojn aliĝintajn al la Pakto. La Konsulo plenumas per dekretoj la leĝojn kaj administrajn aktojn aprobitajn de la Senato.

Okaze de manko de normo, la Civito referencas provizore al la [[Svisa juro|Svisaj Kodoj]].

La tuta normaro aperas en ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la redakcio aŭ tra [[Esperanta Kulturservo]].

== Institucioj kaj simboloj de la Esperanta Civito ==
[[Dosiero:Esperanta Civito - blazono.png|eta|147x147ra|Blazono de la Esperanta Civito.]]
La Civito enhavas multajn trajtojn kaj instituciojn, simile al tiuj, kiuj kutime apartenas al ŝtato, krom lando kaj armeo.

* Flago kaj himno (la tradiciaj esperantaj);
* Civita Banko&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/civita-banko&lt;/ref&gt; kun propono de propra valuto, la speso, la kalkulmono de la Esperanta Civito
* Lingva Komitato&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/lingva-komitato&lt;/ref&gt;;
* Censado;
* Moto: ''E pluribus ultra'' (''El pluraj transen'');
* Novaĵagentejo: ''[[Heroldo Komunikas]]'' (HeKo)&lt;ref&gt;https://www.esperantio.net/&lt;/ref&gt;;

* Oficialaj festotagoj: ''– la 14-a de aprilo''''',''' Memortago de ĉiuj Pioniroj ''– la 2-a de junio''''',''' Tago de la Esperanta Lingvo ''– la 10-a de aŭgusto''''',''' Tago de la Esperanta Civito; ''– la 15-a de decembro''''',''' Tago de la Esperanta Kulturo.

== Transnacia kultura identeco ==
Esperanta Civito organizas sin kiel institucion kun [[Transnaciismo|transnacia kulturo]], kies precipa celo estas reprezenti esperantistojn perceptantajn sian esperantistecon kiel apartenon al [[Diasporo|diaspora]] lingva grupo. La Civito konceptas Esperanton kiel identigilon kaj kulturan perilon.

Laŭ la franca [[Sociolingvistiko|socilingvisto]] [[Philippe Blanchet]] la tri trajtoj necesaj al funkcianta identiĝo por lingva kaj kultura grupo&lt;ref&gt;(fr) Philippe Blanchet, [https://www.youtube.com/watch?v=AtOPM_ZHy-o&amp;t=1786s Interkulturaj rilatoj kaj sento de aparteno al grupo], YouTube, la 10-an de aprilo 2017.&lt;/ref&gt;, se aplikataj al la Esperanta Civito, estas:

* unue, ke la individuo sentas ke li apartenas al la Esperanta Civito (aŭ sin deklaras Esperanta civitano);
* due, ke tiuj, kiuj jam apartenas al tiu grupo, agnoskas ke la novalventinta individuo apartenas al la sama grupo;
* trie, ke tiuj, kiuj ne apartenas al la Civito, agnoskas kaj ke ekzistas Esperantaj civitanoj kaj ke tiu antaŭmenciita individuo apartenas al la Esperanta Civito.

== Servoj ==
Ne la Civito mem produktas servojn, sed la establoj aliĝintaj al la Pakto, kiuj provizas ĉiujn esperantistojn precipe per kulturaj kaj socialaj servoj. Esenca rimedo estas la nemoveblaĵoj (posedataj de esperanta establo aŭ de neesperantista kiu konsentas pri Civita servo) kie povas funkcii kursejo, somerumejo por infanoj, ripozejo k.s.

Ekde 2025, la Civito disponas je centralizita retvendejo: ''[[Esperanta Kulturservo]]'', kiu provizas librojn, diskojn kaj aliajn varojn, plus  aliĝojn al eventoj kaj kursoj de la paktintaj establoj&lt;ref&gt;https://kulturservo.esperantio.net/&lt;/ref&gt;.

== &quot;Neŭtrala popolo&quot; ==
La Civito konceptas la esperantistaron kiel popolon&lt;ref&gt;(itale) ''[https://www.treccani.it/magazine/chiasmo/extra/iuss_extra_silfer_ita.html Unue la Esperanta popolo]'',Treccani. &lt;small&gt;Alirdato: la 29-an de aŭgusto 2025&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;. Ĝia formiĝo estis la natura konsekvenco de la ĝermo engrundigita de Zamenhof kaj ŝosinta per la [[Manifesto de Raŭmo]], kies spuroj (t.n. praraŭmismaj) troveblas ĉe pluraj pioniroj de la esperantismo. 

El la letero de Lazaro Ludoviko Zamenhof al [[Abram Kofman|Abraham Kofman]] en Odeso, 28 Majo 1901:&lt;blockquote&gt;Estas vero, ke Esperanto havas nun la plej bonajn kaj brilantajn esperojn por la estonteco: kaj tamen suﬁĉe instruita de la sperto mi ne estas optimisto! Estis tempo, kiam Volapük staris ankoraŭ multe pli brilante, kaj tamen… rapide kiel fulmo Volapük falis kaj el ĉiuj ĝiaj plej brilantaj esperoj restis '''nenio'''! Se eĉ ĉiuj akademioj de la mondo akceptus Esperanton, se eĉ milionoj da personoj ĝin uzadus, nenio garantias, ke en la daŭro de unu jaro ĝi subite ne estos forĵetita kaj forgesita por eterne! Se ĝi unu fojon “eliros el la modo”, ĝi plej rapide pereos por ĉiam. Lingvo Internacia fortikiĝos por ĉiam nur en tia okazo, se ekzistos ia grupo da homoj, kiuj akceptus ĝin kiel sian lingvon familian, '''heredan'''. Cento da tiaj homoj estas por la ideo de lingvo neŭtrala multege pli grava ol milionoj da aliaj homoj. Hereda lingvo de la plej malgranda kaj plej sensignifa popoleto havas vivon multege pli garantiitan kaj neestingeblan, ol senpopola lingvo, kiun uzus eĉ milionoj da homoj.

Jes, mi estas profunde konvinkita, ke nek solvo de la hebrea demando, nek enradikiĝo de lingvo neŭtrala estos iam ebla sen hilelismo, t. e. sen kreo de '''neŭtrala popolo'''.&lt;ref&gt;L.L. Zamenhof (1929), ''Originala Verkaro'', Ferdinand Hirt &amp; Sohn, Leipzig, p. 323.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Tiun vidpunkton de Zamenhof atestas ankaŭ aliaj dokumentoj, ekzemple la letero &quot;2 Oktobro 1905&quot; al pastoro [[Friedrich Schneeberger]], tiama prezidanto de [[Svisa Esperanto-Societo]], kie oni legas:&lt;blockquote&gt;La kreado de malgranda neŭtrale-homa popolo, en kiun iom post iom povus enverŝiĝi kaj solviĝi ĉiuj popoloj de la mondo, estas la tuta celo de mia vivo. La esperantismo estas nur '''parto''' de tiu ĉi ĝenerala ideo. Sed por ke la ĝenerala ideo (kiun multaj esperantistoj certe ne volos akcepti) ne malhelpu la aferon '''esperantan''', tial mi ne ligos ĝin kun la esperantismo, sed mi proponos en la [Ĝeneva] kongreso, ke ni kreu inter ni '''sekcion''' de esperantistoj-“homaranoj”.&lt;ref&gt;G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 2 oktobro 1905.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Kaj el la preskaŭ samdata letero de Zamenhof al [[Emile Javal|Émile Javal]], 24 Septembro 1905:&lt;blockquote&gt;Tiu ĉi malgranda popoleto, kiu havus sian konstantan kulturan centron en unu el la urboj de la neŭtrala Svisujo, prezentus fundamentan grupon, kiu iom post iom ensorbus en sin ĉiam pli da homoj el ĉiuj nacioj kaj estus la komenco de la estonta lingve kaj religie unuigita homaro.&lt;ref&gt;G. Waringhien (1948), ''Leteroj de L.L. Zamenhof. La tragedio de lia vivo rivelita de lia ĵus retrovita korespondo kun la francaj eminentuloj, I. 1901-1906'', Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris, 24 septembro 1905.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;En revuo ''Esperanto'' (15 Oktobro 1908), [[Hector Hodler]], direktoro de la gazeto kaj kunfondinto de la ĵus naskita [[Universala Esperanto-Asocio]] (UEA), deklaris: &lt;blockquote&gt;Esperanto do ne estas la propraĵo de la mondo, sed, kiel ĉiu lingvo, la propraĵo de siaj konstantaj uzantoj, la apartenaĵo de la “popolo Esperantista”. […] Tiu popolo ekzistas. Ankoraŭ tre malgranda kaj tre dissemita ĝi estas sur la vasta mondo, sed sian estadon ĝi pruvas per la vivo ĉiutaga […]. Ne, “esperantista popolo” ne estas “infana ĥimero” aŭ “ridinda metaforo”, ĉar lingvo ne povas vivi sen ''sia'' popolo. Tiu malgranda popolo ĉiutage kreskos, kaj ju pli ni multigos kaj plirealigos ligilojn, kiuj ekzistas inter ĝiaj membroj, des pli ĝi fortikiĝos kaj potenciĝos.&lt;ref&gt;H. Hodler (1908), ''La lingvo kaj la popolo'', en: “Esperanto”, 15 oktobro 1908, p. 1.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Ankaŭ [[Edmond Privat]] esprimis la saman opinion en prelego dum la 7-a UK, titolita ''Pri Esperanta literaturo'', sed identigante la kernon de la esperanta identeco en la originalaj poemoj:&lt;blockquote&gt;La franca pensulo [[Ernest Renan]], ie skribis tion ĉi: &quot;''Ke homoj formas unu popolon, tion faras ilia memoro pri l' grandaj aferoj komune faritaj kaj ilia volo por plenumi novajn''.&quot; Precize tiun memoron kaj tiun volon oni ĉe preskaŭ ĉiu linio povas ekvidi en tiuj komunaj poemoj. Tial ili bone atestas la ekziston de nia esperantista popolo, kaj ne nur ĝian malfacilan komenciĝon, ĝian senlacan bataladon kontraŭ mokoj kaj persekutoj, ĝian pacan militadon sen iaj armiloj, krom granda morala kuraĝo kaj esperplena pacienco.&lt;/blockquote&gt;
== Censado ==
La membreco en la Civito, kiun ĝi nomas ''civitaneco'', estas senpaga kaj dumviva. Ĉiun kvinan jaron, la Civito faras censadon por eltrovi, kiom da civitanoj estas. La unua oficiala censado okazis en 2006 kaj trovis, ke 30% de la membroj estis virinoj kaj 70% loĝis en Eŭropo.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=217 Civita censotago 2006] - [HeKo 316 8-C, 30 nov 06]&lt;/ref&gt; En 2019, ĝi deklaris 459 civitanojn.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3937 Kontentiga kresko de la Civitanaro dum tri jaroj] - [HeKo 722 5-C, 30 nov 19]&lt;/ref&gt; La censado en 2019 eltrovis ke 29.56% estis virinoj, 41 (8.9%) estis sub la aĝo de 35 kaj 8.54% ricevis la civitanecon pro familiano.&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3941 Statistika spikumo pri la Civitanaro 2019] - [HeKo 722 9-C, 4 dec 19]&lt;/ref&gt; 53% loĝas en Eŭropo, 34% loĝas en Afriko kaj nur 8% loĝas en aliaj kontinentoj, kiel Azio kaj Ameriko.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Civitanaro
!Jaro
!2006&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
!2011&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=1836 La Civitanaro kreskis je 46%] - [HeKo 495 4-C, 1 dec 11]&lt;/ref&gt;
!2016&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3023 La Civitanaro kreskis je preskaŭ dek procentoj] - [HeKo 625 1-C, 1 dec 16]&lt;/ref&gt;
!2019&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
!2024
|-
|Civitanoj
|275
|401
|433
|459
|432
|}

== Civitaniĝo kaj ekscivitaniĝo de la Civito ==
Kerna premiso por peti la Esperantan civitanecon estas percepti sian esperantistecon kiel memelektitan partoprenon al diaspora [[Minoritata lingvo|lingva minoritato]]. La civitaneco estas senpaga kaj dumviva, ĝi donas eblecon ricevi konstantajn rabatojn ĉe la establoj aliĝintaj al la Pakto kaj partopreni la politikan vivon de la Civito, voĉdoni kaj kandidati. En la nuna momento, eblas civitaniĝi nur pere de skriba dokumento disdonebla de paktinta establo, sed la [https://www.esperantio.net/kapitulo Kapitulo] diskutas la ideon lanĉi modelon de virtuala petskribo (jam preta), kiu faciligu la civitaniĝon kaj la rilatojn inter establoj kaj Civito.

=== Civitaniĝo ===
Por peti la civitanecon, unue oni devas scipovi Esperanton. Poste, oni turnas sin al [https://www.esperantio.net/establoj establo] aliĝinta al la Pakto, por ke ĝi peru la petskribon al la Civito. Normale, la individua petinto devas esti membro (aŭ abonanto, lernanto ktp) de tiu establo, ĉar ĝi garantias por li. Se [https://esperantio.net/lex-valeria parenco] jam havas la esperantan civitanecon, tiu mem povas peri la peton.

=== Ekscivitaniĝo ===
Ĉar la civitaniĝo estas senpaga kaj principe dumviva, la homo ĝin petanta komprenas kaj elektas tion individue, libere kaj spontane. La eksiĝo postulas koston de unu speso (90 svisaj frankoj) por kovri la administrajn kostojn de la Registro kaj la kunvokon de la Kortumo, kiu kunsidos por verdikti la ekscivitaniĝon. Oni konsideru ke ekspluatante la rabatojn je kiuj civitano rajtas kadre de [https://www.esperantio.net/direktivo-hiltbrand direktivo Hiltbrand], ekz. pro [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/testoj lingva ekzameno laŭ LTSEC] aŭ partopreno en [https://kulturservo.esperantio.net/fenestro/eventoj evento organizita de paktinta establo] ktp, la ŝparota sumo dum unu jaro jam superus la kostojn de eventuala eksiĝo, indicebla laŭ la kvar kontingentoj ﬁksitaj de la [[Monda Banko]]

== La demisio de konsulino ==
En decembro 2016, Chamberline Nguefack estis elektita kiel [[Konsulo (Esperanto-movado)|konsulo]] (prezidanto) de la Civito&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3045 Rezulto de la skrutinio por la Senato 2017-21]&lt;/ref&gt;. Sed la 3-an de aŭgusto 2017, ŝi demisiis ĉar ŝi malkovris ke &quot;mi estis senskonscie kunkulpulo de kaŝita celo de la Civito.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://sezonoj.ru/2017/10/civito-3/ Demisiis la konsulino de la Esperanta Civito]&lt;/ref&gt; En artikolo por ''[[La Ondo de Esperanto]]'', ŝi klarigis ke ŝi maltrankviliĝis kiam ŝi aŭdis Giorgio Silfer kaj Marie Conde Rey paroli pri la morto de UEA kvazaŭ ĝi estis ilia celo. &quot;Mi ektimis pri la laboroj de tiu grupo: ĉu oni uzas min por celoj kaŝitaj de mi?&quot; Ŝi daŭrigis: &quot;verŝajne, Silfer revas regi la mondon esperantistan&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Laŭ ŝi, ŝi provis labori kontraŭ tiu sinteno kaj por pli bonaj rilatoj kun UEA kaj aliaj esperantaj organizaĵoj. Sed ŝi diris ke ŝi malsukcesis. &quot;Kiom naiva mi estis! Pensi, ke la regema Silfer, kiu ĉiam ĉion kontrolas en la Civito – verkas mem la revuon, la amendoproponojn, la rezoluciojn – lasus sian aferon en la manojn de iu alia?&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ŝia demisio ne estis akceptita kaj la Civito eĉ ne raportis pri ĝi. Nur aperis mallonga anonco pri iu “foresto” sen iu informo.&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3287 La Konsulo en foresto ekde morgaŭ]&lt;/ref&gt; Responde al tiu, Nguefack diris: &quot;Giorgio pensas, ke li povas ĉion kontroli, ke li regas homojn, ke li povas perforte devigi ĉiujn – precipe afrikanojn – agi tiel, kiel li volas. Tial li ne aperigis en HeKo mian demision. Li aperigas nur tion, kio glorigas la Civiton&quot;.&lt;ref&gt;[https://sezonoj.ru/2017/09/valle-2/ Chamberline Nguefack demisiis, sed HeKo silentas]&lt;/ref&gt;

HeKo neniam raportis pri ŝia demisio aŭ publikigis ŝian demisian leteron, kaj post la demisio aperis kelkaj artikoloj, kiuj kritikis ŝin.&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3290 La blanka opozicio plendas pri la Konsulino]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3321 La Konsulino kolizias kun la opozicio]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3333 Forumanoj interpelacias la Konsulinon]&lt;/ref&gt; En novembro, HeKo raportis ke ŝi estis survoje al eksigo pro &quot;misuzo de povoj kaj eventuale privata intereso en oficaj agoj&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3393 Chamberline Nguefack survoje al &quot;impeachment&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3373 Mallaŭda mocio kontraŭ la Konsulino]&lt;/ref&gt; Je la 27-a de decembro 2017, la Senato de la Civito, debatis kaj denuncis Nguefack, kaj voĉdonis por imputi ŝin&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.esperantio.net/index.php?id=3422 Afrikanoj kaj virinoj imputas la afrikan Konsulinon]&lt;/ref&gt;. Silfer diris ke ŝia agado &quot;malfortigas la konfidon al afrikanoj kaj virinoj&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La raporto de HeKo substrekis ke iuj afrikanoj kaj virinoj voĉdonis kontraŭ Nguefack&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, malgraŭ ke la plimulto de la senatanoj kontraŭ ŝi estis nek virinoj nek afrikanoj. Nur tiam, la demisio estis akceptita.

== Komitato Armand Su ==
[[Su Armand|Armand Su]] estis ĉina esperantisto kiu suferis senkulpe en prizono de [[Ĉinio]]. La Komitato Armand Su estas instanco de la Esperanta Civito, funkciante kiel speco de &quot;Esperantia [[Amnestio Internacia|Amnestio]]&quot;, kaj komencis en 2002 labori por klopodi helpi, morale kaj praktike, ĉiujn esperantistojn kies persona libereco estas iel limigita. Inter la plej famaj estis V. Bujak, unu el la plej elstaraj majstroj de orientaj batalartoj en [[Sovetunio]], kaj  [[Billy Waldon]], foje nomata Sekvojo (en la ĉeroka: N.I. Sequoyah). Pri tiu temo, la brazila [[Kriminologio|kriminologo]] kaj [[Esperantistoj|esperantisto]] [[César Barros Leal]] aŭtoris libron kies esperanto-eldono titolas &quot;[[Enprizonigo: krepusko de erao|Enprizonigo - krepusko de erao]]&quot;&lt;ref&gt;(eo) Internacia somera universitato tre sukcesa en Fortalezo, [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, n-ro 11 (2023), 11-31 aŭgusto 2022.&lt;/ref&gt;.

Responsas nune pri la Komitato Armando Su la vickonsulo pri socialaj aferoj.

== Kritikoj ==
Ne ĉiuj esperantistoj konsentas kun la kreo kaj celoj de la Civito. Multaj kritikis ĝiajn fondajn ideologiojn. [[Robert Nielsen]] forte kritikis ĝin en sia blogo ''Teo kaj Libroj'', kaj nomis ĝin &quot;sensencaĵo&quot;. Li kritikis la influon de Giorgio Silfer, erarojn en la raportado de HeKo, la devon pagi por eliri, la sintenon kontraŭ UEA kaj Libera Folio, kaj nomis la Civiton &quot;ŝajn-ŝtato&quot;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://teokajlibroj.wordpress.com/2020/01/27/la-esperanta-civito-estas-sensencajo/ La Esperanta Civito estas sensencaĵo] - Teo kaj Libroj 27a de januaro 2020&lt;/ref&gt;  Tazio Carlevaro en sia analizo de [[raŭmismo]] kaj [[Literatura Foiro]] konstatas multajn mankojn en la klasika Esperanto-movado kaj vidas en la Esperanta Civito provo alimaniere serĉi prestiĝon kaj servojn por la movado en krizo. La komunika potencialo ne konsistas nur el la fakta uzo de lingvo, sed ankaŭ el la impreso, ke ĝi estas pli utila kaj pli prestiĝa. Tio klarigas kial la ĉina ekzemple estas la plej parolata lingvo en la mondo, sed ĝi estas konsiderata relative &quot;malgrava”, ĉar ĝi plej ofte ne montriĝas en la modernaj komunikadsistemoj &lt;ref&gt;(eo) Tazio Carlevaro, ''[https://satesperanto.org/IMG/pdf/tazio_carlevaro_cxu_esperanto_postvivos_la_jaron_2045__.pdf Ĉu Esperanto postvivos la jaron 2045 ?]'' - Aldonaĵo (2) Kvazaŭ “liturgia” recenzo, La “simptomo”,  p. 53

&lt;/ref&gt;.

En la du jaroj antaŭ la Projekto de Konstitucia Ĉarto kaj fondo de la Civito, la verkisto [[Jorge Camacho]] kolektis diversajn kritikojn pri la Civito en sia verko ''[[La liturgio de l' foiro]]''. [[Jouko Lindstedt]] tiam skribis, ke &quot;La Civito estas provo de la raŭmistoj uzurpi la koncepton de [[Esperantujo]]&quot;.

== Sciindaĵo ==

* Inter 1961 kaj 1962 ekzistis kooperativa projekto de vilaĝo en Anglio, sub la nomo Esperanto-Civito&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;(eo) Konversacio kun Michael Vrazitulis, [[Heroldo de Esperanto]], paĝo 3, n-ro 5 (2320)n, majo 2021.&lt;/ref&gt;.
* La lokoj historie plej ligitaj al la Esperanta Civito: Ĉaŭdefono (fr: [[La Chaux-de-Fonds]], la najbara Loklo (fr: [[Le Locle]]) kaj Sabloneto (it: [[Sabbioneta]]) estas ĉiuj tri enskribitaj en la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda]] [[Monda heredaĵo de Unesko|kulturheredaĵo de Unesko]]&lt;ref&gt;(eo) ''[https://www.esperantio.net/heko/civitoj-en-la-monda-kulturheredo Civitoj en la monda kulturheredo]'', HeKo, n-ro 394 4-C, la 27-an de junio 2009.&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

== Bibliografio ==
* ''Esperanto vivas'', originala, ilustrita bildrakonto pri la Esperanta Civito, [[LF-koop]], 22 paĝoj, kun glosaro, formato A4, 2021.
* ''La Verda Libro de la Esperanta Civito'', mendebla tra la [[Esperanta Kulturservo]] (EKS).
{{Projektoj}}
== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanta Kulturservo]]
* [[Publika internacia juro#Subjektoj de internacia juro|Subjektoj de internacia juro]]
* [[Raŭmismo]]
* [[Fina Venko|Finvenkismo]]
* [[Mikronacio]]
* [[Esperanta Respubliko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://esperantio.net Oficiala retejo de la Esperanta Civito]
* [https://kulturservo.esperantio.net/ Esperanta Kulturservo] (EKS), la [[magazeno]] de la konsorcio.
* {{PlurajLingvokodoj|eo}} [https://www.youtube.com/watch?v=OzaEm9kIJhM EsKu - Epizodo 61 - La Esperanta Civito], [[YouTube|jutuba]] filmeto aperinta 2024-09-27
* (itale) ''[https://www.youtube.com/watch?v=WnjswjuPJng Esperanta Civito]: [https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ la comunità soggetto di diritto internazionale costituita sullo jus sermonis]'' {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210118082604/https://www.radicali.it/20140207/esperanta-civito-comunit-soggetto-diritto-internazionale-costituita-sullo-jus-sermonis/ |date=2021-01-18 }}'', [[YouTube|jutuba]] filmeto''
* (germane) [http://www.plansprachen.ch/ENCYCL_ESPERANTO_C.pdf Civito Esperanta], Svisa enciklopedio planlingva, 2006

[[Kategorio:Esperanto-movado]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Svislando]]
[[Kategorio:Esperantaj regnoj]]
[[Kategorio:La Chaux-de-Fonds]]</text>
      <sha1>tsk3r6ewm2nxsd153kchi2vmyw18zi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>George Soros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15038</id>
    <revision>
      <id>9393081</id>
      <parentid>9390266</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Joel Matvejev]]</comment>
      <origin>9393081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17106" sha1="f103wvr03qra83x01tpfjeourz0ryif" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
[[Dosiero:Soros talk in Malaysia.jpg|eta|260x260px|George Soros]]
[[Dosiero:George Soros 47th Munich Security Conference 2011 crop.jpg|eta|276x276px|George Soros en la Konferenco de Sekureco en [[Munkeno]], 2011]]
[[Dosiero:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|eta|George Soros dum la [[Monda Ekonomia Forumo]] en [[Davos]], 2011]]
[[Dosiero:George Soros - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|eta|George Soros dum la [[Monda Ekonomia Forumo]] en [[Davos]], 2010]]
[[Dosiero:George Soros - Festival Economia 2012 01 (cropped).JPG|eta|331x331px|George Soros, 2012]]
[[Dosiero:George Soros - Festival Economia 2012 01.JPG|eta|dekstra|George Soros en la Ekonomia Forumo en [[Trento]] ([[Italio]]), 2012]]
'''George Soros''' [Ĝorĝ Ŝoroŝ]), hungare György Soros, naskiĝis la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1930]] en [[Budapeŝto]] sub la nomo György Schwartz (elp.&amp;nbsp;ŝvarc). Li estas financisto, spekulanto, [[filantropo]] kaj filo de la [[Esperanto-verkisto]] Tivadar Schwarz, alinomata [[Teodoro Ŝvarc]], unu el la eldonintoj de la fama beletra revuo en Esperanto [[Literatura Mondo]]&lt;ref&gt;[[István Ertl]], [http://bibliotekoj.org/literaturamondo/tekstaro/ertl_lm.htm Literatura Mondo (Nia trezoro)], [[La Ondo de Esperanto]], 10 (2009).&lt;/ref&gt;.

En la [[1970-aj jaroj]] li kunlaboris kun [[Jim Rogers]] ĉe la levilfonduso ''Qantum Fund'' kun kiu ili realigis gajnon de 4000 elcentoj en dek jaroj&lt;ref&gt;(nl) ''Jim Roger gelooft al tien jaar in duur voedsel'', p. 7, De Tijd, la 7-an de junio 2005.&lt;/ref&gt;.

Soros estas konata kiel &quot;La viro, kiu rompis la bankon de Anglio&quot; kiam li en [[1992]] forte vetis kontraŭ la brita pundo, kiam li estis profesie financa analisto kaj interŝanĝisto de [[Valuto|valutoj]] (angle: 'trader') en la londona borso-merkato&lt;ref&gt;Ferguson, Niall; Schlefer, Jonathan, &quot;[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1485674 Who Broke the Bank of England?]&quot;, 2009, Harvard Business School BGIE Unit Case No. 709-026. SSRN 1485674.&lt;/ref&gt;.

== Biografio ==
Li estis 13-jara kiam [[nazia Germanio]] invadis Hungarion en marto [[1944]]. Kvankam lia familio estis juda, li eskapis de [[Deporto|deportado]] danke al la protekto de ministeria oficisto, kiu portretis lin kiel sian baptoinfanon. Lia patro kaŝis sin kaj la filon dum la sekvaj monatoj interalie en somerdometo de la dancistino ''Elza Brandeisz'' en [[Balatonalmádi]];&lt;ref&gt;[http://www.dnn.de/Nachrichten/Kultur/Regional/Eine-der-Pionierinnen-des-Ausdruckstanzes-Elza-Brandeisz-starb-mit-110-Jahren artikolo &quot;Eine der Pionierinnen des Ausdruckstanzes: Elza Brandeisz starb mit 110 Jahren&quot; ([[germane]]: &quot;Unu el la pioniroj de esprima danco: Elza Brandeisz mortis en la aĝo de 110 jaroj&quot;) en la gazeto ''Dresdner Neueste Nachrichten'' 2018-01-08]&lt;/ref&gt; pri tio la patro verkis libron en Esperanto, „Maskerado ĉirkaŭ la morto“, kiu poste ankaŭ publikiĝis en la angla.&lt;ref&gt;Teodoro S. Ŝvarc. „Maskerado ĉirkaŭ la morto. Nazimondo en Hungarujo.“ [[La Laguna]] (J. Régulo), 1965 kaj: Tivadar Soros. „Masquerade: The Incredible True Story of How George Soros' Father Outsmarted the Gestapo“ [[Novjorko]], 2011&lt;/ref&gt; Li vivis en Hungario ĝis [[1946]].

En 1947, 16-jara, li forlasis Hungarion por partopreni en la [[UK 1947|Esperanto-kongreso]] en [[Berno]], [[Svislando]]&lt;ref&gt;(en, fr) Michael Lewis, «''The Speculator: What on earth is multibillionaire George Soros doing throwing wads of money around in Eastern Europe?''», The New Republic, la 10-an de januaro 1994. Vidu ankaŭ : Michael T. Kaufman, ''Soros: The Life and Times of a Messianic Billionaire'', Alfred A. Knopf, 2002, pp. 32–33&lt;/ref&gt;.

En Bern li renkontis [[Grégoire Maertens]] el [[Bruĝo]], [[Belgio]], la posta prezidanto (1980-86) de [[UEA]]. Maertens proponis al li post la UK kune vojaĝi al Bruĝo. Tion ili faris, ili dum kelktaga restado en Bruĝo sukcesis akiri la bezonatajn dokumentojn por eniri [[Britio]]n kaj pluvojaĝis al la [[IJK 1947|junulara Esperanto-kongreso]] en [[Ipswich]]. &lt;ref&gt;[[La Juna Vivo]]  117 kaj 118 (1947); filmita intervjuo (2018) kun Grégoire Maertens; retletero (10-an de januaro 2024) de la oficejo de Georges Soros al la familio Maertens.&lt;/ref&gt; Tie li en organizaj kunvenoj de [[TJO]] reprezentis la junularan sekcion de [[Hungaria Esperanto-Asocio]].&lt;ref&gt;[https://www.liberafolio.org/2024/03/05/george-soros-memoras-pri-ijk-en-1947/ artikolo de la gazeto] [[Libera Folio]] de la 5-a de marto 2024 detale resumas la vojon al la IJK en 1947 kaj la diskutojn de Georges Soros tie - ankaŭ montriĝas grupa foto de tiamaj junularaj Esperanto-aktivuloj kun li ({{eo}})&lt;/ref&gt;

Post la IJK Soros petis vizon por studi en [[Londono]] kaj diplomiĝis ĉe ''[[London School of Economics]]'' (Londona ekonomika lernejo) en [[1952]]. En 1956 li migris al Usono. Li estas prezidanto de ''Soros Fund Management'' (fondusa manaĝado Soros) kaj de ''Open Society Foundations''&lt;ref&gt;[https://www.opensocietyfoundations.org/people/george-soros George Soros, Open Society Foundations].&lt;/ref&gt; ([[Fondumoj pri malferma socio]]).

Soros subite famiĝis ekde septembro 1992, kiam, opiniante ke la [[brita pundo]] estas supertaksata, li forte spekulis kontraŭ ĝi. ''[[Bank of England]]'' (Banko de Anglio) estis devigata forigi la pundon el la [[eŭropa valutoŝanĝa mekanismo]], kaj Soros dume gajnis unu miliardon da usonaj dolaroj. Li estis kromnomita &quot;la homo kiu disrompis la Bankon de Anglio&quot;. En 1997, en similaj cirkonstancoj, la [[Malajzio|malajzia]] ĉefministro [[Mahathir bin Mohamad]] akuzis Soros-on malsuprentiri la [[malajzia ringito|malajzian ringiton]].

Soros aktivas kiel filantropo de [[1979]], kiam li komencis havigi monrimedojn por helpi nigrulojn studi en [[Kaburba Universitato]] en la rasapartisma [[Sudafriko]]. La filantropa fonduso de Soros en [[Orienta Eŭropo]] plej ofte aperas tra naciaj Fondusoj, kiuj foje funkcias sub aliaj nomoj, ekzemple ''[[Stefan Batory]] Foundation'' en [[Pollando]].

Li estas miliardulo, unu el la plej riĉaj homoj de la nuna mondo, kun ĉirkaŭ 25-20 miliardoj da dolaroj.

Dum longaj jaroj Soros ne implikiĝis en la usonan politikon, sed tio ŝanĝiĝis kun prezidanto [[George W. Bush]], kiun Soros klopodis malhelpi reelektiĝi per investo de 5 milionoj da usonaj dolaroj kun ''[http://www.MoveOn.org MoveOn.org]'' por forigi Bush-on.

Li verkis ''The Bubble of American Supremacy'' (&quot;La veziko de usona supereco&quot;), kiu aperis en januaro 2004.
&lt;!-- George Soros, rifuĝinto de la dua mondmilito... forgesita duonfrazo --&gt;
Kiam la juna George Soros en 1947 fuĝis el [[Hungario]] al [[Britio]] tra [[Svislando]], partopreninte en la [[UK 1947|32-a Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Berno]],&lt;ref&gt;[[Teodoro Schwartz|Schwartz, Teodoro]]: ''Modernaj robinzonoj en la siberia praarbaro''. Eldonejo Bero : Berkeley, 1999. Dua, redaktita eldono. Paĝo IX (en la antaŭparolo de [[Humphrey Tonkin]]).&lt;/ref&gt; inter liaj unuaj faroj estis ligi kontaktojn kun la [[esperanto-movado en Britio|britaj esperantistoj]] en [[Londono]]. De Berno li iris al la [[IJK 1947|Internacia Junular-Kunveno de TEJO (la posta IJK)]] en [[Ipswich]] kaj de tie ekstudis en [[Londono]]. Liaj kontaktoj kun la [[esperanto-movado en Britio|britaj esperantistoj]] en [[Londono]] laŭ li pruvis la utilecon de Esperanto, ĉar &quot;kien ajn oni iris, oni trovis iun kun kiu oni povis paroli [en Esperanto]&quot;.&lt;ref&gt;[http://cityroom.blogs.nytimes.com/2010/12/16/how-do-you-say-billionaire-in-esperanto/ Alison Leigh Cowan: ''How Do You Say ‘Billionaire’ in Esperanto?'' In ''The New York Times'', 2010-12-16]&lt;/ref&gt; Tion George Soros diris dum [[simpozio]] ''From Zamenhof to Soros: A Symposium'' (&quot;De [[L. L. Zamenhof|Zamenhof]] al Soros: Simpozio&quot;) organizita de la [[Universala Esperanto-Asocio]] en [[Novjorko]] la [[15-a de decembro|15-an de decembro]] [[2010]] (okaze de la [[Zamenhofa tago]]), kiam prezentiĝis anglalingva traduko de la libro [[Modernaj Robinzonoj]] de lia patro. George Soros mem ĉeestis dum proksimume unu horo, el kio li dum deko da minutoj prelegis pri la rilatoj inter Esperanto kaj sia familio. Hodiaŭ, Soros ne plu uzas la lingvon&lt;ref name=&quot;elpais&quot;&gt;[http://www.elpais.com/articulo/portada/SOROS/millonario/queria/ser/filosofo/elpepusoceps/20080921elpepspor_7/Tes Calvo, José Manuel: ''SOROS. El millonario que quería ser filósofo''.] [[El País]]&lt;span&gt;, 2008-09-21&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transparent.com&quot; /&gt;, sed je peto de ĵurnalisto dum tiu simpozio, George Soros tamen sciis parkere citi parton de la poemo [[La vojo (poemo)|La vojo]] de [[L. L. Zamenhof]] kiun li kiel junulo lernis.&lt;ref&gt;[http://www.liberafolio.org/2010/george-soros-ceestis-simpozion-de-uea Libera Folio: George Soros ĉeestis simpozion de UEA]&lt;/ref&gt; Videaĵo spektebla en Jutubo : &quot; Eĉ guto malgranda konstante frapante traboras la monton granitan &quot; kun ĉeesto de Humfrej Tonkin, eksa prezidanto de UEA.&lt;sup&gt;&lt;small&gt;''[Ĉu eblas elserĉi kaj reference noti la filmon?]''&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;

== Soros kaj Esperanto [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|40px]] ==
La patro de George Soros, [[Teodoro Ŝvarc]], estis [[esperantisto]]; oni povas interpreti la familian nomon 'Soros' alprenitan dum la tridekaj jaroj kiel aludon al [[Esperanto]] (ĝi estas la [[futuro|futura]] formo de la [[verbo]] ''sori''), sed ne ekzistas certeco pri tio laŭ Humphrey Tonkin, la tradukinto de pluraj verkoj de Soros&lt;ref name=&quot;transparent.com&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.transparent.com/esperanto/the-billionaire-native-esperanto-speaker/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-05-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110917010612/http://www.transparent.com/esperanto/the-billionaire-native-esperanto-speaker/ |arkivdato=2011-09-17 }}&lt;/ref&gt;. Dum lia junaĝo en la [[1930-aj jaroj|1930-aj]] kaj la [[1940-aj jaroj]] en [[Budapeŝto]], oni parolis Esperanton en la hejmo kaj [[Esperanto-verkisto]]j (→ [[Literatura Mondo]]) kaj aliaj esperantistoj vizitadis ilian hejmon.
&lt;!-- 
Fojfoje li donacis monon al la E-movado [Referenco?]. Sed en jaro 2019 Humfrej Tonkin atestis:

George Soros opinias la E-movadon mortinta [Referenco?]. Tial [Referenco?] li ne plu subtenas Esperanton. Ofte troviĝas informoj, ke George Soros estus [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaska parolanto de Esperanto]], sed laŭ Humphrey Tonkin tio ne estas vera&lt;ref name=&quot;transparent.com&quot;/&gt;. La sekva alineo klarigas la denaskecon pli bone: kiu 70 jarojn post sia infaneco en esperantista familio ankoraŭ parkere povas citi parton de la poemo La Vojo, lerninta infanaĝe, tiu tamen pruvis ke li kreskis en esperantista familio, eĉ se eble li ne lernis la lingvon denaske, sed en aĝo de 4 aŭ 6 jaroj. 
--&gt;

=== Citaĵo ===
{{citaĵo|''Esperanto iz ŝojn lang gevorn a lebedike ŝpraĥ, nit ingancn a kinstleĥe. Cim vejnikstn a tojznt menĉn arim der velt zenen natirleĥe Esperanto-reder, vos kenen di ŝpraĥ fun kindvajz on; a bakanter bajŝpil iz der amerikaner gvir Ĝorĝ Soros.''
{{-}}
Esperanto jam delonge fariĝis vivanta lingvo, entute ne artefarita. Almenaŭ mil homoj ĉirkaŭ la mondo estas denaskaj Esperanto-parolantoj, kiuj scipovas la lingvon ekde infanaĝo; konata ekzemplo estas la usona riĉulo George Soros.
|[[Joel Matvejev]] &lt;ref&gt;''Jidiŝ un Esperanto'', vd. Eksteraj ligiloj&lt;/ref&gt;}}

== Konspirteorioj pri George Soros ==

George Soros estas objekto de multnombraj [[Konspira_teorio|konspiraj teorioj]].&lt;ref name=&quot;Atlantic_Cses&quot;&gt;{{citaĵo el novaĵo |familia nomo=Soskis |persona nomo=Benjamin |dato=2017-12-05 |titolo=George Soros and the Demonization of Philanthropy |verko=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2017/12/soros-philanthropy/547247/ |alirdato=2018-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FT&quot;&gt;{{citaĵo el novaĵo |familia nomo=Rachman |persona nomo=Gideon |dato=2017-09-18 |titolo=Soros hatred is a global sickness |verko=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/7f93856e-9c55-11e7-9a86-4d5a475ba4c5 |alirdato=2018-03-04}}&lt;/ref&gt; Veronika Bondarenko, verkante por ''[[Business Insider]]'', diris: “Dum du jardekoj, kelkaj rigardis Soros kiel iuspecan marionetestron, kiu sekrete regas la tutmondajn ekonomion kaj politikon.”&lt;ref name=&quot;BusIns_Cses&quot;&gt;{{citaĵo el novaĵo |familia nomo=Bondarenko |persona nomo=Veronika |dato=2017-05-20 |titolo=George Soros is a favorite target of the right – here's how that happened |verko=Business Insider |url=http://www.businessinsider.com/how-did-george-soros-become-the-favorite-boogeyman-of-the-right-2017-5 |alirdato=2018-03-03 }}&lt;/ref&gt; '''[[The New York Times]]'' priskribis la akuzojn kiel ion, kio moviĝas “el la mallumaj anguloj de la interreto kaj interparolformata radio” ĝis “la centro mem de la politika debato” jam en 2018.&lt;ref name=&quot;NYT20181031&quot;&gt;{{citaĵo el novaĵo |familia nomo1=Shane |persona nomo1=Scott |familia nomo2=Vogel |persona nomo2=Kenneth P. |familia nomo3=Kingsley |persona nomo3=Patrick |dato=2018-10-31 |titolo=How Vilification of George Soros Moved From the Fringes to the Mainstream |verko=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/31/us/politics/george-soros-bombs-trump.html |alirdato=November 1, 2018 }}&lt;/ref&gt; Professoro Armin Langer notis, ke Soros estas “la perfekta kodvorto por konspiraj teorioj, kiuj unuigas [[antisemitismo]]n kaj [[islamofobio]]n.&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro |familia nomo=Langer |persona nomo=Armin |titolo=Europe: Continent of Conspiracies |dato=2021 |eldoninto=Routledge |isbn=978-1-003-04864-0 |ĉapitro=The eternal George Soros: The rise of an antisemitic and Islamophobic conspiracy theory}}&lt;/ref&gt;

Unu elstara konspira teorio rilata al Soros estas tiu, ke li stiras la [[Eŭropa migra krizo|eŭropan migran krizon]] aŭ importas migrantojn en eŭropajn landojn. Dum la aktuala dua ĉefministra oficperiodo de [[Viktor Orbán]], la registaro de Hungario elspezis milionojn da dolaroj por afiŝkampanjo demoniganta Soros-on. Laŭ la antropologo [[Ivan Kalmar]], “multaj el liaj plej laŭtparolaj malamikoj ene kaj ekstere de Hungario vidis lin kiel gvidanton de internacia kabalo, kiu inkluzivis aliajn judojn kiel la familion [[Rothschild]], kaj ankaŭ [[Framasonismo|framasonoj]]n kaj [[iluminatoj]]n.”&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro |familia nomo=Langer |persona nomo=Armin |titolo=Europe: Continent of Conspiracies |dato=2021 |eldoninto=Routledge |isbn=978-1-003-04864-0 |ĉapitro=The eternal George Soros: The rise of an antisemitic and Islamophobic conspiracy theory}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto |familia nomo=Kalmar |persona nomo=Ivan |dato=2020 |titolo=Islamophobia and anti-antisemitism: the case of Hungary and the 'Soros plot' |gazeto=Patterns of Prejudice |volumo=54 |numero=1–2 |paĝoj=182–198 |doi=10.1080/0031322X.2019.1705014 |s2cid=219021241}}&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de miliarduloj]]
* [[Alexander Soros]]
* [[Finance Watch]]
* [[Listo de denaskaj esperantistoj]]
* [[Kosmopolitismo]]
* [[Rifuĝinto]]
* [[Okupu Wall Street]]

== Bibliografio ==
Andreas von Rétyi, ''George Soros. Der Multimilliardär, sein globales Netzwerk und das Ende der Welt, wie wir sie kennen'' (germane: &quot;Georgo Ŝoroŝ. La multmiliardulo, lia tutmonda reto kaj la fino de la mondo kiel ni konas ĝin&quot;), 2016, 978-38-6445-276-5, [[d:Q1315995|eldonejo ''Popp'']], [[Rottenburg am Neckar]], pliaj eldonoj interalie de 2022, [alpoligo: ''George Soros. Multimiliarder, jego globalna sieć i koniec takiego świata'', jaki znamy, tr. Elżbieta Lubelska, eldonejo ''Biały Kruk'', dua eldono, [[Krakovo]] 2019, p. 240, ISBN 978-83-7553-266-1]

== Eksteraj ligiloj ==
{| style=&quot;float:right;&quot;
|-
| {{Projekto vizaĝoj}}
| {{Projektoj|q=George Soros}}
|}
* ''[http://www.project-syndicate.org/ Project Syndicate]'' ({{en}})
* [https://www.opensocietyfoundations.org/who-we-are Malfermitaj Fondumoj Soros] : ''Open society Foundations'' ({{en}})
* ''[https://archive.is/20120915075350/www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A24179-2003Nov10?language=printer Soros's Deep Pockets vs. Bush]'' &quot;La profundaj poŝoj de Soros kontraŭ Bush.&quot; ({{en}})
* [https://www.liberafolio.org/2024/03/05/george-soros-memoras-pri-ijk-en-1947/ artikolo &quot;George Soros memoras pri IJK en 1947&quot; de la 5-a de marto 2024 el la retejo] [[Libera folio]] ({{eo}})
* [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ ''Jidiŝ un Esperanto - a 160-joriker roman''], &quot;[[Jido]] kaj Esperanto - 160-jara romano&quot;. Artikolo de Joel Matvejev en la jida lingvo pri la ligoj inter la jida kaj Esperanto por la 160-a datreveno de Zamenhofo. Aperis 2020-02-05 en [[Birobiĝana Stelo]]. ({{yi}})

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj|PeEnEo=15038|PND=119160382|LCCN=n/86/11219|VIAF=102383784|TSURL=viaf/102383784}}

{{Vivtempo|Soros, George}}

[[Kategorio:Usonaj miliarduloj]]
[[Kategorio:Hungaraj miliarduloj]]
[[Kategorio:Hungaraj mecenatoj]]
[[Kategorio:Usonaj investistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]]
[[Kategorio:Hungaraj judoj]]
[[Kategorio:Usonaj judoj]]
[[Kategorio:Usonaj ekonomikistoj]]
[[Kategorio:Kritikaj raciistoj]]
[[Kategorio:Bankistoj]]
[[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]]
[[Kategorio:Hungaroj]]
[[Kategorio:Esperantistoj]]</text>
      <sha1>f103wvr03qra83x01tpfjeourz0ryif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Potenco (filozofio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17263</id>
    <revision>
      <id>9393553</id>
      <parentid>9289688</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3657" sha1="9g90lffvqvexwrw7mt6qz6jtl12wpqr" xml:space="preserve">La esprimo '''Potenco''' signifas la kapablon influi la sintenon aŭ pensadon de personoj kaj sociaj grupoj aŭ la kapablon atingi celojn sen obei al eksteraj devigoj.

== Difinoj ==
Eriko FROMM ([[Erich Fromm]]) en sia verko ''Havi aŭ Esti'' (germanlingve ''Haben oder Sein'') skribis

{{Citaĵo|Potenco estas vasta termino kun du tute malsamaj signifoj: ĝi povas esti aŭ “racia” aŭ “malracia” potenco. Racia potenco estas bazita sur kompetenteco; ĝi helpas al tiu kreski, kiu klinas sin sur ĝin. Malracia potenco estas bazita sur forto kaj servas al la ekspluatado de personoj submetitaj sub ĝin.}}

La esenca punkto estas esprimita per la diferenco inter ''havi'' potencon kaj ''esti'' potenca. Esti potenca signifas, ke iu persono estas ĝenerale rekonata kiel kompetenta por iu tasko, kaj tiu rekono baziĝas sur ŝiaj aŭ liaj individuaj spertoj kaj scioj. Alivorte, ĝi estas socie rekonata eksperteco. Tute male, posedo de potenco estas [[socia rilato]] bazita sur statuso kaj potenco ĉerpata el hierarĥia pozicio, ne el individua povo. Evidente tio ne signifas, ke kompetenteco ne estas elemento por gajni hierarĥian pozicion; tio signifas simple, ke la reala aŭ atribuata komenca kompetenteco estas transigita al la titolo aŭ pozicio de la aŭtoritato (potenculo) kaj tiel iĝas sendependa de individuoj, t.e. instituciigita.

Ĉi tiu diferenco estas grava, ĉar la maniero, laŭ kiu homoj sintenas, estas plie produkto de institucioj, en kiuj ni edukiĝas, ol de iu interna naturo. Alivorte, sociaj rilatoj ''difinas'' individuojn envolvitajn en ilin. Tio signifas, ke diversaj grupoj, kiujn kreas individuoj, havas trajtojn, kondutojn kaj rezultojn, kiuj ne povas esti komprenitaj per reduktado al individuoj en ili. Tio estas, ke grupoj konsistas ne nur el individuoj, sed ankaŭ el rilatoj inter individuoj, kaj ke tiuj ĉi rilatoj afektos siajn objektojn. Ekzemple, estas evidente, ke “uzado de potenco de iuj malpotencigas aliajn” kaj tiel per “kombinaĵo inter fizika timigado, ekonomia dominado kaj dependeco kaj fiziologiaj limoj, sociaj institucioj kaj praktikoj afektas la manieron kiel ĉiu vidas la mondon kaj sian lokon en ĝi”.&lt;ref&gt;''Liberaj virinoj de Hispanio'' de Martha A. Ackelsberg.&lt;/ref&gt;

Aŭtoritataj sociaj rilatoj signifas dividon de [[socio]] en tiujn (ofte nur kelkajn), kiuj donas ordonojn, kaj tiujn (ofte pli multajn), kiuj tiujn ordonojn akceptas, tiel malriĉigante la envolvitajn individuojn mense, emocie kaj fizike, kaj malriĉigante la socion kiel tuton. Homaj rilatoj, en ĉiuj partoj de vivo, estas markitaj de potenco, kaj ne de libereco. Kaj ĉar libereco povas esti kreita nur de libereco, aŭtoritataj sociaj rilatoj (kaj la obeado, kiun ili postulas) nek povas eduki nek edukas personon en [[libereco]] – nur mem-regada partopreno en ĉiuj kampoj de la [[vivo]] povas efektivigi tion.

== Proverboj ==
Ekzistas pluraj (14) [[proverbo]]j pri potenco en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-02-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}&lt;/ref&gt;:
{{Citaĵo|For konscienco, venos potenco.}}
{{Citaĵo|Pli bona pura konscienco, ol malpura potenco.}}
{{Citaĵo|Se mi faru riverencon, mi elektas potencon.}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=potenc|ReVo titolo=Potenco}}
* [[Aŭtoritato]]
* [[Politiko]]
* [[Anarkiismo]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Unua}}

[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Filozofio]]
[[Kategorio:Ŝanĝoj de politika potenco|!]]</text>
      <sha1>9g90lffvqvexwrw7mt6qz6jtl12wpqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miskolc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17479</id>
    <revision>
      <id>9393370</id>
      <parentid>9351697</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famuloj */</comment>
      <origin>9393370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16178" sha1="4svy50n7pf2a49azgcejo6ptzivp7ew" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-BZ|Mapo en angulo=|situo sur mapo=Miskolc|situo de=Situo mapo de Miskolc&lt;br&gt; kaj en Hungario|situo sur mapo2=Centra Miskolc|situo de2 =Situa mapo de la urbocentro de Miskolc|tipo1=reliefo|zomo=11}}
'''Miskolc''' [miŝkolc] ([[slovake]] kaj {{l-cs|'''Miškovec'''}}, {{l-pl|Miszkolc}}, {{l-ro|Mişcolţ}}) estas [[urbego]] kaj [[kuracbanloko]] en [[Hungario]]. Ĝi situas en [[regiono]] [[Norda Hungario]], en [[departemento]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]], kies departementejo estas kun departementrajto, en [[Distrikto Miskolc]], kies centro estas. Miskolc estas ankaŭ sidloko de [[Hungara grek-katolika eklezio|grekokatolika]] [[Ekzarko|ekzarkato]]. La urbego estis unuigita kun [[Diósgyőr]] kaj kun kelkaj proksimaj [[vilaĝo]]j.
[[Dosiero:Hímesko Mattioni02.jpg|eta|maldekstre|Blazono de Miskolc fare de [[Eszter Mattioni]]]]
[[Dosiero:BorsodCountyHall-2.jpg|eta|maldekstre|Departementa domo en Miskolc]]

== Bazaj informoj ==
* [[Areo]]: {{unuo|236.66|km²}}
* [[Loĝantaro]]: 159554
* [[Poŝtkodo]]: 3500-3549
* [[Telefonprefikso]]: 46
* '''Situo''': 48°06´ norde, 20°47´ oriente
* [[Supermara alteco]]: 233 m
* '''Horzono''': GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

== Geografio ==
Miskolc situas sur [[ebenaĵo]] kaj sur montoj (la plej konata estas &quot;Avas&quot;), [[rivero]] [[Sajó]] preterfluas, [[rojo]] Színva trafluas. Ĝi situas 180 km-ojn de Budapeŝto kaj estas atingebla aŭtoŝosee M3 el [[Budapeŝto]], ĉefvoje kaj vagonare el Budapeŝto, [[Kazincbarcika]], [[Kassa]], kaj [[Sátoraljaújhely]].

Miskolc estas praa setlejo. La urbo forte evoluis post la [[Dua Mondmilito]], kiam la pezindustrio havis gravan rolon en la hungaria industriiĝo. Sed la regiono, urbo malriĉiĝis post la ekapero de la moderna industrio (post la falo de la [[stalinismo]]), kiam la pezindustrio ne plu gravis, sed [[bankroto|bankrotis]] kelkfoje.
[[Dosiero:UnivMiskolc Main.jpg|eta|Universitato de Miskolc]]
Miskolc havas la ''Universitaton de Miskolc'', kiu estis fondita post la dua [[mondmilito]] en 1949 kiel Pezindustria Teĥnika Universitato. Nuntempe oni instruas ankaŭ homsciencojn en la [[Universitato de Miskolc]].

Ĉirkaŭ Miskolc situas [[Miskolctapolca]] kaj [[Lillafüred]] kun lagoj kaj grotoj; la fortikaĵo de [[Diósgyőr]]. Aparte menciindas [[monto]] kaj loĝkvartalo [[Avas]], kiu estas simbolo de Miskolc.

===Geografiaj elementoj===
* [[Lago Hámori]]

== Historio ==
Ĝian historion oni povas redatigi ĝis la glaciepokaj prahomaj kulturoj farintaj ŝtonajn ilojn bele prilaboritajn. La groto Szeleta apud Lillafüred kaj aliaj grotoj de la montaro [[Bükk]] konservis memoraĵojn de la luktoplena homa vivo, krome ankaŭ konfekciajn ilojn, ankaŭ bele prilaboritajn bukojn. Sur la pinto de monto Avas oni trovis ilojn el la ŝtonepoko (dum tiu epoko oni facetis la ŝtonojn.). Tiatempe, antaŭ dekmil jaroj, la ĉirkaŭaĵo pleniĝis je homoj. La trovaĵoj keramikaĵoj linio-ornamaj, de la t.-n. Bükk-montara kulturo, la grenejmuelantaj iloj ornamitaj per belaj motivoj jam estas memoraĵoj de la antaŭ kvinmil jara kulturo. Surbaze de la trovaĵoj malkovritaj sub la teritorio de la nuntempa ferfabriko oni povas konkludi je pli evoluinta vivmaniero de la bronzepoko.
[[Dosiero:Miskolc sotetkapu.jpg|eta|maldekstre|Historia pordego de Miskolc]]

La unuaj konataj loĝantoj de la teritorio de Miskolc estis la t.n. „kotinus”-oj, tribo de la keltoj, fine de la ferepoko. La epoko de la popolmigrado trovis ĉi tie germandevenajn Kvadojn, Sarmatojn, Hunojn kaj Avaŭrojn. La hungararo loksidiĝis sur ĉi tiu teritorio antaŭ pli ol unu jarmilo kaj iĝis centro de gento-Miskolc ekde la 11-a jarcento. Ĉi tiu gento donis la nomon al la setlejo. Anonimo rememoras en sia verko (ĉ. 1210) sub la nomo „Terra Miskoucy” pri la patrujkonker-epoka kvartirejo de la gento Bors-Miskóc. En Tapolca-valo la gento Miskóc fondis benediktanan abatejon, kiun la Tataroj forbruligis en 1241. (En 2006 – en teritorio de Miskolc-Tapolc,a en tuja proksimeco de la Grot-kaj Termalbanejo, la miskolcaj arkeologoj malkovris ties bazruinojn, sed post la priskribo ili denove subterigis ĝin) La gento Bors-Miskóc ribelis en 1312 kontraŭ reĝo Karlo Roberto, - kiu volis ĉesigi la feŭdan anarkion. Tiu kontraŭstaro signifis finon de ilia potenco. La genton de Miskóc sekvis la familio Széchy, kiu bazis fundamentojn de la urbeca evoluo. Ili akiris por Miskolc la rajtojn de landa foiro kaj malpli grada juĝado, pro tio la malnova vilaĝo iĝis kampourbo. Fine de la 1364-a jaro reĝo Ludoviko I-a la granda, aneksis la urbon al la Diosgyőr-a reĝa latifundio. La fortikaĵo de Diosgyőr fondita en la 13-a jarcento estis centro de la Paŭlanoj.
[[Dosiero:Miskolc heroes square 1.jpg|eta|dekstra|Placo de la herooj]]
[[Dosiero:Miskolc city hall square.jpg|eta|Placo en Miskolc]]
[[Dosiero:Miskolc national theatre new.jpg|eta|Nacia Teatro de Miskolc]]
Fine de la 15.jarcento ŝanĝiĝis la bildo de la urbo, elformiĝis la historia centro de la nuntempa interna urbo en la suba parto de monto Avas. La turka atako atingis la urbon unue en 1544. Trupoj de la paŝao de Buda detruis la plej belajn konstruaĵojn de la urbo, forportis multe el inter la riĉaj loĝantoj, forrabis iliajn bestojn en 1596, post falo de Eger ankaŭ Miskolc iĝis impostpaganto de la Turkoj, sed dank’ al la diplomatia lerteco de la urba konsilantaro simila atako ne okazis plu..

La kurucaj (liberecbatalantaj) trupoj en [[1674]], antaŭ forpelo de la Turkoj okupis la fortikaĵon de Diosgyőr, sed la impostigo de Miskolc fare de la Turkoj ĉesis nur en 1687. Dum la liberecbatalo de princo Ferenc II Rákóczi en Miskolc aranĝis sian militan ĉefkomandejon (de la 18a de januaro 1704 – ĝis la 15-a de .marto 1704). La 25-an de septembro 1706 la imperiestraj armeoj prirabis kaj forbruligis la urbon. La 1-an de januaro 1707 fondiĝis konsilantaro de la urbo kaj dum du jaroj – pere de apogo de princo Rákóczi - ili rekonstruigis la urbon. La plej signifaj konstruaĵoj de la urbo konstruiĝis dum la 18. jarcento. Ĉiuj konfesioj konstruis preĝejon, lernejon; konstruiĝis. eĉ urbo-domo kaj departement-domo En [[1750]] pretiĝis la unua etaĝa gastejo.

La pli riĉaj bienuloj unu post alia konstruigis sian kurion: kurio de Dőry,-Almássy,-Szathmáry. La viglan, klerisme progreseman intelektan vivon de la urbo karakterizas, ke en 1780-aj jaroj en Miskolc funkciis framasona loĝio, kontakton tenante ankaŭ kun la hungaraj jakobenoj. Konstruiĝis, dank’al donacoj de la miskolcaj civitanoj, la unua hungara ŝtonteatro de la lando en 1823.

Széchenyi kaj Kossuth havis elstarajn fidelulojn kiel delegitojn de la urbo en la parlamento. Inter tiuj estis Bertalan Szemere, pli frue ministro de internaj aferoj, post la detronigo de la dinastio Habsburg, apud gubernatoro Kossuth -- ĉefministro kaj ministro de la internaj aferoj de la sendependa hungara registaro. László Palóczy estis prezidanto de la parlamento en 1848. Dum la revolucio kaj liberecbatalo la loĝantaro de Miskolc partoprenis aktive, ĉar al la tiam fondita nacigardistaro aliĝis pli ol 700 volontulaj nacigardistoj. Post estiĝo de la patrujdefenda armeo la miskolcaj nacigardistoj aliĝis al ĝi. Vintre de 1848 Bertalan Szemere organizis la Superan-Tisan armeon en urbo Miskolc.

En [[1878]] granda [[inundo]] okazis, mortis ĉirkaŭ 300 homoj [http://www.ng.hu/Termeszet/2018/08/31/A-19.-szazadi-nagy-miskolci-arviz].

== Ekonomio ==
La ekonomia stato de la urbo ĉiam influis la vivon de la loĝantaro. En la 18-a jarcento la urbo havis jam jam 15 akvomuelilojn, vitrofandejon, seguzinojn, pulvofarantan-uzinon, paperfabrikon, bierfarejon. La praa fandoforno en Újmassa fondita en 1813 (nun muzeo) estas unu el gravaj niaj industrihistoriaj memoraĵoj. En la 19-20-a jarcentoj, la disvolviĝon de Miskolc unuarange influis la konstruo kaj ekfunkciigo de la fervojo, krome la pliiĝo de la diversaj fabrikoj, ekz.: gasfabriko, maŝinfabrik-kaj fandejo, ŝtaldrat-kaj dratŝnurfabriko, brikfabriko, silkoteksejo, kaj konservfabriko.

En 1945 venis la ideo de Grand-Miskolc, kio pariĝis per grandskala konstruado kaj urboaranĝado. Tielmaniere la teritorio de la urbo iĝis la kvarobla de la pli frua. Fine de la 1980-aj jaroj la ferfandejo havis jam 18 000 gelaborulojn, kaj Miskolc 184 000 loĝantojn el kiu la nombro de la aktivaj enspezgajnantoj estis 135 000. Post la politakaj ŝanĝiĝoj (ekde la 1990-aj jaroj) malpliiĝis la graveco de la ferfabriko, karbominejo, kaj tiu rezultis ankaŭ la malpliiĝon de la gelaboruloj. Pligrandiĝis la nombro de la etaj kaj mezgrandaj entreprenoj. Estiĝis posedantoŝanĝo venis (eksterlandaj posedantoj) ĉe kelkaj fabrikoj kaj uzinoj, ekz.: la Diósgyőr-a ĉokoladofabriko iĝis Nestlé – dolĉaĵindustrio, Linde-gaso, Chinoin-medikamentindustrio kaj multaj aliaj. Estiĝis multe da bankoj, grandaj magazinoj de eksterlandaj firmaoj, ekz.: [[TESCO]], CORA, MISKOLC-PLAZA, SZINVAPARK, aŭtosalonoj ktp.
Gravajn turismajn celojn servas la diversaj novkonstruitaj hoteloj, (dume la pli elegantaj malaperis), pensionoj ĉie en la urbo.
[[Dosiero:Diósgyőr.jpg|eta|dekstra|Fortikaĵo de Diósgyőr]]

== Turismaj vidindaĵoj ==
[[Dosiero:AvasTVTower.jpg|eta|Simbolo de Miskolc: Televid-turo en urboparto Avas]]
* [[Departementa domo (Miskolc)]]
* [[Urbodomo de Miskolc]]
* [[Nacia Teatro (Miskolc)]]
* [[Belvedero de Miskolc]] sur la [[monto]] [[Avas]]
* bele situanta [[Fortikaĵo de Diósgyőr]]
* [[Financa Palaco (Miskolc)]]
* [[Palaco Weidlich]]
* [[Poŝta Palaco (Miskolc)]]
* [[Palaco de Muziko (Miskolc)]]
* [[Stacidomo Tiszai]] ankaŭ [[historia monumento]]
* la Galerioj kaj muzeo „Herman Ottó”
* sonorilturo kun muzikanta turhorloĝo
* belaj skulptaĵoj kaj la bele situantaj floraj placoj interurbe
* Grot- kaj Termalbanejo, strando
* [[bestoĝardeno]] en la Csanyik-völgy (Ĉanjik-valo)
* sport-kaj turistloko sur la montosupro „Királyasztala”
* en Alsóhámor la tn. Molnár ĉardo sub la roko „Molnár”
* belegaj ekskurslokoj de Lillafüred kune kun la [[Palaco de Lillafüred]]
* trutedukejo proksime al la lago Hámori
* praa fandforno
* [[akvofalo]]
* kalktofa groto
* stalagtito-groto „István”

=== Preĝejoj ===
[[Dosiero:Deszkatemplom Miskolc.jpg|eta|260px|Preĝejo en Miskolc]]
[[Dosiero:Avasi Belltower.jpg|eta|250px|Preĝejturo de Miskolc]]
* [[Latina Eklezio|latinkatolikaj]]
** [[Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Miskolc)]] de [[1748]]
** [[Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Miskolc)]] (minoritana)
** [[Preĝejo de Nomo de Maria (Miskolc)]] (en Diósgyőr)
** Preĝejo de [[Dipatrino]] de [[1992]]
** [[Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Miskolc)]] de [[1943]]
** [[Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Diósgyőr)]]
** [[Preĝejo de Sankta Anna (Miskolc)]]
** [[Preĝejo de Tereza el Avilo (Miskolc)]] ([[karmelanoj|karmelana]])
** [[Templo de la Vorto]], sur Avas (ankaŭ de grekkatolikoj)
** [[Kapelo de Koro de Jesuo (Miskolc)]] en kvartalo Tapolca
** [[Golgota kapelo (Miskolc)]]-Avas
** [[Kapelo]] de la Apoteozo de la [[Sankta Kruco]]
* [[Orientaj katolikaj eklezioj|grekkatolikaj]]
** [[Preĝejo de Sankta Triunuo (Miskolc)]] de [[1806]] ([[Hungara grek-katolika eklezio|hungara]])
** [[Katedralo de Ĉieliro de Maria (Miskolc)]] de [[1912]]
** [[Preĝejo de Aŭspicio de Dipatrino (Miskolc)]] en Görömböly
** Kapelo omaĝe al [[Sankta Johano]] de [[1992]]
* Kalvinanismaj
** [[Kalvinana preĝejo (Diósgyőr)]]
** [[Kalvinana ĉefabrika preĝejo (Diósgyőr)]]
** [[Kalvinana preĝejo (Miskolc)]] de [[1808]]
** [[Kalvinana nova preĝejo (Miskolc)]]
** [[Kalvinana ligna preĝejo (Miskolc)]]
** [[Kalvinana preĝejo (Avas)]] (gotika)
* Luteranismaj
** [[Luterana preĝejo (Diósgyőr)]] de [[1902]], la [[turo]] estas 41 m-ojn alta
** [[Luterana ĉefabrika preĝejo (Diósgyőr)]]
** Malnova [[Luterana preĝejo (Miskolc)]]
** Luterana preĝejo de [[1938]]
* Judisma
** [[Sinagogo (Miskolc)]] de [[1863]]

== Servoj ==
* [[Stacidomo Tiszai]]

== Iamaj vilaĝoj ==
[[Dosiero:Lillafured.jpg|eta|Impona hotelo de Miskolc en Lillafüred]]
En [[1950]] '''Görömböly''' [goromboj] aliĝis al Miskolc. En [[1867]] klasikisma preĝejo konstruiĝis, la [[turo]] estas 25 m-ojn alta.

La tre proksima vilaĝo '''Miskolctapolca''' estas parto de Miskolc. Ofte kune kun Görömböly oni mencias ilin Görömbölytapolca.

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Germanio}} [[Aschaffenburg]], [[Germanio]] ([[1996]])
* {{Flago|Bulgario}} [[Burgas]], [[Bulgario]]
* {{Flago|Usono}} [[Cleveland]], [[Usono]]
* {{Flago|Kroatio}} [[Rijeka]], [[Kroatio]]
* {{Flago|Slovakio}} [[Kassa]], [[Slovakio]] ([[1997]])
* {{Flago|Pollando}} [[Katowice]], [[Pollando]]
* {{Flago|Ĉeĥio}} [[Ostrava]], [[Ĉeĥio]]
* {{Flago|Finnlando}} [[Tampere]], [[Finnlando]]
* {{Flago|Rusio}} [[Vologda]], [[Rusio]]
* {{Flago|Slovakio}} [[Selmecbánya]], Slovakio ([[2008]])
* {{Flago|Ukrainio}} [[Kievo]], [[Ukrainio]] ([[2009]])
* {{Flago|Francio}} [[Valenciennes]], [[Francio]] ([[2009]])
* {{Flago|Sud-Koreo}} [[Asan]], [[Sud-Koreio]]
[[Dosiero:MiskolcV1V2.jpg|eta|[[Tramtransporto en Miskolc|Tramoj en Miskolc]]]]
[[Dosiero:Vizeses-Lillafured-Miskolc-Hungary-Europe.jpg|eta|dekstre|Akvofalo en ekstera parto de Miskolc]]

== Famuloj ==
{{Ĉefartikolo|Listo de famuloj naskiĝintaj en Miskolc}}
{{Ĉefartikolo|Listo de famuloj mortintaj en Miskolc}}
En Miskolc naskiĝis kaj mortis:
* [[Imre Kulcsár]], [[aktoro]]
* [[Ferenc Bodgál]], [[etnografo]]
* [[János Gárdus]], instruisto
* [[Sámuel Szűcs]], juristo
* [[János Bársony (juristo)]]
* [[Richárd Richter]], [[inĝeniero]]
* [[Zoltán Lenkey]], [[grafikisto]]
* [[István Dobrossy (muzeologo)]]
* [[Zoltán Novotni]], [[profesoro]]
* [[Gyula Csepregi]], [[saksofonisto]]
* [[Béla Honti]], [[urbestro]]
* [[Miklós Kun (urbestro)]]
En Miskolc naskiĝis:
* [[János Nagyváthy]], [[agronomo]]
* [[Sándor Lukács (aktoro)]]
* [[Róza Laborfalvi]], [[Ilona Kállay]] kaj [[Margit Makay]], [[aktorino]]j
* [[Ernő Marosi]], arthistoriisto
* [[Gyula Lipót Klein]], [[dramisto]]
* [[József Lonovics]], [[episkopo]]
* [[Péter Lévai]], [[Rudolf Ortvay]], [[fizikisto]]j
* [[János Szendrei]], [[historiisto]]
* [[Miklós Bánó]], inĝeniero, [[esperantisto]]
* [[László Kozma]] kaj [[István Kruspér]] [[inĝeniero]]j
* [[Ágoston Bárány]], [[Emil Schultheisz (juristo)|Emil Schultheisz]] kaj [[János Suhayda]] [[juristo]]j
* [[Mór Korach]], [[kemiisto]], esperantisto
* [[Lajos Alföldi]], [[Adolf Ónodi]], [[kuracisto]]j
* [[László Gáldi]], [[lingvisto]]
* [[Imre Csiszár]], [[matematikisto]]
* [[Rudolf Czelnai]], [[meteologiisto]]
* [[Béla Tárkányi]], [[pastro]], poeto
* [[Lőrinc Szabó]], [[Lajos Dálnoki Nagy]] kaj [[Gábor Dayka]] [[poeto]]j
* [[János Kmetty]], [[pentristo]]
* [[Gyula Rézler]], [[sociologo]]
* [[András Vályi]], [[statistikisto]]
* [[Ferenc Demjén]], [[ŝlagro]][[kantisto]]
* [[Károly Vadnai]] kaj [[János Pompéry]] [[verkisto]]j
* [[Ede Reményi]], [[violonisto]]
En Hejőcsaba naskiĝis:
* [[János Gárdus]], instruisto
* [[Béla Horváth (kuracisto)]]
Mortintoj de Miskolc:
* [[Róza Déryné Széppataki]], aktorino
* [[Endre Latabár (pli aĝa)]], aktoro
* [[Gyula Feledy]] kaj [[Lajos Szalay]] [[grafikisto]]j
* [[Sándor Simon (inĝeniero)|Sándor Simon]], [[Zénó Terplán]], [[János Zambó]] kaj [[Gusztáv Tarján]] inĝenieroj
* [[István Mészáros (episkopo)]]
* kalvinana episkopo [[József Szathmári Paksi]]
* [[Pál Apostol]], luterana episkopo
* [[Gusztáv Csengey]], poeto kaj [[teologo]]
* [[József Lévay]], poeto
* [[Erika Godó]], esperantistino

== Famaj nomportantoj ==
* [[László Miskolczi (pentristo)]]

== Esperanto ==
Estas [[delegito de UEA]] kaj gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Universitato de Miskolc]]
* [[Tramtransporto en Miskolc]]

{{Projektoj}}
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{hu}})

{{Hungaraj urboj kun departementrajto}}
{{Gravaj hungaraj urboj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Granda dosiero|Miskolc Panorama 01.jpg|1200px|{{centre|Panorama vido de Miskolc}}}}

[[Kategorio:Miskolc| ]]
[[Kategorio:Vinvilaĝoj]]
[[Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario]]</text>
      <sha1>4svy50n7pf2a49azgcejo6ptzivp7ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karl Walter Hahn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18334</id>
    <revision>
      <id>9393212</id>
      <parentid>9319186</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1180" sha1="bs2ra97zlmz8ikytmuiq0uutao880i3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = la 18-a de oktobro 1882
|dato de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj [[Gohlis]] apud Dresden. Lia popollernejo en Gohlis en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Recuo]] kaj de la kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>bs2ra97zlmz8ikytmuiq0uutao880i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393213</id>
      <parentid>9393212</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="aw54an87u4jhtg6ti86s4dnhmbp0g73" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = la 18-a de oktobro 1882
|dato de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj Göhlis apud Dresden (probable vilaĝo Göhlis en [[Riesa]]). Lia popollernejo en Gohlis en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de la kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>aw54an87u4jhtg6ti86s4dnhmbp0g73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393220</id>
      <parentid>9393213</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1265" sha1="08zy5u4g8nwvu9458ii7totses8xg82" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = la 18-a de oktobro 1882
|dato de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>08zy5u4g8nwvu9458ii7totses8xg82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393221</id>
      <parentid>9393220</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1265" sha1="7z8ee8bvrzitx2i1diw8wdv0jlq312w" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = la 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>7z8ee8bvrzitx2i1diw8wdv0jlq312w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393222</id>
      <parentid>9393221</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1262" sha1="55b5fe627n6f4t95g9w7jmvlko0jzw7" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>55b5fe627n6f4t95g9w7jmvlko0jzw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393223</id>
      <parentid>9393222</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="0sah73qd3c3ixdzzi0ic2p3e9694g6x" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

{{EdE|H}}
{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>0sah73qd3c3ixdzzi0ic2p3e9694g6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393224</id>
      <parentid>9393223</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notoj kaj referencoj */</comment>
      <origin>9393224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="6tiob7lb4lurgcg57z2t8j28nfraq62" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>6tiob7lb4lurgcg57z2t8j28nfraq62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393467</id>
      <parentid>9393224</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="l43z825fg3rbwmo5lmtbxabzwm084wj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914 kaj prezidanto de Esperanto Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>l43z825fg3rbwmo5lmtbxabzwm084wj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393468</id>
      <parentid>9393467</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="ntvbfvnw06fp2j5lyiszdm8ibzt8eh6" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>ntvbfvnw06fp2j5lyiszdm8ibzt8eh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393472</id>
      <parentid>9393468</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1613" sha1="55bdhafsn59lbbs78er0k2d2c5fig4q" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), [[Leipzig]] kaj ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>55bdhafsn59lbbs78er0k2d2c5fig4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393473</id>
      <parentid>9393472</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1619" sha1="dojvgi3yhlnsrxs1dkdzntczhuetaw4" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo)&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>dojvgi3yhlnsrxs1dkdzntczhuetaw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393475</id>
      <parentid>9393473</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="ijsjio0auff2ethjn0j2zkpmptb2azk" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo) en la urbokvartalo Niedergohlis&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>ijsjio0auff2ethjn0j2zkpmptb2azk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393477</id>
      <parentid>9393475</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="djypqmc6bkroccduhv2dy6sexatmgre" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo) en la urbokvartalo ''Niedergohlis'' de [[Dresdeno]]&lt;/ref&gt; en la 1930-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>djypqmc6bkroccduhv2dy6sexatmgre</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393483</id>
      <parentid>9393477</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1963" sha1="avp82e0udjwbxny005bdmkiqnp5t0dj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo) en la urbokvartalo ''Niedergohlis'' de [[Dresdeno]]&lt;/ref&gt; en la 1920-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Karl Walter Hahn estis sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930.&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/enciklopedio-de-esperanto-1933.pdf informoj el Enciklopedio de Esperanto], jen en [[formato PDF]], ĝenerala biografio en p. 338, pri la soldatigo de 1914 en p. 316, kaj pluraj pliaj mencioj.&lt;/ref&gt; Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>avp82e0udjwbxny005bdmkiqnp5t0dj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393486</id>
      <parentid>9393483</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="3i3q7ibewxg6tvse6s0him4eexflnnp" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo) en la urbokvartalo ''Niedergohlis'' de [[Dresdeno]]&lt;/ref&gt; en la 1920-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Karl Walter Hahn estis sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930.&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/enciklopedio-de-esperanto-1933.pdf informoj el Enciklopedio de Esperanto], jen en [[Portebla dokumentformo]] (PDF), ĝenerala biografio en p. 338, pri la soldatigo de 1914 en p. 316, kaj pluraj pliaj mencioj.&lt;/ref&gt; Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>3i3q7ibewxg6tvse6s0him4eexflnnp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393487</id>
      <parentid>9393486</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="1srswpg3pfc6is2o6q96fasgoxztf82" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo = 18-a de oktobro 1882
|loko de naskiĝo = [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]
|dato de morto = ĝis nun nekonata
}}
'''Karl Walter HAHN''' (han) estis germana lernejestro kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en [[Tharandt]], [[reĝlando Saksio]], [[Germana Regno]]; la mortojaro kaj -loko ĝis ĝis nun nekonatas. Esperantisto de 1908, Karl Walter Hahn iĝis tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam de 1909 li instruis Esperanton al infanoj en Schönau apud Chemnitz (ekde 1950 urboparto de [[Chemnitz]]), en [[Leipzig]] kaj en ''Gohlis'' apud Dresdeno (nun dividita al kvartaloj ''Niedergohlis'' kaj ''Obergohlis'' en [[Dresdeno]]). Lia popollernejo en Gohlis &lt;ref&gt;probable je tiuj koordinatoj 51.09262630343324, 13.641855702685062, nun nomata &quot;Alte Schule&quot; (malnova lernejo) en la urbokvartalo ''Niedergohlis'' de [[Dresdeno]]&lt;/ref&gt; en la 1920-aj jaroj estis la sola en Germanio, kie Esperanto estis deviga instrufako. Karl Walter Hahn estis sekretario de [[Saksa Esperanto-Instituto]] ĝis 1914, kiam li estis soldatigita kadre de la [[Unua mondmilito]], kaj prezidanto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930.&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/enciklopedio-de-esperanto-1933.pdf informoj el Enciklopedio de Esperanto], jen en [[portebla dokumentformo]] (PDF), ĝenerala biografio en p. 338, pri la soldatigo de 1914 en p. 316, kaj pluraj pliaj mencioj.&lt;/ref&gt; Multaj artikoloj pri Esperantaj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe internaciaj kongresoj. Kunlaboranto de [[Internacia Pedagogia Revuo]] kaj de pluraj kongreslibroj de [[Germanaj Esperanto-Kongresoj]]. Verkis poemojn precipe por informado pri Esperanto inter infanoj.

== Notoj kaj referencoj ==
{{referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{EdE|H}}
{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|1882|nekonata|HAHN, Karl Walter}}
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]</text>
      <sha1>1srswpg3pfc6is2o6q96fasgoxztf82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pinacoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18549</id>
    <revision>
      <id>9393356</id>
      <parentid>9056710</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>12476</id>
      </contributor>
      <origin>9393356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5235" sha1="fa94bvyx9hi78vyjouigqgrwjghh7w9" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Pinacoj
|koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}}
|dosiero = Pinus sylvestris1.jpg
|dosiero larĝo = 240px
|priskribo de dosiero = ''[[Pinus sylvestris]]''
|regno = [[plantoj]] ''[[Plantae]]''
|regno2 = planto
|klaso = [[ekvizetopsidoj]] ''[[Equisetopsida]]''
|subklaso = [[pinedoj]] ''[[Pinidae]]'' &lt;ref&gt;[http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2011/f/pt00019p070.pdf A new classification and linear sequence of extant gymnosperms]&lt;/ref&gt;
|ordo = [[pinaloj]] ''[[Pinales]]''
|familio = '''[[pinacoj]]''' '''''[[Pinaceae]]'''''
|familio aŭtoritato = Spreng. ex Rudolphi&lt;ref name=&quot;WFO&quot;&gt;[http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-7000000470 ''Pinaceae'' ĉe World Flora Online]&lt;/ref&gt;
|tipa genro= ''[[Pinus]]''
|tipa genro aŭtoritato= [[Carolus Linnaeus|L.]]
|specioj de subdivizio = [[Genro (biologio)|Genroj]]
|subdivizio2 = Subfamilio '''Pinoideae'''&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Pinus]]'' [[pino]] - (130 specioj)&lt;br /&gt;
Subfamilio '''Piceoideae'''&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Picea]]'' [[piceo]] - (40 specioj)&lt;br /&gt;
Subfamilio '''Laricoideae'''&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Cathaya]]'' - (1 specio)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Larix]]'' - [[lariko]] (14 specioj)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Pseudotsuga]]'' [[pseŭdocugo]] - (4 specioj)&lt;br /&gt;
Subfamilio '''Abietoideae'''&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Abies]]'' [[abio]] - (48 specioj)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Cedrus]]'' [[cedro]] - (3 specioj)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Pseudolarix]]'' [[pseŭdolariko]] - (1 specio)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Keteleeria]]'' - (3 specioj)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Nothotsuga]]'' - (1 specio)&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''[[Tsuga]]'' [[cugo]] - (10 specioj)
}}

La '''pinacoj'''&lt;ref name=&quot;PIV&quot;&gt;[http://vortaro.net/#pino ''pino'' en PIV ĉe vortaro.net]&lt;/ref&gt; ({{lang-la|[[Pinaceae]]}}) estas arbarformiga [[familio (biologio)|familio]] el [[gimnospermoj]], precipe kreskanta en la norda hemisfero. Tiu familio apartenas al la [[ordo (biologio)|ordo]] [[pinaloj]] (''[[Pinales]]''). Ĝi entenas 11 genrojn kaj ĉirkaŭ 250 speciojn&lt;ref name=&quot;WFO&quot;/&gt;. Ĝia tipa genro estas [[pino]]&lt;ref name=&quot;PIV&quot;/&gt;.

La pinacoj aperis en la [[jurao]]. En norda direkto kaj en la altmontaro ili formas la arbolimon. Ili estas ĉiamverdaj krom la [[lariko]]. La pinglofolioj staras duope, triope, kvinope aŭ are en faskoj aŭ en du vicoj (kombile).

La masklaj floroj entenas multajn - helice situantajn - stamenojn super skvamformaj folioloj. Tiuj stamenoj staras sur mallonga petiolo, la pinto kurbiĝas supren kaj ili portas sur la suba flanko du [[polensako]]jn. La pistilaj (femalaj) strobil-infloreskoj ligniĝas. Sur la strobiloj troviĝas la nefekundaj kovril-skvamoj, en kies akselo sidas same spiralvicelaj fruktoskvamoj. Ĉe la bazo de la fruktoskvamoj sidas - rigardante al la bazo- du prosemoj. Oni povas bone rekoni ĉe la maturaj strobiloj la strobil-skvamojn evoluintajn el la fruktoskvamoj. La kovril-skvamoj restas plej ofte rudimentaj (escepto estas ekz. la [[abio]], el kies strobilo elpendas la kreskintaj kovril-skvamoj). Ĉiu pinaco estas senescepte [[mikorizo|ektomikoriza]]. Laŭ la grupiĝo de la pinglofolioj, oni dividas tiun familion en 4 subfamiliojn.

Ekde la vidpunkto de la [[paleontologio]] aŭ pli precize de la [[paleobotaniko]] [[taksodio]]j troviĝas ofte en brunkarbaj tavoloj aŭ kune kun tiuj. Ties arbotrunkoj estas studeblaj preparinte mikrosekcaĵojn. Per mikroskopo la karaktera histo de koniferoj estas facile identigebla.

== Taksonomio ==
Jen la listo, laŭ [[The Plant List]] kaj [[World Flora Online]] &lt;small&gt;(1 apr. 2020)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/G/Pinaceae/ |titolo=''Pinaceae'' ĉe The Plant List |alirdato=2020-04-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181202043510/http://www.theplantlist.org/1.1/browse/G/Pinaceae/ |arkivdato=2018-12-02 }}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;WFO&quot;/&gt;, de la akceptitaj genroj, kaj ties Esperantaj nomoj&lt;ref&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ZCunedv908xC7SIlUfQbimw9zg-MZcdQcvhLv9OPtNc/edit#gid=1726758415 ''Listo de plantoj baza'' ĉe Google Sheets]&lt;/ref&gt;:
{{Genealogia arbo2}}
* ''[[Gymnospermae]]'' - [[gimnospermoj]]
** ''[[Pinales]]'' Gorozh. - [[pinaloj]]
*** ''[[Pinaceae]]'' Spreng. ex Rudolphi - [[pinacoj]]
**** ''[[Abies]]'' Mill. - [[abio]]
**** ''[[Cathaya]]'' Chun &amp; Kuang - [[katajao]]
**** ''[[Cedrus]]'' Trew - [[cedro]]
**** ''[[Keteleeria]]'' Carrière - [[ketelerio]]
**** ''[[Larix]]'' Mill. - [[lariko]]
**** ''[[Nothotsuga]]'' H. H. Hu ex C. N. Page - [[notocugo]]
**** ''[[Picea]]'' A. Dietr. - [[piceo]]
**** ''[[Pinus]]'' [[Carolus Linnaeus|L.]] - [[pino]]
**** ''[[Pseudolarix]]'' Gordon - [[pseŭdolariko]]
**** ''[[Pseudotsuga]]'' Carrière - [[pseŭdocugo]]
**** ''[[Tsuga]]'' (Endl.) Carrière - [[cugo]]
{{Genealogia arbo2/fino}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* Endre Dudich, &quot;Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj&quot;, Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

[[Dosiero:Koeh-106.jpg|eta|maldekstra|[[Arbara pino]] ''(Pinus sylvestris)'']]

{{Projektoj|commonscat=Pinaceae|ReVo=pinac}}
{{Portalo Biologio}}

[[Kategorio:Gimnospermoj]]
[[Kategorio:Pinacoj]]
[[Kategorio:Plantofamilioj]]</text>
      <sha1>fa94bvyx9hi78vyjouigqgrwjghh7w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Richard Strauss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19818</id>
    <revision>
      <id>9393236</id>
      <parentid>9266157</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41150" sha1="aqi4xjo4okhiul259yra7p91esxqi8c" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Strauss}}
{{Informkesto homo
 | nomo                = Richard Strauss
 | dosiero             = Max Liebermann Bildnis Richard Strauss.jpg
 | priskribo           = germana komponisto  (pentraĵo de [[Max Liebermann]], 1918)
 | grandeco de dosiero = 240
 | dato de naskiĝo    = [[11-a de junio]] [[1864]]
 | loko de naskiĝo    = [[Munkeno]], [[Dosiero:Bavaria Arms.svg|15ra]] [[Reĝlando Bavario]], [[Germana Federacio]]
 | dato de morto       = [[8-a de septembro]] [[1949]]
 | loko de morto       = [[Garmisch-Partenkirchen]], [[Bavario]], [[FRG]]
}}
'''Richard Georg STRAUSS''' {{prononco|ŝtraŭs}}, esperante '''Rikardo ŜTRAŬSO'''&lt;ref&gt;''Leksara kolekto de ofte uzataj propraj nomoj'' ([[Rikardo Ŝulco]] kaj [[Hermano Bermano]], Paderborno 1989), p.120&lt;/ref&gt; (naskiĝis la [[11-a de junio|11-an de junio]] [[1864]] en [[Munkeno]], mortis la [[8-a de septembro|8-an de septembro]] [[1949]] en [[Garmisch-Partenkirchen]]) estis [[germana]] [[komponisto]] de la malfrua [[19-a jarcento|19-a]] kaj de la [[20-a jarcento]]j, kiu famiĝis precipe per siaj orkestra [[programmuziko]] ([[simfonia poemo|simfoniaj poemoj]]), [[lido|lidverkaro]] kaj [[opero]]j. Strauss estis krom tio grava [[orkestrestro]] kaj [[teatrestro]] samkiel luktanto por la muzika kampo kaj por la plibonigo de [[aŭtororajto]]j.

== Vivo kaj verkado ==
=== Infaneco kaj junaĝo (1864–1886) ===
[[Dosiero:Der junge Richard Strauss.JPG|eta|maldekstre|rekta|Juna Strauss]]
Richard Strauss naskiĝis la 11-an de junio 1864 en Munkeno. Lia patro [[Franz Strauss]] (1822–1905) estis unua [[kornisto]] ĉe la Kortega Orkestro Hoforchester je Munkeno kaj ekde 1871 akademia profesoro. Lia patrino Josephine (1838–1910) devenis el la [[bierfarado|bierfara]] dinastio [[Joseph Pschorr|Pschorr]], unu el la plej riĉaj familioj de Munkeno. Instigate per sia muzikplena gepatra domo, precipe de sia patro, Richard komencis mem komponi jam en la aĝo de ses jaroj. Pli malfrue li ricevis kompozician instruon de la munkena [[kapelmajstro]] Friedrich Wilhelm Meyer. Sub ties instruado kaj instigo ekestis, post fruaj pecoj por [[piano]] kaj kantado, la unuaj pli grandaj formoj: konĉertoj respektive konĉertpecoj, granda [[sonato]], [[arĉkvarteto]], du [[simfonio]]j same kiel blovinstrumenta [[serenado]]. Lia oficiala ''opus 1'' estas solena marŝo por granda orkestro, kiun li komponis en la aĝo de dek du jaroj.
[[Dosiero:Hans von buelow.jpg|eta|rekta|Hans von Bülow, mentoro de Strauss]]
En [[1882]] Strauss komencis studon ĉe la universitato je Munkeno ([[filozofio]], [[bildartohistorio]]), sed ĉesigis ĝin baldaŭ, por sin dediĉi plene al sia muzikista kariero. Jam en [[1883]] oni prezentis unuajn verkojn de la juna komponisto en Munkeno, tie interalie kortega [[kapelmajstro]] [[Hermann Levi]]. En 1883 Strauss entreprenis artistan vojaĝon, kiu kondukis lin interalie al [[Dresdeno]] kaj por pluraj monatoj al Berlino. Dum tiu ĉi vojaĝo li ekligis gravajn kontaktojn, precipe kun la orkestrestro kaj direktisto de la [[Kortega Kapelo je Meiningen|kortegokapelo]] en [[Meiningen]], [[Hans von Bülow]]. Tiu ĉi venigis en [[1885]] junan Strauss kiel kapelmajstro al la kortego je Meiningen. Kiam Bülow baldaŭ poste eksiĝis el sia posteno, Strauss fariĝis por mallonga tempo lia postsekvanto.

En Meiningen Strauss konatiĝis interalie kun [[Johannes Brahms]] kaj amikiĝis kun [[Alexander Ritter]], unua violonisto en Meiningen, filo de la patronino de Wagner, Julie Ritter, samkiel edzo de nevino (Franziska) de [[Richard Wagner]]. Se ĝis tiam Strauss estis komponinta laŭ la stilo de la klasikistoj same kiel de komponistoj kiel [[Robert Schumann|Schumann]] aŭ Brahms, nun lia muzika orientiĝo ŝanĝiĝis sub influo de la vagnerano Ritter. Li sin turnis al la muziko kaj al la artaj idealoj de Wagner kaj per simfonia [[programmuziko]] apoge sur la [[simfonia poemo|simfoniaj poemoj]] de [[Franz Liszt]] li ekzercis laŭ instigo de Ritters en la orkestrostilo de Wagner, por fariĝi ties heredonto kiel komponisto de muzikdramoj.

=== Orkestrodirektisto en Munkeno kaj Vajmaro (1886–1898) ===
Richard Strauss forlasis Meiningen. La 16-an de aprilo 1886 li subskribis kontrakton por transpreno de la posteno de 3-a kapelmajstro de la kortega opero de sia hejmurbo Munkeno. La sekvan tagon li vojaĝis por kvin semajnoj al [[Italujo]]. Tuj post la reveno al Munkeno li komencis komponi kvarmovimentan orkestrofantazion ''Aus Italien'' [El Italujo], kiu travivis jaron pli malfrue sian unuan prezentadon en Munkeno. La 1-an de oktobro 1886 li staris unuan fojon ĉe la pupitro en la [[Bavara Ŝtata Opero|Munkena Kortega kaj Nacia Teatro]] kaj restis tie ĝis la 31-a de julio [[1889]] kiel tria kapelmajstro. Tiutempe li komponis siajn unuajn unumovimentajn [[programmuziko|programajn]] [[simfonia poemo|simfoniajn poemojn]], kiujn li mem nomis ''Tondichtungen'' [proks. ''ton-'', ''sonpoeziaĵoj'']. Post komencaj malfacilaĵoj (de la sonpoeziaĵo ''[[Macbeth (Strauss)|Macbeth]]'' ekzistas ne malpli ol tri versioj) Strauss trovis tiam en la simfoniaj poemoj ''[[Don Juan (Strauss)|Don Juan]]'' ([[1888]]/89) kaj precipe ''[[Tod und Verklärung]]'' (1888–[[1890]]) sian propran neintermikseblan stilon, kiu lin rapide famigis.
[[Dosiero:Pauline Strauss de Ahna 2.jpg|eta|maldekstre|rekta|Pauline Strauss de Ahna (1894)]]
En Munkeno li komencis — tutplene laŭ la maniero de Wagner — la tekstversadon de sia unua opero ''[[Guntram]]'' (mezepoka kavalirhistorio). Li konatiĝis en [[1887]] ne nur kun [[Gustav Mahler]], sed ankaŭ kun la juna kantistino [[Pauline de Ahna]], kiu fariĝis lia lernantino kaj pli malfrue lia edzino kaj por kiu li komponis multajn [[lido]]jn. En Munkeno la juna kapelmajstro ricevis interalie la taskon, unuafoje prezenti ''[[Die Feen]]'', verko el la junaĝo de Richard Wagner. Kiam oni antaŭ la ĉefa provludo forprenis de li la direktadon, li rezignis sian postenon kaj akceptis oferton el [[Vajmaro]]. Antaŭe li akceptis inviton al [[Bayreuth]], kie li laboris kiel muzika asistanto je la festivalo (1889) kaj akiris la estimon de [[Cosima Wagner]] — kiu eĉ volis edzigi lin al sia filino Eva.
[[Dosiero:Weimar Hoftheater 1899.jpg|eta|Kortega Teatro en Vajmaro]]
Kiam li la 9-an de septembro 1889 aktivis en sia posteno kiel grandduka kapelmajstro ĉe la [[Germana Ŝtata Teatrejo kaj Ŝtata Orkestro je Vajmaro|Kortega Teatro je Vajmaro]], antaŭ ĉio li aktivis por prezentado de la verkoj de Wagner kaj prezentis ''[[Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg|Tannhäuser]]'', ''[[Lohengrin]]'' kaj ''[[Tristan und Isolde]]'', direktis la unuan prezentadon de la opero ''[[Hänsel und Gretel]]'' de [[Engelbert Humperdinck|Humperdincks]] (23-an de decembro 1893) kaj ne laste la unuajn prezentadojn de siaj tonpoeziaĵoj. La 4-an de novembro [[1892]] li vojaĝis unualinie pro sankaŭzou por iom longa tempo al [[Egiptujo]]. Nur la 25-an de junio [[1893]] li revenis. Lian unuan operon ''Guntram'' li finverkis plejparte dum ĉi tiu vojaĝo. La 10-an de majo [[1894]] li direktis en Vajmaro la unuan prezentadon, je kio lia estonta edzino Pauline, kun kiu li la antaŭtagmezon estis gefianĉiĝinta, kantis la rolon de Freihild. Dum la Festivalo de Bayreuth en 1894 li unuafoje direktis kvin prezentadojn de Tannhäuser, en kiuj Pauline kantis Elizabeton. La 10-an de septembro 1894 li geedziĝis kun ŝi kaj akceptis sekvatempe denove postenon kiel kortega kapelmajstro en Munkeno. Paralele kun siaj munkenaj taskoj li direktis ankaŭ [[Berliner Philharmoniker]] anstataŭe sian mentoron Hans von Bülow, kiu estis mortinta februaron de 1894.

Dum sia dua munkena dungiteco Richard Strauss verkis pluajn sonpoeziaĵojn: ''[[Till Eulenspiegels lustige Streiche]]'' (1895), ''[[Also sprach Zarathustra (Strauss)|Also sprach Zarathustra]]'' (1896) kaj ''[[Don Quixote (Strauss)|Don Quixote]]'' (Fantaziaj variacioj pri temo kavalirkaraktera), kies unuaj prezentadoj en [[Kolonjo]] respektive [[Frankfurto ĉe Majno]] treege sukcesis: Richard Strauss estis nun fama kiel komponisto kaj kiel orkestrodirektisto li estis demandata ĉie en Eŭropo. Kiam en Munkeno oni rifuzis al li sekvi en la posteno de [[Hermann Levi]], li sekvis vokon el [[Berlino]], kie li fariĝis Unua Reĝa Prusa Kortega Kapelmajstro.

=== Operkomponisto Strauss kaj liaj jaroj en Berlino (1898–1918) ===
[[Dosiero:Berlin Opera UdL asv2018-05.jpg|eta|maldekstre|[[Staatsoper Unter den Linden]]]]
[[Dosiero:Richard Strauss um 1900.jpg|eta|Richard Strauss proksimume 1900]]
Sian unuan prezentadon en Berlino Strauss donis la 5-an de novembro 1898 ĉe la [[Ŝtata Operejo Unter den Linden|Kortega Operejo ''Unter den Linden'']] per ''Tristan und Isolde''. En Berlin li sindediĉis precipe al la prezentado de samtempaj komponistoj kaj fondis por tio la ''Berliner Tonkünstler-Orchester'' [Berlina Sonartisto-Orkestro]. Alia pezocentro de lia agado fariĝis liaj klopodoj pri la ĝenerala plibonigo de la situacio de la artistoj kaj pri la ilia respekto deflanke de la socio. Tiucele Strauss fondis la ''Genossenschaft deutscher Tonsetzer'' [kooperativo de germanaj komponistoj], transprenis en 1901 la prezidon de la ADM (''[[Allgemeiner Deutscher Musikverein]]'') kaj vivigis pli malfrue la [[kopirajta kolektivo|kopirajtajn kolektivon]] [[GEMA]] por la reguligo de la [[aŭtorrajto]]j. En la jaro 1905 Richard Strauss kompletigis kaj reviziis la faman instrumentado-instruon de [[Hector Berlioz]]. Liaj kompletigoj okupiĝis pri la pliampleksigoj de la instrumentoj kiel ekzemple de la korno kaj inkluzivis precipe ankaŭ la instrumentadoarton en la verkoj de Richard Wagner. Strauss mem regis sian metion, krei novajn [[sonkoloro]]jn per lertaj instrumentadoj.

Liajn jarojn en Berlino stampis multaj vojaĝoj (i. a. vojaĝo tra Nordameriko, granda vojaĝo tra Grekujo kaj Italujo) kaj la komponado de pluaj simfoniaj poemoj (''[[Ein Heldenleben]]'', ''[[Sinfonia domestica]]'', ''[[Alpensinfonie]]'') kaj de operoj, per kiuj li rikoltis tutmondajn triumfojn: ''Feuersnot'' (1901), ''[[Salome (opero)|Salome]]'' (unua prezentado en 1905 je Dresdeno) kaj [[Elektra (Strauss)|''Elektra'']] (unua prezentado en 1909 je [[Dresdeno]]). En Parizo Strauss konatiĝis kun [[Hugo von Hofmannsthal]], kiu je intima kunlaboro verkis la [[libreto]]jn por pluraj operoj, i. a. por ''[[Der Rosenkavalier]]'' (unua prezentado en 1911 je Dresdeno).

En 1908 li ekloĝis en sia novkonstruita domo en [[Garmisch]], en 1910 okazis unuaj ''Strauss-Semajnoj'' en Munkeno, pli malfrue ankaŭ en Dresdeno kaj Vieno. En 1912 sekvis la unua prezentado de ''[[Ariadne auf Naxos]]'' en [[Stutgarto]] kaj de la baleto ''Josephslegende'' en [[Parizo]]. Majon de 1918 Richard Strauss forlasis Berlinon kaj transprenis jaron pli malfrue kune kun [[Franz Schalk]] la estradon de la [[Wiener Staatsoper|Wiener Hofoper]], en kiu li malmulte pli malfrue ankaŭ prezentis sian novan operon ''[[Die Frau ohne Schatten]]''.

=== Matureco kaj maljuneco (1917–1949) ===
[[Dosiero:Strauss Haus Garmisch.JPG|eta|Vilao de Strauss en Garmisch]]
[[Dosiero:Special Film Project 186 - Richard Strauss 3.png|eta|250ra|Strauss studas la [[pianopartituro]]n de &quot;Die Liebe der Danae&quot; (1945)]]
En 1917 Strauss subtenis kune kun scenaranĝisto [[Alfred Roller]] kaj orkestrestro [[Franz Schalk]]) iniciaton ekigitan de reĝisoro [[Max Reinhardt]] kaj Hugo von Hofmannsthal por la fondado de [[festivalo de Salcburgo|festivalo]] en [[Salcburgo]]. Kontraŭ ĉiuj kontraŭstaroj kaj spite al la malbona ekonomia situacio en Aŭstrujo post la malvenko en la milito Strauss kaj siaj kunbatalantoj sukcesis realigi en 1920 la unuan festivalon. En la unua jaro estis prezentata nur la teatraĵo ''[[Jedermann]]'' de Hugo von Hofmannsthal, en 1921 aldoniĝis koncertoj, kaj jam en 1922 Strauss direktis per ''[[Don Giovanni]]'' la unuan operprezentadon dum la festivaloj.

En 1923/1924 ekestis malgranda okaza verko, ''Hochzeitspräludium - meinem lieben Sohne Franz zum 15.1.1924'' [Geedziĝopreludo – por mia kara filo Franz por la 15-a de januaro 1924] en B♭-maĵoro por du [[harmoniumo]]j, unuafoje prezentata en la [[Schottenkirche (Vieno)|Schottenkirche]] je Vieno&lt;ref&gt;Dorfmüller, Joachim: ''Richard Strauss, Präludium in B-Dur. Original für zwei Harmonien, Übertragung für einen Organisten von Joachim Dorfmüller''. Rob. Forberg Musikverlag. Vorwort.&lt;/ref&gt;.

En 1924 li finis sian laboron kiel operdirektoro en Vieno, povante tiel dediĉi sin tutplene al la orkestrodirektadoj en en- kaj eksterlando samkiel al komponado. Ekestis la operoj ''[[Intermezzo (Strauss)|Intermezzo]]'', ''[[Die ägyptische Helena]]'', ''[[Arabella (opero)|Arabella]]'', ''[[Die schweigsame Frau]]'', '' [[Daphne (Strauss)|Daphne]]'', ''[[Friedenstag (opero)|Friedenstag]]'', ''[[Die Liebe der Danae]]'' kaj kiel lasta opero ''[[Capriccio (opero)|Capriccio]]''.

Post la [[nazia potencopreno en Germanujo]] tiuj ĉi provis enplekti tutmonde faman Richard Strauss por siaj celoj. Aprilon de 1933 Strauss apartenis al la subskribintoj de la „Protesto de la Richard-Wagner-Urbo Munkeno“ kontraŭ la traktaĵo ''[[Leiden und Größe Richard Wagners]]'' de [[Thomas Mann]].&lt;ref&gt;Ernst Klee: ''Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945.'' S. Fischer, Frankfurto ĉe Majno 2007, p. 598. ISBN 3-10-039326-0&lt;/ref&gt; La 15-an de novembro Strauss estis nomumata prezidanto de la ''[[Reichsmusikkammer]]''. En Bayreuth li transprenis la direktadon de ''Parsifal'', post kiam [[Arturo Toscanini]] estis malakceptinta. Post la morto de [[Paul von Hindenburg|Hindenburgs]] Strauss apartenis aŭguston de 1934 al la subskribintoj de la [[voko de la kulturkreantoj]] al „popolbaloto“ pri la kunigo de la regnaj prezidanta kaj kanclera ofico .&lt;ref name=&quot;Klee599&quot;&gt;Ernst Klee, Kulturlexikon, p. 599.&lt;/ref&gt;

Per la kunlaboro kun [[Stefan Zweig]], kiu verkis por lia opero ''[[Die schweigsame Frau]]'' la libreton, Strauss eniĝis en malfavoron je la [[nazio]]j. Post kiam la [[Gestapo]] forkaptis kritikan leteron al Stefan Zweig de la 17-a de junio 1935, Strauss estis devigata abdiki kiel prezidanto de la ''Reichsmusikkammer''.&lt;ref name=&quot;Klee599&quot; /&gt; Okaze de la [[Somera Olimpiko 1936]] Strauss li tamen rajtis komponi la inaŭguromuzikon. La mendon li ricevis jam en 1932 deflanke de la [[Internacia Olimpia Komitato]] (IOK) en Lausanne.&lt;ref name=&quot;Wajemann 174&quot;&gt;Heiner Wajemann, Die Chorkompositionen von Richard Strauss, p. 174.&lt;/ref&gt; Kun la teksto de Robert Lubahn eksonis la 1-an de aŭgusto 1936 en la Olimpia Stadiono je Berlino la olimpia himno ''Popoloj! Estu la gastoj de la popolo''.

Dum la Dua Mondmilito li omaĝis al [[ĉefgubernio|ĉefguberniestro]] de la okupita [[Polujo]], [[Hans Frank]], la 3-an de novembro 1943 dankokanton, por kiu li ankaŭ estis verkinta la tekston.&lt;ref name=&quot;Klee599&quot; /&gt; Aŭguston de 1944, en la fina fazo de la Dua Mondmilito Strauss estis metita de Hitler ne nur sur la [[listo de difavorato|liston de difavoratoj]], sed ankaŭ sur la specialan liston kun la tri plej gravaj muzikistoj.&lt;ref&gt;Ernst Klee, Kulturlexikon, p. 598.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:StraussFamilyGrave-FriedhofGarmisch RomanDeckert03092024.jpg|eta|La tombo en 2024.]]
La lastajn vivojarojn de la komponisto regis malsanoj kaj restadoj en resanigejoj. Li retiriĝis en sian domon en Garmisch; post fino de la milito li loĝis pretertempe en [[Svisujo]], el kiu li en 1949 revenis al Garmisch. Al liaj lastaj komponaĵoj apartenas la ''[[metamorfozoj por 23 solo-arĉistoj]]'', prezentata la 25-an de januaro 1946 en Zuriko, la [[konĉerto por hobojo kaj orkestreto D-maĵora|konĉerto por hobojo kaj orkestreto]] kaj [[Kvar Lastaj Lidoj]]. Por filmo je okazo de lia 85-a datreveno li direktis lastan fojon en la munkena ''[[Prinzregententheater]]'' (la finalon de la 2-a akto el ''Rosenkavalier'') kaj direktis je la munkena radiodomo en julio de 1949 por lasta fojo orkestron (''Mondscheinmusik'' el ''Capriccio''). La 8-an de septembro li mortis grandaĝa en Garmisch. Malmultajn tagojn poste okazis funebro en la [[kadavrobruligejo]] sur la [[Munkena Orienta Tombejo]]. La urno komence estis konservata en lia vilao kaj multajn jarojn pli malfrue entombigata en plej intima familia kaj amika rondo je Garmisch-Partenkirchen. Ankaŭ entombigitaj en la tombo estis lia edzino Pauline, ilia filo Franz (1898-1980) kaj lia edzino Alice (1904-1991), nepo Richard (1927-2007) kaj lia edzino Gabrielle, naskita Hotter (1939-2020), ankaŭ kiel Grandson Christian kaj lia edzino Brigitte, naskita Eckhardt (1925-1988), entombigita.

== Verkaro ==
Richard Strauss skribis pli ol 250 muzikajn verkojn, entute 61 orkestrajn verkojn (inkluzive tiujn por soloinstrumentoj), 45 ĉambromuzikajn komponaĵojn, 75 [[lido]]jn, 33 orkestrolidojn, 19 ĥorverkojn kaj 21 scenejajn verkojn.

=== Tonpoeziaĵoj ===
Richard Strauss komponis entute 9 [[tonpoeziaĵo]]jn. Modelojn por liaj verkoj li trovis en la programsimfonioj kaj simfoniaj poemoj de [[Hector Berlioz]] kaj [[Franz Liszt]], precipe tamen en la simfonioj kaj uverturoj de [[Ludwig van Beethoven]].&lt;ref&gt;Jürgen May: ''„[…] die direkte Linie?“ Richard Strauss als Nachfolger Beethovens''. En: ''Richard-Strauss-Blätter'', Neue Folge, Heft 58. Vieno 2007, S. 9–16.&lt;/ref&gt; Al sia amiko [[Romain Rolland]] li klarigis per letero sian intencon:
:''Por mi la poezia programo estas ne pli ol la formdona ekigaĵo por la esprimado kaj por la nure muzika evoluo de miaj sentoj – ne, kiel vi kredas, nur muzika priskribo de certaj procesoj de la vivo.''

=== Operoj ===
Per siaj operoj ''[[Salome (opero)|Salome]]'' kaj [[Elektra (Strauss)|''Elektra'']] Richard Strauss famiĝis tutmonde kiel operkomponisto. Apoge sur la sonlingvaĵo de Wagner li kreis novan draman esprimon, tamen ne forlasis la tonalan bazon. Pli malfrue li ŝanĝis sian muziklinĝvaĵon kaj preferis pli glatan muzikan stilon, en siaj pli malfruaj verkoj eĉ pli klasikisman stilon. Preskaŭ ĉiuj liaj muzikteatraĵoj estas sukcesaj ĝis en la nuntempo.

=== Lidoj kaj verkoj el la maljuneco ===
Richard Strauss postlasis 220 lidojn, parte kun piana aŭ ankaŭ kun orkestra akompanaĵo. Dek kvin lidoj, kiujn li komponis infanaĝe, estas nun perdiĝintaj. Multajn el siaj lidoj li verkis por sia edzino Pauline, kun kiu la ankaŭ ofte koncertis. Al liaj plej famaj lidoj apartenas la lidoj op. 10, kiujn li komponis en la aĝo de 21 jaroj en [[1885]]. De la unua lido ''Zueignung'' [Dediĉo] ekzistas pli ol 200 sonregistraĵoj. Ne forpenseblaj el lidokoncertoj estas liaj kvar lidoj op. 27 ''Ruhe meine Seele'' [Kivetu mi animo], ''Morgen'' [Morgaŭ] (proksimume 250 registraĵoj), ''Heimliche Aufforderung'' [Kaŝa defio] kaj ''Cäcilie''. Ĉiam denove estas kantataj liaj lidoj ''Heimkehr'' [Reveno hejmen] el op. 15, la ''Ständchen'' [Serenado] el op. 17, ''Traum durch die Dämmerung'' [Sonĝo tra la krepusko] el op. 29, ''Ich trage meine Minne'' [Mi kunportas mian amon] el op., ''Freundliche Vision'' [Amika vizio] el op. 48, ankaŭ la tri tiel nomataj „patrinolidoj“ okaze de la naskiĝo de lia filo el op. 37, el op. 41 kaj el op. 43. Lia jam esprimisma lido ''Notturno'' op. 44 en [[1899]] validis kiel pratipo de la moderismo. Io tute aparta estas lia ''Krämerspiegel'' op. 66 kontraŭ la eldonistoj kaj agentoj. Nomendaj estas ankaŭ liaj „socialismaj lidoj“ ''Blindenklage'', ''Der Arbeitsmann'' kaj ''Das Lied des Steineklopfers''. Strauss muzikigis entute dek poemojn de [[Karl Henckell]], kvankam tiu ĉi devis elmigri el la imperiestra Germanujo en Svisujon, kvar poemojn de „anarĥiisto“ [[John Mackay]] Strauss mondfamigis, 18 fojojn estas nomenda Goethe, 14 fojojn [[Rückert]] same kiel [[Gustav Mahler]] kaj 7 fojojn [[Heine]] ktp. Skizoj restis liaj muzikigoj de la tekstoj de Rückert el la jaro [[1935]] „Fort den Trug und fort die Lüge, fort die schlauen Winkelzüge des, was Politik sich heißt“ [For la trompo kaj for la mensogo de tio, kio nomiĝas politiko] kaj „So möge Gott dem Leben die Reinheit wieder geben“ [Do Dio redonu al la vivo la purecon]. Politike atentinda ankaŭ estas la omaĝo de sia Goethe-Lido ''Durch allen Schall und Klang'' el [[1925]] al lia amiko [[Romain Rolland]], en kiu tekstas: „Al la grandioza poeto kaj altestimata amiko, la heroa batalanto kontraŭ ĉiuj abomenaj potencoj laborantaj pri la pereo de Eŭropo ...“

Li ankaŭ aperis kiel komponisto de ĥorverkoj, kio malprave restas nerimarkata. Ekzistas entute 38 nurvoĉaj ĥorverkoj kaj 13 komponaĵoj kun akompanaĵo, inter ili ankaŭ priverkadoj de [[popolkanto]]j por la tiel nomata ''[[Kaiserliederbuch]]'', unue por la ''Volksliederbuch für Männerchor'' [Popolkantaro por virĥoroj] publikigata en [[1906]].

En [[1948]] li finverkis sian lastan grandan komponaĵon, ''[[Vier letzte Lieder]]'', por alta voĉo kaj orkestro (Unua prezentado en [[1950]] fare de [[Kirsten Flagstad]] sub [[Wilhelm Furtwängler]] en Londono), kiu entenas certe liajn plej famajn lidojn. Tiujn ĉi lidojn de Strauss ne estis planitaj kiel ciklo. Lia lasta finverkita komponaĵo estis alia kanto, ''Malven'', pretigata la 23-an de novembro. La [[partituro]] estis malkovrata nur en [[1982]] en la postlasaĵo de [[Maria Jeritza]]. ''Malven'' estis kantata unuafoje en [[1985]] fare de [[Kiri Te Kanawa]] kaj en [[1990]] registrata kun ŝia dua registraĵo de ''Vier letzte Lieder''.

La lasta komponaĵo, ''Besinnung'' por miksita ĥoro kaj orkestro, laŭ la samnoma poemo de [[Hermann Hesse]] (''„Göttlich ist und ewig der Geist …“''), restis fragmento.

=== La kulturpolitikisto ===
Richard Strauss novdifinis ankaŭ la pozicion de muziko en la socio. Kvankam finance sendependa pro sia deveno deflanke de sia patrino, li aktivis por tio, ke komponistoj povu vivi de sia verkado. Tio ĉi liatempe tute ne estis memkomprenebla. Li postulis interalie, ke komponisto por ĉiu prezentado de sia muziko gajnu de la enspezoj. Je tio li antaŭkondiĉigis, ke komponado estas burĝa profesio kaj do lia honorario devas esti komparebla kun tiu de juristo aŭ kuracisto. Tiu ĉi opinio kontraŭis la ĝis-tiaman rolon de artisto en la socio. Strauss devis defendi sin kontraŭ la riproĉo, ke li estas aparte lerta en negocado kaj monavida, opinio, kiu konserviĝis ĝis nun.

Por realigi siajn celojn, en [[1898]] li pledis kune kun [[Hans Sommer]] kaj Friedrich Rösch, fondi komponistan kooperativon. Laŭ ideo de Sommer ankaŭ por verkoj, kiuj ne plu estas aŭtororajte protektataj, estu postulendaj depagoj kaj la enspezoj estu alfluontaj al junaj aŭ mizervivaj komponistoj. Interalie pro la aktiveco de Strauss ekestis kiel antaŭanta societo de [[GEMA]] la komponisto-kooperativo ''Genossenschaft Deutscher Tonsetzer'' la 14-an de januaro [[1903]], kies prezidanto Strauss fariĝis, kaj sekve kaj kunlige la ''Anstalt für Musikalisches Aufführungsrecht'' (Institucio por muzika prezentorajto).

=== Rolo de Strauss dum la naziismo ===
Disputata estas la rolo de Strauss en la [[nazia Germanujo|epoko de naziismo]]. Laŭ kelkaj opinioj li estis plene malpolitikema kaj neniam kunlaboris senkritike kun la regantoj. Aliaj emfazas, ke li kiel prezidanto de la ''[[Reichsmusikkammer]]'' de [[1933]] ĝis [[1935]] estis oficiala reprezentanto de la Nazia Germanujo kaj ke li, kvankam lia pozicio plejparte estis reprezenta, tamen devus esti publike kontraŭstaranta sin kontraŭ la nazioj. [[Klaus Mann]] priskribas en sia libro ''[[Der Wendepunkt]]'' klare, kvankam plejparte libere inventite, intervjuon kun Richard Strauss, en kiu evidentiĝas ties ignoro fronte al la naziismo.

Kiam [[Bruno Walter]] marton de 1933 ne povis prezenti sian kvaran koncerton kun la [[Berlinaj Filharmoniistoj]], ĉar li kiel [[judo]] ne estis akceptebla por la novaj potenculoj, Richard Strauss alprenis ties postenon, por helpi la judan agentejon kaj la muzikistojn, al kiuj li plene cedis sian honorarion. Li realigis, ke sur la koncertafiŝo estis dikletere legebla: „Anstataŭ Bruno Walter d-ro Richard Strauss“. Li direktis interalie sian ''[[Sinfonia domestica]]'', „kio al li (jen rakontas Grete Busch en la biografio de sia edzo [[Fritz Busch|Fritz]]) laŭ liaj propraj vortoj en la vido de ĉiuj honestaj homoj kaŭzis pli da malutilo, ol ĉiu ajn germana registaro povus rebonigi por li“.&lt;ref&gt;[[Maria Stader]]: ''Nehmt meinen Dank. Erinnerungen.'' Nacherzählt von Robert D. Abraham. Munkeno 1979, p. 146. ISBN 3-463-00744-4&lt;/ref&gt; Grete Busch estis (ankaŭ en la biografio) profunde senrevigita pri tio, ke Strauss translasis la unuan prezentadon de la opero ''[[Arabella_(Strauss)|Arabella]]'' al [[Clemens Krauss]], post kiam la nazioj forpelis ŝian edzon. Strauss estas promesinta la unuan prezentadon al Fritz Busch kaj al reĝisoro Reucker, al kiuj li ankaŭ omaĝis la operon. Laŭ vidpunkto de la vidvino li rompis per tio sian promeson. Strauss tamen lasis la omaĝon kaj publikigis ĝin en 1933. Plion li ne ja povis fari. Strauss ankaŭ helpis anstataŭe, kiam [[Arturo Toscanini]] malanoncis sian partoprenon je la [[festivalo de Bayreuth]] en 1933.&lt;ref&gt;Komparu ankaŭ lian propramanan omaĝon mallonge post la nomumado kiel prezidanto de Reichsmusikkammer de unu ekzemplero de Joseph Gregor: ''Weltgeschichte des Theaters''. Phaidon, Zuriko 1933: ''„Dem edlen Freunde und Förderer / des Theaters / Herrn Reichskanzler / Adolf Hitler / verehrungsvoll überreicht von / DRichardStrauss. // Weihnachten 1933.“'' [Al la nobla amiko kaj protektanto / de la teatro / Sinjoro Regnokanceliero / Adolf Hitler / adore transdonata fare de / DRichardStrauss. // Kristnaskon de 1933.] (J. A. Stargardt, Antiquariat: ''Katalog 695''. Aŭkcio la 19-an kaj 20-an de aprilo 2011, p. 302, n-ro 616).&lt;/ref&gt; Dum kulturpolitika manifestado dum la ''[[Reichsmusiktage]]'' en Duseldorfo la 28-an de majo [[1938]] Richard Strauss direktis sian jam en 1913 komponitan ''Solenan Preludon''.&lt;ref&gt;''Entartete Musik. Zur Düsseldorfer Ausstellung von 1938.'' Eine kommentierte Rekonstruktion, eldonita de Albrecht Dümling kaj Peter Girth. Duseldorfo 1988, p. 9. ISBN 3-924166-29-3&lt;/ref&gt;

La bofilino de Strauss, Alice, estis judino&lt;ref&gt;http://members.gaponline.de/alois.schwarzmueller/juden_in_gap_biographien/strauss_alice.htm&lt;/ref&gt;, pro tio laŭ la [[rasismo|rasisma]] ideologio de la nazioj ankaŭ liaj genepoj estis kategoriitaj kiel [[judodevena miksrasulo (nazia Germanujo)|kvaronjudoj]]. Tio povus esti kaŭzo por tio, ke li rezignis malkaŝan konflikton — minacoj kaj revenĝoj deflanke de la reĝimo okazis precipe surloke en Garmisch. Okaze de la unua prezentado de la opero ''[[Die schweigsame Frau]]'' laŭ la [[libreto]] de la juda verkisto [[Stefan Zweig]] finfine ekestis skandalo. Strauss montris kuraĝon kaj insistis pri tio, ke la nomo de Stefan Zweig estu presata sur la programfolion kaj sur la afiŝojn — same kiel en la kazo de Bruno Walter. Hitler pro tio forestis proteste la prezentadon, kaj la reĝimo retiris sian subtenon de Strauss. La peco estis forigita el la teatra programo post tri ripetoj. Tamen la konserviĝinta letera komunikado kun Zweig dum la afero montras, ke Strauss en politikaj aferoj ne nur estis kompromisema, sed naiva kaj seninstinkta. Strauss ja nur luktis por la ''artisto'' Zweig, ne kontraŭ la politika sistemo. Zweig singarde kritikis Ŝtraŭson, esprimis tamen sian komprenon por tio, ke por la pli ol 70-jara komponisto la propra verkaro kaj la bonfarto de siaj familio kaj amikoj estis pli gravaj ol malkaŝa rezisto.

Ĉiukaze Strauss estis alte estimata fare de la naziaj potenculoj, kvankam la Regna Propagandoministro [[Joseph Goebbels]] opiniis lin politike problema, kiel en jena lia taglibronoto de la 5-a de junio [[1935]]:
: „[[Gustav Havemann|Havemann]] elpostenigita pro opiniesprimo por [[Paul Hindemith|Hindemith]]. Richard Strauß skribas aparte abomenindan leteron al la judo Stefan Zweig. La [[Gestapo|Stapo]] kaptas ĝin. La letero estas impertinenta kaj krome stultega. Nun ankaŭ Strauß devas fori. Silenta adiaŭo. [[Otto von Keudell]] devas sciigi tion al li. Tiuj ĉi artistoj ja estas ĉiuj politike senkarakteraj. Ekde [[Goethe]] ĝis Strauß. For ilin! Strauß ‚aktoras la prezidanton de ''Reichsmusikkammer''‘. Tion li skribas al judo. Fi diable!“&lt;ref&gt;''Joseph Goebbels Tagebücher'', eldoninto [[Ralf Georg Reuth]], Piper 2008. ISBN 978-3-492-25284-3&lt;/ref&gt;

La nazioj enprenis lin en la &quot;[[listo de difavoratoj|liston de difavoratoj]]&quot; kaj en specialan liston de la tri plej gravaj muzikistoj de la Tria Regno. Pro sia prezidanteco en la ''Reichsmusikkammer'' Strauss estis aŭtomate kategoriata laŭ la [[sennaziigo]] kiel ĉefsupektato, en la jaro [[1948]] tamen malkondamnita kiel „ne kulpa“.

La afero pri Stefan Zweig estas objekto de la teatraĵo ''Kollaboration'' de [[Ronald Harwood]].

=== Citaĵoj ===
{{Citaĵo|Estas malfacile, skribi finaĵojn. Beethoven kaj Wagner povis tion. Povas nur la grandaj. Mi povas tion ankaŭ.|Richard Strauss}}&lt;ref&gt;[http://www.elisabethschumann.org/1921diary/diary21d.htm Taglibra noto de Elisabeth Schumann de la 31-a oktobro 1921]&lt;/ref&gt;

=== Distingoj kaj honoradoj ===
Richard Strauss estis dumvive distingata per multaj honoroj kaj fariĝis interalie [[honorcivitano]] de [[Munkeno]], [[Dresdeno]] kaj [[Garmisch-Partenkirchen|Garmisch]]. Krom tio li ricevis la honoran doktorecon de la universitatoj de [[Hajdelbergo]] kaj [[Oksfordo]], la bavaran [[Maksimiliano-Ordeno]]n kaj fariĝis oficiro de la franca [[Honora Legio]] en Parizo. En 1934 li ricevis la [[Agloŝildo de la Germana Regno|Agloŝildon de la Germana Regno]]. La 16-an de decembro 1942 li akceptis la [[Beethoven-Premio]]n de la urbo Vieno, proponita de [[Baldur von Schirach]] kaj dotita per 10.000 Regnaj Markoj. Li rekompensis tion per la komponado de la ''Solena muziko por la urbo Vieno'' por latunblovaj instrumentoj kaj timbaloj, kiun li unuafoje prezentis per la viena trumpetoĥoro la 9-an de aprilo 1943 okaze la solenado de la kvina datreveno de „Grandgermanujo“ .&lt;ref&gt;Programkajero de la ''[[Berliner Philharmoniker]]'' n-ro 70, sezono 2010/2011 de la 5-a, 6-a kaj 7-a de majo 2011.&lt;/ref&gt; En renomaj orkestroj li fariĝis honormembro. En Garmisch-Partenkirchen okazas ĉiujare junion Richard-Strauss-Festivalo&lt;ref&gt;[http://www.richard-strauss-festival.de/ Retpaĝo de la Richard Strauss Festival]&lt;/ref&gt;, kiun subtenas patronaro ''Förderkreis Richard-Strauss-Festspiele Garmisch-Partenkirchen e.V.''&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.richard-strauss-foerderkreis.de/index.htm |titolo=Retpaĝo de la ''Richard Strauss Förderkreis'' |alirdato=2013-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160310095802/http://www.richard-strauss-foerderkreis.de/index.htm |arkivdato=2016-03-10 }}&lt;/ref&gt;. La [[Richard-Strauss-Konservatorio je Munkeno]] nomiĝas laŭ li. Krom tio li estas nomdonanto de la [[Richard-Strauss-Strato (Munkeno)|Richard-Strauss-Strato]] en [[Munkeno]]; aliaj stratoj nomitaj laŭ li ekzistas interalie en [[Vieno]], [[Bayreuth]], [[Berlino]], [[Eichstätt]], [[Emden]], [[Erlangen]], [[Sarstedt]] kaj en [[Wuppertal]] (Richard-Strauss-Aleo).

== Verkregistro ==
[[Dosiero:Theo-Zasche Strauss-Richard.jpg|eta|Karikaturo de Theo Zasche]]
[[Dosiero:Richard Strauss by Emil Orlik 1916.jpeg|eta|Richard Strauss, desegnita de [[Emil Orlik]] en 1916)]]
[[Dosiero:Gedenktafel Heerstr 2 (West) Richard Strauss.jpg|eta|Memortabulo ĉe la Heerstraße 2 en Berlino]]
[[Dosiero:DBPB 1954 124 Richard Strauss.jpg|eta|Poŝtmarko el 1954]]
[[Dosiero:Stamp Germany 1999 MiNr2076 Richard Strauss.jpg|eta|Poŝtmarko okaze de la 50-a mortodatreveno en 1999]]

=== Simfoniaj poemoj ===
* ''[[Macbeth (Strauss)|Macbeth]]'' (1888/90)
* ''[[Don Juan (Strauss)|Don Juan]]'' (1889)
* ''[[Tod und Verklärung]]'' (1891)
* ''[[Till Eulenspiegels lustige Streiche]]'' (1895)
* ''[[Also sprach Zarathustra (Strauss)|Also sprach Zarathustra]]'' (1896)
* ''[[Don Quixote (Strauss)|Don Quixote]]'' (1898)
* ''[[Ein Heldenleben]]'', op. 40 (1899)
* ''[[Sinfonia domestica]]'' (1904)
* ''[[Eine Alpensinfonie]]'' (1915)
* ''Die Donau'' (parto por orkestro, ĥoro kaj [[orgeno]], 1941-1942)

=== Pluaj orkestrokomponaĵoj ===
* ''simfonio d-minora'' (1880)
* ''violonkonĉerto'' d-minora op. 8 (1881/82)
* ''kornokonĉerto n-ro 1'' E♭-maĵora op. 11 (1883)
* ''simfonio f-minora'' op. 12 (1883)
* ''Aus Italien'', op. 16 (1886)
* ''burlesko por piano kaj orkestro, d-minora'' (1885/86)
* ''solena preludo'' op. 61 por granda orkestro kaj orgeno por la inaŭgurado de la [[Viena Koncertodomo]] (1913)
* ''[[Parergo]]j por la [[Sinfonia domestica]]'' op. 73 por piano kaj orkestro (1925)
* Muziko por la silentfilmo [[Der Rosenkavalier (1926)|''Der Rosenkavalier'']] (orkestra aranĝaĵo) (1925)
* ''Panathenäenzug'' op.&amp;nbsp;74 por piano kaj orkestro (1926/27)
* ''japana solenomuziko'' (1940)
* ''kornokonĉerto n-ro 2'' E♭-maĵora (1942)
* ''[[Konĉerto por hobojo kaj orkestreto D-maĵora]] (1945)
* ''Duett-Concertino'' por klarneto, fagoto kaj orkestro (1947)
* solenomuzikaĵoj, laŭokazaj komponaĵoj, fanfaroj, suitoj
* orkestrosuitoj: instrumentaj malkonektaĵoj el muzikdramoj

=== Operoj ===
* ''[[Guntram]]'' op. 25. [[Libreto]]: Richard Strauss. [[unua prezentado|UP]] 1894 Vajmaro
* ''Feuersnot'' op. 50. Libreto: [[Ernst von Wolzogen]]. UP 1901 Dresdeno
* ''[[Salome (opero)|Salome]]'' op. 54. Libreto: Richard Strauss, laŭ la samnoma teatraĵo de [[Oscar Wilde]], germanigo de [[Hedwig Lachmann]]. UP 1905 Dresdeno
* ''[[Elektra (Strauss)|Elektra]]'' op. 58. Libreto: [[Hugo von Hofmannsthal]]. UP 1909 Dresdeno
* ''[[Der Rosenkavalier]]'' op. 59. Libreto: Hugo von Hofmannsthal. UP 1911 Dresdeno
* ''[[Ariadne auf Naxos]]'' op. 60. Libreto: Hugo von Hofmannsthal. UP 1-a versio 1912 Stutgarto, 2-a versio 1916 Vieno
* ''[[Die Frau ohne Schatten]]'' op. 65. Libreto: Hugo von Hofmannsthal. UP 1919 Vieno
* ''[[Intermezzo (Strauss)|Intermezzo]]'' op. 72. Libreto: Richard Strauss. UP 1924 Dresdeno
* ''[[Die ägyptische Helena]]'' op. 75. Libreto: Hugo von Hofmannsthal. UP 1928 Dresdeno
* ''[[Arabella (Strauss)|Arabella]]'' op. 79. Libreto: Hugo von Hofmannsthal. UP 1933 Dresdeno
* ''[[Die schweigsame Frau]]'' op. 80. Libreto: [[Stefan Zweig]]. UP 1935 Dresdeno
* ''[[Friedenstag (opero)|Friedenstag]]'' op. 81. Libreto: [[Joseph Gregor]]. UP 1938 Munkeno
* ''[[Daphne (Strauss)|Daphne]]'' op. 82. Libreto: Joseph Gregor. UP 1938 Dresdeno
* ''[[Die Liebe der Danae]]'' (1940) op. 83. Libreto: Joseph Gregor. UP 1952 Salcburgo
* ''[[Capriccio (opero)|Capriccio]]'' op. 85. Libreto: [[Clemens Krauss]]. UP 1942 Munkeno
La muzika komedio ''[[La ombro de la azeno|Des Esels Schatten]]'' laŭ ''[[Die Abderiten]]'' de [[Christoph Martin Wieland]], komponita 1947–1949, UP 1964, kutime ne estas rigardata kiel opero.

=== Baletmuzikoj ===
* ''Josephslegende'' op. 63. Agado en unu akto de [[Harry Graf Kessler]] kaj Hugo von Hofmannsthal. Unua prezentado 14-an de majo 1914 en Parizo
* ''Schlagobers'' op. 70. Libreto: Richard Strauss. Epilogo 9-an de majo 1924 en Vieno

=== Nurvoĉaj ĥorverkoj ===
* Du kantaĵoj op. 34 por 16-voĉa miksita ĥoro (1897):
** n-ro 1: ''Der Abend'' („Senke, strahlender Gott“). Teksto: [[Friedrich Schiller]]
** n-ro 2: ''Hymne'' („Jakob! Dein verlorner Sohn“). Teksto: [[Friedrich Rückert]]
* Zwei Männerchöre op. 42 (1899). Tekstoj: [[Johann Gottfried Herder]], el: ''Volkslieder'' (1778, pli malfrue: ''[[Stimmen der Völker in Liedern]]'')
** n-ro 1: ''Liebe'' („Nichts Bessers ist auf dieser Erd“)
** n-ro 2: ''Altdeutsches Schlachtlied'' („Frisch auf, ihr tapferen Soldaten“)
* Drei Männerchöre op. 45 (1899). Tekstoj: Johann Gottfried Herder, el: ''Volkslieder'' (1778)
** n-ro 1: ''Schlachtgesang'' („Kein selig'r Tod ist in der Welt“)
** n-ro 2: ''Lied der Freundschaft'' („Der Mensch hat nichts so eigen“)
** n-ro 3: ''Der Brauttanz'' („Tanz, der du Gesetze unsern Füßen gibst“)
* ''Eine deutsche Motette'' [germana moteto] („Die Schöpfung ist zur Ruh gegangen“) op. 62 por 4 solistoj (SATB) kaj 16-voĉa miksita ĥoro (1913). Teksto: Friedrich Rückert
* ''Cantate'' („Tüchtigen stellt das schnelle Glück hoch empor“) por 4-voĉa virĥoro (1914). Teksto: [[Hugo von Hofmannsthal]]
* Tri virĥoraĵoj (1935). Tekstoj: Friedrich Rückert
** n-ro 1: ''Vor den Türen'' („Ich habe geklopft an des Reichtums Haus“)
** n-ro 2: ''Traumlicht'' („Ein Licht im Traum hat mich besucht“)
** n-ro 3: ''Fröhlich im Maien'' („Blühende Frauen, lasset euch schauen“)
* ''[[Die Göttin im Putzzimmer]]'' („Welche chaotische Haushälterei“) por 8-voĉa miksita ĥoro (1935). Teksto: Friedrich Rückert
* ''Durch Einsamkeiten'' („Durch Einsamkeiten, durch waldwild Gehege“) por 4-voĉa virĥoro (1938). Teksto: [[Anton Wildgans]]
* ''An den Baum Daphne'' („Geliebter Baum! Von ferne winkst du“). Epilogo pri ''[[Daphne (Strauss)|Daphne]]'' (1943). Teksto: [[Joseph Gregor]]

=== Kromaj verkoj ===
* Piano- kaj orkestrolidoj, inter ili ''[[Vier letzte Lieder]]'' (1948)
* Tri [[himno]]j laŭ Friedrich Hölderlin (1921)
* Ĉambromuziko
** Sonato por [[violonĉelo]] F-maĵora op. 6 (1880–1883)
* Pianomuziko
** ''Intermezzo'' por piano je kvar manoj, TrV 138 (1885 – unuafoje publikigita en 2009 postmorte)
** ''Enoch Arden'', [[melodramo]] por parolvoĉo kaj piano (1897)
* (Unua) sonateto F-maĵora. „Aus der Werkstatt eines Invaliden“ por dek ses blovinstrumentoj (1943)
* Dua sonateto E♭-maĵora. „Fröhliche Werkstatt“ por dek ses blovinstrumentoj (1944–1945)
* ''[[Metamorphosen für 23 Solostreicher]]'' (1945), laŭ mendo de [[Paul Sacher]], unua prezentado 25-an de januaro 1946 en Zuriko&lt;ref&gt;[[Ulrich Mosch]] (eldoninto): ''Paul Sacher, Facetten einer Musikerpersönlichkeit.'' Paul Sacher Stiftung, Bazelo 2006, p. 264. ISBN 3-7957-0454-5&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* ''Richard Strauss. Essays zu Leben und Werk'', eldonita de Michael Heinemann, Matthias Herrmann kaj Stefan Weiss, Laaber 2002, ISBN 3-89007-527-4
* ''Richard Strauss. Betrachtungen und Erinnerungen'', eldonita de Willi Schuh, Atlantis 1949 kaj 1981, ISBN 3-7611-0636-X
* Eugen Schmitz: ''[http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl141 Richard Strauss als Musikdramatiker.]'' Lewy, München 1907.
* Mathieu Schneider: ''Destins croisés. Du rapport entre musique et littérature dans les œuvres symphoniques de Gustav Mahler et Richard Strauss.'' Edition Gorz, Waldkirch 2005. ISBN 3-938095-02-4
* Julia Liebscher: ''Richard Strauss und das Musiktheater''. Henschel, Berlino 2005. ISBN 3-89487-488-0
* ''Programmbuch der Sinfonie-Konzerte, Winter 1907/08.'' Meinhold &amp; Söhne, Dresdeno 1907.
* Günter Brosche: ''Richard Strauss : Werk und Leben''. Edititon Steinbauer, Vieno 2008, ISBN 978-3-902494-31-3.
* Willy Brandl: ''Richard Strauss. Leben und Werk.'' Breitkopf &amp; Härtel, Wiesbaden 1949.
* Raymond Holden: ''Richard Strauss: a musical life''. Yale Univ. Press, New Haven, Conn. [k.a.] 2011, ISBN 978-0-300-12642-6.
* Benedikt Stegemann: Orpheus, der klingende Opernführer. Folge 5: Richard Strauss, Ricordi, Munkeno, 2009, ISBN 978-3-938809-55-6

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{DNB-Portal|11861911X|TYP=Werke von und über}}
* [http://www.musikbibliographie.de:80/SET=9/TTL=1/COLMODE=1/CMD?ACT=SRCHA&amp;IKT=5040&amp;SRT=YOP&amp;TRM=Richard+Strauss Literatur über Richard Strauss] en la [[Bibliografio de la Muzika Literaturo]]
* [http://www.richard-strauss-institut.de/ Richard Strauss Institut Garmisch-Partenkirchen], tie ankaŭ [http://www.richard-strauss-institut.de/elektra/liste.php3?schlag=Sg Literaturo de kaj pri Richard Strauss (akcepto kaj akceptohistorio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081014083104/http://www.richard-strauss-institut.de/ |date=2008-10-14 }} kaj [http://www.rsi-rsqv.de/ Reta datenbanko kun fontoregistro pri Richard Strauss]
* [http://www.klassika.info/Komponisten/Strauss_R/ Kompleta verkregistro laŭ verknumero (opus), ĝenro, ekestojaro]
* [http://www.schott-musik.de/shop/artists/1/18527/ Etbiografio, tutmonde aktualaj prezentadoj, diskaro kaj verklisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080307111123/http://www.schott-musik.de/shop/artists/1/18527/ |date=2008-03-07 }} ([[Schott Music]])
* [http://www.richardstrauss.at/ Interreta paĝo de la idoj de Strauss pri Richard; ne tute objektiva, tamen tre informodona]
* [http://www.richard-strauss-ausgabe.de/ Kritika eldono de la verkoj de Richard Strauss]
* [http://www.richard-strauss-tage.de/strauss/ Festivalo Richard Strauss] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110826075812/http://www.richard-strauss-tage.de/strauss/ |date=2011-08-26 }}
* [http://www.richard-strauss-foerderkreis.de/index.htm Subtenantaro Richard Strauss] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310095802/http://www.richard-strauss-foerderkreis.de/index.htm |date=2016-03-10 }}
* {{IMSLP|id=Strauss, Richard|cname=Richard Strauss}}

{{Elstara}}
{{ADLS|2014|15}} &lt;!-- kaj de semajno 16 - ĵus elektita elstara --&gt;

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Strauss, Richard}}

[[Kategorio:Richard Strauss]]
[[Kategorio:Germanaj komponistoj]]
[[Kategorio:Romantikaj komponistoj]]
[[Kategorio:Operkomponistoj]]
[[Kategorio:Munkeno]]</text>
      <sha1>aqi4xjo4okhiul259yra7p91esxqi8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boris Kolker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23931</id>
    <revision>
      <id>9392989</id>
      <parentid>9326605</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <comment>[[Joel Matvejev]]</comment>
      <origin>9392989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13529" sha1="0eafvy0u1nuk7m7u7ksnrc6atjylfkn" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Boriso (Boris Grigorjeviĉ) KOLKER''' ({{lang-ru|Борис Григорьевич Колкер}}; naskiĝis la {{daton|15|julio|1939}} en [[Tiraspolo]], [[Moldava Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]], [[Sovetunio]]) estas [[Moldavio|moldava]] kaj [[Usono|usona]] instruisto de lingvoj kaj tradukisto de [[Judoj|juda]] deveno, esperantologo, aŭtoro de tri [[Esperanto]]-lernolibroj por diversaj niveloj. Ekde [[1993]] li loĝas en [[Klevlando]], subŝtato [[Ohio]].

Esperantistiĝis en [[1957]]. Doktoro pri [[Lingvistiko|lingvoscienco]], defendinta disertacion pri [[Esperantologio|esperantologia]] temo. Aŭtoro de tri Esperanto-lernolibroj, [[Interlingvistiko|interlingvistikaj]] artikoloj kaj recenzoj. Dank’ al granda populareco de lia libro ''[[Vojaĝo en Esperanto-lando]]'', kiu estas samtempe perfektiga kurso de [[Esperanto]] kaj gvidlibro pri la Esperanta kulturo, li estas konata al multaj kiel ĉiĉerono en Esperanto-lando.

Membro de la [[Akademio de Esperanto]] ekde la jaro 1992. [[Honoraj membroj de UEA|Honora Membro de UEA]] (Universala Esperanto-Asocio). Honora membro de [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj]] (ILEI). Membro de la [[Akademio Literatura de Esperanto]] (ALE). Kunredaktoro de la internacia gazeto &quot;''[[Monato (gazeto)|Monato]]''&quot;. Dum du jardekoj gvidis amasan korespondan kurson en [[Rusio]], en kiu diplomitiĝis preskaŭ 900 personoj. Instruis Esperanton ĉe usonaj universitatoj en [[San Francisco]] kaj [[Hartford]]. Nun gvidanto de la [[Internacia Perfektiga Koresponda Kurso]] ([[Internacia Perfektiga Koresponda Kurso|IPKK]]).

En diversaj tempoj kunfondinto kaj kungvidanto de [[SEJM]] ([[SEJM|Sovetia Esperantista Junulara Movado]]), [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj|ASE]] ([[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]]), [[SEU]] ([[SEU|Sovetrespublikara Esperantista Unio]]), [[Rusia Esperantista Unio|REU]] ([[Rusia Esperantista Unio]]), respondeculo pri Esperanto-instruado en [[Sovetunio]] kaj [[Rusio]], komitatano de [[TEJO]] ([[TEJO|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]]), membro (ekde la jaro [[1959]]), komitatano kaj ĉefdelegito de [[UEA]], vicprezidanto de la [[Internacia Ekzamena Komisiono]] (IEK) de [[ILEI]]/[[UEA]]. Prelegis kaj publike parolis en pluraj [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalaj Kongresoj de Esperanto]] (ekde la [[48-a UK 1963|48-a UK]] en Sofio en la jaro [[1963]]), reĝisoris la Kongresan temon en la [[85-a UK 2000|85-a UK]] en [[Tel-Avivo]] ([[2000]]).

== Listo de verkoj ==
=== Disertacio ===

''[http://miresperanto.com/konsultoj/kontribuo-1.htm Kontribuo de la rusa lingvo al la formiĝo kaj evoluo de Esperanto.]'' (ruse ''Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.'') [[Moskvo|Moskva]]: Akademija Nauk SSSR, Institut Jazykoznanija, [[1985]]. - 23 p. Referaĵo de doktoriga disertacio pri lingvoscienco, ruslingva.

=== Lernolibroj ===
[[Dosiero:Kolker 1978 2.jpg|eta|upright|La ''Metodikaj materialoj por internacia lingvo esperanto'' de 1978]]
* ''[[Vojaĝo en Esperanto-lando]]. Perfektiga kurso de Esperanto kaj Gvidlibro pri la Esperanta kulturo.''
* ''[[Lernolibro de la lingvo Esperanto. Baza kurso.]]'' (Учебник языка эсперанто. Основной курс)
* ''[[Esperanto en 16 tagoj|Esperanto en 16 tagoj. Ekspres-kurso]].'' (Эсперанто за 16 дней)
* ''[http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 Internacia lingvo Esperanto. Plena lernolibro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101122130208/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 |date=2010-11-22 }}''
* ''[[Metodikaj materialoj por internacia lingvo esperanto]].'' (Методические разработки по международному языку эсперанто для курсов) 1978.

=== Vortaro ===
* ''[http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4536 Esperanta-rusa vortaro: ĉirkaŭ 3000 vortoj.]'' - [[Moskvo|Moskva]]: [[Impeto]], [[1993]]. - 53 p.&amp;nbsp;ISBN 5-7161-0002-3.

=== Artikoloj ===
* ''[http://www.espero.com.cn/se/txt/2010-01/19/content_240766.htm Ĉefaj strukturaj principoj de Esperanto]''. - En: ''La arto labori kune.'' Festlibro por Humphrey Tonkin. Rotterdam: UEA, 2010.
* ''[http://www.esperanto.mv.ru/Cetero/enigmoj.html Enigmoj de Ludoviko Zamenhof]''
* ''[http://katalogo.uea.org/index.php?id=912&amp;inf=1433&amp;recenzo=montru NIA Vilnjuso kaj ILIA Jerusalemo]''
* ''[http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4631 Claude Piron kaj &quot;Vojaĝo en Esperanto-lando&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810061111/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4631 |date=2011-08-10 }}''
* ''[http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4906 Kiam mi tradukis divenante] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810061401/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4906 |date=2011-08-10 }}''
* ''Interlingvistiko kaj interlingvistikaj esploroj en Sovetunio.'' - En: Esperanto: la internacia lingvo - sciencaj aspektoj; (Berlin: Kulturligo de [[GDR]], Centra Laborrondo Esperanto, [[1979]]. - 237 p.) p.&amp;nbsp;74 – 78.
* ''Kontribuo de la rusa lingvo al la verba sistemo de Esperanto.'' - En: Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo ; (La Laguna: [[Universidad de La Laguna]], [[1987]]. - 766 p.) p.&amp;nbsp;315 – 325.
* ''Vklad russkogo jazyka v strukturu Esperanto'' (ruslingva – ''Kontribuo de la rusa lingvo al la strukturo de Esperanto''). - En: Interlinguistica Tartuensis, 3; ([[Tartu]]: Tartuskij Gosudarstvennyj Universitet, [[1984]]. - 182 p.) p.&amp;nbsp;74 – 108, resumo en Esperanto.
* ''Vklad russkogo jazyka v leksiku Esperanto'' (ruslingva – ''Kontribuo de la rusa lingvo al la leksiko de Esperanto''). - En: Interlinguistica Tartuensis, 5; ([[Tartu]]: Tartuskij Gosudarstvennyj Universitet, [[1988]]. - 183 p.) p.&amp;nbsp;74 – 91, resumo en Esperanto.
* ''[http://www.esperantofre.com/okemo//Okem47.htm#kolk Pri &quot;Vojaĝo&quot; por la legantoj de &quot;Komencanto&quot;.]'', ''[[Komencanto]]'', [[2003]] (n-ro 3)
* ''[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/zamen.html Lasta artikolo de L. L. Zamenhof pri judaj temoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041214123444/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/zamen.html |date=2004-12-14 }}'', ''[[Israela Esperantisto]]'', julio [[2004]] (n-ro 140)
* ''[http://www.angelfire.com/sc3/soviet_jews_exodus/WhoHelped_s/WhoHelpedCleveland.shtml Свободная эмиграция из СССР подготовлена в Кливленде]'' (Libera elmigrado el Sovet-Unio estis preparita en Cleveland.)
* ''[http://www.angelfire.com/sc3/soviet_jews_exodus/JewishHistory_s/JewishHistoryAmend.shtml Поправка, изменившая нашу судьбу.]'' ([[Amendo]], kiu ŝanĝis nian sorton.)

=== Citaĵo ===
{{citaĵo|''In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn Baris Kolkers lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝeteĥ. Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. (...)''

''Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun Kalkern a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in Tiraspol, Maldavie, ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in FŜA un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.''
{{-}}
En 1992 en la [[Sankt-Peterburgo|Peterburgaj]] librovendejoj aperis la lernolibro de Boris Kolker pri Esperanto, kiu restas populara en la ruslingva teritorio. Mi tiam lernis en la lernejo. (...)

Dekon da jaroj pli poste, kuam mi loĝis en [[Nov-Jorko]] kaj laboris por la &quot;''[[Forverts]]''&quot;, mi subite ricevis leteron de Kolker kaj eksciis, ke li, naskiĝinta en [[Tiraspol]], [[Moldavio]], konas la jidan ekde la hejmo kaj legas jidajn gazetojn. Malgranda mondo! Hodiaŭ li estas okdekjarulo, loĝas en Usono kaj okupas sin plue kun Esperanto-agado. Kiel li transdonis al mi, en la junaĝo li volis fariĝi jida verkisto, nur pli poste li forte ekinteresiĝis pri Esperanto.
|[[Joel Matvejev]] en 2020 &lt;ref&gt;''Jidiŝ un Esperanto'', vd. sube&lt;/ref&gt;}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
* [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ ''Jidiŝ un Esperanto - a 160-joriker roman''], &quot;[[Jido]] kaj Esperanto - 160-jara romano&quot;. Artikolo de Joel Matvejev en la jida lingvo pri la ligoj inter la jida kaj Esperanto por la 160-a datreveno de Zamenhofo. Aperis 2020-02-05 en [[Birobiĝana Stelo]].

=== Persone ===
* [http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/index.php?kiu=kolker Persona paĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041216062944/http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/index.php?kiu=kolker |date=2004-12-16 }}
* [http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=1091 Iom el la biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810060852/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=1091 |date=2011-08-10 }}
* Retadreso: b_kolker-ĉe-yahoo.com (enmetu @)

=== Intervjuoj ===
* [http://www.ileibr.org/revuo/brazilei_10.pdf Esperanto estu regata samnivele kiel la gepatra lingvo!] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120202123219/http://www.ileibr.org/revuo/brazilei_10.pdf |date=2012-02-02 }} (Intervjuinto: José Tenorio.) - ''Brazilei'', [[2009]], No 10.
* [http://www.espero.com.cn/z06-03t/09-03-9.html 70-jariĝo de Boris Kolker. Parto 1]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2009]], junio, No 3. (kopio ĉi tie: [http://esperanto.china.org.cn/kalejdoskopo/2009-07/07/content_18083652.htm])
* [http://www.espero.com.cn/z06-03t/09-03-10.html 70-jariĝo de Boris Kolker. Parto 2]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2009]], junio, No 3. (kopio ĉi tie: [http://esperanto.china.org.cn/kalejdoskopo/2009-07/07/content_18085185.htm])
* [http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=5124 Sovetia Esperanto-movado en kvazaǔsekreta misio.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101005213303/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=5124 |date=2010-10-05 }} - Intervjuo-konversacio kun Boris Kolker kaj Anatolo Gonĉarov, preparita de Andreas Künzli - ''[[SPEGULO]]'', [[2008]], eldono aŭtuna, p.&amp;nbsp;134-157.
* [http://esperanto.cri.cn/261/2007/11/28/1@73262.htm 50 jaroj en Esperanto-lando.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902002223/http://esperanto.cri.cn/261/2007/11/28/1@73262.htm |date=2011-09-02 }} - Aŭskultebla intervjuo de Boris Kolker al Radio Pekino (Intervjuinto: Lina Chen.). La 30-an de novembro [[2007]].
* [http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/intervjuo.php Ne batali kontraŭ, sed labori por.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050310164823/http://ikso.net/esperanto-kurso/galerio/intervjuo.php |date=2005-03-10 }} - Intervjuo okaze de 65-jariĝo de Boris Kolker (Intervjuintoj: [[Viktor Aroloviĉ|Viktoro Aroloviĉ]] kaj [[Garik KOKOLIJA|Garik Kokolija]].) - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2004]], junio, No 3.
* [http://www.esperanto.org.il/dosieroj/kolker2002.pdf Fiera pri sia Esperanto-lando.] (Intervjuinto: Doron Modan.) - ''Israela esperantisto'', [[2002]], decembro, No 137, p.&amp;nbsp;25-27. Represita en ''Esperanto'', [[2003]], Februaro, No 2.
* [http://www.ilei.info/ipr/intervjuo_kun_kolker.htm Pri la historio kaj verkado de la libro, sekretoj de bona klubvivo kaj pri liaj instruistaj spertoj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810042919/http://www.ilei.info/ipr/intervjuo_kun_kolker.htm |date=2011-08-10 }} (Intervjuinto: Katalin Kováts.) - ''Internacia Pedagogia Revuo'', [[2002]], No 3.
* [http://www.esperanto.mv.ru/Cetero/intervjuo.html Komenco bona — laboro duona.] Intervjuo okaze de la Zamenhof-bankedo en [[Chicago]] en decembro, [[1997]]. (Intervjuinto: Andrej Kolganov.)

=== Fotoj ===
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem40.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem41.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem42.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem43.htm

=== Verkoj ===
* [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&amp;scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&amp;tab=onb_sondersammlungen&amp;mode=Basic&amp;vl(freeText0)=boris+kolker&amp;vid=ONB&amp;fn=search Libroj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Boris Kolker en la [http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150325081038/http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm |date=2015-03-25 }}
* [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Boris Kolker en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA)
{{projektoj}}
{{Bibliotekoj|PeEnEo=23931|LCCN=no/94/004032|VIAF=6967224|TSURL=viaf/6967224}}

{{Unua}}
{{Vivtempo|Kolker, Boris}}

[[Kategorio:Akademio de Esperanto]]
[[Kategorio:Honoraj membroj de UEA]]
[[Kategorio:Esperantologoj]]
[[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]]
[[Kategorio:Sovetiaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Moldavaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Judaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Libroj de Boris Kolker| ]]
[[Kategorio:Instruistoj de Esperanto]]</text>
      <sha1>0eafvy0u1nuk7m7u7ksnrc6atjylfkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392998</id>
      <parentid>9392989</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13529" sha1="9gkj244y1wnv6fwlkw70i8aus5ihz4t" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Boriso (Boris Grigorjeviĉ) KOLKER''' ({{lang-ru|Борис Григорьевич Колкер}}; naskiĝis la {{daton|15|julio|1939}} en [[Tiraspolo]], [[Moldava Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]], [[Sovetunio]]) estas [[Moldavio|moldava]] kaj [[Usono|usona]] instruisto de lingvoj kaj tradukisto de [[Judoj|juda]] deveno, esperantologo, aŭtoro de tri [[Esperanto]]-lernolibroj por diversaj niveloj. Ekde [[1993]] li loĝas en [[Klevlando]], subŝtato [[Ohio]].

Esperantistiĝis en [[1957]]. Doktoro pri [[Lingvistiko|lingvoscienco]], defendinta disertacion pri [[Esperantologio|esperantologia]] temo. Aŭtoro de tri Esperanto-lernolibroj, [[Interlingvistiko|interlingvistikaj]] artikoloj kaj recenzoj. Dank’ al granda populareco de lia libro ''[[Vojaĝo en Esperanto-lando]]'', kiu estas samtempe perfektiga kurso de [[Esperanto]] kaj gvidlibro pri la Esperanta kulturo, li estas konata al multaj kiel ĉiĉerono en Esperanto-lando.

Membro de la [[Akademio de Esperanto]] ekde la jaro 1992. [[Honoraj membroj de UEA|Honora Membro de UEA]] (Universala Esperanto-Asocio). Honora membro de [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj]] (ILEI). Membro de la [[Akademio Literatura de Esperanto]] (ALE). Kunredaktoro de la internacia gazeto &quot;''[[Monato (gazeto)|Monato]]''&quot;. Dum du jardekoj gvidis amasan korespondan kurson en [[Rusio]], en kiu diplomitiĝis preskaŭ 900 personoj. Instruis Esperanton ĉe usonaj universitatoj en [[San Francisco]] kaj [[Hartford]]. Nun gvidanto de la [[Internacia Perfektiga Koresponda Kurso]] ([[Internacia Perfektiga Koresponda Kurso|IPKK]]).

En diversaj tempoj kunfondinto kaj kungvidanto de [[SEJM]] ([[SEJM|Sovetia Esperantista Junulara Movado]]), [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj|ASE]] ([[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]]), [[SEU]] ([[SEU|Sovetrespublikara Esperantista Unio]]), [[Rusia Esperantista Unio|REU]] ([[Rusia Esperantista Unio]]), respondeculo pri Esperanto-instruado en [[Sovetunio]] kaj [[Rusio]], komitatano de [[TEJO]] ([[TEJO|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]]), membro (ekde la jaro [[1959]]), komitatano kaj ĉefdelegito de [[UEA]], vicprezidanto de la [[Internacia Ekzamena Komisiono]] (IEK) de [[ILEI]]/[[UEA]]. Prelegis kaj publike parolis en pluraj [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalaj Kongresoj de Esperanto]] (ekde la [[48-a UK 1963|48-a UK]] en Sofio en la jaro [[1963]]), reĝisoris la Kongresan temon en la [[85-a UK 2000|85-a UK]] en [[Tel-Avivo]] ([[2000]]).

== Listo de verkoj ==
=== Disertacio ===

''[http://miresperanto.com/konsultoj/kontribuo-1.htm Kontribuo de la rusa lingvo al la formiĝo kaj evoluo de Esperanto.]'' (ruse ''Вклад русского языка в формирование и развитие эсперанто.'') [[Moskvo|Moskva]]: Akademija Nauk SSSR, Institut Jazykoznanija, [[1985]]. - 23 p. Referaĵo de doktoriga disertacio pri lingvoscienco, ruslingva.

=== Lernolibroj ===
[[Dosiero:Kolker 1978 2.jpg|eta|upright|La ''Metodikaj materialoj por internacia lingvo esperanto'' de 1978]]
* ''[[Vojaĝo en Esperanto-lando]]. Perfektiga kurso de Esperanto kaj Gvidlibro pri la Esperanta kulturo.''
* ''[[Lernolibro de la lingvo Esperanto. Baza kurso.]]'' (Учебник языка эсперанто. Основной курс)
* ''[[Esperanto en 16 tagoj|Esperanto en 16 tagoj. Ekspres-kurso]].'' (Эсперанто за 16 дней)
* ''[http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 Internacia lingvo Esperanto. Plena lernolibro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101122130208/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4103 |date=2010-11-22 }}''
* ''[[Metodikaj materialoj por internacia lingvo esperanto]].'' (Методические разработки по международному языку эсперанто для курсов) 1978.

=== Vortaro ===
* ''[http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=4536 Esperanta-rusa vortaro: ĉirkaŭ 3000 vortoj.]'' - [[Moskvo|Moskva]]: [[Impeto]], [[1993]]. - 53 p.&amp;nbsp;ISBN 5-7161-0002-3.

=== Artikoloj ===
* ''[http://www.espero.com.cn/se/txt/2010-01/19/content_240766.htm Ĉefaj strukturaj principoj de Esperanto]''. - En: ''La arto labori kune.'' Festlibro por Humphrey Tonkin. Rotterdam: UEA, 2010.
* ''[http://www.esperanto.mv.ru/Cetero/enigmoj.html Enigmoj de Ludoviko Zamenhof]''
* ''[http://katalogo.uea.org/index.php?id=912&amp;inf=1433&amp;recenzo=montru NIA Vilnjuso kaj ILIA Jerusalemo]''
* ''[http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4631 Claude Piron kaj &quot;Vojaĝo en Esperanto-lando&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810061111/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4631 |date=2011-08-10 }}''
* ''[http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4906 Kiam mi tradukis divenante] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810061401/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=4906 |date=2011-08-10 }}''
* ''Interlingvistiko kaj interlingvistikaj esploroj en Sovetunio.'' - En: Esperanto: la internacia lingvo - sciencaj aspektoj; (Berlin: Kulturligo de [[GDR]], Centra Laborrondo Esperanto, [[1979]]. - 237 p.) p.&amp;nbsp;74 – 78.
* ''Kontribuo de la rusa lingvo al la verba sistemo de Esperanto.'' - En: Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo ; (La Laguna: [[Universidad de La Laguna]], [[1987]]. - 766 p.) p.&amp;nbsp;315 – 325.
* ''Vklad russkogo jazyka v strukturu Esperanto'' (ruslingva – ''Kontribuo de la rusa lingvo al la strukturo de Esperanto''). - En: Interlinguistica Tartuensis, 3; ([[Tartu]]: Tartuskij Gosudarstvennyj Universitet, [[1984]]. - 182 p.) p.&amp;nbsp;74 – 108, resumo en Esperanto.
* ''Vklad russkogo jazyka v leksiku Esperanto'' (ruslingva – ''Kontribuo de la rusa lingvo al la leksiko de Esperanto''). - En: Interlinguistica Tartuensis, 5; ([[Tartu]]: Tartuskij Gosudarstvennyj Universitet, [[1988]]. - 183 p.) p.&amp;nbsp;74 – 91, resumo en Esperanto.
* ''[http://www.esperantofre.com/okemo//Okem47.htm#kolk Pri &quot;Vojaĝo&quot; por la legantoj de &quot;Komencanto&quot;.]'', ''[[Komencanto]]'', [[2003]] (n-ro 3)
* ''[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/zamen.html Lasta artikolo de L. L. Zamenhof pri judaj temoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041214123444/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/zamen.html |date=2004-12-14 }}'', ''[[Israela Esperantisto]]'', julio [[2004]] (n-ro 140)
* ''[http://www.angelfire.com/sc3/soviet_jews_exodus/WhoHelped_s/WhoHelpedCleveland.shtml Свободная эмиграция из СССР подготовлена в Кливленде]'' (Libera elmigrado el Sovet-Unio estis preparita en Cleveland.)
* ''[http://www.angelfire.com/sc3/soviet_jews_exodus/JewishHistory_s/JewishHistoryAmend.shtml Поправка, изменившая нашу судьбу.]'' ([[Amendo]], kiu ŝanĝis nian sorton.)

=== Citaĵo ===
{{citaĵo|''In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn Baris Kolkers lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝeteĥ. Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. (...)''

''Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun Kalkern a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in Tiraspol, Maldavie, ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in FŜA un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.''
{{-}}
En 1992 en la [[Sankt-Peterburgo|Peterburgaj]] librovendejoj aperis la lernolibro de Boris Kolker pri Esperanto, kiu restas populara en la ruslingva teritorio. Mi tiam lernis en la lernejo. (...)

Dekon da jaroj pli poste, kiam mi loĝis en [[Nov-Jorko]] kaj laboris por la &quot;''[[Forverts]]''&quot;, mi subite ricevis leteron de Kolker kaj eksciis, ke li, naskiĝinta en [[Tiraspol]], [[Moldavio]], konas la jidan ekde la hejmo kaj legas jidajn gazetojn. Malgranda mondo! Hodiaŭ li estas okdekjarulo, loĝas en Usono kaj okupas sin plue kun Esperanto-agado. Kiel li transdonis al mi, en la junaĝo li volis fariĝi jida verkisto, nur pli poste li forte ekinteresiĝis pri Esperanto.
|[[Joel Matvejev]] en 2020 &lt;ref&gt;''Jidiŝ un Esperanto'', vd. sube&lt;/ref&gt;}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
* [https://www.gazetaeao.ru/160-2/ ''Jidiŝ un Esperanto - a 160-joriker roman''], &quot;[[Jido]] kaj Esperanto - 160-jara romano&quot;. Artikolo de Joel Matvejev en la jida lingvo pri la ligoj inter la jida kaj Esperanto por la 160-a datreveno de Zamenhofo. Aperis 2020-02-05 en [[Birobiĝana Stelo]].

=== Persone ===
* [http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/index.php?kiu=kolker Persona paĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041216062944/http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/index.php?kiu=kolker |date=2004-12-16 }}
* [http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=1091 Iom el la biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810060852/http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=1091 |date=2011-08-10 }}
* Retadreso: b_kolker-ĉe-yahoo.com (enmetu @)

=== Intervjuoj ===
* [http://www.ileibr.org/revuo/brazilei_10.pdf Esperanto estu regata samnivele kiel la gepatra lingvo!] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120202123219/http://www.ileibr.org/revuo/brazilei_10.pdf |date=2012-02-02 }} (Intervjuinto: José Tenorio.) - ''Brazilei'', [[2009]], No 10.
* [http://www.espero.com.cn/z06-03t/09-03-9.html 70-jariĝo de Boris Kolker. Parto 1]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2009]], junio, No 3. (kopio ĉi tie: [http://esperanto.china.org.cn/kalejdoskopo/2009-07/07/content_18083652.htm])
* [http://www.espero.com.cn/z06-03t/09-03-10.html 70-jariĝo de Boris Kolker. Parto 2]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2009]], junio, No 3. (kopio ĉi tie: [http://esperanto.china.org.cn/kalejdoskopo/2009-07/07/content_18085185.htm])
* [http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=5124 Sovetia Esperanto-movado en kvazaǔsekreta misio.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101005213303/http://e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=5124 |date=2010-10-05 }} - Intervjuo-konversacio kun Boris Kolker kaj Anatolo Gonĉarov, preparita de Andreas Künzli - ''[[SPEGULO]]'', [[2008]], eldono aŭtuna, p.&amp;nbsp;134-157.
* [http://esperanto.cri.cn/261/2007/11/28/1@73262.htm 50 jaroj en Esperanto-lando.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902002223/http://esperanto.cri.cn/261/2007/11/28/1@73262.htm |date=2011-09-02 }} - Aŭskultebla intervjuo de Boris Kolker al Radio Pekino (Intervjuinto: Lina Chen.). La 30-an de novembro [[2007]].
* [http://www.ikso.net/esperanto-kurso/galerio/intervjuo.php Ne batali kontraŭ, sed labori por.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050310164823/http://ikso.net/esperanto-kurso/galerio/intervjuo.php |date=2005-03-10 }} - Intervjuo okaze de 65-jariĝo de Boris Kolker (Intervjuintoj: [[Viktor Aroloviĉ|Viktoro Aroloviĉ]] kaj [[Garik KOKOLIJA|Garik Kokolija]].) - ''[[Rusia Esperanto-Gazeto]]'' ([[REGo]]), [[2004]], junio, No 3.
* [http://www.esperanto.org.il/dosieroj/kolker2002.pdf Fiera pri sia Esperanto-lando.] (Intervjuinto: Doron Modan.) - ''Israela esperantisto'', [[2002]], decembro, No 137, p.&amp;nbsp;25-27. Represita en ''Esperanto'', [[2003]], Februaro, No 2.
* [http://www.ilei.info/ipr/intervjuo_kun_kolker.htm Pri la historio kaj verkado de la libro, sekretoj de bona klubvivo kaj pri liaj instruistaj spertoj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810042919/http://www.ilei.info/ipr/intervjuo_kun_kolker.htm |date=2011-08-10 }} (Intervjuinto: Katalin Kováts.) - ''Internacia Pedagogia Revuo'', [[2002]], No 3.
* [http://www.esperanto.mv.ru/Cetero/intervjuo.html Komenco bona — laboro duona.] Intervjuo okaze de la Zamenhof-bankedo en [[Chicago]] en decembro, [[1997]]. (Intervjuinto: Andrej Kolganov.)

=== Fotoj ===
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem40.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem41.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem42.htm
* http://www.esperantofre.com/okemo//Okem43.htm

=== Verkoj ===
* [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&amp;scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&amp;tab=onb_sondersammlungen&amp;mode=Basic&amp;vl(freeText0)=boris+kolker&amp;vid=ONB&amp;fn=search Libroj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Boris Kolker en la [http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150325081038/http://www.onb.ac.at/eo/planlingvoj/index.htm |date=2015-03-25 }}
* [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Boris Kolker en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA)
{{projektoj}}
{{Bibliotekoj|PeEnEo=23931|LCCN=no/94/004032|VIAF=6967224|TSURL=viaf/6967224}}

{{Unua}}
{{Vivtempo|Kolker, Boris}}

[[Kategorio:Akademio de Esperanto]]
[[Kategorio:Honoraj membroj de UEA]]
[[Kategorio:Esperantologoj]]
[[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]]
[[Kategorio:Sovetiaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Moldavaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Judaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Libroj de Boris Kolker| ]]
[[Kategorio:Instruistoj de Esperanto]]</text>
      <sha1>9gkj244y1wnv6fwlkw70i8aus5ihz4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinmortigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25076</id>
    <revision>
      <id>9393600</id>
      <parentid>9265438</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44626" sha1="3g2f5ga0rs5tjj6wz9enrxvp9pttxgs" xml:space="preserve">[[Dosiero:David - The Death of Socrates.jpg|eta|dekstra|320ra|[[Jacques-Louis David]], ''[[La morto de Sokrato]]'', 1787.]]
'''Sinmortigo''' (ankaŭ: ''memmortigo'') estas la ago [[mortigo|mortigi]] sin (t.e. meti finon al '''sia''' [[vivo]]), ĉu vole aŭ ne vole. Laŭ [[PIV]], '''suicido''' estas &quot;la ago mortigi sin propravole, propradecide, ne akcidente&quot;. En kutima uzo, sinmortigo pli ofte signifas la pli fakan/juran terminon suicido, kaj estas uzata en ĉi tiu artikolo kiel sinonimo. Kiel sinonimo ekzistas ankaŭ ''memmortigo''.

Multaj [[religio]]j (sed ne ĉiuj) opinias sinmortigon [[peko]], dum kelkaj [[Leĝo (jura)|leĝaroj]] opinias ĝin [[krimo]]. Aliflanke, diversaj kulturoj rigardas ĝin respektinda maniero eliĝi el kelkaj hontoplenaj aŭ senesperaj situacioj. Personoj provantaj aŭ sukcesantaj je sinmortigo kutime antaŭpretigas [[Suicidletero|klarigan noton]]. Tio utilas ĉefe por diskonigi la tialojn kaj por eviti eraran kulpigon de senkulpulo.

Sinmortigo estas ofte farita kiel rezulto de [[deprimo]], kies kaŭzo ofte estas atribuata al [[psika malsano]] kiaj [[deprimo|ekdeprimo]], [[dupolusa obstrukco]], [[skizofrenio]], [[emocie malstabila personeca perturbo]],&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Paris|first=J|title=Chronic suicidality among patients with borderline personality disorder|journal=Psychiatric services (Washington, D.C.)|date=Junio 2002|volume=53|issue=6|pages=738–42|pmid=12045312|doi=10.1176/appi.ps.53.6.738| issn = 1075-2730 }}&lt;/ref&gt; [[alkoholismo]], aŭ [[drogo|droguzado]].&lt;ref name=&quot;Hawton2009&quot;&gt;{{cite journal |author=Hawton K, van Heeringen K |title=Suicide |journal=Lancet |volume=373 |issue=9672 |pages=1372–81 |date=aprilo 2009 |pmid=19376453 |doi= 10.1016/S0140-6736(09)60372-X}}&lt;/ref&gt; Stresigaj faktoroj kiaj [[Financo|financaj malfacilaĵoj]] aŭ problemoj ĉe {{J|interpersona rilato}} ofte ludas gravan rolon. Klopodoj por eviti suicidon estas limigo de aliro al [[pafarmilo]]j, traktado de mensaj malsanoj kaj [[droga misuzado]], kaj plibonigo de ekonomia situacio. Kvankam krizaj telefonejoj estas komunaj en multaj landoj, estas malmulta pruvaro pri ties efiko.

Por ke sinmortigon oni povu nomi plenrajte &quot;sinmortigo&quot;, morto devas esti kerna elemento, kaj celo, de la ago, ne nur ia sekvo de ĝi. Tial, [[bombhomo]]&lt;nowiki/&gt;n oni rigardas, depende de la vidpunkto, jen speco de [[bombo]], jen [[martiro]], sed ne kiel tipan sinmortiganton. Aliflanke, religioj kaj leĝaroj kutime ne proskribas tradician martirecon.

== Difinoj ==
'''Suicido''' kiel alternativa termino, derivita el [[latina]] ''{{Lang|la|suicidium}}'', laŭ [[PIV]] estas &quot;Ago, per kiu mortigas sin memkonscia homo kiu, povante elekti la vivon, elektas tamen la morton&quot;,&lt;ref&gt;[[PIV]] [https://vortaro.net/#suicido_kd NPIV] Alirita la 5an de Marto 2023.&lt;/ref&gt; alivorte ĝi estas &quot;la faro forpreni la propran vivon&quot;.&lt;ref name=&quot;Sted2006&quot;&gt;[[iarchive:stedmansmedicald00sted 3|Stedman's Medical Dictionary (28a eld.).]] Philadelphia: Lippincott Williams &amp; Wilkins. 2006. ISBN 978-0-7817-3390-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=g1cqAAAAMAAJ&amp;q=Latin+suicidium%27+%22to+kill+oneself%22.|titolo=Issues in Law &amp; Medicine, Volume 3|dato=1987|eldoninto=National Legal Center for the Medically Dependent &amp; Disabled, Incorporated, and the Horatio R. Storer Foundation, Incorporated|paĝo=39}}&lt;/ref&gt; Intencita suicido aŭ nemortiga suicida kutimo klopodas [[Memvundanta konduto|memvundon]] kun almenaŭ ioma deziro fini la propran vivon, kio ne rezultas en morto.&lt;ref name=&quot;Krug2002&quot;&gt;{{Cite book| vauthors = Krug E |title=World Report on Violence and Health | volume = 1 |year=2002|publisher=World Health Organization|location=Genève|isbn=978-92-4-154561-7|page=[https://archive.org/details/worldreportonvio2002unse/page/185 185]|url=https://archive.org/details/worldreportonvio2002unse/page/185}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot; /&gt; Helpita suicido okazas kiam individuo helpas alian okazigi sian propran morton nerekte havigante ĉu konsilon aŭ la rimedon kiu kondukos al fino.&lt;ref name=&quot;Gullota2002&quot;&gt;{{Cite book| vauthors = Gullota TP, Bloom M |title=Encyclopedia of Primary Prevention and Health Promotion|year=2002|publisher=Kluwer Academic/Plenum|location=New York|isbn=978-0-306-47296-1|page=1112|url=https://books.google.com/books?id=Elx37xzO0bsC&amp;pg=PA1112}}&lt;/ref&gt; Tio kontrastas kun [[eŭtanazio]], en kiu alia persono ludas pli aktivan rolon en la okazigo de la morto de alia persono.&lt;ref name=&quot;Gullota2002&quot; /&gt; Suicida ideigo estas serio de pensoj pri la fino de la propra vivo sed sen entrepreni aktivajn klopodojn tiucele.&lt;ref name=&quot;Krug2002&quot; /&gt; Ĝi povas inkludi aŭ ne inkludi precizan planon aŭ intencon.&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot;&gt;Turecki G, Brent DA (Marto 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5319859/ &quot;Suicide and suicidal behaviour&quot;.] Lancet. 387 (10024): 1227–39. doi:10.1016/S0140-6736(15)00234-2. PMC 5319859. PMID 26385066.&lt;/ref&gt; En murdo–suicido, individuo celas forpreni la vivojn de aliuloj samtempe. Speciala kazo de tio estas la etenda suicido, kiam la murdisto estas movita rigardante la murditajn personojn kiel etendo de sia propra morto.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Lester D | veditors = Wasserman D, Wasserman C |title=Oxford textbook of suicidology|pages=134–36|date=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-857005-9|chapter=Extended suicide|doi=10.1093/med/9780198570059.003.0022}}&lt;/ref&gt; Suicido en kiu la tialo estas ke persono sentas, ke ĝi ne estas parto de la socio estas konata kiel [[La sinmortigo#Egoisma suicido|egoisma suicido]].&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6PGzHFuS1xkC&amp;pg=PA144|title=Seminars in general adult psychiatry| vauthors = Stein G, Wilkinson G |date=2007|publisher=Gaskell|isbn=978-1-904671-44-2|edition=2nd|location=London|page=144 }}&lt;/ref&gt;

Pluraj lingvoj en sia vortumado identigas sinmortigon kun [[krimo]] aŭ [[delikto]]. En la angla por ekzemplo, la Centro por Evito de Suicido en Kanado trovis, ke la normala verbo en la fakura esplorado kaj ĵurnalismo por la ago sinmortgi estas ''commit'', kio implicas delikton aŭ krimon.&lt;ref name=&quot;Olsen 2011&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Olson R|title=Suicide and Language|journal=Centre for Suicide Prevention|year=2011|series=InfoExchange|issue=3|page=4|url=http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3d&amp;tabid=554|access-date=15a de Majo 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554|archive-date=6a de Majo 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |date=2012-05-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |arkivdato=2012-05-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Beaton 2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Beaton S, Forster P, Maple M|title=Suicide and Language: Why we Shouldn't Use the 'C' Word|journal=In Psych|date=Februaro 2013|volume=35|issue=1|pages=30–31|url=http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048|archive-date=15a de Aŭgusto 2014}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |date=2014-08-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |arkivdato=2014-08-15 }}&lt;/ref&gt; Simile, la usona ''American Psychological Association'' listigis &quot;committed suicide&quot; kiel evitinda termino to ĉar ĝi &quot;enkadrigas sinmortigon kiel krimo&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://www.apa.org/about/apa/equity-diversity-inclusion/language-guidelines.pdf|titolo=Inclusive Language Guidelines|alirdato=13a de Februaro 2022|loko=Washington, D.C.|eldoninto=American Psychological Association|paĝo=19}}&lt;/ref&gt; Kelkaj kritikaj grupoj rekomendis uzi la esprimojn ''preni sian vivon'', ''mortis pro suicido'', aŭ ''sinmortigis'' anstataŭ ''committed suicide'' (fifaris suicidon, krimmortigis sin ktp.).&lt;ref name=&quot;Beck 1974&quot;&gt;{{cite book | veditors = Beck AT, Resnik HL, Lettieri DJ |title=The prediction of suicide |location=Bowie, MD |publisher=Charles Press |year=1974 |page=41 |chapter=Development of suicidal intent scales |isbn=978-0-913486-13-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NIMH 2001&quot;&gt;{{Cite web|title=Recommendations for Reporting on Suicide|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf|publisher=National Institute of Mental Health|access-date=15a de Majo 2013|year=2001|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf|archive-date=27a de Aprilo 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |date=2013-04-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |arkivdato=2013-04-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Time To Change 2008&quot;&gt;{{Cite web|title=Reporting Suicide and Self Harm|url=http://www.time-to-change.org.uk/node/75408|publisher=Time To Change|access-date=2a de Januaro 2016|year=2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408|archive-date=14a de Januaro 2016}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |date=2016-01-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |arkivdato=2016-01-14 }}&lt;/ref&gt; La stillibro de [[Associated Press]] rekomendas eviti &quot;committed suicide&quot; escepte en rektaj citaĵoj el aŭtoritatoj.&lt;ref&gt;@apstylebook (18a de Majo 2017). [https://twitter.com/apstylebook/status/865283308476928002 &quot;Avoid &quot;committed suicide&quot; except in direct quotes from authorities. Alternatives: &quot;killed himself,&quot; &quot;took her own life,&quot; &quot;died by suicide.&quot;&quot;] (Tweet) – via Twitter.&lt;/ref&gt; Ankaŭ la stilgvidiloj de ''[[The Guardian|Guardian]]'' kaj ''[[The Observer|Observer]]'' malrekomendas la uzadon de &quot;committed&quot;,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.theguardian.com/guardian-observer-style-guide-s|titolo=Guardian and Observer style guide: S|dato=4a de Majo 2021|lingvo=en|verkaĵo=The Guardian}}&lt;/ref&gt; same kiel faras [[CNN]].&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Ravitz J |title=The words to say -- and not to say -- about suicide |url=https://edition.cnn.com/2018/06/09/health/suicide-language-words-matter/index.html |work=CNN |date=11a de Junio 2018}}&lt;/ref&gt; Opoziciantoj de ''commit'' argumentas, ke ĝi implicas, ke suicido estas krima, peka aŭ morale malprava.&lt;ref name=&quot;Ball 2005&quot;&gt;{{Cite web|vauthors=Ball PB|title=The Power of words|url=http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/|publisher=Canadian Association of Suicide Prevention|access-date=16a de Majo 2013|year=2005|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/|archive-date=13a de Majo 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |date=2013-05-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |arkivdato=2013-05-13 }}&lt;/ref&gt;

== Kaŭzoj ==
Sinmortigantoj ofte serĉas liberiĝon el ekstremaj emocioj, kiuj ŝajnas al ili neeskapeblaj, ekzemple [[honto]], [[kulposento]], sento, ke oni estas troŝarĝo sur aliaj, sento de [[viktimo|viktimeco]] aŭ malakcepto fare de aliuloj, perdo de intimulo kaj/aŭ [[soleco]].&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/health/guides/disease/suicide-and-suicidal-behavior/overview.html &quot;Suicide and Suicidal Behavior,&quot;] [[New York Times]].&lt;/ref&gt; Ofte ili suferas pro [[dupolusa perturbo]], [[emocie malstabila personeca perturbo]], [[deprimo]], [[droga dependeco]] (ekz. [[alkoholismo]]), [[skizofrenio]], aŭ tre [[streso|stresaj]] vivaj problemoj, kiel gravaj financaj aŭ amrilataj embarasoj.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; Oni povas mortigi sin pro situacio aŭ evento, kiun oni konsideras neeltenebla, kiel [[maljuniĝo]], la [[morto]] de amato, psikologia [[traŭmato]], grava fizika [[malsano]], [[senlaboreco]] aŭ monaj problemoj.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;

=== Ĝeneralaj riskoj ===
Faktoroj kiuj pliigas la riskon de suicido estas mensaj disordoj, droga trouzado, [[menso|psikologiaj statoj]], kulturaj, familiaj kaj sociaj situacioj, [[genetiko]], vundoj aŭ amputoj kaj [[nihilismo]].&lt;ref name=&quot;Hawton2012&quot;&gt;Hawton K, Saunders KE, O'Connor RC (Junio 2012). &quot;Self-harm and suicide in adolescents&quot;. Lancet. 379 (9834): 2373–82. doi:10.1016/S0140-6736(12)60322-5. PMID 22726518. S2CID 151486181.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cdc.gov&quot;&gt;{{cite web |title=Suicide Risk and Protective Factors{{!}}Suicide{{!}}Violence Prevention{{!}}Injury Center{{!}}CDC |url=https://www.cdc.gov/violenceprevention/suicide/riskprotectivefactors.html |website=www.cdc.gov |access-date=29a de Julio 2019 |language=en-us |date=25a de Aprilo 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zal2016&quot;&gt;Zalsman G, Hawton K, Wasserman D, van Heeringen K, Arensman E, Sarchiapone M, et al. (July 2016). &quot;Suicide prevention strategies revisited: 10-year systematic review&quot;. The Lancet. Psychiatry. 3 (7): 646–59. doi:10.1016/S2215-0366(16)30030-X. hdl:1854/LU-8509936. PMID 27289303. &quot;Other approaches that need further investigation include gatekeeper training, education of physicians, and internet and helpline support.&quot;&lt;/ref&gt; Mensaj disordoj kaj trouzado de substancoj ofte koincidas.&lt;ref name=&quot;Drug2011&quot;&gt;Vijayakumar L, Kumar MS, Vijayakumar V (Majo 2011). [https://www.semanticscholar.org/paper/Substance-use-and-suicide-Vijayakumar-Kumar/ee8ba9a0cf68fe3a969614340b39f1dd0454a359 &quot;Substance use and suicide&quot;.] Current Opinion in Psychiatry. 24 (3): 197–202. doi:10.1097/YCO.0b013e3283459242. PMID 21430536. S2CID 206143129.&lt;/ref&gt; Aliaj riskofaktoroj estas antaŭaj sinmortigaj klopodoj,&lt;ref name=&quot;EB2011&quot;&gt;Chang B, Gitlin D, Patel R (Septembro 2011). &quot;The depressed patient and suicidal patient in the emergency department: evidence-based management and treatment strategies&quot;. ''Emergency Medicine Practice''. 13 (9): 1–23, quiz 23–4. PMID 22164363.&lt;/ref&gt; tuja disponeblo de rimedoj por forpreni propran vivon, familia historio de sinmortigo, aŭ cerba vundo.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Simpson G, Tate R | s2cid = 24562104 | title = Suicidality in people surviving a traumatic brain injury: prevalence, risk factors and implications for clinical management | journal = Brain Injury | volume = 21 | issue = 13–14 | pages = 1335–51 | date = December 2007 | pmid = 18066936 | doi = 10.1080/02699050701785542 }}&lt;/ref&gt; Por ekzemplo, oni trovis, ke suicidaj indicoj estis pli altaj en familihejmoj en kiuj estas pafiloj ol ĉe ne estas tiuj.&lt;ref name=&quot;Miller 393–408&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Miller M, Azrael D, Barber C | title = Suicide mortality in the United States: the importance of attending to method in understanding population-level disparities in the burden of suicide | journal = Annual Review of Public Health | volume = 33 | pages = 393–408 | date = Aprilo 2012 | pmid = 22224886 | doi = 10.1146/annurev-publhealth-031811-124636 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[Sociekonomio|Sociekonomiaj]] problemoj kiel sendungeco, malriĉeco, senhejmeco, kaj [[diskriminacio]] povas nutri suicidajn pensojn.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Qin P, Agerbo E, Mortensen PB | s2cid = 25133734 | title = Suicide risk in relation to socioeconomic, demographic, psychiatric, and familial factors: a national register-based study of all suicides in Denmark, 1981–1997 | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 160 | issue = 4 | pages = 765–72 | date = Aprilo 2003 | pmid = 12668367 | doi = 10.1176/appi.ajp.160.4.765 | url = https://ajp.psychiatryonline.org/doi/pdf/10.1176/appi.ajp.160.4.765 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Suicide among adults aged 35-64 years--United States, 1999-2010 | journal = MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report | volume = 62 | issue = 17 | pages = 321–5 | date = Majo 2013 | pmid = 23636024 | pmc = 4604925 | author1 = Centers for Disease Control Prevention (CDC) }}&lt;/ref&gt; Suicido povas esti pli rara en socioj kun alta socia kohero kaj moralaj objekcioj kontraŭ suicido.&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 15–40% de sinmortigantoj lasas [[Suicida noto|suicidan noton]].&lt;ref&gt;{{Cite book| vauthors = Gilliland B, James R |title=Crisis intervention strategies|publisher=Brooks/Cole|location=Belmont, CA|isbn=978-1-111-18677-7|page=215|url=https://books.google.com/books?id=E2sKf-sexZwC&amp;pg=PA215|edition=7th|date=8a de Majo 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003151518/https://books.google.com/books?id=E2sKf-sexZwC&amp;pg=PA215|archive-date=3a de Oktobro 2015}}&lt;/ref&gt; Militveteranoj havas pli altan riskon de suicido parte pro pli altaj indicoj de mensa malsano, kiel [[posttraŭmata streĉa perturbo]], kaj fizikaj sanproblemoj rilataj al milito.&lt;ref name=&quot;Martyr2009&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rozanov V, Carli V | title = Suicide among war veterans | journal = International Journal of Environmental Research and Public Health | volume = 9 | issue = 7 | pages = 2504–19 | date = Julio 2012 | pmid = 22851956 | pmc = 3407917 | doi = 10.3390/ijerph9072504 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Genetiko aperas kiel responsa pri inter 38% kaj 55% de suicidaj kondutoj.&lt;ref name=&quot;Brent2008&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Brent DA, Melhem N | title = Familial transmission of suicidal behavior | journal = The Psychiatric Clinics of North America | volume = 31 | issue = 2 | pages = 157–77 | date = Junio 2008 | pmid = 18439442 | pmc = 2440417 | doi = 10.1016/j.psc.2008.02.001 }}&lt;/ref&gt; Suicidoj foje okazas ankaŭ kiel loka demografia abundo de kazoj.&lt;ref name=&quot;CDC2018Risk&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/violenceprevention/suicide/riskprotectivefactors.html|title=Suicide Risk and Protective Factors{{!}}Suicide{{!}}Violence Prevention{{!}}Injury Center{{!}}CDC|date=[[25-a de aprilo]] [[2019]]|website=www.cdc.gov|access-date=17a de Junio 2019}}&lt;/ref&gt;

Plej granda parto de esplorado ne distingas inter riskofaktoroj kiuj kondukas al pensoj pri suicido kaj riskofaktoroj kiuj kondukas al suicidaj klopodoj.&lt;ref&gt;{{Cite journal| vauthors = May AM, Klonsky ED |date=2016|title=What Distinguishes Suicide Attempters From Suicide Ideators? A Meta-Analysis of Potential Factors|journal=Clinical Psychology: Science and Practice|volume=23|issue=1|pages=5–20|doi=10.1111/cpsp.12136}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Klonsky ED, May AM | title = Differentiating suicide attempters from suicide ideators: a critical frontier for suicidology research | journal = Suicide &amp; Life-Threatening Behavior | volume = 44 | issue = 1 | pages = 1–5 | date = Februaro 2014 | pmid = 24313594 | doi = 10.1111/sltb.12068 }}&lt;/ref&gt; Riskoj por suicidaj klopodoj pli ol ĝuste por pensoj pri suicidoj estas alta dolortoleremo kaj malalta [[mortotimo]].&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Klonsky ED, Qiu T, Saffer BY | s2cid = 21053071 | title = Recent advances in differentiating suicide attempters from suicide ideators | journal = Current Opinion in Psychiatry | volume = 30 | issue = 1 | pages = 15–20 | date = Januaro 2017 | pmid = 27798483 | doi = 10.1097/YCO.0000000000000294 }}&lt;/ref&gt;

=== Mensa malsano aŭ misordo ===
Mensa malsano estas en la momento de suicido je 27% ĝis pli ol 90% de fojoj.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;University of Manchester Centre for Mental Health and Risk&quot;&gt;{{Cite web|last=University of Manchester Centre for Mental Health and Risk|title=The National Confidential Inquiry into Suicide and Homicide by People with Mental Illness|url=http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120714134607/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf|url-status=dead|archive-date=14a de Julio 2012|access-date=25a de Julio 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130116021945/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |date=2013-01-16 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130116021945/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |arkivdato=2013-01-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stone DM, Simon TR, Fowler KA, Kegler SR, Yuan K, Holland KM, Ivey-Stephenson AZ, Crosby AE | display-authors = 6 | title = Vital Signs: Trends in State Suicide Rates – United States, 1999–2016 and Circumstances Contributing to Suicide – 27 States, 2015 | journal = MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report | volume = 67 | issue = 22 | pages = 617–624 | date = Junio 2018 | pmid = 29879094 | pmc = 5991813 | doi = 10.15585/mmwr.mm6722a1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Arsenault-Lapierre G, Kim C, Turecki G | title = Psychiatric diagnoses in 3275 suicides: a meta-analysis | journal = BMC Psychiatry | volume = 4 | issue = 1 | page = 37 | date = Novembro 2004 | pmid = 15527502 | pmc = 534107 | doi = 10.1186/1471-244X-4-37 }}&lt;/ref&gt; El tiuj kiuj estis enhospitaligitaj pro suicida konduto, la vivodaŭra risko de suicido estas 8.6%.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bos2000&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Bostwick JM, Pankratz VS | title = Affective disorders and suicide risk: a reexamination | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 157 | issue = 12 | pages = 1925–32 | date = Decembro 2000 | pmid = 11097952 | doi = 10.1176/appi.ajp.157.12.1925 }}&lt;/ref&gt; Kompare, nesuicidemaj personoj enhospitaligitaj pro afekciaj disordoj havas 4% de vivodaŭra risko de suicido.&lt;ref name=&quot;Bos2000&quot; /&gt; Duono el personoj kiuj mortas pro suicido povis suferi pro grava deprima disordo; pro tiu aŭ pro aliaj [[Afekcia perturbo|afekciaj perturboj]] kiel [[dupolusa perturbo]] pliigas la riskon de suicido 20-oble.&lt;ref name=&quot;Che2012&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kutcher S, Chehil S |title=Suicide Risk Management A Manual for Health Professionals.|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=Chicester|isbn=978-1-119-95311-1|pages=30–33|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=fV8_1u0c7l0C&amp;pg=PA31|edition=2nd }}&lt;/ref&gt; Aliaj kondiĉoj tiukadre estis [[skizofrenio]] (14%), [[personecaj perturboj]] (8%),&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Pompili M, Girardi P, Ruberto A, Tatarelli R | s2cid = 27142497 | title = Suicide in borderline personality disorder: a meta-analysis | journal = Nordic Journal of Psychiatry | volume = 59 | issue = 5 | pages = 319–24 | date = 2005 | pmid = 16757458 | doi = 10.1080/08039480500320025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bertolote JM, Fleischmann A, De Leo D, Wasserman D | s2cid = 13331602 | title = Psychiatric diagnoses and suicide: revisiting the evidence | journal = Crisis | volume = 25 | issue = 4 | pages = 147–55 | year = 2004 | pmid = 15580849 | doi = 10.1027/0227-5910.25.4.147 }}&lt;/ref&gt; [[Obseda-Kompulsia Malsano]],&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Angelakis I, Gooding P, Tarrier N, Panagioti M | title = Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): a systematic review and meta-analysis | journal = Clinical Psychology Review | volume = 39 | pages = 1–15 | date = July 2015 | pmid = 25875222 | doi = 10.1016/j.cpr.2015.03.002 }}&lt;/ref&gt; kaj [[posttraŭmata streĉa perturbo]].&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; Ankaŭ tiuj personoj kiuj suferas pro [[aŭtismo]] klopodas kaj konsideras suicidon pli ofte.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zahid S, Upthegrove R | s2cid = 10644601 | title = Suicidality in Autistic Spectrum Disorders | journal = Crisis | volume = 38 | issue = 4 | pages = 237–246 | date = Julio 2017 | pmid = 28468556 | doi = 10.1027/0227-5910/a000458 | url = http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/36723961/Zahid_Upthegrove_Suicidality_Autistic_Spectrum_Disorders_Crisis.pdf }}&lt;/ref&gt;

Aliaj esploroj ĉirkaŭkalkulis, ke ĉirkaŭ duono de la personoj kiuj mortas suicide povis esti diagnozitaj per personecaj perturboj, el kiuj la [[emocie malstabila personeca perturbo]] estas la plej ofta.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Lieb K, Zanarini MC, Schmahl C, Linehan MM, Bohus M | title = Borderline personality disorder | journal = Lancet | volume = 364 | issue = 9432 | pages = 453–461 | year = 2004 | pmid = 15288745 | doi = 10.1016/S0140-6736(04)16770-6 | quote = Between 40% and 65% of individuals who commit suicide meet criteria for a personality disorder, with borderline personality disorder being the most commonly associated. | s2cid = 54280127 }}&lt;/ref&gt; Ĉirkaŭ 5% de perosnoj kun [[skizofrenio]] mortas pro suicido.&lt;ref name=&quot;Lancet09&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = van Os J, Kapur S | title = Schizophrenia | journal = Lancet | volume = 374 | issue = 9690 | pages = 635–645 | date = Aŭgusto 2009 | pmid = 19700006 | doi = 10.1016/S0140-6736(09)60995-8 | url = http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf | access-date = 22a de Januaro 2013 | url-status = dead | s2cid = 208792724 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130623065810/http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf | archive-date = 23a de Junio 2013 | author-link1 = Jim van Os }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130623065810/http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf |date=2013-06-23 }}&lt;/ref&gt; [[Nutromalsano]]j estas aliaj altriskaj kondiĉoj.&lt;ref name=&quot;Tint2010&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 22% ĝis 50% de personoj kiuj suferas pro seksa disforio klopodis suicidon, tamen tio ege varias depende de la mondoregiono.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Cheung A, Zwickl S |date=[[23-a de marto]] [[2021]]|title=Why have nearly half of transgender Australians attempted suicide? |url=https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/why-have-nearly-half-of-transgender-australians-attempted-suicide |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Pursuit |language=en | location = Melbourne, Australia | publisher = University of Melbourne }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Transgender people and suicide |url=https://www.suicideinfo.ca/resource/transgender-people-suicide/ |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Centre for Suicide Prevention |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Biggs M | title = Suicide by Clinic-Referred Transgender Adolescents in the United Kingdom | journal = Archives of Sexual Behavior | volume = 51 | issue = 2 | pages = 685–690 | date = Februaro 2022 | pmid = 35043256 | pmc = 8888486 | doi = 10.1007/s10508-022-02287-7 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=13a de Julio 2021 |title=Suicide risk in transgender and gender diverse people |url=https://www.nationalelfservice.net/mental-health/suicide/suicide-risk-transgender-people/ |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=National Elf Service |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Study Shows Shocking Rates of Attempted Suicide Among Trans Teens |url=https://www.hrc.org/news/new-study-reveals-shocking-rates-of-attempted-suicide-among-trans-adolescen |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Human Rights Campaign |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

En proksimume 80% de sinmortigantoj, la individuo estis vizitanta kuraciston en la jaro antaŭ sia morto,&lt;ref name=&quot;Pir1998&quot; /&gt; kaj 45% de la antaŭa monato.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Luoma JB, Martin CE, Pearson JL | title = Contact with mental health and primary care providers before suicide: a review of the evidence | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 159 | issue = 6 | pages = 909–16 | date = Junio 2002 | pmid = 12042175 | pmc = 5072576 | doi = 10.1176/appi.ajp.159.6.909 }}&lt;/ref&gt; Ĉirkaŭ 25–40% de la personoj kiuj sinmortigis havis kontakton kun mensaj sanservoj en la antaŭa jaro.&lt;ref name=&quot;University of Manchester Centre for Mental Health and Risk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Pir1998&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Pirkis J, Burgess P | title = Suicide and recency of health care contacts. A systematic review | journal = The British Journal of Psychiatry | volume = 173 | issue = 6 | pages = 462–74 | date = Decembro 1998 | pmid = 9926074 | doi = 10.1192/bjp.173.6.462 | s2cid = 43144463 }}&lt;/ref&gt; [[Kontraŭdeprimilo]]j de la klaso de [[Selektiva malhelpaĵo de realpreno de serotonino|SMRS-oj]] ŝajne pliigas la oftecon de suicido inter infanoj sed ne ŝanĝas la riskon inter plenkreskuloj.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Sharma T, Guski LS, Freund N, Gøtzsche PC | title = Suicidality and aggression during antidepressant treatment: systematic review and meta-analyses based on clinical study reports | journal = BMJ | volume = 352 | page = i65 | date = January 2016 | pmid = 26819231 | pmc = 4729837 | doi = 10.1136/bmj.i65 }}&lt;/ref&gt; Ankaŭ malpreteco ricevi helpon pro mensaj sanproblemoj pliigas la riskon.&lt;ref name=&quot;CDC2018Risk&quot; /&gt;

=== Iamaj klopodoj ===
Antaŭa historio de suicidaj klopodoj estas la plej akurata antaŭavertilo de suicido.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 20% de suicidoj havis antaŭajn klopodojn, kaj el tiuj kiuj klopodis por suicido, 1% mortas pro suicido en unu jaro&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; kaj pli ol 5% mortas pro suicido ene de 10 jaroj.&lt;ref name=&quot;Tint2010&quot; /&gt;

=== Sindamaĝo ===
Nesuicida sindamaĝo estas ofta ĉar 18% de personoj engaĝiĝas en sindamaĝo laŭlonge de sia vivodaŭro.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Plener PL, Schumacher TS, Munz LM, Groschwitz RC | title = The longitudinal course of non-suicidal self-injury and deliberate self-harm: a systematic review of the literature | journal = Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation | volume = 2 | issue = 1 | pages = 2 | date = 2015 | pmid = 26401305 | pmc = 4579518 | doi = 10.1186/s40479-014-0024-3 }} (p. 1)&lt;/ref&gt; Agoj de sindamaĝo ne estas kutime suicidaj klopodoj kaj plej granda parto de homoj kiuj sindamaĝas ne estas je alta risko de suicido.&lt;ref name=&quot;Grey2009&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Greydanus DE, Shek D | title = Deliberate self-harm and suicide in adolescents | journal = The Keio Journal of Medicine | volume = 58 | issue = 3 | pages = 144–151 | date = Septembro 2009 | pmid = 19826208 | doi = 10.2302/kjm.58.144 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Kelkaj kiuj sindamaĝas, tamen, sinmortigas, kaj riskoj por sindamaĝo kaj suicido povas koincidi.&lt;ref name=&quot;Grey2009&quot; /&gt; Individuoj kiuj estis identigitaj kiel sindamaĝintoj post esti akceptitaj en hospitalo estas 68% (38–105%) verŝajne mortontaj pro suicido.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Chan MK, Bhatti H, Meader N, Stockton S, Evans J, O'Connor RC, Kapur N, Kendall T | display-authors = 6 | title = Predicting suicide following self-harm: systematic review of risk factors and risk scales | journal = The British Journal of Psychiatry | volume = 209 | issue = 4 | pages = 277–283 | date = Oktobro 2016 | pmid = 27340111 | doi = 10.1192/bjp.bp.115.170050 | s2cid = 3428927 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;{{Rp|page=279}}

== Metodoj ==
Plej komune uzataj metodoj de suicido varias laŭ landoj kaj estas parte rilata kompreneble al disponeblo. Komunaj metodoj estas la jenaj: [[pendumo]], venenado per [[pesticido]]j, kaj [[pafilo|mempafado]]. Ĉirkaŭ 800,000 al unu miliono da personoj mortiĝas pro suicido ĉiun jaron, kio faras ĝin la 10an plej altan kaŭzon de morto tutmonde.&lt;ref name=&quot;Hawton2009&quot; /&gt; Indicoj estas pli altaj ĉe viroj ol ĉe virinoj, nome trifoje aŭ kvarfoje pli altaj ĉe viroj ol ĉe virinoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=VB3OezIoI44C&amp;pg=PA169|titolo=Sociology of deviant behavior|familia nomo=Meier|persona nomo=Marshall B. Clinard, Robert F.|jaro=2008|eldono=14|loko=Belmont, CA|eldoninto=Wadsworth Cengage Learning|ISBN=978-0-495-81167-1|paĝo=169}}&lt;/ref&gt; Estas ĉirkaŭ 10 al 20&amp;nbsp;milionoj da nemortigaj klopoditaj suicidoj ĉiujare.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bertolote JM, Fleischmann A |title=Suicide and psychiatric diagnosis: a worldwide perspective |journal=World Psychiatry|volume=1 |issue=3 |pages=181–5 |date=Oktobro 2002 |pmid=16946849 |pmc=1489848 }}&lt;/ref&gt; Nemortigaj klopoditaj suicidoj povas konduki al vundoj kaj longdaŭraj malkapabloj. Klopodoj estas plej komunaj ĉe junuloj kaj inoj.

[[Memmortigo per policisto]] estas atako kontraŭ [[policano]], sekurgardisto aŭ gardostaranto por provoki ilin uzi armilojn. Aliaj povus interrompi juĝan proceson kaj vorte provoki la [[juĝisto]]n postuli ilian tujan ekzekuton (la kutima puno por kortumomalrespekto tiutempe).

=== Sinbruligo ===
&lt;!--[[Dosiero:RyszardSiwiecSelfImmolation.jpg|eta|[[Sinbruligo]] en la Stadiono de Dekjariĝo en [[Varsovio]], [[Pollando]], la 8-an de septembro [[1968]]]]--&gt;
{{Ĉefartikolo|Sinbruligo}}
Sinbruligo estas formo de sinmortigo, kiam oni verŝas sian korpon per bruligaĵo kaj ekbruligas ĝin. La publika sinbruligo ofte havas protestan celon kontraŭ subpremo, humiligo, senespera situo ks.. Ĉar la morto estas tre dolora, kruela, unika, tio ofte altiras atenton de la amaskomunikilaro, la publiko, instancoj.

==== Gravaj sinbruligoj ====
* Konata estas la tradicia religie permesita/devigita vidvina sinbruligo ([[sati]]) precipe en [[Barato]].
* En [[1963]] multaj vjetnamaj bonzoj bruligis sin, protestante en [[Suda Vjetnamio]] kontraŭ la subpremo de la budismaj religiaj agadoj fare de la katolika prezidento.
* [[Ryszard Siwiec]], [[Pollando|pola]] filozofo, librotenisto, okazigis sinbruligon la 8-an de [[1968]], protestante kontraŭ invado de Pola Armeo al [[Ĉeĥoslovakio]] kune kun la armeoj de la [[Pakto de Varsovio]].
* [[Yui Chunoshin]], japana esperantisto pri protesto al la [[Milito de Vjetnamio]], la 11-an de novembro 1967.
* [[Jan Palach]], ĉeĥa studento pri filozofio proteste al la [[invado en Ĉeĥoslovakion]], la 16-an de januaro 1969.
* [[Alfredo Ormando]], itala verkisto proteste al la sinteno de rom-katolika eklezio kontraŭ samseksamo, la 13-an de januaro 1998.
* Serio da sinbruligoj fare de anoj de la «[[Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo]]» proteste de la [[Operaco en Auvers-sur-Oise]] en [[2003]].
* [[Mohamed Bouazizi]] en [[Sidi Bouzid]], en [[decembro de 2010]]. Lia morto kondukis al [[Tunizia ribelo en 2010-2011|protestoj]] en [[Tunizio]] kaj fuĝo de la [[Zine el-Abidine Ben Ali]], prezidento, diktatoro de [[Tunizio]].
&lt;!--* Serio de 79 sinbruligoj en 2012 fare de [[tibetanoj|tibetaj]] [[monaĥo|gemonaĥoj]] kaj civiluloj protestantaj kontraŭ ĉina [[okupado]] de [[Tibeto]]. Por tiu grava  aserto mankas referenco.--&gt;

== Opinioj ==
Laŭ kelkaj, necesas esti kuraĝa por mortigi sin; laŭ aliaj, nur malkuraĝuloj sin mortigas, nekapablaj alfronti la vivon. Aliaj personoj pli facile komprenas la sinmortigon de tiu, kiu preferas [[morto|morti]] libere, ol vivi [[sklavo|sklave]].

Por mortigi sin ne necesas klaraj konceptoj pri &quot;vivo&quot; kaj &quot;morto&quot; (ankaŭ ne, cetere, por vivi trankvile, feliĉe kaj kvazaŭ [[Senkonscio|senkonscie]]). Ofte sufiĉas [[Motivaĵo|motivo]] ([[subjektiveco|subjektiva]]), kio ne nepre identas kun [[kaŭzo]] ([[objektiveco|objektiva]]).

Oni povus argumenti kontraŭ sinmortigo, ke ĝi ne necesas, ĉar, se oni faras nenion, la rezulto fine estos precize la sama (t.e. morto). Sed tre ofte temas ne pri tio ke sinmortigonto ne volus vivi, sed ke li trovas vivadon tro suferiga kaj tial preferas fini ĝin anticipe. Aliflanke, ankaŭ sinmortigo, kiel ĉiu ajn homa decido aŭ ago, vola aŭ ne, estas parto de la homa vivo mem.

Opinioj pri suicido estis influitaj de ampleksaj [[Ekzistadismo|ekzistadismaj]] temoj kiaj religio, [[honoro]], kaj la signifo de vivo. La [[Abrahamaj religioj]] tradicie konsideras suicidon kiel [[peko|ofendo al dio]] pro la kredo je la sankteco de vivo. Dum la epoko de [[samurajo]]j en [[Japanio]], [[harakiro]] estis respektita kiel rimedo de elaĉeto pro malsukceso aŭ kiel formo de protesto. [[Satio]], nuna eksterleĝa praktiko, esperis, ke [[Vidvoj kaj vidvinoj|vidvinoj]] turnu sin al [[sinbruligo]] sur la fajro produktita por la [[funebro]] de ŝia mortinta edzo, ĉu vole aŭ laŭ premo fare de la familio kaj de la socio.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/news/words/general/020807_witn.shtml|titolo=Indian woman commits sati suicide|alirdato=2010-08-26|dato=2002-08-07|eldoninto=Bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt;

Suicido kaj klopodita suicido, iam krime konsiderata kaj punebla, estas tio jam ne plu en plej okcidentaj landoj. Kvankam ĝi pluestas [[delikto]] en multaj landoj. En la [[20a jarcento|20a]] kaj [[21a jarcento]]j, suicido en la formo de [[sinbruligo]] estis uzita rare kiel rimedo de protesto, kaj [[kamikazo]] kaj [[Sinmortiga atako|suicida bombado]] estis uzita foje kiel milita aŭ [[Terorismo|terorisma]] [[taktiko]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aggarwal|first=N|title=Rethinking suicide bombing|journal=Crisis|year=2009|volume=30|issue=2|pages=94–7|pmid=19525169|doi=10.1027/0227-5910.30.2.94}}&lt;/ref&gt;

== Statistikoj ==
* En [[2001]], 2.500 [[Tajvano|tajvananoj]] mortigis sin. El ili, 18 (t.e. 0.72 %) estis (ge)patroj, kiuj kunmortigis ankaŭ siajn (ge)filojn (trioble pli da ĉi tiaj kazoj ol en [[Usono]]). En [[2003]], 3.053 [[Tajvano|tajvananoj]] mortigis sin, je averaĝo de po 8 ĉiutage, aŭ de po 1 ĉiun trian horon. Estas po 14,1 sinmortigoj por ĉiu centmilo da homoj.
* En [[Azio]], plej multe oni sin mortigas en Japanio, kun po 25 por ĉiu centmilo. En 2003, mortigis sin 32.082 japanoj, t.e. po 87 ĉiutage aŭ po 1 ĉiun kvaronhoron.
* En la [[mondo]], plej multe oni sin mortigas en [[Litovujo]], kun po 44 por ĉiu centmilo da homoj.
* Laŭ [[informo]]j de la [[Statistisches Bundesamt (Germanio)|Federacia Oficejo pri Statistiko]], en [[Germanio]] en 2001 mortigis sin 3.370 homoj, pli ol 65-jaraj. Kompare kun [[2000]] la nombro kreskis je 1,6 procentoj. En la [[2002]] denove altiĝis la nombro, eĉ je 4,6 procentoj kompare kun la antaŭa jaro. Preskaŭ du trionoj de la sinmortigontaj [[maljunaĝo|olduloj]] vivas [[soleco|solaj]] kaj finas sian [[vivo]]n en la propra [[loĝejo]]. La plimulto de la [[virino]]j [[veneno|venenis]] sin. Ĉe la [[viro]]j dominis [[pistolo|pistolpafo]] kaj sinpendigo. Senpera [[motivo]] estis serioza [[malsano]], kiu grave reduktas la kapablon moviĝi, kaj fortaj [[doloro]]j.
[[Dosiero:La mort de seneque.jpg|eta|''La morto de Seneko'' (1684), pentraĵo de [[Luca Giordano]], priskribanta la memmortigon de [[Seneko la pli juna]] en [[Antikva Romo]].]]

== Verkoj pri sinmortigo ==
* Laŭ la franca verkisto [[Albert Camus]] komence de sia eseo ''[[La Mito de Sizifo]]'' (france: ''Le Mythe de Sisyphe''), sinmortigo estas la plej grava [[filozofio|filozofia]] demando.
* Tre interesan kaj sukan libron pri sinmortigo, ''&quot;The Savage God&quot;'' (&quot;La sovaĝa dio&quot;), verkis la anglalingva literaturkritikisto [[Al Alvarez]], kie li detale rakontas pri siaj propraj provoj sinmortigaj kaj pri tiu (sukcesa) de la usona poetino [[Sylvia Plath]].
* Estas multaj poemoj pri sinmortigo kiel la brazila ''&quot;[[Cajuina]]&quot;'' (&quot;[[Akaĵuo|Akaĵua]] Trinkaĵo&quot;) pri la sinmortigo de l' poeto [[Torquato Neto]].

== Sinmortigo en beletro ==
[[Dosiero:Viaducto de Segovia, Madrid-2009.jpg|eta|La volbaj traboj de la ''Viaducto de Segovia'' en [[Madrido]], [[Hispanio]], kiuj eltenas la vitran tabulon kiuj klopodas eviti sinmortigojn.]]
{{Ĉefartikolo|Sinmortigo en beletraj verkoj}}

== Famaj sinmortigintoj ==
&lt;!--[[Dosiero:Thích Quảng Đức self-immolation.jpg|240ra|maldekstra|eta|[[Thích Quảng Đức]], nome [[Budhismo|budhisma]] monaĥo kiu [[Sinbruligo|sinbruligis ĝis morte]].]]--&gt;
{{Div col|cols = 3}}
* [[Marko Antonio]]
* [[Reinaldo Arenas]]
* [[Walter Benjamin]]
* [[Bruno Bettelheim]]
* [[Ludwig Boltzmann]]
* [[Eva Braun]]
* [[Marko Bruto]]
* [[Budiko]]
* [[Kurt Cobain]]
* [[Marina Cvetajeva]]
* [[Dalida]]
* [[Gilles Deleuze]]
* [[Vincent van Gogh]]
* [[Hanibal Barka]]
* [[Ernest Hemingway]]
* [[Heinrich Himmler]]
* [[Adolf Hitler]]
* [[Judaso Iskarioto]]
* [[J. J. Johnson]]
* [[Katono la pli juna]]
* [[Kleopatra]]
* [[Arthur Koestler]]
* [[Mariano José de Larra]]
* [[Vladimir Majakovskij]]
* [[Ulrike Meinhof]]
* [[Jukio Miŝima]]
* [[La neidentigitulino de Sejno]]
* [[Nerono]]
* [[Violeta Parra]]
* [[Cesare Pavese]]
* [[Alejandra Pizarnik]]
* [[Sylvia Plath]]
* [[Jan Potocki]]
* [[Mark Rothko]]
* [[Seneko la pli juna]]
* [[John Kennedy Toole]]
* [[Felipe Trigo]]
* [[Getúlio Vargas]]
* [[Otto Weininger]]
* [[Robin Williams]]
* [[Virginia Woolf]]
* [[Thích Quảng Ðức]]
* [[Emily Davison]]
{{Div col end}}

== Lingva noto ==
Oni povas trovi stranga la konservadon de &quot;-n-&quot; en la vorto &quot;si''n''mortigo&quot;. Aliflanke, prefiksa &quot;mem-&quot; ne nepre identas al ''sin-''; ja ĉiu kiu murdas, &quot;mem&quot; mortigas.

Legu pri tio en ''&quot;PMEG&quot;'' ĉe [https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/afiksecaj_elementoj/aliaj_vortetoj.html#i-ldg si en kunmetoj]

== Famaj lokoj konataj pro sinmortigoj tieaj ==
* [[Golden-Gate-Ponto]] en [[San-Francisko]], [[Usono]]
* [[Bosporo-ponto]] en [[Istanbulo]], [[Turkio]]
* [[Viadukto de Madrido]], Hispanio
* [[Ponto 25-a de aprilo]] en [[Lisbono]], [[Portugalio]]
* [[Niagara Akvofalaro]] inter Usono kaj [[Kanado]]
* [[Metroo en San-Paŭlo|Metroo de San-Paŭlo]] en [[San-Paŭlo]], [[Brazilo]]
* [[Aokigahara|Aokigahara Arbaro]] en [[Fuĵi-monto]], [[Japanio]]
* [[Delhia Metroo]] en [[Delhio]], [[Barato]]
* [[:en:Third Mainland Bridge|Tria Kontinenta Ponto]] en [[Lagoso]], [[Niĝerio]]
* [[:en:Nusle Bridge|Nuselský most]] en [[Prago]], [[Ĉeĥio]]

== Literaturo ==
* ''[[Memoraĵoj de Sinmortiginto]]'' de [[Camilo Castelo Branco]]
* Gambotto, Antonella (2004). ''The Eclipse: A Memoir of Suicide''. Australia: Broken Ankle Books. ISBN 0-9751075-1-8.
* Goeschel, Christian (2009). ''Suicide in Nazi Germany''. Oxford University Press. ISBN 0-19-953256-7.
* [[Ramón J. Sender]], ''Por qué se suicidan las ballenas: bajo el signo de Sagitario'', Barcelona, Destino, 1979.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Memvundanta konduto]]
* [[Eŭtanazio]]
* [[Harakiro]]
* [[Kamikazo]]
* [[Listo de suicidoj]]
* [[Sinbruligo]]
* [[Sinmortiga atako]]
* [[Sinmortigo en beletraj verkoj]]
* [[Trodozo]]
* [[La rajto morti]]
* [[Helpo de sinmortigo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Sinmortigo|ReVo=mort.sin0igo}}
* [http://kontakto.tejo.org/2011/03/la-nova-numero-de-kontakto-jam-estas-en.html Sinmortigo], temonumero de la revuo [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2011:1
* (plurlingva) [https://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/en/ Prevento de sinmortigo], [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS)
* (franca) [http://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/world_report/en/chap7fr.pdf La violence dirigée vers soir] (Agreso direktita al si mem), Ĉapitro 7, MOS
* (angla) [http://www.samaritans.org.uk/ Helpu savii vivojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070804090829/http://www.samaritans.org.uk/ |date=2007-08-04 }}, Sanmaritans.org
* {{Citaĵo el la reto
| url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/lasta-vengo.html
| titolo = La lasta venĝo
| titolo-aldono = 
| alirdato = 2017-09-18
| alirmonatotago = 
| alirjaro = 
| aŭtoro = [[Stanislavo Belov]]
| familia nomo = 
| persona nomo = 
| aŭtoroligilo = 
| kunaŭtoroj = 
| redaktinto = 
| dato = 2012-05-26
| jaro = 
| monato = 
| formato = 
| verko = 
| eldoninto = [[Blogger]]
| paĝoj = 
| lingvo = eo
| lingvo2=
| lingvo3=
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20170918023752/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/lasta-vengo.html
| arkivdato = 2017-09-18
| citaĵo = 
}} ''(blogaĵo pri reala historio, okazinta en Rusio)''
{{-}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

{{Morto}}

{{Havenda artikolo|Sinmortigo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Sinmortigo| ]]</text>
      <sha1>3g2f5ga0rs5tjj6wz9enrxvp9pttxgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393601</id>
      <parentid>9393600</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44654" sha1="odknwe8kh9ckek68i2xzh6uc85hvxns" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:David - The Death of Socrates.jpg|eta|dekstra|320ra|[[Jacques-Louis David]], ''[[La morto de Sokrato]]'', 1787.]]
'''Sinmortigo''' (ankaŭ: ''memmortigo'') estas la ago [[mortigo|mortigi]] sin (t.e. meti finon al '''sia''' [[vivo]]), ĉu vole aŭ ne vole. Laŭ [[PIV]], '''suicido''' estas &quot;la ago mortigi sin propravole, propradecide, ne akcidente&quot;. En kutima uzo, sinmortigo pli ofte signifas la pli fakan/juran terminon suicido, kaj estas uzata en ĉi tiu artikolo kiel sinonimo. Kiel sinonimo ekzistas ankaŭ ''memmortigo''.

Multaj [[religio]]j (sed ne ĉiuj) opinias sinmortigon [[peko]], dum kelkaj [[Leĝo (jura)|leĝaroj]] opinias ĝin [[krimo]]. Aliflanke, diversaj kulturoj rigardas ĝin respektinda maniero eliĝi el kelkaj hontoplenaj aŭ senesperaj situacioj. Personoj provantaj aŭ sukcesantaj je sinmortigo kutime antaŭpretigas [[Suicidletero|klarigan noton]]. Tio utilas ĉefe por diskonigi la tialojn kaj por eviti eraran kulpigon de senkulpulo.

Sinmortigo estas ofte farita kiel rezulto de [[deprimo]], kies kaŭzo ofte estas atribuata al [[psika malsano]] kiaj [[deprimo|ekdeprimo]], [[dupolusa obstrukco]], [[skizofrenio]], [[emocie malstabila personeca perturbo]],&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Paris|first=J|title=Chronic suicidality among patients with borderline personality disorder|journal=Psychiatric services (Washington, D.C.)|date=Junio 2002|volume=53|issue=6|pages=738–42|pmid=12045312|doi=10.1176/appi.ps.53.6.738| issn = 1075-2730 }}&lt;/ref&gt; [[alkoholismo]], aŭ [[drogo|droguzado]].&lt;ref name=&quot;Hawton2009&quot;&gt;{{cite journal |author=Hawton K, van Heeringen K |title=Suicide |journal=Lancet |volume=373 |issue=9672 |pages=1372–81 |date=aprilo 2009 |pmid=19376453 |doi= 10.1016/S0140-6736(09)60372-X}}&lt;/ref&gt; Stresigaj faktoroj kiaj [[Financo|financaj malfacilaĵoj]] aŭ problemoj ĉe {{J|interpersona rilato}} ofte ludas gravan rolon. Klopodoj por eviti suicidon estas limigo de aliro al [[pafarmilo]]j, traktado de mensaj malsanoj kaj [[droga misuzado]], kaj plibonigo de ekonomia situacio. Kvankam krizaj telefonejoj estas komunaj en multaj landoj, estas malmulta pruvaro pri ties efiko.

Por ke sinmortigon oni povu nomi plenrajte &quot;sinmortigo&quot;, morto devas esti kerna elemento, kaj celo, de la ago, ne nur ia sekvo de ĝi. Tial, [[bombhomo]]&lt;nowiki/&gt;n oni rigardas, depende de la vidpunkto, jen speco de [[bombo]], jen [[martiro]], sed ne kiel tipan sinmortiganton. Aliflanke, religioj kaj leĝaroj kutime ne proskribas tradician martirecon.

== Difinoj ==
'''Suicido''' kiel alternativa termino, derivita el [[latina]] ''{{Lang|la|suicidium}}'', laŭ [[PIV]] estas &quot;Ago, per kiu mortigas sin memkonscia homo kiu, povante elekti la vivon, elektas tamen la morton&quot;,&lt;ref&gt;[[PIV]] [https://vortaro.net/#suicido_kd NPIV] Alirita la 5an de Marto 2023.&lt;/ref&gt; alivorte ĝi estas &quot;la faro forpreni la propran vivon&quot;.&lt;ref name=&quot;Sted2006&quot;&gt;[[iarchive:stedmansmedicald00sted 3|Stedman's Medical Dictionary (28a eld.).]] Philadelphia: Lippincott Williams &amp; Wilkins. 2006. ISBN 978-0-7817-3390-8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=g1cqAAAAMAAJ&amp;q=Latin+suicidium%27+%22to+kill+oneself%22.|titolo=Issues in Law &amp; Medicine, Volume 3|dato=1987|eldoninto=National Legal Center for the Medically Dependent &amp; Disabled, Incorporated, and the Horatio R. Storer Foundation, Incorporated|paĝo=39}}&lt;/ref&gt; Intencita suicido aŭ nemortiga suicida kutimo klopodas [[Memvundanta konduto|memvundon]] kun almenaŭ ioma deziro fini la propran vivon, kio ne rezultas en morto.&lt;ref name=&quot;Krug2002&quot;&gt;{{Cite book| vauthors = Krug E |title=World Report on Violence and Health | volume = 1 |year=2002|publisher=World Health Organization|location=Genève|isbn=978-92-4-154561-7|page=[https://archive.org/details/worldreportonvio2002unse/page/185 185]|url=https://archive.org/details/worldreportonvio2002unse/page/185}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot; /&gt; Helpita suicido okazas kiam individuo helpas alian okazigi sian propran morton nerekte havigante ĉu konsilon aŭ la rimedon kiu kondukos al fino.&lt;ref name=&quot;Gullota2002&quot;&gt;{{Cite book| vauthors = Gullota TP, Bloom M |title=Encyclopedia of Primary Prevention and Health Promotion|year=2002|publisher=Kluwer Academic/Plenum|location=New York|isbn=978-0-306-47296-1|page=1112|url=https://books.google.com/books?id=Elx37xzO0bsC&amp;pg=PA1112}}&lt;/ref&gt; Tio kontrastas kun [[eŭtanazio]], en kiu alia persono ludas pli aktivan rolon en la okazigo de la morto de alia persono.&lt;ref name=&quot;Gullota2002&quot; /&gt; Suicida ideigo estas serio de pensoj pri la fino de la propra vivo sed sen entrepreni aktivajn klopodojn tiucele.&lt;ref name=&quot;Krug2002&quot; /&gt; Ĝi povas inkludi aŭ ne inkludi precizan planon aŭ intencon.&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot;&gt;Turecki G, Brent DA (Marto 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5319859/ &quot;Suicide and suicidal behaviour&quot;.] Lancet. 387 (10024): 1227–39. doi:10.1016/S0140-6736(15)00234-2. PMC 5319859. PMID 26385066.&lt;/ref&gt; En murdo–suicido, individuo celas forpreni la vivojn de aliuloj samtempe. Speciala kazo de tio estas la etenda suicido, kiam la murdisto estas movita rigardante la murditajn personojn kiel etendo de sia propra morto.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Lester D | veditors = Wasserman D, Wasserman C |title=Oxford textbook of suicidology|pages=134–36|date=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-857005-9|chapter=Extended suicide|doi=10.1093/med/9780198570059.003.0022}}&lt;/ref&gt; Suicido en kiu la tialo estas ke persono sentas, ke ĝi ne estas parto de la socio estas konata kiel [[La sinmortigo#Egoisma suicido|egoisma suicido]].&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6PGzHFuS1xkC&amp;pg=PA144|title=Seminars in general adult psychiatry| vauthors = Stein G, Wilkinson G |date=2007|publisher=Gaskell|isbn=978-1-904671-44-2|edition=2nd|location=London|page=144 }}&lt;/ref&gt;

Pluraj lingvoj en sia vortumado identigas sinmortigon kun [[krimo]] aŭ [[delikto]]. En la angla por ekzemplo, la Centro por Evito de Suicido en Kanado trovis, ke la normala verbo en la fakura esplorado kaj ĵurnalismo por la ago sinmortgi estas ''commit'', kio implicas delikton aŭ krimon.&lt;ref name=&quot;Olsen 2011&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Olson R|title=Suicide and Language|journal=Centre for Suicide Prevention|year=2011|series=InfoExchange|issue=3|page=4|url=http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3d&amp;tabid=554|access-date=15a de Majo 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554|archive-date=6a de Majo 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |date=2012-05-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120506202903/http://suicideinfo.ca/LinkClick.aspx?fileticket=sNKET0k90VY%3D&amp;tabid=554 |arkivdato=2012-05-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Beaton 2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Beaton S, Forster P, Maple M|title=Suicide and Language: Why we Shouldn't Use the 'C' Word|journal=In Psych|date=Februaro 2013|volume=35|issue=1|pages=30–31|url=http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048|archive-date=15a de Aŭgusto 2014}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |date=2014-08-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140815173633/http://www.psychology.org.au/Content.aspx?ID=5048 |arkivdato=2014-08-15 }}&lt;/ref&gt; Simile, la usona ''American Psychological Association'' listigis &quot;committed suicide&quot; kiel evitinda termino to ĉar ĝi &quot;enkadrigas sinmortigon kiel krimo&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://www.apa.org/about/apa/equity-diversity-inclusion/language-guidelines.pdf|titolo=Inclusive Language Guidelines|alirdato=13a de Februaro 2022|loko=Washington, D.C.|eldoninto=American Psychological Association|paĝo=19}}&lt;/ref&gt; Kelkaj kritikaj grupoj rekomendis uzi la esprimojn ''preni sian vivon'', ''mortis pro suicido'', aŭ ''sinmortigis'' anstataŭ ''committed suicide'' (fifaris suicidon, krimmortigis sin ktp.).&lt;ref name=&quot;Beck 1974&quot;&gt;{{cite book | veditors = Beck AT, Resnik HL, Lettieri DJ |title=The prediction of suicide |location=Bowie, MD |publisher=Charles Press |year=1974 |page=41 |chapter=Development of suicidal intent scales |isbn=978-0-913486-13-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NIMH 2001&quot;&gt;{{Cite web|title=Recommendations for Reporting on Suicide|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf|publisher=National Institute of Mental Health|access-date=15a de Majo 2013|year=2001|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf|archive-date=27a de Aprilo 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |date=2013-04-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130427114237/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/suicide-prevention/save_310_guide_v6.pdf |arkivdato=2013-04-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Time To Change 2008&quot;&gt;{{Cite web|title=Reporting Suicide and Self Harm|url=http://www.time-to-change.org.uk/node/75408|publisher=Time To Change|access-date=2a de Januaro 2016|year=2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408|archive-date=14a de Januaro 2016}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |date=2016-01-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160114191733/http://www.time-to-change.org.uk/node/75408 |arkivdato=2016-01-14 }}&lt;/ref&gt; La stillibro de [[Associated Press]] rekomendas eviti &quot;committed suicide&quot; escepte en rektaj citaĵoj el aŭtoritatoj.&lt;ref&gt;@apstylebook (18a de Majo 2017). [https://twitter.com/apstylebook/status/865283308476928002 &quot;Avoid &quot;committed suicide&quot; except in direct quotes from authorities. Alternatives: &quot;killed himself,&quot; &quot;took her own life,&quot; &quot;died by suicide.&quot;&quot;] (Tweet) – via Twitter.&lt;/ref&gt; Ankaŭ la stilgvidiloj de ''[[The Guardian|Guardian]]'' kaj ''[[The Observer|Observer]]'' malrekomendas la uzadon de &quot;committed&quot;,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.theguardian.com/guardian-observer-style-guide-s|titolo=Guardian and Observer style guide: S|dato=4a de Majo 2021|lingvo=en|verkaĵo=The Guardian}}&lt;/ref&gt; same kiel faras [[CNN]].&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Ravitz J |title=The words to say -- and not to say -- about suicide |url=https://edition.cnn.com/2018/06/09/health/suicide-language-words-matter/index.html |work=CNN |date=11a de Junio 2018}}&lt;/ref&gt; Opoziciantoj de ''commit'' argumentas, ke ĝi implicas, ke suicido estas krima, peka aŭ morale malprava.&lt;ref name=&quot;Ball 2005&quot;&gt;{{Cite web|vauthors=Ball PB|title=The Power of words|url=http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/|publisher=Canadian Association of Suicide Prevention|access-date=16a de Majo 2013|year=2005|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/|archive-date=13a de Majo 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |date=2013-05-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130513011216/http://www.suicideprevention.ca/about-suicide/the-power-of-words/ |arkivdato=2013-05-13 }}&lt;/ref&gt;

== Kaŭzoj ==
Sinmortigantoj ofte serĉas liberiĝon el ekstremaj emocioj, kiuj ŝajnas al ili neeskapeblaj, ekzemple [[honto]], [[kulposento]], sento, ke oni estas troŝarĝo sur aliaj, sento de [[viktimo|viktimeco]] aŭ malakcepto fare de aliuloj, perdo de intimulo kaj/aŭ [[soleco]].&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/health/guides/disease/suicide-and-suicidal-behavior/overview.html &quot;Suicide and Suicidal Behavior,&quot;] [[New York Times]].&lt;/ref&gt; Ofte ili suferas pro [[dupolusa perturbo]], [[emocie malstabila personeca perturbo]], [[deprimo]], [[droga dependeco]] (ekz. [[alkoholismo]]), [[skizofrenio]], aŭ tre [[streso|stresaj]] vivaj problemoj, kiel gravaj financaj aŭ amrilataj embarasoj.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; Oni povas mortigi sin pro situacio aŭ evento, kiun oni konsideras neeltenebla, kiel [[maljuniĝo]], la [[morto]] de amato, psikologia [[traŭmato]], grava fizika [[malsano]], [[senlaboreco]] aŭ monaj problemoj.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;

=== Ĝeneralaj riskoj ===
Faktoroj kiuj pliigas la riskon de suicido estas mensaj disordoj, droga trouzado, [[menso|psikologiaj statoj]], kulturaj, familiaj kaj sociaj situacioj, [[genetiko]], vundoj aŭ amputoj kaj [[nihilismo]].&lt;ref name=&quot;Hawton2012&quot;&gt;Hawton K, Saunders KE, O'Connor RC (Junio 2012). &quot;Self-harm and suicide in adolescents&quot;. Lancet. 379 (9834): 2373–82. doi:10.1016/S0140-6736(12)60322-5. PMID 22726518. S2CID 151486181.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cdc.gov&quot;&gt;{{cite web |title=Suicide Risk and Protective Factors{{!}}Suicide{{!}}Violence Prevention{{!}}Injury Center{{!}}CDC |url=https://www.cdc.gov/violenceprevention/suicide/riskprotectivefactors.html |website=www.cdc.gov |access-date=29a de Julio 2019 |language=en-us |date=25a de Aprilo 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zal2016&quot;&gt;Zalsman G, Hawton K, Wasserman D, van Heeringen K, Arensman E, Sarchiapone M, et al. (July 2016). &quot;Suicide prevention strategies revisited: 10-year systematic review&quot;. The Lancet. Psychiatry. 3 (7): 646–59. doi:10.1016/S2215-0366(16)30030-X. hdl:1854/LU-8509936. PMID 27289303. &quot;Other approaches that need further investigation include gatekeeper training, education of physicians, and internet and helpline support.&quot;&lt;/ref&gt; Mensaj disordoj kaj trouzado de substancoj ofte koincidas.&lt;ref name=&quot;Drug2011&quot;&gt;Vijayakumar L, Kumar MS, Vijayakumar V (Majo 2011). [https://www.semanticscholar.org/paper/Substance-use-and-suicide-Vijayakumar-Kumar/ee8ba9a0cf68fe3a969614340b39f1dd0454a359 &quot;Substance use and suicide&quot;.] Current Opinion in Psychiatry. 24 (3): 197–202. doi:10.1097/YCO.0b013e3283459242. PMID 21430536. S2CID 206143129.&lt;/ref&gt; Aliaj riskofaktoroj estas antaŭaj sinmortigaj klopodoj,&lt;ref name=&quot;EB2011&quot;&gt;Chang B, Gitlin D, Patel R (Septembro 2011). &quot;The depressed patient and suicidal patient in the emergency department: evidence-based management and treatment strategies&quot;. ''Emergency Medicine Practice''. 13 (9): 1–23, quiz 23–4. PMID 22164363.&lt;/ref&gt; tuja disponeblo de rimedoj por forpreni propran vivon, familia historio de sinmortigo, aŭ cerba vundo.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Simpson G, Tate R | s2cid = 24562104 | title = Suicidality in people surviving a traumatic brain injury: prevalence, risk factors and implications for clinical management | journal = Brain Injury | volume = 21 | issue = 13–14 | pages = 1335–51 | date = December 2007 | pmid = 18066936 | doi = 10.1080/02699050701785542 }}&lt;/ref&gt; Por ekzemplo, oni trovis, ke suicidaj indicoj estis pli altaj en familihejmoj en kiuj estas pafiloj ol ĉe ne estas tiuj.&lt;ref name=&quot;Miller 393–408&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Miller M, Azrael D, Barber C | title = Suicide mortality in the United States: the importance of attending to method in understanding population-level disparities in the burden of suicide | journal = Annual Review of Public Health | volume = 33 | pages = 393–408 | date = Aprilo 2012 | pmid = 22224886 | doi = 10.1146/annurev-publhealth-031811-124636 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[Sociekonomio|Sociekonomiaj]] problemoj kiel sendungeco, malriĉeco, senhejmeco, kaj [[diskriminacio]] povas nutri suicidajn pensojn.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Qin P, Agerbo E, Mortensen PB | s2cid = 25133734 | title = Suicide risk in relation to socioeconomic, demographic, psychiatric, and familial factors: a national register-based study of all suicides in Denmark, 1981–1997 | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 160 | issue = 4 | pages = 765–72 | date = Aprilo 2003 | pmid = 12668367 | doi = 10.1176/appi.ajp.160.4.765 | url = https://ajp.psychiatryonline.org/doi/pdf/10.1176/appi.ajp.160.4.765 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Suicide among adults aged 35-64 years--United States, 1999-2010 | journal = MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report | volume = 62 | issue = 17 | pages = 321–5 | date = Majo 2013 | pmid = 23636024 | pmc = 4604925 | author1 = Centers for Disease Control Prevention (CDC) }}&lt;/ref&gt; Suicido povas esti pli rara en socioj kun alta socia kohero kaj moralaj objekcioj kontraŭ suicido.&lt;ref name=&quot;Tur2016&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 15–40% de sinmortigantoj lasas [[Suicida noto|suicidan noton]].&lt;ref&gt;{{Cite book| vauthors = Gilliland B, James R |title=Crisis intervention strategies|publisher=Brooks/Cole|location=Belmont, CA|isbn=978-1-111-18677-7|page=215|url=https://books.google.com/books?id=E2sKf-sexZwC&amp;pg=PA215|edition=7th|date=8a de Majo 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003151518/https://books.google.com/books?id=E2sKf-sexZwC&amp;pg=PA215|archive-date=3a de Oktobro 2015}}&lt;/ref&gt; Militveteranoj havas pli altan riskon de suicido parte pro pli altaj indicoj de mensa malsano, kiel [[posttraŭmata streĉa perturbo]], kaj fizikaj sanproblemoj rilataj al milito.&lt;ref name=&quot;Martyr2009&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rozanov V, Carli V | title = Suicide among war veterans | journal = International Journal of Environmental Research and Public Health | volume = 9 | issue = 7 | pages = 2504–19 | date = Julio 2012 | pmid = 22851956 | pmc = 3407917 | doi = 10.3390/ijerph9072504 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Genetiko aperas kiel responsa pri inter 38% kaj 55% de suicidaj kondutoj.&lt;ref name=&quot;Brent2008&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Brent DA, Melhem N | title = Familial transmission of suicidal behavior | journal = The Psychiatric Clinics of North America | volume = 31 | issue = 2 | pages = 157–77 | date = Junio 2008 | pmid = 18439442 | pmc = 2440417 | doi = 10.1016/j.psc.2008.02.001 }}&lt;/ref&gt; Suicidoj foje okazas ankaŭ kiel loka demografia abundo de kazoj.&lt;ref name=&quot;CDC2018Risk&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/violenceprevention/suicide/riskprotectivefactors.html|title=Suicide Risk and Protective Factors{{!}}Suicide{{!}}Violence Prevention{{!}}Injury Center{{!}}CDC|date=[[25-a de aprilo]] [[2019]]|website=www.cdc.gov|access-date=17a de Junio 2019}}&lt;/ref&gt;

Plej granda parto de esplorado ne distingas inter riskofaktoroj kiuj kondukas al pensoj pri suicido kaj riskofaktoroj kiuj kondukas al suicidaj klopodoj.&lt;ref&gt;{{Cite journal| vauthors = May AM, Klonsky ED |date=2016|title=What Distinguishes Suicide Attempters From Suicide Ideators? A Meta-Analysis of Potential Factors|journal=Clinical Psychology: Science and Practice|volume=23|issue=1|pages=5–20|doi=10.1111/cpsp.12136}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Klonsky ED, May AM | title = Differentiating suicide attempters from suicide ideators: a critical frontier for suicidology research | journal = Suicide &amp; Life-Threatening Behavior | volume = 44 | issue = 1 | pages = 1–5 | date = Februaro 2014 | pmid = 24313594 | doi = 10.1111/sltb.12068 }}&lt;/ref&gt; Riskoj por suicidaj klopodoj pli ol ĝuste por pensoj pri suicidoj estas alta dolortoleremo kaj malalta [[mortotimo]].&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Klonsky ED, Qiu T, Saffer BY | s2cid = 21053071 | title = Recent advances in differentiating suicide attempters from suicide ideators | journal = Current Opinion in Psychiatry | volume = 30 | issue = 1 | pages = 15–20 | date = Januaro 2017 | pmid = 27798483 | doi = 10.1097/YCO.0000000000000294 }}&lt;/ref&gt;

=== Mensa malsano aŭ misordo ===
Mensa malsano estas en la momento de suicido je 27% ĝis pli ol 90% de fojoj.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;University of Manchester Centre for Mental Health and Risk&quot;&gt;{{Cite web|last=University of Manchester Centre for Mental Health and Risk|title=The National Confidential Inquiry into Suicide and Homicide by People with Mental Illness|url=http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120714134607/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf|url-status=dead|archive-date=14a de Julio 2012|access-date=25a de Julio 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130116021945/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |date=2013-01-16 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130116021945/http://www.medicine.manchester.ac.uk/cmhr/centreforsuicideprevention/nci/reports/annual_report_2012.pdf |arkivdato=2013-01-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stone DM, Simon TR, Fowler KA, Kegler SR, Yuan K, Holland KM, Ivey-Stephenson AZ, Crosby AE | display-authors = 6 | title = Vital Signs: Trends in State Suicide Rates – United States, 1999–2016 and Circumstances Contributing to Suicide – 27 States, 2015 | journal = MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report | volume = 67 | issue = 22 | pages = 617–624 | date = Junio 2018 | pmid = 29879094 | pmc = 5991813 | doi = 10.15585/mmwr.mm6722a1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Arsenault-Lapierre G, Kim C, Turecki G | title = Psychiatric diagnoses in 3275 suicides: a meta-analysis | journal = BMC Psychiatry | volume = 4 | issue = 1 | page = 37 | date = Novembro 2004 | pmid = 15527502 | pmc = 534107 | doi = 10.1186/1471-244X-4-37 }}&lt;/ref&gt; El tiuj kiuj estis enhospitaligitaj pro suicida konduto, la vivodaŭra risko de suicido estas 8.6%.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bos2000&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Bostwick JM, Pankratz VS | title = Affective disorders and suicide risk: a reexamination | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 157 | issue = 12 | pages = 1925–32 | date = Decembro 2000 | pmid = 11097952 | doi = 10.1176/appi.ajp.157.12.1925 }}&lt;/ref&gt; Kompare, nesuicidemaj personoj enhospitaligitaj pro afekciaj disordoj havas 4% de vivodaŭra risko de suicido.&lt;ref name=&quot;Bos2000&quot; /&gt; Duono el personoj kiuj mortas pro suicido povis suferi pro grava deprima disordo; pro tiu aŭ pro aliaj [[Afekcia perturbo|afekciaj perturboj]] kiel [[dupolusa perturbo]] pliigas la riskon de suicido 20-oble.&lt;ref name=&quot;Che2012&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kutcher S, Chehil S |title=Suicide Risk Management A Manual for Health Professionals.|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=Chicester|isbn=978-1-119-95311-1|pages=30–33|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=fV8_1u0c7l0C&amp;pg=PA31|edition=2nd }}&lt;/ref&gt; Aliaj kondiĉoj tiukadre estis [[skizofrenio]] (14%), [[personecaj perturboj]] (8%),&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Pompili M, Girardi P, Ruberto A, Tatarelli R | s2cid = 27142497 | title = Suicide in borderline personality disorder: a meta-analysis | journal = Nordic Journal of Psychiatry | volume = 59 | issue = 5 | pages = 319–24 | date = 2005 | pmid = 16757458 | doi = 10.1080/08039480500320025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bertolote JM, Fleischmann A, De Leo D, Wasserman D | s2cid = 13331602 | title = Psychiatric diagnoses and suicide: revisiting the evidence | journal = Crisis | volume = 25 | issue = 4 | pages = 147–55 | year = 2004 | pmid = 15580849 | doi = 10.1027/0227-5910.25.4.147 }}&lt;/ref&gt; [[Obseda-Kompulsia Malsano]],&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Angelakis I, Gooding P, Tarrier N, Panagioti M | title = Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): a systematic review and meta-analysis | journal = Clinical Psychology Review | volume = 39 | pages = 1–15 | date = July 2015 | pmid = 25875222 | doi = 10.1016/j.cpr.2015.03.002 }}&lt;/ref&gt; kaj [[posttraŭmata streĉa perturbo]].&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; Ankaŭ tiuj personoj kiuj suferas pro [[aŭtismo]] klopodas kaj konsideras suicidon pli ofte.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zahid S, Upthegrove R | s2cid = 10644601 | title = Suicidality in Autistic Spectrum Disorders | journal = Crisis | volume = 38 | issue = 4 | pages = 237–246 | date = Julio 2017 | pmid = 28468556 | doi = 10.1027/0227-5910/a000458 | url = http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/36723961/Zahid_Upthegrove_Suicidality_Autistic_Spectrum_Disorders_Crisis.pdf }}&lt;/ref&gt;

Aliaj esploroj ĉirkaŭkalkulis, ke ĉirkaŭ duono de la personoj kiuj mortas suicide povis esti diagnozitaj per personecaj perturboj, el kiuj la [[emocie malstabila personeca perturbo]] estas la plej ofta.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Lieb K, Zanarini MC, Schmahl C, Linehan MM, Bohus M | title = Borderline personality disorder | journal = Lancet | volume = 364 | issue = 9432 | pages = 453–461 | year = 2004 | pmid = 15288745 | doi = 10.1016/S0140-6736(04)16770-6 | quote = Between 40% and 65% of individuals who commit suicide meet criteria for a personality disorder, with borderline personality disorder being the most commonly associated. | s2cid = 54280127 }}&lt;/ref&gt; Ĉirkaŭ 5% de perosnoj kun [[skizofrenio]] mortas pro suicido.&lt;ref name=&quot;Lancet09&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = van Os J, Kapur S | title = Schizophrenia | journal = Lancet | volume = 374 | issue = 9690 | pages = 635–645 | date = Aŭgusto 2009 | pmid = 19700006 | doi = 10.1016/S0140-6736(09)60995-8 | url = http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf | access-date = 22a de Januaro 2013 | url-status = dead | s2cid = 208792724 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130623065810/http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf | archive-date = 23a de Junio 2013 | author-link1 = Jim van Os }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130623065810/http://xa.yimg.com/kq/groups/19525360/611943554/name/Schizophrenia+-+The+Lancet.pdf |date=2013-06-23 }}&lt;/ref&gt; [[Nutromalsano]]j estas aliaj altriskaj kondiĉoj.&lt;ref name=&quot;Tint2010&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 22% ĝis 50% de personoj kiuj suferas pro seksa disforio klopodis suicidon, tamen tio ege varias depende de la mondoregiono.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Cheung A, Zwickl S |date=[[23-a de marto]] [[2021]]|title=Why have nearly half of transgender Australians attempted suicide? |url=https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/why-have-nearly-half-of-transgender-australians-attempted-suicide |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Pursuit |language=en | location = Melbourne, Australia | publisher = University of Melbourne }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Transgender people and suicide |url=https://www.suicideinfo.ca/resource/transgender-people-suicide/ |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Centre for Suicide Prevention |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Biggs M | title = Suicide by Clinic-Referred Transgender Adolescents in the United Kingdom | journal = Archives of Sexual Behavior | volume = 51 | issue = 2 | pages = 685–690 | date = Februaro 2022 | pmid = 35043256 | pmc = 8888486 | doi = 10.1007/s10508-022-02287-7 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=13a de Julio 2021 |title=Suicide risk in transgender and gender diverse people |url=https://www.nationalelfservice.net/mental-health/suicide/suicide-risk-transgender-people/ |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=National Elf Service |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Study Shows Shocking Rates of Attempted Suicide Among Trans Teens |url=https://www.hrc.org/news/new-study-reveals-shocking-rates-of-attempted-suicide-among-trans-adolescen |access-date=26a de Aŭgusto 2022 |website=Human Rights Campaign |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

En proksimume 80% de sinmortigantoj, la individuo estis vizitanta kuraciston en la jaro antaŭ sia morto,&lt;ref name=&quot;Pir1998&quot; /&gt; kaj 45% de la antaŭa monato.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Luoma JB, Martin CE, Pearson JL | title = Contact with mental health and primary care providers before suicide: a review of the evidence | journal = The American Journal of Psychiatry | volume = 159 | issue = 6 | pages = 909–16 | date = Junio 2002 | pmid = 12042175 | pmc = 5072576 | doi = 10.1176/appi.ajp.159.6.909 }}&lt;/ref&gt; Ĉirkaŭ 25–40% de la personoj kiuj sinmortigis havis kontakton kun mensaj sanservoj en la antaŭa jaro.&lt;ref name=&quot;University of Manchester Centre for Mental Health and Risk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Pir1998&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Pirkis J, Burgess P | title = Suicide and recency of health care contacts. A systematic review | journal = The British Journal of Psychiatry | volume = 173 | issue = 6 | pages = 462–74 | date = Decembro 1998 | pmid = 9926074 | doi = 10.1192/bjp.173.6.462 | s2cid = 43144463 }}&lt;/ref&gt; [[Kontraŭdeprimilo]]j de la klaso de [[Selektiva malhelpaĵo de realpreno de serotonino|SMRS-oj]] ŝajne pliigas la oftecon de suicido inter infanoj sed ne ŝanĝas la riskon inter plenkreskuloj.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Sharma T, Guski LS, Freund N, Gøtzsche PC | title = Suicidality and aggression during antidepressant treatment: systematic review and meta-analyses based on clinical study reports | journal = BMJ | volume = 352 | page = i65 | date = January 2016 | pmid = 26819231 | pmc = 4729837 | doi = 10.1136/bmj.i65 }}&lt;/ref&gt; Ankaŭ malpreteco ricevi helpon pro mensaj sanproblemoj pliigas la riskon.&lt;ref name=&quot;CDC2018Risk&quot; /&gt;

=== Iamaj klopodoj ===
Antaŭa historio de suicidaj klopodoj estas la plej akurata antaŭavertilo de suicido.&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; Ĉirkaŭ 20% de suicidoj havis antaŭajn klopodojn, kaj el tiuj kiuj klopodis por suicido, 1% mortas pro suicido en unu jaro&lt;ref name=&quot;EB2011&quot; /&gt; kaj pli ol 5% mortas pro suicido ene de 10 jaroj.&lt;ref name=&quot;Tint2010&quot; /&gt;

=== Sindamaĝo ===
Nesuicida sindamaĝo estas ofta ĉar 18% de personoj engaĝiĝas en sindamaĝo laŭlonge de sia vivodaŭro.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Plener PL, Schumacher TS, Munz LM, Groschwitz RC | title = The longitudinal course of non-suicidal self-injury and deliberate self-harm: a systematic review of the literature | journal = Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation | volume = 2 | issue = 1 | pages = 2 | date = 2015 | pmid = 26401305 | pmc = 4579518 | doi = 10.1186/s40479-014-0024-3 }} (p. 1)&lt;/ref&gt; Agoj de sindamaĝo ne estas kutime suicidaj klopodoj kaj plej granda parto de homoj kiuj sindamaĝas ne estas je alta risko de suicido.&lt;ref name=&quot;Grey2009&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Greydanus DE, Shek D | title = Deliberate self-harm and suicide in adolescents | journal = The Keio Journal of Medicine | volume = 58 | issue = 3 | pages = 144–151 | date = Septembro 2009 | pmid = 19826208 | doi = 10.2302/kjm.58.144 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Kelkaj kiuj sindamaĝas, tamen, sinmortigas, kaj riskoj por sindamaĝo kaj suicido povas koincidi.&lt;ref name=&quot;Grey2009&quot; /&gt; Individuoj kiuj estis identigitaj kiel sindamaĝintoj post esti akceptitaj en hospitalo estas 68% (38–105%) verŝajne mortontaj pro suicido.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Chan MK, Bhatti H, Meader N, Stockton S, Evans J, O'Connor RC, Kapur N, Kendall T | display-authors = 6 | title = Predicting suicide following self-harm: systematic review of risk factors and risk scales | journal = The British Journal of Psychiatry | volume = 209 | issue = 4 | pages = 277–283 | date = Oktobro 2016 | pmid = 27340111 | doi = 10.1192/bjp.bp.115.170050 | s2cid = 3428927 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;{{Rp|page=279}}

== Metodoj ==
Plej komune uzataj metodoj de suicido varias laŭ landoj kaj estas parte rilata kompreneble al disponeblo. Komunaj metodoj estas la jenaj: [[pendumo]], venenado per [[pesticido]]j, kaj [[pafilo|mempafado]]. Ĉirkaŭ 800,000 al unu miliono da personoj mortiĝas pro suicido ĉiun jaron, kio faras ĝin la 10an plej altan kaŭzon de morto tutmonde.&lt;ref name=&quot;Hawton2009&quot; /&gt; Indicoj estas pli altaj ĉe viroj ol ĉe virinoj, nome trifoje aŭ kvarfoje pli altaj ĉe viroj ol ĉe virinoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=VB3OezIoI44C&amp;pg=PA169|titolo=Sociology of deviant behavior|familia nomo=Meier|persona nomo=Marshall B. Clinard, Robert F.|jaro=2008|eldono=14|loko=Belmont, CA|eldoninto=Wadsworth Cengage Learning|ISBN=978-0-495-81167-1|paĝo=169}}&lt;/ref&gt; Estas ĉirkaŭ 10 al 20&amp;nbsp;milionoj da nemortigaj klopoditaj suicidoj ĉiujare.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Bertolote JM, Fleischmann A |title=Suicide and psychiatric diagnosis: a worldwide perspective |journal=World Psychiatry|volume=1 |issue=3 |pages=181–5 |date=Oktobro 2002 |pmid=16946849 |pmc=1489848 }}&lt;/ref&gt; Nemortigaj klopoditaj suicidoj povas konduki al vundoj kaj longdaŭraj malkapabloj. Klopodoj estas plej komunaj ĉe junuloj kaj inoj.

[[Memmortigo per policisto]] estas atako kontraŭ [[policano]], sekurgardisto aŭ gardostaranto por provoki ilin uzi armilojn. Aliaj povus interrompi juĝan proceson kaj vorte provoki la [[juĝisto]]n postuli ilian tujan ekzekuton (la kutima puno por kortumomalrespekto tiutempe).

=== Sinbruligo ===
&lt;!--[[Dosiero:RyszardSiwiecSelfImmolation.jpg|eta|[[Sinbruligo]] en la Stadiono de Dekjariĝo en [[Varsovio]], [[Pollando]], la 8-an de septembro [[1968]]]]--&gt;
{{Ĉefartikolo|Sinbruligo}}
Sinbruligo estas formo de sinmortigo, kiam oni verŝas sian korpon per bruligaĵo kaj ekbruligas ĝin. La publika sinbruligo ofte havas protestan celon kontraŭ subpremo, humiligo, senespera situo ks.. Ĉar la morto estas tre dolora, kruela, unika, tio ofte altiras atenton de la amaskomunikilaro, la publiko, instancoj.

==== Gravaj sinbruligoj ====
* Konata estas la tradicia religie permesita/devigita vidvina sinbruligo ([[sati]]) precipe en [[Barato]].
* En [[1963]] multaj vjetnamaj bonzoj bruligis sin, protestante en [[Suda Vjetnamio]] kontraŭ la subpremo de la budismaj religiaj agadoj fare de la katolika prezidento.
* [[Ryszard Siwiec]], [[Pollando|pola]] filozofo, librotenisto, okazigis sinbruligon la 8-an de [[1968]], protestante kontraŭ invado de Pola Armeo al [[Ĉeĥoslovakio]] kune kun la armeoj de la [[Pakto de Varsovio]].
* [[Yui Chunoshin]], japana esperantisto pri protesto al la [[Milito de Vjetnamio]], la 11-an de novembro 1967.
* [[Jan Palach]], ĉeĥa studento pri filozofio proteste al la [[invado en Ĉeĥoslovakion]], la 16-an de januaro 1969.
* [[Alfredo Ormando]], itala verkisto proteste al la sinteno de rom-katolika eklezio kontraŭ samseksamo, la 13-an de januaro 1998.
* Serio da sinbruligoj fare de anoj de la «[[Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo]]» proteste de la [[Operaco en Auvers-sur-Oise]] en [[2003]].
* [[Mohamed Bouazizi]] en [[Sidi Bouzid]], en [[decembro de 2010]]. Lia morto kondukis al [[Tunizia ribelo en 2010-2011|protestoj]] en [[Tunizio]] kaj fuĝo de la [[Zine el-Abidine Ben Ali]], prezidento, diktatoro de [[Tunizio]].
&lt;!--* Serio de 79 sinbruligoj en 2012 fare de [[tibetanoj|tibetaj]] [[monaĥo|gemonaĥoj]] kaj civiluloj protestantaj kontraŭ ĉina [[okupado]] de [[Tibeto]]. Por tiu grava  aserto mankas referenco.--&gt;

== Opinioj ==
Laŭ kelkaj, necesas esti kuraĝa por mortigi sin; laŭ aliaj, nur malkuraĝuloj sin mortigas, nekapablaj alfronti la vivon. Aliaj personoj pli facile komprenas la sinmortigon de tiu, kiu preferas [[morto|morti]] libere, ol vivi [[sklavo|sklave]].

Por mortigi sin ne necesas klaraj konceptoj pri &quot;vivo&quot; kaj &quot;morto&quot; (ankaŭ ne, cetere, por vivi trankvile, feliĉe kaj kvazaŭ [[Senkonscio|senkonscie]]). Ofte sufiĉas [[Motivaĵo|motivo]] ([[subjektiveco|subjektiva]]), kio ne nepre identas kun [[kaŭzo]] ([[objektiveco|objektiva]]).

Oni povus argumenti kontraŭ sinmortigo, ke ĝi ne necesas, ĉar, se oni faras nenion, la rezulto fine estos precize la sama (t.e. morto). Sed tre ofte temas ne pri tio ke sinmortigonto ne volus vivi, sed ke li trovas vivadon tro suferiga kaj tial preferas fini ĝin anticipe. Aliflanke, ankaŭ sinmortigo, kiel ĉiu ajn homa decido aŭ ago, vola aŭ ne, estas parto de la homa vivo mem.

Opinioj pri suicido estis influitaj de ampleksaj [[Ekzistadismo|ekzistadismaj]] temoj kiaj religio, [[honoro]], kaj la signifo de vivo. La [[Abrahamaj religioj]] tradicie konsideras suicidon kiel [[peko|ofendo al dio]] pro la kredo je la sankteco de vivo. Dum la epoko de [[samurajo]]j en [[Japanio]], [[harakiro]] estis respektita kiel rimedo de elaĉeto pro malsukceso aŭ kiel formo de protesto. [[Satio]], nuna eksterleĝa praktiko, esperis, ke [[Vidvoj kaj vidvinoj|vidvinoj]] turnu sin al [[sinbruligo]] sur la fajro produktita por la [[funebro]] de ŝia mortinta edzo, ĉu vole aŭ laŭ premo fare de la familio kaj de la socio.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/news/words/general/020807_witn.shtml|titolo=Indian woman commits sati suicide|alirdato=2010-08-26|dato=2002-08-07|eldoninto=Bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt;

Suicido kaj klopodita suicido, iam krime konsiderata kaj punebla, estas tio jam ne plu en plej okcidentaj landoj. Kvankam ĝi pluestas [[delikto]] en multaj landoj. En la [[20a jarcento|20a]] kaj [[21a jarcento]]j, suicido en la formo de [[sinbruligo]] estis uzita rare kiel rimedo de protesto, kaj [[kamikazo]] kaj [[Sinmortiga atako|suicida bombado]] estis uzita foje kiel milita aŭ [[Terorismo|terorisma]] [[taktiko]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aggarwal|first=N|title=Rethinking suicide bombing|journal=Crisis|year=2009|volume=30|issue=2|pages=94–7|pmid=19525169|doi=10.1027/0227-5910.30.2.94}}&lt;/ref&gt;

== Statistikoj ==
* En [[2001]], 2.500 [[Tajvano|tajvananoj]] mortigis sin. El ili, 18 (t.e. 0.72 %) estis (ge)patroj, kiuj kunmortigis ankaŭ siajn (ge)filojn (trioble pli da ĉi tiaj kazoj ol en [[Usono]]). En [[2003]], 3.053 [[Tajvano|tajvananoj]] mortigis sin, je averaĝo de po 8 ĉiutage, aŭ de po 1 ĉiun trian horon. Estas po 14,1 sinmortigoj por ĉiu centmilo da homoj.
* En [[Azio]], plej multe oni sin mortigas en Japanio, kun po 25 por ĉiu centmilo. En 2003, mortigis sin 32.082 japanoj, t.e. po 87 ĉiutage aŭ po 1 ĉiun kvaronhoron.
* En la [[mondo]], plej multe oni sin mortigas en [[Litovujo]], kun po 44 por ĉiu centmilo da homoj.
* Laŭ [[informo]]j de la [[Statistisches Bundesamt (Germanio)|Federacia Oficejo pri Statistiko]], en [[Germanio]] en 2001 mortigis sin 3.370 homoj, pli ol 65-jaraj. Kompare kun [[2000]] la nombro kreskis je 1,6 procentoj. En la [[2002]] denove altiĝis la nombro, eĉ je 4,6 procentoj kompare kun la antaŭa jaro. Preskaŭ du trionoj de la sinmortigontaj [[maljunaĝo|olduloj]] vivas [[soleco|solaj]] kaj finas sian [[vivo]]n en la propra [[loĝejo]]. La plimulto de la [[virino]]j [[veneno|venenis]] sin. Ĉe la [[viro]]j dominis [[pistolo|pistolpafo]] kaj sinpendigo. Senpera [[motivo]] estis serioza [[malsano]], kiu grave reduktas la kapablon moviĝi, kaj fortaj [[doloro]]j.
[[Dosiero:La mort de seneque.jpg|eta|''La morto de Seneko'' (1684), pentraĵo de [[Luca Giordano]], priskribanta la memmortigon de [[Seneko la pli juna]] en [[Antikva Romo]].]]

== Verkoj pri sinmortigo ==
* Laŭ la franca verkisto [[Albert Camus]] komence de sia eseo ''[[La Mito de Sizifo]]'' (france: ''Le Mythe de Sisyphe''), sinmortigo estas la plej grava [[filozofio|filozofia]] demando.
* Tre interesan kaj sukan libron pri sinmortigo, ''&quot;The Savage God&quot;'' (&quot;La sovaĝa dio&quot;), verkis la anglalingva literaturkritikisto [[Al Alvarez]], kie li detale rakontas pri siaj propraj provoj sinmortigaj kaj pri tiu (sukcesa) de la usona poetino [[Sylvia Plath]].
* Estas multaj poemoj pri sinmortigo kiel la brazila ''&quot;[[Cajuina]]&quot;'' (&quot;[[Akaĵuo|Akaĵua]] Trinkaĵo&quot;) pri la sinmortigo de l' poeto [[Torquato Neto]].

== Sinmortigo en beletro ==
[[Dosiero:Viaducto de Segovia, Madrid-2009.jpg|eta|La volbaj traboj de la ''Viaducto de Segovia'' en [[Madrido]], [[Hispanio]], kiuj eltenas la vitran tabulon kiuj klopodas eviti sinmortigojn.]]
{{Ĉefartikolo|Sinmortigo en beletraj verkoj}}

== Famaj sinmortigintoj ==
&lt;!--[[Dosiero:Thích Quảng Đức self-immolation.jpg|240ra|maldekstra|eta|[[Thích Quảng Đức]], nome [[Budhismo|budhisma]] monaĥo kiu [[Sinbruligo|sinbruligis ĝis morte]].]]--&gt;
{{Div col|cols = 3}}
* [[Marko Antonio]]
* [[Reinaldo Arenas]]
* [[Walter Benjamin]]
* [[Bruno Bettelheim]]
* [[Ludwig Boltzmann]]
* [[Eva Braun]]
* [[Marko Bruto]]
* [[Budiko]]
* [[Kurt Cobain]]
* [[Marina Cvetajeva]]
* [[Dalida]]
* [[Gilles Deleuze]]
* [[Vincent van Gogh]]
* [[Hanibal Barka]]
* [[Ernest Hemingway]]
* [[Heinrich Himmler]]
* [[Adolf Hitler]]
* [[Judaso Iskarioto]]
* [[J. J. Johnson]]
* [[Katono la pli juna]]
* [[Kleopatra]]
* [[Arthur Koestler]]
* [[Mariano José de Larra]]
* [[Vladimir Majakovskij]]
* [[Ulrike Meinhof]]
* [[Jukio Miŝima]]
* [[La neidentigitulino de Sejno]]
* [[Nerono]]
* [[Violeta Parra]]
* [[Cesare Pavese]]
* [[Alejandra Pizarnik]]
* [[Sylvia Plath]]
* [[Jan Potocki]]
* [[Mark Rothko]]
* [[Seneko la pli juna]]
* [[John Kennedy Toole]]
* [[Felipe Trigo]]
* [[Getúlio Vargas]]
* [[Otto Weininger]]
* [[Robin Williams]]
* [[Virginia Woolf]]
* [[Thích Quảng Ðức]]
* [[Emily Davison]]
{{Div col end}}

== Lingva noto ==
Oni povas trovi stranga la konservadon de &quot;-n-&quot; en la vorto &quot;si''n''mortigo&quot;. Aliflanke, prefiksa &quot;mem-&quot; ne nepre identas al ''sin-''; ja ĉiu kiu murdas, &quot;mem&quot; mortigas.

Legu pri tio en ''&quot;PMEG&quot;'' ĉe [https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/afiksecaj_elementoj/aliaj_vortetoj.html#i-ldg si en kunmetoj]

== Famaj lokoj konataj pro sinmortigoj tieaj ==
* [[Golden-Gate-Ponto]] en [[San-Francisko]], [[Usono]]
* [[Bosporo-ponto]] en [[Istanbulo]], [[Turkio]]
* [[Viadukto de Madrido]], Hispanio
* [[Ponto 25-a de aprilo]] en [[Lisbono]], [[Portugalio]]
* [[Niagara Akvofalaro]] inter Usono kaj [[Kanado]]
* [[Metroo en San-Paŭlo|Metroo de San-Paŭlo]] en [[San-Paŭlo]], [[Brazilo]]
* [[Aokigahara|Aokigahara Arbaro]] en [[Fuĵi-monto]], [[Japanio]]
* [[Delhia Metroo]] en [[Delhio]], [[Barato]]
* [[:en:Third Mainland Bridge|Tria Kontinenta Ponto]] en [[Lagoso]], [[Niĝerio]]
* [[:en:Nusle Bridge|Nuselský most]] en [[Prago]], [[Ĉeĥio]]

== Literaturo ==
* ''[[Memoraĵoj de Sinmortiginto]]'' de [[Camilo Castelo Branco]]
* Gambotto, Antonella (2004). ''The Eclipse: A Memoir of Suicide''. Australia: Broken Ankle Books. ISBN 0-9751075-1-8.
* Goeschel, Christian (2009). ''Suicide in Nazi Germany''. Oxford University Press. ISBN 0-19-953256-7.
* [[Ramón J. Sender]], ''Por qué se suicidan las ballenas: bajo el signo de Sagitario'', Barcelona, Destino, 1979.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Memvundanta konduto]]
* [[Eŭtanazio]]
* [[Harakiro]]
* [[Kamikazo]]
* [[Listo de suicidoj]]
* [[Sinbruligo]]
* [[Sinmortiga atako]]
* [[Sinmortigo en beletraj verkoj]]
* [[Trodozo]]
* [[La rajto morti]]
* [[Helpo de sinmortigo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Sinmortigo|ReVo=mort.sin0igo}}
* [http://kontakto.tejo.org/2011/03/la-nova-numero-de-kontakto-jam-estas-en.html Sinmortigo], temonumero de la revuo [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2011:1
* (plurlingva) [https://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/en/ Prevento de sinmortigo], [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS)
* (franca) [http://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/world_report/en/chap7fr.pdf La violence dirigée vers soir] (Agreso direktita al si mem), Ĉapitro 7, MOS
* (angla) [http://www.samaritans.org.uk/ Helpu savii vivojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070804090829/http://www.samaritans.org.uk/ |date=2007-08-04 }}, Sanmaritans.org
* {{Citaĵo el la reto
| url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/lasta-vengo.html
| titolo = La lasta venĝo
| titolo-aldono = 
| alirdato = 2017-09-18
| alirmonatotago = 
| alirjaro = 
| aŭtoro = [[Stanislavo Belov]]
| familia nomo = 
| persona nomo = 
| aŭtoroligilo = 
| kunaŭtoroj = 
| redaktinto = 
| dato = 2012-05-26
| jaro = 
| monato = 
| formato = 
| verko = 
| eldoninto = [[Blogger]]
| paĝoj = 
| lingvo = eo
| lingvo2=
| lingvo3=
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20170918023752/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/lasta-vengo.html
| arkivdato = 2017-09-18
| citaĵo = 
}} ''(blogaĵo pri reala historio, okazinta en Rusio)''
{{-}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

{{Morto}}

{{Havenda artikolo|Sinmortigo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Sinmortigo| ]]</text>
      <sha1>odknwe8kh9ckek68i2xzh6uc85hvxns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rueno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26837</id>
    <revision>
      <id>9393345</id>
      <parentid>9281494</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="jbxsy7tw9cbtmk8cn7hh03jgqnjtl6d" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| bildo={{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Rouen_montage.jpg
 | dosiero2 = Rouen mosaique.png
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
| bildo-larĝeco = 300ra
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Normandio}}
| departemento = {{Seine-Maritime}}
| arondismento = [[arondismento Rouen|Rouen]]
| kantono = centro de 3 [[Kantonoj de Francio|kantonoj]], simple numeritaj Rouen-1 ĝis -3
| regiono-ISO=FR-76
| Mapo en angulo=
| tipo1= reliefo
| situo sur mapo2=Rueno
| situo de2=Situa mapo de Rueno
| zomo = 11
}} 
'''Rueno''' ({{lang-fr|Rouen}}, prononco {{Aŭdio|Fr-Paris--Rouen.ogg}}) estas la historia ĉefurbo de [[Normandio]] kaj de la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Seine-Maritime]] en nordokcidenta [[Francio]], kaj nune la ĉefurbo de administra regiono [[Normandio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝi ankaŭ estas [[universitata urbo]]. 

Tamen la ĉirkaŭa [[metropolo Rueno-Normandio]], kreita la 1-an de januaro 2015, laŭ statistikaj informoj de 2019 enhavis {{nombro|499169}} loĝantojn. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

Historie, Rueno estis unu el la plej prosperaj urboj de [[Mezepoko|mezepoka]] [[Eŭropo]]. En Rueno la anglaj trupoj ŝtiparumis [[Johana de Arko|Johanan de Arko]] en [[1431]].

La preĝejoj, abatejoj kaj aliaj religiaj konstruaĵoj multnombre gajnis al ĝi la [[kromnomo]]n &quot;Urbo kun cent [[spajro]]j&quot;; ĝia [[Katedralo Nia-Damo de Rueno|katedralo]] estas unu el la plej altaj en la mondo.

Inter ĉefaj vidindaĵoj estas la [[Abatopreĝejo Sankta Oveno]].

Famaj ruenanoj estis [[Pierre Corneille]] (dramisto kaj poeto), [[Théodore Géricault]] (pentristo), [[Gustave Flaubert]] (verkisto), Maurice Leblanc (verkisto), [[Charles Nicolle]] (Nobel-premiito pri Medicino en 1928) kaj [[Théodore Monod]] (sciencisto kaj esploristo).

La muzeoj de la urbo estas jenaj:
* La ''[[Muséum d'Histoire Naturelle de Rouen]]''
* La &lt;!--[[Muzeo pri belaj artoj de Rueno]]--&gt;muzeo pri belaj artoj
* La [[Muzeo pri maro, rivero kaj haveno de Rueno|muzeo pri maro, rivero kaj haveno]]
* La granda panoramo de la artisto [[Yadegar Asisi]]

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]
{{-|maldekstre}}

== Bildgalerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:SeineMaritimedéc2004 131.jpg|Mezepoka domo en Rouen
Dosiero:Rouen 1.jpg|Enirejo de [[Katedralo Nia-Damo de Rueno|Katedralo de Rouen]]
Dosiero:SeineMaritimedéc2004 122.jpg|Strato de Rouen
Dosiero:Palais de justice de Rouen, cour.JPG|Palaco de Justico de Rouen
&lt;/gallery&gt;

[[Dosiero:Overview of Rouen 20140514 1.jpg|eta|centre|450ra|Panorama vido de la malnova urbo kaj la rivero]]

== Partneraj urboj ==
* {{Flago|Sud-Koreio}} [[Ĉeĝu (urbo)|Ĉeĝu]] ([[Sud-Koreio]], ekde 2004)
* {{Flago|Germanio}} [[Hanovro]] ([[Malsupra Saksio]], [[Germanio]], ekde 1966)
* {{Flago|Usono}} [[Klevlando]] ([[Ohio]], [[Usono]], ekde 2008)
* {{Flago|Ĉinio}} [[Ningbo]] ([[Ĝeĝjango]], [[Ĉinio]], ekde 1990)
* {{Flago|Britio}} [[Norwich]] ([[Anglio]], [[Britio]], ekde 1959)
* {{Flago|Italio}} [[Salerno]] ([[Kampanio]]], [[Italio]], ekde 2002)

== Edukado ==
* [[universitato de Rueno]]
* [[NEOMA Business School]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Seine-Maritime]]
* [[Arondismento Rouen]]
* [[Tram-metroo de Rouen]]
* [[Rouen-Rive-Droite (stacidomo)]]
* [[Rouen-Saint-Sever (stacidomo)]]
* [[Rouen-Martainville (stacidomo)]]
* [[Rouen-Orléans (stacidomo)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{fr}})
* [http://www.rouentourisme.com turisma retejo] ({{fr}})
* [http://www.metropole-rouen-normandie.fr metropola retejo] ({{fr}})
* [http://www.dboc.net/rouen Celo Rouen: bildoj kaj priskriboj de la plej famaj monumentoj] ({{fr}})

{{Ĝermo|Normandio}}
{{arondismento Rouen}}
{{bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rueno| ]]
[[Kategorio:Urboj de Francio]]
[[Kategorio:Normandio]]
[[Kategorio:Seine-Maritime]]
[[Kategorio:Komunumoj de Seine-Maritime]]
[[Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France]]</text>
      <sha1>jbxsy7tw9cbtmk8cn7hh03jgqnjtl6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willibald Rogler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27157</id>
    <revision>
      <id>9393140</id>
      <parentid>9274004</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="bdwpvqj6ayh695y0wjkari72pkji69z" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Willibald ROGLER''' (naskiĝis la [[1-a de julio|1-an de julio]] [[1894]] en Lebing-Gleinz) estis aŭstro-germana librotenisto en Schlaflos apud [[Graz]].

Rogler kunhelpis la 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Li estis sekretario de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]]; aranĝis, gvidis kursojn ankaŭ por la „infanoj al Hispanujo“ en 1920 kaj en [[Voitsberg]], kie varbis por Esperanto [[Franz Schöpfer]]. Rogler helpis starigi Interligan Oficejon de la aŭstraj Esperanto-Societoj dum Sudgermana Esperanto-Tago en [[Salzburg]] (Salcburgo) en 1921. Li kunfondis Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED), kies estrarano li fariĝis, poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA). Alterne li estis estro kaj sekretario de la Esperanto-Grupo Graz, de 1913 krome membro de Universala Esperanto-Asocio ([[UEA]]). Li tradukis Esperantajn novelojn.

{{EdE|R}}
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj|ROGLER, Willibald]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1894|ROGLER, Willibald]]</text>
      <sha1>bdwpvqj6ayh695y0wjkari72pkji69z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393148</id>
      <parentid>9393140</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1147" sha1="k52n5a8jx3umt19cyxkq4gye1i50910" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de morto = ĝis nun ne konatas
}}

'''Willibald ROGLER''' (naskiĝis la [[1-a de julio|1-an de julio]] [[1894]] en Lebing-Gleinz) estis aŭstro-germana librotenisto en Schlaflos apud [[Graz]].

Rogler kunhelpis la 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Li estis sekretario de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]]; aranĝis, gvidis kursojn ankaŭ por la „infanoj al Hispanujo“ en 1920 kaj en [[Voitsberg]], kie varbis por Esperanto [[Franz Schöpfer]]. Rogler helpis starigi Interligan Oficejon de la aŭstraj Esperanto-Societoj dum Sudgermana Esperanto-Tago en [[Salzburg]] (Salcburgo) en 1921. Li kunfondis Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED), kies estrarano li fariĝis, poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA). Alterne li estis estro kaj sekretario de la Esperanto-Grupo Graz, de 1913 krome membro de Universala Esperanto-Asocio ([[UEA]]). Li tradukis Esperantajn novelojn.

{{EdE|R}}
{{vivtempo|1894|nekonata|Rogler, Willibald}}
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1894]]</text>
      <sha1>k52n5a8jx3umt19cyxkq4gye1i50910</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393149</id>
      <parentid>9393148</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1186" sha1="swf4u8vzsv12zl5037psk6a0fosijp5" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de morto = jaro de morto ĝis nun ne konatas
}}

'''Willibald ROGLER''' (naskiĝis la [[1-an de julio]] [[1894]] en Lebing-Gleinz, la jaro de morto ĝis nun ne konatas) estis aŭstro-germana librotenisto en Schlaflos apud [[Graz]].

Rogler kunhelpis la 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Li estis sekretario de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]]; aranĝis, gvidis kursojn ankaŭ por la „infanoj al Hispanujo“ en 1920 kaj en [[Voitsberg]], kie varbis por Esperanto [[Franz Schöpfer]]. Rogler helpis starigi Interligan Oficejon de la aŭstraj Esperanto-Societoj dum Sudgermana Esperanto-Tago en [[Salzburg]] (Salcburgo) en 1921. Li kunfondis Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED), kies estrarano li fariĝis, poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA). Alterne li estis estro kaj sekretario de la Esperanto-Grupo Graz, de 1913 krome membro de Universala Esperanto-Asocio ([[UEA]]). Li tradukis Esperantajn novelojn.

{{EdE|R}}
{{vivtempo|1894|nekonata|Rogler, Willibald}}
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1894]]</text>
      <sha1>swf4u8vzsv12zl5037psk6a0fosijp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palindromo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27443</id>
    <revision>
      <id>9392906</id>
      <parentid>9078409</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="39to3uko9glnugquwtg9ql2m79u1nr0" xml:space="preserve">[[Dosiero:Sator Square at Oppède.jpg|eta|dekstra|]]
[[Dosiero:Palindrom PATERNOSTER.svg|eta|dekstra|180px|Solvita palindromo de la [[Kvadrato de Sator]].]]
'''Palindromo''' estas vorto aŭ frazo kiu sencohave legeblas ambaŭdirekte (aŭ, pli precize, ambaŭsence). Palindromo estas konata kiel vortludo en multaj lingvoj, sed speciale fortajn tradiciojn ili havas en la [[angla]] kaj [[finna]]. La Guinnes-libro de rekordoj mancias kiel la plej longa palindromovorto la finnan vorton ''saippuakivikauppias'' (sapŝtonvendisto).

== Tipoj ==
Ekzistas du tipoj de palindromoj:

1. Unusignifa palindromo:
:''oro''
:''Saĝa nomo naĝas.''
:''Ne mateno, bone tamen.''
:''La vedo celas: ne malsatas lam' en saleco de val'.''

2. Dusignifa palindromo:
:''aroma'' (amora)
:''apud Olga'' (aglo dupa)

Plej multaj aŭtoroj kaj vortaroj rigardas valida nur la unuan tipon. Tial normale per 'palindromo' oni komprenas tiun, kiu havas la saman signifon se oni legas ĝin en ambaŭ (direkto)sencoj.

Por multaj homoj estas defio krei la laŭeble plej longajn palindromojn.

== Ekzemploj ==
=== Vortoj ===
:''ala''
:''atakata''
:''jaraj''
:''jotavatoj''
:''mem''
:''naŭan''
:''nin''
:''nomon''
:''nun''
:''oro''
:''ovo''
:''salas''

=== Frazoj ===
:''Ne bruu ribele, nun el eb’ iru urben.'' (eb' estas mallongigo de ebeno)
:''Memoru ne matene juĝi, ne cedigi. Raru bele, ine. Neniel ebura rigidec' eniĝu. Jen eta menuro mem.''
:''Ora trovo: vortaro.''
:''Nu, nur bele celebru nun.''
:''Amis korpo proksima.''

== Famaj palindromistoj ==
* [[Juan Filloy]]

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=palind}}
* [[Ambigramo]]
* [[Anagramo]]
* [[Izogramo]]
* [[Ĉiuliteraĵo]]
* [[Logogrifo]]
* [[Palindroma primo]]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Vortaj ludoj]]</text>
      <sha1>39to3uko9glnugquwtg9ql2m79u1nr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392919</id>
      <parentid>9392906</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1935" sha1="p1r37qyfp0t8rnh79vcxxomm63jdj59" xml:space="preserve">[[Dosiero:Sator Square at Oppède.jpg|eta|dekstra|]]
[[Dosiero:Palindrom PATERNOSTER.svg|eta|dekstra|180px|Solvita palindromo de la [[Kvadrato de Sator]].]]
'''Palindromo''' estas vorto aŭ frazo kiu sencohave legeblas ambaŭdirekte (aŭ, pli precize, ambaŭsence). Palindromo estas konata kiel vortludo en multaj lingvoj, sed speciale fortajn tradiciojn ili havas en la [[angla]] kaj [[finna]]. La Guinnes-libro de rekordoj mancias kiel la plej longa palindromovorto la finnan vorton ''saippuakivikauppias'' (sapŝtonvendisto). Ekzemple ĝi estas palindromo kaj skribe kaj fonete. En tiaj lingvoj, kies ortografio estas vere ne-logika kiel n la angla kaj franca, normale la skribaj palindromoj ne estas fonetaj palindromoj.

== Tipoj ==
Ekzistas du tipoj de palindromoj:

1. Unusignifa palindromo:
:''oro''
:''Saĝa nomo naĝas.''
:''Ne mateno, bone tamen.''
:''La vedo celas: ne malsatas lam' en saleco de val'.''

2. Dusignifa palindromo:
:''aroma'' (amora)
:''apud Olga'' (aglo dupa)

Plej multaj aŭtoroj kaj vortaroj rigardas valida nur la unuan tipon. Tial normale per 'palindromo' oni komprenas tiun, kiu havas la saman signifon se oni legas ĝin en ambaŭ (direkto)sencoj.

Por multaj homoj estas defio krei la laŭeble plej longajn palindromojn.

== Ekzemploj ==
=== Vortoj ===
:''ala''
:''atakata''
:''jaraj''
:''jotavatoj''
:''mem''
:''naŭan''
:''nin''
:''nomon''
:''nun''
:''oro''
:''ovo''
:''salas''

=== Frazoj ===
:''Ne bruu ribele, nun el eb’ iru urben.'' (eb' estas mallongigo de ebeno)
:''Memoru ne matene juĝi, ne cedigi. Raru bele, ine. Neniel ebura rigidec' eniĝu. Jen eta menuro mem.''
:''Ora trovo: vortaro.''
:''Nu, nur bele celebru nun.''
:''Amis korpo proksima.''

== Famaj palindromistoj ==
* [[Juan Filloy]]

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=palind}}
* [[Ambigramo]]
* [[Anagramo]]
* [[Izogramo]]
* [[Ĉiuliteraĵo]]
* [[Logogrifo]]
* [[Palindroma primo]]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Vortaj ludoj]]</text>
      <sha1>p1r37qyfp0t8rnh79vcxxomm63jdj59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roald Amundsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27948</id>
    <revision>
      <id>9393526</id>
      <parentid>9358917</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33331-38</username>
        <id>258219</id>
      </contributor>
      <origin>9393526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35800" sha1="isvi37it9lys1v4siej04tixkznm1bo" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Roald Engelbregt Gravning AMUNDSEN''' /ˈɾuːɑl ˈɑmʉnsən/ (naskiĝis la {{daton|16|julio|1872}}, mortis ĉirkaŭ la {{daton|18|junio|1928}}) estis [[Norvegoj|norvega]] [[Polusa esplorado|polusa esploristo]]. Li estas plej konata ĉar estis la unua homo kiu atingis en [[Antarkto]] la [[Suda Poluso|Sudan Poluson]], precize la 14-an de decembro [[1911]], kaj ĉar estis la unua homo kiu [[Velŝipo|velveturis]] tra la tuta [[Nordokcidenta pasejo]] dum [[1903]]-[[1906]] en [[Arkto]]. En 1926, li estis la unua ekspediciestro de aera ekspedicio al la [[Norda poluso|Norda Poluso]]. Amundsen estas agnoskita kiel la unua persono, sen disputo, kiu atingis ambaŭ [[Polusa regiono|polusojn]].&lt;ref&gt;&quot;Roald Amundsen and the 1925 North Pole Expedition&quot;. Historynet.com. [http://www.historynet.com/roald-amundsen-and-the-1925-north-pole-expedition.htm] Alirita la 11-an de marto 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Roald Amundsen&quot;. PBS.org. [http://www.pbs.org/wgbh/amex/ice/peopleevents/pandeAMEX87.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161226050748/http://www.pbs.org/wgbh/amex/ice/peopleevents/pandeAMEX87.html |date=2016-12-26 }} Alirita la 11-an de marto 2010.&lt;/ref&gt;

En junio de 1928, dum li partoprenis en savomisio per [[aerŝipo]] ''Airship Italia'', tiu aeraparato malaperis. Amundsen estis dum la [[Heroa epoko de antarkta esplorado]] inter ŝlosilaj ekspediciestroj, en la klaso de [[Douglas Mawson]], [[Robert Falcon Scott]], kaj [[Ernest Shackleton]].

== Fruaj jaroj ==
Amundsen naskiĝis en familio de norvegaj ŝipposedantoj kaj [[kapitano]]j en [[Borge]], inter la urboj [[Fredrikstad]] kaj [[Sarpsborg]]. Liaj gepatroj estis [[Jens Amundsen]] kaj Hanna Sahlqvist. Roald estis la kvara filo en la familio. Lia patrino volis ke li evitu la familian [[markomerco]]n kaj kuraĝigis lin iĝi [[doktoro]], promeso kiun Amundsen tenis ĝis lia patrino mortiĝis kiam li estis dekduunujaraĝa. Li tuj forlasis la universitaton por havi vivon ĉemare.&lt;ref&gt;Thomas, Henry; Dana Lee Thomas (1972). Living Adventures in Science. Ayer Publishing. pp. 196–201. ISBN 0-8369-2573-4. [https://books.google.es/books?id=FFXyKIa_-vgC&amp;dq=roald+amundsen+story&amp;redir_esc=y] Alirita la 14an de Majo 2016.&lt;/ref&gt;

Amundsen estis kaŝinta vivodaŭran deziron inspiritan de la heroa trapasado fare de [[Fridtjof Nansen]] de la teritorio [[Gronlando]] en 1888 kaj la [[perdita ekspedicio de Franklin]]. Li decidis al vivo de intensa esplorado de naturaj lokoj.&lt;ref name=&quot;Life&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=My Life as an Explorer|aŭtoro=Amundsen, Roald|jaro=1927|loko=Garden City, N.Y.|eldoninto=Doubleday, Page &amp; company}}&lt;/ref&gt;

== Polusaj veturoj ==
=== La Belga Antarkta Ekspedicio 1896-97 ===
[[Dosiero:Belgica schiff.jpg|eta|La ŝipo ''RV Belgica'' frostita en la glacio, 1898.]]
Amundsen volis partopreni kiel vickapitano en la ekspedicio de la belga esploristo [[Adrien de Gerlache]] per la boato ''Belgica'', al la [[antarkta magneta poluso]], kiu iĝis la unua ekspedicio kiu vintrumis en Antarkto.&lt;ref name=&quot;Biography 2003. pp. 43&quot;&gt;The Houghton Mifflin Dictionary of Biography. Houghton Mifflin Reference Books. 2003. pp. 43 1696. ISBN 0-618-25210-X.&lt;/ref&gt; Li dungigis sin kiel sensalajra [[maristo]] la {{daton|16|aŭgusto|1896}}. La ''Belgica'', ĉu erare ĉu intence, estis kaptita en [[marglacio]] ĉe 70°30′S ĉe Insulo Aleksander, okcidente de la [[Antarkta Duoninsulo]]. La ŝipanaro alfrontis vintron por kio ili estis malbone preparita. Laŭ kalkulo fare de la propra Amundsen, la doktoro por la ekspedicio, nome usona [[Frederick Cook]], probable savis la ŝipanaron el [[skorbuto]] per [[ĉasado]] de animaloj kaj per [[nutrado]] al la ŝipanaro per freŝa [[viando]]. Kiam mankas [[Citruso|citrusfruktoj]], freŝa viando el animaloj kiuj generas sian propran [[Vitamino C|vitaminon C]] (kion plej faras) enhavas sufiĉe da vitamino por eviti skorbuton, kaj eĉ parte trakti ĝin. Tio estis gravega leciono por la estontaj ekspedicioj de Amundsen.

=== La Nordokcidenta Marpasejo 1903-06 ===
[[Dosiero:Gjøa.jpg|eta|«Gjøa».]]
Amundsen gvidis en [[1903]] la unuan ekspedicion kiu sukcesis traveturi la [[Nordokcidenta pasejo|Nordokcidentan pasejon]] inter la [[Atlantika Oceano]] kaj la [[Pacifika Oceano]] kun malgranda ekspedicio de nur ses homoj per 45-[[Tuno|tuna]] ŝipo de [[fiŝkaptisto]]j nome [[Gjøa]], elektita por havi pli facilan flekseblecon de [[manovro]]. Lia ŝipo havis relative malprofundan enhavejon. Lia tekniko estis uzi malgrandan ŝipeton kaj bordadi la [[marbordo]]n. Amundsen movigis la ŝipeton per malgranda [[motoro]] de [[benzino]].&lt;ref name=&quot;Kingston, Thomas 1979 p. 298&quot;&gt;Kingston, Thomas (1979). A History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland. U of Minnesota Press. p. 298. ISBN 0-8166-3799-7.&lt;/ref&gt; Krom Amundsen partoprenis ankaŭ [[Anton Lund]], [[Helmer Hanssen]], [[Peder Ristvedt]], [[Godfred Hansen]], [[Gustav Juel Wiik]] kaj [[Henrik Lindstrøm]].

La ekspedicio vojaĝis tra [[Bafina Golfo]], [[Lancaster Markolo]], [[Peel Markolo]], [[James Ross Markolo]] kaj [[Rae Markolo]], kaj ili pasigis du vintrojn en la [[glacio]] (1903–04 kaj 1904–05) ĉe la [[Insulo Reĝo Vilhelmo]] ĉe [[haveno]] de kio estas nuntempe [[Gjoa Haven]], [[Nunavuto]], [[Kanado]].&lt;ref name=&quot;Biography 2003. pp. 43&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kingston, Thomas 1979 p. 298&quot;/&gt; Dum tiu tempo, Amundsen kaj la ŝipanaro lernis el la lokanoj [[Necilik]] [[Inuitoj]] pri survivadaj kapabloj en [[Arkto]], kiujn li trovis valoregaj en siaj postaj ekspedicioj al la [[Suda Poluso]]. Por ekzemplo, li lernis uzadi [[sledhundoj]]n por transportado de varoj kaj vesti animalajn haŭtaĵojn anstataŭ pezajn, [[Lano|lanajn]] [[parkao]]jn, kiuj ne povis haltigi [[malvarmo]]n okaze de [[malsekeco]].

Dum la ekspedicio ili interalie faris mezurojn por trovi la pozicion de la [[Arkta magnetpoluso]]. Amundsen estis la dua kiu atingis ĝin, kaj la unua kiu pruvis ke la magnetpolusoj moviĝas.

Lasinte Gjoa Haven, li navigis al okcidento kaj preterpasis la [[Kembriĝa Golfo|Kembriĝan Golfon]], kiu estis antaŭe atingita el okcidento fare de [[Richard Collinson]] en 1852. Ili daŭriĝis sude de la [[Viktoria Insulo]], kaj la ŝipo forlasis la [[Kanada arkta insularo|arktan insularon]] la {{daton|17|aŭgusto|1905}}, sed devis travintri antaŭ ol ili povis daŭrigi al [[Nome (Alasko)|Nome]] en [[Alasko]]. La urbo [[Eagle (Alasko)|Eagle]] en Alasko, kiu situis 800&amp;nbsp;km for, havis [[telegrafo]]n. Tien (kaj poste reen) vojaĝis Amundsen surtere, por [[Telegramo (telegrafio)|telegrami]] ke li estis atinginta sian celon la {{daton|5|decembro|1905}}. Nome atingiĝis en [[1906]]. Ĉar la akvo laŭlonge de tiu vojo estas foje tiom malprofunda kiom 0.91 m, pli granda ŝipo ne estus estinta kapabla fari tiun veturon.

Tiam, Amundsen eksciis ke Norvegio estis iĝanta sendependa el [[Svedio]] kaj havas novan reĝon. La esploristo sendis al la nova reĝo [[Haakon la 7-a (Norvegio)|Haakon la 7-a]] novaĵojn ke sia veturado preter la [[Nordokcidenta Marpasejo]] &quot;estis granda atingo por Norvegio&quot;. Li diris, ke li esperas fari plion kaj subskribis kiel &quot;Via fidela [[Subuloj|subulo]], Roald Amundsen.&quot; La ŝipanaro revenis al [[Oslo]] en Novembro 1906, Post preskaŭ 3.5 jarojn eksterlande. Nur en 1972 la ŝipeto Gjøa revenis al Norvegio. Post 45-taga veturo el [[San-Francisko|San Francisco]] sur [[Ŝarĝoŝipo|ŝargoŝipo]], la Gjøa estis lokita en sia nuna loko surtere, ekster la Fram Muzeo en Oslo.&lt;ref&gt;''Roald Amundsen and the Exploration of the Northwest Passage''. Oslo, Norway: Fram Museum. 2008. pp. 63, 65. ISBN 9788282350013.&lt;/ref&gt;

=== La Sudpolusa Ekspedicio 1910-1912 ===
[[Dosiero:Amundsen-in-ice.jpg|eta|Roald Amundsen.]]
Post la Nordokcidenta pasejo, Amundsen planis ekspedicion al la [[Norda Poluso]] kaj esplori la [[Arkta Baseno|Arktan Basenon]]. Li prunteprenis la ŝipon ''[[Fram]]'' de [[Fridtjof Nansen]], kaj pretigis ĝin por la vojaĝo. Sed ricevinte la novaĵon ke la usonanoj [[Robert Peary]] kaj [[Frederick Cook]] jam estis atingintaj la poluson kiel rezulto de du diferencaj ekspedicioj, li ŝanĝis la planon al Antarkto kaj al la Suda Poluso.&lt;ref&gt;Simpson-Housley, Paul (1992). Antarctica: Exploration, Perception and Metaphor. Routledge. pp. 24–37. ISBN 0-415-08225-0. [https://books.google.es/books?id=M1ql3mx8xYgC&amp;dq=amundsen+antarctica&amp;redir_esc=y] Alirita la 19an de Februaro 2017&lt;/ref&gt; Li ne havis klarajn intencojn, kaj la angla [[Robert F. Scott]] kaj la norvegaj subtenantoj sentis sin konfuzaj.&lt;ref&gt;Simpson-Housley, Paul (1992). Antarctica: Exploration, Perception and Metaphor.&lt;/ref&gt; Amundsen timis ke Nansen reprenus sian ŝipon se li ekscius pri la ŝanĝitaj planoj, kaj tial rakontis pri tio nur al sia frato kaj al la ŝipestro. Scott estis planinta sian propran ekspedicion al la Suda Poluso tiun jaron. Uzante la ŝipon Fram (&quot;Antaŭen&quot;), antaŭe uzita de Fridtjof Nansen, Amundsen eliris el Oslo al la sudo la 3an de Junio 1910.&lt;ref&gt;Same Simpson-Housley, por la tuta paragrafo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amundsen, Roald (1913). The South Pole: An Account of the Norwegian Antarctic Expedition... L. Keedick. p. 1.&lt;/ref&gt; Nur kiam ili jam atingis [[Madejro]]n Amundsen informis al la ŝipanaro. Ĉiu ŝipano elektis kuniri al [[Antarkto]]. Krome li sendis [[Telegramo (telegrafio)|telegramon]] al Scott, informante al li simple: &quot;Bedaŭro informi vin FRAM sekvas al Antarkto--Amundsen.&quot;

Krom Amundsen mem, partoprenis [[Olav Bjaaland]], [[Hjalmar Johansen]], [[Helmer Hanssen]], [[Sverre Hassel]], la kuiristo [[Henrik Lindstrøm]], [[Kristian Prestrud]], [[Jørgen Stubberud]] kaj [[Oscar Wisting]]. Ĉiuj ludis ŝlosilajn rolojn en la ekspedicio. Olav Bjaaland estis ĉampiono pri [[skiado]]; kiel fakulo pri skiado, li sukcesis malpliigi la pezojn de la [[sledo]]j aĉetitaj en Oslo el 88&amp;nbsp;kg al 22&amp;nbsp;kg, sen malpliigi multe ties fortikon. Hjalmar Johansen havis sperton el antaŭa ekspedicio al Norda Poluso. Same ĉe Helmer Hanssen, kiu lernis de la [[Inuitoj]] kiel manovri per [[Sledhundoj|sledohundoj]]; li estis ankaŭ zorganto de navigado, kontrolante la ĉefan [[kompaso]]n en sia [[sledo]]. Hassel estis dungita kiel sperta kondukisto de sledohundoj. Prestrud estis taskigita al la esplorado de la [[Lando Reĝo Eduardo la 7-a]]. Jørgen Stubberud konstruis por Amudsen lian bazon [[Framheim]].

{{Ĉefartikolo|Ekspedicio de Amundsen al la Suda Poluso}}
[[Dosiero:I Framheims stue, 1911 1912 (7654806788).jpg|eta|Adolf Lindstrøm, [[Sverre Hassel]], [[Oscar Wisting]], Helmer Hanssen, Roald Amundsen, [[Jørgen Stubberud]], kaj [[Kristian Prestrud]] en la kabano Framheim. Roald Amundsen ripozigas sian kubuton sur kamerao.]]
[[Dosiero:Aan de Zuidpool - p1913-160.jpg|eta|Roald Amundsen kaj lia teamo rigardante la norvegan flagon ĉe la Suda Poluso, 1911.]]
Preskaŭ ses monatojn poste, la ekspedicio alvenis al la Antarkto, nome al la orienta bordo de la [[Ross-Glacikampo]] (tiam konata kiel &quot;la [[Granda Glacibariero]]&quot;), je granda [[golfeto]] nome [[Balengolfo]], la [[14-an de januaro]] [[1911]]. Amundsen establis sian bazan [[kampadejo]]n tie, kaj nomis ĝin ''[[Framheim]]''. Amundsen evitis la pezajn lanajn vestojn uzitajn en la plej fruaj ekspedicioj al Antarkto favore al adoptado de Inuit-stilaj haŭtaĵoj.&lt;ref&gt;Thomas, Henry; Dana Lee Thomas (1972). Living Adventures in Science. Ayer Publishing. pp. 196–201. ISBN 0-8369-2573-4. [https://books.google.es/books?id=FFXyKIa_-vgC&amp;dq=roald+amundsen+story&amp;redir_esc=y] Alirita la 18an de Februaro 2017.&lt;/ref&gt; Dum kelkaj semajnoj ili metis [[Dekonaĵo|deponaĵojn]] laŭ la planata vojo al la Suda Poluso. Entute ili metis 3040 kilogramoj da nutroprovizo kaj ekipaĵo en la [[stokejo]]j.

Uzante [[skio]]jn kaj hundosledojn por transportado, Amundsen kaj siaj homoj kreis stokejojn je 80°, 81° kaj 82° Sude ĉe la Bariero, laŭlonge de linio direktanta suden al la Poluso.&lt;ref&gt;Thomas, Henry; Dana Lee Thomas (1972). Living Adventures in Science. Ayer Publishing. pp. 196–201.&lt;/ref&gt; Amundsen ankaŭ planis mortigi kelkajn hundojn survoje kaj uzi ilin kiel fonto de freŝa viando. Malgranda grupo, komponita de Hjalmar Johansen, Kristian Prestrud kaj Jørgen Stubberud, eliris la 8an de Septembro 1911, sed devis abandoni sian vojon pro ekstremaj temperaturoj. Katastrofa retiriĝo okazigis kverelon ene de la grupo, kaj Amundsen sendis Johansen kaj la aliajn du grupanojn esplori la areon de la [[Lando Reĝo Eduardo la 7-a]] por apartigi ilin el la kerna celo.

Dua klopodo, fare de teamo formita de Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Sverre Hassel, Oscar Wisting, kaj Amundsen, eliris el la baza kampadejo la 19an de Oktobro 1911. Ili uzis kvar sledojn kaj 52 hundojn. Uzante vojon laŭlonge de la antaŭe nekonata [[glaĉero Axel Heiberg]], ili alvenis al la bordo de la [[Polusa altebenaĵo|Polusa Altebenaĵo]] la 21an de Novembro post kvar-taga [[grimpado]]. Kune kun Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Sverre Hassel kaj Oscar Wisting, Amundsen atingis la poluson je la {{daton|14|decembro|1911}}. Tiu kvinopo kun 16 hundoj alvenis al la Poluso (90° 0′ S). Kelkaj fontoj havigas la daton kiel 15a de Decembro. Fram fakte trapasis la [[Internacia datlinio|internacian datlinion]] tuj antaŭ alveni al la Balengolfo, kaj tiele &quot;perdis&quot; unu tagon. Ĉar la okcidenta kaj la orienta [[Hemisfero (geografio)|hemisferoj]] kuniĝas ĉe la Suda Poluso, ambaŭ datoj povas esti konsiderataj ĝustaj, kvankam Amundsen referencas 14an de Decembro, kaj en sia unua telegrafiita informo je sia alveno en [[Hobarto]], kaj en sia pli kompleta rakonto ''The South Pole''.&lt;ref&gt;Huntford (The Last Place on Earth) 1985, p. 511.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amundsen, Vol. I, p. xvii.&lt;/ref&gt; Ili alvenis al la Suda Poluso 33–34 tagojn antaŭ la grupo de Scott. Amundsen nomigis sian sudpolusan kampadejon Polheim, signife &quot;Hejmo de la Poluso.&quot; Amundsen renomigis la Antarktan Altebenaĵon kiel Altebenaĵo de la Reĝo Haakon la 7-a. Ili lasis malgrandan [[tendo]]n kaj [[letero]]n asertante sian atingon, por la okazo ke ili ne estus povintaj reveni sekure al [[Framheim]].

[[Dosiero:Sled dog Obsersten.JPG|eta|Sledhundo Obersten, ĉe [[muzeo]].]]
La teamo revenis fakte al Framheim la 25an de Januaro 1912, kun 11 survivantaj hundoj. Ili faris sian vojon el la [[Antarkta kontinento|kontinento]] kaj al Hobarto, [[Aŭstralio]], kie Amundsen publike anoncis sian sukceson la 7an de Marto 1912. Li telegrafiis tiujn novaĵojn al la [[sponsoro]]j.

La ekspedicio de Amundsen profitis el sia zorgema preparado, bona ekipaĵaro, taŭga vestaĵaro, simpla unuarangaj taskoj, lerta kompreno de hundoj kaj ties regado, kaj la efektiva uzado de skioj. Kontraste al la misfortunoj de la teamo de Scott, la veturado de Amundsen iĝis relative milda kaj sen malbonaj okazaĵoj. Unu el la plej gravaj kialoj por lia sukceso verŝajne estis la uzado de [[sledohundo|hundoj]] por tiri la [[sledo]]jn. Dumvoje li [[Buĉisto|buĉis]] multajn hundojn, kaj tiel ŝparis iom da pezo de nutraĵoj por la hundoj. La buĉitaj hundoj ankaŭ donis freŝan [[viando]]n kaj al la aliaj hundoj kaj al la viroj. La freŝa viando estis grava por malhelpi [[skorbuto]]n.

En propraj vortoj de Amundsen:
{{Citaĵo|Mi povas diri ke tio estis la plej granda faktoro — nome la maniero laŭ kiu la ekspedicio estis ekipita — la maniero laŭ kiu ĉiu malfacilaĵo estis antaŭvidita, kaj antaŭzorgo estis prenitaj por trafi aŭ eviti ilin. Venko atendas tiun kiu havas ĉion en ordo — sorto, diras homoj. Malvenko estas certa por tiu kiu malatentis fari la necesajn antaŭzorgojn antaŭtempe; tio estas nomita malbona sorto.|el ''La Suda Poluso,'' de Roald Amundsen
}}

Amundsen verkis pri sia vojaĝo libron ''La Suda Poluso: Rakonto de la Norvega Antarkta Ekspedicio per la 'Fram,' 1910–12'' (1912).

== Nordorienta Pasejo (1918–20) ==
[[Dosiero:Polarskipet Maud.jpg|eta|La polusa ŝipo ''Maud'' en junio 1918.]]
[[Dosiero:Sevmorput'.jpg|eta|250ra|Nordmara Vojo (ruĝa linio) kompare al la alternativa vojo tra la [[Sueza kanalo]] (blua linio).]]
[[Dosiero:Nome 1900.jpg|eta|250ra|Nome, en Alasko, estis ŝlosila bazo en la oriento de la [[Nordmara Vojo]], en 1900 en tiu foto, du jardekojn antaŭ la ekspedicioj de Amundsen.]]
En 1918, komencis nova ekspedicio de Amundsen pere de nova ŝipo, ''[[Maud (ŝipo)|Maud]]'', kiu daŭris ĝis 1925. ''Maud'' navigis okcidente orienten tra la [[Nordmara Vojo|Nordorienta Pasejo]], nune nomita la ''Norda Vojo'' (1918–20). Kun li en tiu ekspedicio estis [[Oscar Wisting]] kaj [[Helmer Hanssen]], ambaŭ el kiuj jam estis parto de la teamo kiu atingis la Sudan Poluson. Aldone, [[Henrik Lindstrøm]] estis inkludita kiel [[kuiristo]], sed li suferis [[koratako]]n kaj iĝis tiom limigita fizike ke li ne povis partopreni.

La celo de tiu ekspedicio estis esplori la nekonatajn areojn de la [[Arkta Oceano]], tre inspirita de la antaŭa ekspedicio fare de [[Fridtjof Nansen]] pere de la ŝipo ''Fram''. La plano estis navigi laŭlonge de la norda marbordo de [[Siberio]] kaj iri en la glacion pli fore norden kaj orienten ol Nansen estis alveninta. Kontraste al antaŭaj ekspedicioj de Amundsen, oni planis kunporti pli da materialo por [[scienca esplorado]], kaj oni kunportis la [[geofizikisto]]n [[Harald Sverdrup (oceanografo)|Harald Sverdrup]] surŝipe.

La vojaĝo fariĝis laŭ nordorienta direkto ĉe la [[Karaa Maro]]. Amundsen planis enfrostigi la ''Maud'' en la [[Arkto|polusa glacitavolo]] kaj derivi al Norda Poluso (kiel Nansen estis farinta per la ''Fram''), kaj li faris tion ĉe la [[Kabo Ĉeljuskin]]. Sed, la glacio iĝis tiom dika ke la ŝipo ne kapablis elrompiĝi, kvankam ĝi estis desegnita por tia veturado en forta glacio. En Septembro 1919, la ŝipanaro sukcesis liberigi la ŝipon el la frosto, sed ĝi frostiĝis denove post dekunu tagoj ie inter la [[Novsiberiaj Insuloj]] kaj la [[Vrangela Insulo de Siberio|Vrangela Insulo]].

Dum tiu tempo, Amundsen partoprenis malmulte en la laboro ekstere, kia la sledado kaj la [[ĉasado]], ĉar li estis suferinta nombrajn vundojn. Li havis rompitan [[brako]]n kaj estis estinta atakita de [[Polusa urso|polusaj ursoj]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://faculty.washington.edu/karpoff/Research/Amundsen.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-02-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130520123322/http://faculty.washington.edu/karpoff/Research/Amundsen.pdf |arkivdato=2013-05-20 }}&lt;/ref&gt; Hanssen kaj Wisting, kun du aliaj homoj, entreprenis ekspedicion per hundosledoj al [[Nome (Alasko)]], pli ol {{nombro|1000}} kilometrojn fore. Sed ili trovis, ke la glacio ne estis sufiĉe frostigita kaj solida en la [[Beringa Markolo]], kaj ĝi ne povis esti trapasata. Ili sendis telegramon el [[Anadir]] en plej nordorienta Siberio por signali sian lokon.

Post du vintroj frostigita en la glacio, sen esti atinginta la celon aliri al la Norda Poluso, Amundsen decidis iri al Nome en [[Alasko]] por ripari la ŝipon kaj aĉeti provizojn. Kelkaj el la ŝipanoj kiuj surteriĝis tie, inklude Hanssen, ne revenis ĝustatempe al la ŝipo. Amundsen konsideris Hanssen kiel rompinto de la kontrakto, kaj maldungis lin el la ŝipanaro.

Dum la tria vintro, ''Maud'' estis frostigita en la okcidento de la Beringa Markolo. Ĝi finfine liberiĝis kaj la ekspedicio navigis suden, ĝis atingo de [[Seatlo]], en la [[Pacifika nordokcidento|Pacifika Nordokcidento]] de [[Usono]] en 1921 por novaj [[Riparado|riparoj]]. Amundsen revenis al Norvegio, ĉar li bezonis ordigi siajn financojn. Li kunportis du indiĝenajn junulinojn, nome la adoptita kvar-jaraĝa Kakonita kaj ŝia kunulino Camilla. Kiam Amundsen [[Bankroto|bankrotis]] du jarojn poste, tamen, li resendis la junulinojn por ke ili estu zorgitaj de la patro de Camilla, kiu loĝis en orienta Rusio.&lt;ref name=&quot;Amundsen adoption&quot; &gt;Vidu Roald Amundsen, Store Norske Leksikon. [https://nbl.snl.no/Roald_Amundsen] norvege Alirita la 17an de Februaro 2017.&lt;/ref&gt;

En Junio 1922, Amundsen revenis al ''Maud'', kiu estis renaviginta al Nome. Li decidis ŝanĝi el la planita perŝipa ekspedicio al aviadila, kaj aranĝis la luadon de [[aviadilo]]. Li dividis la ekspedician teamon en du: unu parto estis vintrumonta kaj preparonta por klopodo flugi super la poluso. Tio parto estis estrita de Amundsen mem. La dua teamo per la ŝipo ''Maud'', sub estreco de Wisting, estis pluigonta la originan planon aliri al la Norda Poluso sur la glacio. La ŝipo drivis en la glacio dum tri jaroj oriente de la Novaj Siberiaj Insuloj, kaj neniam atingis la Nordan Poluson. Ĝi estis finfine kaptita de la [[Prunto|pruntintoj]] de Amundsen kiel garantio pri la enorma [[ŝuldo]].

Ankaŭ la klopodo flugi super la Poluso malsukcesis. Amundsen kaj [[Oskar Omdal]], de la [[Reĝa Ŝiparmeo|Reĝa Norvega Ŝiparmeo]], klopodis flugi el [[Wainwright]] (Alasko), al [[Spicbergo]], Norvegio, tra la Norda Poluso. Kiam la aviadilo estis damaĝita, ili abandonis la veturon. Por akiri aldonajn fondusojn, Amundsen veturis tra Usono en 1924 por prelega turneo.

Kvankam li ne kapablis atingi la Nordan Poluson, la sciencaj rezultoj de la ekspedicio, ĉefe la laboro de Sverdrup, montriĝis de konsiderinda valoro. Multaj el tiuj zorge kolektitaj sciencaj informoj perdiĝis dum la mistere katastrofa vojaĝo de Peter Tessem kaj Paul Knutsen, du teamanoj senditaj al misio fare de Amundsen. La sciencaj materialoj estis poste rekuperitaj de la rusia sciencisto [[Nikolaj Urvancev]] el kie ili estis abandonitaj en la bordoj de la [[Karaa Maro]].&lt;ref name=&quot;Barr1919&quot; &gt;Barr, William (1919). The Last Journey of Peter Tessem and Paul Knutsen.&lt;/ref&gt;

== La Norda Poluso ==
[[Dosiero:Roald Amundsen Svalbard 1925.jpg|eta|Roald Amundsen ein Svalbardo, 1925.]]
En [[1925]] Amundsen provis atingi la Nordan Poluson per du [[hidroplano]]j [[Dornier]] Do J nome N-24 kaj N-25, akompanata de [[Lincoln Ellsworth]], la [[piloto]] [[Hjalmar Riiser-Larsen]], kaj tri aliaj teamanoj. La [[21-an de majo]] ili ekflugis de [[Svalbardo]]. Ili surteriĝis je 87° 44' norde (pli norde ol iam ajn antaŭe), sed ekflugi denove estis tre malfacila. Unu el la hidroplanoj (la N-24) difektiĝis, kaj ili devis forlasi ĝin. La aviadiloj surteriĝis kelkajn mejlojn aparte sen radiokontakto; tamen la teamanoj sukcesis reunuiĝi. Amundsen kaj liaj teamanoj laboris dum pli ol tri semajnoj por purigi vojon por elflugi el la glacio. Ili ŝovelis 600 tunojn de glacio dum ili konsumis nur unu funton (400 g) de manĝoracio ĉiutage. Finfine, ses teamanoj eniris en la N-25. En rimarkinda heroaĵo, Riiser-Larsen ekflugis, kaj je la [[15-an de junio]] ili sukcesis reflugi kun ĉiuj ses anoj kaj reveni al Svalbardo. Ili revenis triumfe kiam ĉiuj missupozis ke ili estis perdiĝintaj porĉiame.

En [[1926]] Amundsen, la [[Italio|itala]] [[generalo]] kaj [[Aeronaŭtiko|aeronaŭtika]] [[inĝeniero]] [[Umberto Nobile]] kaj 15 aliaj homoj (inter kiuj estis Ellsworth, Riiser-Larsen, Oscar Wisting, kaj itala teamo estre de Nobile) faris unuan ekspedician trapasadon de la Arkto per [[aerŝipo]], kiu de [[Spicbergo]] iris al [[Alasko]], superflugante la nordan poluson. Ili eliris la [[11-a de majo]] 1926 kaj surteriĝis en Alasko du tagojn poste. Sian aerŝipon ili nomis ''Norge'' (Norvegio). La tri antaŭaj postuloj esti alvenintaj al la Norda Poluso: nome [[Frederick Cook]] en 1908; [[Robert Peary]] en 1909; kaj [[Richard E. Byrd]] en 1926 (ĝuste kelkajn tagojn antaŭ la aerŝipo ''Norge'') estas ĉiuj subdispute, ĉar estis aŭ de dubinda akurateco aŭ de rekta [[fraŭdo]].&lt;ref name=&quot;Henderson2005&quot;&gt;Henderson, Bruce (2005). True North: Peary, Cook, and the Race to the Pole. W. W. Norton and Company. ISBN 0-393-32738-8. OCLC 63397177.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rawlins2000&quot; &gt;Rawlins, Dennis (January 2000). &quot;Byrd's Heroic 1926 Flight &amp; Its Faked Last Leg&quot; (PDF). DIO, the International Journal of Scientific History. 10: 69–76; ankaŭ paĝoj 54, 84–88, 99, 105. ISSN 1041-5440. [http://www.dioi.org/vols/wa0.pdf] Alirita la 19an de Februaro 2017.&lt;/ref&gt; Se tiuj postuloj evidentiĝas kiel falsaj, la teamanoj de ''Norge'' estus la unuaj certigitaj esploristoj kiuj estus atingintaj la Nordan Poluson. Se la ekspedicio de ''Norge'' estis la unua al la Norda Polsuo, Amundsen kaj Oscar Wisting estus estintaj la unuaj homoj kiuj atingis ambaŭ geografiajn polusojn, surgrunde aŭ aere.

== Sav-ekspedicio por Nobile 1928 ==
[[Dosiero:NyAlesundAmundsenNorthPoleHotel.jpg|eta|Monumento al Amundsen en [[Ny-Ålesund]], [[Svalbardo]], Norvegio.]]
En [[1928]] Nobile ekiris al plia ekspedicio nordpolusa en aerŝipo ''Italia'' (Italio). Kiam Amundsen aŭdis, ke la ekspedicio akcidentis reveninte el la Norda Poluso, li organizis sav-ekspedicion en [[aviadilo]], kiu tamen neniam estis retrovita. Amundsen malaperis kun kvin teamanoj la 18an de Junio 1928 dum ili flugis en savmisio en la Arkto. Lia teamo estis komponita de la norvega piloto [[Leif Dietrichson]], la franca piloto [[René Guilbaud]], kaj tri aliaj francoj. Poste, [[Flugilo|flugil]]-[[Fosilo|flosilo]] kaj benzinujo el la franca [[flugboato]] de Amundsen nome [[Latham 47]], kiu estis adaptita kiel anstataŭa flugil-flosilo, estis trovitaj ĉe la marbordo de [[Tromsø]]. Oni supozas ke la aviadilo akcidentis en [[nebulo]] en la [[Barenca Maro]], kaj ke Amundsen kaj liaj teamanoj mortiĝis en la akcidento, aŭ tuj poste. La serĉado por Amundsen kaj la teamo estis farita en Septembro 1928 fare de la Norvega Registaro kaj la korpoj neniam estis trovitaj.

En 2004 kaj fine de Aŭgusto 2009, la Reĝa Norvega Ŝiparmeo uzis senhoman [[submarŝipo]]n ''Hugin 1000'' por serĉadi la [[vrako]]n de la aviadilo de Amundsen. La serĉado fokusiĝis al areo de 100&amp;nbsp;km² de la margrundo, kaj tio estis filmita de la germana produktora kompanio ContextTV.&lt;ref name=&quot;Rincon&quot; &gt;Rincon, Paul (24a de Aŭgusto 2009). &quot;BBC&quot;. BBC News. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8214237.stm] Alirita la 19an de Februaro 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;searchforamundsen&quot; &gt;&quot;Search for Amundsen&quot;. Arkivita el la originalo en la 8a de Januaro 2010. [https://web.archive.org/web/20100108014805/http://www.searchforamundsen.com/cms/] Alirita la 19an de Februaro 2017.&lt;/ref&gt; Ili trovis nenion el la flugo de Amundsen.

== Amundsen en estonteco ==
Nombraj lokoj estis nomigitaj laŭ Amundsen:[[Dosiero:Amundsen-scott-south pole station 2007.jpg|eta|La [[Polusa stacio Amundsen-Scott]] en Antarkto.]]
* La [[Polusa stacio Amundsen-Scott]] nome internacia esplora stacio ĉe la suda poluso portas la nomon de Amundsen kaj de lia rivalo Scott.
* [[Maro Amundsen]], nome parto de la maro ĉirkaŭ [[Antarkto]] estas nomita laŭ Amundsen.
* [[Glaĉero Amundsen]], en Antarkto.
* [[Golfo Amundsen]], en Antarkto.
* [[Monto Amundsen]], en Antarkto.
* [[Golfo Amundsen (Arkto)|Golfo Amundsen]], ĉe la Arkta Oceano, ĉe la marbordo de la [[Nordokcidentaj Teritorioj]] en Kanado (separanta [[Banks-insulo]]n kaj la okcidentajn partojn de Viktoria Insulo el la ĉeftero).
* Granda [[Alfrapa kratero|kratero]] ĉe la suda poluso de la [[Luno]] estas nomita Amundsen.

Krome la verkisto [[Roald Dahl]] estis tiel nomita laŭ Amundsen.

== Verkoj de Amundsen ==
* ''Nordvestpassagen'', 2-vol, 1907. Tradukita kiel ''[http://www.wdl.org/en/item/7316/ The North-West Passage: Being the Record of a Voyage of Exploration of the ship &quot;Gjøa&quot; 1903–1907] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150113004847/http://www.wdl.org/en/item/7316/ |date=2015-01-13 }},'' 1908.
* ''Sydpolen'', 2-vol, 1912. Tradukita kiel ''The South Pole: An Account of the Norwegian Antarctic Expedition in the &quot;Fram,&quot; 1910–1912,'' Tradukita de A. G. Chater, 1912.
* ''Nordostpassagen. Maudfærden langs Asiens kyst 1918–1920''. H. U. Sverdrups ophold blandt tsjuktsjerne. Godfred Hansens depotekspedition 1919–1920. Gyldendal, Kristiania 1921.
* ''Gjennem luften til 88° Nord'' (de Roald Amundsen, Lincoln Ellsworth kaj aliaj membroj de la ekspedicio, 1925). Tradukita kiel ''Our Polar Flight: The Amundsen-Ellsworth Polar Flight'', 1925; ankaŭ kiel ''My Polar Flight'', 1925.
* ''Den første flukt over polhavet'', kun Lincoln Ellsworth kaj aliaj, 1926. Tradukita kiel ''The First Flight Across the Polar Sea'', 1927; ankaŭ kiel ''The First Crossing of the Polar Sea'', 1927.
* ''Mitt liv som polarforsker'', 1927. Tradukita kiel ''My Life as an Explorer'', 1927.

== Portretoj ==
&lt;gallery heights=&quot;250&quot; widths=&quot;170&quot;&gt;
Amundsenboy.jpg|kiel knabo, 1875
Portrett av Roald Amundsen crop.jpg|1899
Nlc_amundsen.jpg|nnFile:Amundsen2.jpg|1908
Amundsen-in-ice.jpg|1909
Roald Amundsen2.jpg|Nordpolusa ekspedicio, 1920
&lt;/gallery&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;gallery heights=&quot;170&quot; widths=&quot;280&quot;&gt;
Roald_Engelbregt_Gravning_Amundsen_(4727306129).jpg|1920
Amundsen2.jpg|Nekonata dato
&lt;/gallery&gt;

== Mapoj ==
&lt;gallery heights=&quot;360&quot; widths=&quot;360&quot;&gt;
Amundsen Map 1 ru.png|Pasado en 1903 nordokcidenten kaj en 1918 nordorienten
Aan de Zuidpool - p1913-108.gif|eta|1911, Sudpolusa ekspedicio
&lt;/gallery&gt;

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
RoaldAmundsen.JPG|Roald Amundsen
Amundsen in fur skins.jpg|Roald Amundsen
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Fram]]
* [[Fridtjof Nansen]]

== Bibliografio ==
=== En la angla ===
* Amundsen, Roald; Nilsen, Thorvald; Prestrud, Kristian (1976) [1912]. ''The South Pole: An Account of the Norwegian expedition in the Fram'', 1910–12 (volumoj I kaj II). Tradukita de Chater, A.G. Londono: C. Hurst &amp; Company. ISBN 0-903983-47-8. Unuafoje publikigita en 1912 de John Murray, Londono.
* Barczewski, Stephanie (2007). ''Antarctic Destinies: Scott, Shackleton and the Changing Face of Heroism''. Londono kaj Novjorko: Hambledon Continuum. ISBN 978-1-84725-192-3.
* Tor Bomann-Larsen, ''Roald Amundsen, a full biography'', 2006, ISBN 0-7509-4343-2
* Stephen Bown, ''The Last Viking – The Life of Roald Amundsen: conqueror of the South Pole'', Aurum Press Ltd, Londono, 2012, ISBN 978-1-84513-844-8
* Cherry-Garrard, Apsley (1970) [1922]. ''The Worst Journey in the World''. Londono: [[Penguin Books]]. ISBN 0-14-009501-2. Unuafoje publikigita en 1922 de Chatto kaj Windus, Londono.
* Crane, David (2005). ''Scott of the Antarctic''. Londono: ''[[HarperCollins]]''. ISBN 978-0-00-715068-7.
* Hugo Decleir, ''Roald Amundsen's Belgica Diary. The first Scientific Expedition to the Antarctic'', Bluntisham Books, Erskine Press.
* Fairley, T.C. (1959). Sverdrup's Arctic Adventures''. Londono: Longmans. OCLC 732299190.''
* Fleming, Fergus (2002). ''Ninety Degrees North''. Londono: Granta Books. ISBN 1-86207-535-2.
* Hamre, Ivar (novembro 1933). ''The Japanese South Polar Expedition of 1911–1912: A Little-Known Episode in Antarctic Exploration''. En ''The Geographical Journal''. 82 (5): 411–423. doi:10.2307/1786962. JSTOR 1786962. (necesas abono) [http://www.jstor.org/stable/1786962?origin=crossref&amp;seq=1#page_scan_tab_contents] Alirita la 18-an de februaro 2017.
* Herbert, Wally (1989). ''The Noose of Laurels''. Londono: Hodder &amp; Stoughton. ISBN 0-340-41276-3.
* Roland Huntford, ''The Last Place on Earth: Scott and Amundsen's Race to the South Pole'', 1979.
* Huntford, Roland (1979). ''Scott and Amundsen''. Londono: Hodder and Stoughton. ISBN 0-340-19565-7.
* Huntford, Roland (1985). ''Shackleton''. Londono: Hodder &amp; Stoughton. ISBN 0-340-25007-0.
* Huntford, Roland (2001). ''Nansen''. Londono: Abacus. ISBN 0-349-11492-7.
* Jones, Max (2003). ''The Last Great Quest''. Oksfordo: ''[[Oxford University Press]]''. ISBN 0-19-280483-9.
* Rainer-K. Langner, ''Scott and Amundsen – Duel in the Ice'', Haus Publishing, Londono, 2007, ISBN 978-1-905791-08-8
* MacPhee, Ross (2010). ''Race to the end: Amundsen, Scott, and the attainment of the South Pole''. Novjorko kaj Londono: Sterling Innovation. ISBN 978-1-4027-7029-6.
* Maxtone-Graham, John (2000). ''Safe Return Doubtful: The Heroic Age of Polar Exploration''. Londono: Constable. ISBN 0-09-480330-7.
* Nansen, Fridtjof (1897). ''Farthest North'', Volume I. Londono: Archibald Constable &amp; Co. OCLC 499726131.
* Preston, Diana (1999). ''A First Rate Tragedy''. Londono: Constable. ISBN 0-09-479530-4.
* Riffenburgh, Beau (2005). ''&quot;Nimrod&quot;: the Extraordinary Story of Shackleton's First Expedition''. Londono: Bloomsbury Publishing. ISBN 0-7475-7253-4.
* Scott, J.M. (1971). ''Fridtjof Nansen.'' Sheridan, Oregono: Heron Books. OCLC 143929.
* Solomon, Susan (2001). ''The Coldest March: Scott's Fatal Antarctic Expedition.'' [[New Haven (Konektikuto)|New Haven]], Konektikuto: Yale University Press. ISBN 0-300-09921-5.
* Turley, Charles (1935). ''Roald Amundsen, explorer''. Londono: Methuen. OCLC 3331281.

=== En la franca ===
* [[Stefan Zweig]], Les Très Riches Heures de l'humanité, Aŭstrio, 1920-aj jaroj.
* Brigitte Lozerec'h, Sir Ernest Shackleton : Grandeur et endurance d’un explorateur, Le Rocher, 2004 (ISBN 2268048314)
* Pierre Marc, Le Tombeau des glaces, duel mortel pour le pôle, Dorval Editions, coll. « Grandes aventures polaires », 2011, 226 p. (ISBN 978-2351071021)
* Édouard Peisson: Pôles. L'étonnante aventure de Roald Amundsen. Editions Bernard Grasset, Paris 1952.

=== En la germana ===
* Beau Riffenburgh: Nimrod. (Übersetzt von Sebastian Vogel). Berlin Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-8270-0530-2.
* Edouard Calic: Kapitän Amundsen. Hinstorff, Rostock 1961.
* Ursula Weil kaj Otto Weil: Roald Amundsen. Brockhaus, Leipzig 1973.
* Hans-Otto Meissner: Mein Leben für die weiße Wildnis. Die Expeditionen des Roald Amundsen. Cotta, Stuttgart 1971; Neuauflage: Klett, Stuttgart 1982, ISBN 3-12-920043-6.
* Heinrich Fischer: Amundsen am Südpol. Bayerischer Rundfunk, München 1989.
* Detlef Brennecke: Roald Amundsen. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1995, ISBN 3-499-50518-5.
* Roland Huntford: Scott &amp; Amundsen. Heyne, München 2000, ISBN 3-453-17790-8.
* Rainer-K. Langner: Duell im ewigen Eis. Fischer, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-14908-8.

=== En la norvega ===
* Odd Arnesen. Roald Amundsen som han var. Oslo 1929.
* Tor Bomann-Larsen. Roald Amundsen en biografi. Oslo, 2003. ISBN 82-02-22519-1.
* Roland Huntford. Scott og Amundsen Oslo 1982, ISBN 82-03-10819-9 (hovedkilde for artikkelen).
* Ragnar Kvam jr. Den tredje mann. Beretningen om Hjalmar Johansen. Gyldendal, 1997.
* Susan Barr og Jan Ove Ekeberg Roald Amundsen, Tidenes polfarer, J. M. Stenersens forlag 2005, ISBN 8272013622.
* Alexander Wisting Roald Amundsen det største eventyret – en biografi 2011 ISBN 978-82-489-1111-1.

{{Projektoj|q=Roald Amundsen}}

== Fontoj ==
* Amundsen, Roald; Nilsen, Thorvald; Prestrud, Kristian; Chater, A.G. (tr.) (1976) [1912]. The South Pole: An Account of the Norwegian expedition in the Fram, 1910–12 (Volumoj I kaj II). London: C. Hurst &amp; Company. ISBN 0-903983-47-8. Unuafoje publikigita en 1912 de John Murray, London.
* Huntford, Roland (1985). The Last Place on Earth. London and Sydney: Pan Books. ISBN 0-330-28816-4.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://odin.dep.no/odin/engelsk/norway/history/032005-990461/index-dok000-b-n-a.html Mallonga biografio el la Norvega Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj]
* [http://etext.library.adelaide.edu.au/a/amundsen_r/southpole Traduko de Arthur G. Chater en 1912 de la verko ''The South Pole'' ]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://mymultimedia.narod.ru/biogr/amundsen/am.htm ruse: Руаль Амундсен]
* [http://www.norge.ru/history/raylamyndsen.html ruse: Вся Норвегия на русском. Покоритель Южного полюса Руаль Амундсен.]{{404|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://travel.norge.ru] Путешествия по местам Амундсена в Норвегии.

* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Roald Amundsen|revizio=724389846}}
{{Bibliotekoj}}
{{Havenda artikolo}}
{{Elstara}}
{{ADLS|2017|13}} &lt;!-- kaj de semajno 14 --&gt;

[[Kategorio:Norda Poluso]]
[[Kategorio:Suda Poluso]]
[[Kategorio:Esploristoj]]
[[Kategorio:Roald Amundsen]]</text>
      <sha1>isvi37it9lys1v4siej04tixkznm1bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Situaciista Internacio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28637</id>
    <revision>
      <id>9393549</id>
      <parentid>9256239</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14017" sha1="2osaigpayb9vm2z7dc785tnqw2nh2rs" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Situazionisti.gif|eta|La fondintoj de la Situaciisma Internacio en Cosio di Arroscia, en aprilo 1957. De maldekstre dekstren: [[Pinot Gallizio]], [[Piero Simondo]], [[Elena Verrone]], [[Michèle Bernstein]], [[Guy Debord]], [[Asger Jorn]] kaj [[Walter Olmo]]]]
'''Situaciista Internacio''' (&quot;''Internationale situationniste''&quot; en la franca) estis kultura kaj revolucia movado ekzistinta de [[1957]] ĝis [[1972]] en kelkaj okcidentaj landoj (interalie [[Francio]], [[Italio]], [[Germanio]], [[Usono]]...). La plej elstaraj membroj kaj teoriistoj estis [[Guy Debord]] kaj [[Raoul Vaneigem]]. Sub la sama titolo, la grupo eldonis franclingvan revuon en 12 numeroj inter [[1958]] kaj [[1969]], per kiu ili diskonigis siajn kritikojn kaj teoriojn. Kvankam malmultaj -- ĉirkaŭ 70 individuoj aliĝis al la movado dum ĝia tuta ekzistado -- iliaj ideoj lasis profundan kaj daŭran markon sur la revolucia movado pro sia originaleco kaj radikaleco.

Inter [[marksismo]] kaj [[anarkiismo]], la situaciista kritiko celis preterpasi la klassocion kiel subprememan sistemon, kaj batali kontraŭ la ideologia sistemo de la okcidenta civilizacio : la moderneco. La situaciistoj elpensis tre proprajn stilon kaj tonon, miksante provokadon, kelkfoje insulton, kaj la teknikon de &quot;devojigo&quot;. La devojigo konsistas en reuzi banalan bildon, plejofte el bildstrio, ŝanĝante ĝian signifon per la aldono de politika mesaĝo.

La situaciista influo kulminis dum la tumultoj de [[Majo 1968]], kie ili partoprenis la movadon de okupado.

== Disvolviĝo de ''Situaciista Internacio'' ==
=== De kritiko de la arto... (1957-1962) ===
[[Dosiero:Asger_Jorn_(1963)_by_Erling_Mandelmann.jpg|eta|Dana pentristo, skulptisto, ceramika artisto, kaj verkinto Asger Jorn, fondmembro de la Situaciisto-Internacio.]]
La periodon de aktiveco de Situaciista Internacio (SI) oni povas dividi en du ĉefaj partoj : en la unua, la grupo rolas kiel arta avangardo kiu ellaboras kritikon de la arto ; en la dua, ĝi koncentriĝas ĉirkaŭ politika [[kontraŭkapitalismo|kritiko de la moderna kapitalismo]].

La kreiĝo de SI en [[1957]] rezultis el la kunfandiĝo de tri avangardaj grupoj : ''Internacia Movado por Imagisma Bauhaus'', ''Psikogeografia Komitato de Londono'' kaj, precipe, ''[[Literista Internacio]]'' kiu jam aktivis en la [[1950-aj jaroj]] ĉirkaŭ [[Guy Debord]]. Situaciista Internacio ankaŭ kalkulis en si kelkajn eksmembrojn de la artista grupo [[KOBRA]] (interalie [[Constant Nieuwenhuys|Constant]] kaj [[Asger Jorn]]). Tiuj grupoj renkontiĝis kiel novaj avangardoj dezirantaj preterpasi la arton, post la malsukceso de la pasintaj avangardoj ([[Dada|dadaistoj]], [[superrealismo|superrealistoj]] kaj [[Literismo|literistoj]]) kiuj velkis aŭ montriĝis nesufiĉaj.

Dum la fondkonferenco de SI, [[Guy Debord]] difinis la modon de organiziĝo kaj agado de la nova movado, prezentante ''Raporton pri la konstruado de situacioj''. Li klarigis ke la centra ideo estas &quot;la konstruado de situacioj, t.e. la konkreta konstruado de momentaj etosoj de la vivo&quot;. Alivorte, la situaciistoj postulis la rekapton de ĉies vivo fare de ĉiuj. De tiu koncepto de ''situacio'' devenas la vorto ''situaciista'', difinita jene : &quot;kiu rilatas al la teorio aŭ al la praktika agado de konstruo de situacioj&quot;. Estas situaciisto tiu, kiu klopodas konstrui situaciojn.

Ilia unua zorgo estis realigi praktikon de preterpaso de la arto. La arto, kiun ili kritikas estas la arto-objekto ; al tia arto ili kontraŭmetas la arto realigita en ĉiuj aspektoj de la vivo. La situaciistoj pensas, kiel diris antaŭe [[Marcel Duchamp]] : &quot;la arto ekvivos, kiam la lasta artisto mortos&quot;. Ĉesinte esti apartigita kampo, ĝi realiĝos en la ĉiutaga vivo.

=== ...al kritiko de la socio (1962-1972) ===
La situaciistoj tamen opiniis, ke tia preterpaso de la arto unue supozas preterpason de la moderna [[kapitalismo]] kun ties novaj formoj de subpremo. Pro tio la grupo emis doni pli kaj pli gravan lokon al la postulo de totala revolucio. Ekde [[1962]] komenciĝis dua periodo, kie la grupo iom postlasis la arton, kaj plene dediĉis sin al la ellaborado de revolucia kritiko -- kiu jam ĉeestis dekomence.

Sur vojo al la totala revolucio, la situaciistoj akre kritikadis la klasikajn maldekstrajn branĉojn : [[socialismo|socialdemokratiismo]], [[stalinismo]], [[trockiismo]], [[leninismo]], [[anarkiismo]]... taksataj kiel almenaŭ kontraŭrevoluciaj. Eĉ kelkaj radikalaj revuoj antaŭe proksimaj de ili (&quot;Argumentoj&quot;, &quot;[[Socialismo aŭ barbareco]]&quot;...) ne eskapis el la situaciista polemiko.

Iu evento permesis en [[1965]] disaŭdigi pri la situaciistoj, kvankam iom manke de iliaj ideoj. Kelkaj studentoj de la universitato de Strasburgo kontaktis la Parizajn situaciistojn, kaj informis ilin pri la eblo ekkontroli la tiean lokan sekcion de la ĉefa studenta sindikato en Francio (UNEF). Profitante el la situacio (!), ili utiligis la kason por presigi 10.000 ekzempleroj de broŝuro, kiujn ili poste disdonadis senpage tra la tuta universitato. Verkita por la okazo kaj pagita ruinigante la kason de la Strasburga UNEF-sekcio, la broŝuro akre atakis... la studentaron kaj ties sindikatojn, konsiderataj kiel defendantoj de kapitalismo aranĝita por oferi al ili lokon de servisto. La broŝuro, titolita ''Pri la mizero en studenta medio'', ankaŭ instigis al la detruo de la universitatoj kaj al proleta revolucio. La afero provokis tra la tuta lando skandalon, kiu profitos al la situaciistoj per la diskonigo de iliaj ideoj.

La jaron [[1967]], estis eldonitaj la verkoj de du el la plej elstaraj situaciistoj. ''[[La socio de la spektaklo]]'', de [[Guy Debord]], estas prezentata de sia verkinto jene : &quot;[...] mi volis ke Situaciista Internacio havu teorilibron. S.I. estis tiam la ekstremista grupo kiu la plej multon faris por revenigi la revolucian protestadon en la modernan socion ; kaj facilis vidi ke tiu grupo, jam trudinta sian venkon en la kampo de la teoria kritiko, kaj daŭriganta ĝin en tiu de la praktika [[agitado]], tiam proksimiĝis al la kulmina punkto de sia historia agado. Necesis do, ke tia libro ĉeestu en la tumultoj kiuj baldaŭ venos kaj kiuj poste transdonos ĝin al la vasta sekvo kiun ili ne povos manki malfermi&quot; (Antaŭparolo de la kvara itala eldono de ''la Socio de la spektaklo'', [[1979]]). La ''Traktaĵo pri bonvivo-scio por uzo de la junaj generacioj'' de [[Raoul Vaneigem]] estas la dua ĉefa verko el situaciista inspiro. Ambaŭ libroj sintezigas la situaciistan teorion, sed konservas sian personecon kaj la apartajn vidpunktojn de siaj aŭtoroj. Ili anoncis kaj influis la baldaŭ venontajn eventojn de [[majo 1968]].

=== Kulmino kaj dissolviĝo ===
La ribelo de la studentoj en Parizo, dum la monato de majo 1968, signis la kulminon de la situaciista influo. Dum la tumultoj, la situaciistoj engaĝiĝis flanke de grupo de radikalaj studentoj (la ''Raĝuloj'') en la okupadmovado. Ili admonis &quot;okupi ĉiujn uzinojn en Francio kaj formi laboristajn konsiliojn&quot;. Kvankam iom disvastigitaj, la admonoj de la situaciistoj ne estis sekvitaj kaj la tumultoj velkis dum la monato de junio.

Tiu lasta intensa epizodo markis la komenciĝon de la fino por S.I. La movado iom post iom dislikiĝis, pro la ekskludoj aŭ la demisioj de siaj membroj. Finfine, en [[1972]], la grupo ŝrinkis je 2 personoj ([[Guy Debord]] kaj la italo [[Gianfranco Sanguinetti]]), kiuj decidis ĝian dissolviĝon.

== La situaciista kritiko ==
Kio estas situaciismo? Fakte, tiun vorton &quot;situaciismo&quot; rifuzis la situaciistoj, ĉar ilia movado konsideris sin kontraŭideologia. Dum la konstruado de situacioj estas konkreta kaj objektiva praktiko, la vorto &quot;situaciismo&quot; supozas la ekziston de doktrino pri tia praktiko. Al la ideologioj, la situaciistoj kontraŭmetis la revolucian ''teorion''.

Situaciista Internacio estis grupo inspirita de [[Markso]] sed kontraŭleninisma. Ĝi apartenis al la tendencoj de la [[konsiliismo|konsilikomunismo]], kaj heredis el la pensoj de [[Roza Luksemburg]], [[Anton Pannekoek]], kaj [[György Lukács]]. Inter la ĉefaj fontoj kiuj inspiris la situaciistojn, ankaŭ troviĝis la filozofo [[Henri Lefebvre]], kiu amikiĝis kun DEBORD dum la [[1950-aj jaroj]] antaŭ ol ambaŭ homoj rompis, kaj la grupo &quot;[[Socialismo aŭ barbareco]]&quot; ĉirkaŭ [[Cornelius Castoriadis]].

=== La revolucio de la ĉiutaga vivo ===
La fundamenta celo estas la revolucia batalo kontraŭ la [[ŝtato]] kaj la [[kapitalismo]], por (kaj ''per'') la starigo de laboristaj konsilioj (''rekta demokratio'') kaj la forigo de ĉia komerca rilato (''[[komunismo]]''). La situaciistoj ankaŭ postulas la revolucion de la ĉiutaga vivo, projekto liberecana kaj hedonisma resumebla per la instigaĵo : &quot;ni ĝuu sen katenoj !&quot; Tia revolucio necesas kelkajn esencajn kondiĉojn :

* abolicio de la ''spektaklo'' kiel [[socia rilato]]. Tiu ĉi koncepto de &quot;spektaklo&quot; estas centra en la situaciista kritiko. Ĝin uzis, la unua, [[Karl Marx]] kun la signifo de ago, al kiu la homoj ne plu partoprenas.

* la plena partoprenado fare de la individuoj (rifuzo de la reprezentado).

* la rekta komunikado (rifuzo de la perantoj).

* la realiĝo kaj disvolviĝo de la individuo (kontraŭ ĝia alienado).

* la abolicio de la laboro kiel alieno kaj kiel apartigita agado. Tion resumas la instigaĵo : &quot;neniam laboru !&quot;

* la rifuzo de ĉia okupiĝo apartigita de la ĉiutaga vivo. La situaciistoj postulas la reunuigon de ĉiuj homaj agadoj, kaj la finon de la apartigo de la laboro disde la libertempo. La agado de produkto ne estu distingata el la individuaj disvolviĝo, libertempo kaj seksovivo.

=== La spektaklo ===
La nocio de ''spektaklo'' meritas klarigojn. Tiu koncepto estas la centra elemento de la penso de [[Guy Debord]]. Al la verkinto mem de ''la Socio de la spektaklo'', la koncepto havas plurajn signifojn. La spektaklo unue estas la modernaj propagandiloj de la kapitalismo, sed ĝi ankaŭ estas &quot;socia rilato komunikita per bildoj&quot;. Ĝi estas la religio de la varo, aperinta kun la konsumadosocio en la jaroj 1930aj.

[[Guy Debord]] distingas du formojn de spektaklo : la ''koncentrigita'' spektakleco de la totalismaj socioj (precipe la ŝtatkapitalismo de la orienta soveta kampo), kaj la ''disetendigita'' spektakleco de la liberalaj socioj. Dum en la sovetaj landoj la spektaklo koncentriĝis ĉirkaŭ la persono de la diktatoro (Stalino kaj liaj heredintoj), en la okcidentaj liberalaj landoj la spektaklo prezentiĝas malkoncentrigita en la formo de varoj, kiuj entenas la tutan propagandon de la kapitalisma ideologio.

Iom poste, en 1987, [[Guy Debord]] publikigis ''Komentojn pri la socio de la spektaklo'', kie li konfirmis sian kritikon, nur aldonante unu modifon : li konstatas, ke dum la jaroj 1980aj la spektaklo disetendiĝis ĉien, ĉar ĉiuj sociaj rilatoj emas fariĝi komercaj rilatoj. Ambaŭ formoj de spektaklo kunfandiĝis en nova : la ''integrigita'' spektakleco, kiu superregas la tutan mondon.

=== La rifuzo de ĉiaj ideologioj ===
La situaciistoj konsideras ĉiujn klasikajn branĉojn de la laborista movado (socialdemokratiismo, leninismo, stalinismo, trockiismo, anarkiismo...) kiel &quot;ideologiojn&quot;. Per ideologio ili difinas idearon, kiuj laŭ ili disiĝis disde la praktika realo kaj ŝtoniĝis, senkapablaj evolui. Ideologio, morta kaj fiksa, kontraŭiĝas al la &quot;teorio&quot;, neniam finita, kiu pliriĉiĝas el la konkreta praktiko (la sukcesoj kaj fiaskoj de la laborista movado). Ideologio povas reprezenti veron, sed veron pasintan, kadukan. La revolucia teorio, kontraŭe, estas moviĝanta kaj ĉiam renovigita laŭ la aperado de novaj kondiĉoj de subpremado.

Tiu rifuzo de la ideologioj estas akompanata de la postulo de kritiko ''totala'' ĉar &quot;ne ekzistas gesto tiel radikala, ke la ideologio ne povas proprigi al si&quot; (Guy Debord). Konsekvence, ĉia kritiko ''parta'' (ekz. : virinismo, sindikatismo, kontraŭfaŝismo, ktp...) kontribuas devojigi de la revolucio kaj daŭrigi la sistemon. Laŭ la situaciistoj, &quot;la revolucio estos totala, ''aŭ ne estos''&quot;.

== Situaciista citaĵaro ==
''&quot;Ni unue pensas, ke necesas ŝanĝi la mondon. Ni volas la plej liberigan ŝanĝon de la socio kaj de la vivo, kie ni estas enkarcerigitaj. Ni scias, ke tiu ŝanĝo eblas per taŭgaj agoj.&quot;'' Guy Debord

''&quot;Esti avangarda, tio estas marŝi laŭpaŝe de la realo.&quot;'' Mustafa KHAYATI

''&quot;Malpermesi estas malpermesite.&quot;'' Guy Debord

''&quot;Neniam laboru !&quot;'' Guy Debord

''&quot;La revolucia burokrataro, kiu kontrolis la proletaron kaptinte la ŝtaton, donis al la socio novan klasregon.&quot;'' Guy Debord

''&quot;La revolucio ĉesas ekde la momento, kiam necesas sinoferi por ĝi.&quot;'' Raoul VANEIGEM

== Bibliografio kaj ligoj ==
Gravaj verkoj de la situaciistoj :
* ''Raporto pri la konstruado de situacioj'', Guy Debord, 1958.
* ''Pri la mizero en studenta medio'', Mustafa KHAYATI, 1965.
* ''La socio de la spektaklo'', Guy Debord, 1967.
* ''Traktaĵo pri bonvivoscio por uzo de la junaj generacioj'', Raoul VANEIGEM, 1967.
* ''Komentoj pri la socio de la spektaklo'', Guy Debord, 1988.
* ''Situaciista Internacio'', reeldono de la tuta revuo, eldonejo &quot;librairie Arthème Fayard&quot;, 1997.

Multaj el tiuj tekstoj, plus bildoj, artikoloj kaj aliaj dokumentoj, estas libere disponeblaj (en la angla kaj en la franca) ĉe :
* http://www.nothingness.org/SI/

Pri la situaciistoj eblas legi en la franca :
* ''Histoire de l'Internationale situationniste'', &quot;historio de Situaciista Internacio&quot;, Jean-François MARTOS, eldonejo &quot;Ivréa&quot;, 1995.
* ''Vie et mort de Guy Debord'', &quot;vivo kaj morto de Guy Debord&quot;, Christophe BOURSEILLER, eldonejo &quot;Pocket&quot;, 2002.
* ''Archives et documents situationnistes'', &quot;arkivoj kaj dokumentoj situaciistaj&quot;, 5 volumoj, 2001-2005.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Politiko]]
* [[Dada]]
* [[Utopio]]
* [[Franca revolucio de 1789]], [[Francaj revolucioj]]
{{Projektoj|commonscat=Situationist International}}
{{-}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Situaciismo| ]]
[[Kategorio:Historio de anarkiismo]]
[[Kategorio:Marksismo]]
[[Kategorio:Arto]]
[[Kategorio:Politiko]]</text>
      <sha1>2osaigpayb9vm2z7dc785tnqw2nh2rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blokus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30962</id>
    <revision>
      <id>9392941</id>
      <parentid>8642247</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="58jjtv32d1i20saht12vmjmouxs5z5i" xml:space="preserve">{{Informkesto ludo}}'''Blokus''' estas abstrakta strategia [[tabulludo]] verkita de Bernard Tavitian. Eldonis Sekkoia ([[Parizo]], [[Francio]]), kiu provizas regulojn en kvar lingvoj (la angla, nederlanda, franca, germana).

== Resumo ==
Ludantoj metas siajn diversformajn klarajn plastajn pecojn sur la plastan tabulon laŭvice, klopodante surmeti kiel eble plej multajn pecojn. La interesa afero estas ke la pecoj de ludanto ne rajtas tuŝi flanke aliajn pecojn de la sama ludanto, kaj devas tuŝi angulon de alia peco de la sama ludanto.

== Reguloj ==
=== Listo de partoj ===
La listo konsistas el la jenaj:
* tabulo kun 400 kvadratoj
* 84 pecoj el kvar malsamaj koloroj (po 21 peco por koloro)
Ĉiu el la 21 pecoj de unu koloro havas malsaman formon. Estas 1 peco kun nur unu kvadrato, 1 peco kun [[2-kvadrato|du kvadratoj]], 2 pecoj kun [[3-kvadrato|tri kvadratoj]], 5 pecoj kun [[4-kvadrato|kvar kvadratoj]], kaj 12 pecoj kun [[5-kvadrato|kvin kvadratoj]]. Ĉi tiuj pecoj estas ĉiuj eblaj aranĝoj kunigi de 1 al 5 kvadratojn.

=== Celo ===
Ĉiu ludanto devas sidigi kiel eble plej multajn el siaj 21 pecoj sur la tabulon.

=== Ludado ===
Ĉiu el la 4 ludantoj elektas koloron kaj ricevas aron da 21 pecoj. Laŭvice ludantoj metas pecon sur la tabulon. Elektu unuan ludanton laŭplaĉe. La unua ludata peco de ĉiu ludanto devas kovri kvadraton sur la apud ludanto angulo de la tabulo. Tiam la novaj pecoj devas tuŝi almenaŭ unu angulon de la sama koloro, ''sed nur ĉe la anguloj''. Samkoloraj pecoj ne rajtas tuŝi ĉe flankoj. Estas neniuj malpermesoj pri tuŝado de malsamkoloraj pecoj. Post kiam oni metas pecon, oni ne rajtas movi la pecon dum posta vico.

=== Fino de la ludo ===
Kiam ludanto ne povas meti iujn el siaj nejamludataj pecoj sur la tabulon, tiu ludanto devas ĉesi ludi. La ludo finiĝas kiam ĉiuj ludantoj estas blokataj. Tiam ĉiu ludanto kalkulas la nombron de kvadratoj en siaj neludataj pecoj. (1 kvadrato = -1 poento.) Se ludanto havas neniujn pecojn (tio estas ĝi ludis ĉiujn siajn pecojn), tiu ludanto gajnas eksterajn +20 poentojn se la lasta ludita peco estis la plej malgrandan (unukvadratan) pecon, aŭ alie +15 poentojn. La gajnanto estas la ludanto kun la plej alta kalkulo.

=== Tempodaŭro ===
Ludoj kutime daŭras de 20 al 30 minutoj.

=== Variaĵoj ===
==== Variaĵo kun du teamoj de du ludantoj (sume kvar ludantoj) ====
La ludantoj en teamo sidas sur kontraŭaj flankoj de la tabulo, kaj la kvar ludantoj ludas laŭvice. Ekzemple Blua kaj Ruĝo estas teamo, kaj Flavo kaj Verdo estas alia teamo. Do Blua metas unue, tiam Flavo, tiam Ruĝo, tiam Verdo, tiam Bluo, ... Post ludfino, ambaŭ teamoj gajnas la sumon de la poentoj de la du membroj.

==== Variaĵo kun du ludantoj ====
Unu ludanto regas Bluon kaj Ruĝon, kaj la alia regas Flavon kaj Verdon. Tiam ludu kaj kalkulu poentojn simile al la teama variaĵo.

==== Variaĵo kun tri ludantoj ====
Ĉiu ludanto regas unu koloron. La kvara koloro estas dividata, kaj ludata laŭvice de ĉiu ludanto. Ekzemple, se neniu elektis Verdon, do la ludordo estas Bluo, Flavo, Ruĝo, Verdo (de unua ludanto), Bluo, Flavo, Ruĝo, Verdo (de dua ludanto), ktp. Kalkulu poentojn kiel la normal ludo, kaj malagnosku la kvaran (dividitan) koloron.

==== Variaĵo por unu ludanto ====
Unuopaj ludantoj povas testi sian lertecon per la jenaj:
* Ludu ĉiuj kvar ludantojn laŭ norma ludo kun la celo surmeti ĉiujn 84 pecojn sur la tabulon
* Tiam reprovu kun cetera celo ke vi metu la kvar unukvadratajn pecojn laste
* Sidigu la 20 kvarkvadratajn pecojn en 8x10 regionon, kun la kutima regulo ke peco devas tuŝi angule alian samkoloran pecon, sed ne flanke
* Nun reprovu kun cetera celo ke samformaj pecoj ne tuŝu

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
[http://www.blokus.com Oficiala retpaĝaro de Blokus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20010201060100/http://www.blokus.com/ |date=2001-02-01 }}

[[Kategorio:Tabulludoj]]</text>
      <sha1>58jjtv32d1i20saht12vmjmouxs5z5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koncepta arto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35837</id>
    <revision>
      <id>9393176</id>
      <parentid>9275802</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T22:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gravaj konceptaj artistoj */</comment>
      <origin>9393176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11128" sha1="mcwf44dd6l3rhobcgum9q813f5u2k59" xml:space="preserve">Ne konfuziĝu inter [[konceptartisto]] kaj [[koncepta artisto]], vidu eksplikon en la disuktpaĝo.
----
{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Duchamp_Fountaine.jpg|eta|[[Fontano (Duchamp)|Fontano]] fare de [[Marcel Duchamp]]. fotita en 1917]]
'''Koncepta arto''' (angle: ''conceptual art'') aŭ '''konceptismo''' (el la latina  ''conceptus''  - penso, reprezentado) estas [[belarto|belarta]] [[skolo]], kiu aperis en [[Novjorko]] ([[Usono]]) en [[1965]] por kiu la ideo de aŭ la [[koncepto]] estas pli grava ol [[Estetiko|estetikaj]] aŭ material-teknikaj konsideroj.

Konceptismo estas literatura kaj arta direkto de [[postmodernismo]], kiu konkretiĝis fine de la 60-aj jaroj kaj fruaj 70-aj jaroj de la 20-a jarcento en Usono kaj Eŭropo.

Koncepta arto preferas pli la ideon, la projekton ol ĝia realigo. En ekspozicioj ĝiaj reprezentantoj prezentas skizojn, difinojn, klarigojn, prefere ol finitajn artaĵojn.

Koncepta arto ne alvokas emocian percepton, sed al intelekta pripensado pri tio, kion oni vidas. Por konceptaj artistoj, artverkoj ĉefe celas defii la intelekton. Tiel komprenita koncepta arto ne devas esti [[Belo|bela]] kaj eĉ ne devas esti palpebla aŭ esti iu objekto. [[ Sol Lewitt|Sol Lewitt]] klarigis en 1967, ke li komencis kun ideo, koncepto, prefere ol formo. La ideo estas la maŝino, kiu realigas la artaĵon&lt;ref&gt;Richard Osborne, Dan Sturgis. Art theory for beginners, (Zidane Press, London 2006), 144.&lt;/ref&gt;. En 1970 okazis la unua koncepta arta ekspozicio. ''Konceptaj artoj kaj konceptaj artistoj'' okazis en la Kultura Centro de Novjorko&lt;ref&gt;(en) [http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html artlex.com] &lt;small&gt;[https://web.archive.org/web/20130516162830/http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html Arkivita versio] de la originalo je la 16-an de majo 2013.&lt;/ref&gt;.

Konceptistoj ofte uzis pretajn objektojn, tamen, malgraŭ la utilaj funkcioj en ili, ili donis al ili tute alian signifon. Sol Levitt, en artikolo en 1967 por la revuo ''ArtForum'', proponis ĉi tiun difinon de koncepta arto:&lt;blockquote&gt;&quot;... La celo de artisto okupita pri koncepta arto estas igi sian verkon intelekte interesa por la spektanto, tamen ne tuŝante sian animon  .&quot;&lt;/blockquote&gt;Malakceptante la ideon ke arto devas nepre estetike plaĉi, konceptaj artistoj laboras en diversaj kampoj, inkluzive de [[spektaklo|spektakla]] arto (angle ''performance art''), [[video]]-arto kaj [[landarto]]&lt;!-- Kio estus [[Arto povera]] ??? --&gt;. Konceptaj artistoj ofte kreas nekutimajn provizorajn instalaĵojn, kiuj laŭ la ideo devas vastigi la limojn de percepto kaj fari arton alirebla por ĉiuj.

== Historio ==
La invento de la esprimo &quot;koncepta arto&quot; estas atribuita al la usona filozofo kaj muzikisto [[Henry Flint]]. Tio estis la titolo de lia eseo en 1961 (''Koncepta Arto''), eldonita en ''An Anthology of Chance Operations'', redaktita de Jackson MacLow kaj La Monte Young en 1963 .

== Lingva kaj teksta arto ==
[[Dosiero:&quot;The Thoughts in My Head&quot; Lisa Levy, Pulse Art Fair.jpg|alternative=Lisa Levy, &quot;La ideoj en mia kapo&quot; - Arta foiro Pulse|eta|500x500ra|Lisa Levy, &quot;La ideoj en mia kapo&quot; - Arta foiro Pulse]]
Lingvo ofte ludas gravan rolon en koncepta artverko. Klasika ekzemplo estas la artaĵo ''One and three chairs'' (''Unu kaj tri seĝoj)'' el la jaro 1965, per kiu [[Joseph Kosuth]] montris tri ideojn de seĝo: foto de seĝo, seĝo mem kaj vortara difino de la vorto 'seĝo' &lt;ref&gt;[https://www.moma.org/learn/moma_learning/joseph-kosuth-one-and-three-chairs-1965/ One and three chairs], MoMa Learnng&lt;/ref&gt;. Konceptaj objektoj povas ekzisti en frazoj, tekstoj, diagramoj, grafikaĵoj, desegnaĵoj, fotoj, aŭdaj kaj videaj materialoj. Ajna objekto, fenomeno, procezo povas fariĝi objekto de arto, ĉar koncepta arto estas pura arta gesto.

Konata koncepta revuo estas ''Art&amp;Language'' ([[Art &amp; Language|Arto kaj Lingvo]]). La usona artisto Joseph Kossuth, unu el la fondintoj de la grupo ''[[Art &amp; Language|Art&amp;Language]]'', vidis la signifon de konceptismo en tio ke oni &quot;''radikale rekonsciu kiel funkcias artverko - aŭ kiel kulturo mem funkcias ... arto estas la potenco de ideo, ne materialo''.&quot;

Grava parto de la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de Marcel Duchamp koncernas la rilaton al lingvo. Pri la surskriboj kiuj akompanis kelkajn de siaj artaĵoj, Duchamp skribis en 1961: &quot;''Grava trajto: la mallonga frazo, kiun mi'' ''skribis'' ''okaze de la [[Trovita objekto|Trovita Objekto]]. Ĉi tiu frazo, anstataŭ priskribi la objekton kiel titolo farintus, celis forporti la menson de la spektanto al aliaj pli parolaj regionoj'' &quot;&lt;ref&gt;(fr) «À propos des &quot;Ready-mades&quot;», ''Duchamp du signe'', &lt;abbr&gt;op. cit.&lt;/abbr&gt;, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 191, en: Marcel Duchamp, ''Duchamp du signe. Écrits'', arigitaj kaj prezentitaj de Michel Sanouillet, [[Parizo]], Flammarion, 1975.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu rilato al lingvo estas kompleksa kaj konsistas ofte el vortludoj. Jen ekzemplo :

* 1920: ''Fresh Widow'' (litere Freŝa Vidvino): miniatura repliko kun la esprimo «french window», kiu signifas &quot;franca fenestro&quot; (fenestro kiu malfermiĝas internen de la domo, kontraŭa al angla fenestro kiu malfermiĝas eksterdomen), Duchamp forigis la du &quot;n&quot; de la angla vortoj French kaj Window, kiu rezultis en la esprimo ''Fresh Widow''. Tiel la titolo do signifas &quot;Malprudenta Vidvino&quot;!
* 1921 : ''Belle haleine. Eau de voilette'' (Bela fetoro. Akvo de violeto =&gt; ''voilette'' anstataŭ ''Eau de toilette,'' speco de malforta parfumo) : ovalforma kartona skatolo en purpura koloro, vitra parfumbotelo. La skatolo portas la surskribon &quot;Rrose Sélavy 1921&quot; (=&gt;Rsose alduas ĉi tie Rozo (bonodora) kaj ne la personan nomon Rose).

La surskriboj sur iuj Trovitaj Objektoj de Marcel Duschamp ofte ŝajnas absurdaj. Tial tiuj artaĵoj povus esti resumitaj per la formulo: &quot;Ĉi tio estas 'Arto' ĉar mi diras ĝin', formulo, kiu estis ia slogano de la 1950-aj jaroj kaj la 1960-aj jaroj de ne malmultaj konceptaj artisoj.

== Pioniroj ==
La franco [[Marcel Duchamp]] estas rigardata kiel la unua granda ekzemplo de koncepta artisto. En la 1920-aj jaroj li faris serion da pretaĵoj en kiuj li ekspozicias objektojn el la ĉiutaga vivo kiel arto. &lt;ref&gt;[http://www.tate.org.uk/art/artists/marcel-duchamp-1036 Tate Modern]&lt;/ref&gt; Kutime oni konsideras ke Duchamp apartenas al la [[Dadaismo|Dadaisma]] movado, kiu estas unu el la antaŭuloj de koncepta arto. En la 1950-aj kaj 60-aj jaroj, la movado denove ricevis la atenton de artistoj kiel [[ Jasper Johns|Jasper Johns]] kaj [[Robert Rauschenberg]].

== Reprezentantoj ==
[[ Ed Kienholz|Ed Kienholz]] kaj [[George Segal]] estas gravaj skulptistoj en koncepta arto.

La franco [[Yves Klein]] estas grava pentristo kun sia ''Antropometrioj'', en kiu li pentris nudajn knabinojn kovritajn per blua farbo, kiun li ruligas super la tolo. La itala [[ Gina Pane|Gina Pane]] kaj la usona [[Vito Acconci]] praktikas [[korpopentradon]], dum [[Hermann Nitsch]] kreas ''estetikon de krueleco'' kun sia ''Teatro Orgioj-Misteroj''. [[Joseph Beuys]] kies kredo estas ''arto identas al la vivo mem'', kaŭzis furoron kun prezentoj kaj [[arta instalaĵo|instalaĵoj]].

Aliaj signifaj artistoj de koncepta arto estas: [[ Christo|Christo]] (Javacheff) kun siaj grandegaj ''pakaĵoj'', [[Wolf Vostell]], [[Paik Nam-june|Nam June Paik]] ([[Fluxus]], Happening), [[Joseph Kosuth]], [[Bruce Nauman]], [[Walter De Maria]], [[ Dmitrij Prigov]] kaj [[Robert Smithson]].

En la 1980-aj jaroj ekestis movado de rusaj konceptaj artistoj kiu klopodis [[subfoso|subfosi]] socialisman ideologion per la strategioj de koncepta arto kaj alpropriag arto (en: ''appropriation art).'' En la vidaj artoj, 'alpropriga' signifas taŭge adopti, pruntepreni, recikli aŭ specimenigi aspektojn (aŭ la tutan formon) de homfarita vida kulturo. Rimarkinda artaĵo tiurilate estas la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de [[Marcel Duchamp]]. La centraj artistoj estis [[Dmitrij Prigov]], [[Ilja Kabakov]], [[Irina Naĥova]], Viktor Pivovarov, [[Vitalij Komar]] kaj [[Aleksandr Melamid]], [[Erik Bulatov]] kaj [[Andrej Monastirskij]].

Tiu movado, ankaŭ nomata Moskva konceptismo, okupis specialan lokon en la historio de koncepta arto. Gravas rimarki, ke la moskva konceptismo disvolviĝis izole de la landoj de okcidenta kaj orienta Eŭropo, Azio kaj Ameriko, kaŭzitaj de fenomenoj kiel la [[Fera Kurteno]] kaj la [[Malvarma milito|Malvarma Milito]]&lt;ref&gt;(ru) ''Сергей Гущин, Александр Щуренков.'' Современное искусство и как перестать его бояться.. — Москва: АСТ, 2018. — С. 182-183. — 240 с. — [[ISBN]] 978-5-17-109039-5.&lt;/ref&gt;.

== Gravaj konceptaj artistoj ==
{{Div col|cols = 4}}
* [[Jenny Holzer]]
* [[Marcel Duchamp]]
* [[Per Kirkeby]]
* [[Yves Klein]]
* [[Yoko Ono]]
* [[Cyprien Gaillard]]
* [[Gilberto kaj Georgo]]
* [[Dan Graham]]
* [[Jacques van der Heijden]]
* [[Ray Johnson]]
* [[Ilja Kabakov]]
* [[On Kawara]]
* [[Michael Kienzer]]
* [[Sol LeWitt]]
* [[Arne Quinze]]
* [[John Cage]]
* [[Miklós Erdély]]
* [[Bodo Sperling]]
* [[Irina Naĥova]]
* [[Georgij Kizevalter]]
* [[Erik Bulatov]]
* [[Vitalij Komar]]
* [[Aleksandr Melamid]]
* [[Ai Weiwei]]
* [[Ken Lum]]
* [[Danny Matthys]]
* [[Dennis Oppenheim]]
* [[Arne Quinze]]
* [[Wim T. Schippers]]
* [[Jacek Tylicki]]
* [[Lawrence Weiner]]
* [[Joseph Kosuth]]
* [[Joseph Beuys]]
* [[Marcel Broodthaers]]
* [[Paik Nam-june]]
* [[Wolf Vostell]]
* [[László Lakner]]
* [[Wolf Vostell]]
* [[Dmitrij Prigov]]
* [[Andrej Monastirskij]]
* [[Victor Burgin]]
* [[Mithu Sen]]
&lt;/div&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Art &amp; Language]]
* [[Nuntempa arto]]
* [[Vidaj artoj]]
&lt;!--ne ekzistas: * [[Novkoncepta arto]] --&gt;
* [[Orla Barry (artistino)|Orla Barry]] (tekstarta artistino)
* [[Rafael Lozano Hemmer|Rafael Lozano-Hemmer]] (tekstarta artisto)
* [[arta instalaĵo]]

== Bibliografio ==
* Paul Maenz, Gerd de Vries (red.): ''[[Art &amp; Language]]. Texte zum Phänomen Kunst und Sprache'' (''Arto kaj Lingvo.'' ''Tekstoj pri la fenomeno de arto kaj lingvo),'' Kolonjo,1972.
* Charles Harrison: Essays on [[Art &amp; Language]] (Eseoj pri ''Art&amp;Language''), Blackwell Publishers, 1991, [[:de:Special:BookSources/9780631164111|ISBN 978-0631164111]]
* [[Sol LeWitt]]: ''Paragraphs on Conceptual Art''. In: ''Artforum'' (''Paragrafoj pri Koncepta Arto),'' En: ''Artforum'', Vol. 5, n-ro 10, somero 1967, pp 79-83
* John Chandler, Lucy Lippard: ''The Dematerialization of Art (La Demateriigo de Arto), Art International'', februaro 1968
* Sol LeWitt: ''Sentences on Conceptual Art'' (''Frazoj sur Koncepta Arto),'' en: [[Art &amp; Language|Art&amp;Language]]'': The Journal of Conceptual Art'' . Vol. 1, majo 1969, pp 11-13
* Charles Harrison: Conceptual Art and Painting: Further essays on [[Art &amp; Language]]. MIT Press,

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
* Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo ''[[:nl:Conceptuele_kunst|Conceptuele kunst]]'' en la nederlanda vikipedio, [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Conceptuele_kunst&amp;action=history listo de aŭtoroj].

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>mcwf44dd6l3rhobcgum9q813f5u2k59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38959</id>
    <revision>
      <id>9392964</id>
      <parentid>9191982</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>25129</id>
      </contributor>
      <comment>de Monda Tago de Medio</comment>
      <origin>9392964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="n5oqpqjz6tway78j3dk9kgiq38fnwjl" xml:space="preserve">{{TemasPri|la fizika ĉirkaŭaĵo|la lando de la [[medoj]]|[[Medujo]]|1 Mediprotekto=}}
[[Dosiero:Horseshoe Falls 2 Mt Field National Park.jpg|eta|dekstra|La konservado de [[naturo]], zorgo pri [[mediprotekto|mediprotektado]].]]
'''Medio''' aŭ '''[[naturmedio]]''' estas la fizika [[ĉirkaŭaĵo]], en kiu vivas iu [[estaĵo]] aŭ okazas iu [[fenomeno]]. Tiel ĝi signifas ankaŭ la tuton de la [[socio|sociaj]] cirkonstancoj kaj rilatoj, en kiuj iu persono agadas: familia, politika, intelekta medio.

Ofte la uzo de la vorto rilatas specife al la [[vivmedio]], ekzemple en la esprimo [[mediprotekto]].

== Homaj intervenoj kaj efikoj ==
Ĉefe je le komenco de la [[industria revolucio]] en [[eŭropo]] kaj [[nordameriko]] per la konsumo de [[energio]] per amasbrulo, sed dum la laste pasintaj jardekoj la homo grave modifis la naturan medion - ĉu per [[senarbarigo]], ĉu per [[agrikulturo]]. Sed la influo de la homo pri la [[flaŭro]] estas konstatebla de jam multe pli longa tempo ol oni pensis - kaj ĝi estas eĉ pli forta ol la ŝanĝoj je la fino de la [[lasta glaciepoko]]. 

La homo modifas la vegetaĵaron de la tero almenaŭ samgrade kiel tion kaŭzis la [[Klimata ŝanĝo|klimataj ŝanĝoj]] je la fino de la lasta glaciepoko. Tion konkludas sciencistoj el la analizo de [[Fosilio|fosiliaj]] [[Poleno|polenoj]].

La tuttera disvastiĝo de la homo, la evoluo de la agrikulturo kaj la [[forhakado]] de arbaroj apartenas al la homaj influoj, kiuj dum la lastaj 3000 ĝis 4000 jaroj [[Daŭripovo|daŭripove]] modifis la plantan diversecon de [[Specio|specioj]], kiel tion raportas internacia esplorista teamo en faka magazino. Kune kun la influo de la klimata ŝanĝo la transformiĝo de la [[Ekosistemo|ekologiaj sistemoj]] supozeble ankoraŭ plirapidiĝos.

La teamo prilumigis fosiliajn specimenojn de polenoj kiuj estis kolektitaj tutmonde kaj estis registritaj en [[Datumbazo|datumbanko]]. Ili povas doni valorajn vidojn en la pasintecon: Se polenoj ekzemple falas en lagojn, ili tie deponiĝas tavolon post tavolo. En borkernoj de la sedimentoj eblas pli poste rekonstrui plantajn komunumojn kiuj aĝas milojn da jaroj. Entute la esploristoj konsideris 1181 specimenojn el ĉiuj [[Kontinento|kontinentoj]] escepte de [[Antarkto|Antarktiko]]. Ili kompletigis la datumojn per [[Statistiko|statistikaj]] [[Analizo|analizoj]] kaj tiel rekonstruis la transformiĝojn de la ekologiaj sistemoj dum la pasintaj 18.000 jaroj.

Unuan, dramecan transformiĝon ili vidas dum tiu epoko kiam la [[Glaciejo|glaciejoj]] retiriĝis je la fino de la lasta glaciepoko kaj kiam la mediaj cirkonstancoj forte ŝanĝiĝis. Tio okazis sur la diversaj kontinentoj dum malsamaj epokoj, nome dum tempospaco de antaŭ 8.000 ĝis antaŭ 16.000 jaroj. Sekve stabiliĝis la ekologiaj sistemoj ĝis komencante antaŭ proksimume 4000 jaroj la plantaj komunumoj denove grave ŝanĝiĝis.

La studaĵo de la esploristoj ne eksplicite intencis esplori kaŭzojn de la ŝanĝiĝoj. Sed pro la tempa proksimeco la sciencistoj kredas, ke agoj de la homo, precipe la komenco de la agrikulturo, la ekesto de urboj kaj de grandaj civilizoj estas la kaŭzo de la observitaj ŝanĝiĝoj. La [[antropoceno]] - do la erao en kiu la homo estas unu el la plej gravaj influfaktoroj sur la [[tero]] - laŭ la sciencistoj ne komenciĝis nur ekde la [[Industriiĝo|industriigo]], sed jam multe pli frue.

[[Homa efiko sur la medio]], aŭ antropogena efiko sur la medio, estas la ŝanĝoj kiujn suferas la biofizikaj medioj kaj la [[Ekosistemo|ekosistemoj]], la [[biodiverseco]], kaj la naturaj rimedoj okazigitaj rekte aŭ malrekte de la homoj, inter kiuj enkalkuliĝas la [[tutmonda varmiĝo]], la media degradado (kiel la [[oceana acidiĝo]]), [[Holocena amasa formorto]] kaj [[perdo de biodiverseco]], ekologiaj krizoj kaj falego.

== En Esperanto aperis ==

* [[Unesko-Kuriero]] 2024 n-ro 1 (Janr-Mar) [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000388425_epo?posInSet=3&amp;queryId=9a959319-fe9c-4020-8bbe-d84a62c57d6b &quot;Konstrui por estonteco: Al daŭrigebla habitato&quot;]

== Vidu ankaŭ ==
{{projektoj
|commonscat=Environment
|wikinewscat=Medio
|ReVo=medi
}}
* [[Atmosfero]]
* [[Biomo]]
* [[Biotopo]]
* [[Ĉirkaŭumo]]
* [[Ekologio]]
* [[Media determinismo]]
* [[Medikonservado]]
* [[Medioprotekto]]
* [[Monda Tago de Medio]]
* [[Senarbarigo]]
* [[Habitato (ekologio)|Habitato]]
* [[Rondo]]
* [[Sfero]]
* [[Kampo]]
* [[Regiono]]
* [[Vivmedio]]

== Eksteraj ligiloj ==
Kurso en Esperanto pri [http://monda.eu/eo/modules/environment/1 medio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160831192908/http://monda.eu/eo/modules/environment/1 |date=2016-08-31 }}, Monda.eu,Vidu ankaŭ

[[Kategorio:Medio| ]]</text>
      <sha1>n5oqpqjz6tway78j3dk9kgiq38fnwjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tajpeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40137</id>
    <revision>
      <id>9393178</id>
      <parentid>9352808</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bildaro */ Ref 1</comment>
      <origin>9393178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9486" sha1="6v6efj4cqpo8azqs5dqvpg6bcqmonmk" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
 |nomo                 = 
 |plia nomo            = {{lang|zh|臺北市}}
 |bildo                ={{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Ximending rainbow crossing 201910.jpg
 | dosiero2 = Taipei City montage 2020.jpg
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
 |bildo-larĝeco        = 300px
 |bildopriskribo       = Rigardo trans la urbon kaj al [[Taipei 101]]
 |blazono              = Emblem of Taipei City.svg
 |flago                = Flag of Taipei City.svg
 |distrikto            = [[eksterdistrikta urbo]]
 |fono                 = 
 |latitudo             = 25/2
 |longitudo            = 121/32
 |regiono-ISO          = TW-TPE
 |situo sur mapo = Tajpeo
 |zomo                 = 9
 |alto                 = 10
 |loĝantaro            = 2684567
 |loĝantaro-stato      = {{Dato||11|2013}}
 |areo                 = 271.8
 |tel                  = 02
 |pk                   = 100-106
 |aŭto                 = 
 |Gliederung           = 12 urbopartoj
 |estro                = [[Ko Wen-je]]
 |estro ekde           = 
 |partio               = senpartia
 |adreso               = 
 |retejo               = www.taipei.gov.tw
 |mapo                 = 
}}
'''Tajpeo''' (en la tradicia [[Ĉina skribo|ĉina]]: {{lang|zh|臺北市}}; en la simpligita ĉina: 台北市 ; [[Hanyu Pinyin|Pinjine]] Táiběi Shì; prononco: {{IFA|[ˌtaɪˈpeɪ]}}; signifo: &quot;norda Tajvano&quot;), oficiale nomita '''Tajpea Urbo''', estas la [[ĉefurbo]], la plej granda urbo kaj speciala municipo de [[Tajvano]]. Ĝi estas proksimume 25 kilometrojn de [[Kilungo]]. Ĝin ĉirkaŭas du riveroj, la Kilungo kaj la Ŝindjano, kreante la Tajpean valon. Tajpeo iĝis ĉefurbo de [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]] post kiam la [[komunisto]]j prenis la kontinentan parton de la lando; ekde [[1949]], ĝi estas la ĉefurbo de la nuna Tajvano, ankaŭ konsiderata [[Respubliko Ĉinio]] ('''RĈ''', vidu ankaŭ la artikolon [[Historio de Respubliko Ĉinio post 1949]]).

La urbo havis {{formatnum:2684567}} loĝantojn en marto de [[2013]]. Ekde [[2010]] ĝi estas ĉirkaŭata de la nova [[milionurbo]] [[Novtajpeo]]. Tajpeo kaj Kilungo formas la Tajpeo-Kilungo [[metropolo|metropolan areon]], kies la loĝantaro estis {{formatnum:7045700}} en marto [[2017]].

Tajpeo estas la politika, ekonomia, kultura centaro de Tajvano kaj unu el la plej grandaj naboj de la ĉina-parolanta mondo. Tajpeo ankaŭ estas grava alt-teknikaj industria urbo.

Tajpeo havas du flughavenon, Tajpeo Songŝan kaj Tajvano Taojuan. Tajpeo ankaŭ estas hejmo al mondfama arkitekturo, inkluzive de [[Taipei 101|Tajpeo 101]], [[Ĉiang Kai-ŝek|Ĉiang Kai-ŝeka]] Memordomo, kaj plurajn noktajn merkatojn.

Kiel la ĉefurbo, &quot;Tajpeo&quot; kelkfoje uzas sinonime kun Tajvana registaro, [[La Juan (Tajvana registaro)|La Juan]]. Pro la fakto ke Tajvano pro forta premo de la socialisma [[Popola Respubliko Ĉinio]] ekde la jaro 1972 ne plu estas konsiderata nacio de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj multaj aliaj ŝtatoj, sur la internacia scenejo, ĝi estas nomata &quot;[[Ĉina Tajpeo]].&quot; La plej fama uzo de tiu nomo estas dum la [[Olimpiaj ludoj]].

La areo de la urbo estas 271,7997 km².

La geografiaj koordinatoj estas {{koordinato|NS=25/02/0/N|EW=121/38/0/E|text=/|region=TW|type=city|name=Tajpeo}}.

La [[horzono]] estas [[UTC]]+8.
[[Dosiero:Lungshan temple taipei taiwan.jpg|eta|maldekstre|Templo en Tajpeo]]

== Geografio ==
Tajpeo troviĝas en granda kaldrono en norda parto de la insulo. La urbo havas du [[rivero]]jn rande, aliflanke estas ankaŭ [[monto]]j.

== Historio ==
Lokaj gentoj vivis en tiu loko ĝis la [[18-a jarcento]], ekde [[1709]] ankaŭ ĉinaj gentoj. Tajpeo estis negrava departementa sidloko, sed ekde [[1894]] ĉefurbo de la tuta insulo. Post 1 [[jaro]] [[Japanio]] akiris la insulon kaj lasis la ĉefurbon tie, sed la japana nomo estis ''Taihoku''. Baldaŭe proksimaj urboj aliĝis al Taihoku. Post la [[2-a mondmilito]] [[Ĉinio]] rericevis la insulon. Tajpeo iĝis provizora ĉefurbo.

== Ekonomio ==
La plej gravaj industrioj estas elektraj kaj elektronikaj [[varo]]j, [[teksaĵo]]j, [[ŝipo]]konstruo kaj motoroj. La urbo apartenas al la plej gravaj financaj centroj.

== Trafiko ==
Tajpeo havas [[Internacia Flughaveno Taŭjŭan|internacian]] kaj enlandan [[flughaveno]]jn. La [[stacidomo]] estas grava nodo. En la urbo la plej gravaj estas la [[Metroo de Tajpeo|metroo]] kaj [[tramo]]j, kiuj parte trafikas sub la krusto. Ankaŭ [[aŭtobuso]]j liveras la pasaĝerojn.

== Vidindaĵoj ==
* Ximending
* [[Taipei 101|Tajpeo 101]]
* [[Ĉiang Kai-ŝek|Ĉiang Kai-ŝeka]] Memordomo
* [[Nacia Palaca Muzeo]]
* [[templo]]j
* [[Nacia Centra Biblioteko de Tajvano]]

== Servoj ==
[[Tajvana Nacia Universitato]] (ĉine 國立臺灣大學, Kok-li̍p Tâi-oân Tāi-ha̍k, angle ''National Taiwan University'', akronime NTU) estas nacia publika esplora universitato en Tajpeo. Ĝi estis konsiderata kiel la plej prestiĝa universitato en Tajvano.

La [[Centra Akademio de Respubliko Ĉinio]] aŭ ofte nomata Academia Sinica (ĉine 中央研究院, Pe̍h-ōe-jī Tiong-iang gián-kiù-īnn, pinjino : Zhōngyāng Yánjiùyuàn, signifante &quot;centra esplorinstituto&quot;) nun estas la Nacia Akademio de Sciencoj de Tajvano. Ĝi estas ĉefe situanta en la Nangang Distrikto de Tajpeo.

La [[Ĉina Kultura Universitato]] aŭ ''Universitato de Ĉina Kulturo'' (ĉine 中國 文化大學, pinjine: Zhōngguó Wénhuà Dàxué) estas privata universitato, situanta proksime de la Nacia Parko Yangmingshan en la distrikto Ŝilin.

== Klimato ==
Tajpeo havas subtropikan [[klimato]]n kun influo de [[musono]]. Ŝtormoj oftas inter [[junio]]-[[oktobro]]. Somere la [[temperaturo]] estas 30', vintre iomete sub 20', sed tiu sezono estas mallonga. Jare pluvas po 2400 mm.
[[Dosiero:20170502 Tao Zhu Yin Yuan.jpg|maldekstra|eta|Klimatadaptita loĝturo &quot;'''''tao zhu yin yuan'''''&quot;]]

=== Klimata arkitekturo ===
Por kontraŭbatali la urban varmo-insulan efikon, modernaj ekoturoj integras milojn da arboj kaj arbetoj en siajn balkonojn kaj fasadojn. La Tao Zhu Yin Yuan (Agora Ĝardeno) estas torda, karbon-absorba turo desegnita kun vertikala arbaro, kiu nature reguligas temperaturojn kaj filtras aeron&lt;ref&gt;(en) ''[https://www.designboom.com/architecture/vincent-callebaut-twisting-carbon-absorbing-tower-taipei-01-26-2021/ Vincent Callebaut's twisting carbon-absorbing tower nears completion in taipe]''i, Designboom&lt;/ref&gt;.

== Famuloj ==
En Tajpeo mortis [[Imre Zsoldos (misiisto)]].

== Ĝemelurboj ==
* {{flago|Sud-Koreio}} [[Seoulo]], [[Sud-Koreio]] (1968)
* {{flago|Usono}} [[Houston]], [[Usono]]
* {{flago|Togolando}} [[Lomeo]], [[Togolando]] (1966)
* {{flago|Filipinoj}} [[Manilo]], [[Filipinoj]] (1966)
* {{flago|Benino}} [[Cotonou]], [[Benino]] (1967)
* {{flago|Filipinoj}} [[Kezonurbo]], Filipinoj (1968)
* {{flago|Vjetnamio}} [[Ho-Ĉi-Minh-urbo]], [[Vjetnamio]] (1968)
* {{flago|Usono}} [[San Francisco]], Usono
* {{flago|Domingo}} [[Santo Domingo]], [[Domingo]] (1970)
* {{flago|Usono}} [[Guam]], Usono
* {{flago|Honduro}} [[Tegucigalpa]], [[Honduro]] (1975)
* {{flago|Usono}} [[Cleveland]], Usono
* {{flago|Sauda Arabio}} [[Ĝido]], [[Sauda Arabio]] (1978)
* {{flago|Usono}} [[Indianapolis]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Marshall]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Phoenix]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Los Angeles]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Atlanta]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Oklahoma City]], Usono
* {{flago|Sud-Afriko}} [[Johannesburg]], [[Sud-Afriko]] (1982)
* {{flago|Aŭstralio}} [[Gold Coast]], [[Aŭstralio]] (1982)
* {{flago|Sud-Afriko}} [[Pretoria]], Sud-Afriko (1983)
* {{flago|Kostariko}} [[San Jose]], [[Kostariko]] (1984)
* {{flago|Malavio}} [[Lilongwe]], [[Malavio]] (1984)
* {{flago|Francio}} [[Versailles]], [[Francio]] (1986)
* {{flago|Paragvajo}} [[Asunción]], [[Paragvajo]] (1987)
* {{flago|Panamo}} [[Panamurbo]], [[Panamo]] (1989)
* {{flago|Nikaragvo}} [[Managua]], [[Nikaragvo]] (1992)
* {{flago|Salvadoro}} [[San Salvadoro]], [[Salvadoro]] (1993)
* {{flago|Polio}} [[Varsovio]], [[Pollando]]
* {{flago|Rusio}} [[Ulan-Ude]], [[Rusio]] (1996)
* {{flago|Usono}} [[Boston]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Dallas]], Usono
* {{flago|Senegalo}} [[Dakaro]], [[Senegalo]] (1997)
* {{flago|Gambio}} [[Banĝulo]], [[Gambio]] (1997)
* {{flago|Gvineo Bisaŭa}} [[Bissau]], [[Gvineo Bisaŭa]] (1997)
* {{flago|Svazilando}} [[Mbabane]], [[Svazilando]] (1997)
* {{flago|Mongolio}} [[Ulan-Batoro]], [[Mongolio]] (1997)
* {{flago|Meksiko}} [[San Nicolás de los Garza]], [[Meksiko]] (1997)
* {{flago|Bolivio}} [[La-Pazo]], [[Bolivio]] (1997)
* {{flago|Gvatemalo}} [[Gvatemalurbo]], [[Gvatemalo]] (1998)
* {{flago|Liberio}} [[Monrovio]], [[Liberio]] (1998)
* {{flago|Litovio}} [[Vilno]], [[Litovio]] (1998)
* {{flago|Marŝaloj}} [[Majuro]], [[Marŝaloj]] (1998)
* {{flago|Latvio}} [[Rigo]], [[Latvio]]
* {{flago|Burkino}} [[Vagaduguo]], [[Burkino]] (2008)
* {{flago|Sud-Koreio}} [[Daegu]], [[Sud-Koreio]]

== Bildaro ==
[[Dosiero:Taipei landscape.jpg|centra|eta|1100x1100ra|Elvido super Tajpeo (1986)]]
== Eksteraj ligiloj ==
{{Aŭdioartikolo|Tajpeo.ogg|27.07.2021}}[http://www.taipei.gov.tw Oficiala retpaĝaro de la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180119101706/http://www.taipei.gov.tw/ |date=2018-01-19 }} (havebla [[ĉine]] kaj [[angle]]).

== Referencoj ==
{{Projektoj|ReVo=tajpe}}
{{Administra divido de Tajvano}}
{{Aziaj ĉefurboj}}

[[Kategorio:Tajpeo| ]]
[[Kategorio:Urboj de Tajvano]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Azio]]
[[Kategorio:Milionurboj]]</text>
      <sha1>6v6efj4cqpo8azqs5dqvpg6bcqmonmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393179</id>
      <parentid>9393178</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Arkitekturo</comment>
      <origin>9393179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9500" sha1="jcni0b03z0bwejs7vor8awxsh74zhjj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
 |nomo                 = 
 |plia nomo            = {{lang|zh|臺北市}}
 |bildo                ={{Pluraj bildoj
 | pozicio     = centre
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco = 300
 | dosiero1 = Ximending rainbow crossing 201910.jpg
 | dosiero2 = Taipei City montage 2020.jpg
 | piedlinio = Fotomuntaĵo
}}
 |bildo-larĝeco        = 300px
 |bildopriskribo       = Rigardo trans la urbon kaj al [[Taipei 101]]
 |blazono              = Emblem of Taipei City.svg
 |flago                = Flag of Taipei City.svg
 |distrikto            = [[eksterdistrikta urbo]]
 |fono                 = 
 |latitudo             = 25/2
 |longitudo            = 121/32
 |regiono-ISO          = TW-TPE
 |situo sur mapo = Tajpeo
 |zomo                 = 9
 |alto                 = 10
 |loĝantaro            = 2684567
 |loĝantaro-stato      = {{Dato||11|2013}}
 |areo                 = 271.8
 |tel                  = 02
 |pk                   = 100-106
 |aŭto                 = 
 |Gliederung           = 12 urbopartoj
 |estro                = [[Ko Wen-je]]
 |estro ekde           = 
 |partio               = senpartia
 |adreso               = 
 |retejo               = www.taipei.gov.tw
 |mapo                 = 
}}
'''Tajpeo''' (en la tradicia [[Ĉina skribo|ĉina]]: {{lang|zh|臺北市}}; en la simpligita ĉina: 台北市 ; [[Hanyu Pinyin|Pinjine]] Táiběi Shì; prononco: {{IFA|[ˌtaɪˈpeɪ]}}; signifo: &quot;norda Tajvano&quot;), oficiale nomita '''Tajpea Urbo''', estas la [[ĉefurbo]], la plej granda urbo kaj speciala municipo de [[Tajvano]]. Ĝi estas proksimume 25 kilometrojn de [[Kilungo]]. Ĝin ĉirkaŭas du riveroj, la Kilungo kaj la Ŝindjano, kreante la Tajpean valon. Tajpeo iĝis ĉefurbo de [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]] post kiam la [[komunisto]]j prenis la kontinentan parton de la lando; ekde [[1949]], ĝi estas la ĉefurbo de la nuna Tajvano, ankaŭ konsiderata [[Respubliko Ĉinio]] ('''RĈ''', vidu ankaŭ la artikolon [[Historio de Respubliko Ĉinio post 1949]]).

La urbo havis {{formatnum:2684567}} loĝantojn en marto de [[2013]]. Ekde [[2010]] ĝi estas ĉirkaŭata de la nova [[milionurbo]] [[Novtajpeo]]. Tajpeo kaj Kilungo formas la Tajpeo-Kilungo [[metropolo|metropolan areon]], kies la loĝantaro estis {{formatnum:7045700}} en marto [[2017]].

Tajpeo estas la politika, ekonomia, kultura centaro de Tajvano kaj unu el la plej grandaj naboj de la ĉina-parolanta mondo. Tajpeo ankaŭ estas grava alt-teknikaj industria urbo.

Tajpeo havas du flughavenon, Tajpeo Songŝan kaj Tajvano Taojuan. Tajpeo ankaŭ estas hejmo al mondfama arkitekturo, inkluzive de [[Taipei 101|Tajpeo 101]], [[Ĉiang Kai-ŝek|Ĉiang Kai-ŝeka]] Memordomo, kaj plurajn noktajn merkatojn.

Kiel la ĉefurbo, &quot;Tajpeo&quot; kelkfoje uzas sinonime kun Tajvana registaro, [[La Juan (Tajvana registaro)|La Juan]]. Pro la fakto ke Tajvano pro forta premo de la socialisma [[Popola Respubliko Ĉinio]] ekde la jaro 1972 ne plu estas konsiderata nacio de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj multaj aliaj ŝtatoj, sur la internacia scenejo, ĝi estas nomata &quot;[[Ĉina Tajpeo]].&quot; La plej fama uzo de tiu nomo estas dum la [[Olimpiaj ludoj]].

La areo de la urbo estas 271,7997 km².

La geografiaj koordinatoj estas {{koordinato|NS=25/02/0/N|EW=121/38/0/E|text=/|region=TW|type=city|name=Tajpeo}}.

La [[horzono]] estas [[UTC]]+8.
[[Dosiero:Lungshan temple taipei taiwan.jpg|eta|maldekstre|Templo en Tajpeo]]

== Geografio ==
Tajpeo troviĝas en granda kaldrono en norda parto de la insulo. La urbo havas du [[rivero]]jn rande, aliflanke estas ankaŭ [[monto]]j.

== Historio ==
Lokaj gentoj vivis en tiu loko ĝis la [[18-a jarcento]], ekde [[1709]] ankaŭ ĉinaj gentoj. Tajpeo estis negrava departementa sidloko, sed ekde [[1894]] ĉefurbo de la tuta insulo. Post 1 [[jaro]] [[Japanio]] akiris la insulon kaj lasis la ĉefurbon tie, sed la japana nomo estis ''Taihoku''. Baldaŭe proksimaj urboj aliĝis al Taihoku. Post la [[2-a mondmilito]] [[Ĉinio]] rericevis la insulon. Tajpeo iĝis provizora ĉefurbo.

== Ekonomio ==
La plej gravaj industrioj estas elektraj kaj elektronikaj [[varo]]j, [[teksaĵo]]j, [[ŝipo]]konstruo kaj motoroj. La urbo apartenas al la plej gravaj financaj centroj.

== Trafiko ==
Tajpeo havas [[Internacia Flughaveno Taŭjŭan|internacian]] kaj enlandan [[flughaveno]]jn. La [[stacidomo]] estas grava nodo. En la urbo la plej gravaj estas la [[Metroo de Tajpeo|metroo]] kaj [[tramo]]j, kiuj parte trafikas sub la krusto. Ankaŭ [[aŭtobuso]]j liveras la pasaĝerojn.

== Vidindaĵoj ==
* Ximending
* [[Taipei 101|Tajpeo 101]]
* [[Ĉiang Kai-ŝek|Ĉiang Kai-ŝeka]] Memordomo
* [[Nacia Palaca Muzeo]]
* [[templo]]j
* [[Nacia Centra Biblioteko de Tajvano]]

== Servoj ==
[[Tajvana Nacia Universitato]] (ĉine 國立臺灣大學, Kok-li̍p Tâi-oân Tāi-ha̍k, angle ''National Taiwan University'', akronime NTU) estas nacia publika esplora universitato en Tajpeo. Ĝi estis konsiderata kiel la plej prestiĝa universitato en Tajvano.

La [[Centra Akademio de Respubliko Ĉinio]] aŭ ofte nomata Academia Sinica (ĉine 中央研究院, Pe̍h-ōe-jī Tiong-iang gián-kiù-īnn, pinjino : Zhōngyāng Yánjiùyuàn, signifante &quot;centra esplorinstituto&quot;) nun estas la Nacia Akademio de Sciencoj de Tajvano. Ĝi estas ĉefe situanta en la Nangang Distrikto de Tajpeo.

La [[Ĉina Kultura Universitato]] aŭ ''Universitato de Ĉina Kulturo'' (ĉine 中國 文化大學, pinjine: Zhōngguó Wénhuà Dàxué) estas privata universitato, situanta proksime de la Nacia Parko Yangmingshan en la distrikto Ŝilin.

== Klimato ==
Tajpeo havas subtropikan [[klimato]]n kun influo de [[musono]]. Ŝtormoj oftas inter [[junio]]-[[oktobro]]. Somere la [[temperaturo]] estas 30', vintre iomete sub 20', sed tiu sezono estas mallonga. Jare pluvas po 2400 mm.
[[Dosiero:20170502 Tao Zhu Yin Yuan.jpg|maldekstra|eta|Klimatadaptita loĝturo &quot;'''''tao zhu yin yuan'''''&quot;]]

=== Klimata arkitekturo ===
Por kontraŭbatali la urban varmo-insulan efikon, modernaj ekoturoj integras milojn da arboj kaj arbetoj en siajn balkonojn kaj fasadojn. La Tao Zhu Yin Yuan (Agora Ĝardeno) estas torda, karbon-absorba turo desegnita kun vertikala arbaro, kiu nature reguligas temperaturojn kaj filtras aeron&lt;ref&gt;(en) ''[https://www.designboom.com/architecture/vincent-callebaut-twisting-carbon-absorbing-tower-taipei-01-26-2021/ Vincent Callebaut's twisting carbon-absorbing tower nears completion in taipe]''i, Designboom&lt;/ref&gt;.

== Famuloj ==
En Tajpeo mortis [[Imre Zsoldos (misiisto)]].

== Ĝemelurboj ==
* {{flago|Sud-Koreio}} [[Seoulo]], [[Sud-Koreio]] (1968)
* {{flago|Usono}} [[Houston]], [[Usono]]
* {{flago|Togolando}} [[Lomeo]], [[Togolando]] (1966)
* {{flago|Filipinoj}} [[Manilo]], [[Filipinoj]] (1966)
* {{flago|Benino}} [[Cotonou]], [[Benino]] (1967)
* {{flago|Filipinoj}} [[Kezonurbo]], Filipinoj (1968)
* {{flago|Vjetnamio}} [[Ho-Ĉi-Minh-urbo]], [[Vjetnamio]] (1968)
* {{flago|Usono}} [[San Francisco]], Usono
* {{flago|Domingo}} [[Santo Domingo]], [[Domingo]] (1970)
* {{flago|Usono}} [[Guam]], Usono
* {{flago|Honduro}} [[Tegucigalpa]], [[Honduro]] (1975)
* {{flago|Usono}} [[Cleveland]], Usono
* {{flago|Sauda Arabio}} [[Ĝido]], [[Sauda Arabio]] (1978)
* {{flago|Usono}} [[Indianapolis]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Marshall]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Phoenix]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Los Angeles]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Atlanta]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Oklahoma City]], Usono
* {{flago|Sud-Afriko}} [[Johannesburg]], [[Sud-Afriko]] (1982)
* {{flago|Aŭstralio}} [[Gold Coast]], [[Aŭstralio]] (1982)
* {{flago|Sud-Afriko}} [[Pretoria]], Sud-Afriko (1983)
* {{flago|Kostariko}} [[San Jose]], [[Kostariko]] (1984)
* {{flago|Malavio}} [[Lilongwe]], [[Malavio]] (1984)
* {{flago|Francio}} [[Versailles]], [[Francio]] (1986)
* {{flago|Paragvajo}} [[Asunción]], [[Paragvajo]] (1987)
* {{flago|Panamo}} [[Panamurbo]], [[Panamo]] (1989)
* {{flago|Nikaragvo}} [[Managua]], [[Nikaragvo]] (1992)
* {{flago|Salvadoro}} [[San Salvadoro]], [[Salvadoro]] (1993)
* {{flago|Polio}} [[Varsovio]], [[Pollando]]
* {{flago|Rusio}} [[Ulan-Ude]], [[Rusio]] (1996)
* {{flago|Usono}} [[Boston]], Usono
* {{flago|Usono}} [[Dallas]], Usono
* {{flago|Senegalo}} [[Dakaro]], [[Senegalo]] (1997)
* {{flago|Gambio}} [[Banĝulo]], [[Gambio]] (1997)
* {{flago|Gvineo Bisaŭa}} [[Bissau]], [[Gvineo Bisaŭa]] (1997)
* {{flago|Svazilando}} [[Mbabane]], [[Svazilando]] (1997)
* {{flago|Mongolio}} [[Ulan-Batoro]], [[Mongolio]] (1997)
* {{flago|Meksiko}} [[San Nicolás de los Garza]], [[Meksiko]] (1997)
* {{flago|Bolivio}} [[La-Pazo]], [[Bolivio]] (1997)
* {{flago|Gvatemalo}} [[Gvatemalurbo]], [[Gvatemalo]] (1998)
* {{flago|Liberio}} [[Monrovio]], [[Liberio]] (1998)
* {{flago|Litovio}} [[Vilno]], [[Litovio]] (1998)
* {{flago|Marŝaloj}} [[Majuro]], [[Marŝaloj]] (1998)
* {{flago|Latvio}} [[Rigo]], [[Latvio]]
* {{flago|Burkino}} [[Vagaduguo]], [[Burkino]] (2008)
* {{flago|Sud-Koreio}} [[Daegu]], [[Sud-Koreio]]

== Bildaro ==
[[Dosiero:Taipei landscape.jpg|centra|eta|1100x1100ra|Elvido super Tajpeo (1986)]]
== Eksteraj ligiloj ==
{{Aŭdioartikolo|Tajpeo.ogg|27.07.2021}}[http://www.taipei.gov.tw Oficiala retpaĝaro de la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180119101706/http://www.taipei.gov.tw/ |date=2018-01-19 }} (havebla [[ĉine]] kaj [[angle]]).

== Referencoj ==
{{Projektoj|ReVo=tajpe}}
[[Kategorio:Tajpeo| ]]
[[Kategorio:Urboj de Tajvano]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Azio]]
[[Kategorio:Milionurboj]]
&lt;references /&gt;
{{Administra divido de Tajvano}}
{{Aziaj ĉefurboj}}</text>
      <sha1>jcni0b03z0bwejs7vor8awxsh74zhjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pseŭdoscienco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44748</id>
    <revision>
      <id>9392816</id>
      <parentid>9310697</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42653" sha1="mu1qsxjdb6r5pq8z1t1zjfwkyrci2po" xml:space="preserve">{{Leginda|jaro=2025 |monato=02 |tago=27}}
[[Dosiero:Venice ast sm.jpg|eta|[[Astrologio|Astrologia]] horloĝo en [[Venecio]].]]
'''Pseŭdoscienco''' (aŭ '''ŝajnscienco''') estas instruaro, movado aŭ praktikado kiu asertas baziĝi sur [[scienco|sciencaj]] principoj, sed kiu ne sekvas la [[scienca metodo|normojn ĝenerale akceptitajn por la scienca esploro]], kaj ne posedas la saman bazon aŭ rigoron kiel la cetero de la sciencaj branĉoj. Pli neŭtrala termino estas [[parascienco]].

La termino &quot;pseŭdoscienco&quot; estas ofte uzata por denunci la trompon ĉirkaŭ iuj scioj, kiuj uzas, ĉu konscie ĉu ne, terminojn kaj alirojn kiuj ŝajnas sciencaj aŭ logikaj por atribui al si la krediton, kiun havas la scienco. Ili foje uzas [[Formala lingvo|sciencan lingvon]] kaj [[aksiomo]]jn, sed ne respektas la kriteriojn de la [[scienca metodo]], kiel la fundamentajn principojn de [[Malpruvebleco|refutebleco]], [[Principo de nekontraŭdiro|nekontraŭdiro]] kaj [[reproduktebleco]]. Ĝenerale, la asertoj de ajna pseŭdoscienco ne povas esti pruvataj pere de sendependa testado, aŭ ne ebligas la reproduktadon de eksperimentoj en kontrolitaj kondiĉoj. Tial, multaj el ili baziĝas sur la fido de siaj defendantoj, sed ne sur objektiva kontrolado.

Kelkaj trajtoj kiuj permesas la konsideradon de iu praktiko kiel pseŭdoscienca estas:
* Ĝi asertas faktojn sen eksperimenta bazo.
* Ĝi asertas faktojn malferme kontraŭdirantajn bone pruvitajn eksperimentajn rezultojn.
* Ĝiaj principoj estas eksperimente nek pruveblaj nek refuteblaj.
* Ĝi ne respektas la [[razilo de Ockham|neabundecan principon]], laŭ kiu la sufiĉaj kaj plej simplaj hipotezoj estas preferindaj. 

La uzo de la prefikso ''pseŭdo-'' el la malnovgreka '' ψευδής'' (&quot;falsa&quot;, &quot;trompa&quot;, &quot;mensoga&quot;) montras ĝenerale negativan konotacion, kaj tial ĝi estas rifuzata fare de la defendantoj de tiuj praktikoj, kiuj jen konsideras ilin vere sciencaj, jen malferme rifuzas la metodaron de la scienca praktiko.

La sinteno de la [[Scienca skeptikismo|skeptikuloj]] povas esti neŭtrala, konsiderantaj pseŭdosciencojn kiel simplan amuzaĵon, aŭ kontraŭa, jen pro la riskoj de trompado kiujn kelkaj tiaj praktikoj povas enhavi, jen pro ties malŝato al [[Racio|raciemo]] kaj scienca kulturo.

== Kriterioj ==
[[Dosiero:Rychnmach pic1.JPG|eta|Aparato elpensita de [[Franciszek Rychnowski]], kies celo estis mezurado de &quot;[[orgono]]&quot;, ia kosmeca energio.]]
La limo inter scienco kaj pseŭdoscienco estas debatinda kaj havas sciencajn, filozofiajn kaj politikajn implicojn&lt;ref&gt;Lakatos I (1973). &quot;[http://www2.lse.ac.uk/philosophy/About/lakatos/scienceAndPseudoscience.aspx Science and Pseudoscience] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 |date=2011-07-25 }}&quot;. The London School of Economics and Political Science, Dept of Philosophy, Logic and Scientific Method ([https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 arkivo]).&lt;/ref&gt;. Filozofoj diskutas la naturon de scienco kaj la ĝeneralajn kriteriojn por desegni la limon inter [[scienca teorio|sciencaj teorioj]] kaj pseŭdosciencaj kredoj, tamen, laŭ la filozofia enciklopedio de la [[Universitato Stanford]], ekzistas komuna interkonsento ''&quot;ke [[kreismo]], [[astrologio]], [[homeopatio]], [[Kirliana fotado]], [[radiestezo]], [[nifologio]], [[Antikvaj astronaŭtoj|antikvastronaŭta teorio]], [[Negado de la Holokaŭsto|holokaŭsta neado]], [[Emanuelo Velikovskij|Velikovska katastrofismo]] , kaj [[Negado de la klimata varmiĝo|klimatŝanĝa neado]] estas pseŭdosciencoj&quot;''&lt;ref&gt;Hansson SO (3-a de Septembro 2008). &quot;[http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/#PurDem Science and Pseudo-Science, Section 1: The purpose of demarcations]&quot;. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University ([https://web.archive.org/web/20150905091332/http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/ arkivo])&lt;/ref&gt;.

=== Neakademieco ===
Ĉi-kriterie, se iu fako ne estas instruata en universitato kaj ne havas revizian revuon, konsekvence ĝi estas pseŭdoscienco. Tiu kriterio povus estis uzata de tiuj kiuj konsideras ke ne eblas trovi objektivajn kriteriojn pri la asertaro de la fako. &lt;br&gt;
Ĝi povas esti uzata kiel praviga rimedo de defendantoj de iuj pseŭdosciencoj, kiuj rimarkigas ke [[astrologio]], kiu estis universitata fako dum la [[mezepoko]], tiame ne estis konsiderata kiel pseŭdoscienco. Krome, pluraj ja sciencaj fakoj estis tiel agnoskitaj antaŭ iĝi universitate instruitaj (ekzemple [[genomiko]]), male, iuj fakoj ligitaj al [[industrio]], kvankam vaste konsiderataj kiel pseŭdosciencoj, akiris en iuj landoj sufiĉe da fameco por eniri la oficialajn institutojn, universitatojn kaj malsanulejojn (ekzemple [[homeopatio]]). Tial, ĉi tiu kriterio ne plu estas uzita de kritikantoj de pseŭdosciencoj.

=== Manko de empiria konfirmo de proponitaj hipotezoj ===
Por esti nomata scienco, disciplino devas provizi manierojn por empirie kontroli la [[Hipotezo|hipotezo]]jn kiujn ĝi prezentas. Multaj sciencistoj, ekzemple, kritikas [[psikanalizo]]n pro prezentado de hipotezoj kiuj ne estas empirie kontroleblaj, kiuj proksimigus psikanalizon pli al literatura psikologio ol al vera scienco. Nepra celo de scienco estas disponigi priskribon de la mondo uzante precize difinitajn [[koncepto]]jn, kiuj estas kunmetitaj en [[teorio]]j kies valideco aŭ nevalideco povas esti kontrolata per [[eksperimento]]j.

Tamen, se temas pri esploroj uzantaj konceptojn por kiuj ne ekzistas (aŭ ankoraŭ ne) preciza difino kaj kiuj ne povas esti kontrolitaj per [[eksperimento|eksperimentado]] aŭ [[observado]], tiuj esploroj restas ekster la scienca kadro. Ĉi tio ne nepre signifas, ke ĉi tiuj esploroj estas senvaloraj en [[filozofio]], [[metafiziko]], [[teologio]] ktp. Fakte, sciencistoj parolas pri pseŭdoscienco nur se tiuj konjektoj mispruntas kaj distordas sciencajn terminojn en provo provizi sciencan bazon, ĝenerale celanta la ĝeneralan publikon.

=== Nefalsigebleco ===
Meze de la [[20-a jarcento]], la filozofo [[Karl Popper]] emfazis la kriterion de falsebleco por distingi sciencon de nescienco. Asertoj, hipotezoj aŭ teorioj havas falsigeblecon aŭ refuteblecon se ekzistas ena ebleco ke ili povas esti pruvitaj malveraj, tio estas, se estas eble koncepti observadon, eksperimenton aŭ argumenton kiu neas ilin. Popper utiligis [[astrologio]]n kaj [[Psikoanalizo|psikanalizo]]n kiel ekzemplojn de pseŭdoscienco kaj la [[Teorio de la relativeco|teorion de la relativeco]] de [[ Albert Einstein|Einstein]] kiel ekzemplon de scienco.

=== Malrespekto de la scienca metodo ===
Kelkaj [[Scienca metodo|bazaj principoj]] estas agnoskitaj de sciencistoj kiel normoj por determini ĉu scio, metodo aŭ praktiko estas scienca. Tiuj principoj celas certecon ke eksperimentoj povas esti reproduktataj mezureble surbaze de la samaj kondiĉoj, ebligante plian enketon por determini ĉu hipotezo aŭ teorio ligita al antaŭfiksitaj fenomenoj estas validaj kaj fidindaj. Normoj postulas ke la scienca metodo estu aplikata ĉie, kaj [[biaso]]j estu kontrolitaj aŭ eliminitaj per hazardigo, justaj specimenaraj proceduroj, blindigado de esploroj, kaj aliaj metodoj. Ĉiuj kolektitaj datumoj, inkluzive de la eksperimentaj aŭ mediaj kondiĉoj, estas nepre dokumentitaj por ekzamenado kaj disponigitaj por [[kolega reviziado]], ebligante pliajn eksperimentojn aŭ esplorojn por konfirmi aŭ refuti rezultojn. Ankaŭ statistika kvantigo de signifo, [[konfidintervalo]], kaj erarmarĝeno estas gravaj iloj por la scienca metodo&lt;ref&gt;Gauch HG (2003). ''Scientific Method in Practice''. Cambridge University Press. [[ISBN]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-521-01708-4 978-0-521-01708-4]. LCCN [https://lccn.loc.gov/2002022271 2002022271]&lt;/ref&gt;.

=== Rifuzo agnoski problemojn ===
En 1978, la [[kanada]] [[filozofo]] Paul Thagard proponis ke pseŭdoscienco estas ĉefe distingebla de scienco kiam ĝi estas malpli progresema ol alternativaj teorioj dum longa tempodaŭro, kaj ĝiaj propagandantoj rifuzas agnoski aŭ trakti novajn faktojn malfortigantajn la teorion&lt;ref&gt;Thagard PR (1978). &quot;[https://philpapers.org/rec/THAWAI Why astrology is a pseudoscience]&quot;. PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association. 1978 (1): 223–234. [https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) doi]:[https://doi.org/10.1086%2Fpsaprocbienmeetp.1978.1.192639 10.1086/psaprocbienmeetp.1978.1.192639]. [[ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0270-8647 0270-8647]. [https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) S2CID] [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:147050929 147050929]. [https://web.archive.org/web/20190328142123/https://philpapers.org/rec/THAWAI Arkivo]&lt;/ref&gt;. La libro pri [[scienca skeptikismo]] de la [[Usono|usona]] [[Neŭrologio|neŭrologiisto]] Steven Novella, ''The Skeptics' Guide to the Universe''{{#tag:ref|Steven Novella, Bob Novella, Cara Santa Maria, Jay Novella, Evan Bernstein, ''The Skeptics' Guide to the Universe'', eld. Grand Central Publishing (2018), ISBN	978-1538760536|group=&quot;nb&quot;}} listigas malamikecon al kritiko kiel unu el la plej gravaj ecoj de pseŭdoscienco&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Skeptics%27_Guide_to_the_Universe_(book) The Skeptics' Guide to the Universe: How to Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake]. '''Grand Central Publishing''' p. 165.&lt;/ref&gt;.

== Historio ==
En la frua historio de pseŭdosciencoj povas esti speciale malfacile apartigi ilin el sciencoj, ĉar la konstruado de la moderna [[scienca metodo]] estas historie progresema fenomeno. Tiel iuj sciencoj formiĝis el pseŭdosciencoj, ekzemple [[kemio]], kiu originas de la prascienco [[alkemio]].

La vasta diverseco en pseŭdosciencoj plue malfaciligas la koheran pririgardon al la historio de pseŭdoscienco. Kelkaj pseŭdosciencoj originis en la antaŭ-scienca epoko, kiel ekzemple [[astrologio]] kaj [[akupunkturo]]. Aliaj formiĝis kiel parto de [[ideologio]], kiel ekzemple [[Trofim Lisenko|lisenkoismo]], aŭ kiel respondo al perceptitaj minacoj al ideologio, kiel [[kreismo]], kiu estis evoluigita kiel respondo al la [[Teorio de Evoluo]].

Inter la plej rimarkindaj evoluoj en la historio de pseŭdoscienco en la [[19-a jarcento]] estas la pliiĝo de [[spiritismo]] (kiu komenciĝis en Usono ĉe 1848), [[homeopatio]] (unue formulita en 1796), kaj [[frenologio]] (ekevoluita ĉirkaŭ 1800). Alia populara pseŭdoscienca kredo kiu ekestis dum la 19-a jarcento estis la ideo ke ekzistas kanaloj videblaj sur [[Marso (planedo)|Marso]]. Kristanisma fundamentisma kontraŭreago kontraŭ la scienca evoluteorio antaŭsignis la estiĝon de [[kreismo]] en la 20-a jarcento. 

La unua formuligo de la teorio [[antikvaj astronaŭtoj]] okazis en 1954 el sciencfikciaj noveloj verkitaj fine de la 19-jarcento kaj komence de la 20-a.

Malfrue en la 20-a jarcento pluraj elstaraj [[scienca skeptikismo|skeptikismaj]] fondaĵoj estis kreitaj por rebati la kreskon de pseŭdosciencoj. Komence de la 21-a jarcento, diversaj pseŭdosciencaj teorioj restas popularaj kaj novaj daŭre aperas, ekzemple [[Societo de la Plata Tero|platismo]], [[kontraŭvakcinismo]] kaj [[klimatoskeptikismo]].

Malgraŭ malsukcesado renkonti taŭgajn sciencajn normojn, multaj pseŭdosciencoj pluvivas. Ĉi tio kutime ŝuldiĝas al persista kerno de fervoruloj kiuj rifuzas akcepti sciencan kritikon kontraŭ siaj kredoj, aŭ pro popularaj miskompreniĝoj. Ankaŭ simpla tradicia populareco estas kialo, kiel estas atestita de astrologio, kiu plu estas populara malgraŭ malaprobo de sciencistoj.

== Kelkaj pseŭdosciencoj ==
[[Dosiero:Climate change denial in Sudbury.jpg|eta|Klimatoskeptikisma afistabulo en [[Granda Sudbury]], [[Kanado]]]]
Tiu ĉi termino ofte aplikiĝas al i.a.: &lt;br&gt;
* [[alĥemio]] pro sia ofta uzo de la vorto &quot;scienco&quot;, aŭ eĉ &quot;supera scienco&quot;, estas asimilita al pseŭdosciencoj; fakte, estante la prapatro de scienca [[kemio]], ĉio scienca en ĝi estis integrita al moderna scienco inter la [[17-a jarcento|17-a]] kaj [[19-a jarcento]]j. 
* [[astrologio]], kiu asertas establi ligon inter la pozicio de [[astro|ĉielaj objektoj]] kaj la individua personeco de homoj aŭ la estontecaj eventoj, estas konsiderata pseŭdo-scienco kiam ĝi alprenas [[determinismo|determinisman]] karakteron koncerne la certecon de siaj konkludoj.
* [[grafologio]], kiu asertas ke eblas ekkoni ies personecon kaj sanon per analizo de ties manskribo.
* [[fiziognomio]], bazita sur la ideo ke per la studo de la ekstera aspekto de persono, ĉefe de ties vizaĝo, oni povas ekkoni la karakteron aŭ personecon de tiu, aŭ eĉ diveni ties estontecon.
* [[homeopatio]], kuracarmetodo fondita antaŭ du jarcentoj sur ideoj kontraŭaj al modernaj konoj en [[kemio]] kaj [[biologio]], estas nescienca&lt;ref&gt;La Méthode Scientifique, ''« [https://www.franceculture.fr/emissions/la-methode-scientifique/pseudo-sciences-les-raisons-du-succes Pseudo-sciences : les raisons du succès] »'', ĉe France Culture, 7-a de septembro 2017 ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.franceculture.fr%2Femissions%2Fla-methode-scientifique%2Fpseudo-sciences-les-raisons-du-succes arkivo]).&lt;/ref&gt;. Kelkaj landoj tamen rajtigas la emision de universitataj diplomoj pri [[alternativa medicino]], sed multaj fundamentaj hipotezoj de homeopatio (kiel la memorkapablo de akvo) igas ĝin pseŭdoscienco vidpunkte de la scienca komunumo.
* [[inteligenta dezajno]], doktrino priskribanta vivantajn speciojn kiel ne rezultiĝantajn el [[biologia evoluo]] sed generitan per supernatura interveno, estas prezentita kiel scienco fare de ĝiaj reklamantoj, kvankam ĝi baziĝas sur eroj kiuj estas nek observeblaj nek reprudukteblaj nek refuteblaj, kaj neas aŭ ignoras biologiajn faktojn.
* [[klimatoskeptikismo]], kiu asertas  ke la [[tutmonda varmiĝo]] ne ekzistas aŭ ne havas homan originon, neante sciencajn konojn kaj [[Scienca interkonsento pri klimata ŝanĝo|sciencistaran komunan opinion]] kaj uzante false sciencajn argumentojn&lt;ref&gt;Alexandre Shields, ''[https://www.ledevoir.com/culture/ecrans/455847/television-les-ennemis-de-la-science Les ennemis de la science]'', ''[[Le Devoir]]'', 21-a de novembro 2015&lt;/ref&gt;.
* [[Privakcinada polemiko|kontraŭvakcinismo]], movado kiu subtenas tezon laŭ kiu [[vakcino]]j endanĝerigas homojn &lt;ref&gt;Françoise Salvadori, Laurent-Henri Vignaud Antivax, ''La résistance aux vaccins du XVIIIe siècle à nos jours'', Parizo, Vendémiaire, 2019, [[ISBN]] 978-2-36358-322-2 &lt;/ref&gt;.
* [[naturkuracado]] estas aro da alternativaj medicinoj kiuj havas malmultan aŭ neniun sciencan bazon. Iuj estas akceptitaj de kuracistoj, ekzemple [[fitoterapio]] (kuracado per plantaĵoj kiuj reale enhavas aktivajn substancojn), aliaj estas falsaj sciencoj, ekzemple [[irisodiagnostiko|irisodiagnozo]] kaj [[ŝtonterapio]].
* [[nifologio]], kiu esploras [[nifo]]-raportojn kaj klopodas provizi eksplikojn, plejofte [[Ekstertera vivo|eksterteranajn]] aŭ [[Esoterismo|esotera]]jn.
* [[parapsikologio]] kiu estas la esploro de [[Paranormaleco|paranormala]]j fenomenoj kiuj implikas la [[psiko]]n kaj ĝian interagadon kun la medio.
* [[radiestezo]], kiu estas detekta procezo bazita sur la kredo ke vivantaj estaĵoj estus sentemaj al iuj radiadoj kiujn malsamaj korpoj elsendus&lt;ref&gt;B. Bensaude-Vincent, ''Des savants face à l’occulte'', eld. La Découverte, 2002, 208 p. (ISBN 2707136166), « Des rayons contre raison? L’essor de la radiesthésie dans les années trente », p. 201-226&lt;/ref&gt;.

== Kaŭzoj ==
En raporto de 1981, Singer kaj Benassi, profesoroj  pri [[psikologio]] ĉe la [[Kalifornia Ŝtata Universitato]], skribis ke pseŭdosciencaj kredoj havas sian originon en almenaŭ kvar fontoj:&lt;ref&gt;Singer B, Benassi VA (1981). &quot;Occult beliefs: Media distortions, social uncertainty, and deficiencies of human reasoning seem to be at the basis of occult beliefs&quot;. American Scientist. Vol. 69, no. 1. pp. 49–55. [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/27850247 27850247].&lt;/ref&gt;
* Oftaj kognaj eraroj el persona sperto.
* Erara sensacia amaskomunikila raporto.
* Socikulturaj faktoroj.
* Malbona aŭ erara scienca edukado.

=== Psikologio kaj biazoj ===
La homa emo por serĉado de konfirmo prefere ol refuto ([[Biaso de konfirmo|konfirmbiaso]])&lt;ref&gt;Devilly GJ (2005). &quot;Power therapies and possible threats to the science of psychology and psychiatry&quot;. The Australian and New Zealand Journal of Psychiatry. 39 (6): 437–445. [http://Cifereca%20objekta%20identigilo doi]:[https://doi.org/10.1080%2Fj.1440-1614.2005.01601.x 10.1080/j.1440-1614.2005.01601.x]. [[PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15943644 15943644]. S2CID 208627667&lt;/ref&gt;, la emo teni konsolajn kredojn, kaj la emo troĝeneraligi estis proponitaj kiel kialoj de pseŭdoscienca pensado. Laŭ Beyerstein, homoj estas emaj al asocioj bazitaj nur sur similecoj, kaj ofte emas al misatribuo en kaŭzo-efika pensado.

La teorio de la usona scienca verkisto Michael Shermer de kred-dependa realismo estas motivita per la opinio ke la cerbo estas esence &quot;kredmotoro&quot; kiu skanas datumojn perceptitajn per la sensoj kaj serĉas skemojn kaj signifojn. Ekzistas ankaŭ la emo por la cerbo krei [[Kogna biaso|kognajn biasojn]], kiel rezulto de elvokoj kaj supozoj faritaj sen logiko kaj bazitaj sur instinkto - kutime rezultigante pensadajn skemojn. Tiuj daŭraj inkinoj  al skemeco kaj agenteco ankaŭ estas movitaj ''&quot;per meta-biaso nomita la [[Biaso de supereco|supereca biaso]], aŭ la emo rekoni la potencon de kognaj biasoj en aliaj homoj sed esti blindaj al ilia influo sur niaj propraj kredoj&quot;''&lt;ref&gt;Shermer M (2011). ''&quot;Understanding the believing brain: Why science is the only way out of belief-dependent realism&quot;''. [[Scientific American]]. [[doi]]:[https://doi.org/10.1038%2Fscientificamerican0711-85 10.1038/scientificamerican0711-85] ([https://web.archive.org/web/20160830132644/http://www.scientificamerican.com/article/the-believing-brain/ arkivo]).&lt;/ref&gt;. Lindeman, prelegisto ĉe la [[Universitato de Helsinko]], asertis ke sociaj motivoj (t.e., &quot;kompreni memon kaj la mondon, havi senton de kontrolo de rezultoj, aparteni, trovi la mondon bonvola kaj konservi sian memestimon&quot;) ofte estas &quot;pli facile&quot; plenumitaj de pseŭdoscienco ol per scienca informo. Krome, pseŭdosciencaj klarigoj estas ĝenerale ne analizitaj racie, sed laŭsperte. Funkciante ene de malsama aro de reguloj apartaj de racia pensado, sperteca pensado rigardas klarigon kiel validan se la klarigo estas &quot;persone funkcia, kontentiga kaj sufiĉa&quot;, provizante priskribon de la mondo kiu povas esti pli personeca ol tiu disponigita de scienco, kaj reduktantan la kvanton de ebla kogna laboro implikita por komprenado de kompleksaj okazaĵoj kaj rezultoj&lt;ref&gt;Lindeman M (1998). ''&quot;Motivation, cognition and pseudoscience&quot;''. Scandinavian Journal of Psychology. 39 (4): 257–265. [[doi]]:[https://doi.org/10.1111%2F1467-9450.00085 10.1111/1467-9450.00085]. [[PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9883101 9883101].&lt;/ref&gt;.

=== Edukado kaj scienca kulturo ===
Homoj nature emas kredi pli je pseŭdoscienco ol je scienca pruvo&lt;ref&gt;Matute H, Blanco F, Yarritu I, Díaz-Lago M, Vadillo MA, Barberia I (2015). ''&quot;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4488611 Illusions of causality: how they bias our everyday thinking and how they could be reduced]&quot;''. Frontiers in Psychology. 6: 888. [[Cifereca objekta identigilo|coi]]:[[doi:10.3389/fpsyg.2015.00888|10.3389/fpsyg.2015.00888]].&lt;/ref&gt;. Iuj fakuloj asertas ke la [[prevalenco]] de pseŭdosciencaj kredoj ŝuldiĝas al ĝeneraligita scienca malklereco&lt;ref&gt;Lack C (10 October 2013). ''&quot;[http://www.skepticink.com/gps/2013/10/10/what-does-scientific-literacy-look-like-in-the-21st-century/ What does Scientific Literacy look like in the 21st Century?]&quot;''. Great Plains Skeptic. Skeptic Ink Network ([https://web.archive.org/web/20140413130541/http://www.skepticink.com/gps/2013/10/10/what-does-scientific-literacy-look-like-in-the-21st-century/ arkivo]).&lt;/ref&gt;. Individuoj al kiuj mankas scienca kulturo estas pli kredemaj, ĉar pridemandante ili verŝajne turnos sin al penssistemo, kiu postulas malmultan aŭ neniun penon. Ĉi tiu sistemo instigas onin [[Biaso de konfirmo|akcepti la konkludojn, kiujn oni ŝatas]], kaj malakcepti tiujn, kiujn oni ne ŝatas. Esplorado sugestas, ke iluzia pensado okazas ĉe la plej multaj homoj kiam ili estas eksponitaj al iuj cirkonstancoj kiel ekzemple legado de libro, reklamo aŭ atesto de aliuloj, kaj tio estas la bazo de pseŭdosciencaj kredoj. Oni supozas, ke iluzioj ne estas nekutimaj, kaj surbaze de la ĝustaj kondiĉoj, iluzioj povas okazi sisteme eĉ en normalaj emociaj situacioj. Malgravigi tiujn iluziojn en la reala mondo ne estas simpla afero sed al tiu celo, dezajni pruv-bazitajn edukajn programojn povas esti efika por helpi homojn identigi kaj redukti siajn proprajn iluziojn kaj biasojn&lt;ref&gt;Matute H, Yarritu I, Vadillo MA (2011). ''&quot;Illusions of causality at the heart of pseudoscience&quot;''. British Journal of Psychology. 102 (3): 392–405. CiteSeerX 10.1.1.298.3070. doi:10.1348/000712610X532210. PMID 21751996.&lt;/ref&gt;.

== Sociaj konsekvencoj ==
[[Dosiero:LedumPalustre15CH.jpg|eta|Homeopatia preparaĵo farita el ''Rhododendron tomentosum'': la &quot;15C&quot; diluo montrita ĉi tie signifas ke la origina solvo estis diluita al 1/10&lt;sup&gt;30&lt;/sup&gt; de sia origina forto.]]
Io fariĝas pseŭdoscienca kiam scienco ne povas esti apartigita de ideologio, tio estas kiam sciencistoj misprezentas sciencajn rezultojn por antaŭenigi aŭ atentigi por reklamado, kiam politikistoj, ĵurnalistoj aŭ famuloj distordas la faktojn de scienco por politika aŭ financa gajno, aŭ kiam influemaj individuoj konfuzigas kaŭzojn kaj kunfaktorojn per lerta frazado. Tiuj ideoj reduktas la aŭtoritatecon, valoron, integrecon kaj sendependecon de scienco en socio&lt;ref&gt;Makgoba MW (2002). &quot;Politics, the media and science in HIV/AIDS: the peril of pseudoscience&quot;. Vaccine. 20 (15): 1899–1904. doi:10.1016/S0264-410X(02)00063-4. PMID 11983241.&lt;/ref&gt;. La distingado inter scienco kaj pseŭdoscienco havas praktikajn implicojn en la kazo de [[sanservo]], [[Ekspertizo|eksperta atestaĵo]], [[Media politiko|mediaj politikoj]] kaj [[scienca edukado]].

=== Sanecaj konsekvencoj ===
Terapioj kiuj prezentas sin kiel scienca aŭtoritato, kiuj ne estis fakte submetitaj al realaj sciencaj testoj, povas esti neefikaj, multekostaj kaj danĝeraj por pacientoj. Krome, ili povas prokrasti efikan kuracadon kadre de eble gravaj malsanoj ĉar la paciento limiĝas je la programo kreita de sia naturkuracisto, kio pliigas la riskon pri lia sano. Ili perpleksigas sanprovizantojn, asekuristojn, registarajn decidantojn kaj publikon pri kiuj kuracadoj taŭgas, kun gravaj homaj kaj financaj sekvoj. Laŭ Nick Beeching, doktoro pri [[medicino]] de la [[Universitato de Liverpolo]], ''&quot;estas nerespondece por sanlaboristo antaŭenigi la uzon de homeopatio anstataŭ pruvita kuracado por foje mortiga malsano.&quot;'', ''&quot;kiam homeopatio estas uzata anstataŭ efikaj kuracadoj, vivoj estas perdataj&quot;''&lt;ref&gt;« [https://www.lexpress.fr/actualite/societe/sante/faut-il-se-mefier-de-l-homeopathie%20781985.html Faut-il se méfier de l'homéopathie?] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/20190517215227/https://www.lexpress.fr/actualite/societe/sante/faut-il-se-mefier-de-l-homeopathie_781985.html arkivo]), LExpress.fr,‎ 27-a de aŭgusto 2009&lt;/ref&gt;

=== Edukaj konsekvencoj ===
Asertoj antaŭenigitaj de pseŭdoscienco povas rezultigi registaroficistojn kaj edukistojn mise decidi kadre de elektado de instruplanoj. Laŭ la [[sveda]] [[filozofo]] [[Sven Ove Hansson|Hansson]], ''&quot;El praktika vidpunkto, la distingo estas grava por decida gvidado en kaj privata kaj publika vivo. Ĉar scienco estas nia plej fidinda fonto de scio en plej diversaj fakoj, ni devas distingi sciencan scion de ĝiaj similaĵoj. Pro la alta statuso de scienco en la nuna socio, provoj troigi la sciencan statuson de diversaj asertoj, instruoj kaj produktoj estas sufiĉe oftaj por seriozigi la demarkacian problemon. Ekzemple, [[Kreismo]] povas anstataŭigi [[Evolucio (teorio)|evolucio]]n en studoj de biologio.&quot;'' &lt;ref&gt;Hansson SO (3 September 2008). &quot;[http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/#PurDem Science and Pseudo-Science, Section 1: The purpose of demarcations]&quot;. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University. ([https://web.archive.org/web/20150905091332/http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/ arkivo])&lt;/ref&gt;. La amplekso laŭ kiu studentoj akiras gamon da sociaj kaj kognaj pensaj kapabloj ligitaj al la bonorda uzo de scienco kaj teknologio determinas ĉu ili estas science kleraj. Scienca edukado renkontas novajn defiojn kun la ŝanĝiĝanta pejzaĝo de scienco kaj teknologio, rapide ŝanĝiĝanta kulturo kaj scio-movita epoko. La scienca kulturo, kiu ebligas al distingo de scienco kaj novaj pseŭdosciencoj estas inter la atributoj kiuj ebligas studentojn adaptiĝi al la ŝanĝiĝanta mondo&lt;ref&gt;urd PD (1998). &quot;Scientific literacy: New minds for a changing world&quot;. Science Education. 82 (3): 407–16. Bibcode:1998SciEd..82..407H. doi:10.1002/(SICI)1098-237X(199806)82:3&lt;407::AID-SCE6&gt;3.0.CO;2-G&lt;/ref&gt;.

En la [[1990-aj jaroj|1990-aj]] kaj [[2000-aj jaroj|2000-aj]] jaroj, sekvante signifan lobiadon kaj dum kreismo estis oficiale forigita de ĉiuj lernejaj lernolibroj ekde 1987 post longa jura batalo, multaj usonaj subŝtatoj ([[Pensilvanio]], [[Kansaso]], [[Georgio]], [[Misisipio]], ktp.) revenigis la polemikon kaj provis certigi, ke la [[evoluismo]] estu prezentitaj al lernejanoj kiel simpla konkuranta teorio, sed neniel supera al la kreisma dogmo, kun apogo de la tiama prezidento [[George W. Bush]]. Kelkaj el tiuj iniciatoj estis nuligitaj ĉe la edukada ŝtatestraro.

=== Politikaj konsekvencoj ===
La lima problemo inter scienco kaj pseŭdoscienco alportas debatojn kaj polemikojn en politiko. Subtenantoj de pseŭdosciencoj ade provas influi politikajn debatojn kaj decidojn, kaj iuj politikaj movadoj ade ne hezitas promocii pseŭdosciencojn pro ideologiaj aŭ religiaj kialoj, aŭ por plipopulariĝi, doni ŝajnan sciencan bazon al sia ideologio, aŭ alkutimigi voĉdonantaron al pluaj propagandaĵoj&lt;ref&gt;Maria Antonova ''[https://www.slate.fr/story/131963/pseudoscience-poutine Comme Staline avant lui, Poutine mélange politique et pseudoscience]'', Slate.fr, 22-a de septembro 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stéphane Demorand ''[https://www.lepoint.fr/sante/trump-la-victoire-de-l-obscurantisme-contre-le-camp-de-la-science-11-11-2024-2574966_40.php#11 Trump, la victoire de l’obscurantisme contre le camp de la science]'' Le Point, 11-a de novembro 2024&lt;/ref&gt;.

Konsekvencoj povas esti gravegaj: [[Imre Lakatos (filozofo)|Imre Lakatos]], ekzemple, substrekis la deklaron de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] laŭ kiu la [[Johann Gregor Mendel|mendela genetiko]] estis pseŭdoscienca, kaj ties aktivuloj, inkluzive de establitaj sciencistoj kiel ekzemple [[Nikolaj Vavilov]], estis senditaj al [[Gulago]], kaj ke la &quot;liberala establado de la Okcidento&quot; neas sinesprimliberecon al temoj kiujn ĝi taksas kiel pseŭdosciencon, precipe kiam ili kontraŭas sociajn morojn&lt;ref&gt;Lakatos I (1973). &quot;[http://www2.lse.ac.uk/philosophy/About/lakatos/scienceAndPseudoscience.aspx Science and Pseudoscience] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 |date=2011-07-25 }}&quot;. The London School of Economics and Political Science, Dept of Philosophy, Logic and Scientific Method. ([https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002%20LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 arkivo])&lt;/ref&gt;.

[[Klimatoskeptikismo]] estas nuntempe la plej disvastigita pseŭdoscienco inter politikistoj. Laŭ observantoj kiel ekzemple la kanada ĵurnalisto [[Naomi Klein]], tiuj negadaj kampanjoj estas subtenataj de tiuj, kiuj rekomendas [[Konservativismo|konservativaj]] ekonomiaj politikoj, kaj de industriaj interesoj kontraŭantaj reguligon aŭ impostadon de [[Karbona dioksido|CO2]] (kaj [[CO2-ekvivalento]])&lt;ref&gt;Naomi Klein, ''[https://www.envt225malta2019.com/uploads/2/8/1/0/28105949/capitalism_vs._the_climate_%7C_the_nation_3.pdf Capitalism vs. the Climate]'' ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.envt225malta2019.com%2Fuploads%2F2%2F8%2F1%2F0%2F28105949%2Fcapitalism_vs._the_climate_%257C_the_nation_3.pdf arkivo]), The Nation, 2011&lt;/ref&gt;, precipe la karbaj lobioj kaj pli ĝenerale lobioj de [[fosilia brulaĵo|fosiliaj brulaĵoj]], porindustriaj premgrupoj same kiel konservativaj kaj [[Libertarianismo|libertarianismaj]] pensfabrikoj, ofte usonaj&lt;ref&gt;Peter J. Jacques, Riley E. Dunlap kaj Mark Freeman, « The organisation of denial: Conservative think tanks and environmental scepticism », Environmental Politics, vol. 17, no 3,‎ 2008, p. 349–385 (DOI 10.1080/09644010802055576)&lt;/ref&gt;. Pli ol 90% de negadaj  artikoloj pri klimata ŝanĝo venas de [[Politika dekstro|dekstremaj]] pensfabrikoj&lt;ref&gt;Jordi Xifra, « Climate Change Deniers and Advocacy: A Situational Theory of Publics Approach », American Behavioral Scientist, vol. 60, no 3,‎ 2016, p. 276-287 (DOI 10.1177/0002764215613403).&lt;/ref&gt;.
Negado pri klimata ŝanĝiĝo kaj politika polemikigo pri mondvarmiĝo havas fortan bremsan efikon al [[Verda politiko|kontraŭmondvarmiĝaj politikoj]], [[Kontraŭekologiismo|subfosante klopodojn kontraŭbatali aŭ adaptiĝi]] al la [[klimata varmigo]]&lt;ref&gt;Painter, James; Ashe, Teresa (2012). &quot;[https://doi.org/10.1088%2F1748-9326%2F7%2F4%2F044005 Cross-national comparison of the presence of climate scepticism in the print media in six countries, 2007–10]&quot;. Environmental Research Letters. 7 (4): 044005. Bibcode:2012ERL.....7d4005P. doi:10.1088/1748-9326/7/4/044005. ISSN 1748-9326.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dunlap, Riley E. (2013). &quot;[http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0002764213477097 Climate Change Skepticism and Denial: An Introduction]&quot;. American Behavioral Scientist. 57 (6): 691–698. doi:10.1177/0002764213477097. ISSN 0002-7642. S2CID 147126996.&lt;/ref&gt;.

== Praktikaj indikoj pri ebla pseŭdoscienco ==
Temo, praktiko aŭ fako de scio povus racie esti nomita pseŭdoscienca kiam ĝi estas prezentita kiel kongrua kun la normoj de [[scienca esplorado]], sed ĝi pruveble malsukcesas plenumi tiujn normojn&lt;ref&gt;Cover JA, Curd M, eds. (1998), Philosophy of Science: The Central Issues, pp. 1–82&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bunge M (1983b). Epistemology &amp; Methodology II: Understanding the World. Treatise on Basic Philosophy: Volume 6. Springer Netherlands. pp. 223–228. ISBN 978-90-277-1634-7.&lt;/ref&gt;.

=== Uzo de neklaraj, troigitaj aŭ netesteblaj asertoj ===
* Aserto de sciencaj asertoj kiuj estas neklaraj prefere ol precizaj, kaj al kiuj mankas specifaj mezuradoj&lt;ref&gt;Gauch HG (2003). Scientific Method in Practice. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-01708-4. LCCN 2002022271&lt;/ref&gt;.
* Aserto kun malgranda aŭ neniu klariga potenco&lt;ref&gt;Popper K (1963). [http://www.paul-rosenfels.org/Popper.pdf Conjectures and Refutations] (PDF). ([https://web.archive.org/web/20171013124349/http://www.paul-rosenfels.org/Popper.pdf Arkivo])&lt;/ref&gt;.
* Malsukceso uzi funkciajn difinojn (t.e., publike alireblaj difinoj de la variabloj, esprimoj, aŭ objektoj de intereso tiel ke personoj krom la difininto povas mezuri aŭ testi ilin sendepende)  (Vidu ankaŭ: [[Reproduktebleco]]).
* Malsukceso fari akcepteblan uzon de la principo de parsimonio, t.e., ne proponi klarigon kiu postulas la plej malmultajn eblajn kromajn supozojn, kiam multaj  klarigoj estas eblaj (Vidu ankaŭ: [[Razilo de Ockham]])&lt;ref&gt;Gauch HG (2003). Scientific Method in Practice. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-01708-4. LCCN 2002022271.&lt;/ref&gt;.
* Manko de limkondiĉoj: plej bone subtenataj sciencaj teorioj posedas bone difinitajn limojn sub kiuj la priskribitaj fenomenoj validas aŭ ne validas&lt;ref&gt;Hines T (1988). Pseudoscience and the Paranormal: A Critical Examination of the Evidence. Buffalo, NY: Prometheus Books. ISBN 978-0-87975-419-8.&lt;/ref&gt;.
* Manko de efikaj kontroloj en eksperimenta dezajno, kiel la uzo de [[placebo]]j kaj [[Duoble-blindaj hazardigitaj esploroj|duobla blindeco]].
* Manko de kompreno de bazaj kaj agnoskitaj principoj de [[fiziko]], [[inĝenierarto]] aŭ [[biologio]]&lt;ref&gt;Donald E. Simanek. &quot;[https://web.archive.org/web/20090425202814/http://www.lhup.edu/~dsimanek/pseudo/scipseud.htm What is science? What is pseudoscience?]&quot;&lt;/ref&gt;.&lt;br /&gt;
=== Netaŭga kolekto de pruvoj ===
* Asertoj kiuj malebligas la logikan eblecon pruvi ilin kiel malveraj per observado aŭ fizika eksperimento (Vidu ankaŭ: [[Malpruvebleco]])&lt;ref&gt;Popper K (1959). The Logic of Scientific Discovery. Routledge. ISBN 978-0-415-27844-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lakatos I (1970). &quot;Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes&quot;. In Lakatos I, Musgrave A (eds.). Criticism and the Growth of Knowledge. pp. 91–195.&lt;/ref&gt;.
* Asertoj kiuj prognozas nenion aŭ ion kio ne pruvitis prognozebla de ili. Sciencaj asertoj kiuj ne donas ajnan prognozan potencon estas konsideritaj en la plej bona kazo &quot;[[Konjekto (matematiko)|konjekto]]j&quot;, aŭ en la plej malbona &quot;pseŭdoscienco&quot; (Vidu ankaŭ: [[ignoratio elenchi]])&lt;ref&gt;Gauch HG (2003). Scientific Method in Practice. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-01708-4. LCCN 2002022271&lt;/ref&gt;.
* Asertoj kiuj ne estas pruvitaj malveraj, do oni pretendas ilin veraj, kaj inverse (Vidu ankaŭ: [[Argumento de nescio]])&lt;ref&gt;Macmillan Encyclopedia of Philosophy Vol 3, &quot;Fallacies&quot; 174 ff esp. 177–178&lt;/ref&gt;.
* Troa fido je atestaĵo, anekdota indiko aŭ persona sperto: ĉi tiu indiko povas esti utila por la kunteksto de malkovro (t.e., hipotezkreado), sed ne devus esti uzata en la kunteksto de pravigo (t.e., eksperimenta testado de la hipotezo)&lt;ref&gt;Bunge M (1983a). &quot;Demarcating science from pseudoscience&quot;. Fundamenta Scientiae. 3: 369–388.&lt;/ref&gt;.
* Uzo de mitoj kaj religiaj tekstoj kvazaŭ ili estus faktoj, aŭ bazi pruvojn sur legaĵoj de tiaj tekstoj&lt;ref&gt;Rory Coker. &quot;[https://web2.ph.utexas.edu/~coker2/index.files/distinguish.htm Science versus Pseudoscience]&quot;. web2.ph.utexas.edu. ([https://web.archive.org/web/20220301104806/https://web2.ph.utexas.edu/~coker2/index.files/distinguish.htm arkivo])&lt;/ref&gt;.
* Uzo de konceptoj kaj scenaroj el sciencfikcio kvazaŭ ili estus faktoj. Tiu praktiko esiĝas pro la fameco kiun iuj sciencfikciaj konceptoj akiras tra la popularaj amaskomunikiloj&lt;ref&gt;Rory Coker. &quot;[https://web2.ph.utexas.edu/~coker2/index.files/sfandps.shtml SF in pseudoscience]&quot; ([https://web.archive.org/web/20220627154318/https://web2.ph.utexas.edu/~coker2/index.files/sfandps.shtml arkivo]) web2.ph.utexas.edu&lt;/ref&gt;.
* Prezento de datumoj kiuj ŝajnas apogi asertojn dum nuligo aŭ neagnosko de datumoj kiuj konfliktas kun tiuj asertoj&lt;ref&gt;Thagard PR (1978). &quot;[https://philpapers.org/rec/THAWAI Why astrology is a pseudoscience]&quot;. PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association. 1978 (1): 223–234. doi:10.1086/psaprocbienmeetp.1978.1.192639. ISSN 0270-8647. S2CID 147050929 ([https://web.archive.org/web/20190328142123/https://philpapers.org/rec/THAWAI Arkivo])&lt;/ref&gt;. Ĉi tio estas ekzemplo de la [[elekta biaso]] aŭ [[ĉerizplukado (argumentado)|ĉerizplukado]], misprezento de indiko aŭ datumoj, kiuj estiĝas de la maniero kiel la datumoj estas kolektitaj. 
* Ripeto da troaj aŭ nepruvitaj asertoj kiuj antaŭe estis publikigitaj aliloke, kaj reklamante tiujn asertojn kvazaŭ ili estus faktoj; amasigo de tiaj senkritikaj sekundaraj raportoj, kiuj alie ne provizas siajn proprajn empiriajn esplorojn&lt;ref&gt;Eileen Gambrill (1-a de Majo 2012). ''[https://books.google.com/books?id=NsuHtwciwQwC&amp;pg=PA109 Critical Thinking in Clinical Practice: Improving the Quality of Judgments and Decisions]'' (3a eld.). John Wiley &amp; Sons. p. 109. ISBN 978-0-470-90438-1. &lt;/ref&gt;.
* Inversa pruvodevo: scienco metas la pruvodevon sur tiujn, kiuj faras asertojn, ne sur la kritikanton. &quot;Pseŭdosciencaj&quot; argumentoj povas neglekti tiun principon kaj postuli ke kritikantoj pruvu preter akceptebla dubo ke aserto (ekz., aserto koncerne la efikecon de nova terapia tekniko) estas malvera. Estas esence maleble pruvi universalan negativon, tiel tiu retorika taktiko neĝuste metas la pruvŝarĝon prefere sur la kritikanto ol sur la reklamanto&lt;ref&gt;Lilienfeld SO (2004). Science and Pseudoscience in Clinical Psychology Guildford Press ISBN 1-59385-070-0&lt;/ref&gt;.
* Alvokoj al [[holismo]] kontraste al [[reduktismo]] por malakcepti negativajn rezultojn: propagandantoj de pseŭdosciencaj asertoj, precipe en organika medicino, alternativa medicino, naturkuracado kaj menshigieno, ofte referencas al la &quot;mantro de holismo&quot;&lt;ref&gt;Ruscio J (2002). Clear thinking with psychology : separating sense from nonsense. Belmont, CA: Brooks/Cole-Thomson Learning. ISBN 978-0-534-53659-6. OCLC 47013264.&lt;/ref&gt;.

=== Manko de akceptemo al testado de aliaj fakuloj ===
* Evitado de kolega revizio antaŭ diskonigado de rezultoj (ofte kromnomita &quot;scienco per gazetara konferenco&quot;)&lt;ref&gt;Lilienfeld SO (2004). Science and Pseudoscience in Clinical Psychology Guildford Press ISBN 1-59385-070-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gitanjali B (2001). &quot;[http://www.senseaboutscience.org.uk/PDF/peerReview.pdf Peer review – process, perspectives and the path ahead]&quot; ([https://web.archive.org/web/20060623193431/http://www.senseaboutscience.org.uk/PDF/PeerReview.pdf arkivo]). Journal of Postgraduate Medicine. 47 (3): 210–14. PMID 11832629&lt;/ref&gt;: kelkaj propagandantoj de ideoj kiuj kontraŭdiras akceptitajn sciencajn teoriojn evitas submeti siajn ideojn al kolega revizio, foje krede ke revizio estas partia favore al agnoskitaj paradigmoj, kaj foje krede ke asertoj ne povas esti taksitaj adekvate uzante normajn sciencajn metodojn. Restante izolite de la kolega revizioprocezo, tiuj propagandantoj forlasas la ŝancon de korektaj revenoj el kleraj kolegoj.
* Iuj agentejoj, institucioj kaj sciencaj revuoj, kiuj financas sciencan esploradon, postulas de aŭtoroj [[kunhavigo|kunhavigi]] datumojn por ke aliaj povu taksi artikolon sendepende. Malsukceso provizi adekvatajn datumojn por aliaj esploristoj por kontroli la asertojn kontribuas al manko de malfermiteco al kritiko&lt;ref&gt;Gauch HG (2003). Scientific Method in Practice. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-01708-4. LCCN 2002022271.&lt;/ref&gt;.
* Pledo al la bezono de sekreteco aŭ [[intelekta propraĵo]] kiam sendependa revizio de datumoj aŭ metodaro estas petita.
* Neinstigo al fundamenta debato pri la pruvoj kun spertaj partoprenantoj el ĉiuj vidpunktoj&lt;ref&gt;[[Carl Sagan]] (1994). The demon-haunted world. New York: Ballantine Books. ISBN 978-0-345-40946-1.&lt;/ref&gt;.

=== Manko de progreso ===
* Malsukceso de subtenantoj progresi al pliaj pruvoj de siaj asertoj&lt;ref&gt;Lakatos I (1970). &quot;Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes&quot;. In Lakatos I, Musgrave A (eds.). Criticism and the Growth of Knowledge. pp. 91–195.&lt;/ref&gt;.
* Manko de memkorektado: sciencaj esplorprogramoj faras erarojn, sed ili tendencas redukti tiujn erarojn laŭ la tempo. Kontraste, ideoj povas esti rigarditaj kiel pseŭdosciencaj ser ili restas neŝanĝitaj malgraŭ kontraŭdiraj pruvoj&lt;ref&gt;Ruscio J (2002). Clear thinking with psychology : separating sense from nonsense. Belmont, CA: Brooks/Cole-Thomson Learning. ISBN 978-0-534-53659-6. OCLC 47013264.&lt;/ref&gt;. 
* Manko de plibonigado de statistika signifo de la eksperimentaj rezultoj laŭ la tempo, kiu estas kutime proksima al la limo por statistika signifo. Kutime, eksperimentaj teknikoj pliboniĝas aŭ la eksperimentoj ripetiĝas, kaj ĉi tio provizas ĉiam pli fortajn pruvojn. Se statistika signifo ne pliboniĝas, tio tipe montras ke la eksperimentoj ĵus estis ripetitaj ĝis sukceso okazinta pro hazardaj variaĵoj.

=== Personigo de aferoj ===
* Fermitaj sociaj grupoj kaj [[aŭtoritatema personeco]], subpremado de malkonsento kaj [[kunpensado]] povas instigi al aprobo de kredoj kiuj havas neniun racian bazon. Provante konfirmi iliajn kredojn, la grupo tendencas identigi siajn kritikantojn kiel malamikojn&lt;ref&gt;Devilly GJ (2005). &quot;Power therapies and possible threats to the science of psychology and psychiatry&quot;. The Australian and New Zealand Journal of Psychiatry. 39 (6): 437–445. doi:10.1080/j.1440-1614.2005.01601.x. PMID 15943644. S2CID 208627667.&lt;/ref&gt;.
* Aserto de ekzistado de komploto de la scienca komunumo, registaroj aŭ klerigaj institutoj por subpremi pseŭdosciencajn informojn. Homoj kiuj faras ĉi tiujn akuzojn ofte komparas sin kun [[Galilejo]] kaj lia persekuto fare de la [[Katolika Eklezio]]&lt;ref&gt;Amsden, Brian. &quot;[http://www.indiana.edu/~c228/Fallacies.pdf Recognizing Microstructural Fallacies]&quot; ([https://web.archive.org/web/20190712055955/http://www.indiana.edu/~c228/Fallacies.pdf arkivo])&lt;/ref&gt;
* Atakante la motivojn, karakteron, moralecon, aŭ kompetentecon de kritikantoj, prefere ol iliaj argumentoj (Vidu ankaŭ: [[Argumentum ad hominem]])&lt;ref&gt;&quot;[http://philosophy.lander.edu/logic/person.html Ad Hominem and Related Fallacies]&quot;. philosophy.lander.edu ([https://web.archive.org/web/20201204164205/http://philosophy.lander.edu/logic/person.html arkivo])&lt;/ref&gt;

=== Uzo de misgvida lingvo ===
* Kreado de scienc-sonaj esprimoj por persvadi nefakulojn pri deklaroj kiuj povas esti malveraj, trompaj aŭ sensencaj. Ĉi-teme, longdaŭra falsaĵo rilate al akvo per la malofte uzita formala nomo &quot;[[dihidrogenmonoksido]]&quot; kaj priskribanta ĝin kiel la ĉefan komponanton en la plej multaj venenaj solvoj, estis disvastigita por montri kiom facile la ĝenerala publiko povas esti tiel erarigita.
* Uzado de fakaj esprimoj laŭ netaŭgaj manieroj, tiel montrante nekonatecon de la ĉefaj nocioj de iu scienca fako.

== En Esperanto aperis ==
* ''[https://www.nodo50.org/esperanto/Libroservo/Heredokajraso.htm Scienco kaj Pseŭdoscienco pri Heredo kaj Raso]'', 1937, Eld. [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] de [[Paul Neergaard]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Scienca popularigo]]
* [[Scienca metodo]]
* [[Senmitigo]], [[Zetetiko]]
* [[Konspira teorio]]
* [[Obskurismo]], [[Agnotologio]]
* [[Historia reviziismo]]
* [[Kontraŭsciencismo]], [[Propagando]], [[Misinformado]], [[Endoktrinigo]]
* [[Negadismo]]
* ŝajnjuro aŭ pseŭdojuro ([[d:Q27277581|Q27277581]])

== Notoj ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Referencoj ==
{{referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=pseuxdoscienc}}
* [https://web.archive.org/web/20091027041815/http://es.geocities.com/skeptikismo/enhavo.html Skeptika paĝaro pri pseŭdosciencoj]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Scienco]]
[[Kategorio:Pseŭdoscienco| ]]</text>
      <sha1>mu1qsxjdb6r5pq8z1t1zjfwkyrci2po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingva diskriminacio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48082</id>
    <revision>
      <id>9392688</id>
      <parentid>9284408</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Ref 4</comment>
      <origin>9392688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38512" sha1="3wzbdeye0aaqs4ai6sf2brqum67vxnv" xml:space="preserve">

'''Lingva diskriminacio''' estas [[diskriminacio]] de personoj pro maljusta traktado bazita nur sur ilia lingvo aŭ lingvouzo&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;(angla) ''[https://www.youtube.com/watch?v=JgGcJEvt5hc What is linguistic discrimination? What does linguistic discrimination mean ?]'' (Kio estas lingva diskriminacio? Kion signifas lingva diskriminacio?), Audiopedia, YouTube, la 12-an de aŭgusto 2016.&lt;/ref&gt;, ankaŭ konata kiel '''glotofobio''' (fr: glottophobie&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;(franca) ''Discriminations : combattre la glottophobie'', Philippe Blanchet, eld. Edition Textuel, 2016, 192 p., ISBN 9782845975446&lt;/ref&gt;). Ĝi okazas ĉiufoje kiam homoj pli fortaj, pli potencaj, pli kleraj, pli riĉaj parolas en siaj gepatraj lingvoj al aliaj alilingvaj homoj, kiuj provu kompreni kaj provu respondi, se ili kapablas. Temas pri maljusta traktado de aliaj homoj, kiu estas same antikva kiel sklaveco, malalta taksado de virinoj, senpuna mortigo de malfortuloj, ekonomia ekspluatado de malfortaj landoj, [[rasismo]], kaj similaj maljustaj praktikoj&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;(eo) [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2024/05/Esperanto-tago-2024-1.pdf Tago de Esperanto 2024: Por mondo por ĉiuj lingvoj kaj sen lingva diskriminacio] (PDF), [[Universala Esperanto-Asocio. Historia Skizo 1908-1933|Universala Esperanto-Asocio.]]&lt;/ref&gt;. Sed estas unu diferenco kompare kun aliaj diskriminacioj: lingva diskriminacio estas ofte ne rekonata de tiuj, kiuj diskriminacias kaj eĉ de tiuj, kiuj estas diskriminaciataj&lt;ref&gt;(eo, jp) ''[https://nagoya-esperanto.a.la9.jp/info/313web.pdf Tago de Esperanto 2024: Por mondo por ĉiuj lingvoj kaj sen lingva diskriminacio -エスペラントの日 2024: 言語差別がなく、すべての言語が受け入れられる世界を目指して]'', La Informilo de Nagoja Esperanto- Centro, n-ro 313, p. 7-8&lt;/ref&gt;.

Ĝi povas ankaŭ prezentiĝi en la plivalorigo de iu lingvo kompare al aliaj, alivorte rasismo kun lingvaj argumentoj aŭ '''lingvismo'''&lt;ref&gt;Tove Skutnabb-Kangas difinis ''lingvismon'' kiel &quot;ideologioj kaj strukturoj kiuj estas uzataj por legitimi, efektivigi kaj reprodukti neegalan [[kunhavigo]]n de potenco kaj rimedoj (ambaŭ materiaj kiel ne-materiaj) inter grupoj difinitaj surbaze de lingvo&quot; en : ''[https://www.youtube.com/watch?v=JgGcJEvt5hc What is linguistic discrimination? What does linguistic discrimination mean ?]'' (Kio estas lingva diskriminacio? Kion signifas lingva diskriminacio?), Audiopedia, YouTube, la 12-an de aŭgusto 2016.&lt;/ref&gt;. Konscio pri lingva diverseco kaj evitado de senkonscia diskriminacio surbaze de lingvo estas samgrava por socia egaleco kiel konscio pri la eblaj efikoj de sekso, raso, handikapo, religio aŭ seksa orientiĝo&lt;ref&gt;(angla) ''[http://ec.europa.eu/research/social-sciences/pdf/policy_briefs/atheme_pb5_21122018.pdf#view=fit&amp;pagemode=none Linguistic and cognitive effects of multilingualism]'', Advancing the European Multilingual Experience (AThEME), la 21-an de decembro 2018 (alirite la 19-an de marto 2019).&lt;/ref&gt;.

La hegemoniaj interesoj de grandaj potencoj ĉiam manifestiĝis lingve, aperintaj en la formo de instruado de siaj lingvoj. Dum la tempoj de la [[Ligo de Nacioj|Ligo de Nacio]]&lt;nowiki/&gt;j estis franca vetoo kontraŭ Esperanto, kaj en la 21-a jarcento la angla lingvo regas la mondon. Tiu ĉi dominado kreas diskriminacion. Universala Esperanto-Asocio atentigas regule pri diskriminacio surbaze de lingvo&lt;ref&gt;[https://drive.google.com/drive/folders/1uare_vXIa_0bV26vvIrWmiEv9l5ymKDV Afiŝoj kaj mesaĝoj de Universala Esperanto-Asocio (UEA) en deko da lingvoj okaze de la Internacia Tago de Homaj Rajtoj] (PDF)&lt;/ref&gt;, specife kaj sagace malpermesata en la dua artikolo de la  Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, ĉar &quot;plenaj [[homaj rajtoj]] inkluzivas lingvajn homajn rajtojn, kiuj formu bazon por reciproka respekto kaj kunlaboro. Lingvaj politikoj estas esenca parto de la agado por homaj rajtoj por preventi diskriminacion, kaj por konstrui komunajn komprenojn pri la gravaj defioj kiujn frontas la homaro.&quot; &lt;ref&gt;(eo) ''[https://uea.org/gk/1144a1 Mesaĝo de UEA okaze de la Internacia Tago de Homaj Rajtoj]'', [[Universala Esperanto-Asocio]], la 10-an de decembro 2023&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Internacia Tago de Homaj Rajtoj: Mesaĝo de UEA en [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2023/11/Homaj-Rajtoj-UEA-2023.pdf Esperanto] ~ [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2023/11/Human-Rights-UEA-2023.pdf in English] ~ en [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2023/11/Franca-Mesago-de-UEA-2023.pdf Français] ~ en [https://esperantoporun.org/wp-content/uploads/2023/11/Hispana-Mesago-de-UEA-2023.pdf Español] &lt;/ref&gt;

== Terminologio ==

=== Lingvofobio ===
Ĉar lingva diskriminacio estas ofta kaj kutima formo de diskriminacio, pretervidita kaj foje eĉ banaligita sen ke iu ajn rimarkas ĝin&lt;ref&gt;(franca) [[Charles Durand|Charles Xavier Durand]], YouTube : [https://www.youtube.com/watch?v=x13KEsmr2BI ''Colloque sur la défense de la langue française''] (kolokvo pri la defendo de la franca lingvo) ekde minuto 30, la 8-an de januaro 2014.&lt;/ref&gt;, la  franca lingvisto [[Philippe Blanchet]] opinias la terminon Glottophobie (franca por lingvofobio) estas preferinda al la esprimo &quot;lingva diskriminacio&quot; (trovebla en la versioj en aliaj lingvoj de ĉi tiu Vikipedio-paĝo) por riveli ĉi tiun maljustecon en la konscienco de la publiko&lt;ref&gt;(fr) Philippe Blanchet, ''Discriminatios : combattre la glottophobie'', {{p.|44}} 44, 2016, Eld. Textuel, {{ISBN|978-2-84597-544-6}}&lt;/ref&gt;. La frazo &quot;Lingva Diskriminacio&quot; eble sugestas, ke temas pri lingvoj kiuj estas diskriminaciataj, anstataŭ la homoj, kiuj uzas ilin.

=== Lingvismo ===
Tiu termino estis kreita en la 1980-aj jaroj fare de lingvisto Tove Skutnabb-Kangas, kiu difinis lingvismon kiel &quot;ideologioj kaj strukturoj, kiuj estas uzataj por legitimi, efiki kaj reprodukti neegalan dividon de potenco kaj rimedoj inter grupoj, difinitaj surbaze de lingvo aŭ lingvaĵo&quot;. &quot;Senhavigi homojn de potenco kaj influo pro ilia lingvo, pri tio lingvismo temas fundamente&quot;&lt;ref&gt;(en) Päivi Gynther, ''Beyond Systemic Discrimination''. Martinus Nijhoff, 2007&lt;/ref&gt;. Tiu formo de diskriminacio referencas al antaŭjuĝoj, malestimo aŭ ne objektive pravigita malakcepto al alia(j) lingvo(j) kaj iliaj parolantoj.

Bazita sur diferenco en lingvo, persono povas aŭtomate juĝi pri la edukado, socia statuso, karaktero aŭ aliaj trajtoj de alia persono. Ĉi tiuj perceptitaj juĝoj povas tiam konduki al maljusta traktado de la individuo. Fari konkludojn pri ies raso surbaze de lingvouzo ne necese estas rasisma. Se iu surbaze de tiu konkludo agas en diskriminacia maniero tiam potenciale ekestas lingvorasismo. Ekzemple en la filmo &quot;''Sorry to Bother You''&quot;, nigra telemarketisto sukcesas nur post kiam li komencas paroli kiel blankulo (kun &quot;blanka voĉo&quot;).&lt;ref&gt;(angla) Mark Abadi, ‘[https://www.businessinsider.nl/sorry-to-bother-you-language-discrimination-2018-6/?international=true&amp;r=US ''Sorry to Bother You’ is right — minorities are judged by the sound of their voice, and there’s science to prove it'',] [[Business Insider]], la 9-an de julio 2018.&lt;/ref&gt;.

Ofte ĝi implikas lingvojn respektive esprimmanierojn de malplimultoj aŭ de difinitaj sociaj grupoj. Ĉar en Esperantio la denaskaj parolantoj ne havas privilegian statuson, tio donas al parolantoj de Esperanto pli demokratan perspektivon&lt;ref&gt;A.Giridhar Rao, video - [https://www.youtube.com/watch?v=1lGxepmike8 Esperanto in a Glocal World: Language, Democracy and Globalization], ekde minuto 37:30&lt;/ref&gt;. Estas multaj kontraŭdiskriminaciaj proponoj kaj mezuroj por strebi al rasa egaleco, protekti fiŝojn kaj plantojn, kial ne lingvaj kontraŭdiskriminaciaj mezuroj por protekti [[Lingva diverseco|lingvan diversecon]]. Ingrid Pillier en ŝia libro pri &quot;lingva diverseco&lt;ref&gt;Noto : 'Lingva diverseco' ne nepre en la senco de lingvoj sed de lingvaj diferencoj.&lt;/ref&gt; kaj socia justeco&quot;, ŝi ekzamenas lingvon kiel ilo de ekskludo, diskriminacio kaj malavantaĝo kaj esploras kio povus esti la enhavo de lingva justeco&lt;ref&gt;(angla) Ingrid Pillier, [https://play.google.com/books/reader?id=5wJOCwAAQBAJ&amp;hl=nl&amp;pg=GBS.PR4 Linguistic Diversity and Social Justice - An Introduction to Applied Sociolinguistics], Oxford University Press, 2016&lt;/ref&gt;.

La Eŭropa Komisiono kontraŭ Rasismo kaj Maltoleremo (ECRI) de la Eŭropa Konsilio dissendis rekomendon ke lingvo-diskriminacio konstituas formon de rekta kaj nerekta rasismo&lt;ref&gt;(angla) ''[https://www.greens-efa.eu/en/article/event/respecting-linguistic-diversity/ Respecting linguistic diversity? Language Discrimination in the European Union]'' (Respekti lingvan diversecon ? Lingva diskriminacio en la EU), Eŭropaj Verduloj - European Free Alliance, la 1-a de junio.2016&lt;/ref&gt;.

== Lingvaj antaŭjuĝoj ==
Samkiel la germana ''&quot;linguizismus&quot;'', la pola ''&quot;Lingwicyzm&quot;'', ankaŭ la esperanta termino ''&quot;lingvismo&quot;'' devenas de la angla ''linguicism''. Tiu termino estis enkondukita de [[Tove Skutnabb-Kangas]]&lt;ref&gt;Skuttnab-Kangas, Tove &amp; Robert Philippson, (1989), Mother Tongue : the theoretical and sociopolitical construction of a concept, in : Ammon, Ulrich, (1989), Status and function of languages and language varieties, Walter de Gruyter (eld), ISBN 9783110112993&lt;/ref&gt; kaj [[Jim Cummings|Jim Cummins]] en la [[1980-aj jaroj]].

[[Tove Skutnabb-Kangas]] kritikis kaj la malrespekton al dulingveco kaj la neglekton de infanoj de fremda denaska lingvo (ekzemple [[Turka lingvo|turkaj]] infanoj en [[Germanio]]). Cummins konstatis, ke multajn homojn timigas la imago, ke dua lingvo malpliigu ilian kompetentecon pri la unua lingvo. En la franca lingvo Philippe Blanchet kreis ankaŭ novan terminon: '[[:fr:Discrimination linguistique#Glottophobie|glottophobie]]' (lingvofobio), ĉar por krei konsciiĝon nova termino necesus.

Analogaj al lingvismo estas aliaj -ismoj kiel [[seksismo]], [[rasismo]], [[naciismo]]. En la nederlanda oni eĉ kreis la neologismon '''rosisme''&lt;nowiki/&gt;' ([[Rufaj haroj|rufismo]]) por indiki la malestimon al homoj kun [[Rufaj haroj|rufa hararo]]. Lingvismo manifestiĝas per [[diskriminacio]] de alilingvaj aŭ plurlingvaj homoj. Kvankam la nederlandlingva vikipedio parolas pri ''taalracisme'' (lingvorasismo), lingvismo tamen diferencas de [[rasismo]] per tio, ke la sciata(j) lingvo(j) estas determinata(j) ne [[genetiko|genetike]], sed per la edukado. Problemo estas ke [[dulingveco]] kutime tuŝas nur la regresan lingvon kaj ne la [[Dominanta lingvo|hegemonan]] aŭ ekspansian lingvon, kiu en la praktiko ofte kondukas al unuflanka [[Dulingveco|dulingvismo]]. [[Pascale Casanova]], esploristo kaj [[Literatura kritiko|literatura kritikistino]], kiu havas nenion kontraŭ individua dulingvismo, asertas ke ju pli granda la ''kolektiva dulingvismo''&lt;ref&gt;''Noto'' : eble ĝuste tion malhelpus etendita plurlingvismo en mondo tutmondiĝanta ankaŭ [[Interlingvistiko|interlingve]] kaj [[Interkultura komunikado|interkulture]] : &quot;Kiam en landoj eldoniĝas multaj libroj en fremdaj lingvoj, videblas tendenco ankaŭ traduki multajn eksterlandajn librojn &quot; En: ''Less Translated Languages'' (Malpli tradukitaj lingvoj), Amsterdamo, John Benjamin Publishing Company, 2004, p. 28-31&lt;/ref&gt; etendiĝas kaj la lingvoj interkontaktiĝas kaj interpenetras unu la aliajn des pli la lingva superregado funkcias&lt;ref&gt;Christian Ruby, [https://www.nonfiction.fr/article-8082-la-domination-linguistique.htm La dominiation linguistique - Comment les mécanismes de la domination linguistique opèrent-ils ?] (La lingva dominado- Kiel funkcias la mekanismoj de lingva superregado ?), ''Nonfiction.fr'', la 4-an de februaro 2016, alirite la 9-an de januaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(fr) Christian Rioux, ''[https://www.ledevoir.com/monde/europe/464701/entrevue-la-guerre-des-langues La gueree des langues]'' (La milito de lingvoj), ''[[Le Devoir]]'', la 5-an de marto 2016, alirite la 9-an de januaro 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Le bilinguisme collectif est une autre tentative de dissolution : il exporte, avec la langue, les pensées et les catégories de pensée permises par la langue dominante, sans passer par la traduction (c’est-à-dire par la langue dominée). Et il est une incorporation, une véritable appropriation, comme une première étape avant l’élimination de la langue dominée». Tr.: &quot;&quot;Komuna dulingvismo estas alia provo de lingvismo : ĝi eksportas, kune kun la lingvo, la pensoj kaj la pensokategorioj permesitaj de la dominanta lingvo, sen pasi pere de traduko (tio estas, pere de la superrega lingvo (dominanta lingvo). Ĝi estas enkorporigo, vera alpropriaĵo, kiel la unua paŝo antaŭ la forigo de la lingvo dominata&quot;.
Christian Rioux, La guerre des langues (La milito de la lingvoj), Le Devoir, la 5-an de marto 2016, alirite la 9-an de januaro 2018.&lt;/ref&gt;.

== Lingvaj malegalecoj ==
Lingvismo konkrete esprimiĝas per malavantaĝoj, sub kiuj homoj suferas pro ilia parolata aŭ skribata lingvo. Tio koncernas ne nur la lingvon laŭ oficialaj difinoj, sed ankaŭ [[dialekto]]jn kaj [[akĉento]]jn. Tia diskriminacio okazas ekzemple en dungado, sed ankaŭ en ĝeneralaj situacioj de la socia vivo. En lia esplorado [[Philippe Blanche|Philippe Blanchet,]] la aŭtoro de la libro ''Discriminations : Combattre la glottophobie'' (Diskriminacioj: kontraŭbatali la lingvismon'')'',&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; sciis rikolti relative malmulte da ekzemplojn de lingvismo koncerne al aliaj lingvoj. Kontraŭe li kolektis multege da ekzemploj ligitajn al la diskriminacioj en rilato al ies lingvaĵo, dirmanieroj ktp. Jen ekzemplo :

* Irana knabo ne rajtis paroli la [[Gila lingvo|gila]]&lt;nowiki/&gt;n t.e. loka irana lingvo, ĉar tiu lingvo estis malpermesita en la lernejo kaj li devis studi en la persa kaj preĝi en la araba. Ankoraŭ junaĝe li sciis nek la persan, nek la araban. La persaj instruistoj ridis pri lia persa kaj la religiaj instruistoj pri lia araba elparoloj&lt;ref&gt;Kirsten Notten, ''[http://zowell.nl/taal-die-verbindt/ Hopen op een taal die verbindt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190119134305/http://zowell.nl/taal-die-verbindt/ |date=2019-01-19 }}'' (esperi je lingvo kiu kunligas), Zowell, la 18-an de oktobro 2016, alirite la 18-an de januaro 2019.&lt;/ref&gt;.

Inter la ekzemploj de lingvoj kiuj estis objekto de diskriminacio en la pasinteco menciieblas la [[Kopta lingvo|kopta]] lingvo, la eŭska, la [[Kimra lingvo|kimra]]. Plue ankaŭ la diskriminacio de la [[tamiloj]] en [[Srilanko]]&lt;ref&gt;(angla) Kumar Rupesinghe, ''Linguistic discrimination against the Tamils'' ([http://people.cas.sc.edu/dubinsk/LING240/readings/Rupesinghe.2006.Linguistic.discrimination.against.the.Tamils.pdf pdf]{{404|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), Tamilweek.com, la 1-an de septembro 2006.&lt;/ref&gt;.

* Konkreta ekzemplo rilate al la diskriminacio de [[Esperanto]] estis raportita en Libera Folio kiu menciis ke Amazon forprenis la libron “La granda kaldrono”&lt;ref&gt;Noto : Malgraŭ ke &quot;La granda kaldrono&quot; estis disponebla ĉe la vendoplatfomo de Amazon en du versioj : en la ĉapelita kaj en la h-surogata versio.&lt;/ref&gt; de [[John Islay Francis|John Francis]], ĉar ili pretendas ke estas en lingvo &quot;ne subtenata de ilia ''e-reader'' ''[[Kindle]]''&quot;, eĉ sciante ke la versio sen la ĉapelitaj literoj aspektis perfekte bone ĉe Kindle-aparato&lt;ref&gt;[http://www.liberafolio.org/2017/07/11/la-granda-kaldrono-bolas-spite-malpermeson/ La Granda Kaldrono bolas spite malpermeson], [[Libera Folio]], la 11-a de julio 2017.&lt;/ref&gt;.  Ĉar Esperanto estas (relative parolata) eta merkato kompare al aliaj lingvoj, jam ne ekzistas ''{{iwiki|samnivela ludkampo||en|Level playing field}}'' ekde la komenco, precipe se oni konsideras ankaŭ kulturajn produktojn (librojn, muzikon, ...) kiuj el tiu vidpunkto estas kutime puŝataj antaŭen pro komercaj motivoj por vendi ilin.
* Akceptiĝo kaj sukcesnivelo rilate al la disvastigo kaj populareco de libro multrilate dependas de lingvo kiu estas demografie kaj geografie plejeble multe instruata kaj parolata : la Nobelpremio, precipe tiu pri literaturo, montras ke la gajnintoj plejmulte konsistas el verkistoj kiuj aŭ rekte verkis en la angla sen bezoni tradukon aŭ kies verkoj estis tradukitaj anglen. Alilingvaj verkistoj kun malsimilaj gepatraj lingvoj, kiujn ili mem ne povis elekti&lt;ref&gt;[[Ahmad Reza Mamduhi]], [http://www.espero.ir/revuo/irana_esperantisto_08.pdf Bach kaj Nehrangi - blanka birdego kaj nigra fiŝeto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170219135647/http://www.espero.ir/revuo/irana_esperantisto_08.pdf |date=2017-02-19 }}, revuo [[Irana Esperantisto]], numero 8, jarkolekto , 2004, p. 8.&lt;/ref&gt;, spertas malavantaĝon pagante por traduklaboroj aŭ ili scias verki rekte en la angla, ĉar ili jam investis la necesan tempon kaj monon en la lernado de la lingvo.
* Ĉar la angla estas nuntempe la domina lingvo, ĝi ankaŭ fariĝis la preferata lingvo de tradukado. La angla &quot;ĉeestas en pli ol 50% de la tradukoj tutmonde kaj en du trionoj de la tradukoj en la francan&quot;&lt;ref&gt;Casanova, Pascale (2015), p. 123&lt;/ref&gt;. Aliflanke, laŭ [[Lawrence Venuti]], aŭtoro de la libro &quot;''The translator’s invisibility: A history of translation''&quot; (la ne-videbleco de la tradukisto : historio de tradukado) &quot;la literaturo de la ne-angla parolanta mondo malaperis (preskaŭ) de la nuntempa angla-amerika kulturo&quot;&lt;ref&gt;Casanova, Pascale (2015), p. 125&lt;/ref&gt;.
* Ankaŭ la esploristoj kaj [[Terminologio|terminologoj]] J.B. Marcelessi kaj Louis Guespin analizas situaciojn de lingva diskriminacio inter sciencistoj, sub scienca esplortereno kiun ili prefere baptis '''glottopolitiqu''&lt;nowiki/&gt;''e'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(franca) [https://www.lecture.org/revues_livres/actes_lectures/AL/AL36/AL36P89.pdf ''Concevoir, informer, produire, en langue nationale''], Actes de lecture n°36, decembro 1991, Association française pour la lecture, p. 2 ('''''glottopolitique''''')&lt;/ref&gt; (glosopolitiko) prefere ol lingvopolitiko, kaj kiu klarigas ke la dinamiko inter lingvoj estas formita pere de multaj interpersonaj, ekonomiaj kaj ideologoiaj faktoroj&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Vidu ankaŭ sub [[David Rothkopf#Eldiro pri internacia lingvo|Eldiro de David J. Rothkopf pri internacia lingvo]].
* En la libro &quot;''Politics of the Vei''&lt;nowiki/&gt;''l''' , tradukita en la francan sub la titolo &quot;''La politique du voile''&quot; Joan W. Scott indikas eblan lingvisman tendencon kiam ekzemple en la germana Bundestag, politikistoj pripensis malpermesi imamojn prediki en la araba lingvo&lt;ref&gt;(angla) O’Brien, Ruth, and Joan Wallach Scott. “FOREWORD.” ''The Politics of the Veil'', STU - Student edition ed., Princeton University Press, 2007, pp. vii-x. ''[[JSTOR]]'', &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(angla) Joan Wallach Scott, The politics of the Veil, Princeton University Press, 2007, 224 p., ISBN 978-1-4008-2789-3&lt;/ref&gt;.
* En Peruo lingva diskriminacio estas tiom akra ke multaj parolantoj de la keĉua (13% de la perua loĝantaro laŭ la censo de 2007) decidas ne instrui sian idaron tiun lingvon pro timo, ke ili alfrontos malakceptadon aŭ mokon&lt;ref&gt;(angla) Julio Cesar Casma, [http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/04/16/discriminados-por-hablar-su-idioma-natal-peru-quechua Discriminated against for speaking their own language] (Diskriminita por parolinta sian propran lingvon), The World Bank, la 16-an de aprilo 2014, alirite la 17-an de februaro 2018.&lt;/ref&gt;.

Lingvismo tendencas kaŭzi malfacilaĵojn en la lernado kaj uzado de aliaj lingvoj ol la nura dominanta lingvo. El historia vidpunkto ĉi tio fontas el la sento kaj konduto de supereco kiun havas grupoj kiuj estas ekonomie kaj socie pli privilegiaj&lt;ref&gt;(portugala) Marta Scherre, [http://revistagalileu.globo.com/Revista/Galileu/0,,EDR87198-7962,00.html ''O preconceito linguístico deveria ser crime''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181217110519/http://revistagalileu.globo.com/Revista/Galileu/0,,EDR87198-7962,00.html |date=2018-12-17 }} (lingvaj antaŭjuĝoj devus esti krimo), Galileu,&lt;/ref&gt;. La lingvismo tendencas ankaŭ al supervalorigo de la unulingveco, kvankam oni scias ke homoj kiuj kreskas plurlingve, sendepende de la koncernaj lingvoj, lernas ĝenerale multe pli facile aliajn lingvojn ol unulingvanoj. Estas multe pli facile pasi de la lernado de du al pli da lingvoj ol pasi de unu lingvo al dua lingvo.

La temo lingvismo speciale gravas en lernejoj kie unuflanke necesas doni al gelernantoj scion pri la elektebla(j) aŭ elektita(j) lernolingvo(j), dum aliflanke respekti iliajn gepatrajn lingvojn. Konata metodo por tio estas instrui ĉiujn lernantojn en (la) loka lingvo, sed anstataŭigi la instruadon en la unua fremdlingvo per instruado en la denaska ne-enlanda lingvo.

=== Kopirajtoj ===
La kopirajto baras la tradukeblojn de naciaj kulturproduktoj (filmo, libro), ekzemple malgraŭ ke la traduko pretas por aperigi la libron &quot;Hari Poter&quot; tiu libro ne povas aperi en Esperanto pro merkataj kondiĉoj kiuj reguligas la kopirajton. 

=== Filmindustrio ===
Vidu ankaŭ [[Dublado#Lingva malegaleco|lingva malegaleco en la filmindustrio]].

== Angligo en la sciencoj ==
Homoj kiuj sciencumas en malriĉa lando aŭ apartenas al malriĉa socia tavolo, parolas nehegemonian lingvon kaj kreskis en neokcidenta kulturo, suferas fortan bremsadon, kiu malfaciligas disvastigi iliajn ideojn, proponojn kaj eltrovojn. Rezulte, la scienca mondo ŝajnas havi nur unu kanalon, kiu parolas angle, fortigas okcidentan manieron rigardi+pensi+esti en la mondo, elstarigas kelkajn esploristojn aŭ esplortemojn kaj forĵetas, kaŝas aŭ neglektas la ceterajn&lt;ref&gt;Ĉon Juro (Jung Yuro) + Vicente Manzano-Arrondo, Defioj kaj proponoj por nehegemoniaj priamaj sciencaj revuo kaj kongreso, en: [http://ftn.kg.ac.rs/konferencije/lvc2019/BookofAbstractsLVC_final.pdf Resumaro LVK 2019 - Internacia Scienca Konferenco: Lernado en Virtualaj Komunumoj], Ĉaĉak (Serbio), paĝo 37 ({{en}}, {{sr}}, {{eo}})&lt;/ref&gt;.

Por altiri tutmondan studentaron en multaj landoj universitataj programoj angliĝas. Alilingvaj studentoj demandas ke ili ricevu ĉiujn bultenojn kaj regulojn en la angla. Tiele universitatoj fariĝas kvazaŭ tradukagentejo. Profesoroj kaj asistantoj investas en ĉi tiuj programoj, sed tial havas malpli da tempo por la programoj en la lingvo(j) de la propra lando. La tiel faritaj [[Lingvoekonomiko|elspezoj]] fakte celis helpadon al studentoj kiuj spertas malfacilaĵojn. Tiele la mono fluas al la administrado de programoj kiuj ĉefe celas la pli riĉajn studentojn. Angligo en la realo iras je la kosto de demokratio&lt;ref&gt;(nederlanda) Hendrik Vos, Engelstalig, maar met collateral damage (Anglalingva, sed kun flanka domaĝo), De Standaard, 27-a junio 2017, p. 32. Opinio &amp; Analizo.
&lt;/ref&gt;.

Lingvoj estas egalvaloraj, sed la socia kunteksto en kiu komunikado okazas, kaŭzas malegalecon inter lingvoj&lt;ref&gt;(angla) Fields, C. D. (1997). Ebonics 101. What have we learned? Black Issues in Higher Education, 13, 18-21&lt;/ref&gt; ekzemple lingvo kun la pli alta statuso pro ĝia uzo en pli da kuntekstoj kaj socie pli gravaj kuntekstoj ankaŭ plej ofte fariĝas la [[lingvafrankao]] inter homoj kiuj ne parolas la saman lingvon. Tiu lingva malegaleco kutime estas plifortigita pere de lingvopolitiko kiu hierarkie difinas la lingvon plej prestiĝan kiel la plej altranga en la socia ordo.

Nuntempe estas multegaj sciencaj revuoj kiuj ne faras lingvan korektadon de la publikigataj artikoloj. Aliflanke, anglaj kaj usonaj sciendaj revuoj kune kun aliaj renomaj sciencaj revuoj kun firma tradicio rifuzas kontribuojn verkitaj en proksimuma angla lingvo&lt;ref&gt;Carlo Minnaja, [https://www.academia.edu/32300235/INSTRUMENTOJ_DE_KOMPUTA_LINGVISTIKO.doc?email_work_card=view-paper Instrumentoj de komputa lingvistiko], Academia.edu, la 14-an de septembro 2019, alirite la 15-an de septembro 2019.&lt;/ref&gt;. 

Laŭ la studo ''The manifold costs of being a non-native English speaker in science'' (''La multoblaj kostoj de esti ne-denaska angla parolanto en scienco'') de Tatsuya Amano kaj aliaj, la uzo de la angla kiel la komuna lingvo en sciencoj prezentas gravan malhelpon por ne-anglalingvaj esploristoj. Ĉi tiu studo, bazita sur enketo de 908 esploristoj en medicinaj sciencoj, komparas la necesan penon por sciencaj agadoj en la angla laŭ la lingva kaj ekonomia origino de la esploristoj. Ĝi rivelas ke ne-anglaj parolantoj, precipe ĉe la komenco de siaj karieroj, investas pli da tempo en legado, verkado kaj disvastigo de siaj esploroj. Necesas agnoski tiujn malegalecojn kaj proponi solvojn por maksimumigi ilian kontribuon al la scienco&lt;ref&gt;(en) Tatsuya Amano et autres, ''[https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:b2cef97f-8af0-4595-b755-996897eed35d/files/rgm80hw227 The manifold costs of being a non-native English speaker in science]'' (PDF)'','' Oxford University Research Archive, 2023&lt;/ref&gt;.

== Lingva alkonformigo ==
Studoj &lt;ref&gt;(angla) Dörnyei, Zoltán; Csizér, Kata (2005). &quot;''The effects of intercultural contact and tourism on language attitudes and language learning motivation''&quot; ('la efikoj de interkultura kontakto kaj turismo sur lingvaj kondutoj kaj lingvolerna motivigo). Journal of Language and Social Psychology. 24 (4): 327–357. [http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0261927X05281424 doi:10.1177/0261927x05281424].&lt;/ref&gt; montras komparon de la komunikado en fremdaj landoj inter turistoj kaj lokaj loĝantoj. En landoj kiuj multe dependas de turismo, de kiuj multaj estas en la [[Tria mondo|Tria Mondo]], estas kutima ke la turistoj malofte deziras akomodi sin al la komunikadostilo de la indiĝenoj nek havas la kompetentecon paroli en la loka lingvo. Aliflanke, la loka ekonomio de tiuj landoj kaj la perlaboron de ĝiaj civitanoj forte dependas de ĉi tiuj turistoj. Sekve, estas granda bezono akomodi la komunikajn stilojn de la turistoj.

Ankaŭ politikistoj estas sub la premo de lingva alkonformigo, ĉar por altiri la atenton de la internacia amaskomunikilaro la sola maniero estas la uzo de la reganta lingvo, nuntempe ĉefe la angla, alie neniu eksterlanda TV-stacio muntos frazon en sia elsendo&lt;ref&gt;Guido Naets, iama gazetara proparolanto de la [[Eŭropa Parlamento]], ''[http://taalunieversum.org/voorzetten/9012081629/ Enkele beschouwingen omtrent rol en functie van het Nederlands]'' (Kelkaj konsideroj pri la rolo kaj funkcio de la nederlanda), paĝo 47 (PDF), en: P.W.F. Fasol (red), De toekomst van het Nederlands in de Europese Unie (La estonteco de la nederlanda en la Eŭropa Unio), ''[[Nederlanda Lingvo-Unio|Nederlandse Taalunie]]'', &lt;/ref&gt;. Ankaŭ en la Eŭropa Unio la uzado de la lingvoj estas politike sentema. La germanoj kaj aŭstroj forrestis protese de neformala Eŭropa Ministrara Konsilio en Finnlando en julio 1999, ĉar en antaŭa renkontiĝo estis parolata nur la angla, franca kaj kelkfoje finna lingvoj. Por Germanio - la plej granda en ĉiuj: lando, loĝantaro, lingvo kaj ekonomio - la rajto uzi sian propran lingvon estas afero de principo&lt;ref&gt;(nl) Bert Schampers, ''[https://www.trouw.nl/nieuws/talen-liggen-in-europa-politiek-gevoelig~be968844/ Talen liggen in Europa politiek gevoelig]'', Trouw, la 22-an de oktobro 1999, alirite la 28-an de septembro 2020.&lt;/ref&gt;.

== Lukti kontraŭ lingva diskriminacio ==
Internacie parolante, denaskaj anglalingvanoj ekzemple havas ofte preteratentitan avantaĝon super la aliaj 90 elcentoj de la monda loĝantaro&lt;ref&gt;(nl) [[Marc van Oostendorp]], [https://neerlandistiek.nl/2022/09/hoe-eerlijk-is-het-engels/ ''Hoe eerlijk is het Engels?''], Neerlandistiek, la 14-an de septembro 2022.&lt;/ref&gt;  - apenaŭ favora al la libera fluo de dudirekta informinterŝanĝo inter ĉiuj civitanoj tra la mondo, kiam partopreno en la plej multaj landoj estas limigita al malgranda alte edukita elito, kaj eĉ iam sole kiel duarangaj partoprenantoj kompare al denaskaj parolantoj (laŭ esprimeblo, facileco de partoprenado kaj risko ŝajni ridinde farente lingvajn erarojn)&lt;ref&gt;(en) [[Tim Morley]], [https://timsk.wordpress.com/2006/10/21/global-voices-in-esperanto/ ''Global Voices in Esperanto''], la 21-an de oktobro 2006.&lt;/ref&gt;.

=== Unuiĝintaj Nacioj kaj lingva egaleco ===
La 'Komitato de Neregistaraj Organizaĵoj pri Lingvoj' fondita en majo 2022 de la [[Konferenco de NRO-oj|konferenco de NRO-j]] en konsultaj rilatoj kun la UN al kiu aniĝis pli ol 20 NRO-j, celas doni pli grandan atenton al lingvaj aferoj, al [[Lingva demokratio|lingva egaleco]] kaj la forigo de lingva diskriminacio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj mem&lt;ref&gt;(eo) Tonkin kaj teamo pri daŭripovo, En: [https://mail.google.com/mail/u/0/?tab=rm&amp;ogbl#inbox/WhctKLbFXBtcwVcxQTPbsQJhVHxrkgtXTTtBVdphqJDMjPcxxFgJvQHDQhsfhTKzpmrKTqg?projector=1&amp;messagePartId=0.1 EKO, Numero 2024: 29; julio 30].&lt;/ref&gt;.

=== Esperanto ===
Esperanto estas ligita al defendado de ĉiuj homoj kiuj estas diskriminaciataj pro la uzo de iu lingvo.&lt;ref&gt;Tonjo del Barrio in : yahoo grupo [uea-membroj] kulturdefendado, 20-a februaro 2017.&lt;/ref&gt; Tial Esperanto prezentiĝas kiel integriga elemento por pli justa nacia kaj internacia lingvopolitiko.

Diversaj institucioj aŭ firmaoj ofte preferas dungi ''denaskajn'' parolantojn de la [[angla]]. Tio povas esti rigardata kiel formo de lingva diskriminacio. Post atentigo pri lingva diskriminacio (en 2002) de la [[Brusela Komunikadcentro]] (BKC) al la [[Eŭropa Komisiono]], la eŭropaj institucioj sekve komencis ŝanĝi la vortigon ''denaska parolanto de la angla'' al ''denaska aŭ denask-nivela parolanto de la angla'', kio signifas la anstataŭigon de rekta diskriminacio per malrekta diskriminacio. Ĉar la prefero de anglalingvanoj estas pravigebla per la nuntempe tre forta rolo de tiu ĉi lingvo, oni ne nepre devas rigardi tian preferon kiel malpermesitan (rektan aŭ nerektan) diskriminacion.

Tuj kiam denaskaj kaj ne-denaskaj parolantoj interparolas, denaskaj parolantoj ofte ne kundividas la tn.'''komunikan ŝarĝon''&lt;nowiki/&gt;' kaj metas la respondecon pri sukcesa komunikado nur sur la ŝultroj de ne-denaskaj parolantoj. Ne estas nur la nivelo de la lingva kapableco de ne-denaska parolanta [[eksterlanda laboristo]] kiu povas kaŭzi problemojn kun denaske parolantaj kolegoj. Ilia dunganto ankaŭ povus konsciigi siajn dungitojn pri la utilo sekvi kurson de [[Interkultura edukado|interkultura edukado kaj komunikado]]&lt;ref&gt;(angla) Ingrid Piller, [https://play.google.com/books/reader?id=9jVYDwAAQBAJ&amp;hl=nl&amp;pg=GBS.PP1 Linguistic discrimination at work], Language on the move, &lt;/ref&gt;.

Aliflanke la ekzisto de Esperanto montras, ke avantaĝigo de la parolantoj de unusola nacia lingvo ne estas nepre necesa. Sekve el esperantista vidpunkto la esprimo ''lingva diskriminacio'' estas pli bone pravigebla ol el neesperantista vidpunkto. Kvankam nuntempe ankoraŭ ne grandskale uzata tra la mondo, Esperanto tamen celas helpi superi lingvan diskriminacion pere de pli da [[lingva justeco]] por ke en la mondo ĉiu rajtu paroli sian lingvon sen premo kaj altrudo de ies lingvo, sed laŭ pli da egaleco inter parolantoj por ke ĉiuj lingvoj vivu&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; kaj estiĝu kulturo de vera [[plurlingveco]].

=== Rolludo en rilato al lingvaj rajtoj kaj lingva diskriminacio ===
Delatoj sub: Lingva Festivalo → [[Lingva Festivalo#Rolludo pri lingvopolitiko|Rolludo pri lingvopolitiko]]

== Kritiko ==
En kelkaj landoj (ekzemple en [[Brazilo]]) estas tute normale, ke ne ĉiuj civitanoj havas la saman denaskan lingvon; tie la koncepto de lingvismo aŭ lingva diskriminacio estas malfacile komprenebla. 

En aliaj landoj, kie la plimulto de la civitanoj nur parolas unu lingvon (la solan kaj oficialan), la koncepto estas same malfacile komprenebla. 

Ankaŭ kiam ĵurnalistoj helpe de ĉeestanta interpretisto intervjuas homojn pere de komuna lingvo inter la ĵurnalisto kaj la interpretisto, la televidaj spektantoj ne videbligas la interpretiston kaj tiel donas al la spektantoj la impreson ke la intervjuinto kaj la ĵurnalisto scipovas interparoli senpere pro tio ke la intervjuinto almenaŭ pasive komprenus la lingvon kiun uzas la ĵurnalisto.

== Bibliografio ==
# (fr) [[Robert Phillipson]] (2019), ''L'impérialisme de l'anglais : un défi pour l'Europe'' (imperialismo de la angla : defio por Eŭropo), Paris, Libre &amp; Solidaire, ISBN 9782372630658 ([https://libre-solidaire.fr/A-paraitre aperos en marto 2019])
# (fr) [[Philippe Blanchet]] et Stéphanie Clerc Conan (2018), ''Je n’ai plus osé ouvrir la bouche... Témoignages de glottophobie vécue et moyens de se défendre'' (mi ne plu aŭdacas malfermi la buŝon...atestoj de travivita lingvofobio kaj manieroj por defendi sin kontraŭ ili), Limoges, Lambert-Lucas, 128 pp., ISBN 978-2-35935-267-2.
# (fr) [[Philippe Blanchet]] (2016), ''Discriminations : combattre la glottophobie'' (diskirminacioj : kontraŭbatali la lingvofobion), Textuel, 192 pp., ISBN 978-2-84597-544-6
# (fr) [[Pascale Casanova]] (2015), ''La langue mondiale : traduction et dominatio''n (la tutmonda lingvo : tradukado kaj superregado), ([http://excerpts.numilog.com/books/9782021280609.pdf pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190802172529/http://excerpts.numilog.com/books/9782021280609.pdf |date=2019-08-02 }}), Paris, Seuil, 129 p.
# (en) Shinya Uekusa (2014), ''Everyday Experiences of Linguicism : a sociological critique of linguistic human rights'' (ĉiutagaj spertoj de lingvismo : sociologia kritiko de lingvaj homaj rajtoj).LAP Lambert Academic Publishing, 102 pp, ISBN 9783659590320.
# (eo, en, fr) [[Mark Fettes]] &amp; Suzanne Bolduc, (1998), ''Al lingva demokratio/Towards Linguistic Democracy/Vers la démocratie linguistique.'' Aktoj de la Nitobe-simpozio de Internaciaj Organizaĵoj en Prago (20-23 julio 1996), Rotterdam, UEA, 212 pp.
# (en) Rosina Lippi-Green (1997), ''English with an accent: Language, ideology, and discrimination in the United States''. London/New York: Routledge
# (en) [[Tove Skutnabb-Kangas]] &amp; [[Robert Phillipson]] (1995), ''Linguistic Human Rights. Over-coming linguistic discrimination.'' ''Contributions to the Sociology of Language'', Berlin &amp; New York: Mouton de Gruyter, 478 pp., paperback , ISBN 3-11-014878-1.
# (en) Lawrence Venuti (1995). ''The translator’s invisibility: A history of translation'', New York, Routledge.
# (fr) [[Claude Piron]] (1994), ''Le défi des langues - du gâchis au bon sens'' (La defio de la lingvoj), Paris:L'Harmattan, paĝoj 156-157.
# (en) [[Robert Phillipson]] (1988), ''Linguicism:'' ''Structures and ideologies in linguistic imperialism'', en: Tove Skutnabb-Kangas, Jim Cummins, ''Minority education: from shame to struggle''. Clevedon, Avon: Multilingual Matters, paĝoj 339-358.
# (eo) ''Sovetio : Lingva diskriminacio,'' [[Monato (gazeto)|Monato]]'','' 1986/01, p. 18.
# [[Goro Christoph Kimura]] (2016) ''Setuei no susume: Datu eigoizon koso kokusaika, Gurobaruka taiou no kagi''! [Towards Reducing the Use of English Decreasing Dependence on English is the Key to Responding to Internationalisation and Globalisation]. Tokio: Yorozusyobo. 283 pp.

== Vidu ankaŭ ==

* [[Sistema rasismo#Lingva rasismo kiel institucia diskriminacio|Lingva rasismo kiel institucia diskriminacio]]
* [[Lingva justeco]]
* [[European Language Equality Network|Eŭropa Reto por Lingva Egaleco]]
* [[Konferenco de NRO-oj|Konferenco de NRO-oj (CoNGO)]]
* [[Pierre Forgues#Defendanto de lingvoj|Pierrre Forgues - kontraŭ lingva hegemonio en Francio]]
* [[Translingvado]]
* [[Philippe Van Parijs#Lingva justeco|Philippe van Parijs]]
* [[Marco Cappato]]
* [[Interkompreno]]
* [[Prestiĝo (lingvistiko)]]
* [[Striko#Lingvostriko|Lingvostriko]]
* [[Dublado#Lingva malegaleco|Lingva malegaleco]] (kinematografio)
* [[Ŝovinismo#Lingva ŝovinismo|Lingva ŝovinismo]]
* [[Aŭdismo#Sociaj vizioj|Aŭdismo kaj diskriminacio]]
* [[Lingvocido]]
* [[Naŭ demandoj pri lingva justeco en la fakliteraturo]]
* [[Lingva imperiismo]]
* [[Lingva ideologio]]
* [[Infana striko en Września]]
* Polaigo
* [[Germanigo]]
* [[Rusigo]]
* [[Taĝika lingvo#Lingva diskriminacio|Lingva diskriminacio en Taĝikio kaj Uzbekio]]
* [[Universala Deklaracio de la Lingvaj Rajtoj]]
* [[Transkulturigo]]
* [[Tutmondiĝado - lingvoj de malgranda disvasteco - interlingvistiko : situacioj kaj problemoj|Tutmondiĝado]] (libro)
* [[Minoritata lingvo]]
* [[Interlingvistiko]]
* [[Minae Mizumura]]

== Eksteraj ligiloj ==
* (eo) [[Kio estas lingva diskriminacio?]] ⇒ Traduko el filmeto en aliaj lingvoj : &quot;''Lingva diskriminacio estas kiam la plej forta, riĉa kaj klera parolas en sia lingvo al ĉiuj ceteraj kaj la aliaj komprenu kaj respondu, se ili kapablas. Temas pri speco de lingva rasismo. Homoj el potencaj landoj faras tion kaj per tio tro silentigas ĉiujn aliajn kaj transdonas al ili siajn valorojn kaj ideojn. Nuntempe parolantoj de la postimperiisma angla lingvo ĉefe faras tion sed morgaŭ povus esti parolantoj de la ĉina aŭ de la hindia&quot;.''
* (eo)  Persona retejo de Tove Skutnabb-Kangas: http://www.tove-skutnabb-kangas.org/{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (hu) Skutnabb-Kangas, Tove: ''[https://web.archive.org/web/20070302000729/http://www.lib.jgytf.u-szeged.hu/alknyelv/aktualis/ToveSkuntnabb-Kangas.htm Mik a nyelvi emberi jogok?]'' (Kio estas lingvaj homaj rajtoj?)
* (en) [https://www.youtube.com/watch?v=6NqEeA6f18c CELCE talk: Politics of Language, Politics of Death (by Dr Gerald Roche)], prelego, YouTube
* (en, gaela) ''[https://elen.ngo/2016/07/07/the-language-discrimination-hearing-liadh-ni-riada-mep/ The Language Discrimination Hearing]'', video de Liadh Ní Riada MEP.
* (en) ''[https://twitter.com/catalanassembly/status/426731709158404096 &quot;Linguistic Discrimination in Europe: The #Catalan case]''”
* (en) ''[https://www.languageonthemove.com/how-to-end-native-speaker-privilege/ How to end native speaker privilege]'' (kiel haltigi al privilegion de la denaska parolanto)
* (fr) &quot;''[https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/dimanche-des-l-aube/la-langue-outil-de-discrimination-4303422 La langue, outil de discrimination]''&quot; (la lingvo, ilo de diskriminacio) - elsendo sur radio France Inter, 20 marto 2016, [http://www.franceinter.fr/player/reecouter?play=1254851 1:14:33 min] (konsultita 8/6/16)
* (it) Giorgio Pagano: ''Effetti sociali, economici et politici della discriminazione linguistica (sociaj, ekonomiaj kaj politikaj efikoj de la lingva diskriminacio)'', una tago de la kunveno Alde en la Eŭropa Parlamento, 2-3 julio 2007, unua parto [https://www.youtube.com/watch?v=zSAJjG7GsA0] kaj dua parto [https://www.youtube.com/watch?v=ME869CVbaiA]
* [https://vimeo.com/188526059 Kapitano Fantasta] (video)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Lingvo]]
[[Kategorio:Lingvistiko]]</text>
      <sha1>3wzbdeye0aaqs4ai6sf2brqum67vxnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leidenfrost-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49487</id>
    <revision>
      <id>9392792</id>
      <parentid>8881104</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="6jzi27al0u0nz9zjaglonlh5jfbf1fw" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:18. Лајденфростов ефект.webm|eta|280px]]
La '''Leidenfrost-efiko''' [Lajdenfrost], '''kalefakcio''' (en PIV) estas fenomeno de la gutoj dancantaj, saltantaj sur varmega grundo (sur estiĝanta vapor-kuseno, tavolo) kaj kiun skizis [[Johann Gottlob Leidenfrost]] (1715-1794).

[[Dosiero:BoilingWaterdropletLeidenfrost.png|eta|300px|dekstra|Bolantaj akvogutoj sur varmega fornelosupro ŝvebas – ne tuŝante ĝin – sur vaportavolo.]]

Tiu fenomeno estis unuafoje esplorita de Leidenfrost en [[Duisburg]] kaj priskribita en la verkaĵo ''De Aquae Communis Nonnullis Qualitatibus Tractatus&amp;nbsp;'' (pri kelkaj ecoj de ordinara akvo) [[1756]].

Se oni faligas gutojn da akvo sur varmega surfaco, ili ekdancas, ĉar sub ili estiĝas vaporo kaj la gutoj moviĝas kiel [[aer-kusena veturilo]].

Por montri la Leidenfrost-efikon hejme, simple prenu puran normalan paton (kun ne-[[polikvarfluoretileno|polikvarfluoretilen]]igita surfaco!) kaj varmigu ĝin sur [[fornelo]]. Havu bovlon de akvo ĉemane. Fojfoje trempu viajn fingrojn en la akvon kaj faligu kelkajn gutojn en la paton.
* Komence, kiam la pato havas ankoraŭ malpli ol 100&amp;nbsp;{{GdC|}}, la akvo simple dissterniĝas kaj malrapide forvaporiĝas.
* Kiam la temperaturo de la pato atingas pli ol 100&amp;nbsp;{{GdC|}} la gutoj siblas kaj ŝuŝas atingante la paton kaj rapide forvaporiĝas.
* Poste, kiam la temperaturo altiĝis al pli ol 220&amp;nbsp;{{GdC|}} (pli alta ol oni uzas por kuirado), vi povas observi la Leidenfrost-efikon: &lt;br /&gt;la gutoj forvaporiĝas pli malrapide, anstataŭe ''dancas'' tra la pato, renkontiĝante kunfandiĝas al pli grandaj gutoj kaj restas entute multe pli longe ol ĉe pli malalta temperaturo. Tiu fenomeno restas, ĝis multe pli alta temperaturo, kiam la akvo tiom rapide vaporiĝas ke ''Leidenfrost-efiko'' ne plu estas observebla.

Klarigo: ĉe temperaturoj pli altaj ol la '''Leidenfrost-punkto''' (t.e. por akvo 220&amp;nbsp;{{GdC|}}) la akvo en la suba parto de la guto, kiu tuŝas la varmegan platon, tuj vaporiĝas. La [[vaporo]] levas la reston de la guto iom super la platon kaj - pro malpli alta [[termokondukto]] efikante kiel [[termoizolado|termoizolilo]] - ĝi grave malrapidiĝas la pluan varmiĝon de la la guto. Plia efiko: la guto sur sia vaportavolo moviĝas kvazaŭ [[aer-kusena veturilo]].

Tiu [[gaso|gas]]forma protekta tavolo ekzistas ankaŭ en la likva [[nitrogeno]], se tiu kontaktas kun la ĉambra temperaturo. Danke al la Leidenfrost-efiko eblas likvan nitrogenon (ĉ. −200&amp;nbsp;{{GdC|}}) sendanĝere fluigi sur la mano, se estas certigite, ke ĝi ne povas kolektiĝi ie ajn en la vesto. Plia tre spektakla efiko estas, kiam la Leidenfrost-efiko laŭdire helpas eviti la brulvundojn ĉe la ''[[surardaĵa promeno]]''.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Fandopunkto]]
* [[Frostopunkto]]
* [[Bolpunkto]]
* [[Trifaza punkto]]
* [[Krita punkto (varmodinamiko)]]
* [[Rosopunkto]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.wiley.com/legacy/college/phy/halliday320005/pdf/leidenfrost_essay.pdf] - Eseo pri la efikoj kaj prezentadoj de Jearl Walker

[[Kategorio:Termodinamiko]]</text>
      <sha1>6jzi27al0u0nz9zjaglonlh5jfbf1fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ros' Haruo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50299</id>
    <revision>
      <id>9392749</id>
      <parentid>8615486</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="3n4d0hnnthtg94wj2br49cmz8csmvo2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo=Haruo en 1992
}}
'''ROS' Haruo''' (naskita je la [[29-a de marto]] [[1954]], do nun {{aĝo|1954|03|29}}-jara; jure ''Leland Bryant Ross'') estas usona esperantisto. Lia esperanta nomo baziĝas sur lia japana nomo, Rosu Haruo (呂須•春男); li adaptis ĝin en Esperanton pro la fina -o.

__TOC__

== Vivhistorio ==
Li naskiĝis en [[Seatlo]], kaj escepte de unu jaro en [[Tokio]] ([[1967]].07-1968.06) kaj du jaroj en [[New_Haven (Konektikuto)|Novhaveno (Konetikuto)]] ([[1972]].09-[[1974]].05) li loĝas la tutan vivon ĝis nun en la aglomeraĵo Seatla. Liaj gepatroj (John Lister Ross, [[Baptismo|baptista]] pastro, kaj Janet Jacobsen Ross) mortis en trafika akcidento en aŭgusto [[1968]], post kio Haruo kaj liaj tri pli junaj gefratoj loĝis ĉe geonkloj en antaŭurbo [[Kirkland (Vaŝingtonio)|Kirklando]], kie li finis la [[Mezlernejo|mezlernejajn]] jarojn kaj (en [[1970]]) aŭtodidakte lernis [[Esperanto]]n. Li kontribuas en Vikipedio kiel [[Vikipediisto:Haruo|vikipediisto Haruo]].

== Nuna priskribo ==
Li loĝas kaj estas [[Delegito de UEA|delegito]] de [[UEA]] en [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]. Li servis [[Delegito_de_UEA#Fakdelegito|fakdelegite]] pri pluraj fakoj, i.a. [[Alkoholuloj Anonimaj]], [[baptismo]], [[himnologio]], kaj [[suŝio]]. Li estas baptista laiko, tradukas kaj de tempo al tempo eĉ verkas originale.

&lt;!-- bedaŭrinde ambaŭ retejoj ne plu funkcias
== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.scn.org/~lilandbr/ La Lilandejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (persona retejo)
* [http://www.reocities.com/cigneto/ TTT-Himnaro Cigneta]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (granda rethimnaro)
--&gt;
{{Projektoj}}

{{Vivtempo|Ros', Haruo}}

[[Kategorio:Usonaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj vikimedianoj]]</text>
      <sha1>3n4d0hnnthtg94wj2br49cmz8csmvo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392750</id>
      <parentid>9392749</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="9bx11yb5n0z6aontn9aqgact7jvgfoy" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo=Haruo en 1992
}}
'''ROS' Haruo''' (naskita je la [[29-a de marto]] [[1954]], do nun {{aĝo|1954|03|29}}-jara; jure ''Leland Bryant Ross'') estas usona esperantisto. Lia esperanta nomo baziĝas sur lia japana nomo, Rosu Haruo (呂須•春男); li adaptis ĝin en Esperanton pro la fina -o.

__TOC__

== Vivhistorio ==
Li naskiĝis en [[Seatlo]], kaj escepte de unu jaro en [[Tokio]] ([[1967]].07-1968.06) kaj du jaroj en [[New_Haven (Konektikuto)|Novhaveno (Konetikuto)]] ([[1972]].09-[[1974]].05) li loĝas la tutan vivon ĝis nun en la aglomeraĵo Seatla. Liaj gepatroj (John Lister Ross, [[Baptismo|baptista]] pastro, kaj Janet Jacobsen Ross) mortis en trafika akcidento en aŭgusto [[1968]], post kio Haruo kaj liaj tri pli junaj gefratoj loĝis ĉe geonkloj en antaŭurbo [[Kirkland (Vaŝingtonio)|Kirklando]], kie li finis la [[Mezlernejo|mezlernejajn]] jarojn kaj (en [[1970]]) aŭtodidakte lernis [[Esperanto]]n. Li kontribuas en Vikipedio kiel [[Vikipediisto:Haruo|vikipediisto Haruo]].

== Nuna priskribo ==
{{Projektoj}}
Li loĝas kaj estas [[Delegito de UEA|delegito]] de [[UEA]] en [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]. Li servis [[Delegito_de_UEA#Fakdelegito|fakdelegite]] pri pluraj fakoj, i.a. [[Alkoholuloj Anonimaj]], [[baptismo]], [[himnologio]], kaj [[suŝio]]. Li estas baptista laiko, tradukas kaj de tempo al tempo eĉ verkas originale.

&lt;!-- bedaŭrinde ambaŭ retejoj ne plu funkcias
== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.scn.org/~lilandbr/ La Lilandejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (persona retejo)
* [http://www.reocities.com/cigneto/ TTT-Himnaro Cigneta]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (granda rethimnaro)
--&gt;

{{Vivtempo|Ros', Haruo}}

[[Kategorio:Usonaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj vikimedianoj]]</text>
      <sha1>9bx11yb5n0z6aontn9aqgact7jvgfoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaŭĉo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50342</id>
    <revision>
      <id>9393550</id>
      <parentid>9389948</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="topllik876jzhnw4vbf0f1k5bk2nb3g" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Argentinian gauchos.jpg|eta|dekstra|200ra|Gaŭĉo de [[Argentino]].]]
'''Gaŭĉo''' estis (aŭ estas) rajdanta paŝtisto de brutaroj en la [[Sudameriko|sud-amerikaj]] [[pampo]]j, simile al la nordamerikaj ''[[vakero]]j''. Se oni ne bezonas precizigi ilian devenon, oni ankaŭ nomas ilin simple '''bovistoj'''

Ili loĝis ĉefe en la nunaj [[Argentino]], [[Urugvajo]], [[Paragvajo]] kaj sudo de [[Brazilo]] (en la [[portugala lingvo]], &quot;gaúcho&quot; estas la nomo uzata ankaŭ por la loĝantoj de la ŝtato [[Rio Grande do Sul]]).

La gaŭĉo estas simbola rolulo de la naciismo de la regiono, ĉefe en Argentino.

Gauĉo estas la ĉefrolulo de la eposa novelo ''[[Martín Fierro]]'', de [[José Hernández]] (tradukita en Esperanton de [[Ernesto Sonnenfeld]]), kiu estas kvazaŭ simbolo de la argentinaj kamparanoj.

== La priskribo fare de Julio Mafud ==
Julio Mafud, profesoro pri literaturo kaj sociologio, en sia ''Prezento'' al ''Martín Fierro'' tradukita en Esperanton fare de Ernesto Sonnenfeld, faras klaran priskribon kaj de la gauĉo ĝenerale, de la [[ĉefrolulo]] partikulare kaj eĉ de la literatura verko de José Hernández. Kiel ĉefaj trajtoj de la gaŭĉo li elstarigas lia &quot;moviĝemo&quot; en sia &quot;izoleco&quot;; li konas sian medion, nome la specojn de paŝtaĵoj, la vojojn, la ventojn ktp. La [[tranĉilo]] estas lia ĉefa ilo, kaj por manĝi kaj por lukti kaj por labori. La [[gitaro]] estas alia necesa utilo. Nur &quot;escepte li havas familion&quot;, dum amikeco estas la nura [[socia rilato]], kiun li agnoskas.&lt;ref&gt;Julio Mafud en ''Prezento'' al [[José Hernández]], ''[[Martín Fierro]]'', J. Régulo, La Laguna, 1965, pp. 19-20.&lt;/ref&gt;

La pampo estas malfacila vivejo, kie danĝeras movgrundoj, miraĝoj kaj malvarmaj ventoj. En tiu medio la gauĉo malaperas pro eŭropismaj intencoj ŝanĝi la tiean vivon. Tiukadre la verko ''Martín Fierro'' iĝas &quot;cignokanto&quot;. La gaŭĉo klopodas rifuĝiĝi inter indianoj, sed tio li ne estas kaj tiele &quot;en neniu el la du mondoj li povas vivi&quot;.&lt;ref&gt;Paĝo 23. &lt;/ref&gt;

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:GauchosvonALE.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|en:Gauchos' fight dramatization   en-&gt;eo:Gaŭĉoj' (interbatado, batali, interbatiĝi, kontraŭbatali) _dramatization_     es:Gauchos [[Argentina|argentinos]].   es-&gt;eo:_Gauchos_ [[Argentino|_argentinos_]].     de:Gauchos, Aufnahme zw. 1890 und 1923 veröffentlicht   de-&gt;eo:_Gauchos_, _Aufnahme_ _zw_. 1890 _und_ 1923 _veröffentlicht_     ca:Gautxos argentins --&gt;
Dosiero:Gaucho's.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra|en:Touristic gauchos show   en-&gt;eo:_Touristic_ gaŭĉoj (montri, manifesti, signi, spektaklo)     pt:Gaúchos engajados em dança típica.   pt-&gt;eo:_Gaúchos_ _engajados_ _em_ danco _típica_.     de:Gaúchos in Brasilien   de-&gt;eo:_Gaúchos_ _in_ Brazilo --&gt;
Dosiero:Chama criola.JPG|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra| --&gt;
Dosiero:Parque de Rodeios Roselandia.JPG|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra| --&gt;
Dosiero:Complexo Turistico Roselandia.JPG|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra| --&gt;
Dosiero:Cavaleiros.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180ra| --&gt;
&lt;/gallery&gt;
{{-}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bredado]]
* [[Huaso]]
* [[Vakero]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=gauxcx}}
* http://www.confederaciongaucha.com.ar {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121228005606/http://www.confederaciongaucha.com.ar/ |date=2012-12-28 }} &lt;!-- en:Confederacion Gaucha Argentina   en-&gt;eo:_Confederacion_ _Gaucha_ Argentino     es:Sitio Oficial de la Confederación Gaucha Argentina   es-&gt;eo:_Sitio_ _Oficial_ _de_ _la_ _Confederación_ _Gaucha_ Argentino --&gt;
* http://www.folkloredelnorte.com.ar &lt;!-- en:Folklore del Norte Argentino (in Spanish)   en-&gt;eo:Folkloro _del_ _Norte_ _Argentino_ (en (Hispana, Hispana lingvo)) --&gt;
* http://www.folkloredelnorte.com.ar/tradicion/gauchos.htm &lt;!-- es:Gauchos milagrosos --&gt;
* https://web.archive.org/web/20060214074236/http://ar.geocities.com/webratacruel03/prosa03.htm &lt;!-- es:El canto rural --&gt;

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Kulturo de Brazilo]]
[[Kategorio:Kulturo de Argentino]]</text>
      <sha1>topllik876jzhnw4vbf0f1k5bk2nb3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aŭgusto de 2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51642</id>
    <revision>
      <id>9392851</id>
      <parentid>7772766</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2224" sha1="jrctsd3dlfujamg5pjropfysd3o5xb3" xml:space="preserve">'''Aktualaĵoj en [[aŭgusto]] de [[2005]]'''
{{Aŭgusto 2005}}

== Merkredo, [[31-a de aŭgusto]] 2005 ==
* En homa [[stampedo]] sur ponto dum [[Islama pilgrimado|pilgrimado]] en [[Irako]] mortis pli ol 1000.

== Mardo, [[30-a de aŭgusto]] 2005 ==
* [[Kazano]] la [[ĉefurbo]] de [[Tatarstano]], [[Rusio]] festas sian 1000-jaran datrevenon. Okaze de tiu granda dato en [[Kazano]] ekfunkciis [[metroo]]. En la urbo okazis grandaj festoj kiujn kronis 1000-salva [[fajraĵo]].

== Sabato, [[27-a de aŭgusto]] 2005 ==
* Inaŭguro de [[Turning Torso]] en [[Malmö]], [[Svedio]]

== Dimanĉo, [[14-a de aŭgusto]] 2005 ==
* Kipra avio kraŝis sur monteto norde de [[Ateno]], mortigante ĉiujn el la 121 pasaĝeroj kaj aviadilanoj. Ŝajnas ke la pilotoj estis senkonsciaj kiam la avio falis, eble pro manko de oksigeno en la kajuto. La flugo de ''Helios Airways'' (HCY 522) veturis de Larnaca, [[Kipro]], al la internacia flughaveno de Ateno, kiam ĝi kraŝis ĉirkaŭ la 12.20 ptm apud la marborda urbeto Grammatiko, proksimume 40 km norde de la grekia ĉefurbo. La Boeing 737 devis flugi ĝis [[Prago]] post halti en Ateno. La kialo de la kraŝo ne estis evidenta, sed la unuaj indicoj prezentas ian teknikan problemon -- eble malpresuriziĝo. Proparolanto de la kipra registaro en Nikozio diris ke nenio sugestus terorisman atakon.

== Sabato [[6-a de aŭgusto]] 2005 ==
* 60-a datreveno de la eksplodo de la unua [[nuklea bombo]] sur la [[Japanio|japana]] urbo de [[Hiroŝimo]]. Diversaj manifestacioj kunmemoras la eventon kaj pledas por la forigo de nukleaj armiloj.

== Mardo, [[2-a de aŭgusto]] 2005 ==
* Aviadilo de ''Air France'' kraŝis kaj forbrulis sur la flughaveno de [[Toronto]] [[Kanado]]. Ĉiuj pasaĝeroj kaj aviadilanoj postvivis la akcidenton.

&lt;gallery&gt;
Dosiero:Iraq-CIA WFB Map.png|&lt;!-- thumb|maldekstra|180px|_خريطة_ Irako --&gt;
Dosiero:Jerusalem Dome of the rock BW 14.JPG|&lt;!-- thumb|maldekstra|180px|_القدس_ _المحتلة_ _عاصمة_ Palestino --&gt;
Dosiero:KatrinaNewOrleansFlooded.jpg|&lt;!-- thumb|maldekstra|180px|_La_ urbo _de_ Nov-Orleano, _después_ _del_ _paso_ _del_ ''_Katrina_''. --&gt;
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj|commonscat=August 2005}}
{{Aktualaĵoj}}

[[Kategorio:Monatoj de 2005| 08]]</text>
      <sha1>jrctsd3dlfujamg5pjropfysd3o5xb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pero Vaz de Caminha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52976</id>
    <revision>
      <id>9392724</id>
      <parentid>8399911</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9392724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1599" sha1="9pzxcnah2x9t9ybvmufacmkl2njvkmq" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo     =[[1436]]
}}

'''Pero VAZ de CAMINHA''' ['''pe'''rŭ vajz djka'''mi'''nja] naskiĝis, eble en [[Porto]], [[Portugalio]] meze [[15-a jarcento]]. Li estis filo de [[Vasco Fernandes de Caminha]], kavaliro de [[Duko de Bragança]].

Caminha estis membro de la urbkonsilantaro de [[Porto]] kaj partoprenis la [[Batalo de Toro|Batalon de Toro]]. Li estis ankaŭ kavaliro de [[Afonso la 5-a (Portugalio)|Afonso la 5-a]] kaj de [[Manuel la 1-a (Portugalio)| Manuel la 1-a]].

En [[1476]], li anstataŭis sian patron kiel ''mastro de pesilo'' de la Monfarejo. Tuj poste, li fariĝis komercisto kaj estis nomita skribisto de fortikaĵo [[Feitoria de Calicute]], en [[Hindio]]. Tie li mortis dum atako de [[maŭroj]] al fortikaĵo en la [[15-a de decembro]] de [[1500]]. En tiu batalo partoprenis la ŝiparo de [[Pedro Álvares Cabral]] (en Esperanto: Petro Alvareso Kabralo) tuj post la unua ekspedicio al la teritorio de nuntempa [[Brazilo]].

Caminha partoprenis la unuan ekspedicion al la teritorio de nuntempa Brazilo — la alveno de la ekspedicio estas foje eŭropocentre ankoraŭ nomata &quot;malkovro de Brazilo&quot; — kaj skribis [[letero]]n al reĝo [[Manuel la 1-a (Portugalio)|Manuel la 1-a]]. Tiu letero, datita la [[1-a de majo|1-an de majo]] de [[1500]], estas konsiderata la unua skriba [[dokumento]] pri Brazilo.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vaz De Caminha, Pero}}

[[Kategorio:Portugalaj esploristoj]]
[[Kategorio:Esploristoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Esploristoj de Azio]]
[[Kategorio:Portugalaj verkistoj]]
[[Kategorio:Portugala Renesanco]]</text>
      <sha1>9pzxcnah2x9t9ybvmufacmkl2njvkmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aŭstraliaj Verduloj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54408</id>
    <revision>
      <id>9392854</id>
      <parentid>8865214</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2821" sha1="ditpajiy6xl8ern7d6ue7f3pvsqwi6l" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
{{Informkesto partio
|koloro = green
|esperanta nomo = Aŭstraliaj Verduloj
|propra nomo = Australian Greens
|estro = ''Richard Di Natale''
|lando = Aŭstralio
|fondiĝo = [[1992]]
|dissolvo = 
|sidejo = GPO Box 1108, [[Kanbero]] GPO ACT 2601
|ideologio = 
|internacia aliĝo = 
|ĵurnalo = 
|junulara organizaĵo = 
|retejo = http://greens.org.au/
|pasita = 
}}

La '''Aŭstraliaj Verduloj''' estas la ĉefa [[verda partio|ekologia]] [[politika partio]] en [[Aŭstralio]]. Ĝi estas la dua plej granda [[Politika maldekstro|maldekstrema]] [[partio]] en Aŭstralio. Ĝin gvidas ''Richard Di Natale'' ekde 2015. ''Bob Brown'' estis la gvidanto dum 2005-2012 kaj ''Christine Milne'' gvidis ilin dum 2012-2015.

La partio formiĝis en 1992 kaj estas hodiaŭ konfederacio de ok subŝtataj kaj teritoriaj partioj. Aldone al [[ekologiismo]] la partio celas per kvar fundajn valorojn: [[Daŭripovo|ekologia daŭripovo]], [[socia justeco]], [[bazdemokratio]] kaj [[Paca movado|paco kaj neperforto]].&lt;ref name=&quot;themonthly.com.au&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot; &gt;[http://www.themonthly.com.au/australian-greens-party-divided-we-fall-sally-neighbour-4524 &quot;The Australian Greens Party&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Partiaj gravecoj spuras el diversaj devenoj – precipe la frua ekologia movado en Aŭstralio kaj la formado de la Unuiĝinta Tasmanio-Grupo, unu el la unuaj [[Verda partio|verdaj partioj]] en la mondo, sed ankaŭ el la [[nuklea senarmiĝo]] movado en Okcident-Aŭstralio kaj sekcioj de la industria maldekstro en Nov-Sud-Kimrio.&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.globalgreens.org/about-us &quot;About Us&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Estas kunlaboro inter ekologiistaj aroj dum la 1980aj jaroj kun diversaj gravaj protestoj. Kernaj homoj okupitaj en ĉi tiuj kampanjoj inkluzivis eksajn gvidantojn de la partio Bob Brown kaj Christine Milne kiuj poste celis kaj gajnis seĝoj en la Tasmania Parlamento kaj formis la Tasmaniajn Verdojn.

Federe, la Verdoj havas dek senatanojn kaj unu deputiton en la malalta ĉambro, 23 elektitajn reprezentantojn en subŝtataj kaj teritoriaj parlamentoj, pli ol 100 lokaj konsilistoj kaj proksima al 10 000 partianoj (en 2011).&lt;ref name=&quot;gc40&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot; &gt;[http://www.abc.net.au/news/2012-03-23/greens-celebrate-40-years-of-movement/3909912 &quot;Greens celebrate 40 years of movement&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbog&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot; &gt;Ashley Hall (29 June 2011). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

La partio subtenis federe la Laboristan ministraron de [[Julia Gillard]]. Hodiaŭ, ĝi subtenas Laboristan ministraron en la Aŭstralia Ĉefurba Teritorio. En Tasmanio, ĝi subtenis multajn ministrarojn, kaj laboristajn-maldekstremajn kaj liberalajn-dekstremajn.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|politiko}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Ekologiaj partioj]]</text>
      <sha1>ditpajiy6xl8ern7d6ue7f3pvsqwi6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koriolisforto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57146</id>
    <revision>
      <id>9392823</id>
      <parentid>8544053</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5105" sha1="2mcivukcdqmn1pn7ndehfel3qrkqaov" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Corioliskraftanimation.gif|eta|En la [[Inercia forto|inercia]] [[referenckadro]] (supra parto de la bildo), la nigra pilko moviĝas laŭ [[rekto]].
Tamen la observanto (ruĝa punkto), kiu staras en la turniĝanta / ne-inercia referenca kadro (malsupra parto de la bildo), vidas la objekton kiel sekvi kurban vojon pro la Koriolisforto kaj [[Centrifuga forto|centrifugaj fortoj]] agantaj en ĉi tiu kadro.]]
[[Dosiero:Isabel 091503bm.jpg|eta|Efiko de la koriolisforto je ega venta sistemo, tie la [[uragano Isabel]]]]

Moviĝantaj objektoj en turniĝantaj sistemoj deturniĝas en vidado de kunmoviĝanta observulo. En la sistemo ĉi tiu deturno ŝajnas kiel [[forto]], la '''Koriolis-forto''', nomita laŭ [[Gaspard Gustave de Coriolis]].

La Koriolisforto estas tiel-nomita ŝajnforto, ĉar ĝi ne ekzistas en statika sistemo. Tie ĉiuj movoj sen fortoj estas rektliniaj. Koriolisforto aperas nur en [[rotacio|rotaciantaj]] sistemoj. Ĝi reprezentas akcelon ortan al la direkto de la movo, kiu faras, ke ĉiuj senfortaj movoj ŝajnas fleksitaj observate de rotaciaj sistemoj. Eble Koriolis-efiko estus pli bona priskribo, ĉar ĝi ne koncernas veran forton.

La Koriolisforto aperas aldone al la [[centrifuga forto]]. Ĝi estas nur ekzistanta apud objektoj moviĝantaj rilate al la (rotacia) sistemo. La centrifuga forto estas la ''statika'' (t.e. sole loko-dependa) komponanto, la koriolisforto la ''dinamika'' (rapido-dependa) komponanto de la rezultanta ŝajnforto.

La koriolisforto estas ankaŭ parto de la &quot;geostrofio&quot;, respektive la geostrofia ekvilibro, de la [[atmosfero]] aŭ de la [[oceano]]j.

== Kalkulo ==
La koriolisforto estas orta al la rotacia akso de la sistemo kaj orta al la direkto de la moviĝo. Ĝia grandeco estas
::&lt;math&gt;F_C = 2mv \cdot \omega \cdot \sin \theta&lt;/math&gt;
ĉe kio &lt;math&gt;\sin \theta&lt;/math&gt; estas la sinuso de la angulo &lt;math&gt;\theta&lt;/math&gt; inter la moviĝdirekto kaj la akso, &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; la grandeco de la rapido, &lt;math&gt;\omega&lt;/math&gt; la [[angula frekvenco]] de la rotacio, kaj &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; la maso de la moviĝanta objekto.

Se la objekto foriras de la rotacia akso, tiam la koriolisforto efikas kontraŭ la rotacia direkto; se la objekto proksimiĝas, ĝi efikas en rotacia direkto.

=== Priskribo kiel vektora produto ===
Se oni uzas [[vektoro]]jn por la rapido &lt;math&gt;\vec v&lt;/math&gt; (kontraŭ la sistemo) kaj la [[angula rapido]] &lt;math&gt;\vec\omega&lt;/math&gt; (de la [[rotacio|rotacianta]]| sistemo), la koriolisforto &lt;math&gt;\vec{F}_C&lt;/math&gt; povas skribiĝi tiel:
::&lt;math&gt;\vec{F}_C=2m(\vec{v} \times \vec{\omega}) \ ,&lt;/math&gt;
kie X simbolas [[vektora produto|vektoran produton]].

== [[Geofiziko|Geofizikaj]] aplikoj ==
[[Dosiero:Corioliswinden-cycloon.png|eta|Pri [[malalta aerpremo|depresioj]] en la [[norda duonglobo]], la koriolisfortoj turnigas la ventojn [[maldekstrumo|maldekstrumen]]]]
La koriloisforto permesas la klarigon pri multaj fenomenoj sur la surfaco de la [[Tero]]. Efektive, la Tero rotacias ĉirkaŭ sia akso, kaj ĉi tiu movado generas koriolisforton sur la korpojn moviĝantajn sur ĝia surfaco. Por kalkuli ĝuste koriolisforton necesas uzi la daŭron de la sidera tago &lt;math&gt;{T_{sidera}}&lt;/math&gt;, kiu respondas al 23 horoj 56 minutoj 4,09 sekundoj. De ĉi tio oni derivas la [[angula rapido|angulan rapidon]] &lt;math&gt; \vec{\Omega_T}&lt;/math&gt; (&lt;math&gt; = \vec{\omega}&lt;/math&gt; de la supra formulo)  de la rotacia Tero:
::&lt;math&gt;|\vec{\Omega_T}| = \frac{2 \pi}{T_{sidera}} = 7,2921.10^{-5} rad.s^{-1} \ \ .&lt;/math&gt;

Ekzemploj de la Koriolisforto sur Tero estas la movoj de aeraj masoj kaj [[ciklono]]j, la devio de la trajektorio de longdistancaj pafaĵoj (Vd [[Pariz-kanono]]jn), la ŝanĝo de la movad[[ebeno]] de [[pendolo]] kiel montrita de [[Léon Foucault | Foucault]] en lia [[Parizo|pariza]] elprovo de ''[[pendolo de Foucault]]'' en [[1851]], tiel kiel la eta devio [[eosto|eosten]] de libere falantaj korpoj submetitaj al la efiko de [[gravito]].

Uzante la difinon de la koriolisforto en rotacianta referenckadro, videblas ke ĉi-lasta pliiĝas kiam la rapido akirita per la [[premo|prem]][[gradiento]] pliiĝas sed en la perpendikulara direkto. Tio donas [[devio]]n de la [[trajektorio]] dekstren en la [[norda hemisfero]] (maldekstre en la [[suda hemisfero|suda]]) de moviĝanta aĵo. Tiel, [[aero|aer]][[cirkulado]] estos maldekstrume ĉirkaŭ depresio kaj dekstrume ĉirkaŭ kontraŭciklono en norda hemisfero.

[[Dosiero :Coriolis_effect10.svg|eta|maldekstra|240px|
[[Diagramo]], kiu montras kiel [[vento]]j estas deviigataj por doni [[horloĝodirekto|kontraŭhorloĝdirektan]] [[cirkulado]]n en la [[norda hemisfero]] ĉirkaŭ [[depresio]].&lt;br /&gt; La [[forto]] de [[premo|prem]][[gradiento]] estas blue,&lt;br /&gt;la koriolisforto ruĝe kaj la [[movo]] nigre.]]

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Anticiklono]]
* [[Ciklono]]
* [[Marfluo]]
* [[Vento]]

[[Kategorio:Klasika mekaniko]]
[[Kategorio:Dinamikaj sistemoj]]
[[Kategorio:Forto]]
[[Kategorio:Fizikaj fenomenoj]]
[[Kategorio:Meteologio]]
[[Kategorio:Mekaniko]]
[[Kategorio:Oceanografio]]
[[Kategorio:Geofiziko]]
[[Kategorio:Maroj]]
[[Kategorio:Fiziko]]</text>
      <sha1>2mcivukcdqmn1pn7ndehfel3qrkqaov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geologio internacia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57806</id>
    <revision>
      <id>9393535</id>
      <parentid>9260390</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17760" sha1="1x7isz6fcqmdv1xdocka6h5570ewnes" xml:space="preserve">{{Kursiva titolo}}
'''''Geologio internacia''''' estis faka [[revuo]] (aŭ [[almanako]]) de Geologia Sekcio de [[ISAE]], kies ĉiu numero aperis en alia lando kaj en alia jaro. La revuo publikigis artikolojn pri [[geologio]] originale verkitajn en Esperanto.

== Volumoj ==
* Volumo 1 - [[Prago]] 1968
* Volumo 2 - Prago 1972
* Volumo 3 - [[Varsovio]] 1976
* Volumo 4 - Varsovio 1982
* Volumo 5 - [[Budapeŝto]] 1984
* Volumo 6 - [[Duŝanbo]] 1987
* Volumo 7 - [[Recifo]] 1987
* Volumo 8 - Beijing ([[Pekino]]) 1990
* Volumo 9 - [[Eschwege]] 2001 kiel [[Scienca Revuo]] n-ro 187
* Volumo 10 - Eschwege 2007 kiel Scienca Revuo n-ro 208
* Volumo 11 - Eschwege 2010 kiel Scienca Revuo n-ro 220

== Volumo 1 - Prago 1968 - Eldono de Geoindustria n.p. Praha ==
[[Dosiero:1968 Geologio internacia.jpg|eta|220px|Kovrilpaĝo de &quot;geologio internacia&quot;, volumo 1.]]
Sekcio por Speciala Geologia Esplorado, respondeca gvidanto: RNDr. Jiří Šindelář, CSc. ''Ĉefa redaktoro'': Josef Kavka. ''Redakta komitato'': Geologia Sekcio de ISAE. ''Teknika redaktoro'': Ľudovít Fojcík. ''Tajp-originalo'': SPN-Praha; Vari Typer; Alena Štecherová. ''Preso'': IGHP, n.p. Žilina (Inĝeniera-Geologia kaj Hidrogeologia Esplorado, n.e.), malgrand-formata ofseto. ''Eldon-kvanto'': 3.000 ekz. ''Eldon-dato'': junio 1968.

'''Enhavo'''
* Universala lingvo por tersciencistoj
* M. Laboutka (Ĉeĥoslovakio): 23-a Internacia Geologia Kongreso en Prago (1968) 
* J. Mabesoone (Brazilo): Formiĝo de maraj kalkoŝtonoj en tropikaj akvoj: ekzemploj de Nordorienta Brazilo
* Pezaj mineraloj en la sedimentoj de la grupo ''Barreiras'' en Pernambuko (Brazilo) 
* [[Endre Dudich]] jr. (Hungario): Apliko de la principo de biologia aktualismo al la studo de fosiliitaj briozooj
* Á. Fernandez (Urugvajo): Hidrogeologiaj aspektoj en la bazaltoj de la urugvaja nordokcidento. 
* V. Zázvorka (Ĉeĥoslovakio): Subzono ''Actinocamax plenus'' en la supra kretaceo de Eŭropo. 
* D. Armand (Sovetunio): Pri objekto de geomorfologio. 
* S. V. Obruĉev
* J. Kavka (Ĉeĥoslovakio): Tabelare pri ĥemia kaj minerala konsisto de la nordbohemiaj fonolitoj

== Volumo 2 - Prago 1972 - Eldonis Geoindustria ==
Sekcio por Speciala Geologia Esplorado, respondeca gvidanto: RNDr. Jiří Šindelář, ĉefa redaktoro: Josef Kavka, redakta komitato: Geologia Sekcio de ISAE, teknika redakcio: ACADEMIA-MTS: Jiřina Zelenková, tajp-originalo: Vari Typer; Zdeňka Kroupová, interna n-ro: IT 0195-1972, Preso: Státní tiskárna, n.p. závod 5, Praha 8 (Ŝtata Presejo, nacia entrepreno), malgrand-formata ofseto Romayor, eldon-kvanto: 2 000 ekz., eldon-dato: aprilo 1972, 59-104-72.

'''Enhavo'''
* Esperanto al la geologoj
* Oldřich Pacák
* ''P. Kostlivý - I. Koula'' (Ĉeĥoslovakio): Tradicioj de la min-tekniko kaj la geologia esplorado en Bohemio
* ''B. Bošković'' (Jugoslavio): Geologio de la minejo ''Brskovo'' en Montenegro
* ''E. Dudich - G. Komlóssy'' (Hungario): Paleografiaj kaj tektonikaj konsideroj pri aĝo de hungaraj baŭksitoj
* ''J. Kavka'' (Ĉeĥoslovakio): Diagrame pri ĥemia kaj minerala konsisto de la nordbohemiaj fonolitoj
* ''D. Berger'' (Germanio, G.D.R.): Genezo de sablaj-marnaj sedimentoj en la supra kretaceo de Subhercino (Meza Germanio)
* ''J. Mabesoone'' (Brazilo): Demetiĝa medio de la paleo- ĝis mezozoikaj sedimentoj en la baseno ''Piauí-Maranhão (Brazilo)
* ''A. Cailleŭ'' (Kanado): Eolaj dunoj kaj sulketoj, fenomeno ondeca
* ''J. Šindelář'' (Ĉeĥoslovakio): Petrologio de la kevatiniaj vulkanrokoj de ''St. Maurice'' kaj ''Guyenne'' (Abitia regiono, Kvebekio)

== Volumo 3 - Varsovio 1976 - Instytut Geologiczny ==
Ĉefa redaktoro: Josef Kavka, redakta komitato: Geologia Sekcio de ISAE, teknika redakcio: Wydawnictwa Geologiczne, A. Bieńkowska, Preso: Wydawnictwa Geologiczne, Rakowiecka 4, Warszawa, interna n-ro 307, tajp-originalo: Mono-foto: B. Milewicz, eldon-kvanto: 1000 + 80 ekz., eldon-dato: junio 1976.

'''ENHAVO'''
* Geologia simpozio en Esperanto
* R. Osika (Pollando): Kuŝejoj de mineral-krudaĵoj en Pollando sur fono de ĉefaj geologiaj unuoj
* B. Piechulska-Slowańska (Pollando): Scienc-esploraj eldonaĵoj de Instituto Geologia en Varsovio
* J. Wyżykowski (Pollando): Kupro en Pollando antaŭ la dua mondmilito kaj nun
* S. Skompski (Pollando): Jan. Wyżykowski
* J. Kavka (Ĉeĥoslovakio): La feldspatoj - ĉu bona bazo por ĉefa divido de la magmorokaĵoj? (Aktuala temo por diskuti)
* V. Náprstek (Ĉeĥoslovakio): Nuntempa stato en evoluado de la stratigrafia geologio
* La limo inter verukano kaj verfenio en la ĉirkaŭaĵoj de Banska Bistrico (centra Slovakio)
* Z. Kowalczewski (Pollando): Ĉefaj etapoj en la tektonika evoluo de Sanktakruca montaro
* K. Špaček (Ĉeĥoslovakio): Vejnorokaĵoj en la proterozoika sediment-mantelo ĉirkaŭ la ĉista masivo (okcidenta Bohemio)
* V. Zázvorka (Ĉeĥoslovakio): Paleo-ekologiaj kaj litologiaj rilatoj en la supra kretaceo de Bohemio
* [[Endre Dudich]] (Hungario): Paleogeografiaj aspektoj de la hungara eoceno
* E. Ciuk (Pollando): Elektitaj problemoj de la novtektonikaj perturboj en Pollando
* M. Piwocki (Pollando): Brunaj karboj en la meza parto de antaŭsudeta monoklinalo
* J. Šindelář (Ĉeĥoslovakio): Argiloj el la plej norda parto de Ĥeba baseno
* S. Skompski (Pollando): Formoj de pleistoceno en la centra Pollando
* J. Nowak (Pollando): Karstaj formoj en orienta Pollando
* R. Racinowski (Pollando): Provo, difini la marbordan dinamikon surbaze de strandogruza esplorado (nordokcidenta Pollando)
* A. Cailleŭ (Kanado): Morfoskopio de aktuale kaj fosilie kvaternaraj sabloj ĉirkaŭ [[Aberdeen (Skotlando)|Aberdeno]] (Skotlando)
* J. Kavka (Ĉeĥoslovakio): Geologia literaturo en Esperanto

== Volumo 4 - Varsovio 1982 - Institut Geologiczny ==
'''Enhavo'''
* J. Malinowski (Pollando): Taskoj kaj agado de pola Geologia Instituto 5
* R. Osika (Pollando): Protekto de la provizoj en mineral-krudaĵaj kuŝejoj kaj de la natura medio lige kun la minado kaj utiligado de la krudaĵoj en Pollando
* B. Slowanska (Pollando): Novaj libroj kaj mapoj de Instituto Geologia
* E. Tomczykowa (Pollando): Pri neordinaraj trilobitoj de la genro ''Staurocephalus Barrande 1846''
* E. Tomczykowa (Pollando): Trilobitoj kaj ilia anatomio
* L. Karczewski (Pollando): Iuj regulecoj en la evoluo de specioj kaj genroj surfone de la epikontinenta mezozoiko de Pollando
* V. Zázvorka (Ĉeĥoslovakio): Problemoj en la stratigrafio de supra kretaceo
* J. Kavka (Ĉeĥoslovakio): Prujneca strukturo de fonoliloj
* E. Ciuk (Pollando): Sinteza stratigrafia profilo de terciaro en Pollando ekstere de Karpatoj kaj de Antaŭkarpata Depresio
* M. D. Ciel (Pollando): Ekzisto de paleoceno en Malalta Pollando
* E. Dudich (Hungario): Geoĥemia karakterizo de la eocenaj formacioj en Bakony-montaro (Transdanubio, Hungario)
* S. Skompski (Pollando): Apliko de kartografio en paleontologio
* A. Makowska (Pollando): Eema interglacialo kaj la glacialo Vistulio en Malsupra Povislo
* A. Haluszczak, K. Brodzikowski (Pollando): Flamaj strukturoj kaj akompanaj metasedimentaj asembleoj de deformoj en glacilagaj sedimentoj
* J. Rechowski (Pollando): Regiona litologia vario de moren-lomoj de la mezpola glacialo en Malalta Pollando

== Volumo 5 - Budapeŝto 1984 - Scienca Eldona Centro de UEA ==
'''Enhavo'''
* Antaŭparolo
'''Sciencaj studoj'''
* [[Endre Dudich]] (Hungario): Kion faras Hungara Geologia Instituto?
* Daniela Deneva ( Bulgario): Rilatoj inter la spektroj de la korp-ondoj kaj la kompleta ond-proceso dum etaj tertremoj
* Vladimir Čečelín - Oldřich Mazáč (Ĉeĥoslovakio): Signifo de la surfaca geofiziko en la hidrogeologia esplorado
* Robert Vladimiroviĉ Medvedev (Sovetio): Propreco kaj stato de la rokaĵoj en profundo de la terkrusto
* Eduard Nikolajeviĉ Lind (Sovetio): Uzado de magnetaj proprecoj por dismembrigi la entrudajn trappojn en la Norilska regiono
* Dai Liming - Fan Shukui - Yang Liansheng (Ĉina Popola Respubliko): Nova esploro pri ĝenerala leĝo de la kemiaj elementoj kaj ties signifo en geokemio (1)
* Viktor Ivanoviĉ Kiselev (Sovetio): Specifecoj de formiĝo de magneziaj skarnoj en la sudokcidenta Pamiro
* Miĥail Miĥajloviĉ Kalinkin - Aleksandr Miĥajloviĉ Kalinkin (Sovetio): Apatit-havaj alkal-formacioj kaj erupci-tuboj en Kola duoninsulo
* Stanislaw Skompski (Pollando): Rimarkoj pri kalkaj algoj de la malsupra karbonio
* Csaba Detre - Erika Szente - Izabella Lorberer-Szentes (Hungario): Morfometria kaj statistika-taksonomia studo pri hungarlandaj kunaĵoj de la mez-triesa braĥiopodo-specio Coenothyris vulgaris (SCHLOTH.)
* József Knauer (Hungario): Rekoneblo kaj karakterizo de la kalpionelideaj zonoj en Transdanuba mezmontaro
* [[Endre Dudich]] (Hungario): Petrografiaj kaj geokemiaj studoj pri kelkaj suprakretaceaj kaj paleogenaj sedimentoj de la fliŝo-zono en la nordorienta Hungario
* Kazimir Franceviĉ Kopaĉinski - Roman Petroviĉ Dzedzik (Sovetio): Menilitaj ole-ardezoj de Karpatoj
* [[Josef Kavka]] (Ĉeĥoslovakio): Kiel kreskas la nefelin-kristaloj?
* Jannes Markur Mabesoone (Brazilo): Kenozoikaj deponiĝ-sistemoj en la nordorienta Brazilo
* Jadwiga Nowak (Pollando): Dependeco inter la pejzaĝo en la orienta parto de Siedleca altaĵo unuflanke kaj la strukturo samkiel la tektoniko de la pli aĝa subaĵo aliflanke
* Sylwester Skompski (Pollando): Signifo de moluskoj por la kvaternara geologio en Pollando

'''Informaj komunikaĵoj de hungaraj institucioj'''
* Entrepreno pri Geodezio kaj Grundekzameno
* Hungara Aluminio-Industria Trusto
* Tutlanda Entrepreno pri Geologia Esploro kaj Borado
* Centra Instituto pri Disvolvo de Minado
* Hungarlandaj Minejoj de Ercoj kaj Mineraloj
* Ercminada Entrepreno de Mecsek
* Unuiĝo por Minado
* Karbominejoj de Antaŭ-Mátra
* Karbominejoj de Mecsek
* Karbominejoj de Nógrád
* Karbominejoj de Oroszlány
* Karbominejoj de Veszprém
* Budapeŝta Fabriko n-ro 2 de la Entrepreno &quot;MEZOGEP&quot; en Monor
* Fabrikaro Csepel - Transformator-Fabriko
* &quot;Eötvös Loránd&quot; Geofizika Instituto
* Fabriko Gamma
* Geofizika Esplor-Entrepreno
* Entrepreno pri Akvoafera Projektado

Aparta suplemento: 
2 tabeloj kun klarigo al la a1tikolo &quot;Nova esploro pri ĝenerala leĝo de la kemiaj elementoj kaj ties signifo en geokemio&quot;.

== Volumo 6 - Duŝanbe 1987 - DONIŜ ==
Eldonis DONIŜ, eldonejo de Akademio de Sciencoj de Taĝika SSR

'''Enhavo'''

* Nacilingvaj resumoj
* GEOLOGIO INTERNACIA vivas
* Rauf Baratoviĉ Baratov (Sovetio): Taĝikio - natura geologia laboratorio
* R. B. Baratov, elstara esploristo de geologio de Taĝikio, fama favotanto de Esperanto en Taĝikio
* Vjaĉeslav Ĝuraeviĉ Dusmatov - Evgenij Ivanoviĉ Semenov (Sovetio): Pri la mineralo baratovito
* Natalja Miĥajlovna Ĉernova - Aljbert Aleksandroviĉ Ignatov (Sovetio): Dinamiko de izoterma kaj enfiltrada metasomatozoj en homogenaj rokaĵoj fendozaj
* Viktor Ivanoviĉ Kiselev (Sovetio): Pri la rolo de litologia-geoĥemia faktoro en metamorfismo
* Arkadij Leonoviĉ Kopilov - Jurij Miĥajloviĉ Fomiĉev - Vladimir Ivanoviĉ Budanov (Sovetio): Averaĝaj petroĥemiaj tipoj de magmorokaĵoj, konsisto de la terkrusto kaj supra mantelo de Pamiro
* [[Endre Dudich]] (Hungario): Geologia mapado komence de la kosma epoko
* Vladimir Čečelín - Ivan Landa - Oldřich Mazáč - Bohumír Škuthan (Ĉeĥoslovakio): Signifo de la rezistivmetrio de la observaj hidrogeologiaj borsondoj
* [[Josef Kavka]] (Ĉeĥoslovakio): Kritike pri la nove proponita ĥemia klasado de vulkanaĵoj (TAS)
* Josef Kavka (Ĉeĥoslovakio): Leksikoneto de la feldspatoidhavaj vulkanaĵoj
* Vlastislav Zázvorka (Ĉeĥoslovakio): Problemoj koncerne la [[transgreso]]n de la suplakretacea maro sur la bohemia masivo
* Sylwester Skompski (Pollando): Paleontologiaj mapoj por unuopaj specioj de la kvaternaraj moluskoj
* Jannes Markus Mabesoone (Brazilo): Kvaternaro en tropika Brazilo

== Volumo 7 - Recifo 1987 - Pernambuka Esperanto-Asocio ==
Eldonita kunlabore de Pernambuka Esperanto-Asocio kaj Geologia Departemento de la [[Federacia Universitato de Pernambuko]].

'''ENHAVO'''
* Antaŭparolo
* Jannes Markus Mabesoone (Brazilo): Resuma historio de la Tero
* Jannes Markus Mobesoone (Brazilo): Geologia historio de Brazilo
* Daniela Deneva (Bulgario): Interna strukturo de la Tero laŭ seismologiaj donitaĵoj
* Božidar Popović (Jugoslavio): Popaŝa solvado de la enigmo pri la glaciepokoj sur la Tero
* Tom Arbo Høeg (Norvegio): Pseŭdostromatolitoj en Norvegio
* Sylwester Skompski (Pollando): Ostrakodoj en la kvaternaraj sedimentoj de Pollando
* Pablo R. Morales Alvarez (Kubo): Kelkaj aspektoj pri la klastaj sedimentoj de Kubo kaj ties esprimo en la monda fakvortaro
* Josef Kavka (Ĉeĥoslovakio): Sisteme pri la feldspatoid-havaj vulkanaĵoj
* Geologiaj fotoj

== Volumo 8 - Beijing 1990 - Eldonis STEA sub ĈAS ==
Eldonis Sciencista-Teknikista Esperanto-Asocio sub la Ĉina Akademio de Sciencoj. ''Redakti'': Shen Chenru, Josef Kavka, He Yongnian, Yu Shouhong. ''Aŭspiciis'': Ŝtata Seismologia Buroo, Instituto de Biologio sub la Ĉina Akademio de Sciencoj, Institutoj de Ŝtata Seismologia Buroo, Akademio de Inĝeniera Prospektroado Ministerio de Meĥanika kaj Elektrona Industrio, Geologia Sekcio de Internacia Scienca Asocio Espeerantista.

'''Enhavo'''
* Antaŭparolo: Ĉinio transprenas la torĉon! 
* ''Yin Jixiang'' (Ĉinio): Geologia esplorado pri Kinghaja-Tibeta [[altebenaĵo]]
* ''Endre Dudich'' (Hungario): Internacia programo pri Geologia Korelacio
* ''Ma Jin'' (Ĉinio): Progreso de tektonfizika studado en Ĉinio
* ''Fang Zhongjin'' (Ĉinio): Konciza enkonduko al studado de aktivaj tektonikaj saltoj
* ''Fang Zhangshun'' (Ĉinio): Ŝtata Seismologia Buroo (konciza informo) 
* ''Zhao Guoguang'' (Ĉinio): Nuntempa terkrusta dinamiko el la vidpunkto inĝeniergeologia
* ''Guo Zithao'' (direktoro): Instituto de Terkrusta Dinamiko sub Ŝtata Seismologia Buroo
* ''Chen Yong'' (Ĉinio): Tertremoj en Ĉinio
* ''Zhang, Yuming; Wang Liangmou; Dong Ruishu'' (Ĉinio): Regionigo de la tertremoj en Ĉinio
* ''Ma Zongjin'': Instituto de Geologio sub Ŝtata Seismologia Buroo
* '''Guo Lücan; Wang Shuzhen'' (Ĉinio): Studobjektoj, enhavo kaj studmetodoj de la kompara seismologio
* ''Chen Yuntai'' (direktoro): Instituto de Geofiziko sub Ŝtata Seismologia Buroo
* ''Xu Shaoxie'' (Ĉinio): Apliko de seismologiaj metodoj por prognozi tertremon
* ''Ouyang Zŭi'' (Ĉinio): Mezurado de terkrusta streĉo kaj prognozado de tertremo
* ''Zhao Yulin'': Terrezistiveco, antaŭsimptomoj de tertremo kaj ĝia prognozado
* ''Wang Ji-yang'' (Ĉinio): Geotermiko kaj konstruado en Ĉinio
* ''Wang Guancheng; Zhu Jing; Xin Miaoxin (Ĉinio): Instituto de Atmosfera Fiziko sub la Ĉina Akademio de Sciencoj (progreso kaj perspektivo) 
* ''Oldřich Mazáč; Vladimír Čečelín'' (Ĉeĥoslovakio): Tasko de la geofizikaj metodoj koncerne protektadon de la natura medio en Ĉeĥoslovakio
* ''Wang Sijing'' (Ĉinio): Progreso de inĝenierarta geologio en Ĉinio
* Instituto de Geologio sub Ĉina Akademio de Sciencoj (konciza formo) 
* ''Sun Guangzhong'' (Ĉinio): Nuntempa inĝeniera geologio
* ''Viktor Ivanoviĉ Kiselev'' (Sovetunio): Nova provinco de talka mineraliĝo en sud-okcidenta Pamiro
* ''Qi Yingwu'': Akademio de Inĝenieria Prospektorado sub Ministerio de Mekanika kaj Elektrona Industrio (konciza formo) 
* ''Zhang Ridong'' (Ĉinio): Pri la signifo de fosilhavaj sedimentoj por industrio
* Abonu: Tutmondaj sciencoj kaj teknikoj
* ''Jannes Markus Mabesoone'' (Brazilo): Nordorienta Brazilo kaj la malfermiĝo de Atlantika oceano
* ''Josef Kavka'' (Ĉeĥoslovakio): Kriterioj por diagnozi argiliĝon vulkanoterma
* ''He Yongnian'' (Ĉinio): Pri formiĝo de famaj lagoj en Ĉinio
* ''Sylwester Skompski'' (Pollando): Kvaternaraj senvertebruloj en Pollando

== Volumo 9 - Eschwege 2001 kiel Scienca Revuo n-ro 187 ==
Enhavo
* ''V. I. Kiselev'': Forsterito, speoc de magnezia krudaĵo
* ''G. Schaumberg'': Coelurosauravus -- la plej frua provo de la naturo, helpi vertebrulojn al konkero de l' aerospaco
* ''J. Kavka'': Bentonitoj de la norda Bohemio
* ''G. Schaumberg'': Blua kupolo
* ''S. Skompski'': Novaĵoj pri esplorado de la kvaternaraj moluskoj en Pollando

== Volumo 10 - Eschwege 2007 kiel Scienca Revuo n-ro 208 ==
Enhavo (nekompleta informo)

* ''Endre Dudich'': Pri la katastrofa cunamo en Hinda oceano
* ''P. Rajlich'': Bohemia kratero
* ''J. Mabesoone'': Cikleco en la geologia evoluado de la Tero
* ''Václav Procházka'': Elementoj de teroj raraj (ETR) en mar-sedimentoj

== Volumo 11 - Eschwege 2010 kiel Scienca Revuo n-ro 220 ==
Eldonis ISAE, redaktis Josef Kavka.

'''Enhavo'''

'''Redakcia noto''' de J. Kavka kaj R. Sachs 
'''Originalaj artikoloj'''
* ''KAVKA Josef'': Ekvivalent-norma konsisto de helaj mineraloj el la serio bazalta-fonolita
* ''VAZ Pekim Tenorio'': Gigantaj bradipodoj
* ''PROCHÁZKA Václav'': Problemoj interpreti radiometrian datadon de metamorfitaj rokaĵoj: la bohemia masivo kie ekzemplo
* ''SACHS Rüdiger'': Ŝtonoj el Adriatiko
* ''KAVKA Josef'': Priskribo de la ŝtonoj
* ''SCHAUMBERG Günther'': Raraj ekzemploj de konjektata seksodimorfismo en la faŭno prapaleozoika
* ''DUDEK Arnošt'': Ĉu ni vivas efektive en giganta kratero?
* ''SACHS Rüdiger'': Geniulo vastvida - 400 jaroj de la „Kepleraj Leĝoj“
* ''KAVKA Josef'': Jezuito darvinisto

'''Scienca eĥo geologia'''
* La unua dupiedulo kuris en Turingio
* Vulkano blokata de sabloŝtono
* Redevuo de prabirdoj
* Geodinamiko - ĉu novaj insuloj en Adriatiko?
* Ĉu Adriatiko estonte iĝos enlanda maro?
* Vivuloj en profunda biosfero
* Kio protektas Nordan Amerikon antaŭ dronigado?
* Ĉu Ameriko kaj Eŭropo proksimiĝas unu al la alia?
* La unua Eŝvegano estis neandertala homo

[[Kategorio:Geologio]]
[[Kategorio:Sciencaj gazetoj]]
[[Kategorio:Esperanto-gazetoj]]
[[Kategorio:ISAE]]</text>
      <sha1>1x7isz6fcqmdv1xdocka6h5570ewnes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grigorij Rasputin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65478</id>
    <revision>
      <id>9392744</id>
      <parentid>9392573</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>11847</id>
      </contributor>
      <origin>9392744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51120" sha1="huw5e3a14np53wpqco6zvwlzehhcorc" xml:space="preserve">{{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:52, 2 jun. 2026 (UTC)}}
{{Ne konfuzu|Valentin Rasputin}}
{{Informkesto homo
|nomo                          = Grigorij Rasputin
|dosiero                       = Grigori Rasputin 1916.jpg
|grandeco de dosiero           = 
|priskribo                     = Grigorij Rasputin en 1916
|naskonomo                     = Grigorij Rasputin
|dato de naskiĝo               = {{JULGREGDATO|21|1|1869|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}
|loko de naskiĝo               = [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]], la [[Rusia imperio]]
|ŝtato de naskiĝo              = [[Rusia imperio]]
|dato de morto                 = {{JULGREGDATO|30|12|1916|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}
|loko de morto                 = [[Petrogrado]], [[Sankt-Peterburga gubernio|Petrograda gubernio]], la [[Rusia imperio]]
|ŝtato de morto                = [[Rusia imperio]]
|tombo                         =
|loĝloko                       = [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]]&lt;br/&gt;[[Petrogrado]], [[Sankt-Peterburga gubernio|Petrograda gubernio]]
|etno                          = ruso
|aliaj nomoj                   = 
|konata kiel                   = Griŝka Rasputin
|klereco                       = memdukito
|okupiganto                    = 
|profesio                      = kamparano&lt;br/&gt;mistikulo
|posedaĵo                      = 
|alteco                        = 
|pezo                          = 
|periodo                       = 
|konfesio                      = ortodoksismo
|parencoj                     = 
|patro                        = Jefim Jakovleviĉ Rasputin
|patrino                      = Anna Vasiljevna Parŝukova
|edzino                       = Praskovja Fjodorovna Dubrovina
|infanoj                      = Matrjona, Varvara, Dimitrij
|subskribo                    = 
|notoj                        = 
}}

'''Grigorij Jefimoviĉ RASPUTIN''' ({{l-ru|Григорий Ефимович Распутин|t=Grigorij Jefimoviĉ Rasputin}}; {{prononco|ɡrʲɪˈɡorʲɪj jɪˈfʲiməvʲɪtɕ rɐˈsputʲɪn}}; la {{JULGREGDATO|21|1|1869|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}, [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]], la [[Rusia imperio]] — la {{JULGREGDATO|30|12|1916|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}, [[Petrogrado]], la [[Rusia imperio]]) estis la rusa mistikulo, havinta signifan influon je la familio de la rusa [[caro]] [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]].

== Biografio ==

=== Proksimiĝo al la kortego ===

Vic-ministro pri internaj aferoj Stepan Beleckij rememoris ke komence de la 1910-aj jaroj Rasputin estis akceptita ĉe la hejmo de grandprinco [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)|Nikolaj Nikolajeviĉ]] kaj ties edzino Anastasia Nikolajevna (princino de Montenegro), post kio li proksimiĝis al [[Sergej Vitte]], kiun li favoris ĝis la fino de sia vivo. Lin subtenis ankaŭ episkopo Feofan (Bistrov), rektoro de la Sankt-Peterburga Spirita Akademio, eniginta lin je medio de aristokratoj, interesiĝintaj pri religiaj aferoj. Lin subtenis ankaŭ publicisto Georgij Sazonov &lt;sup&gt;[[:ru:Сазонов, Георгий Петрович|ru]]&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;Белецкий10&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 10
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. En aristokrataj [[Literatura salono|salonoj]] tiutempe oni ofte priparolis religiajn aferojn, serĉante la vojon reen al la originaj rusaj radikoj, kion stimulis ĝenerala politika kaj socia etoso, spegulita ankaŭ en arto, arkitekturo ktp. Rasputin, penetrinta tiujn ĉi rondojn danke al rekomendoj de la episkopo Feofano, prezentis sin kiel enkorpigon de la rusa religia spirito, homo de la tero, veninta el la fora Siberio por alporti ne formalan, sinceran kredon je dio, bazitan sur profunda interna sento kaj eble profetaj kapabloj&lt;ref name=&quot;Белецкий20&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 20
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

De palaco de grandprinco Nikolaj Nikolajeviĉ servis por li kiel ponto al la imperiestra familio, kie li sukcesis fiksiĝi danke al mistikemo de la caro kaj speciale de la carino, konvinkita ke sole Rasputin subtenas la sanon de la tronheredanto [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov|Aleksej Nikolajeviĉ]] kaj la sekuran vivon de la tuta cara familio, kiun li protektas kvazaŭ anĝelo-gardanto. Stepan Baleckij asertas ke fine Rasputin mem ekkredis tion kaj plurfoje ripetadis &quot;se mi ne estos apud ili, ankaŭ ili ne plu estos&quot; ({{l-ru|если меня около них не будет, то и их не будет}}). Rasputin traktis la caran familion kvazaŭ sian propran, buŝe kaj skribe li nomis ilin &quot;paĉjo&quot; ({{l-ru|папа}}) kaj &quot;panjo&quot; ({{l-ru|мама}})&lt;ref name=&quot;Белецкий20&quot;/&gt;.

Stepan Baleckij diris ke onidiroj pri demonisma naturo kaj kapabloj de Rasputin cirkulis aktive kaj Grigorij Jefimoviĉ neniam ilin kontraŭis. Fine de 1913, kaŝe legante korespondaĵojn de proksimuloj de la famulo, li eksciis ke Rasputin lernas hipnoton ĉe Petrograda magnetizisto &lt;sup&gt;[[:en:Animal magnetism|en]]&lt;/sup&gt; kaj bone progresas pro siaj forta volo kaj kapablo koncentri ĝin. Ekspurinte la magnetiziston, Beleckij fortimigis lin kaj tiu forlasis la urbon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 21
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Lian influon grave fortigis Anna Virubova, proksima amikino de la imperiestrino. Ŝi estis tre religiema kaj tutkore kredis la profetan forton de Rasputin, speciale post kiam la {{{{JULGREGDATO|15|1|1915|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}}}, ekveturinte de Carskoje Selo al Petrogrado, ŝi iĝis viktimo de fervoja akcidento, estis grave vundita kaj kuŝis en lito delirante, sen esperoj pri resaniĝo. Rasputin rakontis ke li eksciis pri ŝia stato de la grafino Jekaterina Vitte (edzino de Sergej Vitte), per kies aŭto li urĝe veturis al hospitalo en Carskoje Selo, eniris la ĉambron, prenis la manon de Virubova kaj vokis ŝin, post kio ŝi malfermis la okulojn, respondis kaj baldaŭ resaniĝis. Ekde tiam ŝi estis eĉ pli proksima al li ol la imperiestrino kaj li diris ke por li ŝi pretas oferi ion ajn&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 21–22
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Aron Simanoviĉ kaj Vasilij Miĥajloviĉ Skvorcov &lt;sup&gt;[[:ru:Скворцов, Василий Михайлович|ru]]&lt;/sup&gt; rakontis ke antaŭe sia morto Rasputin ŝanĝiĝis, estis morna, forbruligis leterojn de altranguloj kaj nur je la lasta tago li heliĝis, iris al banejo kaj ekveturis al la domo de Feliks Jusupon en ĵus freŝaj vestoj. Tamen Anna Virubova kaj Stepan Baleckij rimarkis neniun ŝanĝon en lia konduto en tiuj tagoj kaj konstatas ke li estis bonhumora kaj memfida, kaj senzorgeme akceptis suspektindan noktan inviton de Feliks Jusupov kun kondiĉo veni sen akompanoj kaj gardo&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 23–24
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Ministro pri internaj aferoj Nikolaj Aleksejeviĉ Maklakov havis bonajn rilatojn kun Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий10&quot;/&gt;.

Post kiam Aleksandr Guĉkov laŭte kritikis Rasputinon en la Ŝtata Dumao, ministro pri internaj aferoj Aleksandr Aleksandroviĉ Makarov aranĝis gardadon de Rasputin, al la gazetaro oni malpermesis publikigi artikolojn pri li kaj samtempe komenciĝis spurado de Guĉkov, forigita nur post enpostenigo de generalo Vladimir Ĝunkovskij kiel vic-ministro pri internaj aferoj&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 11
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij ellaboris instrukcion por gardistoj, kiuj devis registri ĉiujn agojn kaj proksimulojn de Rasputin je specialaj ĵurnaloj. Spionoj ĉiam akompanis lin ankaŭ en vojaĝoj. En vilaĝo Pokrovskoje estis setlita spiono, ĉar trovi taŭgan homon surloke oni ne sukcesis&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;/&gt;.

Prezidanto de la Konsilio de Ministroj Vladimir Kokovcev tre interesiĝis pri Rasputin kaj regule petis raportojn pri li, ĉar li deziris ĉesigi lian influon, raportinte pri lia vera naturo al la imperiestro. Rasputin asertis ke li plurfoje renkontiĝis kun Kokovcev kaj admonis lin nuligi alkoholan monopolon, pri kio li parolis ankaŭ kun la imperiestro. Li diris ke se Kokovcev ne faros tion, li perdos sian postenon&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;/&gt;.

En lastaj monatoj de sia vic-ministeria ofico Beleckij ricevis de generalo Ivan Dumbadze, urbestro de [[Jalto]], ĉifritan telegramon, en kiu tiu petis permeson murdi Rasputinon dum ties veturo en skutro de [[Sebastopolo]] al Jalto. Li transdonis ĝin al Maklakov, kiu diris ke okupiĝos pri tio persone. Fine la vojaĝo okazis sen la incidentoj. Dumbadze laŭdire estis elpensinta plurajn atencojn kontraŭ Rasputin, inkluzive li planis allogi lin al la [[Hirunda nesto (Jalto)|Hirunda nesto (Jalto)]] kaj ĵeti al la maro, sed fine li faris nenion&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 12
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Fine de 1914 grandprinco Nikolaj Nikolajeviĉ kaj lia edzino per sia mastrumestro kolonelo Ignatij Balinskij petis Beleckij doni informojn pri malĉastaĵoj de Rasputin, kiun ili jam ne plu akceptis en sia hejmo, ĉar la grandprinco deziris interparoli pri tio kun la imperiestro. Beleckij provizis la informojn, la interparolo laŭ liaj informoj okazis kaj Rasputin neniam pardonis tion al la grandprinco. Antaŭ ol Nikolaj Nikolajeviĉ foriris al Kaŭkazio, Rasputin diris ke li revas iĝi imperiestro&lt;ref name=&quot;Белецкий13&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 13
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Generalo Ĝunkovskij ankaŭ raportis al la imperiestro pri maldeca konduto de Rasputin en restoracio &quot;Jar&quot; &lt;sup&gt;[[:ru:Яр (ресторан)|ru]]&lt;/sup&gt;, kie li ebriiĝis. Rasputin diris ke tiu raporto elvokis koleregon de Nikolao la 2-a, kiu longan tempon ne deziris lin vidi, do li malŝategis la generalon. Tamen li pravigis sin antaŭ la imperiestro, argumentinte ke li ne estas sanktulo, sed nura homo&lt;ref name=&quot;Белецкий13&quot;/&gt;.

Rasputin havis apartamenton en strato Goroĥovaja &lt;sup&gt;[[:ru:Гороховая улица|ru]]&lt;/sup&gt;. Ĉiun dimanĉon post tagmeza diservo tien estis venanta Anna Virubova kaj ties proksimuloj por teumi kun Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий17&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 17
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Beleckij skribis ke la &quot;atenco organizita de Iliodor&quot; okazis jam post kiam lian postenon okupis generalo Ĝunkovskij&lt;ref name=&quot;Белецкий17&quot;/&gt;.

{{Citaĵo
|teksto = Rasputin havis eksterordinaran naturan intelekton de siberia kamparano, praktike traktanta la vivon, kiu ebligis al li krei sian vividealon post kiam li klare konsciis neceson plibonigi siajn vivkondiĉojn. En cirkonstancoj de sia kamparana familio Rasputin tian eblecon ne vidis, des pli ke peza kaj persista laboro de kamparano lin, kutimiĝintan de frua aĝo al senlabora vagado tra monaĥejoj, ne allogis. Pro tio Rasputin ekiris la vojon de siaj strangaĵoj, kiuj en li disvolviĝis sub influo de kontaktoj dum liaj vojaĝoj kun la mondo de pilgrimantoj kaj kun monaĥa medio. Tiu ĉi komunikiĝo donis al Rasputin bazan alfabetecon kaj siaspecan teologian edukon, adaptitan al la kapablo apliki ĝin laŭe al vivcirkonstancoj, vastigis lian imagon pri la vivo, evoluigis en li scivolemon kaj kritikon, ellaboris en li senton de fiziognomikisto, kiu kapablis eltrovi malfortecojn kaj specifaĵojn de la homa naturo kaj ludi sur ili, kaj tio per si mem kondukis lin laŭ la vojo, kiu malfermis antaŭ li suferantan virinan animon. Forte sentante en si de junaĝo la homon kun forta inklino al la malsan-perversaj emoj de sia naturo, Rasputin estis klare konscianta ke malvasta sfero de la monaĥeja vivo, kaze de lia monaĥiĝo, baldaŭ elĵetus lin el sia medio, do li decidis iri je direkto, kiu estis lin persone kontentiganta — al la mondo de ŝajnaj sanktulaĉoj, pilgrimantoj kaj [[malsaĝuloj pro Kristo]], kiun li esploris de frua aĝo perfekte.
|aŭtoro = Stepan Beleckij
|verko = Grigorij Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий19&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 19
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;
|origina teksto = Распутин обладал недюжинным природные умом практически смотрящего на жизнь сибирского крестьянина, который помог ему наметить свой жизненней идеал, как только он начал ясно отдавать себе отчет в необходимости улучшить свои жизненные условия. В обстановке обихода своей крестьянской семьи Распутин этой возможности не видел, тем более, что тяжелый и упорный труд земледельца его, привыкшего с ранних лет к праздношатанию по монастырям, к себе не привлекал. Поэтому Распутин пошел по пути своих странностей, которые в нем развились под влиянием общения его во время странствований с миром странников и с монашеской средой. Общение это дало Распутину, зачатки грамотности и своеобразное богословское образование, приноровленное к умению применять его к жизненному обиходу, расширило его взгляд на жизнь, развило в нем любознательность и критику, выработало в нем чутье физиогномиста, умевшего распознавать слабости и особенности человеческой натуры и играть на них, и само по себе повело его по тому пути, который растворял перед ним страдающую женскую душу. Сильно чувствуя в cе6e с юных лет человека с большим уклоном к болезненно-порочным наклонностям своей натуры, Распутин ясно отдавал себе отчет в том, что узкая сфера монастырской жизни, в случае поступления его в монастырь, в скорости выбросила бы его из своей среды, и поэтому он решил пойти в сторону, наиболее его лично удовлетворявшую — в тот мир видимых святош, странников и юродивых, который он изучил с ранних лет в совершенстве.
}}

Stepan Beleckij konstatis ke post la murdo de Rasputin multaj el liaj adorantinoj, inkluzive de Anna Virubova, ekdubis pri liaj superkapabloj kaj profeta antaŭvido, ĉar kelkajn tagojn antaŭ sia morto li estis bonhumora kaj rakontis al ili, ke li pasigos pliajn 5 jarojn en ilia rondo, post kio li foriros al sekreta fora loko, jam preparita, kie li vivos sola kaj preĝos pri la savo de sia animo. Beleckij opiniis ke Rasputin rimarkis ke la caro traktas lin ĉiam pli malvarme, do li anticipe estis preparanta por si honoran foriron, des pli ke la tronheredanto kreskis kaj baldaŭ eble ne plu bezonus lian kurachelpon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 24–25
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij asertas ke Rasputin estis sektanto kaj evidente plej inklinis al la ĥlistoj &lt;sup&gt;[[:ru:Хлысты|ru]]&lt;/sup&gt;. Li diris ke pastro de Pokrovskoje raportis pri tio kaj tiuj raportoj estis sekrete transdonitaj al li de Viktor Jackeviĉ &lt;sup&gt;[[:ru:Яцкевич, Виктор Иванович|ru]]&lt;/sup&gt;, la direktoro de kancelario de ober-prokuroro de la Sankta Reganta Sinodo &lt;sup&gt;[[:ru:Святейший правительствующий синод|ru]]&lt;/sup&gt;. Rasputin eksciis pri tio kaj sukcesis anstataŭigi tiujn pastrojn per aliaj, fidelaj al li kaj dankemaj pro liaj oferoj al la preĝejo, kiun favoris ankaŭ liaj adorantinoj kaj la cara familio. Por esplori la aferon pli profunde, Beleckij setlis en Pokrovskoje sian agenton, kiu sendis raportojn sen uzi lokan poŝtejon, regatan de amikoj de Rasputin, kaj konfirmis inklinon de Rasputin al la ĥlistoj. Pli detale esplori tion li ne sukcesis, ĉar post kiam en 1914 kolonelo Miĥail von Kotten &lt;sup&gt;[[:ru:Коттен, Михаил Фридрихович|ru]]&lt;/sup&gt; forlasis postenon de estro de ĝendarmoj de Sankt-Peterburgo, Beleckij devis urĝe revenigi sian agenton de Pokrovskoje por ke li ne estu senmaskigita, do la enketado ĉesis. Beleckij atestis ke Rasputin ne interesiĝis pri ekleziaj aferoj, nek pri eventuala renovigo de la Rusa Ortodoksa Eklezio, pri kio klopodis interesigi lin Aleksandr Papkov, eklezia historiisto kaj publicisto. Dum siaj dimanĉaj teumadoj, Rasputin interalie diris ke pekante la homo enigas la pekojn je sia korpoŝelo tiel purigante sian animon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 25–26
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. Beleckij asertis ke Rasputin kundividis ankaŭ kredon de imjaslavoj &lt;sup&gt;[[:ru:Имяславие|ru]]&lt;/sup&gt; (alinome: ''nomdiuloj''), kiu tiutempe estis persekutata de la ŝtato. Li venigis al la imperiestra palaco monaĥojn de tiu sekto, forpelitajn de monaĥejo en sankta monto [[Athos]]&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 30–31
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij asertis ke Rasputin estis suspektema, kaŝema kaj malsincera, venĝema ĝis kruelo, la homojn traktis praktike kiel ilojn, postulante kompletan sincerecon kaj klopodis obeigi ilin. Li estis obstina, malfacile ŝanĝis siajn vidpunktojn, persiste strebis al siaj celoj. Li sciis aktori, ŝajnigante simplulon kaj piemulon, trompante tiel homojn kiuj esperis misuzi lin por siaj celoj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 26
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. Dum siaj matenaj akceptoj li estis disdonanta al la petantoj etajn sumojn. Se necesis pli granda sumo, li sendis la petanton al gravuloj kaj financistoj (foje persone nekonataj) kun noticoj, manskribitaj kun pluraj eraroj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 32
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

La {{JULGREGDATO|9|10|1915|akuzativo=jes}} Aleksej Nikolajeviĉ Ĥvostov &lt;sup&gt;[[:ru:Хвостов, Алексей Николаевич|ru]]&lt;/sup&gt; iĝis ministro pri internaj aferoj, do li kaj lia viculo Stepan Beleckij decidis ke ili kontaktos Rasputin per princo Miĥail Andronnikov &lt;sup&gt;[[:ru:Андроников, Михаил Михайлович|ru]]&lt;/sup&gt;, kiu estos regule transdonanta al li po {{unuo|1500|rublojn}}. Samtempe ili prokimigis al Rasputin ilian komunan konatinon kaj amikinon de Andronnikov — Naatalja Ĉervinskaja, kiu konis Anna Virubova, sed ne kredis al la superpovo de Rasputin&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 27
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

En oktobro 1915 Ĥvostov decidis portempe forigi Rasputinon de la ĉefurbo, organizinte por li vojaĝon tra la monaĥejoj por ke fine de januaro, kiam komenciĝos kunsidoj de la Ŝtata Dumao, ofte kaj akre kritikinta Rasputinon, li ne estu en Petrogrado. La imperiestro aprobis la planon, prezentitan kiel ebleco protekti Rasputinon kontraŭ malbonaj influoj, do laŭ propono de Tobolska episkopo Varnava (Nakropin) &lt;sup&gt;[[:ru:Варнава (Накропин)|ru]]&lt;/sup&gt; al la ĉefurbo venis proksima amiko de Rasputin, igumeno de la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] (Tjumeno) Martemian por admoni lin ekvojaĝi. Aleksej Ĥvostov rekomendis veturi al la monaĥejo en [[Verĥoturje]] por alporti de tie ikonon de loka sanktulo kiel benon por la cara familio&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 33–34
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Sed tiutempe okazis du incidentoj. La {{JULGREGDATO|22|8|1915|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}} Rasputin estis veturanta en vaporŝipo &quot;Tovarpar&quot; de Tjumeno al Pokrovskoje, laŭvoje ebriiĝis kaj diboĉis, batinte kelneron, akuzitan ŝteli lian monon. Tobolska guberniestro Andrej Stankeviĉ sendis dokumentojn de la krimenketado al Aleksej Ĥvostov, aldoninte dokumentojn pri alia incidento, kiam ebria Rasputin malestime parolis pri la cara familio. Rasputin malŝatis la guberniestron kaj delonge postulis forigi lin, do Ĥvostov uzis la ricevitajn paperojn por konvinki lin, ke Stankeviĉ ne estas lia malamiko, ĉar alikaze li povus lasi ambaŭ aferojn laŭ oficiala vojo, do sekvus procesoj kaj publika skandalo. Rasputin cedis, sed insistis ke en Tobolsko li havis sian konfidenculon, do Andrej Stankeviĉ estis transigita kiel guberniestro al [[Samara]] dum lian lokon en Tobolsko okupis Nikolaj Ordovskij-Tanejevskij, estro de financa ĉambro ({{l-ru|казённая палата}}) en [[Permo]]. Post atingi tion, Rasputin rezolute ĉesigis la vojaĝplanojn, rifuzinte ĉion. Samtempe li sukcesis enpostenigi kiel metropoliton de Petrogrado kaj Ladoga sian konfidenculon Pitirim (Oknov)&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 35–39
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Rasputin akiris famon de kuracanto kaj misterokreanto kaj en la jaro [[1907]] Rasputin estas invitita al la cara kortego.

Ĉi tie Rasputin akiris simpation precipe de la carino, [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)|Aleksandra Fjodorovna]], kiu estis konvinkita, ke dank’ al hipnotaj kapabloj pliboniĝas stato de ŝia grave malsana ([[hemofilio|hemofilia]]) filo, carido [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov|Aleksej Nikolajeviĉ]] ([[1904]]–[[1918]]).

== Kariero kaj impliko politika ==
Ekde la jaro [[1911]] poste Grigorij Jefimoviĉ Rasputin dank’ al sia influo je la carino intervenas ankaŭ en ŝtatajn aferoj de la cara Rusio – lia influo en la rusian politikon estas poste tre evidenta post la jaro [[1915]], kiam caro Nikolao transprenas persone komandadon super la rusia armeo kaj li forveturas en batalfronton – Rusion poste regas la carino kaj ŝia konsilanto – Rasputin.

Pro sia skandala privata vivo (en [[Sankt-Peterburgo]] Rasputin baldaŭ revenas al sovaĝaj ekstravagancoj de sia junaĝo) Rasputin post nelonge tre diskreditas la caran familion ne nur en la okuloj de peterburga publiko, sed ankaŭ antaŭ la tuta rusa nacio – ne estas mirinde, ke baldaŭ inter la rusa aristokrata opozicio, timanta pro absoluta perdo de la cara prestiĝo en Rusio kaj pro bolŝevisma revolucio, aperas ideoj por lia forigo.

== Atenco ==
La {{daton|29|6|1914}} Grigorij Rasputin estis vundita de Ĥionia Guseva ({{lang-ru|Хиония Гусева}}), kiu atakis lin per tranĉilo. La 33-jara virino konatiĝis kun li en 1910, kiam Rasputin vizitis la urbon [[Volgogrado|Caricin]] kie li pasigis unu semajnon. Li frekventis tie domon de Natalia Tolmaĉova, kie Guseva servis kiel preĝulino ({{lang-ru|келейница}}), voĉlegante preĝlibrojn. Li promesis reveni, sed tio ne okazis. Pastromonaĥo Iliodoro, kiu subtenis kaj promociis Rasputinon en Caricin, diris al Guseva, ke li faris tion plenumante ordonon de episkopo [[Hermogen (Dolganjov)]] kaj ke nur danke al tio Rasputin gloriĝis kaj famiĝis kiel monaĥo dum efektive li estas perversulo kaj malĉastulo. Tiuj ĉi vortoj kaj sekvinta publika kverelo de ambaŭ flankoj en gazetaro konvinkis ŝin, ke Rasputin estas falsa profeto, kiun necesas mortigi same kiel profeto [[Elija]] mortigis per tranĉilo 400 falsajn profetojn. Ŝi havis 39 rublojn, perlaboritajn per kudrado, do aĉetis en bazaro kontraŭ tri rubloj ponardon kaj veturis al vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], kiun ŝi atingis nokte al la {{dato|22|6|1914}}. Ĝis la {{dato|29|6}} ŝi loĝis ĉe diversaj vilaĝanoj, atendante revenon de Rasputin. Al siaj gastigantoj ŝi diris ke deziras renkontiĝi kun sagaca maljunulo pri kiu ŝi aŭdis tiom multe&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 269
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

La {{daton|28|6}} ĉirkaŭ la 8-a vespere venis Grigorij Rasputin, reveninta je vaporŝipo &quot;Sokolovskij&quot; el Sankt-Peterburgo por pasigi someron en sia ĵus konstruita granda domo. Sekvan tagon Guseva prenis la ponardon kaj iris al la domo de Rasputin por atendi lin. Je la 3-a horo li eliris por voki senditon kaj taskigi lin sendi telegramon, do Guseva profitis la momenton por saluti lin klininte sin. Li diris &quot;Ne necesas klini sin&quot; ({{lang-ru|Не надо кланяться}}) kaj intencis doni al ŝi almozon, sed ŝi eligis la ponardon kaj batis lin kontraŭ la ventro. Rasputin ekkriis &quot;ho, pro kio al mi&quot; ({{lang-ru|ох, почто мне}}) kaj kuris for, persekutata de Guseva. Kurinte 108 paŝojn li kaptis de surtere bastonon kaj batis ŝin ĉe la kapo. Venis vilaĝanoj, kiuj kaptis ŝin kaj metis en arestejon, ĉe tio ŝi hazarde vundis sian maldekstran manon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 271
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

El Tjumeno en speciale sendita vaporŝipo venis kirurgo Vladimirov kaj kuracisto Visockij. Vladimirov operaciis Rasputinon en lia domo kaj konstatis la vundon 1 x 2 cm grandan, kiu penetris la abdomenon inter pubo kaj umbiliko kaj trafis [[mesoentero]]n, sed ne la intestojn; li diris ke temas pri la grava, vivdanĝera vundo. Per la sama vaporŝipo Rasputin estis transportita al Tjumeno kaj enhospitaligita. Dum pridemandado li diris ke ne konas persone Gusevan kaj supozas ke ŝin sendis lia malamiko Iliodor. Li kuŝis en aparta ĉambro, kie lin prizorgis du flegistinoj de la [[Ruĝa Kruco]]&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 271
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. En la [[Malsanulejo|hospitalo]] li pasigis unu monaton kaj estis vizitata de pluraj altranguloj, inkluzive de tobolska guberniestro Andrej Stankeviĉ, episkopo Varnava kaj aliaj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 272
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Ĥionia Guseva estis juĝita en [[Tobolsko]] kaj sendita por psikiatria ekzamenado al [[Tomsko]], kie oni konstatis ŝin freneza. Laŭ ordono de ministro pri justico [[Aleksandr Kerenskij]] la {{daton|5|12|1916}} Guseva estis liberigita el la Tomska [[Malliberejo|prizono]] kaj transdonita al sia fratino Pelagija Zavertina por plua kuracado&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 272
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

== Murdo ==
Tiuj ĉi ideoj poste fariĝos fakto fine de la jaro [[1916]] – nokte el la [[29-a de decembro|29-a]] je la [[30-a de decembro]] de la sama jaro proponos unue princo [[Felikso Jusupov]], edzo de bofilino de la caro, al „la freneza monaĥo“ Rasputin en sia palaco venenigitan [[vino]]n kaj [[zakusko]]jn – sed la [[veneno]] ne efikas kaj Jusupov do ekpafos je Rasputin: Rasputin malgraŭe trafita fuĝos en la kortegon de la palaco, kie poste Jusupov kun siaj kunuloj pafas lin – sed Rasputin denove supervivos.

Li supervivos eĉ poste, kiam la komplotuloj klopodas finbati lin per [[kolbo]]j de siaj [[armilo]]j – li mortas nur tiam, kiam ili kunligos lin kaj duonmorta ĵetos lin sub [[glacio]]n de frostiĝinta rivero [[Nevo (rivero)|Nevo]].

Sed la ekzameno de la korpo indikis akvon en la pulmoj. Tiu signifas ke Grigorij mortis nek pro la pafoj, nek pro la malvarmo, sed pro dronado en la Nevo.

Carino Aleksandra poste lasas elakvigi la mortan korpon de la monaĥo kaj ŝi sepultigas ĝin en parko de [[Carskoje Selo]] – poste, en la jaro [[1917]], la korpo de Rasputin estis elterigita kaj bruligita.

== Interesaĵoj ==
[[Esoterismo]]. Sur la monto [[Athos]] Rasputin ricevis mision protekti la caran familion, kies konfesprenanto kaj sanigisto iĝis poste. Al la familio diris: &quot;La [[haro]] ne falos de viaj kapoj ĝis la tempo kiam estos kun vi miaj portretoj kaj parto de mia vesto. Memoru!&quot;. Transdonis al ili sian disŝiritan al 7 pecoj silkan nigran [[bluzo]]n de [[mistikulo]]. Duone de 1916, post [[atenco]] al lia vivo, fare de duonfreneza virino, sendita de [[monaĥo]] Heliodor, kiu kelkfoje vundis lian ventron, fotisto de la familio faris 7 grandajn portretajn fotojn.

Pli frue Rasputin - intence malfamigata - antaŭdiris al la caro, ke post lia morto atendos lin nigraj tagoj. Kiam [[komisaro]] Jurovskij forprenis de la familio la aĵojn ili estis murditaj.

== Literaturo ==
* Boris Almasoff: ''Rasputin und Russland''. Almathea-Verlag. Zürich, Wien, Leipzig 1924.
* Otto Antrick: ''Rasputin und die politischen Hintergründe seiner Ermordung''. Dissertation Technische Hochschule Braunschweig, 1938
* Theophile von Bodisco: ''Rasputin. Eine physiognomische Studie'', In: Zeitschrift für Menschenkunde, Schriftpsychologie und Schriftvergleichung, Wien 7. 1931/32, 6, S. 183-187
* Elisabeth Heresch: ''Rasputin. Das Geheimnis seiner Macht'', München 1985, ISBN 3-7844-2506-2
* Felix Jussupow: ''Rasputins Ende. Erinnerungen.'' Insel, Frankfurt 1990, ISBN 3-458-32982-X
* Klaus Mailahn: ''Der russische Ödipus. Die erotische Marienverehrung des Grigori Jefimowitsch Rasputin'', München 2008, ISBN 978-3-638-92366-8, 116 S.
* Max Pulver: ''Rasputin (Über die Handschrift von Grigori Rasputin)'', In: Trieb und Verbrechen in der Handschrift. Ausdrucksbilder asozialer Persönlichkeiten, Zürich 1934, S. 202-213
* Aron Simanowitch (1928) ''Rasputin, der allmächtige Bauer''. Hensel und Co. Verlag. Berlin.
* Edward Stanislawowitsch Radsinski: ''Die Geheimakte Rasputin. Neues über den Dämon am Zarenhof'', München 2000, ISBN 3-8135-0173-6
* [[René Fülöp-Miller]], ''Rasputin. Demon i kobiety'' (Rasputin. Demono kaj virinoj), Zona Zero, [[Varsovio]] 2019, p. 512, ISBN 978-83-66177-74-1

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.rasputin-photos.narod.ru/ Paĝaro el Rusio kun bildoj de Rasputin] {{en}}
* [http://www.alexanderpalace.org/russiancourt/ Raportoj de la kameristino Ana Virubova] {{en}}
* [http://www.marxists.org/deutsch/archiv/trotzki/1930/grr/b1-kap04.htm Leo Trotzki – Historio de la Rusa Revolucio] {{de}}
* {{DNB-Portal|118598376}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Rasputin, Grigorij}}

[[Kategorio:Grigorij Rasputin| ]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio]]
[[Kategorio:Rusiaj mistikuloj]]
[[Kategorio:Kristanaj mistikuloj]]
[[Kategorio:Murditoj]]
[[Kategorio:Ortodoksuloj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de januaro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 30-an de decembro]]
[[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]]</text>
      <sha1>huw5e3a14np53wpqco6zvwlzehhcorc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392753</id>
      <parentid>9392744</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>11847</id>
      </contributor>
      <origin>9392753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53023" sha1="ld8yck82zc0ozry8ma9wsaf19pawkzh" xml:space="preserve">{{Redaktata|[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:52, 2 jun. 2026 (UTC)}}
{{Ne konfuzu|Valentin Rasputin}}
{{Informkesto homo
|nomo                          = Grigorij Rasputin
|dosiero                       = Grigori Rasputin 1916.jpg
|grandeco de dosiero           = 
|priskribo                     = Grigorij Rasputin en 1916
|naskonomo                     = Grigorij Rasputin
|dato de naskiĝo               = {{JULGREGDATO|21|1|1869|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}
|loko de naskiĝo               = [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]], la [[Rusia imperio]]
|ŝtato de naskiĝo              = [[Rusia imperio]]
|dato de morto                 = {{JULGREGDATO|30|12|1916|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}
|loko de morto                 = [[Petrogrado]], [[Sankt-Peterburga gubernio|Petrograda gubernio]], la [[Rusia imperio]]
|ŝtato de morto                = [[Rusia imperio]]
|tombo                         =
|loĝloko                       = [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]]&lt;br/&gt;[[Petrogrado]], [[Sankt-Peterburga gubernio|Petrograda gubernio]]
|etno                          = ruso
|aliaj nomoj                   = 
|konata kiel                   = Griŝka Rasputin
|klereco                       = memdukito
|okupiganto                    = 
|profesio                      = kamparano&lt;br/&gt;mistikulo
|posedaĵo                      = 
|alteco                        = 
|pezo                          = 
|periodo                       = 
|konfesio                      = ortodoksismo
|parencoj                     = 
|patro                        = Jefim Jakovleviĉ Rasputin
|patrino                      = Anna Vasiljevna Parŝukova
|edzino                       = Praskovja Fjodorovna Dubrovina
|infanoj                      = Matrjona, Varvara, Dimitrij
|subskribo                    = 
|notoj                        = 
}}

'''Grigorij Jefimoviĉ RASPUTIN''' ({{l-ru|Григорий Ефимович Распутин|t=Grigorij Jefimoviĉ Rasputin}}; {{prononco|ɡrʲɪˈɡorʲɪj jɪˈfʲiməvʲɪtɕ rɐˈsputʲɪn}}; la {{JULGREGDATO|21|1|1869|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}, [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], [[Tjumena distrikto]], [[Tobolska gubernio]], la [[Rusia imperio]] — la {{JULGREGDATO|30|12|1916|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}, [[Petrogrado]], la [[Rusia imperio]]) estis la rusa mistikulo, havinta signifan influon je la familio de la rusa [[caro]] [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]].

== Biografio ==

=== Proksimiĝo al la kortego ===

Vic-ministro pri internaj aferoj Stepan Beleckij rememoris ke komence de la 1910-aj jaroj Rasputin estis akceptita ĉe la hejmo de grandprinco [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)|Nikolaj Nikolajeviĉ]] kaj ties edzino Anastasia Nikolajevna (princino de Montenegro), post kio li proksimiĝis al [[Sergej Vitte]], kiun li favoris ĝis la fino de sia vivo. Lin subtenis ankaŭ episkopo Feofan (Bistrov), rektoro de la Sankt-Peterburga Spirita Akademio, eniginta lin je medio de aristokratoj, interesiĝintaj pri religiaj aferoj. Lin subtenis ankaŭ publicisto Georgij Sazonov &lt;sup&gt;[[:ru:Сазонов, Георгий Петрович|ru]]&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;Белецкий10&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 10
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. En aristokrataj [[Literatura salono|salonoj]] tiutempe oni ofte priparolis religiajn aferojn, serĉante la vojon reen al la originaj rusaj radikoj, kion stimulis ĝenerala politika kaj socia etoso, spegulita ankaŭ en arto, arkitekturo ktp. Rasputin, penetrinta tiujn ĉi rondojn danke al rekomendoj de la episkopo Feofano, prezentis sin kiel enkorpigon de la rusa religia spirito, homo de la tero, veninta el la fora Siberio por alporti ne formalan, sinceran kredon je dio, bazitan sur profunda interna sento kaj eble profetaj kapabloj&lt;ref name=&quot;Белецкий20&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 20
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

De palaco de grandprinco Nikolaj Nikolajeviĉ servis por li kiel ponto al la imperiestra familio, kie li sukcesis fiksiĝi danke al mistikemo de la caro kaj speciale de la carino, konvinkita ke sole Rasputin subtenas la sanon de la tronheredanto [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov|Aleksej Nikolajeviĉ]] kaj la sekuran vivon de la tuta cara familio, kiun li protektas kvazaŭ anĝelo-gardanto. Stepan Baleckij asertas ke fine Rasputin mem ekkredis tion kaj plurfoje ripetadis &quot;se mi ne estos apud ili, ankaŭ ili ne plu estos&quot; ({{l-ru|если меня около них не будет, то и их не будет}}). Rasputin traktis la caran familion kvazaŭ sian propran, buŝe kaj skribe li nomis ilin &quot;paĉjo&quot; ({{l-ru|папа}}) kaj &quot;panjo&quot; ({{l-ru|мама}})&lt;ref name=&quot;Белецкий20&quot;/&gt;.

Stepan Baleckij diris ke onidiroj pri demonisma naturo kaj kapabloj de Rasputin cirkulis aktive kaj Grigorij Jefimoviĉ neniam ilin kontraŭis. Fine de 1913, kaŝe legante korespondaĵojn de proksimuloj de la famulo, li eksciis ke Rasputin lernas hipnoton ĉe Petrograda magnetizisto &lt;sup&gt;[[:en:Animal magnetism|en]]&lt;/sup&gt; kaj bone progresas pro siaj forta volo kaj kapablo koncentri ĝin. Ekspurinte la magnetiziston, Beleckij fortimigis lin kaj tiu forlasis la urbon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 21
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Lian influon grave fortigis Anna Virubova, proksima amikino de la imperiestrino. Ŝi estis tre religiema kaj tutkore kredis la profetan forton de Rasputin, speciale post kiam la {{{{JULGREGDATO|15|1|1915|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}}}}, ekveturinte de Carskoje Selo al Petrogrado, ŝi iĝis viktimo de fervoja akcidento, estis grave vundita kaj kuŝis en lito delirante, sen esperoj pri resaniĝo. Rasputin rakontis ke li eksciis pri ŝia stato de la grafino Jekaterina Vitte (edzino de Sergej Vitte), per kies aŭto li urĝe veturis al hospitalo en Carskoje Selo, eniris la ĉambron, prenis la manon de Virubova kaj vokis ŝin, post kio ŝi malfermis la okulojn, respondis kaj baldaŭ resaniĝis. Ekde tiam ŝi estis eĉ pli proksima al li ol la imperiestrino kaj li diris ke por li ŝi pretas oferi ion ajn&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 21–22
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Aron Simanoviĉ kaj Vasilij Miĥajloviĉ Skvorcov &lt;sup&gt;[[:ru:Скворцов, Василий Михайлович|ru]]&lt;/sup&gt; rakontis ke antaŭe sia morto Rasputin ŝanĝiĝis, estis morna, forbruligis leterojn de altranguloj kaj nur je la lasta tago li heliĝis, iris al banejo kaj ekveturis al la domo de Feliks Jusupon en ĵus freŝaj vestoj. Tamen Anna Virubova kaj Stepan Baleckij rimarkis neniun ŝanĝon en lia konduto en tiuj tagoj kaj konstatas ke li estis bonhumora kaj memfida, kaj senzorgeme akceptis suspektindan noktan inviton de Feliks Jusupov kun kondiĉo veni sen akompanoj kaj gardo&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 23–24
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Ministro pri internaj aferoj Nikolaj Aleksejeviĉ Maklakov havis bonajn rilatojn kun Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий10&quot;/&gt;.

Post kiam Aleksandr Guĉkov laŭte kritikis Rasputinon en la Ŝtata Dumao, ministro pri internaj aferoj Aleksandr Aleksandroviĉ Makarov aranĝis gardadon de Rasputin, al la gazetaro oni malpermesis publikigi artikolojn pri li kaj samtempe komenciĝis spurado de Guĉkov, forigita nur post enpostenigo de generalo Vladimir Ĝunkovskij kiel vic-ministro pri internaj aferoj&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 11
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij ellaboris instrukcion por gardistoj, kiuj devis registri ĉiujn agojn kaj proksimulojn de Rasputin je specialaj ĵurnaloj. Spionoj ĉiam akompanis lin ankaŭ en vojaĝoj. En vilaĝo Pokrovskoje estis setlita spiono, ĉar trovi taŭgan homon surloke oni ne sukcesis&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;/&gt;.

Prezidanto de la Konsilio de Ministroj Vladimir Kokovcev tre interesiĝis pri Rasputin kaj regule petis raportojn pri li, ĉar li deziris ĉesigi lian influon, raportinte pri lia vera naturo al la imperiestro. Rasputin asertis ke li plurfoje renkontiĝis kun Kokovcev kaj admonis lin nuligi alkoholan monopolon, pri kio li parolis ankaŭ kun la imperiestro. Li diris ke se Kokovcev ne faros tion, li perdos sian postenon&lt;ref name=&quot;Белецкий11&quot;/&gt;.

En lastaj monatoj de sia vic-ministeria ofico Beleckij ricevis de generalo Ivan Dumbadze, urbestro de [[Jalto]], ĉifritan telegramon, en kiu tiu petis permeson murdi Rasputinon dum ties veturo en skutro de [[Sebastopolo]] al Jalto. Li transdonis ĝin al Maklakov, kiu diris ke okupiĝos pri tio persone. Fine la vojaĝo okazis sen la incidentoj. Dumbadze laŭdire estis elpensinta plurajn atencojn kontraŭ Rasputin, inkluzive li planis allogi lin al la [[Hirunda nesto (Jalto)|Hirunda nesto (Jalto)]] kaj ĵeti al la maro, sed fine li faris nenion&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 12
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Fine de 1914 grandprinco Nikolaj Nikolajeviĉ kaj lia edzino per sia mastrumestro kolonelo Ignatij Balinskij petis Beleckij doni informojn pri malĉastaĵoj de Rasputin, kiun ili jam ne plu akceptis en sia hejmo, ĉar la grandprinco deziris interparoli pri tio kun la imperiestro. Beleckij provizis la informojn, la interparolo laŭ liaj informoj okazis kaj Rasputin neniam pardonis tion al la grandprinco. Antaŭ ol Nikolaj Nikolajeviĉ foriris al Kaŭkazio, Rasputin diris ke li revas iĝi imperiestro&lt;ref name=&quot;Белецкий13&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 13
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Generalo Ĝunkovskij ankaŭ raportis al la imperiestro pri maldeca konduto de Rasputin en restoracio &quot;Jar&quot; &lt;sup&gt;[[:ru:Яр (ресторан)|ru]]&lt;/sup&gt;, kie li ebriiĝis. Rasputin diris ke tiu raporto elvokis koleregon de Nikolao la 2-a, kiu longan tempon ne deziris lin vidi, do li malŝategis la generalon. Tamen li pravigis sin antaŭ la imperiestro, argumentinte ke li ne estas sanktulo, sed nura homo&lt;ref name=&quot;Белецкий13&quot;/&gt;.

Rasputin havis apartamenton en strato Goroĥovaja &lt;sup&gt;[[:ru:Гороховая улица|ru]]&lt;/sup&gt;. Ĉiun dimanĉon post tagmeza diservo tien estis venanta Anna Virubova kaj ties proksimuloj por teumi kun Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий17&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 17
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Beleckij skribis ke la &quot;atenco organizita de Iliodor&quot; okazis jam post kiam lian postenon okupis generalo Ĝunkovskij&lt;ref name=&quot;Белецкий17&quot;/&gt;.

{{Citaĵo
|teksto = Rasputin havis eksterordinaran naturan intelekton de siberia kamparano, praktike traktanta la vivon, kiu ebligis al li krei sian vividealon post kiam li klare konsciis neceson plibonigi siajn vivkondiĉojn. En cirkonstancoj de sia kamparana familio Rasputin tian eblecon ne vidis, des pli ke peza kaj persista laboro de kamparano lin, kutimiĝintan de frua aĝo al senlabora vagado tra monaĥejoj, ne allogis. Pro tio Rasputin ekiris la vojon de siaj strangaĵoj, kiuj en li disvolviĝis sub influo de kontaktoj dum liaj vojaĝoj kun la mondo de pilgrimantoj kaj kun monaĥa medio. Tiu ĉi komunikiĝo donis al Rasputin bazan alfabetecon kaj siaspecan teologian edukon, adaptitan al la kapablo apliki ĝin laŭe al vivcirkonstancoj, vastigis lian imagon pri la vivo, evoluigis en li scivolemon kaj kritikon, ellaboris en li senton de fiziognomikisto, kiu kapablis eltrovi malfortecojn kaj specifaĵojn de la homa naturo kaj ludi sur ili, kaj tio per si mem kondukis lin laŭ la vojo, kiu malfermis antaŭ li suferantan virinan animon. Forte sentante en si de junaĝo la homon kun forta inklino al la malsan-perversaj emoj de sia naturo, Rasputin estis klare konscianta ke malvasta sfero de la monaĥeja vivo, kaze de lia monaĥiĝo, baldaŭ elĵetus lin el sia medio, do li decidis iri je direkto, kiu estis lin persone kontentiganta — al la mondo de ŝajnaj sanktulaĉoj, pilgrimantoj kaj [[malsaĝuloj pro Kristo]], kiun li esploris de frua aĝo perfekte.
|aŭtoro = Stepan Beleckij
|verko = Grigorij Rasputin&lt;ref name=&quot;Белецкий19&quot;&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 19
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;
|origina teksto = Распутин обладал недюжинным природные умом практически смотрящего на жизнь сибирского крестьянина, который помог ему наметить свой жизненней идеал, как только он начал ясно отдавать себе отчет в необходимости улучшить свои жизненные условия. В обстановке обихода своей крестьянской семьи Распутин этой возможности не видел, тем более, что тяжелый и упорный труд земледельца его, привыкшего с ранних лет к праздношатанию по монастырям, к себе не привлекал. Поэтому Распутин пошел по пути своих странностей, которые в нем развились под влиянием общения его во время странствований с миром странников и с монашеской средой. Общение это дало Распутину, зачатки грамотности и своеобразное богословское образование, приноровленное к умению применять его к жизненному обиходу, расширило его взгляд на жизнь, развило в нем любознательность и критику, выработало в нем чутье физиогномиста, умевшего распознавать слабости и особенности человеческой натуры и играть на них, и само по себе повело его по тому пути, который растворял перед ним страдающую женскую душу. Сильно чувствуя в cе6e с юных лет человека с большим уклоном к болезненно-порочным наклонностям своей натуры, Распутин ясно отдавал себе отчет в том, что узкая сфера монастырской жизни, в случае поступления его в монастырь, в скорости выбросила бы его из своей среды, и поэтому он решил пойти в сторону, наиболее его лично удовлетворявшую — в тот мир видимых святош, странников и юродивых, который он изучил с ранних лет в совершенстве.
}}

Stepan Beleckij konstatis ke post la murdo de Rasputin multaj el liaj adorantinoj, inkluzive de Anna Virubova, ekdubis pri liaj superkapabloj kaj profeta antaŭvido, ĉar kelkajn tagojn antaŭ sia morto li estis bonhumora kaj rakontis al ili, ke li pasigos pliajn 5 jarojn en ilia rondo, post kio li foriros al sekreta fora loko, jam preparita, kie li vivos sola kaj preĝos pri la savo de sia animo. Beleckij opiniis ke Rasputin rimarkis ke la caro traktas lin ĉiam pli malvarme, do li anticipe estis preparanta por si honoran foriron, des pli ke la tronheredanto kreskis kaj baldaŭ eble ne plu bezonus lian kurachelpon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 24–25
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij asertas ke Rasputin estis sektanto kaj evidente plej inklinis al la ĥlistoj &lt;sup&gt;[[:ru:Хлысты|ru]]&lt;/sup&gt;. Li diris ke pastro de Pokrovskoje raportis pri tio kaj tiuj raportoj estis sekrete transdonitaj al li de Viktor Jackeviĉ &lt;sup&gt;[[:ru:Яцкевич, Виктор Иванович|ru]]&lt;/sup&gt;, la direktoro de kancelario de ober-prokuroro de la Sankta Reganta Sinodo &lt;sup&gt;[[:ru:Святейший правительствующий синод|ru]]&lt;/sup&gt;. Rasputin eksciis pri tio kaj sukcesis anstataŭigi tiujn pastrojn per aliaj, fidelaj al li kaj dankemaj pro liaj oferoj al la preĝejo, kiun favoris ankaŭ liaj adorantinoj kaj la cara familio. Por esplori la aferon pli profunde, Beleckij setlis en Pokrovskoje sian agenton, kiu sendis raportojn sen uzi lokan poŝtejon, regatan de amikoj de Rasputin, kaj konfirmis inklinon de Rasputin al la ĥlistoj. Pli detale esplori tion li ne sukcesis, ĉar post kiam en 1914 kolonelo Miĥail von Kotten &lt;sup&gt;[[:ru:Коттен, Михаил Фридрихович|ru]]&lt;/sup&gt; forlasis postenon de estro de ĝendarmoj de Sankt-Peterburgo, Beleckij devis urĝe revenigi sian agenton de Pokrovskoje por ke li ne estu senmaskigita, do la enketado ĉesis. Beleckij atestis ke Rasputin ne interesiĝis pri ekleziaj aferoj, nek pri eventuala renovigo de la Rusa Ortodoksa Eklezio, pri kio klopodis interesigi lin Aleksandr Papkov, eklezia historiisto kaj publicisto. Dum siaj dimanĉaj teumadoj, Rasputin interalie diris ke pekante la homo enigas la pekojn je sia korpoŝelo tiel purigante sian animon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 25–26
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. Beleckij asertis ke Rasputin kundividis ankaŭ kredon de imjaslavoj &lt;sup&gt;[[:ru:Имяславие|ru]]&lt;/sup&gt; (alinome: ''nomdiuloj''), kiu tiutempe estis persekutata de la ŝtato. Li venigis al la imperiestra palaco monaĥojn de tiu sekto, forpelitajn de monaĥejo en sankta monto [[Athos]]&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 30–31
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Stepan Beleckij asertis ke Rasputin estis suspektema, kaŝema kaj malsincera, venĝema ĝis kruelo, la homojn traktis praktike kiel ilojn, postulante kompletan sincerecon kaj klopodis obeigi ilin. Li estis obstina, malfacile ŝanĝis siajn vidpunktojn, persiste strebis al siaj celoj. Li sciis aktori, ŝajnigante simplulon kaj piemulon, trompante tiel homojn kiuj esperis misuzi lin por siaj celoj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 26
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. Dum siaj matenaj akceptoj li estis disdonanta al la petantoj etajn sumojn. Se necesis pli granda sumo, li sendis la petanton al gravuloj kaj financistoj (foje persone nekonataj) kun noticoj, manskribitaj kun pluraj eraroj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 32
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

La {{JULGREGDATO|9|10|1915|akuzativo=jes}} Aleksej Nikolajeviĉ Ĥvostov &lt;sup&gt;[[:ru:Хвостов, Алексей Николаевич|ru]]&lt;/sup&gt; iĝis ministro pri internaj aferoj, do li kaj lia viculo Stepan Beleckij decidis ke ili kontaktos Rasputin per princo Miĥail Andronnikov &lt;sup&gt;[[:ru:Андроников, Михаил Михайлович|ru]]&lt;/sup&gt;, kiu estos regule transdonanta al li po {{unuo|1500|rublojn}}. Samtempe ili prokimigis al Rasputin ilian komunan konatinon kaj amikinon de Andronnikov — Naatalja Ĉervinskaja, kiu konis Anna Virubova, sed ne kredis al la superpovo de Rasputin&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 27
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

En oktobro 1915 Ĥvostov decidis portempe forigi Rasputinon de la ĉefurbo, organizinte por li vojaĝon tra la monaĥejoj por ke fine de januaro, kiam komenciĝos kunsidoj de la Ŝtata Dumao, ofte kaj akre kritikinta Rasputinon, li ne estu en Petrogrado. La imperiestro aprobis la planon, prezentitan kiel ebleco protekti Rasputinon kontraŭ malbonaj influoj, do laŭ propono de Tobolska episkopo Varnava (Nakropin) &lt;sup&gt;[[:ru:Варнава (Накропин)|ru]]&lt;/sup&gt; al la ĉefurbo venis proksima amiko de Rasputin, igumeno de la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] (Tjumeno) Martemian por admoni lin ekvojaĝi. Aleksej Ĥvostov rekomendis veturi al la monaĥejo en [[Verĥoturje]] por alporti de tie ikonon de loka sanktulo kiel benon por la cara familio&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 33–34
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Sed tiutempe okazis du incidentoj. La {{JULGREGDATO|22|8|1915|FormatJUL=j&quot;-an de&quot;|FormatGREG=[[j&quot;-a de&quot; F|j&quot;-an&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&quot;F]]}} Rasputin estis veturanta en vaporŝipo &quot;Tovarpar&quot; de Tjumeno al Pokrovskoje, laŭvoje ebriiĝis kaj diboĉis, batinte kelneron, akuzitan ŝteli lian monon. Tobolska guberniestro Andrej Stankeviĉ sendis dokumentojn de la krimenketado al Aleksej Ĥvostov, aldoninte dokumentojn pri alia incidento, kiam ebria Rasputin malestime parolis pri la cara familio. Rasputin malŝatis la guberniestron kaj delonge postulis forigi lin, do Ĥvostov uzis la ricevitajn paperojn por konvinki lin, ke Stankeviĉ ne estas lia malamiko, ĉar alikaze li povus lasi ambaŭ aferojn laŭ oficiala vojo, do sekvus procesoj kaj publika skandalo. Rasputin cedis, sed insistis ke en Tobolsko li havis sian konfidenculon, do Andrej Stankeviĉ estis transigita kiel guberniestro al [[Samara]] dum lian lokon en Tobolsko okupis Nikolaj Ordovskij-Tanejevskij, estro de financa ĉambro ({{l-ru|казённая палата}}) en [[Permo]]. Post atingi tion, Rasputin rezolute ĉesigis la vojaĝplanojn, rifuzinte ĉion. Samtempe li sukcesis enpostenigi kiel metropoliton de Petrogrado kaj Ladoga sian konfidenculon Pitirim (Oknov)&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 35–39
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a) malŝatis Rasputinon, same kiel lia edzino, do Rasputin regule sugestis ke la grandprinco strebas al la trono, kion malkonfirmis speciala esploro de sekurecservo, ordonita de Anna Virubova. [[Jelizaveta Fjodorovna]], fratino de la imperiestrino [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)|Aleksandra Fjodorovna]] ankaŭ malŝatis lin, kion li reciprokis, sukcesinte malbonigi rilaton inter la fratinoj. Grandprinco Pavel Aleksandroviĉ unue ĝuis lian subtenon, sed poste lia edzino distanciĝis de Rasputin, do li reagis same&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo       = [[Commons:File:Белецкий С.П. Григорий Распутин (1923).pdf|Григорий Распутин (Из записок)]]
|lasta        = Белецкий
|unua         = С.П.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   = 
|redaktinto   = 
|aliaj        = 
|url          = 
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        = 
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 1923
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Былое
|loko         = Петроград
|lingvo       = ru
|isbn=        = 
|oclc         = 
|doi          = 
|id           = 
|paĝoj        = 45–46
|ĉapitro      = 
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

La {{JULGREGDATO|7|2|1912|jarŝanĝo=-4|akuzativo=jes}} Aleksandr Guĉkov faris faman paroladon en la Ŝtata Dumao direktitan kontraŭ Rasputin. Nikolao la 2-a detenis sian indignon dum la imperiestrino ekde tiam malamis Guĉkovon, la Dumaon kaj la liberalulojn ĝenerale, aliĝinte al la plej dekstra politika partio.

Rasputin akiris famon de kuracanto kaj misterokreanto kaj en la jaro [[1907]] Rasputin estas invitita al la cara kortego.

Ĉi tie Rasputin akiris simpation precipe de la carino, [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)|Aleksandra Fjodorovna]], kiu estis konvinkita, ke dank’ al hipnotaj kapabloj pliboniĝas stato de ŝia grave malsana ([[hemofilio|hemofilia]]) filo, carido [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov|Aleksej Nikolajeviĉ]] ([[1904]]–[[1918]]).

== Kariero kaj impliko politika ==
Ekde la jaro [[1911]] poste Grigorij Jefimoviĉ Rasputin dank’ al sia influo je la carino intervenas ankaŭ en ŝtatajn aferoj de la cara Rusio – lia influo en la rusian politikon estas poste tre evidenta post la jaro [[1915]], kiam caro Nikolao transprenas persone komandadon super la rusia armeo kaj li forveturas en batalfronton – Rusion poste regas la carino kaj ŝia konsilanto – Rasputin.

Pro sia skandala privata vivo (en [[Sankt-Peterburgo]] Rasputin baldaŭ revenas al sovaĝaj ekstravagancoj de sia junaĝo) Rasputin post nelonge tre diskreditas la caran familion ne nur en la okuloj de peterburga publiko, sed ankaŭ antaŭ la tuta rusa nacio – ne estas mirinde, ke baldaŭ inter la rusa aristokrata opozicio, timanta pro absoluta perdo de la cara prestiĝo en Rusio kaj pro bolŝevisma revolucio, aperas ideoj por lia forigo.

== Atenco ==
La {{daton|29|6|1914}} Grigorij Rasputin estis vundita de Ĥionia Guseva ({{lang-ru|Хиония Гусева}}), kiu atakis lin per tranĉilo. La 33-jara virino konatiĝis kun li en 1910, kiam Rasputin vizitis la urbon [[Volgogrado|Caricin]] kie li pasigis unu semajnon. Li frekventis tie domon de Natalia Tolmaĉova, kie Guseva servis kiel preĝulino ({{lang-ru|келейница}}), voĉlegante preĝlibrojn. Li promesis reveni, sed tio ne okazis. Pastromonaĥo Iliodoro, kiu subtenis kaj promociis Rasputinon en Caricin, diris al Guseva, ke li faris tion plenumante ordonon de episkopo [[Hermogen (Dolganjov)]] kaj ke nur danke al tio Rasputin gloriĝis kaj famiĝis kiel monaĥo dum efektive li estas perversulo kaj malĉastulo. Tiuj ĉi vortoj kaj sekvinta publika kverelo de ambaŭ flankoj en gazetaro konvinkis ŝin, ke Rasputin estas falsa profeto, kiun necesas mortigi same kiel profeto [[Elija]] mortigis per tranĉilo 400 falsajn profetojn. Ŝi havis 39 rublojn, perlaboritajn per kudrado, do aĉetis en bazaro kontraŭ tri rubloj ponardon kaj veturis al vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]], kiun ŝi atingis nokte al la {{dato|22|6|1914}}. Ĝis la {{dato|29|6}} ŝi loĝis ĉe diversaj vilaĝanoj, atendante revenon de Rasputin. Al siaj gastigantoj ŝi diris ke deziras renkontiĝi kun sagaca maljunulo pri kiu ŝi aŭdis tiom multe&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 269
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

La {{daton|28|6}} ĉirkaŭ la 8-a vespere venis Grigorij Rasputin, reveninta je vaporŝipo &quot;Sokolovskij&quot; el Sankt-Peterburgo por pasigi someron en sia ĵus konstruita granda domo. Sekvan tagon Guseva prenis la ponardon kaj iris al la domo de Rasputin por atendi lin. Je la 3-a horo li eliris por voki senditon kaj taskigi lin sendi telegramon, do Guseva profitis la momenton por saluti lin klininte sin. Li diris &quot;Ne necesas klini sin&quot; ({{lang-ru|Не надо кланяться}}) kaj intencis doni al ŝi almozon, sed ŝi eligis la ponardon kaj batis lin kontraŭ la ventro. Rasputin ekkriis &quot;ho, pro kio al mi&quot; ({{lang-ru|ох, почто мне}}) kaj kuris for, persekutata de Guseva. Kurinte 108 paŝojn li kaptis de surtere bastonon kaj batis ŝin ĉe la kapo. Venis vilaĝanoj, kiuj kaptis ŝin kaj metis en arestejon, ĉe tio ŝi hazarde vundis sian maldekstran manon&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 271
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

El Tjumeno en speciale sendita vaporŝipo venis kirurgo Vladimirov kaj kuracisto Visockij. Vladimirov operaciis Rasputinon en lia domo kaj konstatis la vundon 1 x 2 cm grandan, kiu penetris la abdomenon inter pubo kaj umbiliko kaj trafis [[mesoentero]]n, sed ne la intestojn; li diris ke temas pri la grava, vivdanĝera vundo. Per la sama vaporŝipo Rasputin estis transportita al Tjumeno kaj enhospitaligita. Dum pridemandado li diris ke ne konas persone Gusevan kaj supozas ke ŝin sendis lia malamiko Iliodor. Li kuŝis en aparta ĉambro, kie lin prizorgis du flegistinoj de la [[Ruĝa Kruco]]&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 271
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;. En la [[Malsanulejo|hospitalo]] li pasigis unu monaton kaj estis vizitata de pluraj altranguloj, inkluzive de tobolska guberniestro Andrej Stankeviĉ, episkopo Varnava kaj aliaj&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 272
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

Ĥionia Guseva estis juĝita en [[Tobolsko]] kaj sendita por psikiatria ekzamenado al [[Tomsko]], kie oni konstatis ŝin freneza. Laŭ ordono de ministro pri justico [[Aleksandr Kerenskij]] la {{daton|5|12|1916}} Guseva estis liberigita el la Tomska [[Malliberejo|prizono]] kaj transdonita al sia fratino Pelagija Zavertina por plua kuracado&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro
|titolo     = Тобольский острог
|lasta        = Риве
|unua         = З. Э.
|aŭtoroligilo = &lt;!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --&gt;
|kunaŭtoroj   =
|redaktinto   =
|aliaj        =
|url          =
|formato      = &lt;!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --&gt;
|eldono       = &lt;!-- nur cifero: 2 --&gt;
|serio        =
|volumo       = &lt;!-- nur cifero: 1 --&gt;
|dato         = 2017
|origindato   = &lt;!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --&gt;
|eldonejo     = Вектор-Бук
|loko         = Тюмень
|lingvo       = ru
|isbn=        = 978-5-91409-417-8
|oclc         =
|doi          =
|id           =
|paĝoj        = 272
|ĉapitro      =
|ĉapitrourl   = &lt;!-- nur se estas ĉapitro --&gt;
|citaĵo       = &lt;!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --&gt;
|ref          = &lt;!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --&gt;
}}&lt;/ref&gt;.

== Murdo ==
Tiuj ĉi ideoj poste fariĝos fakto fine de la jaro [[1916]] – nokte el la [[29-a de decembro|29-a]] je la [[30-a de decembro]] de la sama jaro proponos unue princo [[Felikso Jusupov]], edzo de bofilino de la caro, al „la freneza monaĥo“ Rasputin en sia palaco venenigitan [[vino]]n kaj [[zakusko]]jn – sed la [[veneno]] ne efikas kaj Jusupov do ekpafos je Rasputin: Rasputin malgraŭe trafita fuĝos en la kortegon de la palaco, kie poste Jusupov kun siaj kunuloj pafas lin – sed Rasputin denove supervivos.

Li supervivos eĉ poste, kiam la komplotuloj klopodas finbati lin per [[kolbo]]j de siaj [[armilo]]j – li mortas nur tiam, kiam ili kunligos lin kaj duonmorta ĵetos lin sub [[glacio]]n de frostiĝinta rivero [[Nevo (rivero)|Nevo]].

Sed la ekzameno de la korpo indikis akvon en la pulmoj. Tiu signifas ke Grigorij mortis nek pro la pafoj, nek pro la malvarmo, sed pro dronado en la Nevo.

Carino Aleksandra poste lasas elakvigi la mortan korpon de la monaĥo kaj ŝi sepultigas ĝin en parko de [[Carskoje Selo]] – poste, en la jaro [[1917]], la korpo de Rasputin estis elterigita kaj bruligita.

== Interesaĵoj ==
[[Esoterismo]]. Sur la monto [[Athos]] Rasputin ricevis mision protekti la caran familion, kies konfesprenanto kaj sanigisto iĝis poste. Al la familio diris: &quot;La [[haro]] ne falos de viaj kapoj ĝis la tempo kiam estos kun vi miaj portretoj kaj parto de mia vesto. Memoru!&quot;. Transdonis al ili sian disŝiritan al 7 pecoj silkan nigran [[bluzo]]n de [[mistikulo]]. Duone de 1916, post [[atenco]] al lia vivo, fare de duonfreneza virino, sendita de [[monaĥo]] Heliodor, kiu kelkfoje vundis lian ventron, fotisto de la familio faris 7 grandajn portretajn fotojn.

Pli frue Rasputin - intence malfamigata - antaŭdiris al la caro, ke post lia morto atendos lin nigraj tagoj. Kiam [[komisaro]] Jurovskij forprenis de la familio la aĵojn ili estis murditaj.

== Literaturo ==
* Boris Almasoff: ''Rasputin und Russland''. Almathea-Verlag. Zürich, Wien, Leipzig 1924.
* Otto Antrick: ''Rasputin und die politischen Hintergründe seiner Ermordung''. Dissertation Technische Hochschule Braunschweig, 1938
* Theophile von Bodisco: ''Rasputin. Eine physiognomische Studie'', In: Zeitschrift für Menschenkunde, Schriftpsychologie und Schriftvergleichung, Wien 7. 1931/32, 6, S. 183-187
* Elisabeth Heresch: ''Rasputin. Das Geheimnis seiner Macht'', München 1985, ISBN 3-7844-2506-2
* Felix Jussupow: ''Rasputins Ende. Erinnerungen.'' Insel, Frankfurt 1990, ISBN 3-458-32982-X
* Klaus Mailahn: ''Der russische Ödipus. Die erotische Marienverehrung des Grigori Jefimowitsch Rasputin'', München 2008, ISBN 978-3-638-92366-8, 116 S.
* Max Pulver: ''Rasputin (Über die Handschrift von Grigori Rasputin)'', In: Trieb und Verbrechen in der Handschrift. Ausdrucksbilder asozialer Persönlichkeiten, Zürich 1934, S. 202-213
* Aron Simanowitch (1928) ''Rasputin, der allmächtige Bauer''. Hensel und Co. Verlag. Berlin.
* Edward Stanislawowitsch Radsinski: ''Die Geheimakte Rasputin. Neues über den Dämon am Zarenhof'', München 2000, ISBN 3-8135-0173-6
* [[René Fülöp-Miller]], ''Rasputin. Demon i kobiety'' (Rasputin. Demono kaj virinoj), Zona Zero, [[Varsovio]] 2019, p. 512, ISBN 978-83-66177-74-1

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.rasputin-photos.narod.ru/ Paĝaro el Rusio kun bildoj de Rasputin] {{en}}
* [http://www.alexanderpalace.org/russiancourt/ Raportoj de la kameristino Ana Virubova] {{en}}
* [http://www.marxists.org/deutsch/archiv/trotzki/1930/grr/b1-kap04.htm Leo Trotzki – Historio de la Rusa Revolucio] {{de}}
* {{DNB-Portal|118598376}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Rasputin, Grigorij}}

[[Kategorio:Grigorij Rasputin| ]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Rusio]]
[[Kategorio:Rusiaj mistikuloj]]
[[Kategorio:Kristanaj mistikuloj]]
[[Kategorio:Murditoj]]
[[Kategorio:Ortodoksuloj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de januaro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 30-an de decembro]]
[[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]]</text>
      <sha1>ld8yck82zc0ozry8ma9wsaf19pawkzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biccari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68705</id>
    <revision>
      <id>9392930</id>
      <parentid>8663516</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="q5a31m0guzyx67t9v4mqak14lv8dnh2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Biccari
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 24
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 12
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 211
| koord_Y_en_mapo = 188
| alto = 450
| areo = 106 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3031 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 29 (2005)
| subdividaĵoj = Tertiveri (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Alberona]], [[Castelluccio Valmaggiore]], [[Celle di San Vito]], [[Faeto]], [[Lucera]], [[Roseto Valfortore]], [[Troia]] (2005)
| poŝtkodo = 71032 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071006 (2005)
| imposta_kodo = A854 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''biccaresi''
| patrono = [[San Donato]]
| festo = [[7-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.biccari.fg.it/
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Biccari''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>q5a31m0guzyx67t9v4mqak14lv8dnh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Candela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68718</id>
    <revision>
      <id>9393411</id>
      <parentid>7958200</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1033" sha1="iza8imllfgn9v419grc0mjmclv9gqhs" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Candela
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 8
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 31
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 218
| koord_Y_en_mapo = 197
| alto = 
| areo = 96 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2824 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 29 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Ascoli Satriano]], [[Deliceto]], [[Melfi]] (PZ), [[Rocchetta Sant'Antonio]], [[Sant'Agata di Puglia]] (2005)
| poŝtkodo = 71024 (2005)
| telefona_kodo = 0885 (2005)
| ISTAT_kodo = 071009 (2005)
| imposta_kodo = B584 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.candela.fg.it/
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Candela''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>iza8imllfgn9v419grc0mjmclv9gqhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlantino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68724</id>
    <revision>
      <id>9393434</id>
      <parentid>7958613</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1174" sha1="dqle1ljxbpuia02l1xgcfpyo09w3634" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carlantino
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 36
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 58
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 205
| koord_Y_en_mapo = 182
| alto = 558
| areo = 34 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1294 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 38 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Casalnuovo Monterotaro]], [[San Marco la Catola]], [[Celenza Valfortore]], [[Colletorto]] (CB), [[Macchia Valfortore]] (CB), [[Sant'Elia a Pianisi]] (CB) (2005)
| poŝtkodo = 71030 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071011 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''carlantinesi''
| patrono = [[S. Donato]]
| festo = [[7-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Carlantino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Panorama di Carlantino.jpg|eta|maldekstra|400px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>dqle1ljxbpuia02l1xgcfpyo09w3634</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carosino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68726</id>
    <revision>
      <id>9393436</id>
      <parentid>7959326</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="oobqea4wvs5h27j6sn63o71k09qvamv" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carosino
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio TA}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 28
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 17
| longitudo_minutoj = 24
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 263
| koord_Y_en_mapo = 218
| alto = 70
| areo = 10 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6192 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 608,00 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Grottaglie]], [[Monteiasi]], [[Monteparano]], [[San Giorgio Ionico]], [[Taranto]] (2005)
| poŝtkodo = 74021 (2005)
| telefona_kodo = 099 (2005)
| ISTAT_kodo = 073002 (2005)
| imposta_kodo = B808 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''carosinesi''
| patrono = [[San Biagio (santo)]]
| festo = [[3-a de februaro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.unione-montedoro.it
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Carosino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Taranto]]</text>
      <sha1>oobqea4wvs5h27j6sn63o71k09qvamv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carovigno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68727</id>
    <revision>
      <id>9393437</id>
      <parentid>8663519</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="3fzre24e6x98qmqn366rxg9kiexyhbb" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carovigno
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio BR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 42
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 17
| longitudo_minutoj = 40
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 270
| koord_Y_en_mapo = 211
| alto = 
| areo = 105 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 15514 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 144 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Brindisi]], [[Ostuni]], [[San Vito dei Normanni]] (2005)
| poŝtkodo = 72012 (2005)
| telefona_kodo = 0831 (2005)
| ISTAT_kodo = 074002 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Carovigno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brindisi]]</text>
      <sha1>3fzre24e6x98qmqn366rxg9kiexyhbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casalnuovo Monterotaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68730</id>
    <revision>
      <id>9393454</id>
      <parentid>7959451</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1163" sha1="frei8gmsiv44iyftnw03kr3gq7hlrnr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casalnuovo Monterotaro
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 37
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 6
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 208
| koord_Y_en_mapo = 181
| alto = 437
| areo = 48 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1955 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 41 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Carlantino]], [[Casalvecchio di Puglia]], [[Castelnuovo della Daunia]], [[Celenza Valfortore]], [[Colletorto]] (CB), [[Pietramontecorvino]], [[San Giuliano di Puglia]] (CB) (2005)
| poŝtkodo = 71033 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071013 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''casalnovesi''
| patrono = [[Santa Maria della Rocca]]
| festo = [[15-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Casalnuovo Monterotaro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>frei8gmsiv44iyftnw03kr3gq7hlrnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casalvecchio di Puglia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68731</id>
    <revision>
      <id>9393455</id>
      <parentid>8663520</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="fb75ixauifiqoyhnkzf9elz2vbaczge" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casalvecchio di Puglia
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 36
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 7
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 209
| koord_Y_en_mapo = 182
| alto = 
| areo = 31 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2167 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 70 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Casalnuovo Monterotaro]], [[Castelnuovo della Daunia]], [[Pietramontecorvino]], [[Torremaggiore]] (2005)
| poŝtkodo = 71030 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071014 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Casalvecchio di Puglia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Projektoj}}{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>fb75ixauifiqoyhnkzf9elz2vbaczge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelluccio Valmaggiore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68737</id>
    <revision>
      <id>9393496</id>
      <parentid>7960244</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="k1hcdn5yn004umg2wors7spj9sj93n4" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelluccio Valmaggiore
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 21
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 12
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 211
| koord_Y_en_mapo = 190
| alto = 
| areo = 26 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1469 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 57 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Biccari]], [[Celle di San Vito]], [[Troia]] (2005)
| poŝtkodo = 71020 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071016 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelluccio Valmaggiore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>k1hcdn5yn004umg2wors7spj9sj93n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelluccio dei Sauri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68738</id>
    <revision>
      <id>9393495</id>
      <parentid>7960246</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="j2c5ygr8a91wss23sxwv8y604xlg2jc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelluccio dei Sauri
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 18
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 29
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 217
| koord_Y_en_mapo = 192
| alto = 
| areo = 51 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1950 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 38 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Ascoli Satriano]], [[Bovino]], [[Deliceto]], [[Foggia]], [[Orsara di Puglia]], [[Troia]] (2005)
| poŝtkodo = 71025 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071015 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelluccio dei Sauri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>j2c5ygr8a91wss23sxwv8y604xlg2jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Celenza Valfortore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68746</id>
    <revision>
      <id>9393510</id>
      <parentid>7960664</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="8qxve5ssd7cn3jbfmjkqn6186mw52zo" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Celenza Valfortore
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 34
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 59
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 205
| koord_Y_en_mapo = 183
| alto = 
| areo = 66 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1984 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 30 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Carlantino]], [[Casalnuovo Monterotaro]], [[Gambatesa]] (CB), [[Macchia Valfortore]] (CB), [[Motta Montecorvino]], [[Pietramontecorvino]], [[San Marco la Catola]], [[Tufara]] (CB), [[Volturara Appula]] (2005)
| poŝtkodo = 71035 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071018 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''celenzani''
| patrono = [[San Giovanni]]
| festo = [[24-a de junio]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Celenza Valfortore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>8qxve5ssd7cn3jbfmjkqn6186mw52zo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Celle di San Vito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68748</id>
    <revision>
      <id>9393511</id>
      <parentid>7960692</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="bjic3uo9r10gckxo1u0jpkggu268r3l" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Celle di San Vito
| regiono = {{Italio PUG}} (2005)
| provinco = {{Italio FG}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 20
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 11
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 210
| koord_Y_en_mapo = 190
| alto = 
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 185 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 10 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Biccari]], [[Castelluccio Valmaggiore]], [[Faeto]], [[Orsara di Puglia]], [[Troia]] (2005)
| poŝtkodo = 71020 (2005)
| telefona_kodo = 0881 (2005)
| ISTAT_kodo = 071019 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = ItalyPuglia.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Celle di San Vito''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Cellesanvito.jpg|eta|maldekstra|400px|Kirko Patrino de la cielo (Madre di celle)]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Apulio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]]</text>
      <sha1>bjic3uo9r10gckxo1u0jpkggu268r3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bastiglia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69093</id>
    <revision>
      <id>9392892</id>
      <parentid>8017640</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1124" sha1="75pwpzvewgl12tblywmy68o2qiv8jgc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bastiglia
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio MO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 44
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 0
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 110
| koord_Y_en_mapo = 81
| alto = 27
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3345 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 335 (2005)
| subdividaĵoj = San Clemente (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Bomporto]], [[Modena]], [[Soliera]] (2005)
| poŝtkodo = 41030 (2005)
| telefona_kodo = 059 (2005)
| ISTAT_kodo = 036001 (2005)
| imposta_kodo =
| nomo_de_loĝantoj = ''bastigliesi''
| patrono = [[S.Maria Assunta]]
| festo = [[15-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.bastiglia.mo.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bastiglia''' estas [[komunumo]] kun 3.745 loĝantoj en [[Provinco de Modena]] en regiono [[Emilio-Romanjo]], en [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Modena]]</text>
      <sha1>75pwpzvewgl12tblywmy68o2qiv8jgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bedonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69095</id>
    <revision>
      <id>9392902</id>
      <parentid>7855354</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="ovpmkglxzmajduutaowto4iyd4pexub" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bedonia
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 30
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 38
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 77
| koord_Y_en_mapo = 88
| alto = 
| areo = 167 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3810 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 23 (2005)
| subdividaĵoj = Vedi [[Bedonia#Frazioni]] (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Bardi]], [[Compiano]], [[Ferriere]] (PC), [[Santo Stefano d'Aveto]] (GE), [[Tornolo]] (2005)
| poŝtkodo = 43041 (2005)
| telefona_kodo = 0525 (2005)
| ISTAT_kodo = 034003 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''bedoniesi''
| patrono = [[Sant'Antonino]]
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.bedonia.pr.it/
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bedonia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Bedonia-Panorama-Wide.jpg|eta|maldekstra|670px|Panoramo]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>ovpmkglxzmajduutaowto4iyd4pexub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berceto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69098</id>
    <revision>
      <id>9392916</id>
      <parentid>8665926</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="0g4on4omfr4hlpgs4frrlq0jr8rwv93" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Berceto
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 31
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 59
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 85
| koord_Y_en_mapo = 88
| alto = 852
| areo = 131 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2430 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 19 (2005)
| subdividaĵoj = Vedi [[Berceto#Frazioni]] (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Borgo Val di Taro]], [[Calestano]], [[Corniglio]], [[Pontremoli]] (MS), [[Solignano]], [[Terenzo]], [[Valmozzola]] (2005)
| poŝtkodo = 43042 (2005)
| telefona_kodo = 0525 (2005)
| ISTAT_kodo = 034004 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''bercetesi''
| patrono = [[San Moderanno]]
| festo = [[22-a de oktobro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.berceto.pr.it/
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Berceto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
[[Dosiero:Berceto.JPG|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>0g4on4omfr4hlpgs4frrlq0jr8rwv93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69107</id>
    <revision>
      <id>9393022</id>
      <parentid>7952341</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="fcj6ad804l8k96vz63k302g4cr7jshc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bore
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 43
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 48
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 81
| koord_Y_en_mapo = 81
| alto = 
| areo = 43 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 902 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 21 (2005)
| subdividaĵoj = Vedi [[Bore#Frazioni]] (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Bardi]], [[Morfasso]] (PC), [[Pellegrino Parmense]], [[Varano de' Melegari]], [[Varsi]], [[Vernasca]] (PC) (2005)
| poŝtkodo = 43030 (2005)
| telefona_kodo = 0525 (2005)
| ISTAT_kodo = 034005 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.bore.pr.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>fcj6ad804l8k96vz63k302g4cr7jshc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borgo Val di Taro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69111</id>
    <revision>
      <id>9393024</id>
      <parentid>7952383</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1175" sha1="h0mmcpm8fq017f2cdygnr6kl2aku3f5" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Borgo Val di Taro
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 29
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 46
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 80
| koord_Y_en_mapo = 89
| alto = 
| areo = 152 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 7077 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 47 (2005)
| subdividaĵoj = Vedi [[Borgo Val di Taro#Frazioni]] (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Albareto]], [[Bardi]], [[Berceto]], [[Compiano]], [[Pontremoli]] (MS), [[Valmozzola]] (2005)
| poŝtkodo = 43043 (2005)
| telefona_kodo = 0525 (2005)
| ISTAT_kodo = 034006 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''borgotaresi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.borgo-val-di-taro.pr.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Borgo Val di Taro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Borgotaro vue du pont de San Rocco.jpg|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>h0mmcpm8fq017f2cdygnr6kl2aku3f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Busseto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69117</id>
    <revision>
      <id>9393092</id>
      <parentid>7872593</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + purigado</comment>
      <origin>9393092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="70kcc7czbkdc1v5o81dwux39gj7cska" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Buseto}}{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Busseto
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 59
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 3
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 87
| koord_Y_en_mapo = 73
| alto = 
| areo = 76 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6890 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 90 (2005)
| subdividaĵoj = Contrada della Chiesa, Frescarolo, Madonna Prati, [[Roncole Verdi]], Samboseto, San Rocco, Sant'Andrea, Semoriva, Spigarolo (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Alseno]] (PC), [[Besenzone]] (PC), [[Fidenza]], [[Polesine Parmense]], [[Soragna]], [[Villanova sull'Arda]] (PC), [[Zibello]] (2005)
| poŝtkodo = 43011 (2005)
| telefona_kodo = 0524 (2005)
| ISTAT_kodo = 034007 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''bussetani''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.busseto.pr.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Busseto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
[[Dosiero:Rocca Pallavicino.jpg|eta|maldekstra|500px|Rocca Pallavicino (municipejo)]]{{-}}

== Esperanto ==
Estas tie esperanto-grupo ekde la komenco de 20-a jarcento.

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>70kcc7czbkdc1v5o81dwux39gj7cska</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393093</id>
      <parentid>9393092</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <origin>9393093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1382" sha1="skqbd951ayirmqrqs6iu6d2qd3rbgo1" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Buseto}}{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Busseto
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 59
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 3
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 87
| koord_Y_en_mapo = 73
| alto = 
| areo = 76 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6890 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 90 (2005)
| subdividaĵoj = Contrada della Chiesa, Frescarolo, Madonna Prati, [[Roncole Verdi]], Samboseto, San Rocco, Sant'Andrea, Semoriva, Spigarolo (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Alseno]] (PC), [[Besenzone]] (PC), [[Fidenza]], [[Polesine Parmense]], [[Soragna]], [[Villanova sull'Arda]] (PC), [[Zibello]] (2005)
| poŝtkodo = 43011 (2005)
| telefona_kodo = 0524 (2005)
| ISTAT_kodo = 034007 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''bussetani''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.busseto.pr.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Busseto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
[[Dosiero:Rocca Pallavicino.jpg|eta|maldekstra|500px|Rocca Pallavicino (municipejo)]]

== Esperanto ==
Estas tie esperanto-grupo ekde la komenco de 20-a jarcento.

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>skqbd951ayirmqrqs6iu6d2qd3rbgo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393094</id>
      <parentid>9393093</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <origin>9393094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1380" sha1="coppeq92anh5ph14vdmu657o4tduv5n" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Buseto}}{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Busseto
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio PR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 59
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 3
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 87
| koord_Y_en_mapo = 73
| alto = 
| areo = 76 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6890 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 90 (2005)
| subdividaĵoj = Contrada della Chiesa, Frescarolo, Madonna Prati, [[Roncole Verdi]], Samboseto, San Rocco, Sant'Andrea, Semoriva, Spigarolo (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Alseno]] (PC), [[Besenzone]] (PC), [[Fidenza]], [[Polesine Parmense]], [[Soragna]], [[Villanova sull'Arda]] (PC), [[Zibello]] (2005)
| poŝtkodo = 43011 (2005)
| telefona_kodo = 0524 (2005)
| ISTAT_kodo = 034007 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''bussetani''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.busseto.pr.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Busseto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Esperanto ==
Estas tie esperanto-grupo ekde la komenco de 20-a jarcento.[[Dosiero:Rocca Pallavicino.jpg|eta|maldekstra|500px|Rocca Pallavicino (municipejo)]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]]</text>
      <sha1>coppeq92anh5ph14vdmu657o4tduv5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campogalliano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69126</id>
    <revision>
      <id>9393405</id>
      <parentid>7958110</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1236" sha1="3n58d19bvirn7ip75m15q45v4lv2vzz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campogalliano
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio MO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 41
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 51
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 106
| koord_Y_en_mapo = 82
| alto = 43
| areo = 35 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 8044 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 221 (2005)
| subdividaĵoj = Saliceto Buzzalino, Panzano (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Carpi]], [[Correggio]] (RE), [[Modena]], [[Rubiera]] (RE), [[San Martino in Rio]] (RE) (2005)
| poŝtkodo = 41011 (2005)
| telefona_kodo = 059 (2005)
| ISTAT_kodo = 036003 (2005)
| imposta_kodo = B539 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''campogallianesi''
| patrono = [[Sant'Orsola]]
| festo = [[21-a de oktobro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.campogalliano.mo.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Campogalliano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Campogalliano-ponte01.jpg|eta|maldekstra|400px|Ponto]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Modena]]
{{-}}
{{Commons|Campogalliano}}</text>
      <sha1>3n58d19bvirn7ip75m15q45v4lv2vzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelvetro di Modena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69159</id>
    <revision>
      <id>9393503</id>
      <parentid>8016411</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1194" sha1="oysbx16gqntzhu2g8vn4fxxmg5upt3a" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelvetro di Modena
| regiono = {{Italio EMR}} (2005)
| provinco = {{Italio MO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 30
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 57
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 109
| koord_Y_en_mapo = 88
| alto =
| areo = 49 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 9549 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 195 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Castelnuovo Rangone]], [[Formigine]], [[Maranello]], [[Marano sul Panaro]], [[Spilamberto]], [[Vignola]] (2005)
| poŝtkodo = 41014 (2005)
| telefona_kodo = 059 (2005)
| ISTAT_kodo = 036008 (2005)
| imposta_kodo =
| nomo_de_loĝantoj = ''castelvetresi''
| patrono =
| festo =
| retpaĝo = http://www.comune.castelvetro.mo.it
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelvetro di Modena''' (''[[esperante]]: Kastelvitro de Modeno)'' estas [[komunumo]] kun 9.549 loĝantoj en [[Provinco de Modena]] en regiono [[Emilio-Romanjo]], en [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Modena]]</text>
      <sha1>oysbx16gqntzhu2g8vn4fxxmg5upt3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cattolica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69163</id>
    <revision>
      <id>9393506</id>
      <parentid>7960465</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1263" sha1="e71pjlmjfiw5f861jahprsqtbw1lon6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cattolica
| regiono = {{Italio EMR}}
| provinco = {{Italio RN}}
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 58
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 44
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 151
| koord_Y_en_mapo = 105
| alto = 
| areo = 5,97
| kvanto_de_loĝantoj = 17.228
| denso_de_loĝantoj = 2886 (2017)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Gabicce Mare]] (PU), [[Gradara]] (PU), [[Misano Adriatico]], [[San Giovanni in Marignano]] (2005)
| poŝtkodo = 47841
| telefona_kodo = 0541
| ISTAT_kodo = 099002
| imposta_kodo = C357 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''cattolichini''
| patrono = [[Pio la 5-a]]
| festo = [[30-a de aprilo]] (2005)
| retpaĝo = http://www.cattolica.net/ (en la itala)
| mapo = EMR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
|loĝantoj=}}
'''Cattolica''' [kat'tɔlika] (''Catolga'' en la loka romanja dialekto) estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la [[provinco Raveno|Provinco Rimini]] kaj al la regiono [[Emilio-Romanjo]].

== Ĝemelaj urboj ==
* [[Saint-Dié-des-Vosges]] ([[Francio]])

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rimini]]</text>
      <sha1>e71pjlmjfiw5f861jahprsqtbw1lon6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parapsikologio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69731</id>
    <revision>
      <id>9392817</id>
      <parentid>9222352</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="i6adhhtiqczobr63rvwhzrmzbtaku5k" xml:space="preserve">'''Parapsikologio''' laŭ la ''Parapsychological Association'' de Usono, estus “... la scienca fako kiu studas la sentajn kaj movajn interagojn, kiuj, ŝajne, ne estas mediaciataj de iu konata fizika meĥanismo aŭ aganto”. Parapsikologio estas tamen ĝenerale konsiderata en sciencaj rondoj kiel [[pseŭdoscienco]] pro sia malkapablo pruvi la ekziston de sia esplorobjekto, ''Psi'', sed ankaŭ pro sia ignorado de la principoj de multaj aliaj sciencaj fakoj, kiel fundamenta [[fiziko]] aŭ [[biologio]]. Esplorado en parapsikologio estas kritikata, eĉ senmitigita, fare de sciencistoj el la [[scienca Skeptikismo|skeptika skolo]].

Ĝi okupiĝas pri formoj de percepto kiuj hipoteze okazas sen partopreno de percept-organoj de homo. Parapsikologio okupiĝas pri esploroj de [[telepatio]], [[telekinezo]] kaj [[ekstersenta perceptado]]. La parapsikologiaj fenomenoj estis objektoj de longa esplorado pri la [[metapsikio]] en la fino de la deknaŭa kaj komenco de la dudeka jarcento.

== Famaj parapsikologoj ==
[[Dosiero:Psikistaro.jpg|eta|220px|La libreto [[Esperanta Psikistaro]], pri &quot;psikismo&quot;, el 1911.]]
{{Div col|cols = 3}}
* [[Hernani Guimarães Andrade]];
* [[Carlos Alvarado]];
* [[Valter da Rosa Borges]];
* [[Ernesto Bozzano]];
* [[Hereward Carrington]];
* [[Nándor Fodor]];
* [[David Fontana]];
* [[Alan Gauld]];
* [[Oscar Gonzales-Quevedo]];
* [[Aleksander Imich]]
* [[Montague Keen]];
* [[Czesław Klimuszko]]
* [[Stanley Krippner]];
* [[Andrew Mackenzie]];
* [[Alfonso Martínez Taboas]];
* [[Julian Ochorowicz]]
* [[Stefan Ossowiecki]]
* [[Alejandro Parra]];
* [[Guy Lyon Playfair]];
* [[Louise Rhine]];
* [[Joseph Banks Rhine]];
* [[Charles Robert Richet]]
* [[Henrique Rodrigues]];
* [[Scott Rogo]];
* [[William G. Roll]];
* [[Ingo Swann]]:
* [[Vanga]]
{{Div col end}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pseŭdoscienco]]
* [[Scienco]]
* [[Parapsikologio]]

== Literaturo ==
* ''Tajemnice parapsychologii'' (Sekretoj de parapsikologio) (Krzysztof Boruń, kunaŭtoro: profesoro S. Manczarski, 1-a eldono 1973, 2-a eldono pligrandigita je &quot;Życie po życiu&quot; (Vivo post vivo) 1982)
* Zygmunt Pikulski, ''Obietnice parapsychologii'', (Promesoj de parapsikologio), Wydawnictwo Lubelskie, [[Lublin]] 1985, ISBN 83-222-0409-4
* Elmar R. Gruber, d-ro ''Tajny Świat Parapsychologii'' (Sekreta Mondo de Parapsikologio), Eldonejo AMBER, [[Varsovio|Warszawa]] 2000, 238 p., ISBN 83-7245-271-7
* Ingo Swann - Super [[menso]] kaj [[senso]]j
* Joseph McMoneagle - Migranta menso
* Milan Ryzl - Praktika parapsikologio aŭ naturaj metodoj vivigi la sesan senson

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=parapsihxologi|ReVo titolo=Parapsiĥologio / Parapsikologio}}
* [https://www.monato.be/2005/008559.php Laimius STRAŽNICKAS: Pri la aferoj misteraj] el [[Monato (gazeto)|''Monato'']] (2005/04, p.23)
{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Parapsikologio| ]]
[[Kategorio:Psikologio]]
[[Kategorio:Pseŭdoscienco]]
[[Kategorio:Esoterismo]]
[[Kategorio:Okultismo]]</text>
      <sha1>i6adhhtiqczobr63rvwhzrmzbtaku5k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392818</id>
      <parentid>9392817</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2973" sha1="f0cg1qlex405etc84ir6mjuxhpwy3b9" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Parapsikologio''' laŭ la ''Parapsychological Association'' de Usono, estus “... la scienca fako kiu studas la sentajn kaj movajn interagojn, kiuj, ŝajne, ne estas mediaciataj de iu konata fizika meĥanismo aŭ aganto”. Parapsikologio estas tamen ĝenerale konsiderata en sciencaj rondoj kiel [[pseŭdoscienco]] pro sia malkapablo pruvi la ekziston de sia esplorobjekto, ''Psi'', sed ankaŭ pro sia ignorado de la principoj de multaj aliaj sciencaj fakoj, kiel fundamenta [[fiziko]] aŭ [[biologio]]. Esplorado en parapsikologio estas kritikata, eĉ senmitigita, fare de sciencistoj el la [[scienca Skeptikismo|skeptika skolo]].

Ĝi okupiĝas pri formoj de percepto kiuj hipoteze okazas sen partopreno de percept-organoj de homo. Parapsikologio okupiĝas pri esploroj de [[telepatio]], [[telekinezo]] kaj [[ekstersenta perceptado]]. La parapsikologiaj fenomenoj estis objektoj de longa esplorado pri la [[metapsikio]] en la fino de la deknaŭa kaj komenco de la dudeka jarcento.

== Famaj parapsikologoj ==
[[Dosiero:Psikistaro.jpg|eta|220px|La libreto [[Esperanta Psikistaro]], pri &quot;psikismo&quot;, el 1911.]]
{{Div col|cols = 3}}
* [[Hernani Guimarães Andrade]];
* [[Carlos Alvarado]];
* [[Valter da Rosa Borges]];
* [[Ernesto Bozzano]];
* [[Hereward Carrington]];
* [[Nándor Fodor]];
* [[David Fontana]];
* [[Alan Gauld]];
* [[Oscar Gonzales-Quevedo]];
* [[Aleksander Imich]]
* [[Montague Keen]];
* [[Czesław Klimuszko]]
* [[Stanley Krippner]];
* [[Andrew Mackenzie]];
* [[Alfonso Martínez Taboas]];
* [[Julian Ochorowicz]]
* [[Stefan Ossowiecki]]
* [[Alejandro Parra]];
* [[Guy Lyon Playfair]];
* [[Louise Rhine]];
* [[Joseph Banks Rhine]];
* [[Charles Robert Richet]]
* [[Henrique Rodrigues]];
* [[Scott Rogo]];
* [[William G. Roll]];
* [[Ingo Swann]]:
* [[Vanga]]
{{Div col end}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pseŭdoscienco]]
* [[Scienco]]
* [[Parapsikologio]]

== Literaturo ==
* ''Tajemnice parapsychologii'' (Sekretoj de parapsikologio) (Krzysztof Boruń, kunaŭtoro: profesoro S. Manczarski, 1-a eldono 1973, 2-a eldono pligrandigita je &quot;Życie po życiu&quot; (Vivo post vivo) 1982)
* Zygmunt Pikulski, ''Obietnice parapsychologii'', (Promesoj de parapsikologio), Wydawnictwo Lubelskie, [[Lublin]] 1985, ISBN 83-222-0409-4
* Elmar R. Gruber, d-ro ''Tajny Świat Parapsychologii'' (Sekreta Mondo de Parapsikologio), Eldonejo AMBER, [[Varsovio|Warszawa]] 2000, 238 p., ISBN 83-7245-271-7
* Ingo Swann - Super [[menso]] kaj [[senso]]j
* Joseph McMoneagle - Migranta menso
* Milan Ryzl - Praktika parapsikologio aŭ naturaj metodoj vivigi la sesan senson

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=parapsihxologi|ReVo titolo=Parapsiĥologio / Parapsikologio}}
* [https://www.monato.be/2005/008559.php Laimius STRAŽNICKAS: Pri la aferoj misteraj] el [[Monato (gazeto)|''Monato'']] (2005/04, p.23)
{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Parapsikologio| ]]
[[Kategorio:Psikologio]]
[[Kategorio:Pseŭdoscienco]]
[[Kategorio:Esoterismo]]
[[Kategorio:Okultismo]]</text>
      <sha1>f0cg1qlex405etc84ir6mjuxhpwy3b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Badolato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69814</id>
    <revision>
      <id>9392877</id>
      <parentid>8665903</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="dt0haj9jdxy2p8u4ijoa2pv6lmy2ng9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Badolato
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 34
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 32
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 243
| koord_Y_en_mapo = 280
| alto = 
| areo = 34 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3314 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 97 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Brognaturo]] (VV), [[Isca sullo Ionio]], [[San Sostene]], [[Santa Caterina dello Ionio]] (2005)
| poŝtkodo = 88061 (2005)
| telefona_kodo = 0967 (2005)
| ISTAT_kodo = 079008 (2005)
| imposta_kodo = A542 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Badolato''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>dt0haj9jdxy2p8u4ijoa2pv6lmy2ng9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagaladi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69815</id>
    <revision>
      <id>9392878</id>
      <parentid>7944951</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1038" sha1="pv0gl6w44zcf7m5tr7e1iwmvomfwt3h" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bagaladi
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 2
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 49
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 225
| koord_Y_en_mapo = 297
| alto = 
| areo = 30 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1266 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 42 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cardeto]], [[Montebello Ionico]], [[Reggio di Calabria]], [[Roccaforte del Greco]], [[San Lorenzo]] (2005)
| poŝtkodo = 89060 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080006 (2005)
| imposta_kodo = A544 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comunebagaladi.it
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bagaladi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>pv0gl6w44zcf7m5tr7e1iwmvomfwt3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagnara Calabra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69816</id>
    <revision>
      <id>9392880</id>
      <parentid>7944963</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="icltoianvsurs7q7t5h1ii7k39o0bn9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bagnara Calabra
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 17
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 49
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 225
| koord_Y_en_mapo = 289
| alto =
| areo = 24 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 11229 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 468 (2005)
| subdividaĵoj = Ceramida, Solano, Pellegrina (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Melicuccà]], [[Sant'Eufemia d'Aspromonte]], [[Scilla]], [[Seminara]] (2005)
| poŝtkodo = 89011 (2005)
| telefona_kodo = 0966 (2005)
| ISTAT_kodo = 080007 (2005)
| imposta_kodo = A552 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bagnaresi''
| patrono = [[San Nicola]]
| festo = [[6-a de decembro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comunebagnara.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bagnara Calabra''' estas [[komunumo]] de [[Italio]] en la regiono [[Kalabrio]], nome en la plej suda pinto de la itala duoninsulo.

== Gravuloj ==
* [[Mia Martini]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.istat.it Istituto Nazionale di Statistica]
* [https://web.archive.org/web/20090805014223/http://www.geocities.com/thetropics/shores/8802/index.html en geocities]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>icltoianvsurs7q7t5h1ii7k39o0bn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belcastro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69817</id>
    <revision>
      <id>9392903</id>
      <parentid>7948239</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="09ss1h0w6xe53ak5zwcxn6nrarza04e" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Belcastro
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 1
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 47
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 249
| koord_Y_en_mapo = 265
| alto = 535
| areo = 52 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1385 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 27 (2005)
| subdividaĵoj = Fieri di Belcastro (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Andali]], [[Botricello]], [[Cerva]], [[Cutro]] (KR), [[Marcedusa]], [[Mesoraca]] (KR), [[Petronà]] (2005)
| poŝtkodo = 88050 (2005)
| telefona_kodo = 0961 (2005)
| ISTAT_kodo = 079009 (2005)
| imposta_kodo = A736 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''belcastresi''
| patrono = [[Tomaso de Akvino]]
| festo = [[28-a de januaro]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Belcastro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>09ss1h0w6xe53ak5zwcxn6nrarza04e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benestare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69822</id>
    <revision>
      <id>9392914</id>
      <parentid>7949089</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1124" sha1="qrc5nbrw8afw6nw3ssmd2xacgo0yfz1" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Benestare
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 11
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 8
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 233
| koord_Y_en_mapo = 292
| alto =
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2425 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 135 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Ardore]], [[Bovalino]], [[Careri]], [[Platì]], [[San Luca]] (2005)
| poŝtkodo = 89030 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080008 (2005)
| imposta_kodo = A780 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo =
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Benestare''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.comunedibenestare.it {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060706020725/http://www.comunedibenestare.it/ |date=2006-07-06 }}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>qrc5nbrw8afw6nw3ssmd2xacgo0yfz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bianco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69824</id>
    <revision>
      <id>9392928</id>
      <parentid>7950076</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1099" sha1="6anwdnh1190rwwpeqzvbe2dqshjb069" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bianco
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 5
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 9
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 233
| koord_Y_en_mapo = 295
| alto = 
| areo = 31 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4019 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 130 (2005)
| subdividaĵoj = Pardesca (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Africo]], [[Bovalino]], [[Caraffa del Bianco]], [[Casignana]], [[Ferruzzano]], [[Samo]], [[Sant'Agata del Bianco]] (2005)
| poŝtkodo = 89032 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080009 (2005)
| imposta_kodo = A843 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bianchesi''
| patrono = [[Madonna di Pugliano]]
| festo = [[15-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bianco''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>6anwdnh1190rwwpeqzvbe2dqshjb069</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borgia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69829</id>
    <revision>
      <id>9393023</id>
      <parentid>8821857</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1023" sha1="n0wdgec35vmnsr6bylbv38ogu1yicht" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Borgia (familio)}}
{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Borgia
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 30
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 242
| koord_Y_en_mapo = 271
| alto = 
| areo = 42 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 7269 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 167,8 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Catanzaro]], [[Girifalco]], [[San Floro]], [[Squillace]] (2005)
| poŝtkodo = 88021 (2005)
| telefona_kodo = 0961 (2005)
| ISTAT_kodo = 079011 (2005)
| imposta_kodo = B002 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comuneborgia.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Borgia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>n0wdgec35vmnsr6bylbv38ogu1yicht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69831</id>
    <revision>
      <id>9393039</id>
      <parentid>8665905</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="a6oown577sxjeqlqwmp9jjnoxxd0cmu" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bova
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 0
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 56
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 228
| koord_Y_en_mapo = 298
| alto = 
| areo = 46 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 474 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 10 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Africo]], [[Bova Marina]], [[Condofuri]], [[Palizzi]], [[Roghudi]], [[Staiti]] (2005)
| poŝtkodo = 89033 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080011 (2005)
| imposta_kodo = B097 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comunedibova.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bova''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>a6oown577sxjeqlqwmp9jjnoxxd0cmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bova Marina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69832</id>
    <revision>
      <id>9393041</id>
      <parentid>7953155</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="fe7ip1c0wvoe2f6iadyubawqnfr7kno" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bova Marina
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 37
| latitudo_minutoj = 56
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 55
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 228
| koord_Y_en_mapo = 300
| alto = 20
| areo = 29 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3951 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 136 (2005)
| subdividaĵoj = Mesofugna, Amigdalà, Borgo, Centro, Rada Azzurra, Costa dei Saraceni, Stella Maris (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Bova]], [[Condofuri]], [[Palizzi]] (2005)
| poŝtkodo = 89035 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080013 (2005)
| imposta_kodo = B099 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bovesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.bovamarina.rc.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bova Marina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>fe7ip1c0wvoe2f6iadyubawqnfr7kno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bovalino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69833</id>
    <revision>
      <id>9393042</id>
      <parentid>7953156</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1001" sha1="je4aapiiynt2in6kgp0esbvxsvs4oq0" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bovalino
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 9
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 10
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 234
| koord_Y_en_mapo = 293
| alto = 
| areo = 17 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 8406 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 491 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Ardore]], [[Benestare]], [[Casignana]], [[San Luca]] (2005)
| poŝtkodo = 89034 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080012 (2005)
| imposta_kodo = B098 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.bovalino.rc.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bovalino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>je4aapiiynt2in6kgp0esbvxsvs4oq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruzzano Zeffirio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69837</id>
    <revision>
      <id>9393069</id>
      <parentid>7955083</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="njc69uiyx3xr8jjogkwjpkqry628gbw" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bruzzano Zeffirio
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 1
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 5
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 232
| koord_Y_en_mapo = 298
| alto = 
| areo = 20 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1343 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 67 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Africo]], [[Brancaleone]], [[Ferruzzano]], [[Sant'Agata del Bianco]], [[Staiti]] (2005)
| poŝtkodo = 89030 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080015 (2005)
| imposta_kodo = B234 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bruzzano Zeffirio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>njc69uiyx3xr8jjogkwjpkqry628gbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caccuri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69839</id>
    <revision>
      <id>9393368</id>
      <parentid>7879617</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1076" sha1="7q1f1knja38d1n20ufx7lpw3qiwt0dp" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caccuri
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio KR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 14
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 47
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 249
| koord_Y_en_mapo = 258
| alto = 
| areo = 57 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1780 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 30 (2005)
| subdividaĵoj = Santa Rania (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Castelsilano]], [[Cerenzia]], [[Cotronei]], [[Roccabernarda]], [[San Giovanni in Fiore]] (CS), [[Santa Severina]] (2005)
| poŝtkodo = 88833 (2005)
| telefona_kodo = 0984 (2005)
| ISTAT_kodo = 101002 (2005)
| imposta_kodo = B319 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''caccuresi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Caccuri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Crotone]]</text>
      <sha1>7q1f1knja38d1n20ufx7lpw3qiwt0dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69840</id>
    <revision>
      <id>9393381</id>
      <parentid>7956735</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="p9r56hryzyke0rog09mo3uhcmcoeawc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calanna
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 11
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 43
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 223
| koord_Y_en_mapo = 292
| alto = 
| areo = 10 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1184 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 118 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Fiumara]], [[Laganadi]], [[Reggio di Calabria]], [[San Roberto]] (2005)
| poŝtkodo = 89050 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080016 (2005)
| imposta_kodo = B379 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Calanna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>p9r56hryzyke0rog09mo3uhcmcoeawc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campo Calabro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69845</id>
    <revision>
      <id>9393401</id>
      <parentid>7958080</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="1c7y8oyag9smaafggbxj84q0a161mwj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campo Calabro
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 13
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 40
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 222
| koord_Y_en_mapo = 291
| alto = 
| areo = 7 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4072 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 582 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Fiumara]], [[Reggio di Calabria]], [[Villa San Giovanni]] (2005)
| poŝtkodo = 89052 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080018 (2005)
| imposta_kodo = B516 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = [[S. Maria Maddalena]]
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.campocalabro.rc.it/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Campo Calabro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Vidu ankaŭ ==
* Aliaj lokoj kun la nomo [[Campo]]
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>1c7y8oyag9smaafggbxj84q0a161mwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Candidoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69846</id>
    <revision>
      <id>9393414</id>
      <parentid>7958211</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="o1p50y6s6a3r2kl3g0zkwqdukccj0qy" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Candidoni
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 30
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 5
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 232
| koord_Y_en_mapo = 282
| alto = 
| areo = 26 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 410 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 16 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Laureana di Borrello]], [[Limbadi]] (VV), [[Mileto]] (VV), [[Nicotera]] (VV), [[Rosarno]], [[San Calogero]] (VV), [[Serrata]] (2005)
| poŝtkodo = 89020 (2005)
| telefona_kodo = 0966 (2005)
| ISTAT_kodo = 080019 (2005)
| imposta_kodo = B591 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Candidoni''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>o1p50y6s6a3r2kl3g0zkwqdukccj0qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69848</id>
    <revision>
      <id>9393416</id>
      <parentid>7958249</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="iiuthnzj1g2xw9a6j6sv4bgzg4sj8p2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Canolo
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 19
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 12
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 235
| koord_Y_en_mapo = 288
| alto = 
| areo = 28 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 957 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 34 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Agnana Calabra]], [[Cittanova]], [[Gerace]], [[Mammola]], [[San Giorgio Morgeto]] (2005)
| poŝtkodo = 89040 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080020 (2005)
| imposta_kodo = B617 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Canolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>iiuthnzj1g2xw9a6j6sv4bgzg4sj8p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caraffa del Bianco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69850</id>
    <revision>
      <id>9393425</id>
      <parentid>7958410</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="ju35vpnx45p4vthtlksvohtdv63zw4d" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caraffa del Bianco
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 6
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 5
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 232
| koord_Y_en_mapo = 295
| alto = 
| areo = 12 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 622 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 52 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bianco]], [[Casignana]], [[Ferruzzano]], [[Sant'Agata del Bianco]] (2005)
| poŝtkodo = 89030 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080021 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Caraffa del Bianco''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>ju35vpnx45p4vthtlksvohtdv63zw4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caraffa di Catanzaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69851</id>
    <revision>
      <id>9393427</id>
      <parentid>7958411</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="lzwt3cot91kamygavu3sm1ehqjtuvb7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caraffa di Catanzaro
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 53
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 29
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 241
| koord_Y_en_mapo = 270
| alto = 
| areo = 24 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2069 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 86 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Catanzaro]], [[Cortale]], [[Maida]], [[Marcellinara]], [[San Floro]], [[Settingiano]] (2005)
| poŝtkodo = 88050 (2005)
| telefona_kodo = 0961 (2005)
| ISTAT_kodo = 079017 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Caraffa di Catanzaro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>lzwt3cot91kamygavu3sm1ehqjtuvb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cardeto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69852</id>
    <revision>
      <id>9393430</id>
      <parentid>7958474</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="958" sha1="lcayd8l0rncmedn1ty6vsb3tz0h98ic" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cardeto
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 5
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 46
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 224
| koord_Y_en_mapo = 295
| alto = 
| areo = 36 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2324 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 65 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bagaladi]], [[Reggio di Calabria]], [[Roccaforte del Greco]] (2005)
| poŝtkodo = 89060 (2005)
| telefona_kodo = 0965 (2005)
| ISTAT_kodo = 080022 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Cardeto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>lcayd8l0rncmedn1ty6vsb3tz0h98ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cardinale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69853</id>
    <revision>
      <id>9393431</id>
      <parentid>7958480</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="chq0udsie3n12rlsll0m2hv2229bhdb" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cardinale
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 39
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 23
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 239
| koord_Y_en_mapo = 277
| alto = 560
| areo = 31 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2615 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 84 (2005)
| subdividaĵoj = Novalba (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Argusto]], [[Brognaturo]] (VV), [[Chiaravalle Centrale]], [[Davoli]], [[Gagliato]], [[San Sostene]], [[Satriano]], [[Simbario]] (VV), [[Torre di Ruggiero]] (2005)
| poŝtkodo = 88062 (2005)
| telefona_kodo = 0967 (2005)
| ISTAT_kodo = 079018 (2005)
| imposta_kodo = B758 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.calabria.nu/cardinale/
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Cardinale''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>chq0udsie3n12rlsll0m2hv2229bhdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Careri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69854</id>
    <revision>
      <id>9393432</id>
      <parentid>8820689</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="hnmf7jav7ttv4wfhvp7y2a0z7rcx06x" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Careri
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 11
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 7
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 233
| koord_Y_en_mapo = 292
| alto = 
| areo = 38 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2442 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 64 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Benestare]], [[Platì]], [[San Luca]], [[Santa Cristina d'Aspromonte]] (2005)
| poŝtkodo = 89030 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080023 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Careri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
[[File:Casa natale Francesco La Cava.jpg|eta|Naskiĝdomo de [[Francesco La Cava]]]]
Careri, (en la itala elp. Kareri; en la kalabria, kaj kalabria greka: ''Harèri'' estas itala municipo kun 2133 loĝantoj (en la jaro 2021; ili estis 2442 en la jaro 2005); ĝi troviĝas ĉe la [[Ionia Maro]], kaj estas inkluzivita en la [[Metropola urbo Reggio Calabria]].

== Geografio ==
Careri estas malgranda vilaĝo je 100 km de [[Reggio Calabria]], ĝi troviĝas je 320 m de alteco sur la orienta flanko de la [[Aspromonte]] montarmasivo.

== Ekonomio ==
La ekonomio de Careri baziĝas ĉefe sur [[agrikulturo]], kun la ĉefa produktado de cerealoj, olivoj kaj fruktoj, kaj sur [[bredado]] de ŝafoj kaj bovoj.

== Kulturo ==
Ĝi estas konata kiel naskiĝloko de la kuracisto kaj verkisto [[Francesco La Cava]]


[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>hnmf7jav7ttv4wfhvp7y2a0z7rcx06x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carfizzi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69855</id>
    <revision>
      <id>9393433</id>
      <parentid>7958509</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="983" sha1="bc7juvhkhw62z4blx5f9ptf6lt6n5cs" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carfizzi
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio KR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 18
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 58
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 253
| koord_Y_en_mapo = 256
| alto = 
| areo = 20 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 868 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 42,7 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cirò]], [[Melissa]], [[Pallagorio]], [[San Nicola dell'Alto]], [[Umbriatico]] (2005)
| poŝtkodo = 88817 (2005)
| telefona_kodo = 0962 (2005)
| ISTAT_kodo = 101003 (2005)
| imposta_kodo = B771 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Carfizzi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Crotone]]</text>
      <sha1>bc7juvhkhw62z4blx5f9ptf6lt6n5cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlopoli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69857</id>
    <revision>
      <id>9393435</id>
      <parentid>9268046</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1092" sha1="6iwt28kesastzi0u6id6q34bm5p066d" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carlopoli
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio CZ}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 3
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 27
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 241
| koord_Y_en_mapo = 264
| alto = 
| areo = 16 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1781 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 111 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bianchi]] (CS), [[Cicala]], [[Gimigliano]], [[Panettieri]] (CS), [[Sorbo San Basile]], [[Soveria Mannelli]] (2005)
| poŝtkodo = 88040 (2005)
| telefona_kodo = 0968 (2005)
| ISTAT_kodo = 079020 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Carlopoli''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:CorazzoNeveFotoCataudo.JPG|eta|maldekstra|300px|Panoramo (Abbazia di Corazzo)]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]]</text>
      <sha1>6iwt28kesastzi0u6id6q34bm5p066d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casabona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69860</id>
    <revision>
      <id>9393444</id>
      <parentid>7959408</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="koea4b4w90mylryh4mrmsz6rgghuel8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casabona
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio KR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 15
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 57
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 253
| koord_Y_en_mapo = 258
| alto = 
| areo = 68 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3161 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 46 (2005)
| subdividaĵoj = Zinga (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Belvedere di Spinello]], [[Castelsilano]], [[Melissa]], [[Pallagorio]], [[Rocca di Neto]], [[San Nicola dell'Alto]], [[Strongoli]], [[Verzino]] (2005)
| poŝtkodo = 88822 (2005)
| telefona_kodo = 0962 (2005)
| ISTAT_kodo = 101004 (2005)
| imposta_kodo = B857 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''casabonesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Casabona''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Crotone]]</text>
      <sha1>koea4b4w90mylryh4mrmsz6rgghuel8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casignana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69861</id>
    <revision>
      <id>9393459</id>
      <parentid>8903573</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="8y8ovqu0zxpb7ooo6no5ivhx51ophw0" xml:space="preserve">'''Casignana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casignana
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 6
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 5
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 232
| koord_Y_en_mapo = 295
| alto = 
| areo = 24 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 775 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 32 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bianco]], [[Bovalino]], [[Caraffa del Bianco]], [[San Luca]], [[Sant'Agata del Bianco]] (2005)
| poŝtkodo = 89030 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080024 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
[[Dosiero:Scavi archeologici non coperti della villa romana di Casignana 2 di 2 (2020).jpg|eta|maldekstre|230px|Elfosado ĉe la ''romia vilao de Casignana''.]]
En 1963 oni malkovris la restaĵojn de privata romia domo kiu verŝajne staris proksime de la antikva vojo inter Locri Epizefiri kaj Rhegion. La ''romia vilao de Casignana'' situas en la kvartalo Palazzi en la municipo Casignana. La domo estis konstruita komence en la [[1-a jarcento|unua jarcento,]] sed arkeologoj identigis kvar konstrufazojn. Tiu nuntempe videbla, la lasta, datiĝas de la [[4-a jarcento]]. La elfosadoj faritaj ĝis nun esploris 1 300 kvadratajn metrojn de la granda vilao. La [[vilao]] havas la plej grandajn [[mozaiko]]jn en Kalabrio, inter ili estas mozaiko de la [[3-a jarcento]] kiu reprezentas, kun blankaj kaj verdaj kaheloj, maran &quot;tiazoson&quot; kiu konsistas el kvar virinfiguroj rajdantaj ĉevalon, virbovon, tigron kaj leonon. ĉiuj bildigitaj kun fiŝa vosto. La salono de la domo havas kompleksan arkitekturan planon okangulan kun kvar apsidaj flankoj kaj mozaika planko farita el malgrandaj kaheloj. Oni povas rekoni la &quot;[[Kaldario|kalidarion]]&quot;, kiu devis esti kovrita per volbo. La vilao inkludas ankaŭ ortangulan salonon kaj du hejtigitajn ĉambrojn, ĉiuj ornamitaj per la &quot;opus sectile&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.calabriatours.org/siti_archeologici/area_casignana.htm|titolo=Calabriatours}}&lt;/ref&gt;, (tekniko por pavimi kun koloraj marmorplatoj). En la domo troviĝas ankaŭ monumenta nimfeo kun apsida baseno kaj cisternoj.

==Notoj==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>8y8ovqu0zxpb7ooo6no5ivhx51ophw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caulonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69870</id>
    <revision>
      <id>9393508</id>
      <parentid>7881269</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="er5e62a4gds4uy6628wf7wo1qokk28k" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caulonia
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 23
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 25
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 240
| koord_Y_en_mapo = 286
| alto = 
| areo = 100 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 7542 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 78 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Nardodipace]] (VV), [[Pazzano]], [[Placanica]], [[Roccella Ionica]], [[Stignano]] (2005)
| poŝtkodo = 89041 (2005)
| telefona_kodo = 0964 (2005)
| ISTAT_kodo = 080025 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Caulonia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Caulonia 2.jpeg|eta|maldekstra|400px|Panoramo]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>er5e62a4gds4uy6628wf7wo1qokk28k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cerenzia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69876</id>
    <revision>
      <id>9393513</id>
      <parentid>7961346</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="h4fx8qsfp8w85y80r4z0ybes48qwbms" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cerenzia
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio KR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 39
| latitudo_minutoj = 15
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 47
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 249
| koord_Y_en_mapo = 258
| alto = 
| areo = 24 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1371 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 57 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Caccuri]], [[Castelsilano]] (2005)
| poŝtkodo = 88833 (2005)
| telefona_kodo = 0984 (2005)
| ISTAT_kodo = 101006 (2005)
| imposta_kodo = C501 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Cerenzia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Crotone]]</text>
      <sha1>h4fx8qsfp8w85y80r4z0ybes48qwbms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giffone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69940</id>
    <revision>
      <id>9393136</id>
      <parentid>8204817</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="eb5jp3vf04x5m9pn6f2ouhfmsfgxu5u" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Giffone
| regiono = {{Italio CAL}} (2005)
| provinco = {{Italio RC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 38
| latitudo_minutoj = 26
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 16
| longitudo_minutoj = 9
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 233
| koord_Y_en_mapo = 284
| alto = 
| areo = 14 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2181 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 156 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Anoia]], [[Cinquefrondi]], [[Galatro]], [[Mammola]], [[Maropati]] (2005)
| poŝtkodo = 89020 (2005)
| telefona_kodo = 0966 (2005)
| ISTAT_kodo = 080037 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Giffone''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]]</text>
      <sha1>eb5jp3vf04x5m9pn6f2ouhfmsfgxu5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atripalda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70229</id>
    <revision>
      <id>9392838</id>
      <parentid>7942963</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="k3z5fb76zbatc9pprbxxuu8cjelmzh7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Atripalda
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 55
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 50
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 202
| koord_Y_en_mapo = 204
| alto = 294
| areo = 8,5 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 11336 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 1393 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Aiello del Sabato]], [[Avellino]], [[Cesinali]], [[Manocalzati]], [[San Potito Ultra]], [[Santo Stefano del Sole]], [[Sorbo Serpico]] (2005)
| poŝtkodo = 83042 (2005)
| telefona_kodo = 0825 (2005)
| ISTAT_kodo = 064006 (2005)
| imposta_kodo = A489 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''atripaldesi''
| patrono = [[San Sabino]]
| festo = [[9-a de februaro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.atripalda.av.it/
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Atripalda''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>k3z5fb76zbatc9pprbxxuu8cjelmzh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagnoli Irpino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70235</id>
    <revision>
      <id>9392882</id>
      <parentid>7944979</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="gmcm6vgk28si7yoa04ihq17ag1amih3" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bagnoli Irpino
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 4
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 207
| koord_Y_en_mapo = 207
| alto = 
| areo = 66 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3323 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 50 (2005)
| subdividaĵoj = Lago Laceno (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Acerno]] (SA), [[Calabritto]], [[Caposele]], [[Lioni]], [[Montella]], [[Nusco]] (2005)
| poŝtkodo = 83043 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064009 (2005)
| imposta_kodo = A566 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bagnoli Irpino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>gmcm6vgk28si7yoa04ihq17ag1amih3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baiano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70237</id>
    <revision>
      <id>9392884</id>
      <parentid>7945039</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="983" sha1="rtgr01bqlrrwbzdrso4m927nx2wbyvc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Baiano
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 57
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 37
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 197
| koord_Y_en_mapo = 203
| alto = 
| areo = 12 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4661 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 388 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Avella]], [[Mugnano del Cardinale]], [[Sirignano]], [[Sperone]], [[Visciano]] (NA) (2005)
| poŝtkodo = 83022 (2005)
| telefona_kodo = 081 (2005)
| ISTAT_kodo = 064010 (2005)
| imposta_kodo = A580 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Baiano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>rtgr01bqlrrwbzdrso4m927nx2wbyvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cairano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70260</id>
    <revision>
      <id>9393376</id>
      <parentid>7956694</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1058" sha1="8wmaol5md9ry4ancs74xyotsjq1i9jj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cairano
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 54
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 22
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 215
| koord_Y_en_mapo = 204
| alto = 
| areo = 13 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 411 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 32 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Andretta]], [[Calitri]], [[Conza della Campania]], [[Pescopagano]] (PZ) (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064013 (2005)
| imposta_kodo = B367 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.cairano.av.it
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Cairano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Cairano-1.JPG|eta|maldekstra|500px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>8wmaol5md9ry4ancs74xyotsjq1i9jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calabritto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70262</id>
    <revision>
      <id>9393378</id>
      <parentid>7956724</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="41onsj9jvvcv1t0iz3jqapclbp9yp4i" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calabritto
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 47
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 13
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 211
| koord_Y_en_mapo = 208
| alto = 
| areo = 51 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2869 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 56 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Acerno]] (SA), [[Bagnoli Irpino]], [[Caposele]], [[Lioni]], [[Senerchia]], [[Valva]] (SA) (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064014 (2005)
| imposta_kodo = B374 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comunecalabritto.it/
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Calabritto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Calabritto.jpg|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>41onsj9jvvcv1t0iz3jqapclbp9yp4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calitri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70263</id>
    <revision>
      <id>9393388</id>
      <parentid>7956777</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1172" sha1="oaq9uwclsqr0d726hixfhvelwlmalg8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calitri
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 54
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 26
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 216
| koord_Y_en_mapo = 204
| alto = 600
| areo = 100 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 5603 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 58 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Andretta]], [[Aquilonia]], [[Atella]] (PZ), [[Bisaccia]], [[Cairano]], [[Pescopagano]] (PZ), [[Rapone]] (PZ), [[Rionero in Vulture]] (PZ), [[Ruvo del Monte]] (PZ) (2005)
| poŝtkodo = 83045 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064015 (2005)
| imposta_kodo = B415 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''calitrani''
| patrono = [[San Canio]]
| festo = [[25-a de majo]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}'''Calitri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Calitri.jpg|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>oaq9uwclsqr0d726hixfhvelwlmalg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Candida (Italio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70276</id>
    <revision>
      <id>9393413</id>
      <parentid>7958209</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="q7j1uywazruw5zsgcfqprh7o4hxb2s2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Candida
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 57
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 52
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 203
| koord_Y_en_mapo = 203
| alto = 579
| areo = 5,43 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1121 (2017)
| denso_de_loĝantoj = 204 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Lapio]], [[Manocalzati]], [[Montefalcione]], [[Parolise]], [[Pratola Serra]], [[San Potito Ultra]] (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0825 (2005)
| ISTAT_kodo = 064016 (2005)
| imposta_kodo = B590 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''candidesi''
| patrono = Madonna del Buonconsiglio
| festo =
| retpaĝo = http://www.candida.supereva.it
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Candida''' ({{IFA|'kandida}}) estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Commons|Candida}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>q7j1uywazruw5zsgcfqprh7o4hxb2s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caposele</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70281</id>
    <revision>
      <id>9393421</id>
      <parentid>7958359</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="kuqt7mlfj0zaew1cdi6v4xrp6i5b3u5" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caposele
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 49
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 14
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 211
| koord_Y_en_mapo = 207
| alto = 
| areo = 41 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3797 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 93 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bagnoli Irpino]], [[Calabritto]], [[Castelnuovo di Conza]] (SA), [[Conza della Campania]], [[Laviano]] (SA), [[Lioni]], [[Teora]], [[Valva]] (SA) (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064017 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''caposelesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Caposele''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>kuqt7mlfj0zaew1cdi6v4xrp6i5b3u5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casalbore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70294</id>
    <revision>
      <id>9393446</id>
      <parentid>7959420</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="l3o8mmm65pxq0hx84j3258aogmfo57e" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casalbore
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 14
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 1
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 206
| koord_Y_en_mapo = 194
| alto = 601
| areo = 27 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2081 (2004)
| denso_de_loĝantoj = 77 (2005)
| subdividaĵoj = Schiavonesca, Pagliarone, Mainardi, Frascino, Sant'Elia, Todino, Cupa, Cupazzo, San Ferro (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Buonalbergo]] (BN), [[Ginestra degli Schiavoni]] (BN), [[Montecalvo Irpino]], [[San Giorgio La Molara]] (BN) (2005)
| poŝtkodo = 83034 (2005)
| telefona_kodo = 0825 (2005)
| ISTAT_kodo = 064020 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.casalbore.av.it
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Casalbore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>l3o8mmm65pxq0hx84j3258aogmfo57e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel Baronia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70311</id>
    <revision>
      <id>9393462</id>
      <parentid>7959608</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1023" sha1="t0fo7ked846wolndiles6qi44rg5nxm" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel Baronia
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 3
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 11
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 210
| koord_Y_en_mapo = 200
| alto = 640
| areo = 15 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1233 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 82 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Carife]], [[Flumeri]], [[San Nicola Baronia]], [[Sturno]], [[Trevico]] (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064022 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comunecastelbaronia.it/ ''(itale)''
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castel Baronia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>t0fo7ked846wolndiles6qi44rg5nxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelfranci</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70319</id>
    <revision>
      <id>9393490</id>
      <parentid>7960159</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1078" sha1="5h1xsvckncpwh4k63pmqra6g3dncnfr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelfranci
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 56
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 3
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 207
| koord_Y_en_mapo = 203
| alto = 
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2524 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 229 (2005)
| subdividaĵoj = Vallicelli, Baiano, Bocchino, La Sala, Perillo, Sant'Eustachio, Storti, Valle (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Montemarano]], [[Nusco]], [[Paternopoli]], [[Torella dei Lombardi]] (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064023 (2005)
| imposta_kodo = C105 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''castellesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelfranci''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>5h1xsvckncpwh4k63pmqra6g3dncnfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelvetere sul Calore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70331</id>
    <revision>
      <id>9393502</id>
      <parentid>7960318</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="keh3lppzzor4u5ekwj3jga7866e1lg3" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelvetere sul Calore
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 40
| latitudo_minutoj = 56
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 59
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 205
| koord_Y_en_mapo = 203
| alto = 752
| areo = 17 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1713 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 101 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Chiusano di San Domenico]], [[Montemarano]], [[Paternopoli]], [[San Mango sul Calore]], [[Volturara Irpina]] (2005)
| poŝtkodo = 83040 (2005)
| telefona_kodo = 0827 (2005)
| ISTAT_kodo = 064024 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelvetere sul Calore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>keh3lppzzor4u5ekwj3jga7866e1lg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beverino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71253</id>
    <revision>
      <id>9392927</id>
      <parentid>7950014</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1243" sha1="b06cs02bvh53suyq9qm0rvi6r4zclaa" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Beverino
| regiono = {{Italio LIG}} (2005)
| provinco = {{Italio SP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 12
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 47
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 81
| koord_Y_en_mapo = 98
| alto = 
| areo = 35 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2228 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 64 (2005)
| subdividaĵoj = Bracelli, Castello, Castiglione Colla, Castiglione Vara, Covanella Vara, Corvara, Memola, Padivarma, San Cipriano (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Borghetto di Vara]], [[Calice al Cornoviglio]], [[Follo]], [[Pignone]], [[Riccò del Golfo di Spezia]], [[Rocchetta di Vara]], [[Vernazza]] (2005)
| poŝtkodo = 19020 (2005)
| telefona_kodo = 0187 (2005)
| ISTAT_kodo = 011003 (2005)
| imposta_kodo = A836 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LIG-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Beverino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Beverino-IMG 0151.JPG|eta|maldekstra|400px|Enirejo al la antikva centro]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]]</text>
      <sha1>b06cs02bvh53suyq9qm0rvi6r4zclaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brugnato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71265</id>
    <revision>
      <id>9393066</id>
      <parentid>8665879</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="avvw4ybo333lwcx0ao2nxjmoyiv7q10" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Brugnato
| regiono = {{Italio LIG}} (2005)
| provinco = {{Italio SP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 14
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 43
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 79
| koord_Y_en_mapo = 97
| alto = 
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1191 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 108 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Borghetto di Vara]], [[Rocchetta di Vara]], [[Sesta Godano]], [[Zignago]] (2005)
| poŝtkodo = 19020 (2005)
| telefona_kodo = 0187 (2005)
| ISTAT_kodo = 011007 (2005)
| imposta_kodo = B214 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LIG-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Brugnato''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Projektoj}}{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]]</text>
      <sha1>avvw4ybo333lwcx0ao2nxjmoyiv7q10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calice al Cornoviglio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71269</id>
    <revision>
      <id>9393386</id>
      <parentid>7956773</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="bm7mw79nndu2d5gn71rnr16f4k2dxe2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calice al Cornoviglio
| regiono = {{Italio LIG}} (2005)
| provinco = {{Italio SP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 12
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 47
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 81
| koord_Y_en_mapo = 98
| alto = 
| areo = 34 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1172 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 34 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Beverino]], [[Follo]], [[Mulazzo]] (MS), [[Podenzana]] (MS), [[Rocchetta di Vara]], [[Tresana]] (MS) (2005)
| poŝtkodo = 19020 (2005)
| telefona_kodo = 0187 (2005)
| ISTAT_kodo = 011008 (2005)
| imposta_kodo = B410 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LIG-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Calice al Cornoviglio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]]</text>
      <sha1>bm7mw79nndu2d5gn71rnr16f4k2dxe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71279</id>
    <revision>
      <id>9393440</id>
      <parentid>7959361</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="mb4kvb6h89r29psr7f4xyofem00kjvs" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carro
| regiono = {{Italio LIG}} (2005)
| provinco = {{Italio SP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 16
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 36
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 76
| koord_Y_en_mapo = 96
| alto = 
| areo = 33 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 635 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 19 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Carrodano]], [[Castiglione Chiavarese]] (GE), [[Deiva Marina]], [[Maissana]], [[Sesta Godano]], [[Varese Ligure]] (2005)
| poŝtkodo = 19012 (2005)
| telefona_kodo = 0187 (2005)
| ISTAT_kodo = 011009 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LIG-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Carro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]]</text>
      <sha1>mb4kvb6h89r29psr7f4xyofem00kjvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carrodano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71280</id>
    <revision>
      <id>9393442</id>
      <parentid>7959364</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="ewvttwz9nsdrcjm4esr6g7ir3wbdgom" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carrodano
| regiono = {{Italio LIG}} (2005)
| provinco = {{Italio SP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 44
| latitudo_minutoj = 15
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 39
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 77
| koord_Y_en_mapo = 96
| alto = 
| areo = 20 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 545 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 27 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Borghetto di Vara]], [[Carro]], [[Deiva Marina]], [[Framura]], [[Levanto]], [[Sesta Godano]] (2005)
| poŝtkodo = 19020 (2005)
| telefona_kodo = 0187 (2005)
| ISTAT_kodo = 011010 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LIG-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Carrodano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]]</text>
      <sha1>ewvttwz9nsdrcjm4esr6g7ir3wbdgom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carugo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71766</id>
    <revision>
      <id>9393443</id>
      <parentid>8843279</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="m2p82hdarwaf6q8dk9ilzn6xtrd9oa9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carugo
| dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
| regiono = {{Italio LOM}}
| provinco = {{Italio CO}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 43
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 12
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 67
| koord_Y_en_mapo = 49
| alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}
| areo = 4
| kvanto_de_loĝantoj = {{nombro|{{WikidataLoĝantaro}}}} ({{WikidataLoĝantaroDato}})
| denso_de_loĝantoj = {{nombro|{{#expr: {{loĝantaro|{{WikidataLoĝantaro}}}} / 4 round 0}} }}
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Arosio]], [[Brenna]], [[Giussano]] (MI), [[Inverigo]] kaj [[Mariano Comense]]
| poŝtkodo = 22060 (2005)
| telefona_kodo = 031 (2005)
| ISTAT_kodo = 013048 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = {{oficiala retejo}}
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Carugo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Lombardio]] kaj la [[Provinco Como]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}.

Najbaras la komunumoj [[Arosio]], [[Brenna]], [[Giussano]] (MI), [[Inverigo]] kaj [[Mariano Comense]].

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{it}})

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Italio}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Como]]</text>
      <sha1>m2p82hdarwaf6q8dk9ilzn6xtrd9oa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceranova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71889</id>
    <revision>
      <id>9393512</id>
      <parentid>8641850</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="793" sha1="38q0vgwqavqcoac21lyy9xd6th99041" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Ceranova
| regiono = {{Italio LOM}} (2005)
| provinco = {{Italio PV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 16
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 14
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 67
| koord_Y_en_mapo = 64
| alto = 
| areo = 4 
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Bornasco]], [[Lardirago]], [[Marzano]], [[Vidigulfo]]  
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono =  [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]] 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Ceranova''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pavia]]</text>
      <sha1>38q0vgwqavqcoac21lyy9xd6th99041</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belforte del Chienti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73464</id>
    <revision>
      <id>9392904</id>
      <parentid>7948260</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="owt2w9bttfyarcgvmdbvj9x1dp1h5ky" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Belforte del Chienti
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio MC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 52
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 42
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 175
| koord_Y_en_mapo = 141
| alto =
| areo = 15 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1634 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 109 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Caldarola]], [[Camporotondo di Fiastrone]], [[Serrapetrona]], [[Tolentino]] (2005)
| poŝtkodo = 63031 (2005)
| telefona_kodo = 0733 (2005)
| ISTAT_kodo = 043004 (2005)
| imposta_kodo = A739 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''belfortesi''
| patrono =
| festo =
| retpaĝo =
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Belforte del Chienti''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.belforte.sinp.net
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]]</text>
      <sha1>owt2w9bttfyarcgvmdbvj9x1dp1h5ky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belmonte Piceno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73465</id>
    <revision>
      <id>9392908</id>
      <parentid>7948353</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="nsq5s8bfij1zaru0yeigh0mm2rk3etq" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Belmonte Piceno
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio FM}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 6
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 32
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 171
| koord_Y_en_mapo = 133
| alto =
| areo = 10 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 675 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 68 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Falerone]], [[Fermo]], [[Grottazzolina]], [[Monsampietro Morico]], [[Montegiorgio]], [[Monteleone di Fermo]], [[Montottone]], [[Servigliano]] (2005)
| poŝtkodo = 63020 (2005)
| telefona_kodo = 0734 (2005)
| ISTAT_kodo = 044008 (2005)
| imposta_kodo = A760 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo =
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Belmonte Piceno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.provincia.ap.it/Belmonte_Piceno {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060220101345/http://www.provincia.ap.it/Belmonte_Piceno/ |date=2006-02-20 }}
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Fermo]]</text>
      <sha1>nsq5s8bfij1zaru0yeigh0mm2rk3etq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caldarola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73471</id>
    <revision>
      <id>9393384</id>
      <parentid>7956755</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="tv7degc6qrb0ujuoxdh0xzp04ulp6ll" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caldarola
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio MC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 8
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 14
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 163
| koord_Y_en_mapo = 132
| alto = 
| areo = 29 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1706 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 59 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Belforte del Chienti]], [[Camerino]], [[Camporotondo di Fiastrone]], [[Cessapalombo]], [[Pievebovigliana]], [[Serrapetrona]] (2005)
| poŝtkodo = 62020 (2005)
| telefona_kodo = 0733 (2005)
| ISTAT_kodo = 043006 (2005)
| imposta_kodo = B398 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''caldarolesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Caldarola''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Caldarola part.jpg|eta|maldekstra|400px|Panoramo]]
{{Ĝermo|Italio}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]]</text>
      <sha1>tv7degc6qrb0ujuoxdh0xzp04ulp6ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campofilone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73475</id>
    <revision>
      <id>9393403</id>
      <parentid>7958105</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="aac2rmfe439q0dbc9x3smbm89r4s2u0" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campofilone
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio FM}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 5
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 49
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 177
| koord_Y_en_mapo = 134
| alto = 210
| areo = 12 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1799 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 150 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Altidona]], [[Lapedona]], [[Massignano]] (AP), [[Montefiore dell'Aso]] (AP), [[Pedaso]] (2005)
| poŝtkodo = 63016 (2005)
| telefona_kodo = 0734 (2005)
| ISTAT_kodo = 044009 (2005)
| imposta_kodo = B534 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = [[San Patrizio]]
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Campofilone''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Campofilone vista.jpg|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Fermo]]</text>
      <sha1>aac2rmfe439q0dbc9x3smbm89r4s2u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel Colonna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73481</id>
    <revision>
      <id>9393463</id>
      <parentid>7959612</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="954" sha1="qxlqfr8442ltv5wj83lca4k7tak3ckd" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel Colonna
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio AN}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 41
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 6
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 160
| koord_Y_en_mapo = 115
| alto = 
| areo = 13 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 961 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 74 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Corinaldo]], [[Mondolfo]] (PU), [[Monterado]], [[Ripe]] (2005)
| poŝtkodo = 60010 (2005)
| telefona_kodo = 071 (2005)
| ISTAT_kodo = 042009 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castel Colonna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona]]</text>
      <sha1>qxlqfr8442ltv5wj83lca4k7tak3ckd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel di Lama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73482</id>
    <revision>
      <id>9393465</id>
      <parentid>7959651</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="4haap5h8wx7ohhxj8huemzp782jkbe9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel di Lama
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio AP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 52
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 42
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 175
| koord_Y_en_mapo = 141
| alto = 
| areo = 10 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 7214 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 721 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Appignano del Tronto]], [[Ascoli Piceno]], [[Castorano]], [[Offida]] (2005)
| poŝtkodo = 63030 (2005)
| telefona_kodo = 0736 (2005)
| ISTAT_kodo = 044011 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castel di Lama''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ascoli Piceno]]</text>
      <sha1>4haap5h8wx7ohhxj8huemzp782jkbe9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelbellino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73483</id>
    <revision>
      <id>9393485</id>
      <parentid>7959658</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="2hkbgejwprtwqyzes9ueednojqunwf2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelbellino
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio AN}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 29
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 9
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 161
| koord_Y_en_mapo = 121
| alto = 267
| areo = 5 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3618 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 724 (2005)
| subdividaĵoj = Stazione, Pianello, Pantiere, Scorcelletti (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Jesi]], [[Maiolati Spontini]], [[Monte Roberto]] (2005)
| poŝtkodo = 60030 (2005)
| telefona_kodo = 0731 (2005)
| ISTAT_kodo = 042008 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''castelbellinesi''
| patrono = [[San Marco]]
| festo = [[25-a de aprilo]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.castelbellino.an.it/
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelbellino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Projektoj}}{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona]]</text>
      <sha1>2hkbgejwprtwqyzes9ueednojqunwf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelleone di Suasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73486</id>
    <revision>
      <id>9393491</id>
      <parentid>7881237</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="oq967arpa64bemvizooc48wveescx5t" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelleone di Suasa
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio AN}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 36
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 59
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 157
| koord_Y_en_mapo = 117
| alto = 206
| areo = 15 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1689 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 113 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Arcevia]], [[Barbara]], [[Corinaldo]], [[Ostra Vetere]], [[San Lorenzo in Campo]] (PU) (2005)
| poŝtkodo = 60010 (2005)
| telefona_kodo = 071 (2005)
| ISTAT_kodo = 042011 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''castelleonesi''
| patrono = [[San Pietro]]
| festo = [[29-a de aprilo]] (2005)
| retpaĝo = http://www.castelleone.disuasa.it/
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castelleone di Suasa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Area archeologica di Suasa - Vista dalla Croce del Termine 2.JPG|eta|maldekstra|400px|La arkeologia areo de Suasa. Vidaĵo de la loko &quot;Croce del Termine&quot;]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona]]</text>
      <sha1>oq967arpa64bemvizooc48wveescx5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelsantangelo sul Nera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73489</id>
    <revision>
      <id>9393500</id>
      <parentid>7960300</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1020" sha1="8z7x78wc65e0ben385armliarm4bho3" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelsantangelo sul Nera
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio MC}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 54
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 9
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 161
| koord_Y_en_mapo = 140
| alto = 
| areo = 70 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 368 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 5 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Montefortino]] (AP), [[Montemonaco]] (AP), [[Norcia]] (PG), [[Preci]] (PG), [[Ussita]], [[Visso]] (2005)
| poŝtkodo = 62030 (2005)
| telefona_kodo = 0737 (2005)
| ISTAT_kodo = 043010 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelsantangelo sul Nera''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]]</text>
      <sha1>8z7x78wc65e0ben385armliarm4bho3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castorano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73491</id>
    <revision>
      <id>9393504</id>
      <parentid>7881251</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="tn8x6bybiwnxjr0kfs4tnmy4loe1uov" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castorano
| regiono = {{Italio MAR}} (2005)
| provinco = {{Italio AP}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 54
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 13
| longitudo_minutoj = 44
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 175
| koord_Y_en_mapo = 140
| alto = 
| areo = 14 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2036 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 145 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Ascoli Piceno]], [[Castel di Lama]], [[Colli del Tronto]], [[Monsampolo del Tronto]], [[Offida]], [[Spinetoli]] (2005)
| poŝtkodo = 63030 (2005)
| telefona_kodo = 0736 (2005)
| ISTAT_kodo = 044013 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MAR-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castorano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Markio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ascoli Piceno]]</text>
      <sha1>tn8x6bybiwnxjr0kfs4tnmy4loe1uov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagnoli del Trigno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73695</id>
    <revision>
      <id>9392881</id>
      <parentid>8665842</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="i2ceb6ilz4sekplztrb2cayz4fevhx0" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bagnoli del Trigno
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 42
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 27
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 193
| koord_Y_en_mapo = 179
| alto = 
| areo = 36 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 877 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 24 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Civitanova del Sannio]], [[Duronia]] (CB), [[Pietracupa]] (CB), [[Salcito]] (CB) (2005)
| poŝtkodo = 86091 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 094003 (2005)
| imposta_kodo = A567 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = [[San Vitale]]
| festo = [[20-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bagnoli del Trigno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>i2ceb6ilz4sekplztrb2cayz4fevhx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belmonte del Sannio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73697</id>
    <revision>
      <id>9392907</id>
      <parentid>7948355</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="g05wvamqdckhpuaaxllmlqjsi7iavck" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Belmonte del Sannio
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 49
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 25
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 192
| koord_Y_en_mapo = 175
| alto = 
| areo = 20 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 921 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 46 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Agnone]], [[Castiglione Messer Marino]] (CH), [[Schiavi di Abruzzo]] (CH) (2005)
| poŝtkodo = 86080 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094004 (2005)
| imposta_kodo = A761 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Belmonte del Sannio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>g05wvamqdckhpuaaxllmlqjsi7iavck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Busso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73700</id>
    <revision>
      <id>9393096</id>
      <parentid>8665844</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="n43i5hbxo8mwwsrjqr4g6uec6n0pvp8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Busso
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 33
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 33
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 195
| koord_Y_en_mapo = 183
| alto = 756
| areo = 23 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 18266 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 61 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Baranello]], [[Campobasso]], [[Casalciprano]], [[Castropignano]], [[Oratino]], [[Spinete]], [[Vinchiaturo]] (2005)
| poŝtkodo = 86010 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070005 (2005)
| imposta_kodo = B295 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bussesi''
| patrono = [[Laŭrenco de Romo]]
| festo = [[10-a de aŭgusto]]
| retpaĝo = [http://www.comune.campobasso.it comune.campobasso.it]
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Busso''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>n43i5hbxo8mwwsrjqr4g6uec6n0pvp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campolieto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73704</id>
    <revision>
      <id>9393407</id>
      <parentid>7958116</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="cwkpvyzrixd56r4d5he0tmz9xv6qbt8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campolieto
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 38
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 46
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 200
| koord_Y_en_mapo = 181
| alto = 
| areo = 24 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1064 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 44 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Castellino del Biferno]], [[Matrice]], [[Monacilioni]], [[Morrone del Sannio]], [[Ripabottoni]], [[San Giovanni in Galdo]] (2005)
| poŝtkodo = 86040 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070009 (2005)
| imposta_kodo = B544 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''campoletani''
| patrono = [[Sankta Mikaelo]]
| festo = [[29-a de septembro]]
| retpaĝo = http://www.comune.campolieto.cb.it/
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Campolieto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>cwkpvyzrixd56r4d5he0tmz9xv6qbt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campomarino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73705</id>
    <revision>
      <id>9393408</id>
      <parentid>7958121</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>ĝermeto</comment>
      <origin>9393408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="pr46ktybvv8bt3c6nd7z5827uo7edmt" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campomarino
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 57
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 15
| longitudo_minutoj = 2
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 207
| koord_Y_en_mapo = 171
| alto = 
| areo = 76 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6658 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 85 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Chieuti]] (FG), [[Guglionesi]], [[Portocannone]], [[San Martino in Pensilis]], [[Termoli]] (2005)
| poŝtkodo = 86042 (2005)
| telefona_kodo = 0875 (2005)
| ISTAT_kodo = 070010 (2005)
| imposta_kodo = B550 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.campomarino.cb.it/
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Campomarino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Campomarino DSCF0638.JPG|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>pr46ktybvv8bt3c6nd7z5827uo7edmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantalupo nel Sannio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73706</id>
    <revision>
      <id>9393417</id>
      <parentid>7958293</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="nzx5hl2fq2v82zzymnp7s2pc7fll13z" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cantalupo nel Sannio
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 31
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 24
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 191
| koord_Y_en_mapo = 185
| alto = 
| areo = 15 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 736 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 49 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Macchiagodena]], [[Roccamandolfi]], [[San Massimo]] (CB), [[Santa Maria del Molise]] (2005)
| poŝtkodo = 86092 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094005 (2005)
| imposta_kodo = B630 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.cantalupo.is.it/
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Cantalupo nel Sannio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>nzx5hl2fq2v82zzymnp7s2pc7fll13z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carovilli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73708</id>
    <revision>
      <id>9393439</id>
      <parentid>8665845</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="6r62u81zmordqb8zt4gi3q4ixh4bkbr" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carovilli
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 43
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 18
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 189
| koord_Y_en_mapo = 178
| alto = 865
| areo = 41 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1522 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 37 (2005)
| subdividaĵoj = Briccioso, Castiglione, Cerrosavino, Fontecurelli, Pescorvaro (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Agnone]], [[Miranda]], [[Pescolanciano]], [[Roccasicura]], [[Vastogirardi]] (2005)
| poŝtkodo = 86083 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094007 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''carovillesi''
| patrono = [[Santo Stefano]]
| festo = [[19-a de julio]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Carovilli''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>6r62u81zmordqb8zt4gi3q4ixh4bkbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casalciprano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73711</id>
    <revision>
      <id>9393452</id>
      <parentid>7959424</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="qtwbpat8njntngz5gljzkomzysnj7hn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casalciprano
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 35
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 32
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 195
| koord_Y_en_mapo = 182
| alto = 
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 635 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 35 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Busso]], [[Castropignano]], [[Frosolone]] (IS), [[Sant'Elena Sannita]] (IS), [[Spinete]], [[Torella del Sannio]] (2005)
| poŝtkodo = 86010 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070012 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Casalciprano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>qtwbpat8njntngz5gljzkomzysnj7hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel San Vincenzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73712</id>
    <revision>
      <id>9393482</id>
      <parentid>8665846</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1121" sha1="qmnznb4f5e0fu203dpzppo70ax6tfat" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel San Vincenzo
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 39
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 4
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 183
| koord_Y_en_mapo = 180
| alto = 
| areo = 22 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 577 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 26 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cerro al Volturno]], [[Montenero Val Cocchiara]], [[Pizzone]], [[Rocchetta a Volturno]], [[San Biagio Saracinisco]] (FR) (2005)
| poŝtkodo = 86071 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094012 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castel San Vincenzo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Castel San Vincenzo.jpg|eta|maldekstra|500px|Castel San Vincenzo]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>qmnznb4f5e0fu203dpzppo70ax6tfat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel del Giudice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73713</id>
    <revision>
      <id>9393464</id>
      <parentid>7959645</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1012" sha1="etkktl8wktvdsr92qr3g6kr8t9vwz34" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel del Giudice
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 51
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 14
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 187
| koord_Y_en_mapo = 174
| alto = 
| areo = 14 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 356 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 25 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Ateleta]] (AQ), [[Capracotta]], [[Gamberale]] (CH), [[San Pietro Avellana]], [[Sant'Angelo del Pesco]] (2005)
| poŝtkodo = 86080 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094009 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castel del Giudice''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>etkktl8wktvdsr92qr3g6kr8t9vwz34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelbottaccio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73714</id>
    <revision>
      <id>9393488</id>
      <parentid>7959660</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="974" sha1="8uunh2z7r3l6mb62jl6cp60gq5ci8jm" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelbottaccio
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 45
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 42
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 199
| koord_Y_en_mapo = 177
| alto = 
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 422 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 38 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Civitacampomarano]], [[Lucito]], [[Lupara]], [[Morrone del Sannio]] (2005)
| poŝtkodo = 86030 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070013 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelbottaccio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>8uunh2z7r3l6mb62jl6cp60gq5ci8jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castellino del Biferno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73715</id>
    <revision>
      <id>9393493</id>
      <parentid>8665847</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="7et016k7sl0iqldgdlzzc74cl6g8yqd" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castellino del Biferno
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 42
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 44
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 199
| koord_Y_en_mapo = 179
| alto = 
| areo = 15 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 673 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 45 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Campolieto]], [[Lucito]], [[Matrice]], [[Morrone del Sannio]], [[Petrella Tifernina]] (2005)
| poŝtkodo = 86020 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070014 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.castellinodelbiferno.cb.it
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castellino del Biferno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>7et016k7sl0iqldgdlzzc74cl6g8yqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelmauro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73716</id>
    <revision>
      <id>9393498</id>
      <parentid>7960251</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="8wcg7y1fdnlqb3cnb261d7pqjnce6kn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelmauro
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 43
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 199
| koord_Y_en_mapo = 174
| alto = 692
| areo = 43 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1901 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 44 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Acquaviva Collecroce]], [[Civitacampomarano]], [[Guardialfiera]], [[Montefalcone nel Sannio]], [[Roccavivara]], [[San Felice del Molise]], [[Trivento]] (2005)
| poŝtkodo = 86031 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070015 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = [[sankta Laŭrenco]]
| festo = [[10-a de aŭgusto]]
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castelmauro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>8wcg7y1fdnlqb3cnb261d7pqjnce6kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelpetroso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73717</id>
    <revision>
      <id>9393499</id>
      <parentid>8665848</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="8ieytrdwwfp5n6pezd8or9ytw4nz5ba" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelpetroso
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 34
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 21
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 190
| koord_Y_en_mapo = 183
| alto = 
| areo = 22 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1642 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 75 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Carpinone]], [[Castelpizzuto]], [[Pettoranello del Molise]], [[Santa Maria del Molise]] (2005)
| poŝtkodo = 86090 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094010 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castelpetroso''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>8ieytrdwwfp5n6pezd8or9ytw4nz5ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelverrino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73719</id>
    <revision>
      <id>9393501</id>
      <parentid>7960316</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="tifewqhfpnimyefv0i9l7v5zpeovb6e" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelverrino
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio IS}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 46
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 24
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 191
| koord_Y_en_mapo = 176
| alto = 
| areo = 6 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 130 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 22 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Agnone]], [[Pietrabbondante]], [[Poggio Sannita]] (2005)
| poŝtkodo = 86080 (2005)
| telefona_kodo = 0865 (2005)
| ISTAT_kodo = 094013 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelverrino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]]</text>
      <sha1>tifewqhfpnimyefv0i9l7v5zpeovb6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castropignano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73720</id>
    <revision>
      <id>9393505</id>
      <parentid>8665849</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="hkcqkeq5ts3c58q3ctl6te1nizay5l2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castropignano
| regiono = {{Italio MOL}} (2005)
| provinco = {{Italio CB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 37
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 195
| koord_Y_en_mapo = 181
| alto = 
| areo = 27 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1145 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 42 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Busso]], [[Campobasso]], [[Casalciprano]], [[Fossalto]], [[Limosano]], [[Oratino]], [[Ripalimosani]], [[Torella del Sannio]] (2005)
| poŝtkodo = 86010 (2005)
| telefona_kodo = 0874 (2005)
| ISTAT_kodo = 070016 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = MOL-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castropignano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Castello d evoli 2006 illuminato2.JPG|eta|maldekstra|300px|Lumigita kastelo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Moliso]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]]</text>
      <sha1>hkcqkeq5ts3c58q3ctl6te1nizay5l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73875</id>
    <revision>
      <id>9392844</id>
      <parentid>7943196</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="28c14yq19hnlgtguoeh4aegc85l2rkj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Aurano
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 46
| latitudo_minutoj = 1
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 41
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 54
| koord_Y_en_mapo = 39
| alto = 
| areo = 21 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 118 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 6 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cannero Riviera]], [[Falmenta]], [[Intragna]], [[Miazzina]], [[Oggebbio]], [[Premeno]], [[Trarego Viggiona]] (2005)
| poŝtkodo = 28050 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103005 (2005)
| imposta_kodo = A497 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Aurano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>28c14yq19hnlgtguoeh4aegc85l2rkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baceno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73880</id>
    <revision>
      <id>9392872</id>
      <parentid>7944824</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1186" sha1="ix1gbnlo3vururtiq1xvv0pbvqs6t0y" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Baceno
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 46
| latitudo_minutoj = 16
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 19
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 45
| koord_Y_en_mapo = 31
| alto =
| areo = 68 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 961 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 14 (2005)
| subdividaĵoj = Alpe Devero, Croveo, Goglio, Rifugio Castiglioni E. all'Alpe Devero, Rifugio Sesto Calende all'Alpe Devero (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Crodo]], [[Formazza]], [[Premia]], [[Varzo]] (2005)
| poŝtkodo = 28050 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103006 (2005)
| imposta_kodo = A534 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo = http://www.comune.baceno.vb.it
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Baceno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.istat.it &lt;!-- _Istituto_ _Nazionale_ _di_ _Statistica_ --&gt;
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>ix1gbnlo3vururtiq1xvv0pbvqs6t0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baveno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73906</id>
    <revision>
      <id>9392895</id>
      <parentid>8839247</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1593" sha1="ei3x4c93c3mny7d9ovak0k31dcvc161" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Baveno
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 54
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 30
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 50
| koord_Y_en_mapo = 43
| alto = 205
| areo = 17 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4527 ((Istat 2001))
| denso_de_loĝantoj = 266 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Gravellona Toce]], [[Stresa]], [[Verbania]] (2005)
| poŝtkodo = 28831 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103008 (2005)
| imposta_kodo = A725 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bavenesi''
| patrono = Santi Gervaso e Protasio
| festo = [[19-a de junio]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.baveno.vb.it/
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Baveno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
[[Dosiero:Baveno Municipio.jpg|eta|maldekstra|300ra|Municipejo]]
{{-|maldekstren}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* http://www.cm-cusiomottarone.it {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060212100245/http://www.cm-cusiomottarone.it/ |date=2006-02-12 }} &lt;!-- _Comunità_ Montano _Cusio_ _Mottarone_ --&gt;
* http://www.baveno.net/unsaltonelpassato {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060510172235/http://www.baveno.net/unsaltonelpassato/ |date=2006-05-10 }} &lt;!-- _Manifestazione_ &quot;_Un_ _salto_ _nel_ _passato_&quot; --&gt;

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>ei3x4c93c3mny7d9ovak0k31dcvc161</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belgirate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73911</id>
    <revision>
      <id>9392905</id>
      <parentid>7948283</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="fkaolckf024t4kcvd7m3hdil0p7sq8p" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Belgirate
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 51
| koord_Y_en_mapo = 45
| alto = 
| areo = 8 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 521 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 65 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Besozzo]] (VA), [[Brebbia]] (VA), [[Ispra]] (VA), [[Leggiuno]] (VA), [[Lesa]] (NO), [[Monvalle]] (VA), [[Stresa]] (2005)
| poŝtkodo = 28040 (2005)
| telefona_kodo = 0322 (2005)
| ISTAT_kodo = 103010 (2005)
| imposta_kodo = A742 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Belgirate''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>fkaolckf024t4kcvd7m3hdil0p7sq8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beura-Cardezza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73924</id>
    <revision>
      <id>9392926</id>
      <parentid>7949998</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1025" sha1="6h5b0u7iehkri4hx02429aeppjpvsdn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Beura-Cardezza
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 46
| latitudo_minutoj = 5
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 18
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 45
| koord_Y_en_mapo = 37
| alto = 
| areo = 28 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1371 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 49 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Domodossola]], [[Pallanzeno]], [[Premosello-Chiovenda]], [[Trontano]], [[Villadossola]], [[Vogogna]] (2005)
| poŝtkodo = 28040 (2005)
| telefona_kodo = 0324 (2005)
| ISTAT_kodo = 103011 (2005)
| imposta_kodo = A834 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Beura-Cardezza''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>6h5b0u7iehkri4hx02429aeppjpvsdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bioglio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73929</id>
    <revision>
      <id>9392932</id>
      <parentid>6728099</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1164" sha1="pjvmylvnqdgp4e3e2wy3rfm1wwbrimb" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bioglio
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio BI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 38
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 8
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 41
| koord_Y_en_mapo = 52
| alto = 
| areo = 17 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1092 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 64 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Callabiana]], [[Camandona]], [[Mosso]], [[Pettinengo]], [[Piatto]], [[Piedicavallo]], [[Tavigliano]], [[Ternengo]], [[Vallanzengo]], [[Valle Mosso]], [[Valle San Nicolao]], [[Veglio]] (2005)
| poŝtkodo = 13050 (2005)
| telefona_kodo = 015 (2005)
| ISTAT_kodo = 096005 (2005)
| imposta_kodo = A876 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bioglio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Pan bioglio da pettinengo.jpg|eta|maldekstra|600px|Panoramo]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]]</text>
      <sha1>pjvmylvnqdgp4e3e2wy3rfm1wwbrimb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borriana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73955</id>
    <revision>
      <id>9393029</id>
      <parentid>7952950</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="fzkjxgmf9bn8y7rg9f0a09y5756v8li" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Borriana
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio BI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 30
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 2
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 39
| koord_Y_en_mapo = 56
| alto = 
| areo = 5 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 849 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 170 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cerrione]], [[Mongrando]], [[Ponderano]], [[Sandigliano]], [[Zubiena]] (2005)
| poŝtkodo = 13050 (2005)
| telefona_kodo = 015 (2005)
| ISTAT_kodo = 096006 (2005)
| imposta_kodo = B058 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Borriana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]]</text>
      <sha1>fzkjxgmf9bn8y7rg9f0a09y5756v8li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brovello-Carpugnino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73975</id>
    <revision>
      <id>9393064</id>
      <parentid>7954329</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="p2ih7qz4nwh2izmlwveoega1l5odp2u" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Brovello-Carpugnino
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 49
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 27
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 49
| koord_Y_en_mapo = 46
| alto = 445
| areo = 8 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 546 ((Istat 2001))
| denso_de_loĝantoj = 68 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Armeno]] (NO), [[Gignese]], [[Lesa]] (NO), [[Massino Visconti]] (NO), [[Stresa]] (2005)
| poŝtkodo = 28010 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103013 (2005)
| imposta_kodo = B207 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''brovellesi''
| patrono = [[Sankta Roĥo]]
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.brovellocarpugnino.vb.it/
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Brovello-Carpugnino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Brovello-Carpugnino1.jpg|eta|maldekstra|400px|Kirko de [[Sankta Roĥo]] (San Rocco)]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>p2ih7qz4nwh2izmlwveoega1l5odp2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calasca-Castiglione</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73993</id>
    <revision>
      <id>9393382</id>
      <parentid>7956736</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="l760w0g9djaqjsvmc5lfionr6s47txz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calasca-Castiglione
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 46
| latitudo_minutoj = 4
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 7
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 41
| koord_Y_en_mapo = 38
| alto = 350 ĝis 2733
| areo = 57 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 765 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 13 (2005)
| subdividaĵoj = Barzona, Calasca, Castiglione, Castiglione d'Ossola, Miggianella, Molini, Pecciola (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Antrona Schieranco]], [[Bannio Anzino]], [[Pallanzeno]], [[Piedimulera]], [[Pieve Vergonte]], [[Rimella]] (VC), [[Seppiana]], [[Valstrona]], [[Vanzone con San Carlo]], [[Viganella]] (2005)
| poŝtkodo = 28030 (2005)
| telefona_kodo = 0324 (2005)
| ISTAT_kodo = 103014 (2005)
| imposta_kodo = B380 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = calaschesi - castiglionesi
| patrono = [[Sankta Antonio]]
| festo = [[17-a de januaro]]
| retpaĝo = http://www.comune.calascacastiglione.vb.it/ (itale)
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Calasca-Castiglione''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>l760w0g9djaqjsvmc5lfionr6s47txz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cambiasca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74002</id>
    <revision>
      <id>9393393</id>
      <parentid>7956846</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="3mpt415zt5kdl7xxmofb4dcqp3mzxtz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cambiasca
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 59
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 51
| koord_Y_en_mapo = 40
| alto = 290
| areo = 3 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1541 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 514 (2005)
| subdividaĵoj = Ramello, Comero (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Caprezzo]], [[Miazzina]], [[Verbania]], [[Vignone]] (2005)
| poŝtkodo = 28814 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103015 (2005)
| imposta_kodo = B463 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''cambiaschesi''
| patrono = [[San Gregorio]]
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Cambiasca''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>3mpt415zt5kdl7xxmofb4dcqp3mzxtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campiglia Cervo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74010</id>
    <revision>
      <id>9393395</id>
      <parentid>7956928</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1035" sha1="2zzpyehtjpf7v6gypxhu5k3964ji1fw" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campiglia Cervo
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio BI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 36
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 3
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 39
| koord_Y_en_mapo = 53
| alto = 
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 178 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 16 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Andorno Micca]], [[Mosso]], [[Piedicavallo]], [[Quittengo]], [[Rosazza]], [[San Paolo Cervo]], [[Valle Mosso]] (2005)
| poŝtkodo = 13060 (2005)
| telefona_kodo = 015 (2005)
| ISTAT_kodo = 096011 (2005)
| imposta_kodo = B508 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Campiglia Cervo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]]</text>
      <sha1>2zzpyehtjpf7v6gypxhu5k3964ji1fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cannobio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74019</id>
    <revision>
      <id>9393415</id>
      <parentid>7880044</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1316" sha1="m8g9l102pefsmvayu0if202cwfkdct0" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cannobio
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 46
| latitudo_minutoj = 4
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 42
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 55
| koord_Y_en_mapo = 38
| alto =
| areo = 51 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 5114 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 98 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Cannero Riviera]], [[Cavaglio-Spoccia]], [[Falmenta]], [[Luino]] (VA), [[Maccagno]] (VA), [[Trarego Viggiona]], [[Tronzano Lago Maggiore]] (VA) (2005)
| poŝtkodo = 28822 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103017 (2005)
| imposta_kodo = B615 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono = [[San Vittore]]
| festo =
| retpaĝo = http://www.cannobio.net/
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Cannobio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Cannobio.jpg|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]
[[Dosiero:Cannobio - Torrente Cannobino - Looking upstream from SS34 - 1121.jpg|eta|maldekstra|300px|'Torrente Cannobino']]

{{-}}
{{Commons|Cannobio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>m8g9l102pefsmvayu0if202cwfkdct0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caprezzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74026</id>
    <revision>
      <id>9393424</id>
      <parentid>7958380</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="ibf228zgup3wk0z6qbyj17w0n3qkzlh" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Caprezzo
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio VB}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 59
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 51
| koord_Y_en_mapo = 40
| alto = 
| areo = 7 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 177 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 25 (2005)
| subdividaĵoj = Ponte Nivia (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Cambiasca]], [[Intragna]], [[Miazzina]], [[Vignone]] (2005)
| poŝtkodo = 28815 (2005)
| telefona_kodo = 0323 (2005)
| ISTAT_kodo = 103018 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''caprezzesi''
| patrono = [[Apostolo Bartolomeo|San Bartolomeo]]
| festo = [[24-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Caprezzo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]]</text>
      <sha1>ibf228zgup3wk0z6qbyj17w0n3qkzlh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casapinta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74064</id>
    <revision>
      <id>9393456</id>
      <parentid>7959472</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="0mkh0xzswgc0bvcwgk259hyo7yc7cwn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casapinta
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio BI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 35
| latitudo_sekundoj = 52
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 13
| longitudo_sekundoj = 4
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 43
| koord_Y_en_mapo = 53
| alto = 
| areo = 2 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 448 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 224 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Crosa]], [[Curino]], [[Lessona]], [[Masserano]], [[Mezzana Mortigliengo]], [[Strona]] (2005)
| poŝtkodo = 13060 (2005)
| telefona_kodo = 015 (2005)
| ISTAT_kodo = 096014 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Casapinta''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]]</text>
      <sha1>0mkh0xzswgc0bvcwgk259hyo7yc7cwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelletto Cervo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74090</id>
    <revision>
      <id>9393492</id>
      <parentid>8663734</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="gtvo044034luetd7seu1clyg75u1asn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelletto Cervo
| regiono = {{Italio PMN}} (2005)
| provinco = {{Italio BI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 29
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 16
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 44
| koord_Y_en_mapo = 57
| alto = 
| areo = 14 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 855 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 61 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Buronzo]] (VC), [[Gifflenga]], [[Lessona]], [[Masserano]], [[Mottalciata]] (2005)
| poŝtkodo = 13040 (2005)
| telefona_kodo = 0161 (2005)
| ISTAT_kodo = 096015 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = PMN-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castelletto Cervo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Castelletto cervo municipio.jpg|eta|maldekstra|300px|La municipejo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]]</text>
      <sha1>gtvo044034luetd7seu1clyg75u1asn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bibbona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75877</id>
    <revision>
      <id>9392929</id>
      <parentid>8659630</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="90yw89qyrx8a532sknojcyaztm5ehly" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bibbona
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 16
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 36
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 100
| koord_Y_en_mapo = 128
| alto = 80
| areo = 65 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3153 (2015)
| denso_de_loĝantoj = 46 (2005)
| subdividaĵoj = La California, Marina di Bibbona (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Casale Marittimo]] (PI), [[Castagneto Carducci]], [[Cecina]], [[Guardistallo]] (PI), [[Montecatini Val di Cecina]] (PI), [[Monteverdi Marittimo]] (PI) (2005)
| poŝtkodo = 57020 (2005)
| telefona_kodo = 0586 (2005)
| ISTAT_kodo = 049001 (2005)
| imposta_kodo = A852 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bibbonesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.bibbona.li.it/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Bibbona''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Livorno]]</text>
      <sha1>90yw89qyrx8a532sknojcyaztm5ehly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camaiore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75888</id>
    <revision>
      <id>9393392</id>
      <parentid>7956831</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1284" sha1="gtvsatgw9y3mgsbcede3rawwyg2gwul" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Camaiore
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LU}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 56
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 18
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 93
| koord_Y_en_mapo = 107
| alto = 34
| areo = 84 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 30676 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 357 (2005)
| subdividaĵoj = Lido di Camaiore, Casoli, Vado, Nocchi, Metato, Pieve, Lombrici, Pontemazzori, Marignana, Valpromaro, Pedona, Capezzano Pianore, Monteggiori (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Lucca]], [[Massarosa]], [[Pescaglia]], [[Pietrasanta]], [[Stazzema]], [[Viareggio]] (2005)
| poŝtkodo = 55041, Lido di Camaiore 55043, Valpromaro 55068, Pedona, Capezzano Pianore 55040 (2005)
| telefona_kodo = 0584 (2005)
| ISTAT_kodo = 046005 (2005)
| imposta_kodo = B455 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''camaioresi''
| patrono = 
| festo = [[1-a de junio]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.camaiore.lu.it/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Camaiore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]]</text>
      <sha1>gtvsatgw9y3mgsbcede3rawwyg2gwul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campiglia Marittima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75891</id>
    <revision>
      <id>9393396</id>
      <parentid>8659632</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="px9r343ybyk2l2gjr7qdkpkdcwhpsxi" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Campiglia Marittima
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 4
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 37
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 101
| koord_Y_en_mapo = 135
| alto = 231
| areo = 83 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 13266 (2015)
| denso_de_loĝantoj = 159 (2015)
| subdividaĵoj = Campiglia, Venturina (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Piombino]], [[San Vincenzo]], [[Suvereto]] (2005)
| poŝtkodo = 57021 (2005)
| telefona_kodo = 0565 (2005)
| ISTAT_kodo = 049002 (2005)
| imposta_kodo = B509 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''campigliesi''
| patrono = [[San Fiorenzo di Populonia]]
| festo = [[15-a de majo]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.campigliamarittima.li.it/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Campiglia Marittima''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Livorno]]</text>
      <sha1>px9r343ybyk2l2gjr7qdkpkdcwhpsxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Capannori</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75897</id>
    <revision>
      <id>9393418</id>
      <parentid>7958321</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="ss1rdffa64lwazmen2bk2rn2kgwjdb6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Capannori
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LU}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 51
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 99
| koord_Y_en_mapo = 109
| alto = 15
| areo = 156 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 42849 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 261 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Altopascio]], [[Bientina]] (PI), [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]] (PI), [[Calci]] (PI), [[Lucca]], [[Montecarlo]], [[Pescia]] (PT), [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]] (PI), [[Villa Basilica]] (2005)
| poŝtkodo = 55012 (2005)
| telefona_kodo = 0583 (2005)
| ISTAT_kodo = 046007 (2005)
| imposta_kodo = B648 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.capannori.lu.it/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Capannori''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Villa torrigiani di lucca 02.JPG|eta|maldekstra|400px|Vilao torrigiani]]
[[Dosiero:Kurso de esperanto en Capannori.jpg|eta|maldekstra|400px|Kurso de esperanto en Capannori. 23a de aŭgusto 2008]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]]</text>
      <sha1>ss1rdffa64lwazmen2bk2rn2kgwjdb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Capoliveri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75898</id>
    <revision>
      <id>9393419</id>
      <parentid>7958355</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="m7g2o6s92z4fa6bfdwy6oms0i12fahj" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Capoliveri
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 45
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 23
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 95
| koord_Y_en_mapo = 145
| alto = 167
| areo = 38 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3108 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 82 (2005)
| subdividaĵoj = Madonna delle Grazie, Morcone, Pareti (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Campo nell'Elba]], [[Porto Azzurro]], [[Portoferraio]] (2005)
| poŝtkodo = 57031 (2005)
| telefona_kodo = 0565 (2005)
| ISTAT_kodo = 049004 (2005)
| imposta_kodo = B669 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo = http://www.elba-capoliveri.net/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Capoliveri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]], sur la insulo [[Elbo (insulo)|Elbo]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Capoliveri Elbe Elba.JPG|eta|maldekstra|400px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Livorno]]
{{-}}
{{Commons|Capoliveri}}</text>
      <sha1>m7g2o6s92z4fa6bfdwy6oms0i12fahj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Capraia Isola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75900</id>
    <revision>
      <id>9393423</id>
      <parentid>8646399</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1517" sha1="gvkbssiude35buh7unaam3c4nrr9t0z" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Capraia Isola
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 3
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 9
| longitudo_minutoj = 51
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 82
| koord_Y_en_mapo = 135
| alto = 52
| areo = 19 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 335 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 18 (2005)
| subdividaĵoj = &lt;small&gt; nessuna &lt;/small&gt; (2005)
| najbaraj_komunumoj = 
| poŝtkodo = 57032 (2005)
| telefona_kodo = 0586 (2005)
| ISTAT_kodo = 049005 (2005)
| imposta_kodo = B685 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
|kesteroj=
{{Informkesto geografiaĵo|insulo
|subŝablono=jes
|priskribo de bildo=
|regiono-ISO   = IT-52
|Mapo en angulo=&lt;!--funkcias eĉ sen valoro!--&gt;
|mapo lokumilo = iso
|mapo1 lokumilo = 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|zomo          = 11
|longo         = 
|larĝo         = 
|plej alta     = 
|plej alta leviĝo = 
|parenco       = [[Ligura maro]]
|parenco1      = [[Tirena maro]]
|parenco_tipo  = Akvejo
|areo= 
|loĝantoj= 
|censo= 
}}}}
'''Capraia Isola''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kameropso]]
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Livorno]]</text>
      <sha1>gvkbssiude35buh7unaam3c4nrr9t0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castagneto Carducci</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75911</id>
    <revision>
      <id>9393460</id>
      <parentid>7959585</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1268" sha1="t4kr4j2je78027rgxc27u8xd2pwed8u" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castagneto Carducci
| regiono = {{Italio TOS}} (2005)
| provinco = {{Italio LI}} (2005)
| latitudo_gradoj = 43
| latitudo_minutoj = 10
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 10
| longitudo_minutoj = 36
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 100
| koord_Y_en_mapo = 131
| alto = 194
| areo = 142 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 8204 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 58 (2005)
| subdividaĵoj = Donoratico (Marina di Castagneto) (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Bibbona]], [[Monteverdi Marittimo]] (PI), [[San Vincenzo]], [[Sassetta]], [[Suvereto]] (2005)
| poŝtkodo = 57022 (2005)
| telefona_kodo = 0565 (2005)
| ISTAT_kodo = 049006 (2005)
| imposta_kodo = C044 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.castagneto.comune.livorno.it/
| mapo = TOS-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castagneto Carducci''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝia nomo unue estis nur ''Castagneto.'' Oni aldonis ''Carducci'' omaĝe al [[Giosuè Carducci]], nobelpremiito pri literaturo, kiu pasigis sian infanaĝon en Castagneto.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Livorno]]</text>
      <sha1>t4kr4j2je78027rgxc27u8xd2pwed8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Attigliano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76530</id>
    <revision>
      <id>9392841</id>
      <parentid>7942976</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="5v2ln5pynmxsurx7rkb4zu7blus11qe" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Attigliano
| regiono = {{Italio UMB}} (2005)
| provinco = {{Italio TR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 31
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 18
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 141
| koord_Y_en_mapo = 152
| alto = 95
| areo = 10 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1695 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 170 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Amelia]], [[Bassano in Teverina]] (VT), [[Bomarzo]] (VT), [[Giove]], [[Graffignano]] (VT), [[Lugnano in Teverina]] (2005)
| poŝtkodo = 05012 (2005)
| telefona_kodo = 0744 (2005)
| ISTAT_kodo = 055006 (2005)
| imposta_kodo = A490 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''attiglianesi''
| patrono = [[San Lorenzo Martire]]
| festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = UMB-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Attigliano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Terni]]</text>
      <sha1>5v2ln5pynmxsurx7rkb4zu7blus11qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calvi dell'Umbria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76536</id>
    <revision>
      <id>9393391</id>
      <parentid>7956818</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="oodxry5c0n1q12jqbav824qurw0jhze" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Calvi dell'Umbria
| regiono = {{Italio UMB}} (2005)
| provinco = {{Italio TR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 24
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 34
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 147
| koord_Y_en_mapo = 156
| alto = 401
| areo = 45 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1859 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 41 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Configni]] (RI), [[Gallese]] (VT), [[Magliano Sabina]] (RI), [[Montebuono]] (RI), [[Narni]], [[Otricoli]], [[Stroncone]], [[Torri in Sabina]] (RI), [[Vacone]] (RI) (2005)
| poŝtkodo = 05032 (2005)
| telefona_kodo = 0744 (2005)
| ISTAT_kodo = 055008 (2005)
| imposta_kodo = B446 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = UMB-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Calvi dell'Umbria''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Terni]]</text>
      <sha1>oodxry5c0n1q12jqbav824qurw0jhze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel Giorgio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76540</id>
    <revision>
      <id>9393466</id>
      <parentid>7959619</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="0vngsmwandkqaiuu9ge8ujoa1byeqce" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel Giorgio
| regiono = {{Italio UMB}} (2005)
| provinco = {{Italio TR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 42
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 59
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 133
| koord_Y_en_mapo = 146
| alto = 559
| areo = 42 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2145 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 51 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Acquapendente]] (VT), [[Bolsena]] (VT), [[Castel Viscardo]], [[Orvieto]], [[San Lorenzo Nuovo]] (VT) (2005)
| poŝtkodo = 05013 (2005)
| telefona_kodo = 0763 (2005)
| ISTAT_kodo = 055009 (2005)
| imposta_kodo = C117 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''castelgiorgesi''
| patrono = [[San Pancrazio]]
| festo = [[12-a de majo]] (2005)
| retpaĝo = 
| mapo = UMB-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Castel Giorgio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Terni]]</text>
      <sha1>0vngsmwandkqaiuu9ge8ujoa1byeqce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel Viscardo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76542</id>
    <revision>
      <id>9393484</id>
      <parentid>8663590</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="a56qu2ah06214b6hlzaka53hdjgo0qz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castel Viscardo
| regiono = {{Italio UMB}} (2005)
| provinco = {{Italio TR}} (2005)
| latitudo_gradoj = 42
| latitudo_minutoj = 45
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 0
| longitudo_sekundoj = 10
| longitudo_direkto = E
&lt;!--| koord_X_en_mapo = 157
| koord_Y_en_mapo = 145--&gt;
| alto = 507
| areo = 26 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 3046 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 117 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Acquapendente]] (VT), [[Allerona]], [[Castel Giorgio]], [[Orvieto]] (2005)
| poŝtkodo = 05014 (2005)
| telefona_kodo = 0763 (2005)
| ISTAT_kodo = 055010 (2005)
| imposta_kodo = C289 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''castellesi''
| patrono = [[S. Antonio da Padova]]
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune.castelviscardo.tr.it/
| mapo = UMB-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''Castel Viscardo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi situas nordokcidente de [[Orvieto]].

{{Projektoj}}{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Terni]]</text>
      <sha1>a56qu2ah06214b6hlzaka53hdjgo0qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Badia Polesine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76650</id>
    <revision>
      <id>9392876</id>
      <parentid>8663796</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="jmawhvl0pa1j3yhclj3on26ei8bat10" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Badia Polesine
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 6
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 30
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 122
| koord_Y_en_mapo = 69
| alto =
| areo = 44 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 10431 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 237 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Canda]], [[Castagnaro]] (VR), [[Castelbaldo]] (PD), [[Giacciano con Baruchella]], [[Lendinara]], [[Masi]] (PD), [[Piacenza d'Adige]] (PD), [[Terrazzo]] (VR), [[Trecenta]] (2005)
| poŝtkodo = 45021 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029004 (2005)
| imposta_kodo = A539 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo = http://www.comune.badiapolesine.ro.it/
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}
'''Badia Polesine''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]
[[Dosiero:Adigecastagnarobadia.jpg|eta|maldekstra|180px|&lt;!-- L'_Adige_ _all_'_entrata_ _nella_ provinco _di_ _Rovigo_ a nordo _della_ _frazione_ _Villa_ d'_Adige_ --&gt;]]
{{-}}</text>
      <sha1>jmawhvl0pa1j3yhclj3on26ei8bat10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagnolo di Po</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76652</id>
    <revision>
      <id>9392883</id>
      <parentid>7944986</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1212" sha1="fwa7i26hiyni7hh9hpq35ixumbrcfpc" xml:space="preserve">'''Bagnolo di Po''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bagnolo di Po
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 1
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 30
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 122
| koord_Y_en_mapo = 72
| alto = 7
| areo = 21 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1409 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 67 (2005)
| subdividaĵoj =
| najbaraj_komunumoj = [[Canda]], [[Castelguglielmo]], [[Ficarolo]], [[Gaiba]], [[Salara]], [[Stienta]], [[Trecenta]] (2005)
| poŝtkodo = 45022 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029005 (2005)
| imposta_kodo = A574 (2005)
| nomo_de_loĝantoj =
| patrono =
| festo =
| retpaĝo =
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.comune..ro.it{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;!-- www._comune_.ro.it --&gt;
* http://www.istat.it &lt;!-- Istituto Nazionale di Statistica --&gt;
{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]</text>
      <sha1>fwa7i26hiyni7hh9hpq35ixumbrcfpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bergantino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76661</id>
    <revision>
      <id>9392917</id>
      <parentid>8663797</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="7qr1r5f52bpltd7aen7nnw9n7fsgc2z" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bergantino
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 4
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 15
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 116
| koord_Y_en_mapo = 70
| alto = 
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2630 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 146 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Borgofranco sul Po]] (MN), [[Carbonara di Po]] (MN), [[Castelnovo Bariano]], [[Cerea]] (VR), [[Legnago]] (VR), [[Melara]] (2005)
| poŝtkodo = 45032 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029006 (2005)
| imposta_kodo = A795 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}
'''Bergantino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]</text>
      <sha1>7qr1r5f52bpltd7aen7nnw9n7fsgc2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borso del Grappa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76668</id>
    <revision>
      <id>9393032</id>
      <parentid>7680690</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1092" sha1="29thh6g7oer0xd4kem86mfgpt6nb5o6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Borso del Grappa
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 49
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 48
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 129
| koord_Y_en_mapo = 46
| alto = 
| areo = 32 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4935 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 154 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Cismon del Grappa]] (VI), [[Crespano del Grappa]], [[Mussolente]] (VI), [[Pove del Grappa]] (VI), [[Romano d'Ezzelino]] (VI), [[San Zenone degli Ezzelini]] (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0423 (2005)
| ISTAT_kodo = 026004 (2005)
| imposta_kodo = B061 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Borso del Grappa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>29thh6g7oer0xd4kem86mfgpt6nb5o6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bosaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76669</id>
    <revision>
      <id>9393033</id>
      <parentid>7953000</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="jz0oqxba0xr0sde1dipivw5mgpxwzb9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bosaro
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 0
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 46
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 128
| koord_Y_en_mapo = 72
| alto = 
| areo = 6 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1316 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 219 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Arquà Polesine]], [[Guarda Veneta]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], [[Rovigo]] (2005)
| poŝtkodo = 45033 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029007 (2005)
| imposta_kodo = B069 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Bosaro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]</text>
      <sha1>jz0oqxba0xr0sde1dipivw5mgpxwzb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Breda di Piave</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76674</id>
    <revision>
      <id>9393057</id>
      <parentid>7953391</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="hr455973puvoudbcqksubcu9gznehv2" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Breda di Piave
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 43
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 20
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 142
| koord_Y_en_mapo = 49
| alto = 
| areo = 25 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6348 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 254 (2005)
| subdividaĵoj = Pero, Saletto, San Bartolomeo, Vacil (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Carbonera]], [[Maserada sul Piave]], [[Ormelle]], [[Ponte di Piave]], [[San Biagio di Callalta]] (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0422 (2005)
| ISTAT_kodo = 026005 (2005)
| imposta_kodo = B128 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.comune-bredadipiave.it/
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Breda di Piave''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>hr455973puvoudbcqksubcu9gznehv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76704</id>
    <revision>
      <id>9393410</id>
      <parentid>7958197</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="982" sha1="e1qk0u7gntwnr5hg94rsh5hmhcwl95v" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Canda
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 2
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 31
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 122
| koord_Y_en_mapo = 71
| alto = 9
| areo = 14 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 936 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 67 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Badia Polesine]], [[Bagnolo di Po]], [[Castelguglielmo]], [[Lendinara]], [[Trecenta]] (2005)
| poŝtkodo = 45020 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029010 (2005)
| imposta_kodo = B582 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Canda''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]</text>
      <sha1>e1qk0u7gntwnr5hg94rsh5hmhcwl95v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cappella Maggiore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76707</id>
    <revision>
      <id>9393422</id>
      <parentid>7958365</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1092" sha1="4in8le7fvfgbn1fuk1gs7w6xt27qkxx" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cappella Maggiore
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 58
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 22
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 143
| koord_Y_en_mapo = 41
| alto = 
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4412 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 401 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Colle Umberto]], [[Cordignano]], [[Fregona]], [[Sarmede]], [[Vittorio Veneto]] (2005)
| poŝtkodo = 31012 (2005)
| telefona_kodo = 0438 (2005)
| ISTAT_kodo = 026007 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}
'''Cappella Maggiore''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Cappella Maggiore - Campanile - Foto di Paolo Steffan.jpg|eta|maldekstra|400px|Sonorilturo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>4in8le7fvfgbn1fuk1gs7w6xt27qkxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carbonera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76709</id>
    <revision>
      <id>9393429</id>
      <parentid>7958456</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1023" sha1="r5i1npb3asczu9bj9ard4kgrp6qtw3t" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Carbonera
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 41
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 17
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 141
| koord_Y_en_mapo = 50
| alto = 
| areo = 19 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 10575 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 515 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Breda di Piave]], [[Maserada sul Piave]], [[San Biagio di Callalta]], [[Silea]], [[Spresiano]], [[Treviso]], [[Villorba]] (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0422 (2005)
| ISTAT_kodo = 026008 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Carbonera''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>r5i1npb3asczu9bj9ard4kgrp6qtw3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Casier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76719</id>
    <revision>
      <id>9393458</id>
      <parentid>7959525</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="ag62uer9drlzb2chfjky3vywtxuta2d" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Casier
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 39
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 12
| longitudo_minutoj = 18
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 141
| koord_Y_en_mapo = 51
| alto = 
| areo = 13 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 9915 (31-12-04)
| denso_de_loĝantoj = 678 (2005)
| subdividaĵoj = Dosson (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Casale sul Sile]], [[Preganziol]], [[Silea]], [[Treviso]] (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0422 (2005)
| ISTAT_kodo = 026010 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Casier''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>ag62uer9drlzb2chfjky3vywtxuta2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelcucco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76725</id>
    <revision>
      <id>9393489</id>
      <parentid>7959663</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="980" sha1="fhz7soosqwmroyk29pjn90psgjj18z3" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelcucco
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 53
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 131
| koord_Y_en_mapo = 45
| alto = 
| areo = 8 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 1867 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 233 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Asolo]], [[Cavaso del Tomba]], [[Monfumo]], [[Paderno del Grappa]], [[Possagno]] (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0423 (2005)
| ISTAT_kodo = 026011 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelcucco''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>fhz7soosqwmroyk29pjn90psgjj18z3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castello di Godego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76730</id>
    <revision>
      <id>9393494</id>
      <parentid>7960237</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="g3g5pwpq0pe7ev2nkiccnvo9dqzle0o" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castello di Godego
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 42
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 53
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 131
| koord_Y_en_mapo = 50
| alto = 
| areo = 17 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 6329 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 372 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Castelfranco Veneto]], [[Loria]], [[Riese Pio X]], [[San Martino di Lupari]] (PD) (2005)
| poŝtkodo = 31030 (2005)
| telefona_kodo = 0423 (2005)
| ISTAT_kodo = 026013 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Castello di Godego''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>g3g5pwpq0pe7ev2nkiccnvo9dqzle0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelmassa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76731</id>
    <revision>
      <id>9393497</id>
      <parentid>7960250</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="ryyvrjohwfpjuebzuzg25zu8frsvn41" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Castelmassa
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio RO}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 1
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 19
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 117
| koord_Y_en_mapo = 72
| alto = 12
| areo = 11 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 4309 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 392 (2005)
| subdividaĵoj = Pio (2005)
| najbaraj_komunumoj = [[Calto]], [[Castelnovo Bariano]], [[Ceneselli]], [[Felonica]] (MN), [[Sermide]] (MN) (2005)
| poŝtkodo = 45035 (2005)
| telefona_kodo = 0425 (2005)
| ISTAT_kodo = 029012 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = ''castelmassesi''
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = http://www.castelmassa.net/
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}

'''Castelmassa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]]</text>
      <sha1>ryyvrjohwfpjuebzuzg25zu8frsvn41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cavaso del Tomba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76737</id>
    <revision>
      <id>9393509</id>
      <parentid>7960510</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="sljtsaqci816eek1otiffcaouuhz9i9" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Cavaso del Tomba
| regiono = {{Italio VEN}} (2005)
| provinco = {{Italio TV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 52
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 11
| longitudo_minutoj = 54
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 131
| koord_Y_en_mapo = 44
| alto = 
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2675 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 149 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Alano di Piave]] (BL), [[Castelcucco]], [[Monfumo]], [[Pederobba]], [[Possagno]] (2005)
| poŝtkodo = 31034 (2005)
| telefona_kodo = 0423 (2005)
| ISTAT_kodo = 026014 (2005)
| imposta_kodo = 
| nomo_de_loĝantoj = 
| patrono = 
| festo = 
| retpaĝo = 
| mapo = Map of Veneto.svg
| mapamplekso = 300
}}
'''Cavaso del Tomba''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].
{{Ĝermeto}}[[Dosiero:Possagno Panorama dal Tempio verso Cavaso del Tomba.JPG|eta|maldekstra|300px|Panoramo]]

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Veneto]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]]</text>
      <sha1>sljtsaqci816eek1otiffcaouuhz9i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekzistanalizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78503</id>
    <revision>
      <id>9393589</id>
      <parentid>7783634</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1896" sha1="4wcn5chbnash6jv7bivyf11vtc2h8a9" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Ekzistanalizo''' - aŭ '''ekzistadisma psikoterapio''' - estas psikologia [[skolo]], kiu esploras homan [[ekzisto|ekziston]] kaj limajn [[donaĵo]]jn de homa [[ekzistado]]. '''Ekzistanalizo''' apartenas al [[branĉo]]j de [[humanisma psikologio]]. Ĝi filozofie fontas en la koncepto de [[ekzistadismo]].

Tasko da la tradicia [[psikoterapio]] estas influa al la homa [[konscio]] por ŝanĝi animan vivon. '''Ekzistanalizo''', kontraŭe, strebas direkti konscion al veraj spititaj [[esenco]]j. Celo de '''ekzistanalizo''' estas [[homo]], kiu prenis kaj prikonsciis sian propran [[respondeco]]n. Laŭ [[vidpunkto]] de [[ekzistencialismo]] homo estas Homo kiam li konscias sencon de sia vivo kaj prenadas respondecon je sia ekzistado. Ekzistanalizo estas branĉo de [[psikoterapio]], kiu baziĝas sur ĉefaj postulatoj: respondeco kaj konscio pri senco de vivo estas ĉefaj &quot;kolonoj&quot; de homa ekzistado.

'''Ekzistanalizo''' estas psikoterapia skolo, kiu metodologie devenas el [[filozofio]] de ekzistencialismo kaj [[psikanalizo]]. Ekzistanalizo strebas helpi al homo ricevi eblon vivi kun interna [[konkordo]]. Tio signifas aktivado de aŭtentika homa libera volo kaj respondeco de la homo. '''Ekzistanalizo''' de sia apero multajn [[ideo]]jn ĉerpis el psikanalizo, sed okupiĝas pri fenomenoj, kiuj apartenas al homoj sed ne al bestoj. Kelkaj 

[[Metodo]], kiun oni uzas por ekzistanalizo, nomiĝas &quot;Persona ekzistanalizo&quot;. Unu el branĉoj de ekzistanalizo ellaboris [[Viktor Frankl]], kaj nomis ĝin &quot;[[Logoterapio]]&quot;.

'''Ekzistanalizo'''  – estas branĉo de psikoterapio, kiu okupiĝas pri animaj problemoj de homo kaj pri tiaj psikaj [[rompo]]j kiel [[timo]]j, [[depresio]]j, [[dependeco]]j, psiko-korpaj [[malsano]]j kaj [[psikozo]]j.

== Famaj ekzistanalizistoj ==

*[[Viktor Frankl]]
*[[Ludwig Binswanger]]
*[[Jean-Paul Sartre]]

[[Kategorio:Psikologio]]</text>
      <sha1>4wcn5chbnash6jv7bivyf11vtc2h8a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blanka rozo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80399</id>
    <revision>
      <id>9392938</id>
      <parentid>8445864</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5129" sha1="rzfubwr2vdm5f8c8lbtagl65rf5cmyr" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
'''Blanka Rozo''' ({{lang-de|die Weiße Rose}}) estis grupo de rezistaduloj en [[Germanio]] dum la [[Dua Mondmilito]], kiu alvokis rezistadon kontraŭ la [[Naziismo|naziisma]] reĝimo.
&lt;!--[[Dosiero:Sophiescholl movie.jpg|eta|dekstra|200px|Actress [[Julia Jentsch]] as Sophie Scholl on trial in ''Sophie Scholl – The Final Days'']]--&gt;
La ''Blanka Rozo'' konsistis el kvin studentoj, ĉiuj ĉirkaŭ dudekjaraj, ĉe la [[Universitato de Munkeno]]. [[Hans Scholl (rezistanto)|Hans Scholl]] kaj sia fratino [[Sophie Scholl|Sophie]] (esperantistino){{mankas fonto}} gvidis la grupon, kiu enhavis la aliajn studentojn [[Cristoph Probst]], [[Alexander Schmorell]] kaj [[Willi Graf]]. Ili aliĝis kun profesoro, [[Kurt Huber]], kiu traktis la du lastajn pamfletojn. Ĉiuj ses membroj de tiu grupo estis arestitaj, juĝitaj, kondamnitaj kaj ekzekutitaj.

La grupo de munkenaj studentoj preparis kaj disdonis ses pamfletojn inter junio 1942 kaj februaro 1943. Sepa pamfleto estis trovita en posedo de la studentoj, kiam ili estis arestitaj de la [[Gestapo]].

Dum la someraj ferioj de 1942, en julio, la viraj anoj de la ''Blanka Rozo'' devis servi ĉe la rusa fronto. Ili ĉeestis la germanajn abomenindaĵojn, kaj sur la batalkampo kaj kontraŭ la civilularo en la Oriento. Ili malakceptis la [[Faŝismo|faŝismon]] kaj militismon de la Germanio de [[Adolf Hitler]] kaj kredis je federacia Eŭropo, kiu estu adepto de principoj de toleremo kaj justeco. Vaste citante el la [[Biblio]], [[Laozio]], [[Aristotelo]] kaj [[Novalis]], kaj ankaŭ [[Johann Wolfgang von Goethe|Von Goethe]] kaj [[Friedrich Schiller|Schiller]], ili apelaciis al tio, kion ili konsideris la germana inteligentularo, kaj kredis, ke ili estus nature kontraŭ naziismo. Unue, la pamfletoj estis anonime senditaj per poŝto de urboj en [[Bavario]] kaj [[Aŭstrio]], ĉar la membroj kredis, ke suda Germanio estus pli akceptema al ilia kontraŭmilitisma mesaĝo.
[[Dosiero:Scholl-Denkmal, München.jpg|eta|dekstra|180px|En la korto de la universitato marmoraj folioj memorigas pri la flugfolioj de la Blanka Rozo]]

Iuj ricevantoj de la folioj informis la naziajn aŭtoritatojn, kaj ''Gestapo'' komencis esplori pri la sendintoj.

En januaro 1943 la grupo produktis kredeble 6000–9000 ekzemplerojn de sia kvina flugfolio &quot;Apelacio al ĉiuj germanoj!&quot; kaj dissendis stokojn per mesaĝuloj al pluraj germanaj urboj, de kie okazis poŝta dissendo. Ekzempleroj estis trovitaj en [[Berlino]], [[Chemnitz]], [[Freiburg]], [[Hamburgo]], [[Kolonjo]], [[Stutgarto]] kaj en (tiam germana) [[Vieno]]. La folio, verkita de Hans Scholl kaj postredaktita de Kurt Huber, avertis, ke Hitler kondukos Germanion en abismon, kaj apelaciis, ke oni &quot;subtenu la rezistan movadon&quot; en batalo por &quot;libero paroli, libero de religio, protekto de la individua civitano kontraŭ arbitra agado de krimaj diktatoraj ŝtatoj&quot;. Tiuj principoj konsistigu la &quot;fundamenton de la nova Eŭropo&quot;.

La germana malvenko ĉe [[Volgogrado|Stalingrado]] je la [[2-a de februaro]] [[1943]] kuraĝigis la grupon. Dum la noktoj de la [[3-a de februaro|3-a]], [[8-a de februaro|8-a]] kaj [[15-a de februaro]] [[1943]] sur muroj de la universitato kaj aliaj konstruaĵoj en Munkeno aperis la sloganoj ''Freiheit'' (= libero) kaj ''Nieder mit Hitler'' (= pereu Hitler), skribitaj per [[gudro]] fare de Schmorell, Hans Scholl kaj Graf.

Je la [[18-a de februaro]] la gefratoj Scholl portis valizon da flugfolioj en la universitaton kaj dum la lecionoj dismetis ilin koridore, tiel ke post la lecionoj la studentoj trovu ilin. Kiam ili estis forirontaj, restis staketo da folioj, kaj ili decidis ĵeti ilin de la plej alta etaĝo en la korton. Sophie Scholl estis observita de la Pedelo ''Jakob Schmied'', kiam ŝi faris tion, kaj li vokis la policon, kiu arestis la gefratojn. Ankaŭ la ceteraj supre nomitaj grupanoj estis arestitaj.

Jam post kvar tagoj &quot;popola kortumo&quot; sub juĝisto [[Roland Freisler]] kondamnis ĉiujn al morto per [[gilotino]]. La verdikto estis plenumita la saman tagon.

== La nomo ==
La nomo &quot;Blanka Rozo&quot; estis skribita supre sur la flugfolioj de la grupo; ĝia deveno ne estas vere klarigita. Iuj supozas rilaton al la libro &quot;Die Weiße Rose de [[B. Traven]]; Hans Scholl tiun libron pruveble konis. Al la polico li deklaris, ke la nomon li &quot;elektis arbitre&quot;:

:''Reirante al mia folio 'Die weiße Rose' mi volas … deklari jenon: La nomo 'Die Weiße Rose' estis elektita arbitre. … Povas esti, ke emocie mi elektis tiun nomon, ĉar tiam mi estis sub ĵusa impreso de la hispanaj romancoj 'Rosa Blanca' de [[Clemens Brentano|Brentano]]. Al la &quot;Blanka Rozo&quot; de la anglia historio ne estas rilatoj.''

== Filmoj ==
Pri la okazintaĵoj oni faris tri germanlingvajn filmojn, ekzemple ''Sophie Scholl – Die letzten Tage'' (reĝisoro Marc Rothemund, Julia Jentsch en la rolo de Sophie Scholl), kiu ricevis premion en la [[Berlinale]] de 2005.

== Vidu ankaŭ ==
*[[7571 Weisse Rose]]
{{-}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Dua Mondmilito]]
[[Kategorio:Germanaj rezistantoj]]
[[Kategorio:Historio de Germanio]]
[[Kategorio:Rezisto kontraŭ la naziismo]]</text>
      <sha1>rzfubwr2vdm5f8c8lbtagl65rf5cmyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacia teamo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82199</id>
    <revision>
      <id>9392686</id>
      <parentid>9228189</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1291" sha1="bv7bcjxwsrm1nzahulnur51y3vt642d" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''nacia teamo''', foje ankaŭ '''selektitaro''', reprezentas ĉe internaciaj sportaj konkursoj sian landon, kaj estas oficiala elekto de sportistoj kies konsiston difinas la landa asocio pri tiu sporta fako.

Ĝenerale, ĉiun suverenan [[ŝtato]]n reprezentas nur unu nacia teamo, sed ekzistas esceptoj pro historiaj-politikaj kaŭzoj. Tiel ekzemple la monda asocio pri futbalo, [[FIFA]], havas 207 anojn, dum ekzistas nur 194 suverenaj ŝtatoj (por [[Unuiĝinta Reĝlando]] ekzistas naciateamo de [[Angla nacia teamo de futbalo|Anglio]], [[Kimra nacia teamo de futbalo|Kimrio]], [[Skota nacia teamo de futbalo|Skotlando]] kaj [[Nord-Irlando]]; kaj por Hispanio la nacia teamo de [[Kataluna nacia teamo de futbalo|Katalunio]]), pluaj ekzemploj estas por la [[Okcitana nacia teamo de futbalo|Okcitanio]] kaj [[Nov-Kaledonio]], kiu apartenas al [[Francio]] kaj la [[Tibeta nacia teamo de futbalo|Tibeta]] de la [[ekzilita tibeta registaro]].

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|sporto}}

[[Kategorio:Sporto]]
[[Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo| ]] &lt;!-- kvankam la ĝerma artikolo uzas nur la ekzemplon de FIFA, sed difinas la paĝon pri ĉia sporta disciplino, sed aparta artikolo &quot;nacia teamo de futbalo&quot; aŭ &quot;listo de naciaj teamoj de futbalo&quot; ankoraŭ ne ekzistas --&gt;</text>
      <sha1>bv7bcjxwsrm1nzahulnur51y3vt642d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konstrukto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82209</id>
    <revision>
      <id>9393333</id>
      <parentid>9117250</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="517" sha1="3958kjcin5c1tpqzaojm0udecijjnak" xml:space="preserve">{{Purigu}}{{Ne konfuzu|Konstruaĵo}}{{Informkesto organizaĵo}}
'''Konstrukto''' estas homfarita strukturo. Diference de [[konstruaĵo]] (t.e. [[domo]] kaj similaj, laŭ konvencio plej ofte kun [[tegmento]]) aŭ [[konstrukcio]] (inĝeniera kreaĵo), konstrukto povas esti ankaŭ abstrakta, nemateria. 

* En [[arkitekturo]], ...
* En [[lingvistiko]], ... (vd [[Evroptalo]])
* En [[matematiko]], ... (vidu [[algoritmo]])
* [[Konstruktivismo (arto)]]
(vidu ĉe &quot;Ligiloj ĉi tien&quot;){{ĝermeto}}

[[Kategorio:Abstraktado]]</text>
      <sha1>3958kjcin5c1tpqzaojm0udecijjnak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amafero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87533</id>
    <revision>
      <id>9393625</id>
      <parentid>9178424</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="bj2bfq3r7d4a7wf30c5hsmqxeho3lsc" xml:space="preserve">[[dosiero:CoupleDenmark.JPG|eta|&lt;center&gt;ama paro]]
'''Amafero''' aŭ '''amrilato''' estas plej ofte emocia kaj korpa amo, [[interhoma rilato]]. La esprimo [[amo]] aludas pri romantika kaj pasia flanko; la esprimo ''[[afero]]''  aludas pri kurt-tempa, malpli serioza.

La amaferoj povas konduki al pli longa [[amrilato]] kaj finfine pintiĝi en [[geedziĝo]].

La amaferoj estas ŝatataj temoj de filmoj, romanoj.

==Filmoj==
*''Love Affair'' (1939)
*''An Affair to Remember'' (1957)
*''Eine verhängnisvolle Affäre'' (1987)

==Vidu ankaŭ==
* [[Amoro]]
* [[Adulto]]
* [[Ekstergeedzeca seksumo]] 
* [[Malfidelo]]
* [[Romantika amo]]
{{Projektoj|ReVo=afer.am0o}}

==Literaturo==
*Wolfgang Hantel-Quitmann: ''Liebesaffären - Zur Psychologie leidenschaftlicher Beziehungen''. Psychosozial-Verlag: Gießen 2005, ISBN 3-89806-394-1

[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Seksa fideleco]]</text>
      <sha1>bj2bfq3r7d4a7wf30c5hsmqxeho3lsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yves Bellefeuille</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93735</id>
    <revision>
      <id>9392966</id>
      <parentid>9181732</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="exgptskdjnvywtudr3gwx2da22k0c9n" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Yves Bellefeuille''' naskiĝis en [[Cornwall (Ontario)|Cornwall]], [[Kanado]], la {{daton|15|junio|1962}}, kaj ĉefe loĝis en [[Otavo]]. Li havis plurajn postenojn en [[TEJO]], inkluzive de vic-prezidanto, [[ĝenerala sekretario]], kaj estrarano pri kongresoj. En 1993 li estis [[Volontuloj de TEJO|volontulo de TEJO]]. Li ankaŭ reprezentis Kanadon en la [[Komitato de UEA]], almenaŭ de [[Komitato de UEA 1992-1995|1992]] ĝis [[Komitato de UEA 1995-1998|1998]] kaj de [[Komitato de UEA 2004-2007|2004]] ĝis [[Komitato de UEA 2007-2010|2010]].

{{ĝermo|esperantisto}}

{{vivtempo|Bellefeuille, Yves}}
[[Kategorio:Kanadaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Kanadaj advokatoj]]
[[Kategorio:Volontuloj de TEJO]]
[[Kategorio:Estraranoj de TEJO]]</text>
      <sha1>exgptskdjnvywtudr3gwx2da22k0c9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portalo:Brazilo/Subtemoj</title>
    <ns>100</ns>
    <id>94831</id>
    <revision>
      <id>9393050</id>
      <parentid>5945350</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="nyxbnyhlx4rz9tot7o0vlmvco8osju6" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
|-
|&lt;big style=&quot;font-size:110%;&quot;&gt;'''Subtemoj'''&lt;/big&gt;
|-
|&lt;div&gt; '''[[Brazilanoj]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Brazil.DouglasSilva.01.jpg|center|70px]]
[[:Kategorio:Brazilanoj|Kategorio]]
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:Commons:Category:People of Brasil|Imagens]] &lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Politiko de Brazilo|Politiko]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Brasilia National Congress.JPG|center|90px]]
[[:Kategorio:Politiko de Brazilo|Kategorio]]
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Brazil|Imagens]] &lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Geografio de Brazilo|Geografio]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;
[[:Kategorio:Geografio de Brazilo|Kategorio]]
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Geography of Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Ekonomio de Brazilo|Ekonomio]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;
[[:Kategorio:Ekonomio de Brazilo|Kategorio]]
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Companies of Brasil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Historio de Brazilo|Historio]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Constituicao1891.JPG|center|100px]]
[[:Kategorio:Historio de Brazilo|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:History of Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|-
|&lt;div&gt;'''[[Urbo]]j'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Bom Jesus dos Perdões.jpg|center|90px]]
[[:Kategorio:Urboj de Brazilo|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Cities in Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Kulturo de Brazilo|Kulturo]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:CarnavalBrazilRio2005.jpg|center|80px]]
[[:Kategorio:Kulturo de Brazilo|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Artoj de Brazilo|Artoj]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Caruaru-figuras-de-barro.jpg|center|70px]]
[[:Kategorio:Brazila Arto|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Art of Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Sporto de Brazilo|Sporto]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;
[[:Kategorio:Brazila Sporto|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|&lt;div&gt;'''[[Simboloj de Brazilo|Simboloj]]'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.5em;&quot;&gt;[[Dosiero:Coat of arms of Brazil.svg|center|90px]]
[[:Kategorio:Simboloj de Brazilo|Kategorio]] 
[[Dosiero:Commons-logo.svg|15px]] [[:commons:Category:Coats of arms of Brazil|Imagens]]&lt;/div&gt;

|}</text>
      <sha1>nyxbnyhlx4rz9tot7o0vlmvco8osju6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pfungstadt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99026</id>
    <revision>
      <id>9393203</id>
      <parentid>9033573</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2571" sha1="lecgw2nheaz68lliimcjnfiqnfhtpql" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen Pfungstadt.jpg
|latitudo = 49/48/20
|longitudo = 8/36/16
|zomo = 11
|situo-bildo = dosiero:Pfungstadt in DA.svg
|federacia_lando = [[Hesio]]
|distrikto = [[Distrikto Darmstadt-Dieburg]]
|alto = 103
|areo = 42.77
|poŝtkodo = 64319
|tel_antaŭkodo = 06157
|aŭtokodo = DA
|oficiala_kodo = 06432018
|LOCODE = 
|subdivido = 3 urbopartoj (''Stadtteile'') kaj la urbokerno
|adreso-komunumestraro = Kirchstr. 12–14&lt;br /&gt;64319 Pfungstadt
|retpaĝaro = [https://www.pfungstadt.de/ www.pfungstadt.de]
|komunumestro = Horst Baier
|komunumestro-partio = SPD
}}
'''Pfungstadt''' estas urbo en centra Germanio. Ĝi situas en la [[distrikto Darmstadt-Dieburg]], en federacia lando [[Hesio]], tuj sud-okcidente de la centra urbo [[Darmstadt]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Hesio||STATO}}}} la urbo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Hesio|06432018}}}} loĝantojn. Regione konata la urbo estas aparte pro granda bierfarejo. La [[aŭtoŝoseo]]j [[germana aŭtovojo A5|A 5]] kaj [[germana aŭtovojo A67|A 67]] ligas ĝin norde al [[Frankfurto ĉe Majno]] kaj plu al norda Eŭropo, kaj sude al [[Mannheim]] kaj [[Heidelberg]], [[Frajburgo]] kaj [[Bazelo]]. Partoj de la komunumo estas la urbokerno kaj krome la urbopartoj ''Hahn'' kaj ''Eschollbrücken'' kun ties aldona parto ''Eich''.

== Partneraj urboj ==
* [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20px]] [[Retford]] ([[Britio]]) ekde 1979
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|20px]] [[Figline Valdarno]] ([[Italio]], Regiono [[Toskano]]) ekde 1993
* [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20px]] [[Gradignan]] ([[Francio]], departemento [[Gironde]]) ekde 1996
* [[Dosiero:Flago-de-Hungario.svg|20px]] [[Hévíz]] ([[Hungario]]) ekde 2005
==Gefiloj==
*[[Wolfgang Meid]], lingvisto

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{de}})

== Fotoj ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160px&quot;&gt;
Dosiero:Pfungstadt preĝejo.jpg|&lt;center&gt;la urba...
Dosiero:Pfungstadt preĝejo 2.jpg|&lt;center&gt;preĝejo
Dosiero:Pfungstadt renesanca urbodomo.jpg|&lt;center&gt;la renesanca urbodomo
Dosiero:Pfungstadt rivereto Modau.jpg|&lt;center&gt;rivereto [[Modau]]
Dosiero:Pfungstadt trabfaka domo 1.jpg|&lt;center&gt;diversaj...
Dosiero:Pfungstadt trabfaka domo 2.jpg|&lt;center&gt;historiaj...
Dosiero:Pfungstadt-Eschollbrücken trabfaka domo 1.jpg|&lt;center&gt;trabfakaj...
Dosiero:Pfungstadt-Eschollbrücken trabfaka domo 2.jpg|&lt;center&gt;domoj
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}

{{Distrikto Darmstadt-Dieburg}}

[[Kategorio:Distrikto Darmstadt-Dieburg]]
[[Kategorio:Urboj de Hesio]]</text>
      <sha1>lecgw2nheaz68lliimcjnfiqnfhtpql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99893</id>
    <revision>
      <id>9393332</id>
      <parentid>9311841</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15858" sha1="r648hf4hyzebdh1a7exr3gpek4m42z5" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La [[koncepto]] '''nacio''' estas uzata por grupo de [[homo]]j, kiu havas komunajn [[deveno]]n kaj [[tradicio]]jn kaj kiu havas la rajton je [[ŝtato|ŝtata]] [[suvereneco]]. ''Nacio'' estas tre [[Abstraktado|abstrakta]] [[nocio]], kiu ekestis fine de la [[18-a jarcento]], kiam la nunaj [[Ŝtato|ŝtatoj]] iom post iom ricevis sian formon. Tiam ankaŭ leviĝis la demando, sub kiuj kondiĉoj grupo da homoj iĝas nacio. Se grupo de homoj sentas sin unu socia [[komunumo]] pro komunaj karakterizaĵoj, kiel sama [[deveno]], sama [[religio]], sama vivmaniero, sama [[lingvo]], samaj politikaj [[rajto]]j kaj [[devo]]j, oni parolas pri nacio.

La nacio estas [[popolo]], kiu havas [[Konscio|konscion]] pri komuneco de [[kulturo]]. Ĝenerale tiu konscio estas pri [[komuna origino]] (historia aŭ [[mito|mita]]), komuna lingvo, komuna religio (aŭ religiemo), komunaj [[Leĝo (juro)|leĝoj]], komunaj [[Tradicio|tradicioj]], sed ne necese ĉiuj. Ekzemple [[Brazilanoj]] pensas havi malsamajn originojn, malsamajn religiojn, sed havas komunan lingvon (la portugalan), komunajn tradiciojn (ekzemple, ĉiutaga [[bano]]), saman religiecon (religiemo estas forta karakterizaĵo de la brazila socio; sed ĝi ne prezentas sin unuece — tie troviĝas [[Politeismo|politeistoj]] [multdiistoj], [[Kalvinisto|kalvinistoj]], [[Katoliko|katolikoj]], [[Luterano|luteranoj]], [[Evangelio|evangelianoj]], [[Spiritismo|spiritistoj]], [[islamanoj]], [[judoj]], [[budhanoj]], samkiel [[Agnostikulo|agnostikuloj]] kaj [[Ateisto|ateistoj]] — la brazila socio estas ĝenerale tolerema rilate religian diversecon, sed kelkfoje estas elmontroj de netoleremo) ktp.

[[PIV]] diras pri nacio: &quot;Popolo, akirinta konscion pri si mem kiel aparta socia komunaĵo kun distingaj trajtoj ŝuldataj plejofte al komuneco de lingvo, kutimoj, tradicioj, religio, vivmaniero, ekonomiaj interesoj, politikaj idealoj aŭ aspiroj.&quot; La graveco de tiuj trajtoj, pro historiaj kialoj, ne estas la sama por ĉiu nacio. Ĉiu popolo, ĉiu nacio havas sian propran gravecogradon de komunaj aŭ distingaj trajtoj, kiu distingiĝas de la gravecogradoj de aliaj nacioj; tial la vorto &quot;nacio&quot; fakte estas plursignifa.

==Difinoj==
La preciza difino de &quot;nacio&quot; tamen dependas de [[regiono]] al regiono.

La ĝermana [[difino]], kiun ni retrovas en [[Nederlando]], [[Flandrio]] kaj [[Germanio]], estas, ke nacion formas kombino de diversaj vivmanieroj, nome [[religio]], komuna deveno, komunaj [[estro]]j, [[kutimo]]j kaj similaj. Nacio do estas [[popolo]], sed en la [[politiko|politika]] senco, lige al la politikaj institucioj.

La romanida sinteno pri nacio, ĉefe konata en [[Francio]], estas alia. Tie nacio estas la unuiĝo de loĝantoj de difinita [[ŝtato]]. Laŭ tiu koncepto [[Bretonio|bretonoj]] estas anoj de la franca nacio, kvankam laŭ la ĝermana koncepto ili estas ''[[popolo]]'', sed ne ''nacio'' (ĉar ili ja ne havas sufiĉe da politikaj institucioj ene de la franca ŝtato).

Ankaŭ interne de ŝtato la koncepto pri la preciza signifo de ''nacio'' povas diverĝi. Tiel ekzemple en la [[konstitucio]] de [[Belgio]] legeblas, ke la nacio havas ĉian [[potenco]]n ([[artikolo]] 33). Tamen el diversaj [[decido]]j de la [[Konstanta Kortumo de Arbitracio|Arbitracia Tribunalo]] montriĝas, ke &quot;nacio&quot; ne estas [[sinonimo]] de &quot;popolo&quot;. Artikolo 33 de la belga konstitucio estas do parenca al artikolo 6 de la konstitucio de la iama [[Sovetio]].

Laŭ aliaj, kiel la juda [[filozofo]] [[Jeshaiahu Leibowitz]], nacio estas [[homogena komunumo]], kiu pretas, povas kaj rajtas akcepti la rajtojn kaj devojn de popolo kaj al ĝi ligita ŝtato. La akcento do troviĝas sur la fakta, politika kaj socia memorganizado. Laŭ tiu difino nacioj povas do ekesti kaj malaperi. Tipa ekzemplo estas Belgio, kie ekestis en la pasinta jarcento la flandra kaj la valona nacio, kaj kie la belga nacio ade malfortiĝis kaj apenaŭ plu ekzistas. Aliflanke la [[Eŭropo|eŭropa]] nacio, antaŭe ne ekzistinta, nun elkreskas.

Por iuj popoloj pli gravas la lingvo, por aliaj la religio, aŭ iuj politikaj idealoj. Ekz. por la usona popolo la politika [[liberalismo]], t.e. la [[demokratio]] en la moderna, [[Platono|neplatona]]  senco de la vorto, kiel la liberaldemokratio. Grava parto de la pola [[nacia identeco]] estas la [[katolikismo]], de la franca i.a. la [[laikismo]], kvankam multaj francoj estas katolikoj. Por la germanoj inter la du mondmilitoj gravegis la etna (= genta, triba) komunaĵo, kiu dum la [[Hitlero|hitlera]] tempo, surbaze de pseŭdosciencaj, malĝustaj teorioj de la 19-a jarcento, pliakriĝis al [[raso|rasa]] komunaĵo, kvankam samgenteco aŭ samraseco grandparte estas fikciaj, ideologiaj, mitaj, ĉar ĉiuj hodiaŭaj popoloj en biologia senco estas miksgentaj kaj miksrasaj. [[Zamenhof]] skribis: ''Kaŭze de konstanta intermiksiĝado de la popoloj, neniu (krom kelkaj heredaj kastoj kiel ekzemple la kastoj hindaj aŭ la [[judaj terminoj|hebreaj]] kohenoj kaj levidoj) en la nuna tempo povas scii, al kiu gento apartenis lia prapraavo.''(El: Gentoj kaj Lingvo Internacia.)

==Naciokreaj faktoroj==

Historie, la nocio de nacio estas elpensita en eŭropa [[mezepoko]] de [[reĝo]]j kaj siaj anoj por nuligi la povon de [[feŭdismo|feŭdistoj]]. Post kreo de [[Hispanio]], [[Anglio]], [[Francio]] kaj tiel plu, oni konceptis komunajn taskojn (laŭ eldiro de [[Ortega y Gasset]]) super la privatajn aferojn de lokaj sinjoroj. Kelkaj nacioj, kiel [[Germanio]] kaj [[Italio]], devis atendi ĝis la [[19-a jarcento]] por konstrui sin.

Ekzistas pluraj [[faktoro]]j, pro kiuj ekzistas la sento esti parto de difinita nacio.

===[[Lingvo]]===
La posedo de [[komuna lingvo]] povas esti kialo por senti sin parto de sama nacio, sed ne ĉiam. La [[kataluna nacio]] parolas la [[kataluna lingvo|katalunan]], la [[flandra nacio]] parolas la [[nederlanda lingvo|nederlandan]]. Sed la [[Svislando|svisa]] nacio ne havas komunan lingvon. En Svislando oni konsideras lingvon ĝenerale kiel [[komunikilo]]n, kaj ne kiel nacian trajton. En [[Brazilo]], male, [[portugala lingvo]] estas rigardata kiel ĉefa faktoro de [[nacieco]]. Brazilanoj sentas sin pli proksimaj al portugalanoj kaj angolanoj ol de aliaj popoloj de [[Sudameriko]].

====[[Literaturo]]====
Literaturo kaj cetero de [[kulturo]] ege gravas por la konsisto de nacia identeco. Plejparte bazite sur [[lingvo]].

{{Ĉefartikolo|Nacia poeto}}
'''Nacia poeto''' estas [[poeto]] konsiderita de la tradicio kiel populara reprezentanto de la identeco, kredoj kaj principoj de partikulara [[naciismo|nacia kulturo]].&lt;ref name=&quot;Esterhammer&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=eSa4fY_LQVYC&amp;lpg=PA249&amp;ots=Vh5eI3h3V0&amp;dq=national%20poets&amp;lr&amp;hl=en&amp;pg=PA249#v=onepage&amp;q=national%20poets&amp;f=false|titolo=&quot;'National Poets’ in the Romantic Age: Emergence and Importance.&quot;  Romantic Poetry|aŭtoro=Nemoianu, Virgil|jaro=2002|eldoninto=John Benjamins Publishing|ISBN=9789027234506|paĝoj=537|redaktinto=Esterhammer, Angela}}&lt;/ref&gt; La nacia poeto kiel [[kulturo|kultura heroo]] estas longdaŭra simbolo, distingebla el sinsekvaj tenantoj de burokrate nomumitaj al [[Poetokronado|poetokronita]] posteno. La ideo kaj honoro de naciaj poetoj aperis ĉefe dum [[Romantismo]], kiel figuro kiu helpis la plifirmigon de [[naciŝtato]]j, ĉar ĝi havigas validigon de ties [[etno|etno-lingvaj]] grupoj.&lt;ref name=&quot;Esterhammer&quot;/&gt;

===[[Dinastio]]j===
[[Reĝa dinastio]] povas esti [[naciokrea faktoro]]. Forta ekzemplo estas [[Nederlando]], kie la [[familio]] [[Oranje-Nassau]], kiu estis je la bazo de la [[sendependeco]] de la ŝtato, estas kaŭzo de [[nacia fiero]].

Sed ankaŭ la rifuzo akcepti dinastion povas esti naciokrea faktoro. Ĝuste pro sia rezisto kontraŭ la [[Habsburgo|habsburganoj]] la tri pra[[kantono]]j de Svislando, [[Kantono Urio|Uri]], [[Schwyz]] kaj [[Unterwalden]] estis ĉe la bazo de la nuna svisa nacio.

===Komuna [[historio]]===
[[Komuna historio]] povas esti naciokrea faktoro. La nun kreiĝanta [[Palestino|palestina]] nacio ekestis ĉefe pro sia komuna [[pasinteco]]. La belga nacio ankaŭ ekestis preskaŭ nur pro la komuna historio, ĉar ĝi ne havis iun ajn alian komunan faktoron. La [[Britio|brita]] nacio ekestis pro sia &quot;glora historio&quot;.

===Komuna [[teritorio]]===

Grava elemento al multaj nacioj estas komuna teritorio. Al amerikaj landoj, krom komuna lingvo, komuna teritorio estas la ĉefa elemento de nacieco. En [[Afriko]], nunaj nacioj estigis preskaŭ nur sur teritoria bazo, kio kaŭzas grandajn problemojn en kelkaj landoj. &lt;!--Multaj Afrikaj nacioj ankaŭ mortigas inter si, malsame kiel ili formis pli grandan ŝtaton subpremata de riĉaj landoj.--&gt;

===[[Deveno]]===
La [[germana nacio]] ĉefe fontas el komuna deveno. Ankaŭ en la [[Israelo|israela]] nacio tio forte rolas. Ĉiu kiu naskiĝis kiel [[Judoj|judo]] rajtas ricevi la israelan ŝtatanecon  kaj pro tio sentas sin ano de la [[israela nacio]]. Ekzistas ankaŭ arabaj ŝtatanoj de Israelo, sed ili ne sentas sin anoj de la israela nacio ĝuste pro manko de tiu komuna deveno.

===[[Religio]]===
La [[formo]] de nacioj en [[Barato]] dependis ĉefe de la praktikata religio. Ankaŭ la [[Irlando|irlanda]] nacio diferencas de la [[Britio|brita]] i.a. pro la alia religio.

===Desupra influo===
Ofte la [[sento]] esti parto de nacio estas influata desupre pro politikaj motivoj. La [[brita registaro]] ofte emfazas la gloran historion de la [[brita popolo]], sed marĝenigas aŭ prisilentas la aliajn popolojn, kiuj vivas en [[Britio]] sed ekster [[Anglio]] kiel la popolojn en [[Skotlando]], [[Kimrio]], norda [[Irlando]], la [[Manksinsulo]] kaj [[Kornvalo]].

==[[Aliigo]]==
[[Naci-aliigo]] estas negativa [[fenomeno]] ligita al la [[ekesto]] de nacioj kaj estas ofte erare nomita &quot;[[naciismo]]&quot;. La [[ano]]j de nacio estas komparataj kun aliaj, kiuj ne estas anoj de la nacio, sed vivas en la sama [[teritorio]]. Judoj ekzemple estas ofte [[viktimo]]j de aliigo, ĉar ili precipe loĝas en la teritorio de alia nacio. Same pri la [[ciganoj]], kiuj ne havas propran [[lando]]n. Religia aliigo estas konata fenomeno en Irlando, kaj [[lingva aliigo]] estas ofta en ĉiuj landoj, kie vivas multaj [[gastlaboristo]]j, kiuj ne adaptiĝis al la lokaj lingvo kaj kutimo.

Aliigo povas havi terurajn konsekvencojn, kiel la neniigon de judoj en [[nazia Germanio]] kaj la [[steriligo]]n de ciganinoj en [[Slovakio]].

==[[Naciismo]]==
Naciismo estas la [[amo]] al la nacio aŭ al la [[nacia sendependeco]]. Oni ne konfuzu ĝin kun naci-aliigo (Vd supre).

==Nacia propra aŭtonomeco==
{{Ĉefartikolo|Nacia propra aŭtonomeco}}
La [[Aŭstromarksismo|aŭstromarksisma]] principo '''nacia propra aŭtonomeco''' (&quot;la principo propra&quot;), evoluigita de [[Otto Bauer]] en sia libro ''Die Nationalitätenfrage und die Sozialdemokratie'' (''La nacia demando kaj socidemokratio'') en 1907, estis vidata de li kiel maniero kolekti la geografie disigitajn membrojn de la sama nacio por  &quot;organizi naciojn ne laŭ [[teritorio]]j sed en simplan asocion de personoj&quot;, kaj tiel radikale malligis la nacion disde la teritorio kaj faris el la nacio senteritorian [[asocio]]n. La aliaj ideologiaj fondintoj de la koncepto estis alia aŭstromarksisto, [[Karl Renner]], en ties eseo ''Staat und Nacia'' (''Ŝtato kaj nacio'') el 1899 kaj la Juda Laborbundisto Vladimir Medem, en ties eseo ''Di sotsial-demokratie un di natsionale frage'' (''Socidemokratio kaj la nacia demando'') el 1904.

==Lingvo-uzo==
Pro la fakto, ke la difino de &quot;nacio&quot; ne estas tute strikta, ofte la [[lingvaĵo]] estas malpreciza. Fama ekzemplo estas &quot;[[Unuiĝintaj Nacioj]]&quot;, kiu tute ne estas unuiĝo de nacioj, sed unuiĝo de sendependaj ŝtatoj (komparu kun [[Usono]], la unuiĝintaj ŝtatoj de [[Ameriko]], kiu ja uzas la ĝustan nocion). En [[Esperanto]] ekzistas la [[adjektivo]]j &quot;interŝtata&quot; kaj &quot;internacia&quot;, sed plej ofte estas uzata &quot;internacia&quot; sub influo de iuj naciaj lingvoj, kiuj ne konas la du [[nocio]]jn. &quot;[[Internacia lingvo]]&quot; estas tre taŭga esprimo, sed per &quot;[[internacia politiko]]&quot; oni plej ofte celas [[interŝtata politiko|interŝtatan politikon]].
Laŭ Z. Tišljar nacio estas komunaĵo da homoj sur relative kompakta teritorio, kiuj havas komunan edukon kaj komunan lingvon de tiu eduko. Do oni estas membro de iu nacio, kondiĉe ke tiu homgrupo havas unuece fiksitan (politikhistorie deciditan) neŭtralan lingvon (kiun la membroj de la nacio ne parolas hejme) kaj lernejajn instancojn en kiuj oni edukas gejunulojn laŭ unusama edukprogramo. Nacio estas historie nova kreaĵo ekestinta en la tempo de [[klerismo]] kaj unuaj burĝaj ŝtatoj en Eŭropo. Tiam ekestis bezono pri unueca lingvo, edukado kaj merkatteritorio kaj la unua difino de nacio estis: nacio estas ŝtato. Sekve, laŭ tiu difino ĉiuj ŝtatanoj de iu ŝtato estas samnacianoj. Sed ĉar ŝtatoj estas artefaritaj konstruaĵoj dependaj de militoj kaj diversaj ekonomiaj rilatoj inter ŝtatoj (ekz. aĉeto de Alasko), relative ofte teritorioj ŝanĝas ŝtatojn kaj la homoj edukitaj en iu lingvo kaj en iu lerneja sistemo devas ŝanĝi pro la ŝtatŝanĝo lingvon kaj edukideologion. Sed tiu ŝanĝo ne estas simpla kaj rapide efektivigebla. Homoj edukataj dum jarcentoj en unu lingvo kaj en unu vivkoncepto, kiu enhavas sociajn valorojn, vivkutimojn, ideologiojn kaj kulturojn, ne povas ŝanĝi sian malnovan identecon rapide kaj sen ekstrema premo. Tial en Eŭropo ne ekzistas ŝtato sen tiel nomataj minoritatoj, do homoj kiuj iam antaŭe apartenis al alia ŝtato, lingvo kaj eduksistemo. Pro tio ekzistas alia difino de nacio: Nacio estas homoj kiuj havas komunan eduklingvon kaj edukon - pro kio, konsekvence - ili havas ankaŭ komunajn vivkutimojn, artkulturon, ideologion pri valoro de siaj prauloj, kiuj ne estas la samaj  kiel tiuj de la nova ŝtatidenteco. Tial ĉiu individuo en minoritata teritorio troviĝas en dilemo: ĉu forlasi nacian identecon de siaj prauloj kaj akcepti tiun de la ŝtato en kiu li vivas aŭ kunhavi ambaŭ? La homa rajto estas ebligi al la individuo mem decidi, sed neniu grupo rajtas malpermesi iun ajn nacian aŭ regionan identecon de grupoj. Se iu naskiĝis en Kroatio kaj kiel 20-jarulo foriris al Aŭstralio kaj plu vivis tie dum multaj jaroj li mem rajtas decidi ĉu li forlasos la kroatan naciecon kaj akceptos nur la aŭstralian (ne pasporte sed emocie) aŭ li flegos plu la kroatan paralele kun la novakirita aŭstralia. Sed la ŝtato Aŭstralio ne rajtas malpermesi al iu ajn grupo posedi pliajn naciajn identecojn, se ekzistas eĉ nur du personoj, kiuj volas tion. Nacieeca sento kiel ĉiuj aliaj identecoj fariĝas grava kiam ĝi estas en danĝero. Kiam la nacia sento ne estas endanĝerigita, oni preskaŭ ne konscias pri ĝi (en paca tempo), sed kaze de danĝero (vera aŭ arte trudita per propagando) ĝi fariĝas domina emocio, pro kiu la individuo pretas fordoni sian vivon, sed ankaŭ aĉe krimi nome de la defendo de sia nacio. Pro tio ekzistas terminoj &quot;patriotismo&quot; kaj &quot;ŝovinismo&quot;. [[Patriotismo]] estas tiu nacia sento pro kiu individuo fieras pri sia deveno kaj aparteno, sed ne ekstreme kredas ke lia nacio estas la nura kaj la absolute plej valora (do li iom dubas pri la nacia [[ideologio]], en kiu li estras edukita). [[Ŝovinismo]] estas tiu nacia sento, en kiu la persono senkritike kredas je sia nacia ideologio kaj ne dubas pri ĝia absoluteco. En tia stato, la nacia sento endanĝerigas ĉiuspecajn aliulojn.

==Vidu ankaŭ==
* [[Gento (Sociologio)|Gento]]
* [[Etno]]
* [[Regno]]
* [[Nacia personigo]]
* [[Nacio-ŝtato]]
* [[Proleta nacio]]
* [[Ŝtato]]
* [[hejmo (regiono)|Hejmlando]]
* [[Lando]]
* [[Mikronacio]]
* [[Militoj de nacia liberigo]]
* [[Naciismo]]

== Referencoj ==
{{referencoj}}

{{projektoj|q=Nacio|ReVo=naci}}

{{Landoj}}

[[Kategorio:Filozofiaj konceptoj]]
[[Kategorio:Kulturo]]
[[Kategorio:Politiko]]
[[Kategorio:Homa scienco]]
[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Socio]]</text>
      <sha1>r648hf4hyzebdh1a7exr3gpek4m42z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bildo-Televido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101754</id>
    <revision>
      <id>9392931</id>
      <parentid>7236504</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="slvloe80ly73474ndwok7dyq45wsy7u" xml:space="preserve">'''Bildo-Televido''' estas ne aktiva [[vidblogo]], lanĉita en [[2006]] de [[Alekĉjo]], sed pro manko de tempo kaj akordo kun [[Farbskatol']], la projekto ne estis finita.

Post la malapero de [[Internacia Televido]], ekaperis 2 paralelaj projektoj por nova televido en esperanto. Stariĝis la retpaĝoj de Bildo-Televido kaj de Farbskatol'. Fine, neniu el ili funkcias plu.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://bildo.free.fr Retejo de la stacio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Esperanto-televido}}
{{ĝermo|esperanto|televido}}

[[Kategorio:Televido]]
[[Kategorio:Vidblogo]]</text>
      <sha1>slvloe80ly73474ndwok7dyq45wsy7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mpemba-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102567</id>
    <revision>
      <id>9392797</id>
      <parentid>8907953</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="q9mnv3osd5w5ivbi6o9m0ynp304zu9l" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Mpemba-efiko''' aŭ '''Mpemba-paradokso''' estas tiu observado, ke en specifaj cirkonstancoj, la pli varma [[akvo]] frostas pli rapide ol la malvarma.

La nomo devenas de la ''re-malkovranto'' de la efiko, la [[Tanzanio|tanzania]] lernejano ''Erasto B. Mpemba''. Lia klaso eksperimentis dum lerneja horo pri frostiĝo en [[1963]], kiam li spertis tiun interesaĵon. En [[1969]], Mpemba kaj D-ro Osborne kune publikigis la observojn.

Oni tiel klarigas la aferon:

* diferenca difino de la frostiĝo (ĉu jam la surfaca glaciiĝo signifas frostiĝon aŭ nur estiĝon de glacibloko?)
* [[vaporigado]], reduktiĝo de la glaciiĝanta [[maso]]
* [[konvekto]]
* insula efiko de la [[frostiĝo]]
* efiko de [[bolado]] liberiganta [[gaso]]jn
* [[trofrostiĝo]]

La efikon jam observis [[antikvo|antikvaj]] [[sciencisto]]j kiel [[Aristotelo]], [[Francis Bacon]] kaj [[René Descartes]].

== Bibliografio ==
* Ball, P. (2006) &quot;Does hot water freeze first?&quot;, ''Physics World'', '''19'''(4), Aprilo, 19-21

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Paradoksoj]]
[[Kategorio:Fiziko]]</text>
      <sha1>q9mnv3osd5w5ivbi6o9m0ynp304zu9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nigra pego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104449</id>
    <revision>
      <id>9393556</id>
      <parentid>9384731</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11966" sha1="n9nbogywdq0ew8sn60fqpipwsxy2m4d" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Nigra pego
|koloro = pink
|dosiero2 = BlackWoods.jpg
|dosiero=Dryocopus martius, Perersberg, Brasov, Romania 0 (cropped).jpg
| dosiero larĝo=300px
| dosiero2 larĝo=300px
|priskribo de dosiero=[[Dosiero:Spillkråka trummar - Dendrocopos martius..ogg|Spillkråka trummar - Dendrocopos martius..ogg]]
|priskribo de dosiero2 = Plenkreska vira birdo kun idaro.
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes''
|familio = [[Pegedoj]] ''Picidae''
|genro = ''[[Dryocopus]]''
|specio = '''''D. martius'''''
|statuso = LC
|dunomo = ''Dryocopus martius''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
|mapo de vivoteritorioj = Dryocopus martius distr.PNG
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}

La '''nigra pego''', ''Dryocopus martius'', estas granda birdo de la familio de [[pegedoj]] kaj genro de ''[[Dryocopus]]'' kaj la plej granda [[pego]] de [[Eŭropo]] kiu loĝas ankaŭ en norda [[Azio]], kie ĝi estas la dua plej granda post la ''Mulleripicus pulverulentus'', tie kaj en la tuta mondo, kaj la ununura membro de sia genro ''[[Dryocopus]]'' en sia teritorio.

== Aspekto ==
[[Dosiero:Schwarzspecht.jpg|eta|maldekstra|Masklo montranta sian karakteran aspekton]]
Ĝi grandas preskaŭ kiel [[frugilego]], tio estas 40-57 cm longa, kun enverguro de 64-73 cm kaj pezo de 250-340 g. Plej ofte la nordaj birdoj estas pli grandaj kaj pezaj.

Ĝi havas '''nigran plumaron''', kiel la aliaj membroj de la genro ''[[Dryocopus]]'', kies nigro povas montri de proksime brilajn kaj bluajn nuancojn supre kaj nebrilajn kaj brunecajn aŭ grizecajn sube, kaj la masklo havas '''ruĝan kaposupron''', dum la femalo havas nur ruĝan [[nuko]]n. Per tiu aspekto temas pri specio tute malkonfuzebla ene de Eŭropo inter pegoj, sed ĉiukaze konfuzebla de malproksime kun [[korniko]]. Ambaŭ seksoj havas flavecajn okulojn, helan bekon ŝajne blankecan de malproksime sed pli grizecan de proksime, pli malhelan ĉepinte, kaj grizecajn krurojn.

Kiel ĉe aliaj pegoj, tiu ĉi [[Palearktiso|palearktisa]] specio havas mallarĝan pintakran bekon, fortan voston por teni sin kontraŭ la arbotrunkoj, kaj zigodaktilajn piedojn, ku du fingroj antaŭen kaj du malantaŭen. La longa lango povas esti lanĉita kapti insektojn.

== Kutimoj ==
La flugado de la nigra pego estas forta kaj rekta, malofte onda, malkiel ĉe aliaj pegoj, kaj nur kiam ili alproksimiĝas al flugofino.
[[Dosiero:Dryocopus martius 02.jpg|eta|Spuroj de nigra pego sur arbotrunko]]
Ĝi vivas norde kaj en alt-montaroj, de [[pino]], [[fago]] aŭ alia falfolia specio, kiel [[abio]]j (sed tio dependas de la lando), kie bezonas ankaŭ maldensejojn. Ĝi nestas en arbotruo, kiun ĝi mem faras ĝis 50 cm longa kaj 10 ĝis 20 m super la grundo kaj kie la ino demetas 4 aŭ pliajn blankajn malgrandajn ovojn, kiujn ili kovas nur dum 12 tagoj. [[Elnestiĝo]] okazas post malpli ol unu monato kaj tiam la idaro disiĝas en du grupoj, zorgotaj de po unu generinto.
[[Dosiero:Dryocopus martius pinetorum MHNT.ZOO.2010.11.164.6.jpg|eta|ovoj de ''Dryocopus martius pinetorum'' - [[Muzeo de Tuluzo]]]]

Ĝia nestotruo povas esti reuzataj de diferencaj specioj (ĝis 50), kiel la [[Funebra strigo]], la [[Arbara marteso]] aŭ Pinmarteso, la [[Monedo]] ekzemple aŭ, pli surprize, eĉ la [[Orokula klangulo]], anaso de la nordo de [[Eŭropo]], [[vesperto]]j, [[sciuro]]j, [[arbarstrigo]]j, ktp.

Ĝi estas [[Birdomigrado|nemigranta]] birdo (eble nur plej nordaj birdoj povas subeflugi iome kiam veterkondiĉoj malbonegiĝas aŭ junuloj iom for por setliĝi) kaj for de la reprodukta epoko estas teritoria kaj soleca specio.

Temas pri bruema specio. Ĝia voĉo estas longa ''kli-jo'', dum flugo rapide ripetita ''kri-kri-kri'' aŭ ''kru-kru-kru''; tiuj du voĉoj estas facile aŭdeblaj eĉ de 1 km, escepte dum kovado kaj idomanĝigado. Krome ekzistas alia voĉo por teritoriaj konfliktoj aŭ luktado kaj alia pli milda por seksa pariĝado. Ĝi ne malofte eligas tamburan voĉon printempe. Ankaŭ la bekofrapado (ĝis 17 frapoj ĉiusekunde) utilas por [[socia rilato]] kaj teritoria markilo.

Tiuj pegoj manĝas ĉefe [[formiko]]jn (ĉirkaŭ 90 % de la dieto) kiel larvoj, ovoj, maturuloj, ktp., kaj malpli [[skarabo]]jn, [[papilio]]jn, [[araneo]]jn, etajn [[heliko]]jn, ktp., kaj malofte [[frukto]]jn aŭ [[bero]]jn. Por kapti tiujn insektojn ili boras aŭ levas la ŝelon de arboj per longaj sulkoj kaj foje kuniĝas kun aliaj [[pegoj]] en la sama formikejo; kiam neĝas ili povas trabori [[neĝo]]n ĝis 1 m por alveni ĝis formikoj.

Ili povas vivi almenaŭ 12 jaroj. Eventualaj predantoj estas [[rabobirdo]]j aŭ [[marteso]]j. En Eŭropo oni supozas ke loĝas el 740.000 al 1,4 milionoj de reproduktantaj paroj.&lt;ref&gt; Factsheet birdlife europe &lt;/ref&gt;

== Subspecioj kaj disvastiĝo ==
La Nigra pego havas 3 subspeciojn:
* ''Dryocopus martius martius'', kiu disvastiĝas en la zono palearktisa, de [[Francio]] kaj [[Skandinavio]] al nordo de [[Japanio]].
* ''Dryocopus martius pinetorum'', kiu ĉeestas de la sudo kaj centro de Eŭropo al nordo de [[Irano]].
* ''Dryocopus martius khamensis'', pli malgranda, loĝas okcidente de [[Ĉinio]] ĉe [[Tibeto]].

Lastatempe oni konsideras la subspecion ''pinetorum'' de suda Eŭropo kiel sinonimo de ''martius'', kiu estus la subspecio kiu ĉeestas preskaŭ en la tuta speciteritorio.

Entute oni povas konsideri, ke la specio loĝas en preskaŭ la tuta [[Eŭropo]], escepte en [[Britio]], [[Irlando]], [[Islando]] kaj interna [[Norvegio]] (ja en suda kaj ĉemara), en [[Iberio]] (sed ja en norda [[Hispanio]] kaj en [[Italio]] (nur en [[Alpoj]] kaj malofte en [[Apeninoj]]), tamen ja loĝas en la tuta [[Balkanio]]. Kvankam dum jardekoj oni registris tiun specion nur en la plej nordaj montaroj de Hispanio, nome Pireneoj kaj Kantabra Montaro, en 2020 oni publikigis detalan studon kiu montris la ĉeeston kaj tre verŝajnan reproduktadon en montara areo de la [[Provinco Castellón]] en orienta Hispanio, nome [[Valencilando]].&lt;ref&gt;Javier Barona, Josep Puentes kaj José Manuel Gracia, &quot;La inesperada presencia de pito negro en el interior de Castellón&quot;, ''Quercus'', 417, Novembro 2020, pp. 12-19.&lt;/ref&gt;

En [[Rusio]] la zono ion mallarĝiĝas kaj la specio, krom en alta montaro de [[Kaŭkazo]] kaj norda ĉemara [[Irano]], aperas nek en plej suda Rusio nek en plej norda kaj iras tra [[Uraloj]] al suda [[Siberio]], norda [[Kazaĥio]] kaj norda [[Mongolio]] kaj [[Manĉurio]], kaj ĝis la [[Pacifiko]] ĉe [[Kamĉatko]], nordokcidenta [[Ĉinio]], plej norda [[Japanio]] kaj norda [[Koreio]]. Tiu teritorio pliiĝas ĉefe al atlantikaj regionoj dum la dua duono de la [[20-a jarcento]].

== Kulturaj aspektoj ==
Kiel indikas la specifa nomo ''martius'', la Nigra pego estis asocia kun [[Marso (dio)|Marso]], la [[Romio|romia]] [[dio]] de [[milito]]. Pego, eble nigra pego, rilatas kun la legendo de la fondo de [[Romo]], kunlaborante kun la [[kapitola lupino]] en la nutrado de [[Romulo kaj Remo]]. En antikva Grekio la voĉo de pegoj utilis kiel [[orakolo]]. Probable estis birdo de malbona aŭguro, kiel montras teksto de [[Horacio]]: &quot;eque nec laevus vetat ire picus” (neniu maldekstra pego malfaciligu onian vojaĝon). &lt;ref&gt; Blume S. 100 &lt;/ref&gt; En kelkaj germanaj triboj estis la birdo asociada a [[Toro (mitologio)|Toro]], fulmotondra dio. Inter kelkaj povoj de [[Siberio]] estas konsiderata saniga ĝia sango kaj la [[ajnuoj]] de [[Hokajdo]] veneras ĝin kiel dion.

La scienca nomo de la genro, ''Dryocopus'', devenas de la [[genitivo]] de la [[greka]] [[substantivo]] ''δρνς'' (''fago'') kaj de la verbo ''κόπος'' (''frapi''), kio eblus traduki kiel: ''&quot;kiu frapas surfage&quot;''. &lt;ref&gt; Wember (2005) S. 113 &lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Elborz-montara arbarstepo]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
{{Portalo Birdoj}}
* {{fr}} Michel Cuisin : « Essai d'une monographie du Pic noir ''Dryocopus martius'' », ''Alauda'', 1967-1968.
* {{fr}} R. Peterson, G. Mountfort, H. Hollom / [[Paul Géroudet|P. Géroudet]] : Guide des oiseaux de France et d'Europe. Éditions Delachaŭ et Niestlé. ISBN 2-603-01446-3
* {{fr}} « Les aventures d'Arsène Lepic » dans ''[http://www.lahulotte.fr/ La Hulotte]'', n°82, 2002. ISSN 0337-2154
* {{en}} Hans Winkler, David Christie, David Nurney : Woodpeckers. Pica Press, 1995. ISBN 1-873403-25-9
* Josep del Hoyo ''et al.'': ''Handbook of the Birds of the World'', Band 7 (''Jacamars to Woodpeckers''). Lynx Edicions, 2002, ISBN 84-87334-37-7 (HBW)
* Gilberto Pasinelli: ''Population biology of European woodpecker species: a review.'' In: Ann. Zool. Fennici 43: S. 96–111; ISSN0003WEITER455XNSSI. [http://www.sekj.org/PDF/anz43-free/anz43-096.pdf Der Aufsatz als pdf (en)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080828194303/http://www.sekj.org/PDF/anz43-free/anz43-096.pdf |date=2008-08-28 }}
* Gerard Gorman: ''Woodpeckers of Europe. A Study to European Picidae.'' Bruce Coleman, Chalfont 2004. S. 81–94; S. 44; 37;. ISBN 1-872842-05-4
* {{de}}
* Hans-Günther Bauer/Peter Berthold: ''Die Brutvögel Mitteleuropas. Bestand und Gefährdung.'' 2., durchgesehene Auflage; AULA – Wiesbaden 1997. S. 287–288 ISBN 3-89104-613-8
* Mark Beaman und Steve Madge: ''Handbuch der Vogelbestimmung – Europa und Westpaläarktis''. Eugen Ulmer Verlag 1998, S. 533; ISBN
3-8001-3471-3
* Hans-Heiner Bergmann und Hans-Wolfgang Helb: ''Die Stimmen der Vögel Europas''. BLV München 1982 S. 222;ISBN 3-405-12277-5
* Dieter Blume: ''Schwarzspecht, Grauspecht und Grünspecht.'' Neue Brehm-Bücherei 300. Westarp Wissenschaften Magdeburg 1996. S. 17–50. ISBN 3-89432-497-X
* Michael Dvorak ''et al.'' (Hrsg.): ''Atlas der Brutvögel Österreichs''. Umweltbundesamt 1993 S. 260 f. ISBN 3-85457-121-6
* [http://www.birdlife.org/datazone/species/BirdsInEuropeII/BiE2004Sp708.pdf Factsheet Birdlife europe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929213322/http://www.birdlife.org/datazone/species/BirdsInEuropeII/BiE2004Sp708.pdf |date=2007-09-29 }}
* [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=708&amp;m=0 Factsheet Birdlife international 2007] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929210437/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&amp;sid=708&amp;m=0 |date=2007-09-29 }}
* Urs N. Glutz von Blotzheim (Hrsg.): ''[[Handbuch der Vögel Mitteleuropas]]''. Bearbeitet u.&amp;nbsp;a. von Kurt M. Bauer und Urs N. Glutz von Blotzheim. Aula-Verlag, Wiesbaden. ''Band 9. [[Taubenvögel|Columbiformes]] – [[Spechtvögel|Piciformes]]''. 2., durchgesehene Auflage 1994 ISBN 3-89104-562-X S. 917–942 (HBV)
* [http://www.deutschewildtierstiftung.de/_downloads/projekte/DerSchwarzspecht.pdf?PHPSESSID=b03709f9dcef4287e79441824ba53191 Volker Günther: ''Der Schwarzspecht''. Erarbeitung des aktuellen Wissensstandes zum Schwarzspecht Dryocopus martius – auf der Grundlage eines umfassenden Literaturstudiums, unter besonderer Berücksichtigung der Eignung des Schwarzspechtes als “Bioindikator” zur Beurteilung der Naturnähe eines Waldes.]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Jochen Hölzinger und Ulrich Mahler: ''Die Vögel Baden-Württembergs. Nicht-Singvögel 3''. Ulmer, Stuttgart 2001. ISBN 3-8001-3908-1. S. 420–447
* Peter Südbeck ''et al.'': ''Methodenstandards zur Erfassung der Brutvögel Deutschlands''. Radolfzell 2005 ISBN 3-00-015261-X
* Viktor Wember: ''Die Namen der Vögel Europas''. Bedeutung der deutschen und wissenschaftlichen Namen. AULA-Verlag Wiebelsheim 2005. ISBN 3-89104-678-2

== Referencoj ==
* {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47406|title=Dryocopus martius|downloaded=11a Majo 2006}} Ne minacata
{{Commons|Dryocopus martius}}

[[Kategorio:Pegedoj]]
[[Kategorio:Palearktisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdoj de Azio]]
[[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>n9nbogywdq0ew8sn60fqpipwsxy2m4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Misisogo (Ontario)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106204</id>
    <revision>
      <id>9393079</id>
      <parentid>8914247</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9393079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="l2syicziqlh494qiu4fdz5t42wieqtn" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|regiono-ISO=CA
|situo sur mapo =Kanado Toronto
|zomo=10
}}
[[Dosiero:Location of Mississauga.PNG|dekstra|230px]]
'''Misisogo''' ([[angla lingvo|angle]]: Mississauga) estas [[urbo]] en suda [[Ontario]] ([[Kanado]]).

En 2008 Misisogo havis 704 246 loĝantojn.

En Misisogo naskiĝis [[Leila Josefowicz]] kaj mortis [[Oscar Peterson]].

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Misisogo
 | Nordokcidente = 
 | Norde = [[Halton Hills, Ontario|Halton Hills]]&lt;br /&gt;[[Bramptono, Ontario|Bramptono]]|
 | Nordoriente = 
 | Oriente = [[Toronto (Ontario)|Toronto]]
 | Sudoriente = 
 | Sude = [[Lago Ontario]]
 | Sudokcidente = 
 | Okcidente = [[Milton, Ontario|Milton]]&lt;br /&gt;[[Oakville, Ontario|Oakville]]
}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]

{{Ĝermo|Kanado}}</text>
      <sha1>l2syicziqlh494qiu4fdz5t42wieqtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hamiltono (Ontario)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106209</id>
    <revision>
      <id>9393015</id>
      <parentid>9204937</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2630" sha1="gg4fztrmb9mr6r3gzqjoudkd0lp43qf" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Hamilton (apartigilo)}}
{{Informkesto urbo
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300px
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
[[Dosiero:Canada Southern Ontario location map 2.png|eta|Situo de Hamiltono en Ontario]]
'''Hamiltono''' ({{lang-en|Hamilton}}) estas havena [[urbo]] en suda [[Ontario]] ([[Kanado]]), sur la suda bordo de la plej okcidenta parto de [[Lago Ontario]]. La urbo havas 569 353 loĝantojn, kaj ĝia censa populacia areo, kiu enhavas [[Burlington (Ontario)|Burlington]] kaj [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]], havas 785 184 loĝantojn. La urbo estas proksimume 45 km sudokcidente de la provinca ĉefurbo [[Toronto]] en la regiono [[Grandaj Toronto kaj Hamiltono]].

Okcidente de la urbo-centro troviĝas la [[universitato McMaster]]. Ankaŭ estas la [[universitato Redeemer]] ([[d:Q7305718]]).

Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]].

== Ĝemelaj urboj ==
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|25ra]] Shawinigan ([[Kebekio]]) - 1958
* [[Dosiero:Flago-de-Barato.svg|25ra]] [[Mangalore]] ([[Barato]]) - 1968
* [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Fukujama]] ([[Japanio]]) - 1976
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] [[Racalmuto]] ([[Sicilio]], [[Italio]]) - 1986
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Maanŝan]] ([[Anhujo]], [[Ĉinio]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Flint]] ([[Miĉigano]], [[Usono]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Sarasota]] ([[Florido]], [[Usono]]) - 1991
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] Valle Peligna (komunumoj [[Pettorano sul Gizio]], [[Pratola Peligna]], [[Villetta Barrea]], [[Pacentro]], [[Castiglione a Casauria]], [[Gagliano Aterno]] en [[Abruco]], [[Italio]]) - 1990
* [[Dosiero:Flago-de-Meksiko.svg|25ra]] [[Monterejo]] ([[Meksiko]]) - 1993

{{Projektoj}}
{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Hamiltono
 | Nordokcidente = 
 | Norde = [[Toronto (Ontario)|Toronto]]&lt;br /&gt;[[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]&lt;br /&gt;[[Oakville (Ontario)|Oakville]]&lt;br /&gt;[[Burlington (Ontario)|Burlington]]
 | Nordoriente = 
 | Oriente = [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]]&lt;br /&gt;[[Sankta Katarino (Ontario)|Sankta Katarino]]&lt;br /&gt;[[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]]
 | Sudoriente = 
 | Sude = [[Brantford (Ontario)|Brantford]]&lt;br /&gt;[[Woodstock (Ontario)|Woodstock]]
 | Sudokcidente = 
 | Okcidente = [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]]&lt;br /&gt;[[Kiĉenero (Ontario)|Kiĉenero]]&lt;br /&gt;[[Cambridge (Ontario)|Cambridge]]
}}

{{Navigilo Ontario}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>gg4fztrmb9mr6r3gzqjoudkd0lp43qf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393017</id>
      <parentid>9393015</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2654" sha1="cv2vrzq18vmhm9foi1jz2u6yl2ao8e5" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Hamilton (apartigilo)}}
{{Informkesto urbo
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300px
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
[[Dosiero:Canada Southern Ontario location map 2.png|eta|Situo de Hamiltono en Ontario]]
'''Hamiltono''' ({{lang-en|Hamilton}}) estas havena [[urbo]] en suda [[Ontario]] ([[Kanado]]), sur la suda bordo de la plej okcidenta parto de [[Lago Ontario]]. La urbo en 2021 havis 569 353 loĝantojn, kaj ĝia censa populacia areo, kiu enhavas [[Burlington (Ontario)|Burlington]] kaj [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]] ([[d:Q424901]]), havis 785 184 loĝantojn. La urbo estas proksimume 45 km sudokcidente de la provinca ĉefurbo [[Toronto]] en la regiono [[Grandaj Toronto kaj Hamiltono]].

Okcidente de la urbo-centro troviĝas la [[universitato McMaster]]. Ankaŭ estas la [[universitato Redeemer]] ([[d:Q7305718]]).

Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]].

== Ĝemelaj urboj ==
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|25ra]] Shawinigan ([[Kebekio]]) - 1958
* [[Dosiero:Flago-de-Barato.svg|25ra]] [[Mangalore]] ([[Barato]]) - 1968
* [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Fukujama]] ([[Japanio]]) - 1976
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] [[Racalmuto]] ([[Sicilio]], [[Italio]]) - 1986
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Maanŝan]] ([[Anhujo]], [[Ĉinio]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Flint]] ([[Miĉigano]], [[Usono]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Sarasota]] ([[Florido]], [[Usono]]) - 1991
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] Valle Peligna (komunumoj [[Pettorano sul Gizio]], [[Pratola Peligna]], [[Villetta Barrea]], [[Pacentro]], [[Castiglione a Casauria]], [[Gagliano Aterno]] en [[Abruco]], [[Italio]]) - 1990
* [[Dosiero:Flago-de-Meksiko.svg|25ra]] [[Monterejo]] ([[Meksiko]]) - 1993

{{Projektoj}}
{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Hamiltono
 | Nordokcidente = 
 | Norde = [[Toronto (Ontario)|Toronto]]&lt;br /&gt;[[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]&lt;br /&gt;[[Oakville (Ontario)|Oakville]]&lt;br /&gt;[[Burlington (Ontario)|Burlington]]
 | Nordoriente = 
 | Oriente = [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]]&lt;br /&gt;[[Sankta Katarino (Ontario)|Sankta Katarino]]&lt;br /&gt;[[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]]
 | Sudoriente = 
 | Sude = [[Brantford (Ontario)|Brantford]]&lt;br /&gt;[[Woodstock (Ontario)|Woodstock]]
 | Sudokcidente = 
 | Okcidente = [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]]&lt;br /&gt;[[Kiĉenero (Ontario)|Kiĉenero]]&lt;br /&gt;[[Cambridge (Ontario)|Cambridge]]
}}

{{Navigilo Ontario}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>cv2vrzq18vmhm9foi1jz2u6yl2ao8e5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393018</id>
      <parentid>9393017</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2698" sha1="mwhh8gdkbomre0hmx5jg5cl8ae54xt3" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Hamilton (apartigilo)}}
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300px
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
[[Dosiero:Canada Southern Ontario location map 2.png|eta|Situo de Hamiltono en Ontario]]
'''Hamiltono''' ({{lang-en|Hamilton}}) estas havena [[urbo]] en suda [[Ontario]] ([[Kanado]]), sur la suda bordo de la plej okcidenta parto de [[Lago Ontario]]. La urbo en 2021 havis 569 353 loĝantojn, kaj ĝia censa populacia areo, kiu enhavas [[Burlington (Ontario)|Burlington]] kaj [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]] ([[d:Q424901]]), havis 785 184 loĝantojn. La urbo estas proksimume 45 km sudokcidente de la provinca ĉefurbo [[Toronto]] en la regiono [[Grandaj Toronto kaj Hamiltono]].

Okcidente de la urbo-centro troviĝas la [[universitato McMaster]]. Ankaŭ estas la [[universitato Redeemer]] ([[d:Q7305718]]).

Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]].

== Ĝemelaj urboj ==
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|25ra]] Shawinigan ([[Kebekio]]) - 1958
* [[Dosiero:Flago-de-Barato.svg|25ra]] [[Mangalore]] ([[Barato]]) - 1968
* [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Fukujama]] ([[Japanio]]) - 1976
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] [[Racalmuto]] ([[Sicilio]], [[Italio]]) - 1986
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Maanŝan]] ([[Anhujo]], [[Ĉinio]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Flint]] ([[Miĉigano]], [[Usono]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Sarasota]] ([[Florido]], [[Usono]]) - 1991
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] Valle Peligna (komunumoj [[Pettorano sul Gizio]], [[Pratola Peligna]], [[Villetta Barrea]], [[Pacentro]], [[Castiglione a Casauria]], [[Gagliano Aterno]] en [[Abruco]], [[Italio]]) - 1990
* [[Dosiero:Flago-de-Meksiko.svg|25ra]] [[Monterejo]] ([[Meksiko]]) - 1993

{{Projektoj}}
{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Hamiltono
 | Nordokcidente = 
 | Norde = [[Toronto (Ontario)|Toronto]]&lt;br /&gt;[[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]&lt;br /&gt;[[Oakville (Ontario)|Oakville]]&lt;br /&gt;[[Burlington (Ontario)|Burlington]]
 | Nordoriente = 
 | Oriente = [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]]&lt;br /&gt;[[Sankta Katarino (Ontario)|Sankta Katarino]]&lt;br /&gt;[[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]]
 | Sudoriente = 
 | Sude = [[Brantford (Ontario)|Brantford]]&lt;br /&gt;[[Woodstock (Ontario)|Woodstock]]
 | Sudokcidente = 
 | Okcidente = [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]]&lt;br /&gt;[[Kiĉenero (Ontario)|Kiĉenero]]&lt;br /&gt;[[Cambridge (Ontario)|Cambridge]]
}}

{{Navigilo Ontario}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>mwhh8gdkbomre0hmx5jg5cl8ae54xt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393083</id>
      <parentid>9393018</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9393083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2753" sha1="e6m71wj87xgiq0ghuxgy8f83bzafqg2" xml:space="preserve">{{Apartigila paĝo|Hamilton (apartigilo)}}
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300px
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
[[Dosiero:Canada Southern Ontario location map 2.png|eta|Situo de Hamiltono en Ontario]]
'''Hamiltono''' ({{lang-en|Hamilton}}) estas havena [[urbo]] en suda [[Ontario]] ([[Kanado]]), sur la suda bordo de la plej okcidenta parto de [[Lago Ontario]]. La urbo en 2021 havis 569 353 loĝantojn, kaj ĝia censa populacia areo, kiu enhavas [[Burlington (Ontario)|Burlington]] kaj [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]] ([[d:Q424901]]), havis 785 184 loĝantojn. La urbo estas proksimume 45 km sudokcidente de la provinca ĉefurbo [[Toronto]] en la regiono [[Grandaj Toronto kaj Hamiltono]].

Okcidente de la urbo-centro troviĝas la [[universitato McMaster]]. Ankaŭ estas la [[universitato Redeemer]] ([[d:Q7305718]]).

Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]].

== Ĝemelaj urboj ==
* [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|25ra]] Shawinigan ([[Kebekio]]) - 1958
* [[Dosiero:Flago-de-Barato.svg|25ra]] [[Mangalore]] ([[Barato]]) - 1968
* [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Fukujama]] ([[Japanio]]) - 1976
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] [[Racalmuto]] ([[Sicilio]], [[Italio]]) - 1986
* [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Maanŝan]] ([[Anhujo]], [[Ĉinio]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Flint]] ([[Miĉigano]], [[Usono]]) - 1987
* [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Sarasota]] ([[Florido]], [[Usono]]) - 1991
* [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra]] Valle Peligna (komunumoj [[Pettorano sul Gizio]], [[Pratola Peligna]], [[Villetta Barrea]], [[Pacentro]], [[Castiglione a Casauria]], [[Gagliano Aterno]] en [[Abruco]], [[Italio]]) - 1990
* [[Dosiero:Flago-de-Meksiko.svg|25ra]] [[Monterejo]] ([[Meksiko]]) - 1993

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Projektoj}}
{{Geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Hamiltono
 | Nordokcidente = 
 | Norde = [[Toronto (Ontario)|Toronto]]&lt;br /&gt;[[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]&lt;br /&gt;[[Oakville (Ontario)|Oakville]]&lt;br /&gt;[[Burlington (Ontario)|Burlington]]
 | Nordoriente = 
 | Oriente = [[Grimsby (Ontario)|Grimsby]]&lt;br /&gt;[[Sankta Katarino (Ontario)|Sankta Katarino]]&lt;br /&gt;[[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]]
 | Sudoriente = 
 | Sude = [[Brantford (Ontario)|Brantford]]&lt;br /&gt;[[Woodstock (Ontario)|Woodstock]]
 | Sudokcidente = 
 | Okcidente = [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]]&lt;br /&gt;[[Kiĉenero (Ontario)|Kiĉenero]]&lt;br /&gt;[[Cambridge (Ontario)|Cambridge]]
}}

{{Navigilo Ontario}}
{{Ĝermo|geografio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>e6m71wj87xgiq0ghuxgy8f83bzafqg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de prezidantoj de Italio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107099</id>
    <revision>
      <id>9393167</id>
      <parentid>8328319</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>111818</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ images</comment>
      <origin>9393167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2907" sha1="c4v9xoomgag387kqxja0qqtpbfm19v5" xml:space="preserve">De [[1946]] ĝis [[nun en 2006]] [[Italio]] havis dek unu prezidantojn, se inkludi la &quot;provizoran ŝtatestron&quot; [[Enrico De Nicola]], elektitan de la Konstitua Asembleo, kiu konsideris la titolon de prezidento neadekvata al lia ofico.

La itala [[konstitucio]] ne konas la oficon de vicprezidento. Anstataŭulo de la prezidento estas la prezidanto de la itala [[senato]].

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=2 cellspacing=2
|- bgcolor=#cccccc
! N. !! Nomo !! !! Voĉdonadoj !! De !! Al !! Partio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 1
|| [[Enrico De Nicola]]
|| [[Dosiero:Enrico De Nicola (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[1-a de julio]] [[1946]] || [[12-a de majo]] [[1948]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 2
|| [[Luigi Einaudi]]
|| [[Dosiero:Luigi Einaudi.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[12-a de majo]] [[1948]] || [[11-a de majo]] [[1955]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 3
|| [[Giovanni Gronchi]]
|| [[Dosiero:Giovanni Gronchi hq (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[11-a de majo]] [[1955]] || [[11-a de majo]] [[1962]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 4
|| [[Antonio Segni]]
|| [[Dosiero:Antonio Segni Official 1962.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 9 || [[11-a de majo]] [[1962]] || [[6-a de decembro]] [[1964]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 5
|| [[Giuseppe Saragat]]
|| [[Dosiero:Giuseppe Saragat.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 21 || [[29-a de decembro]] [[1964]] || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || Socialdemokratia Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 6
|| [[Giovanni Leone]]
|| [[Dosiero:Presidente Leone.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 23 || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || [[15-a de junio]] [[1978]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 7
|| [[Sandro Pertini|Alessandro Pertini]]
|| [[Dosiero:Pertini ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[9-a de julio]] [[1978]] || [[29-a de junio]] [[1985]] || Sociisma Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 8
|| [[Francesco Cossiga]]
|| [[Dosiero:Cossiga Francesco.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[3-a de julio]] [[1985]] || [[28-a de aprilo]] [[1992]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 9
|| [[Oscar Luigi Scalfaro]]
|| [[Dosiero:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[28-a de majo]] [[1992]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[1999]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 10
|| [[Carlo Azeglio Ciampi]]
|| [[Dosiero:Ciampi ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[18-a de majo]] [[1999]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[2006]] || Eksterpartia
|- bgcolor=#DDEEFF
! 11
|| [[Giorgio Napolitano]]
|| [[Dosiero:Presidente Napolitano.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4&lt;br /&gt;6 || [[15-a de majo]] [[2006]]&lt;br /&gt;[[22-a de aprilo]] [[2013]] (Li estis reelektita) || [[22-a de aprilo]]&lt;br /&gt;''nun'' || Demokratoj Maldekstraj (ĝis 2006)&lt;br /&gt;Maldekstra Eksterpartia
|}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Italio|!]]
[[Kategorio:Listoj de prezidantoj laŭ landoj|Italio]]</text>
      <sha1>c4v9xoomgag387kqxja0qqtpbfm19v5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393172</id>
      <parentid>9393167</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>111818</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9393172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3214" sha1="tjktbxmoixvh6rhosh7851b6hzi0pcv" xml:space="preserve">De [[1946]] ĝis [[nun en 2006]] [[Italio]] havis dek unu prezidantojn, se inkludi la &quot;provizoran ŝtatestron&quot; [[Enrico De Nicola]], elektitan de la Konstitua Asembleo, kiu konsideris la titolon de prezidento neadekvata al lia ofico.

La itala [[konstitucio]] ne konas la oficon de vicprezidento. Anstataŭulo de la prezidento estas la prezidanto de la itala [[senato]].

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=2 cellspacing=2
|- bgcolor=#cccccc
! N. !! Nomo !! !! Voĉdonadoj !! De !! Al !! Partio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 1
|| [[Enrico De Nicola]]
|| [[Dosiero:Enrico De Nicola (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[1-a de julio]] [[1946]] || [[12-a de majo]] [[1948]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 2
|| [[Luigi Einaudi]]
|| [[Dosiero:Luigi Einaudi.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[12-a de majo]] [[1948]] || [[11-a de majo]] [[1955]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 3
|| [[Giovanni Gronchi]]
|| [[Dosiero:Giovanni Gronchi hq (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[11-a de majo]] [[1955]] || [[11-a de majo]] [[1962]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 4
|| [[Antonio Segni]]
|| [[Dosiero:Antonio Segni Official 1962.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 9 || [[11-a de majo]] [[1962]] || [[6-a de decembro]] [[1964]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 5
|| [[Giuseppe Saragat]]
|| [[Dosiero:Giuseppe Saragat.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 21 || [[29-a de decembro]] [[1964]] || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || Socialdemokratia Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 6
|| [[Giovanni Leone]]
|| [[Dosiero:Presidente Leone.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 23 || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || [[15-a de junio]] [[1978]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 7
|| [[Sandro Pertini|Alessandro Pertini]]
|| [[Dosiero:Pertini ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[9-a de julio]] [[1978]] || [[29-a de junio]] [[1985]] || Sociisma Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 8
|| [[Francesco Cossiga]]
|| [[Dosiero:Cossiga Francesco.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[3-a de julio]] [[1985]] || [[28-a de aprilo]] [[1992]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 9
|| [[Oscar Luigi Scalfaro]]
|| [[Dosiero:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[28-a de majo]] [[1992]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[1999]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 10
|| [[Carlo Azeglio Ciampi]]
|| [[Dosiero:Ciampi ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[18-a de majo]] [[1999]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[2006]] || Eksterpartia
|- bgcolor=#DDEEFF
! 11
|| [[Giorgio Napolitano]]
|| [[Dosiero:Presidente Napolitano.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4&lt;br /&gt;6 || [[15-a de majo]] [[2006]]&lt;br /&gt;[[22-a de aprilo]] [[2013]] (Li estis reelektita) || [[22-a de aprilo]] [[2013]]&lt;br /&gt;[[14-a de januaro]] [[2015]] || Demokratoj Maldekstraj (ĝis 2006)&lt;br /&gt;Maldekstra Eksterpartia
|- bgcolor=#DDEEFF
! 12
|| [[Sergio Mattarella]]
|| [[Dosiero:Sergio Mattarella Official (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;|  || [[31-a de januaro]] [[2015]]&lt;br /&gt;[[3-a de februaro]] [[2022]] (Li estis reelektita) || [[3-a de februaro]] [[2022]]&amp;nbsp;''nun'' || Eksterpartia
|}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Italio|!]]
[[Kategorio:Listoj de prezidantoj laŭ landoj|Italio]]</text>
      <sha1>tjktbxmoixvh6rhosh7851b6hzi0pcv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393173</id>
      <parentid>9393172</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>111818</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9393173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="6qln5sbel28uhe40ewjgkugn1vn0ogl" xml:space="preserve">De [[1946]] ĝis [[nun en 2006]] [[Italio]] havis dek unu prezidantojn, se inkludi la &quot;provizoran ŝtatestron&quot; [[Enrico De Nicola]], elektitan de la Konstitua Asembleo, kiu konsideris la titolon de prezidento neadekvata al lia ofico.

La itala [[konstitucio]] ne konas la oficon de vicprezidento. Anstataŭulo de la prezidento estas la prezidanto de la itala [[senato]].

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=2 cellspacing=2
|- bgcolor=#cccccc
! N. !! Nomo !! !! Voĉdonadoj !! De !! Al !! Partio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 1
|| [[Enrico De Nicola]]
|| [[Dosiero:Enrico De Nicola (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[1-a de julio]] [[1946]] || [[12-a de majo]] [[1948]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 2
|| [[Luigi Einaudi]]
|| [[Dosiero:Luigi Einaudi.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[12-a de majo]] [[1948]] || [[11-a de majo]] [[1955]] || Liberala Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 3
|| [[Giovanni Gronchi]]
|| [[Dosiero:Giovanni Gronchi hq (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4 || [[11-a de majo]] [[1955]] || [[11-a de majo]] [[1962]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 4
|| [[Antonio Segni]]
|| [[Dosiero:Antonio Segni Official 1962.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 9 || [[11-a de majo]] [[1962]] || [[6-a de decembro]] [[1964]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 5
|| [[Giuseppe Saragat]]
|| [[Dosiero:Giuseppe Saragat.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 21 || [[29-a de decembro]] [[1964]] || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || Socialdemokratia Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 6
|| [[Giovanni Leone]]
|| [[Dosiero:Presidente Leone.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 23 || [[29-a de decembro]]&amp;nbsp;[[1971]] || [[15-a de junio]] [[1978]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 7
|| [[Sandro Pertini|Alessandro Pertini]]
|| [[Dosiero:Pertini ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[9-a de julio]] [[1978]] || [[29-a de junio]] [[1985]] || Sociisma Partio Itala
|- bgcolor=#DDEEFF
! 8
|| [[Francesco Cossiga]]
|| [[Dosiero:Cossiga Francesco.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[3-a de julio]] [[1985]] || [[28-a de aprilo]] [[1992]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 9
|| [[Oscar Luigi Scalfaro]]
|| [[Dosiero:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 16 || [[28-a de majo]] [[1992]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[1999]] || Kristana Demokratio
|- bgcolor=#DDEEFF
! 10
|| [[Carlo Azeglio Ciampi]]
|| [[Dosiero:Ciampi ritratto.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 1 || [[18-a de majo]] [[1999]] || [[15-a de majo]]&amp;nbsp;[[2006]] || Eksterpartia
|- bgcolor=#DDEEFF
! 11
|| [[Giorgio Napolitano]]
|| [[Dosiero:Presidente Napolitano.jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;| 4&lt;br /&gt;6 || [[15-a de majo]] [[2006]]&lt;br /&gt;[[22-a de aprilo]] [[2013]] (Li estis reelektita) || [[22-a de aprilo]] [[2013]]&lt;br /&gt;[[14-a de januaro]] [[2015]] || Demokratoj Maldekstraj (ĝis 2006)&lt;br /&gt;Maldekstra Eksterpartia
|- bgcolor=#DDEEFF
! 12
|| [[Sergio Mattarella]]
|| [[Dosiero:Sergio Mattarella Official (cropped).jpg|50px]]
|align=&quot;center&quot;|  || [[31-a de januaro]] [[2015]]&lt;br /&gt;[[3-a de februaro]] [[2022]] (Li estis reelektita) || [[3-a de februaro]] [[2022]]&lt;br/&gt;''nun'' || Eksterpartia
|}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Italio|!]]
[[Kategorio:Listoj de prezidantoj laŭ landoj|Italio]]</text>
      <sha1>6qln5sbel28uhe40ewjgkugn1vn0ogl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oakville (Ontario)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107532</id>
    <revision>
      <id>9393086</id>
      <parentid>8292182</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9393086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="fhtkiwrlojwttfeaew4dlkjmla1ryey" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|nomo=Oakville
|devizo = Avancez ([[franca lingvo|france]] = Antaŭen iru)''
|bildo=Oakville, Ontario Location.png
|bildo-priskribo=Pozicio de Oakville en Ontario
|estro = Ann Mulvale
|latitudo=43/26/59.42/N
|longitudo=79/42/23.97/W
|regiono-ISO=CA-ON
|areo = 138,51 km²
|alto = 173 m super marnivelo
|loĝantaro= 182520
|jaro=2011
|urbiĝo = 1827
|horzono = [[GMT]] -5h (somere -4h)
|tel = 905
}}
'''Oakville''' estas [[urbo]] ĉe [[Ontaria Lago]] en sud-centra [[Ontario]] ([[Kanado]]) sudokcidente de [[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]. En 2011 la urbo havis 182 520 loĝantojn.

== Rilatoj al Esperanto ==
Inter la jaroj 1948 kaj 1962 en Oakville situis la esperantlingva eldonejo [[Esperanto Press]] de la devenaj germanoj [[Rüdiger Eichholz]] kaj [[Vilma Sindona Eichholz]], en kiu kunlaboris ankaŭ la laŭdevena samlandano [[Edmund (Kajmo) Brent]]. Nun en la urbo interalie vivas la origine hungara eksa TEJO-aktivulo [[Csaba Lendvay]].

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

[[dosiero:Oakville-Ontario-Downtown.JPG|eta|maldekstre|en la urbocentro]]
[[dosiero:Oakville centre.jpg|eta|maldekstre|la placo ''Oakville Plaza'']]
{{projektoj|n=Kategorio:Oakville (Ontario)}}
{{-}}
{{geografia ĉirkaŭaĵo
 | Centro = Oakville
 | Nordokcidente =
 | Norde = [[Milton (Ontario)|Milton]]
 | Nordoriente =
 | Oriente = [[Misisogo (Ontario)|Misisogo]]
 | Sudoriente =
 | Sude = [[Lago Ontario]]
 | Sudokcidente =
 | Okcidente = [[Burlington (Ontario)|Burlington]]
}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>fhtkiwrlojwttfeaew4dlkjmla1ryey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borata acido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107753</id>
    <revision>
      <id>9393002</id>
      <parentid>9227261</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23171" sha1="asiwbugv34joqc0ds8pqfsmdvfg3j3g" xml:space="preserve">{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot; align=&quot;right&quot; width=10%
|-style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;big&gt;&lt;/big&gt;'''Borata acido'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Boric-acid-2D.png|100px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Boric-acid-3D-vdW.png|100px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;center&gt;[[Dosiero:Sassolite.jpg|100px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|Sasolito:Mineralo enhavanta Boratan acidon
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |Alternativa(j) nomo(j)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
* Trihidroksoboro &lt;br /&gt;
* Ortoborata acido &lt;br /&gt;
* Sasolito&lt;br /&gt;
* Optibor® &lt;br /&gt;
* Borofax®
|-
||[[Kemia formulo]]||'''|'''H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;BO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;'''
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/7628 7628]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.7346.html 7346]
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10043-35-3 10043-35-3]
|- style=&quot;background: green; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||blanka kristaleca solido
|-
|[[Molmaso]]||61.832 g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
|-
|[[Simplified molecular-input line-entry system|Smiles]]||OB(O)O
|-
|[[Denseco]]||1.435 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (likva)
|-
|[[Fandopunkto]]||{{GdC|170.9}} ({{GdF|339.6}}; 444.0 K)
|-
|[[Bolpunkto]]||{{GdC|300}} ({{GdF|572}}; 573 K)
|-
|[[Solvebleco]]||
* 2.52 g/100 mL ({{GdC|0}})br
* 4.72 g/100 mL ({{GdC|20}})br
* 5.7 g/100 mL ({{GdC|25}})br
* 19.10 g/100 mL ({{GdC|80}})br
* 27.53 g/100 mL ({{GdC|100}})
|-
|[[Mortiga dozo (LD50)]]||2660 mg
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||nebrulema
|- style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']]
|-
|[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||
* [[Listo da R-Deklaroj#R60|R60]]&lt;br /&gt;
* [[Listo da R-Deklaroj#R61|R61]]
|-
|[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||
* [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]]&lt;br /&gt;
* [[Listo da S-Deklaroj#S53|S53]]
|- style=&quot;background: yellow; color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T}}
|- style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.labchem.com/tools/msds/msds/LC11715.pdf |titolo=LabChem |alirdato=2017-06-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161213105504/http://www.labchem.com/tools/msds/msds/LC11715.pdf |arkivdato=2016-12-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||&lt;center&gt;{{GHS Piktogramo|08}}&lt;/center&gt;
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|360FD}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|280|308+313|405|501}}
|-style=&quot;background: yellow; color: black&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center with=50%;&quot;|&lt;center&gt;&lt;small&gt;Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo&lt;br /&gt;({{GdC|25}} kaj 100 kPa)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|}

'''Borata acido''' aŭ '''ortoborata acido''' estas malforta unubaza acido de Lewis ofte uzatas kiel antisepsaĵo, [[insekticido]], flaminhibanto, neŭtrona absorbanto, kaj antaŭulo de aliaj kemiaj kombinaĵoj. Ĝia kemia formulo estas H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; -- aŭ B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) -- kaj trovata laŭ la formo de senkoloraj kristaloj aŭ blanka pulvoro kiu dissolviĝas en akvo. Kiam okazante kiel mineralo, ĝi nomatas '''sasolito'''&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=8jF-AwAAQBAJ&amp;pg=PT1995&amp;dq=boric+acid+sassolite&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=5S6CVd-OMYmw-AG5h4DICA&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20sassolite&amp;f=false Health &amp; Drugs: Disease, Prescription &amp; Medication], Nicolae Sfetcu&lt;/ref&gt;.

Boraj kombinaĵoj uzatas kiel malforta insekticido kontraŭ [[formiko]]j, [[blato|blatologaĵoj]] kaj puloj de katoj kaj hundoj, hejma purigado, agento por [[bufro]]kontrolo&lt;ref&gt;Bufro: en kemio, bufro estas substanco kiu stabligas la valoron de pH ene de iu miksaĵo.&lt;/ref&gt;, okullavaĵoj, kaj kontraŭaglomera agento&lt;ref&gt;Kontraŭaglomeraj agentoj estas nutrosubstancoj tre uzata en polvaj manĝaĵoj por eviti ke ili aglomeriĝu.&lt;/ref&gt;. Dum ingestadoj estas ordinaraj, serioza tokseco estas malofta pro la granda kvanto de la produkto bezonata por esti ingestida. Tamen, ingestoj klinike signifoplenaj karakteriziĝas per [[Vomo|vomado]], [[diareo]], [[anoreksio]], [[letargio]] kaj (tre rare) [[Reno|renruinigo]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=NmziBQAAQBAJ&amp;pg=PR284&amp;dq=boric+acid+history&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=IxOCVbDMHojr-QG-1oPACA&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20history&amp;f=false Clinical Veterinary Advisor: Dogs and Cats], Etienne Cote&lt;/ref&gt;.

== Historio ==
En 1702, borata acido estis unue preparita de Wilhelm Homberg ([[1652]]-[[1715]]) ekde miksaĵo de [[Borakso|Natria kvarborato]], pere de la ago de mineralacidoj, tre eble la jam konata [[Sulfata acido|verda vitriolo]], kaj tiam ĝi ricevis la nomon '''sedativa salo de Hombergo'''. Malgraŭ tio, ĝi eble jam estis konata de la alkemiisto [[Johann Joachim Becher]] ([[1635]]-[[1682]]) ĉirkaŭ 1675. Nur en 1747, oni sukcesis pruvi ke borakso estas kombinaĵo de [[Natria hidroksido|sodo]] kaj ĉi-tiu sedativa salo.

Tamen, boratoj, inklude de la borata acido, daŭre estas uzataj ekde la tempo de la antikvaj grekoj por diversaj taskoj samkiel purigado, manĝokonservado kaj aliaj hejmuzoj. Nuntempe borata acido uzatas en diversaj aplikaĵoj en komerco, agrikulturo kaj nukleaj kampoj. En 1774, iu florenca apotekisto, Uberto Francesko Höfer&lt;ref&gt;[http://www.treccani.it/enciclopedia/acido-borico_(Enciclopedia_Italiana)/ Enciclopedia Italiana]&lt;/ref&gt;, trovis la &quot;sal sedativum&quot; en la akvoj de certa toskana termolageto, tamen nur en 1810 oni industrie provis starigi fabrikon de borata acido el la akvoj de tiuj lagoj larĝaskale. Nuntempe, la plejmulto el la borata acido en la Eŭropa merkat derivas el ĉi tiuj etaj lagoj en la vulkanaj distriktoj de [[Toskanio]].

Kvankam pli efikaj kiel polvoj, borata acido kaj [[borakso]] antaŭlonge rekomendatas kiel logaĵoj solidaj aŭ likvaj. Borata acido estas pli aktiva kontraŭ la [[Blato|Blatella germanica]] ol la borakso. Arnold Mallis&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mallishandbook.com/history.html |titolo=Handbook of Pest Control |alirdato=2015-06-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150222061817/http://mallishandbook.com/history.html |arkivdato=2015-02-22 }}&lt;/ref&gt; (1969) rimarkis ke la uzo de borata acido kaj borakso pliiĝis kiam '''natria fluorido''' kaj piretro estis mankantaj dum la dua mondmilito.

En 1808, [[Louis Joseph Gay-Lussac|Gay-Lussac]] ([[1778]]-[[1850]]) kaj [[Louis-Jacques Thénard]] ([[1777]]-[[1857]]) sukcesis izoli tion, kion ili nomis radikalo de la borata acido, tute nesciante ke ili estis malkovrinta la elementon. Ili faris la eksperimenton varmigante boratan acidon kun la [[Kalio|kalia metalo]], kie la nesolvebla porcio de la reakciantoj estis la radikalo. Ili daŭrigis ilian esploron dumsomere, forpurigante la elementon per varmigado de ties oksido (B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) kun kalio. Ili anoncis la malkovron de la nova elemento nur en novembro, unu monato antaŭ ol [[Humphry Davy]] ([[1778]]-[[1829]]) same asertis ke li izolis ĝin&lt;ref&gt;[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Joseph_Louis_Gay-Lussac New World Encyclopedia]&lt;/ref&gt;.

== Okazejo ==
Krom la vulkanaj regionoj de [[Toskanio]], la borata acido trovatas kiel liberstata mineralo, konata kiel sasolito, en la usona ŝtato [[Nevado]]. Aliaj mineraloj enhavantaj boratan acidon troviĝas ankaŭ en la naturo tiel kiel [[borakso]], boracito&lt;ref&gt;[http://www.mindat.org/min-721.html Mindat.org]&lt;/ref&gt;, boronatrokaicito&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=yZ786vEild0C&amp;pg=PA482&amp;lpg=PA482&amp;dq=boronatrocaicite&amp;source=bl&amp;ots=WtD5eLOyZ1&amp;sig=T034UetKh6PZbcl3rcMNbUDObas&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=qiiCVeX0DIOu-QHFiIDwAw&amp;ved=0CD0Q6AEwBQ#v=onepage&amp;q=boronatrocaicite&amp;f=false Encyclopedia of the Alkaline Earth Compounds], Richard C. Ropp]&lt;/ref&gt;, kernito&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=6rlKW8-TuQ4C&amp;pg=SA10-PA129&amp;dq=boric+acid+occurrence&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=CC2CVambK4e3-AGV1YOgCg&amp;ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20occurrence&amp;f=false The Pearson Guide to Objective Chemistry for the AIEEE], Singhal Atul&lt;/ref&gt; kaj kolemanito&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/science/colemanite Encyclopædia Britannica]&lt;/ref&gt;. Sammaniere, borata acidoj kaj ties saloj troviĝas en la maraj salakvoj. Ĝi same trovatas en plantoj inklude de preskaŭ ĉiuj fruktoj tiel kiel [[pomo]], [[banano]], [[migdalo]] kaj [[arakido]].

== Literaturo ==
{{Div col|cols = 3}}
* [http://www.theodora.com/encyclopedia/b2/boric_acid.html 1911 Encyclopædia Britannica]
* [http://creationwiki.org/Boric_acid Creation Wiki]
* [http://www.cheshire-med.com/health_wellness/health_encyclopedia/d03989a1 Cheshire Medical Center] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150618235702/http://www.cheshire-med.com/health_wellness/health_encyclopedia/d03989a1 |date=2015-06-18 }}
* [http://science.jrank.org/pages/994/Boric-Acid.html Science jrank]
* [https://books.google.com.br/books?id=uRwptBn7dmkC&amp;pg=PA106&amp;lpg=PA106&amp;dq=pyroboric+acid+formula&amp;source=bl&amp;ots=7eNU2IsIym&amp;sig=BJIGso8U7RR-haEeRoPE31GpFCk&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=afaBVZzuB8r9-AHVu67QBQ&amp;ved=0CEEQ6AEwBTgo#v=onepage&amp;q=pyroboric%20acid%20formula&amp;f=false A Dictionary of Science], Elizabeth A. Martin
* [http://www.drugs.com/mtm/boric-acid-ophthalmic.html Drugs.com]
* [http://www.drugs.com/sfx/boric-acid-ophthalmic-side-effects.html Boric acid ophthalmic Side Effects] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150618214553/http://www.drugs.com/sfx/boric-acid-ophthalmic-side-effects.html |date=2015-06-18 }}
* [http://www.ehow.com/how_5022435_use-boric-acid-eye-wash.html eHow] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150618214436/http://www.ehow.com/how_5022435_use-boric-acid-eye-wash.html |date=2015-06-18 }}
* [http://www.emedicinehealth.com/drug-boric_acid_ophthalmic/article_em.htm Medicine Health] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150618214911/http://www.emedicinehealth.com/drug-boric_acid_ophthalmic/article_em.htm |date=2015-06-18 }}
* [http://www.livestrong.com/article/158941-side-effects-of-boric-acid-use/ Side Effects of Boric Acid Use]
* [http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Boric+Acid TheFreeDictionary]
* [http://umm.edu/health/medical/ency/articles/boric-acid-poisoning Boric acid poisoning], University of Maryland Medical Center
* [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002485.htm MedlinePlus]
* [http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Joseph_Louis_Gay-Lussac New World Encyclopedia]
* [https://books.google.com.br/books?id=pKjTBwAAQBAJ&amp;pg=PA358&amp;dq=boric+acid+enciclopedia&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=5AuCVbjIKoLV-AHZop_IAw&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20enciclopedia&amp;f=false Fruit Flies: Biology and Management], Martin Aluja, Pablo Liedo
* [https://books.google.com.br/books?id=5cP-81xDWuwC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=boric+acid+enciclopedia&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=5AuCVbjIKoLV-AHZop_IAw&amp;ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Encyclopedia of Water Science (Print)], Bobby A. Stewart,Terry Howell
{{Div col end}}

== Belaj prezentaĵoj de Youtube ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=lD1d8k-9Myg How To Make Boric Acid]
* [https://www.youtube.com/watch?v=OpA7_EUrTrI how to make boric acid from Borax]
* [https://www.youtube.com/watch?v=_YQr-0WAP2k How to KILL Mosquitoes with fruit juice and boric acid. Cheap and easy &amp; lasts a month!]
* [https://www.youtube.com/watch?v=mGZ8UWZJ6TU Boric Acid for effective, cheap pantry moth and sugar ant control]
* [https://www.youtube.com/watch?v=WktzlS6xAfw Get rid of Cockroaches from your homes forever]
* [https://www.youtube.com/watch?v=gEljeerJ0lw Top Ten Secrets - #3 Ant Control]

== Preparado ==
Borato de hidrogeno estas preparebla reakciante [[borakso]] (natria kvarborato dekohidratohava) kun mineralaj acidoj, tiel kiel [[klorida acido]]:

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;·10H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O + 2 HCl → 4 B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; [aŭ H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;BO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;] + 2 NaCl + 5 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

Ĝi ankaŭ estiĝas kiel [[flankprodukto]] el la hidrolizo de boraj trihalogenidoj kaj '''duborano''' (B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;):&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=eUwJAAAAQBAJ&amp;pg=PA982&amp;dq=boric+acid+diborane&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=CL-CVba0GYu3-QHc14-oBQ&amp;ved=0CCYQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20diborane&amp;f=false Chemistry and Chemical Reactivity], John Kotz, Paul Treichel, John Townsend&lt;/ref&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; + 6 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O → 2 B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 6 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=Owuv-c9L_IMC&amp;pg=PA142&amp;dq=boric+acid+diborane&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=CL-CVba0GYu3-QHc14-oBQ&amp;ved=0CEUQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=boric%20acid%20diborane&amp;f=false Concise Encyclopedia Chemistry], Mary Eagleson&lt;/ref&gt;
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; → 2 B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

== Proprecoj ==
{{Div col|cols = 3}}
Borata acido estas solvebla en bolanta akvo. Kiam varmigita pli ol {{GdC|170}}, ĝi senhidratiĝas, estigante '''metaboratan acidon''' aŭ HBO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;.

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;BO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; → HBO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

'''Metaborata acido''' estas blanka, kuba kristaleca solido kaj tre malmulte solvebla en akvo. Metaborata acido fandiĝas ĉirkaŭ {{GdC|236}}, kaj kiam varmigita pli ol {{GdC|300}}, ĝi plu senhidratiĝas, estigante '''kvarboraran acidon''' aŭ '''piroboratan acidon''' (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;):

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
4 HBO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

La vorto ''borata acido'' kelkfoje povas referenci al ajna el ĉi tiuj kombinaĵoj. Plua varmigo produktas la '''bora trioksido'''.

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
BX&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 3 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O → B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 3 Hx (X = Cl, Br, I)
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; → 2 B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

Ekzistas konfliktaj interpretadoj pri la origino je la acideco de akvaj solvaĵoj kun borata acido. La [[spektroskopio de Raman]] rilate al forte alkalaj solvaĵoj montras la ĉeeston de la jono B(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, devigante kelkajn konkludi ke la acideco estas ekskluzive pro la abstrakteco de la grupo OH&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt; el la akvo:&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=BcF_AQAAQBAJ&amp;pg=RA12-PA5&amp;dq=boric-acid+%22monobasic+acid%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=MiRQU8WyF-ar2QW3yIBI&amp;ved=0CEQQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=boric-acid%20%22monobasic%20acid%22&amp;f=false Comprehensive Chemistry for JEE Advanced 2014, p15.5]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=NegDAAAAMBAJ&amp;pg=PA339&amp;dq=boric-acid+%22monobasic+acid%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=MiRQU8WyF-ar2QW3yIBI&amp;ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=boric-acid%20%22monobasic%20acid%22&amp;f=false Competition Science Vision]&lt;/ref&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O {{EqmL}} B(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (''K'' = 7.3x10&lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt;; p''K'' = 9.14)
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

aŭ pli adekvate esprimata en akva solvaĵo:

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 2 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O {{EqmL}} B(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

Ĉi-tio povas karakteriziĝi kiel acido de [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]] de la boro rilate al la grupo OH&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;, anstataŭ kiel acido de [[Johannes Nicolaus Brønsted|Brønsted]].

Tamen, aliaj fontoj&lt;ref&gt;[http://link.springer.com/content/pdf/10.1134%2FS1070427206120305.pdf Link Springer]&lt;/ref&gt; asertas ke borata acido same estas tribaza acido de Brønsted, kun sinsekvaj jonigaj etapoj:

&lt;font color=green&gt;
&lt;big&gt;'''
* B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; {{EqmL}} BO(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (''K''&lt;sub&gt;a1&lt;/sub&gt; = 5.8x10&lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt;; p''K''&lt;sub&gt;a1&lt;/sub&gt; = 9.24)
'''&lt;/big&gt;
&lt;/font color=green&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;big&gt;'''
* BO(OH)&lt;small&gt;&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt; {{EqmL}} BO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; + H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (''K''&lt;sub&gt;a2&lt;/sub&gt; = 4x10&lt;sup&gt;−13&lt;/sup&gt;; p''K''&lt;sub&gt;a2&lt;/sub&gt; = 12.4)
'''&lt;/big&gt;
&lt;/font color=green&gt;

&lt;font color=green&gt;
&lt;big&gt;'''
* BO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; {{EqmL}} BO&lt;small&gt;&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt; + H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (''K''&lt;sub&gt;a3&lt;/sub&gt; = 4x10&lt;sup&gt;−14&lt;/sup&gt;; p''K''&lt;sub&gt;a3&lt;/sub&gt; = 13.3)
'''&lt;/big&gt;
&lt;/font color=green&gt;

:Pro tio ke la valoro de K&lt;sub&gt;a1&lt;/sub&gt; estas komparebla al tiu de la reakcio kun OH&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;, la koncentriĝoj de B(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; kaj B(OH)&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; estas similaj.

Poliborataj anjonoj formiĝas je [[pH]] 7–10 kiam la koncentriĝo de boro estas pli alta ol proksimume 0.025&amp;nbsp;mol/L. La plej konata el ĉi tiuj estas la 'tetraborata' jono, trovata en la mineralo borakso:

&lt;font color=green&gt;
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''
4[B(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;]&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt; + 2H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; {{EqmL}} [B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;]&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; + 7H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
'''&lt;/big&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/font color=green&gt;

Borata acido igas gravan kontribuaĵon por la absorbiĝo de la basfrekvenca sono en la marakvo.&lt;ref&gt;[http://resource.npl.co.uk/acoustics/techguides/seaabsorption/physics.html National Physical Laboratory]&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Kristaleca strukturo ==
La kristaleca borata acido konsistas pri tavoloj de molekuloj da B(OH)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; kunkonservitaj per hidrogenaj ligoj. La ligolongo inter la atomoj B-O estas je 136 [[Pikometro|pm]] kaj de la atomoj O-H 97 [[Pikometro|pm]] kune kun hidrogena ligo je 272 pm. La distanco inter du apudaj tavoloj estas je 318 pm.

{| style=&quot;margin:auto;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|&lt;center&gt;[[Dosiero:Boric-acid-unit-cell-3D-balls.png|200px]]&lt;/center&gt;||&lt;center&gt;[[Dosiero:Boric-acid-layer-3D-balls.png|250px]]&lt;/center&gt;
|-
|&lt;center&gt;La ĉelunuo de la borata acido&lt;/center&gt;||&lt;center&gt;[[hidrogena ligo|hidrogenaj ligoj]] (strekital linioj)&lt;br /&gt;permesas ke molekuloj de borata acido estigu&lt;br /&gt;paralelajn tavolojn en la solida stato&lt;/center&gt;
|}

== Toksologio ==
Borata acido povas esti toksa laŭ pluraj vojoj&lt;ref&gt;[http://npic.orst.edu/factsheets/borictech.html National Pesticide Information Center]&lt;/ref&gt;:
* buŝa: al homoj kaj bestoj depende de la koncentriĝo ingestita
* haŭta: kvantoj pli altaj ol 200 mg/kg povas esti danĝeraj
* inhalado: ĝi povas esti irita aŭ koroda kiam inhalita dum longaj periodoj
* Okuloj:Ĝi povas esti koroda aŭ irita kiam en kontakto kun la okuloj

:Surbaze de [[Mortiga dozo (LD50)|mortiga dozo]] por [[mamulo]]j (LD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;) kiu rangas po 2,660 mg/kg korpa maso, borata acido estas venena se interne ingestita aŭ grandkvante inhalita. La 13-a eldono de la referenca libro por kemiaĵoj, Merck Index&lt;ref&gt;[http://www.agri.huji.ac.il/library/WebUserHelpGuide.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150714190623/http://www.agri.huji.ac.il/library/WebUserHelpGuide.pdf |date=2015-07-14 }} The Merck Index 14th Edition Web&lt;/ref&gt;, indikas ke la (MD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;) por la borata acido estas 5.14 g/kg al buŝaj dozoj faritaj kun ratoj, kaj inter 5 ĝis 20 g/kg por mortokaŭzo en adoltaj homoj. Por kompara efekto, la (MD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;) de la salo raportiĝas esti 3,75 g/kg en ratoj laŭ la Merck Index. Tamen, ĉi valoroj estas alte eraraj, pro tio ke homoj estas konataj kiuj mortas per eta kvanto de la (MD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;). La minimuma mortiga dozo de ingestita boro (en la formo de borata acido) raportiĝis esti inter 2-3 g por beboj, 5-6 por infanoj, kaj 15-20 por adoltoj, laŭ la Agentejo por Registroj pri Toksaj Substancoj kaj Malsanoj&lt;ref&gt;[http://www.atsdr.cdc.gov/ Agency for Toxic Substances and Disease Registry]&lt;/ref&gt;

Longotempa ekspozicio al la borata acido povas kaŭzi maltrankvilon, provoki rendamaĝoj kaj eventuale renruinigo. Kvankam la borato de hidrogeno ŝajne ne estas kancerogenera, studoj en hundoj raportas iom da testiklo-atrofio post ekspozicio supera al 32 mg/kg korpopezo/tago dum 90 tagoj. Ĉi-nivelo estas multe pli malalta ol la (MD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;).

== Vidu ankaŭ ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Borane.png|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Borano'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Boron R105.jpg|&lt;center&gt;[[Boro]]
Dosiero:Elementarzelle von Bortrioxid in Raumgruppe P3121.png|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Diborane 02.svg|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Duborano'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Triethyl borate 200.svg|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Etila borato'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Tanacetum cinerariifolium MHNT.BOT. 2012.10.14.JPG|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Piretro'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Pyroboric acid 2.png|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;B&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
Dosiero:Jjbecher.jpg|&lt;center&gt;[[Johann Joachim Becher]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1635]]-[[1682]])
Dosiero:Boric-acid-3D-vdW.png|&lt;center&gt;[[Wilhelm Homberg]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1652]]-[[1715]])
Dosiero:Louis Jacques Thénard.jpg|&lt;center&gt;[[Louis-Jacques Thénard]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1777]]-[[1857]])
Dosiero:Humphry davy.jpg|&lt;center&gt;[[Humphry Davy]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1778]]-[[1829]])
Dosiero:Gaylussac.jpg|&lt;center&gt;[[Louis Joseph Gay-Lussac|Gay-Lussac]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1778]]-[[1850]])
Dosiero:Otto Schott.jpg|&lt;center&gt;[[Otto Schott]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1851]]-[[1935]])
Dosiero:Johannes Brønsted.jpg|&lt;center&gt;[[Johannes Nicolaus Brønsted]]&lt;br /&gt;&lt;center&gt;([[1879]]-[[1947]])
&lt;/gallery&gt;
&lt;/Center&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}

{| width=&quot;300&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot;
|-----
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; |
'''Sekureco'''
|-----
| Ingestado
| Toksa. Kaŭzas vomojn kaj diareojn kiam ingestia en malgrandaj dozoj, pli altaj dozoj povas esti fatalaj.
|-----
| Inhalado || Povas kaŭzi iriton.
|-----
| Haŭto || Povas kaŭzi iriton.
|-----
| Okuloj || Povas kaŭzi iriton.
|-----
| Pli da informoj
| [http://ull.chemistry.uakron.edu/erd/chemicals1/9/8332.html Hazardous Chemical Database] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040617161616/http://ull.chemistry.uakron.edu/erd/chemicals1/9/8332.html |date=2004-06-17 }}
|-----
! colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFDEAD&quot; |
&lt;font size=&quot;-1&quot;&gt;
Unuoj de la [[Internacia sistemo de unuoj|ISU]] estis uzataj ĉiam kiam eblis. Escepte de la [[Normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo|normoj]].
&lt;/font&gt;
|}

{{Portalo|Kemio}}

{{Medicinaj temoj}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Kemio|Kemiaĵo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Neorganikaj acidoj]]</text>
      <sha1>asiwbugv34joqc0ds8pqfsmdvfg3j3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kate Bush</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108256</id>
    <revision>
      <id>9393089</id>
      <parentid>9201645</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5534" sha1="rm2nv3pcx3bhzs1crl3iv66mlccm2zm" xml:space="preserve">{{Informkesto muzika artisto
|nomo = Catherine Bush
|dosiero = 
|priskribo de dosiero =
|grandeco de dosiero =
|larĝa dosiero =
|fono = soloa kantisto
|naskonomo =
|alie nomata = Kate Bush
|kromnomo =
|naskiĝo = {{naskiĝdato|1958|07|30}} en [[Londono]], [[Britio]] (nun {{aĝo|1958|07|30}}-jaraĝa)
|morto =
|deveno =
|instrumento =
|tipo de voĉo =
|ĝenro =
|profesio =
|aktivaj jaroj =
|eldoninto =
|parencaj temoj =
|ttt =
|nuntempaj membroj =
|antaŭaj membroj =
|signifa instrumento =
|kesteroj=
{{Informkesto aktoro
|subŝablono=jes
}}}}
'''Kate Bush''' [kejt buŝ], naskiĝinta kiel '''Catherine Bush''' la {{daton|30|julio|1958}} en [[Bexleyheath]] (nun parto de la [[aglomeraĵo]] de [[Londono]]), estas [[Britio|brita]] [[kantisto]], kantverkisto kaj muzikproduktisto. Ŝia voĉo ampleksas kvar [[okto]]jn. Pro sia eksterordinara voĉo, sia eklektika muzika stilo kaj siaj nekutimaj tekstoj ŝi fariĝis unu el la plej sukcesaj solaj anglaj muzikistinoj dum la pasintaj 30 jaroj. Bush subskribis kontrakton ĉe [[EMI (muzika eldonejo)|EMI]] kiam ŝi aĝis 16 jarojn, post rekomendo de [[David Gilmour]] de [[Pink Floyd]]. En la jaro [[1978]], kiam ŝi aĝis 19, ŝia debuta kanto ''[[Wuthering Heights]]'' dum kvar semajnoj pintis en la britaj vendolistoj kaj per tio ŝi estis la unua virino, kiu pintis en britujo per mem verkita kanto.

Post sia turneo en la jaro 1979, kiu estis ŝia ununura turneo, ŝi publikigis la albumon [[Never For Ever]], kiu faris ŝin la unua sola muzikistino kiu estis la unua en la britaj albumaj vendolistoj. 1987 ŝi gajnis la [[BRIT Award]] por la plej bona brita sola artistino. Ŝi ĝis nun publikigis 10 albumojn, el kiuj 3 estis numero unu en la britaj albumaj vendolistoj. La kantoj ''Babooshka'', ''Running Up That Hill'', ''King of the Mountain'', ''The Man with the Child in His Eyes'' kaj ''Don't Give Up'' rangis en la unuaj 10 (Top 10) de la britaj vendolistoj.

En 2002 ŝiaj kantkreaj kapabloj estis agnoskitaj, ŝi ricevis la [[Ivor Novello Award]] por eksterordinaraj kontribuoj al brita muziko. Sian ĝis nun lastan albumon ''Aerial'' ŝi publikigis 2005, 12 jarojn post la antaŭlasta.

== Muzika stilo ==
Estas malfacile difini la muzikan stilon de Kate ĉar estas malmultaj muzikistoj kiuj similas ŝin. Oni ofte komparas ŝin al kantistinoj/kantkreantinoj kiel [[Joni Mitchell]] kaj [[Björk]], sed nur tial ĉar ankaŭ tiuj artistinoj havas proprajn stilojn, kaj ne pro la simileco de la muziko. La muziko de Kate estas eklektika, uzante diversajn stilojn eĉ en unu albumo. Ŝi kombinas stilojn kiel [[rok-muziko]]n, [[pop-muziko]]n, [[alternativ-muziko]]n, [[ĵazo]]n, [[popola muziko]]n, [[skao]]n kaj [[sambo]]n. Eĉ en siaj plej fruaj verkoj, en kiuj la piano estis la plej grava instrumento, ŝi kunteksis multajn diversajn influojn kiel [[klasika muziko|klasikan muzikon]], [[rok-muziko]]n kaj vastan kampon de etnaj kaj popol-muzikaj fontoj.

== Studioalbumoj ==
* ''The Kick Inside'' (februaro [[1978]])
* ''Lionheart'' (novembro [[1978]])
* ''Never for Ever'' (septembro [[1980]])
* ''The Dreaming'' (septembro [[1982]])
* ''Hounds of Love'' (septembro [[1985]])
* ''The Sensual World'' (oktobro [[1989]])
* ''The Red Shoes'' (novembro [[1993]])
* ''Aerial'' (novembro [[2005]])
* ''Director's Cut ([[2011]])''
* ''50 Words for Snow ([[2011]])''

== Kompilaĵoj ==
* ''The Whole Story'' (novembro [[1986]])
* ''This Woman's Work 1978-1990'' (oktobro [[1990]])

== Unuopaj Diskoj ==
* ''[[Wuthering Heights]]'' (januaro [[1978]], UK #1, NL #6)
* ''The Man with the Child in His Eyes'' (majo [[1978]], UK #6, NL #23)
* ''Hammer Horror'' (novembro [[1978]], UK #44, NL #25)
* ''Wow'' (marto [[1979]], UK #14)
* ''Kate Bush on Stage EP'' (ĉeftrako: ''Them Heavy People'') (septembro [[1979]], UK #10, NL #17)
* ''Breathing'' (aprilo [[1980]], UK #16, NL #44)
* ''Babooshka'' (junio [[1980]], UK #5, NL #24)
* ''Army Dreamers'' (septembro [[1980]], UK #16, NL #25)
* ''December Will Be Magic Again'' (novembro [[1980]], UK #29)
* ''Sat in Your Lap'' (julio [[1981]], UK #11, NL #32)
* ''The Dreaming'' (julio [[1982]], UK #48)
* ''There Goes a Tenner'' (oktobro [[1982]], UK #78)
* ''Suspended in Gaffa'' (decembro [[1982]], NL #50)
* ''Night of the Swallow'' (februaro [[1983]])
* ''Running Up That Hill (A Deal with God)'' (julio [[1985]], UK #3, NL #6)
* ''Cloudbusting'' (oktobro [[1985]], UK #20, NL #13)
* ''Hounds of Love'' (februaro [[1986]], UK #18)
* ''The Big Sky'' (majo [[1986]], UK #37)
* ''Experiment IV'' (oktobro [[1986]], UK #23)
* ''Don't Give Up'' (dueto kun Peter Gabriel) (novembro [[1986]], UK #9, NL #5)
* ''The Sensual World'' (septembro [[1989]], UK #12, NL #20)
* ''This Woman's Work'' (novembro [[1989]], UK #25)
* ''Love and Anger'' (marto [[1990]], UK #38)
* ''Rocket Man'' (novembro [[1991]], UK #12, NL #27)
* ''Rubberband Girl'' (septembro [[1993]], UK #12, NL #37)
* ''Moments of Pleasure'' (novembro [[1993]], UK #26)
* ''The Red Shoes'' (aprilo [[1994]], UK #21)
* ''The Man I Love'' (kunlaboro kun Larry Adler) (julio [[1994]], UK #27)
* ''And So is Love'' (novembro [[1994]], UK #26)
* ''King of the Mountain'' (oktobro [[2005]], UK #4, NL #13)

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.katebush.com Oficiala retejo]
* [http://homepage.eircom.net/~twoms/katebush.htm Novaĵoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060515004707/http://homepage.eircom.net/%7Etwoms/katebush.htm |date=2006-05-15 }}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bush, Kate}}

[[Kategorio:Britaj kantistoj]]
[[Kategorio:Britaj vegetaranoj]]</text>
      <sha1>rm2nv3pcx3bhzs1crl3iv66mlccm2zm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geŝtalt-psikologio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108258</id>
    <revision>
      <id>9393588</id>
      <parentid>8910901</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="d2aurvbcrxi9qv7onms9yrfyqpgtyc8" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Geŝtalt-psikologio''' (de la germana vorto ''Gestalt'' {{prononco|geŜTALT}} - formo, bildo, figuro, strukturo) estas unu el la plej grandaj psikologiaj skoloj dum la unua parto de la 20-a jarcento. Reprezentantoj de la skolo opinias, ke homa psiko estas integra kaj ne eblas kompreni ĝin per komprenado de ĝiaj partoj. Geŝtalt-psikologio esploras psikan aktivecon de homo. La aktiveco baziĝas sur homa percepto de la mondo kiel [[Geŝtalto|geŝtaltaro]].

Dum la mekanismema psikologio de la 20-a jarcento estis en krizo, geŝtalt-psikologio proponis novan principon, laŭ kiu oni devas kohere esplori komplikajn psikologiajn fenomenojn.

Geŝtalt-psikologio aperis kiel skolo en jaro 1910 en la [[Germana Regno]] kaj evoluis ĝis meze de 1930-aj jaroj. Multaj reprezentantoj de la skolo devis elmigri, kiam la [[naziismo|nazioj]] ricevis potencon. Inter fakuloj menciindas [[Max Wertheimer]], [[Wolfgang Köhler]] kaj [[Kurt Koffka]].

Por eksperimenta esplorado geŝtalt-psikologoj proponis novan unuon de analizo – [[geŝtalto|geŝtalton]]. Geŝtaltojn oni trovis dum percepto de formo, fenomeno de pseŭdomovado, optik-geometriaj iluzioj ktp. Ĉefa leĝo, laŭ kiu elementoj grupiĝas en geŝtalto estu la leĝo de simpleco. Elementoj laŭ la skolo strebas organiziĝi en la plej simpla, stabila, &quot;ŝpara&quot; sistemo. Estis trovitaj faktoroj favoraj por grupiĝo: &quot;faktoro de proksimeco&quot;, &quot;faktoro de simileco&quot;, &quot;faktoro de bona daŭrigo&quot;, &quot;faktoro de komuna destino&quot;.

Por psikologio de pensado geŝtalt-psikologio ellaboris metodon de eksperimenta esplorado de pensado, kiu nomiĝis &quot;aŭdebla pensado&quot;. Geŝtalt-psikologo estis ekz. la usonano [[Solomon Asch]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{citaĵo el la reto
| url = http://stanobelov.blogspot.ru/2018/01/dotita-gifted-historio-pri-nefermita.html
| titolo = filmo Dotita (''Gifted''): historio pri nefermita geŝtalto
| titolo-aldono = 
| alirdato = 2018-01-09
| alirmonatotago = 
| alirjaro = 
| aŭtoro = [[Stanislavo Belov]]
| familia nomo = 
| persona nomo = 
| aŭtoroligilo = 
| kunaŭtoroj = 
| redaktinto = 
| dato = 2018-01-07
| jaro = 
| monato = 
| formato = 
| verko = 
| eldoninto = [[Blogger]]
| paĝoj = 
| lingvo = eo
| lingvo2=
| lingvo3=
| arkivurl = https://web.archive.org/web/20180109164011/http://stanobelov.blogspot.ru/2018/01/dotita-gifted-historio-pri-nefermita.html
| arkivdato = 2018-01-09
| citaĵo = 
}} ''(recenzo pri la filmo &quot;Dotita&quot; kaj rilataj pensoj)''

== Vidu ankaŭ ==
* [[Gestalt-terapio]]
* [[Wolfgang Köhler]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Psikologiaj skoloj]]</text>
      <sha1>d2aurvbcrxi9qv7onms9yrfyqpgtyc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eva Braun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119765</id>
    <revision>
      <id>9393047</id>
      <parentid>6866062</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1254" sha1="hga24b4sphkn0zv61pb56e7rbfzr2u3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Bundesarchiv B 145 Bild-F051673-0059, Adolf Hitler und Eva Braun auf dem Berghof.jpg|eta|250px|Eva Braun kaj [[Adolf Hitler]] dum fruaj 1940-aj jaroj.]]
'''Eva Anna Paula BRAUN''' (naskiĝis la [[6-an de februaro]] [[1912]] en [[Munkeno]], [[Germanio]]; mortis la [[30-an de aprilo]] [[1945]] en [[Berlino]]), estis la edzino de la [[Germanio|germana]] diktatoro [[Adolf Hitler]] en la lastaj tagoj de la [[Tria Regno]]. Ŝi naskiĝis en katolika familio. Patro Fritz estis instruisto, kaj ŝi havis du fratinojn: Ilse (vidu la suban foton) kaj Margarette (nomata Gretl).

Eva Braun konatiĝis kun Hitler kiam ŝi laboris en fotografejo, kaj en [[1930]] ŝi fariĝis lia amatino, iom antaŭ la morto de [[Geli Raubal]], lia nevino kaj antaŭa amatino.

Eva kaj Hitler loĝis kune en ties apartamento en Berlino, sed ili ne oficialigis sian rilaton ĝis al lastaj momentoj. La geedziĝo okazis la [[29-an de aprilo]] [[1945]]. La postan tagon ambaŭ mortigis sin.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Morto de Adolf Hitler]]

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|germano}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Braun, Eva}}

[[Kategorio:Adolf Hitler]]
[[Kategorio:Nazioj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de februaro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 30-an de aprilo]]</text>
      <sha1>hga24b4sphkn0zv61pb56e7rbfzr2u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121962</id>
    <revision>
      <id>9393124</id>
      <parentid>9384772</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* O */</comment>
      <origin>9393124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36578" sha1="0erx4pqb01e0sx2lux0fyzvgb20up9z" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ==
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en [[Eggenberg bei Graz]]. En 1929 dum la naskiĝdato de Zamenhof je [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solemne inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>0erx4pqb01e0sx2lux0fyzvgb20up9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393126</id>
      <parentid>9393124</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* = Hermann M. Ölberg */</comment>
      <origin>9393126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36579" sha1="dw54kanxumvpn6pptonwtkxyg32d0vl" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en [[Eggenberg bei Graz]]. En 1929 dum la naskiĝdato de Zamenhof je [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solemne inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>dw54kanxumvpn6pptonwtkxyg32d0vl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393133</id>
      <parentid>9393126</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ludwig Perneg */</comment>
      <origin>9393133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36657" sha1="o6ckgq7wd21r1x4nb03lianxed1ofv9" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdato de Zamenhof je [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solemne inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>o6ckgq7wd21r1x4nb03lianxed1ofv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393147</id>
      <parentid>9393133</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ludwig Perneg */</comment>
      <origin>9393147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36665" sha1="6q715tb4cp6oaqs6a1kfb2tvotrlq62" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>6q715tb4cp6oaqs6a1kfb2tvotrlq62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393154</id>
      <parentid>9393147</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Christine Ott */</comment>
      <origin>9393154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36669" sha1="o295yl5axo0bvrlavktnsd5ojgbs4x1" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>o295yl5axo0bvrlavktnsd5ojgbs4x1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393161</id>
      <parentid>9393154</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* P */</comment>
      <origin>9393161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36680" sha1="6hfqmuxfoa8lwwmvpzxefof1t8bbzsm" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de Esperanto-asocio [[ALLE]]. Ŝi havis socialistan politikan agadon.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>6hfqmuxfoa8lwwmvpzxefof1t8bbzsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393188</id>
      <parentid>9393161</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Christine Ott */</comment>
      <origin>9393188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36873" sha1="op39emxg8o6v4e72kelm7b7zozf5gt3" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj.

=== [[Hermann M. Ölberg]] ===
'''Hermann M. ÖLBERG''' estis esperantisto en [[Innsbruck]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis  interlingvisto kaj esperantologo.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>op39emxg8o6v4e72kelm7b7zozf5gt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393195</id>
      <parentid>9393188</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hermann M. Ölberg */</comment>
      <origin>9393195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36440" sha1="1j88er5ry6js1gyy88p05bogfg2rnb8" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto  = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}
&lt;!--

== A ==
--&gt;

== A ==
=== [[Josef Aumayr]] ===
'''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon &quot;Esperanto&quot;/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton.

== B ==
=== [[Lorenz Bartek]] ===
'''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Norbert Bartosch]] ===
'''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947.

=== [[Josef Bauer]] ===
''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]].

=== [[Franz Baumgartinger]] ===
'''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg.

=== [[Alfred Berdan]] ===
'''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]].

=== [[Heinrich Bederlunger]] ===
'''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger&lt;ref&gt;en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]&lt;/ref&gt;'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Amalia Berger]] ===
'''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo.

=== [[Anna Berthold]] ===
'''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Elisabeth Berthold]] ===
'''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]].

=== [[Erwin Gerhard Bernfeld]] ===
'''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo &quot;Ofichavantoj&quot; en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe &quot;Aŭstria Pacifista Societo Esperantista&quot; en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio.

=== [[Rudolf Bouché]] ===
'''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Helmut Brath]] ===
'''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]].

=== [[Franz Braun]] ===
'''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]].
{{EdE|B}}

=== [[Hugo Braun]] ===
'''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Bürger]] ===
'''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]].

=== [[Ottilie Bürger]] ===
'''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio.

== C ==
=== [[Anton Casari]] ===
'''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj.

=== [[Franciska Cech]] ===
'''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]].

== Ĉ ==
== D ==
=== [[Karl Dürrsdimid]] ===
'''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt.

== E ==
=== [[Friedrich Ebner]] ===
'''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Wilhelmine Ehrl]] ===
'''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo.

== F ==
=== [[Karl Farkas]] ===
'''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Helga Farukuoye]] ===
'''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]).

=== [[Max Finkenzeller]] ===
'''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Emil Fischer]] ===
{{AliajSignifoj|Emil Fischer}}
'''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno.

=== [[Franz Josef Fischer]] ===
'''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“.

{{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}}
[[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de &quot;[[La Socialisto]]&quot; el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]]
=== Rudolf Fischer ===
'''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE &quot;[[La Socialisto]]&quot;. [[Heinz Fischer]], de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 la ŝtata [[prezidanto de Aŭstrio]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, estas lia filo.

=== [[Franz Fötinger]] ===
'''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Elisabeth Frey]] ===
'''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Karl Robert Frühmann]] ===
''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento.

=== [[Franz Fuchs]] ===
Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Maximilian Führing]] ===
'''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== G ==
=== [[Anton Goldmann]] ===
'''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj.

=== [[Peter K. Geier]] ===
'''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon &quot;[[Junaj Esperantistoj]]&quot;.

=== [[Paul Glüxmann]] ===
'''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĝ ==
--&gt;

== H ==
=== [[Franz Haagen]] ===
'''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.
===[[Ada Hackl]]===
'''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito.

=== [[Adolf Hainschegg]] ===
'''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj.

=== [[Adolf Halbedl]] ===
''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]].

=== [[Franz Händler]] ===
''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Oswald Haselbauer]] ===
'''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn.

=== [[Curt Hellmann]] ===
D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Max Hollinger]] ===
'''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn.

=== [[Rudolf Horneck]] ===
'''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn.

=== [[Oskar Hovorka]] ===
'''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Hubalek]] ===
'''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]&lt;ref&gt;ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97&lt;/ref&gt; pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}
&lt;!--

== Ĥ ==
== I ==
--&gt;

== J ==
=== [[Leone Jakob]] ===
'''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]].

=== [[Hans Junschaffer]] ===
'''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto.

=== [[Rudolf Jax]] ===
'''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).&lt;ref&gt;[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Adele Jonas]] ===
'''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]].
&lt;!--

== Ĵ ==
--&gt;

== K ==
=== [[Trude Kalugin-Gothmann]] ===
'''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo.

=== [[Klaus Karner]] ===
D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]].

=== [[Ludwig Kaspar]] ===
D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz.

=== [[Gabriel Katzianka]] ===
'''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.
===[[Eriko Kilian]]===
'''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936)  estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario.

Verko:

'''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ.

{{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. 
Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. 
La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}

{{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}}

=== [[Josef Kirchmayer]] ===
'''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]].

=== [[Robert Klausberger]] ===
'''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Johann Klobucar]] ===
'''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]].

=== [[Rupert König]] ===
'''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Adele Koller]] ===
'''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo.

=== [[Herbert Koppel]] ===
'''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Alois Koudelka]] ===
'''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de &quot;[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]&quot; en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en &quot;[[Espero Katolika]]&quot;. Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo.

=== [[Oskar Kovacic]] ===
'''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Gabriele Kramer]] ===
'''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento.

=== [[Elli Kraus]] ===
'''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito.

=== [[Friedrich Kraus]] ===
'''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto.

=== [[Roland KÜHBACHER]] ===
'''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto.

== L ==
=== [[Michael Laschitz]] ===
'''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo.

=== [[Rosi Lisal]] ===
'''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo.

=== [[Gustav Loibel]] ===
'''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Maria Loibel]] ===
'''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]].

=== [[Rudolf Lang]] ===
'''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== M ==
=== [[Karl Magenbauer]] ===
'''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Franz Mayr]] ===
'''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“.

=== [[Karola Mayrleb]] ===
'''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Ernst Majtaniĉ]] ===
'''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]].

=== [[Josef Manninger]] ===
Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA.

=== [[Gustav Maralik]] ===
'''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento.

=== [[Herbert März]] ===
'''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon.

=== [[Franz Menacher]] ===
''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Moritz Meisleder]] ===
'''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo.

=== [[M. J. Metzker]] ===
D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“.

=== [[Arnold Mimbeck]] ===
'''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]].

== N ==
===[[Karl Nebenzahl]]===
'''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. 

Verkoj:

*''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?)

{{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}}
{{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}}

=== [[Josef Nerber]] ===
'''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis:
{{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner!

Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron.

La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato.

Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon.

Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ (&quot;Pola Ĉiutaga&quot;), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco.

Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata.

Plenestime via sindona|
[[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}}

=== [[Karl Niggl]] ===
'''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito.

=== [[Alois Norbert]] ===
'''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento.

Verko:
* „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj.

{{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson.
La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i.
[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}}

== O ==
=== [[Christine Ott]] ===
'''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj.

== P ==
=== [[Ludwig Perneg]] ===
'''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Klaus Perko]] ===
Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}&lt;/ref&gt; aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&amp;pg=PT174&amp;lpg=PT174&amp;dq=Klaus+Perko&amp;source=bl&amp;ots=AtR8yvnQ-X&amp;sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&amp;q=Klaus%20Perko&amp;f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']&lt;/ref&gt; En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,&lt;ref&gt;[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])&lt;/ref&gt; el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Viktor Piringer]] ===
'''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno.

=== [[Alfred Pizl]] ===
'''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

=== [[Miklas Plank]] ===
'''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento.

=== [[Franz Polzer]] ===
''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

== R ==
=== [[Rupert Rathberger]] ===
'''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947.

=== [[Irma Rogier]] ===
'''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]].

=== [[Lya Russmayr]] ===
'''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento.

== S ==
=== [[Ludoviko Sager]] ===
'''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Alois Sassmann]] ===
'''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Hermann Schalk]] ===
'''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]].

===[[Alois Schneider]]===
'''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

Verko

Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933.

=== [[Franz Schober]] ===
'''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Viktorine Schröder]] ===
'''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder.

=== [[Leopold Steinbach]] ===
'''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Alois Stoll]] ===
'''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento &lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 &lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Carla Staudner]] ===
'''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj.

Verko:

* ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm.
{{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}}

=== [[Hans Struska]] ===
'''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj.

=== [[Eduard Sykora]] ===
'''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento.

Verko:
* '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936?
&lt;!--

== Ŝ ==
== T ==
== U ==
--&gt;

== V ==
=== [[Franz Vogl]] ===
'''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito.

=== [[Emil Vokal]] ===
'''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento.

== W ==
=== [[Hanns Wannek]] ===
'''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo.

=== [[Karl Wannek]] ===
'''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

=== [[Rosa Wiendl]] ===
'''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento.

=== [[Georg Wichtl]] ===
'''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj.

=== [[Johanna Wihart]] ===
'''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]].

=== [[Moritz Wortmann]] ===
'''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“.

== Z ==
=== [[Maria Zajicek]] ===
'''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947.

=== [[Jozef Zink]] ===
'''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Luise Ziwutschka]] ===
'''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento.

=== [[Hermine Zöchling]] ===
'''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento.

=== [[Anna Zottl]] ===
'''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien.

=== [[Jakob Zmrzly]] ===
'''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento&lt;ref&gt;Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946&lt;/ref&gt;.

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Valerie Zwach]] ===
'''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]].

{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]</text>
      <sha1>1j88er5ry6js1gyy88p05bogfg2rnb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝermolisto de polaj esperantistoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121972</id>
    <revision>
      <id>9393109</id>
      <parentid>9338873</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* B */</comment>
      <origin>9393109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30514" sha1="b33y9gjy349eyayfejgg8l4wpdoe3zg" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}

== A ==
=== [[Grzegorz Adamczyk]] === 
'''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Mira Andrusiewicz]] ===
'''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]])

== B ==
== [[Czesław Baranowski]] ==
'''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj.

{{referencoj}}

=== [[Walerian Baumgart]] ===
'''Walerian &quot;Waldi&quot; BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]].

=== [[Józef Paweł Bieliński]] ===
'''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz.

=== [[Modest Błasiak]] ===
'''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Janusz Błaszczyk]] === 
'''Janusz BŁASZCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].
Samtempe li en la 1980-aj jaroj ankaŭ aktivis en la junulara sekcio de [[Pola Esperanto-Asocio]], do [[Pola Esperanto-Junularo]]. Ekde kiam la sekcio estis reinstalita en aprilo 1982 post perturboj lige al instaliĝo de [[Milita stato en Pollando]] en la antaŭa decembro 1981, li dum tri sinsekvaj laborperiodoj de ĉiam du jaroj, ekde aprilo 1982, aprilo 1984 kaj marto 1986 apartenis al la estraro de PEJ.&lt;ref&gt;[https://www.plansprachen.ch/Esperanto_Polen.pdf artikolo ''Polen: Esperanto-Propaganda in eigener Sache und im Sog der Politik'' en plansprachen.ch, paĝo 131] ({{de}})&lt;/ref&gt;

=== [[Roman Bura]] === 
'''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.''

=== T. Bylinski ===
'''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)''

== C ==
=== [[Józef Chybczyński]] ===
'''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]].

=== [[Ryczard Cywiński]] ===
'''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis.

== D ==
=== [[Roman Dąbrowski]] ===
'''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

==== Traduko ====
*[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]]

{{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}}

=== [[Roman Iwo Dobrzański]] ===
'''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. 

==== Traduko ====
* [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo &quot;[[Dziady]]&quot; (&quot;Festo de mortintoj&quot;) / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj.

=== [[Zbigniew Dobrzyński]] ===
'''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.&lt;!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--&gt;&lt;ref&gt;[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].&lt;/ref&gt;

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== E ==
=== [[Tadeusz Ejsmont]] ===
'''Tadeusz EJSMONT''' (naskiĝis en [[1948]]) estas pola esperantisto kaj historiisto. Fine de 1982 li sukcese defendis sian [[disertacio]]n ĉe la Filozofia-Historia Fako de la [[Lodza Universitato]] pri la temo &quot;Edukaj funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado dum la periodo 1956 — 1980. Aspektoj pola kaj internacia.&quot; La teksta parto (601 p.) entenas jenajn ĉapitrojn:

* Metodologiaj premisoj de la analizo de informoj; politikaj, kulturkreaj kaj edukaj aspektoj de la problemaro de la funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Esplorstato de la Esperanta problemaro;
* Soci-edukaj funkcioj de la Zamenhofa [[doktrino]] kaj la ideo de internacia lingvo;
* Genezo kaj procezo de la kreado de [[modelo]] de edukado en la Esperanto-movado;
* Edukaj funkcioj de la Esperantaj lingvo kaj movado en polaj medioj 1956 — 1980;
* Elementoj de soci-edukaj procezoj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Konkludoj kaj bibliografio (kun pli ol 300 pozicioj);

La dua volumo (243-paĝa) entenas enkondukon kaj elekton de dokumentoj, ĉefe devenantaj el arkivoj de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj de la [[Studenta Esperanto-movado]].

Li ankaŭ redaktis:

'''Internacia lingva komunikado/Miedzynarodowa komunikacia jezykowa'''. Eld. [[Lodza Universitato]], 1983, 304p. Mimeo

Pollingvaj [[artikolo]]j el konferenco, organizita de Studenta Scienca Esperantista Rondo de la Universitato de Lodz, kun esperantaj resumetoj.

Kun [[Tadeusz Michalski]] li redaktis la Esperanto-polan vortaron kun ĉiuj radikoj el pli fruaj polaj vortaroj ''Pelny podreczny slovvnik esperancko-polski&lt;ref&gt;Varsovio: Pola Esperanto-Asocio, 1982, 606 p. Mimeo. 20 cm&lt;/ref&gt;''

== F ==
=== [[Adam Gabriel Furmanik]] ===
'''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]].

{{EdE|F}}

== G ==
=== [[Zygmunt Greffkowicz]] ===
'''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,&lt;ref&gt;[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)&lt;/ref&gt; estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). &lt;ref&gt;laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Regina Grzębowska]] ===
'''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]].

==H==
-

==I==
===[[Zenon Ihnatowicz]]===
'''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.&lt;ref&gt;Esperanto n103 20 jun. 1911&lt;/ref&gt;

== J ==
=== [[Edward Jaśkiewicz]] ===
'''Edward JAŚKIEWICZ''' estas pola esperantisto, naskiĝinta la [[15-an de julio]] [[1930]],&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz/posts/10224721685284816 noto de li mem antaŭ la 94-jariĝo la 15-an de julio 2024] ({{pl}})&lt;/ref&gt; kiu grandan parton de sia vivo pasigis en [[Szczecin]], kaj tie aparte multe post atingo de la pensiula aĝo aktivas favore al Esperantro, ankaŭ internacie. Interalie li ekde jaroj estas stabano de la Beletra Esperanto-Revuo ''[[La Karavelo]]'', eldonata en Portugalio. Por honori Eduardon Jaśkiewicz pro lia Esperanta agado iuj movadanoj elpaŝis aŭtune 2011 al la Urbestro de Ŝtetino kun iniciato, por ke la pola prezidanto distingu lin per grava ŝtata ordeno. Komence de majo 2012 la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] subskribis dekreton pri la atribuado de la arĝenta merit-kruco por s-ro Eduardo Jaśkiewicz. La 25-an de julio 2012 en la Kavalira Salonego de la Vojevodiejo la Vojevodo de [[Okcidenta Pomerio]] dekoris lin per la Arĝenta Kruco de Merito kun partopreno en la solenaĵo de multaj esperantistoj el pluraj polaj urboj.

==== Referencoj ====
{{referencoj}} 

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz lia persona paĝaro] en la retejo ''[[Facebook]]''

=== [[Marjan Jarocki]] ===
'''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf &quot;Pola Esperantisto&quot;, organo de societo &quot; Esperanto&quot; en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas &quot;M. Jarocki&quot;, sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29,]] kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== K ==
=== [[Robert Kamiński]] ===
'''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})&lt;/ref&gt; Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Iwona Kocięba]] ===
'''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]].

=== [[Teresa Kosieradzka]] === 
'''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})&lt;/ref&gt; estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Izydor Krynicki]] ===
D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj.

=== [[Paweł Kulozik]] ===
'''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado.

== L ==
=== [[Joanna Lewoc]] === 
'''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''&lt;ref&gt;[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Leszek Lewandowski]] === 
'''Leszek LEWANDOWSKI''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Jerzy Rządzki]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Esperanta Kultura Societo'' en [[Poznano]], kiun antaŭe estis fondintaj [[Paweł Janowczyk]], Zbigniew Kornicki, Andrzej Naglak kaj Alicja Lech.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Krome Leszek ankaŭ estis gvida aktoro de la Studenta Esperanto-Teatro en [[Zielona Góra]], 130 kilometrojn sudokcidente de Poznano - la aktoran grupon ankaŭ kunorganizis [[Jerzy Rządzki]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Zofia Anna Loiseau]] ===
'''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando.

== M ==
&gt; [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo.

=== [[Stanisław Mandrak]] ===
'''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]].

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

=== [[Janusz Motykiewicz]] ===
'''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''.

== N ==
=== Aleksandro Naumann ===
Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 &lt;/ref&gt;.

{{referencoj}}

== P ==
=== [[Tadeusz Pleskaczyński]] ===
'''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984.

=== [[Jan Poplawski]] ===
'''Jan POPLAWSKI''' (naskiĝis en [[1903]] - mortis la [[9-an de oktobro]] kiujare? en [[Poznano]], [[Pollando]]) estis [[pola esperantisto]] kaj unu el la plej fervoraj aktivuloj en la loka Movado, forpasinta post 30-jara servo kiel [[UEA-delegito]]. En 1941-1942 li estis pola oficiro kaj militkaptito en kampadejo ĉe [[Neubrandenburg]], laŭ propra informo la oficiroj traktiĝis relative bone tie, ne devis kaj ne rajtis labori kaj nur suferis je enorma enuo; ne mirige do ke pluraj kunmilitkaptitoj demandis la esperantiston pri sekretaj lecionoj de Esperanto - ĉar oficiale la &quot;judan lingvon&quot; ne permesiĝis instrui. Post la milito Esperanto ankoraŭ restis malpermesita ĝis 1965 en la socialisma ŝtato [[GDR]], sed kiam refondiĝis Esperanto-grupo en [[Neubrandenburg]], la anoj serĉis, trovis kaj invitis s-ron Poplawski, kaj ekestis plurjara kontakto de la grupo kun li.&lt;ref&gt;[http://www.esperanto-nb.de/jubileoj2006/esperanto-pfad_neubrandenburg.htm &quot;Esperanto-pado Neubrandenburg&quot;] ({{de}})&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

== R ==
=== [[Irena Radziewicz-Winnicka]] ===
'''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino.

=== [[Dorota Rodzianko]] ===
'''Dorota RODZIANKO''' (naskiĝjaro ankoraŭ ne notita) estas juna esperantistino precipa aktiva ekde la jaro [[2010]]. La [[1-a de aŭgusto|1-an de aŭgusto]] [[2015]], dum solena fermo de la [[UK 2015|100-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto|UK]] en [[Lillo]], ŝia tiam estonta edzo [[Peter Baláž]] publike sur la podio antaŭ ĉiuj kongresanoj [[svatiĝo|svatiĝis]] (t.e. proponis [[Geedzeco|edziniĝon]]) al sia plurjara [[Koramiko|koramikino]] [[Dorota Rodzianko]], kiu lian proponon akceptis.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=WAqtaA_eAhk UK 2015 Lillo: Fermo (Edziĝpeto de Petro Baláž)] ''(YouTube)''&lt;/ref&gt; Krome ke la geedziĝpeto estis elsendata per YouTube, pri ĝi poste informis ankaŭ kelkaj slovakiaj retgazetoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.topky.sk/cl/10/1491337/VIDEO-Slovak-absolutne-sokoval-2-700-ludi--V-priamom-prenose-prezradil-velke-tajomstvo- | titolo = Slovák absolútne šokoval 2 700 ľudí: V priamom prenose prezradil veľké tajomstvo! | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = Topky.sk | eldoninto = Zoznam | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.tvnoviny.sk/zaujimavosti/1801467_slovak-poziadal-priatelku-o-ruku-na-mieste-kde-by-to-nikto-necakal | titolo = Slovák požiadal priateľku o ruku na mieste, kde by to nikto nečakal | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = tvnoviny.sk | eldoninto = MARKÍZA - SLOVAKIA | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt; Dorota Rodzianko estis [[Estraro de PEJ|prezidanto de]] [[Pola Esperanto-Junularo]] en la laborperiodo 2012-2013, en 2013 ricevis subtenon de TEJO-fonduso por partopreni la IJK-on,&lt;ref&gt;[https://www.tejo.org/agadoj/subvencioj/fonduso-partoprenu-ijk/ paĝo de TEJO pri la fonduso IJK]&lt;/ref&gt; du jarojn pli poste estis kasistino de la [[IJK 2015]] kaj organizantino ankaŭ de la [[88-a SAT-Kongreso 2015]] kaj de la [[UK 2016]]. Ekde la edziniĝo ŝi vivas en Slovakio kaj interalite estis staĝulino de la organizaĵo [[E@I]], en kiu ŝi plu laboras. Lastatempe ŝi interalie kunorganizis la eventon ''Polyglot gathering 2024''&lt;ref&gt;[https://www.polyglotgathering.com/2024/eo/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Polyglot gathering 2024''] ({{en}})&lt;/ref&gt; kaj ''Lingva Fest' 2025'' en septembro 2025.&lt;ref&gt;[https://www.lingvafest.sk/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Lingva Fest' 2025''] ({{en}})&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.facebook.com/dorota.rodzianko persona paĝaro de ŝi en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Ryszard Rokicki]] ===
'''Ryszard Rokicki''', ofte esperantigata ''Rikardo Rokicki'', estas pola esperantisto, kiu naskiĝis la 19-an de julio 1949 en [[Szczecin]]. Li studis en la Fremdlingva Fakultato de la [[Varsovia Universitato]], ĉe kiu li diplomiĝis en 1972 kaj [[magistro|magistriĝis]] pri [[aplikata lingvistiko]] en 1975. Rokicki dum kelkaj jardekoj laboris kiel instruisto de la angla kaj germana lingvoj en diversgradaj lernejoj kaj kiel abiturienta ŝtata ekzamenisto.&lt;ref&gt;[https://sezonoj.ru/2022/05/bet-129/ 30-an de majo 2022]&lt;/ref&gt; Dum multaj jaroj li estis kunlaboranto de la [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]], kaj listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. Li estas aŭtoro de faka libro titolata ''Enkonduko en la morfologion de Esperanto'', kiu publikiĝis en 2022.&lt;ref&gt;[https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-313demo.pdf La Ondo de Esperanto 2022 Nº3, paĝo 119] en formato [[PDF]]&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Jerzy Rządzki]] === 
'''Jerzy RZĄDZKI''' (n. la 18-an de septembro 1957 en [[Zielona Góra]]) estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Leszek Lewandowski]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Kooperativo Verda Monto'' en [[Zielona Góra]] (la urbonomo signifas &quot;Verda Monto&quot;, historie ĝis 1945 germane ''Grünberg'') kaj kadre de la filio ankaŭ gvidis ''Studentan Esperanto-Teatron''.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Lia edzino ''Mira Rządzka'' estas samkiel li esperantistino ekde la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj kaj sukcese aktoris en la ''Studenta Esperanto-Teatro'', interalie kun la kunaktoro [[Leszek Lewandowski]].

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/people/Jerzy-Rz%C4%85dzki/100009004278347 persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

== S ==
=== [[Antoni Schudmak]] ===
'''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.

===[[Jan Sigda]]===
'''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Jan Silhan]] ===
'''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado.

=== [[Józef Śliwiński]] ===
'''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando).

=== [[Joanna Smycz]] === 
'''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

===[[Piotr Spiewak]]===
'''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Roman Stopa]] ===
Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj.

==T==
===[[Mihael Trombkowski]]===
'''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento.

==W==
===[[Ireneusz Wilczyński]] ===
'''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.

== Z ==
=== [[Stanisław Zausmer]] ===
'''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

=== [[Aleksander Zdechlik]] ===
'''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio.

=== [[Arkadiusz Zychewicz]] ===
'''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013.


{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>b33y9gjy349eyayfejgg8l4wpdoe3zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393110</id>
      <parentid>9393109</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Czesław Baranowski */</comment>
      <origin>9393110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30516" sha1="k37ixo0npedy03omrwiqv576keph9r9" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}

== A ==
=== [[Grzegorz Adamczyk]] === 
'''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Mira Andrusiewicz]] ===
'''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]])

== B ==
=== [[Czesław Baranowski]] ===
'''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj.

{{referencoj}}

=== [[Walerian Baumgart]] ===
'''Walerian &quot;Waldi&quot; BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]].

=== [[Józef Paweł Bieliński]] ===
'''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz.

=== [[Modest Błasiak]] ===
'''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Janusz Błaszczyk]] === 
'''Janusz BŁASZCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].
Samtempe li en la 1980-aj jaroj ankaŭ aktivis en la junulara sekcio de [[Pola Esperanto-Asocio]], do [[Pola Esperanto-Junularo]]. Ekde kiam la sekcio estis reinstalita en aprilo 1982 post perturboj lige al instaliĝo de [[Milita stato en Pollando]] en la antaŭa decembro 1981, li dum tri sinsekvaj laborperiodoj de ĉiam du jaroj, ekde aprilo 1982, aprilo 1984 kaj marto 1986 apartenis al la estraro de PEJ.&lt;ref&gt;[https://www.plansprachen.ch/Esperanto_Polen.pdf artikolo ''Polen: Esperanto-Propaganda in eigener Sache und im Sog der Politik'' en plansprachen.ch, paĝo 131] ({{de}})&lt;/ref&gt;

=== [[Roman Bura]] === 
'''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.''

=== T. Bylinski ===
'''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)''

== C ==
=== [[Józef Chybczyński]] ===
'''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]].

=== [[Ryczard Cywiński]] ===
'''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis.

== D ==
=== [[Roman Dąbrowski]] ===
'''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

==== Traduko ====
*[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]]

{{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}}

=== [[Roman Iwo Dobrzański]] ===
'''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. 

==== Traduko ====
* [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo &quot;[[Dziady]]&quot; (&quot;Festo de mortintoj&quot;) / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj.

=== [[Zbigniew Dobrzyński]] ===
'''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.&lt;!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--&gt;&lt;ref&gt;[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].&lt;/ref&gt;

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== E ==
=== [[Tadeusz Ejsmont]] ===
'''Tadeusz EJSMONT''' (naskiĝis en [[1948]]) estas pola esperantisto kaj historiisto. Fine de 1982 li sukcese defendis sian [[disertacio]]n ĉe la Filozofia-Historia Fako de la [[Lodza Universitato]] pri la temo &quot;Edukaj funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado dum la periodo 1956 — 1980. Aspektoj pola kaj internacia.&quot; La teksta parto (601 p.) entenas jenajn ĉapitrojn:

* Metodologiaj premisoj de la analizo de informoj; politikaj, kulturkreaj kaj edukaj aspektoj de la problemaro de la funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Esplorstato de la Esperanta problemaro;
* Soci-edukaj funkcioj de la Zamenhofa [[doktrino]] kaj la ideo de internacia lingvo;
* Genezo kaj procezo de la kreado de [[modelo]] de edukado en la Esperanto-movado;
* Edukaj funkcioj de la Esperantaj lingvo kaj movado en polaj medioj 1956 — 1980;
* Elementoj de soci-edukaj procezoj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Konkludoj kaj bibliografio (kun pli ol 300 pozicioj);

La dua volumo (243-paĝa) entenas enkondukon kaj elekton de dokumentoj, ĉefe devenantaj el arkivoj de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj de la [[Studenta Esperanto-movado]].

Li ankaŭ redaktis:

'''Internacia lingva komunikado/Miedzynarodowa komunikacia jezykowa'''. Eld. [[Lodza Universitato]], 1983, 304p. Mimeo

Pollingvaj [[artikolo]]j el konferenco, organizita de Studenta Scienca Esperantista Rondo de la Universitato de Lodz, kun esperantaj resumetoj.

Kun [[Tadeusz Michalski]] li redaktis la Esperanto-polan vortaron kun ĉiuj radikoj el pli fruaj polaj vortaroj ''Pelny podreczny slovvnik esperancko-polski&lt;ref&gt;Varsovio: Pola Esperanto-Asocio, 1982, 606 p. Mimeo. 20 cm&lt;/ref&gt;''

== F ==
=== [[Adam Gabriel Furmanik]] ===
'''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]].

{{EdE|F}}

== G ==
=== [[Zygmunt Greffkowicz]] ===
'''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,&lt;ref&gt;[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)&lt;/ref&gt; estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). &lt;ref&gt;laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Regina Grzębowska]] ===
'''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]].

==H==
-

==I==
===[[Zenon Ihnatowicz]]===
'''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.&lt;ref&gt;Esperanto n103 20 jun. 1911&lt;/ref&gt;

== J ==
=== [[Edward Jaśkiewicz]] ===
'''Edward JAŚKIEWICZ''' estas pola esperantisto, naskiĝinta la [[15-an de julio]] [[1930]],&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz/posts/10224721685284816 noto de li mem antaŭ la 94-jariĝo la 15-an de julio 2024] ({{pl}})&lt;/ref&gt; kiu grandan parton de sia vivo pasigis en [[Szczecin]], kaj tie aparte multe post atingo de la pensiula aĝo aktivas favore al Esperantro, ankaŭ internacie. Interalie li ekde jaroj estas stabano de la Beletra Esperanto-Revuo ''[[La Karavelo]]'', eldonata en Portugalio. Por honori Eduardon Jaśkiewicz pro lia Esperanta agado iuj movadanoj elpaŝis aŭtune 2011 al la Urbestro de Ŝtetino kun iniciato, por ke la pola prezidanto distingu lin per grava ŝtata ordeno. Komence de majo 2012 la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] subskribis dekreton pri la atribuado de la arĝenta merit-kruco por s-ro Eduardo Jaśkiewicz. La 25-an de julio 2012 en la Kavalira Salonego de la Vojevodiejo la Vojevodo de [[Okcidenta Pomerio]] dekoris lin per la Arĝenta Kruco de Merito kun partopreno en la solenaĵo de multaj esperantistoj el pluraj polaj urboj.

==== Referencoj ====
{{referencoj}} 

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz lia persona paĝaro] en la retejo ''[[Facebook]]''

=== [[Marjan Jarocki]] ===
'''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf &quot;Pola Esperantisto&quot;, organo de societo &quot; Esperanto&quot; en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas &quot;M. Jarocki&quot;, sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29,]] kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== K ==
=== [[Robert Kamiński]] ===
'''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})&lt;/ref&gt; Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Iwona Kocięba]] ===
'''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]].

=== [[Teresa Kosieradzka]] === 
'''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})&lt;/ref&gt; estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Izydor Krynicki]] ===
D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj.

=== [[Paweł Kulozik]] ===
'''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado.

== L ==
=== [[Joanna Lewoc]] === 
'''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''&lt;ref&gt;[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Leszek Lewandowski]] === 
'''Leszek LEWANDOWSKI''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Jerzy Rządzki]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Esperanta Kultura Societo'' en [[Poznano]], kiun antaŭe estis fondintaj [[Paweł Janowczyk]], Zbigniew Kornicki, Andrzej Naglak kaj Alicja Lech.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Krome Leszek ankaŭ estis gvida aktoro de la Studenta Esperanto-Teatro en [[Zielona Góra]], 130 kilometrojn sudokcidente de Poznano - la aktoran grupon ankaŭ kunorganizis [[Jerzy Rządzki]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Zofia Anna Loiseau]] ===
'''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando.

== M ==
&gt; [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo.

=== [[Stanisław Mandrak]] ===
'''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]].

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

=== [[Janusz Motykiewicz]] ===
'''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''.

== N ==
=== Aleksandro Naumann ===
Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 &lt;/ref&gt;.

{{referencoj}}

== P ==
=== [[Tadeusz Pleskaczyński]] ===
'''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984.

=== [[Jan Poplawski]] ===
'''Jan POPLAWSKI''' (naskiĝis en [[1903]] - mortis la [[9-an de oktobro]] kiujare? en [[Poznano]], [[Pollando]]) estis [[pola esperantisto]] kaj unu el la plej fervoraj aktivuloj en la loka Movado, forpasinta post 30-jara servo kiel [[UEA-delegito]]. En 1941-1942 li estis pola oficiro kaj militkaptito en kampadejo ĉe [[Neubrandenburg]], laŭ propra informo la oficiroj traktiĝis relative bone tie, ne devis kaj ne rajtis labori kaj nur suferis je enorma enuo; ne mirige do ke pluraj kunmilitkaptitoj demandis la esperantiston pri sekretaj lecionoj de Esperanto - ĉar oficiale la &quot;judan lingvon&quot; ne permesiĝis instrui. Post la milito Esperanto ankoraŭ restis malpermesita ĝis 1965 en la socialisma ŝtato [[GDR]], sed kiam refondiĝis Esperanto-grupo en [[Neubrandenburg]], la anoj serĉis, trovis kaj invitis s-ron Poplawski, kaj ekestis plurjara kontakto de la grupo kun li.&lt;ref&gt;[http://www.esperanto-nb.de/jubileoj2006/esperanto-pfad_neubrandenburg.htm &quot;Esperanto-pado Neubrandenburg&quot;] ({{de}})&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

== R ==
=== [[Irena Radziewicz-Winnicka]] ===
'''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino.

=== [[Dorota Rodzianko]] ===
'''Dorota RODZIANKO''' (naskiĝjaro ankoraŭ ne notita) estas juna esperantistino precipa aktiva ekde la jaro [[2010]]. La [[1-a de aŭgusto|1-an de aŭgusto]] [[2015]], dum solena fermo de la [[UK 2015|100-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto|UK]] en [[Lillo]], ŝia tiam estonta edzo [[Peter Baláž]] publike sur la podio antaŭ ĉiuj kongresanoj [[svatiĝo|svatiĝis]] (t.e. proponis [[Geedzeco|edziniĝon]]) al sia plurjara [[Koramiko|koramikino]] [[Dorota Rodzianko]], kiu lian proponon akceptis.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=WAqtaA_eAhk UK 2015 Lillo: Fermo (Edziĝpeto de Petro Baláž)] ''(YouTube)''&lt;/ref&gt; Krome ke la geedziĝpeto estis elsendata per YouTube, pri ĝi poste informis ankaŭ kelkaj slovakiaj retgazetoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.topky.sk/cl/10/1491337/VIDEO-Slovak-absolutne-sokoval-2-700-ludi--V-priamom-prenose-prezradil-velke-tajomstvo- | titolo = Slovák absolútne šokoval 2 700 ľudí: V priamom prenose prezradil veľké tajomstvo! | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = Topky.sk | eldoninto = Zoznam | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.tvnoviny.sk/zaujimavosti/1801467_slovak-poziadal-priatelku-o-ruku-na-mieste-kde-by-to-nikto-necakal | titolo = Slovák požiadal priateľku o ruku na mieste, kde by to nikto nečakal | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = tvnoviny.sk | eldoninto = MARKÍZA - SLOVAKIA | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt; Dorota Rodzianko estis [[Estraro de PEJ|prezidanto de]] [[Pola Esperanto-Junularo]] en la laborperiodo 2012-2013, en 2013 ricevis subtenon de TEJO-fonduso por partopreni la IJK-on,&lt;ref&gt;[https://www.tejo.org/agadoj/subvencioj/fonduso-partoprenu-ijk/ paĝo de TEJO pri la fonduso IJK]&lt;/ref&gt; du jarojn pli poste estis kasistino de la [[IJK 2015]] kaj organizantino ankaŭ de la [[88-a SAT-Kongreso 2015]] kaj de la [[UK 2016]]. Ekde la edziniĝo ŝi vivas en Slovakio kaj interalite estis staĝulino de la organizaĵo [[E@I]], en kiu ŝi plu laboras. Lastatempe ŝi interalie kunorganizis la eventon ''Polyglot gathering 2024''&lt;ref&gt;[https://www.polyglotgathering.com/2024/eo/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Polyglot gathering 2024''] ({{en}})&lt;/ref&gt; kaj ''Lingva Fest' 2025'' en septembro 2025.&lt;ref&gt;[https://www.lingvafest.sk/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Lingva Fest' 2025''] ({{en}})&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.facebook.com/dorota.rodzianko persona paĝaro de ŝi en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Ryszard Rokicki]] ===
'''Ryszard Rokicki''', ofte esperantigata ''Rikardo Rokicki'', estas pola esperantisto, kiu naskiĝis la 19-an de julio 1949 en [[Szczecin]]. Li studis en la Fremdlingva Fakultato de la [[Varsovia Universitato]], ĉe kiu li diplomiĝis en 1972 kaj [[magistro|magistriĝis]] pri [[aplikata lingvistiko]] en 1975. Rokicki dum kelkaj jardekoj laboris kiel instruisto de la angla kaj germana lingvoj en diversgradaj lernejoj kaj kiel abiturienta ŝtata ekzamenisto.&lt;ref&gt;[https://sezonoj.ru/2022/05/bet-129/ 30-an de majo 2022]&lt;/ref&gt; Dum multaj jaroj li estis kunlaboranto de la [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]], kaj listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. Li estas aŭtoro de faka libro titolata ''Enkonduko en la morfologion de Esperanto'', kiu publikiĝis en 2022.&lt;ref&gt;[https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-313demo.pdf La Ondo de Esperanto 2022 Nº3, paĝo 119] en formato [[PDF]]&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Jerzy Rządzki]] === 
'''Jerzy RZĄDZKI''' (n. la 18-an de septembro 1957 en [[Zielona Góra]]) estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Leszek Lewandowski]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Kooperativo Verda Monto'' en [[Zielona Góra]] (la urbonomo signifas &quot;Verda Monto&quot;, historie ĝis 1945 germane ''Grünberg'') kaj kadre de la filio ankaŭ gvidis ''Studentan Esperanto-Teatron''.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Lia edzino ''Mira Rządzka'' estas samkiel li esperantistino ekde la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj kaj sukcese aktoris en la ''Studenta Esperanto-Teatro'', interalie kun la kunaktoro [[Leszek Lewandowski]].

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/people/Jerzy-Rz%C4%85dzki/100009004278347 persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

== S ==
=== [[Antoni Schudmak]] ===
'''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.

===[[Jan Sigda]]===
'''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Jan Silhan]] ===
'''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado.

=== [[Józef Śliwiński]] ===
'''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando).

=== [[Joanna Smycz]] === 
'''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

===[[Piotr Spiewak]]===
'''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Roman Stopa]] ===
Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj.

==T==
===[[Mihael Trombkowski]]===
'''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento.

==W==
===[[Ireneusz Wilczyński]] ===
'''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.

== Z ==
=== [[Stanisław Zausmer]] ===
'''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

=== [[Aleksander Zdechlik]] ===
'''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio.

=== [[Arkadiusz Zychewicz]] ===
'''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013.


{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>k37ixo0npedy03omrwiqv576keph9r9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393118</id>
      <parentid>9393110</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* B */</comment>
      <origin>9393118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30547" sha1="bkularoz9sitbayaxqvx1uw0hdkzeig" xml:space="preserve">{{ArtikolaMesaĝokesto
| speco = ĝermo
| bildo = &lt;span style=&quot;vertical-align: middle; background:transparent&quot;&gt;[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]&lt;span style=&quot;margin-left:-45px;&quot;&gt;[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| css-stiloj = width: 80%;
| teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.&lt;br /&gt;Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.&lt;br /&gt;Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.''
&lt;!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --&gt;
}}
{{KompaktaEnhavTabeloEo}}

== A ==
=== [[Grzegorz Adamczyk]] === 
'''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Mira Andrusiewicz]] ===
'''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]])

== B ==
=== [[Czesław Baranowski]] ===
'''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj.

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Walerian Baumgart]] ===
'''Walerian &quot;Waldi&quot; BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]].

=== [[Józef Paweł Bieliński]] ===
'''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz.

=== [[Modest Błasiak]] ===
'''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

=== [[Janusz Błaszczyk]] === 
'''Janusz BŁASZCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].
Samtempe li en la 1980-aj jaroj ankaŭ aktivis en la junulara sekcio de [[Pola Esperanto-Asocio]], do [[Pola Esperanto-Junularo]]. Ekde kiam la sekcio estis reinstalita en aprilo 1982 post perturboj lige al instaliĝo de [[Milita stato en Pollando]] en la antaŭa decembro 1981, li dum tri sinsekvaj laborperiodoj de ĉiam du jaroj, ekde aprilo 1982, aprilo 1984 kaj marto 1986 apartenis al la estraro de PEJ.&lt;ref&gt;[https://www.plansprachen.ch/Esperanto_Polen.pdf artikolo ''Polen: Esperanto-Propaganda in eigener Sache und im Sog der Politik'' en plansprachen.ch, paĝo 131] ({{de}})&lt;/ref&gt;

=== [[Roman Bura]] === 
'''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.''

=== T. Bylinski ===
'''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)''

== C ==
=== [[Józef Chybczyński]] ===
'''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]].

=== [[Ryczard Cywiński]] ===
'''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora&lt;small&gt;&lt;sup&gt;[?]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis.

== D ==
=== [[Roman Dąbrowski]] ===
'''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento.

==== Traduko ====
*[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]]

{{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}}

=== [[Roman Iwo Dobrzański]] ===
'''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. 

==== Traduko ====
* [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo &quot;[[Dziady]]&quot; (&quot;Festo de mortintoj&quot;) / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj.

=== [[Zbigniew Dobrzyński]] ===
'''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.&lt;!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--&gt;&lt;ref&gt;[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].&lt;/ref&gt;

==== Notoj kaj referencoj ====
{{referencoj}}

== E ==
=== [[Tadeusz Ejsmont]] ===
'''Tadeusz EJSMONT''' (naskiĝis en [[1948]]) estas pola esperantisto kaj historiisto. Fine de 1982 li sukcese defendis sian [[disertacio]]n ĉe la Filozofia-Historia Fako de la [[Lodza Universitato]] pri la temo &quot;Edukaj funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado dum la periodo 1956 — 1980. Aspektoj pola kaj internacia.&quot; La teksta parto (601 p.) entenas jenajn ĉapitrojn:

* Metodologiaj premisoj de la analizo de informoj; politikaj, kulturkreaj kaj edukaj aspektoj de la problemaro de la funkcioj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Esplorstato de la Esperanta problemaro;
* Soci-edukaj funkcioj de la Zamenhofa [[doktrino]] kaj la ideo de internacia lingvo;
* Genezo kaj procezo de la kreado de [[modelo]] de edukado en la Esperanto-movado;
* Edukaj funkcioj de la Esperantaj lingvo kaj movado en polaj medioj 1956 — 1980;
* Elementoj de soci-edukaj procezoj de Esperantaj lingvo kaj movado;
* Konkludoj kaj bibliografio (kun pli ol 300 pozicioj);

La dua volumo (243-paĝa) entenas enkondukon kaj elekton de dokumentoj, ĉefe devenantaj el arkivoj de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj de la [[Studenta Esperanto-movado]].

Li ankaŭ redaktis:

'''Internacia lingva komunikado/Miedzynarodowa komunikacia jezykowa'''. Eld. [[Lodza Universitato]], 1983, 304p. Mimeo

Pollingvaj [[artikolo]]j el konferenco, organizita de Studenta Scienca Esperantista Rondo de la Universitato de Lodz, kun esperantaj resumetoj.

Kun [[Tadeusz Michalski]] li redaktis la Esperanto-polan vortaron kun ĉiuj radikoj el pli fruaj polaj vortaroj ''Pelny podreczny slovvnik esperancko-polski&lt;ref&gt;Varsovio: Pola Esperanto-Asocio, 1982, 606 p. Mimeo. 20 cm&lt;/ref&gt;''

== F ==
=== [[Adam Gabriel Furmanik]] ===
'''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]].

{{EdE|F}}

== G ==
=== [[Zygmunt Greffkowicz]] ===
'''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,&lt;ref&gt;[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)&lt;/ref&gt; estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). &lt;ref&gt;laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Regina Grzębowska]] ===
'''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]].

==H==
-

==I==
===[[Zenon Ihnatowicz]]===
'''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.&lt;ref&gt;Esperanto n103 20 jun. 1911&lt;/ref&gt;

== J ==
=== [[Edward Jaśkiewicz]] ===
'''Edward JAŚKIEWICZ''' estas pola esperantisto, naskiĝinta la [[15-an de julio]] [[1930]],&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz/posts/10224721685284816 noto de li mem antaŭ la 94-jariĝo la 15-an de julio 2024] ({{pl}})&lt;/ref&gt; kiu grandan parton de sia vivo pasigis en [[Szczecin]], kaj tie aparte multe post atingo de la pensiula aĝo aktivas favore al Esperantro, ankaŭ internacie. Interalie li ekde jaroj estas stabano de la Beletra Esperanto-Revuo ''[[La Karavelo]]'', eldonata en Portugalio. Por honori Eduardon Jaśkiewicz pro lia Esperanta agado iuj movadanoj elpaŝis aŭtune 2011 al la Urbestro de Ŝtetino kun iniciato, por ke la pola prezidanto distingu lin per grava ŝtata ordeno. Komence de majo 2012 la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] subskribis dekreton pri la atribuado de la arĝenta merit-kruco por s-ro Eduardo Jaśkiewicz. La 25-an de julio 2012 en la Kavalira Salonego de la Vojevodiejo la Vojevodo de [[Okcidenta Pomerio]] dekoris lin per la Arĝenta Kruco de Merito kun partopreno en la solenaĵo de multaj esperantistoj el pluraj polaj urboj.

==== Referencoj ====
{{referencoj}} 

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/edward.jaskiewicz lia persona paĝaro] en la retejo ''[[Facebook]]''

=== [[Marjan Jarocki]] ===
'''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf &quot;Pola Esperantisto&quot;, organo de societo &quot; Esperanto&quot; en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas &quot;M. Jarocki&quot;, sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29,]] kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== K ==
=== [[Robert Kamiński]] ===
'''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})&lt;/ref&gt; Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Iwona Kocięba]] ===
'''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]].

=== [[Teresa Kosieradzka]] === 
'''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})&lt;/ref&gt; estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Izydor Krynicki]] ===
D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj.

=== [[Paweł Kulozik]] ===
'''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado.

== L ==
=== [[Joanna Lewoc]] === 
'''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''&lt;ref&gt;[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Leszek Lewandowski]] === 
'''Leszek LEWANDOWSKI''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Jerzy Rządzki]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Esperanta Kultura Societo'' en [[Poznano]], kiun antaŭe estis fondintaj [[Paweł Janowczyk]], Zbigniew Kornicki, Andrzej Naglak kaj Alicja Lech.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Krome Leszek ankaŭ estis gvida aktoro de la Studenta Esperanto-Teatro en [[Zielona Góra]], 130 kilometrojn sudokcidente de Poznano - la aktoran grupon ankaŭ kunorganizis [[Jerzy Rządzki]].

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

=== [[Zofia Anna Loiseau]] ===
'''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando.

== M ==
&gt; [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo.

=== [[Stanisław Mandrak]] ===
'''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]].

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

=== [[Janusz Motykiewicz]] ===
'''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''.

== N ==
=== Aleksandro Naumann ===
Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7&lt;ref&gt;Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 &lt;/ref&gt;.

{{referencoj}}

== P ==
=== [[Tadeusz Pleskaczyński]] ===
'''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984.

=== [[Jan Poplawski]] ===
'''Jan POPLAWSKI''' (naskiĝis en [[1903]] - mortis la [[9-an de oktobro]] kiujare? en [[Poznano]], [[Pollando]]) estis [[pola esperantisto]] kaj unu el la plej fervoraj aktivuloj en la loka Movado, forpasinta post 30-jara servo kiel [[UEA-delegito]]. En 1941-1942 li estis pola oficiro kaj militkaptito en kampadejo ĉe [[Neubrandenburg]], laŭ propra informo la oficiroj traktiĝis relative bone tie, ne devis kaj ne rajtis labori kaj nur suferis je enorma enuo; ne mirige do ke pluraj kunmilitkaptitoj demandis la esperantiston pri sekretaj lecionoj de Esperanto - ĉar oficiale la &quot;judan lingvon&quot; ne permesiĝis instrui. Post la milito Esperanto ankoraŭ restis malpermesita ĝis 1965 en la socialisma ŝtato [[GDR]], sed kiam refondiĝis Esperanto-grupo en [[Neubrandenburg]], la anoj serĉis, trovis kaj invitis s-ron Poplawski, kaj ekestis plurjara kontakto de la grupo kun li.&lt;ref&gt;[http://www.esperanto-nb.de/jubileoj2006/esperanto-pfad_neubrandenburg.htm &quot;Esperanto-pado Neubrandenburg&quot;] ({{de}})&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

== R ==
=== [[Irena Radziewicz-Winnicka]] ===
'''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino.

=== [[Dorota Rodzianko]] ===
'''Dorota RODZIANKO''' (naskiĝjaro ankoraŭ ne notita) estas juna esperantistino precipa aktiva ekde la jaro [[2010]]. La [[1-a de aŭgusto|1-an de aŭgusto]] [[2015]], dum solena fermo de la [[UK 2015|100-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto|UK]] en [[Lillo]], ŝia tiam estonta edzo [[Peter Baláž]] publike sur la podio antaŭ ĉiuj kongresanoj [[svatiĝo|svatiĝis]] (t.e. proponis [[Geedzeco|edziniĝon]]) al sia plurjara [[Koramiko|koramikino]] [[Dorota Rodzianko]], kiu lian proponon akceptis.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=WAqtaA_eAhk UK 2015 Lillo: Fermo (Edziĝpeto de Petro Baláž)] ''(YouTube)''&lt;/ref&gt; Krome ke la geedziĝpeto estis elsendata per YouTube, pri ĝi poste informis ankaŭ kelkaj slovakiaj retgazetoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.topky.sk/cl/10/1491337/VIDEO-Slovak-absolutne-sokoval-2-700-ludi--V-priamom-prenose-prezradil-velke-tajomstvo- | titolo = Slovák absolútne šokoval 2 700 ľudí: V priamom prenose prezradil veľké tajomstvo! | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = Topky.sk | eldoninto = Zoznam | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto | url = http://www.tvnoviny.sk/zaujimavosti/1801467_slovak-poziadal-priatelku-o-ruku-na-mieste-kde-by-to-nikto-necakal | titolo = Slovák požiadal priateľku o ruku na mieste, kde by to nikto nečakal | alirdato = 2016-06-01 | dato = 2015-08-07 | verko = tvnoviny.sk | eldoninto = MARKÍZA - SLOVAKIA | lingvo = sk}}&lt;/ref&gt; Dorota Rodzianko estis [[Estraro de PEJ|prezidanto de]] [[Pola Esperanto-Junularo]] en la laborperiodo 2012-2013, en 2013 ricevis subtenon de TEJO-fonduso por partopreni la IJK-on,&lt;ref&gt;[https://www.tejo.org/agadoj/subvencioj/fonduso-partoprenu-ijk/ paĝo de TEJO pri la fonduso IJK]&lt;/ref&gt; du jarojn pli poste estis kasistino de la [[IJK 2015]] kaj organizantino ankaŭ de la [[88-a SAT-Kongreso 2015]] kaj de la [[UK 2016]]. Ekde la edziniĝo ŝi vivas en Slovakio kaj interalite estis staĝulino de la organizaĵo [[E@I]], en kiu ŝi plu laboras. Lastatempe ŝi interalie kunorganizis la eventon ''Polyglot gathering 2024''&lt;ref&gt;[https://www.polyglotgathering.com/2024/eo/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Polyglot gathering 2024''] ({{en}})&lt;/ref&gt; kaj ''Lingva Fest' 2025'' en septembro 2025.&lt;ref&gt;[https://www.lingvafest.sk/organizers/ prezento ankaŭ de ŝi kun portreto en la retejo de la evento ''Lingva Fest' 2025''] ({{en}})&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.facebook.com/dorota.rodzianko persona paĝaro de ŝi en la retejo] ''[[Facebook]]''

=== [[Ryszard Rokicki]] ===
'''Ryszard Rokicki''', ofte esperantigata ''Rikardo Rokicki'', estas pola esperantisto, kiu naskiĝis la 19-an de julio 1949 en [[Szczecin]]. Li studis en la Fremdlingva Fakultato de la [[Varsovia Universitato]], ĉe kiu li diplomiĝis en 1972 kaj [[magistro|magistriĝis]] pri [[aplikata lingvistiko]] en 1975. Rokicki dum kelkaj jardekoj laboris kiel instruisto de la angla kaj germana lingvoj en diversgradaj lernejoj kaj kiel abiturienta ŝtata ekzamenisto.&lt;ref&gt;[https://sezonoj.ru/2022/05/bet-129/ 30-an de majo 2022]&lt;/ref&gt; Dum multaj jaroj li estis kunlaboranto de la [[Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj]], kaj listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. Li estas aŭtoro de faka libro titolata ''Enkonduko en la morfologion de Esperanto'', kiu publikiĝis en 2022.&lt;ref&gt;[https://esperanto-ondo.ru/Ondo/Lo-313demo.pdf La Ondo de Esperanto 2022 Nº3, paĝo 119] en formato [[PDF]]&lt;/ref&gt;

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

=== [[Jerzy Rządzki]] === 
'''Jerzy RZĄDZKI''' (n. la 18-an de septembro 1957 en [[Zielona Góra]]) estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]], zorgante kun la kolego [[Leszek Lewandowski]] pri ties tema programo ĉirkaŭ la temo ''&quot;Civilizo - ĉu en krizo?&quot;''. Li ĝis la malfondo de PSEK en 1992 gvidis la kulturkampe sukcesan PSEK-filion ''Kooperativo Verda Monto'' en [[Zielona Góra]] (la urbonomo signifas &quot;Verda Monto&quot;, historie ĝis 1945 germane ''Grünberg'') kaj kadre de la filio ankaŭ gvidis ''Studentan Esperanto-Teatron''.&lt;ref&gt;[[Jarek Parzyszek]]: [https://www.liberafolio.org/2022/03/14/studenta-movado-en-la-ombro-de-la-stato/ artikolo &quot;Studenta movado en la ombro de la ŝtato&quot;] en [[Libera Folio]] la 14-an de marto 2022 ({{eo}})&lt;/ref&gt; Lia edzino ''Mira Rządzka'' estas samkiel li esperantistino ekde la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj kaj sukcese aktoris en la ''Studenta Esperanto-Teatro'', interalie kun la kunaktoro [[Leszek Lewandowski]].

==== Referencoj ====
{{referencoj}}

==== Eksteraj ligiloj ====
* [https://www.facebook.com/people/Jerzy-Rz%C4%85dzki/100009004278347 persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]''

== S ==
=== [[Antoni Schudmak]] ===
'''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.

===[[Jan Sigda]]===
'''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Jan Silhan]] ===
'''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado.

=== [[Józef Śliwiński]] ===
'''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando).

=== [[Joanna Smycz]] === 
'''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]].

===[[Piotr Spiewak]]===
'''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento.

=== [[Roman Stopa]] ===
Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj.

==T==
===[[Mihael Trombkowski]]===
'''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento.

==W==
===[[Ireneusz Wilczyński]] ===
'''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.

== Z ==
=== [[Stanisław Zausmer]] ===
'''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]&lt;/ref&gt;

{{referencoj}}

=== [[Aleksander Zdechlik]] ===
'''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio.

=== [[Arkadiusz Zychewicz]] ===
'''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013.


{{Ĝermo|esperantisto}}

[[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]]
[[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>bkularoz9sitbayaxqvx1uw0hdkzeig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apostolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122746</id>
    <revision>
      <id>9392829</id>
      <parentid>9229839</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="lbd0iv83bwhnjhp2tuzol7z3vs604mj" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:PikiWiki Israel 15464 Jesus and the 12 apostles in Domus Galileae.JPG|eta|dekstre|260px|Monumento al Jesuo kaj la dek du apostoloj en Israelo.]]
La vorto '''apostolo''' indikas personon taskigitan rekte de [[Jesuo Kristo]] disvastigi la [[Evangelio]]n. Laŭ la [[greka lingvo|greka]] deveno ''απόστολος/apóstolos'', ĝi signifas &quot;mesaĝanto&quot;. Konkrete oni aplikas la vorton al la kernaj 12 [[disĉiplo]]j kaj al [[Sankta Paŭlo|Paŭlo]], kiu ricevis la ordonon en [[vizio]]. El ili [[Judaso Iskariota|Judaso]] defalis kaj mortigis sin, kaj tiel ankaŭ perdis la titolon de apostolo.

== Nomoj de la 12 apostoloj ==
* [[Sankta Petro|Simono Petro]];
* [[Sankta Andreo|Andreo]], frato de Simono Petro;
* [[Jakobo la pli aĝa|Jakobo]], filo de [[Zebedeo]] ankaŭ nomita Jakobo la pli maljuna;
* [[Sankta Johano la Evangeliisto|Johano]], frato de Jakobo (filo de Zebedeo);
* [[Sankta Filipo|Filipo]];
* [[Sankta Bartolomeo|Bartolomeo]];
* [[Sankta Tomaso|Tomaso]];
* [[Sankta Mateo|Mateo]];
* [[Jakobo la pli juna|Jakobo]], filo de Alfeo, ankaŭ nomita Jakobo la pli juna;
* [[Judaso Tadeo]], frato de Jakobo (filo de Alfeo);
* [[Simono Zeloto]];
* [[Judaso Iskarioto]].

Krome oni aplikas la vorton al [[Sankta Mattias|Matiaso]], kiun oni alelektis anstataŭ Judaso, post ties suicido.

== Citaĵoj ==
La '''dek du apostoloj''' troviĝas kvar fojojn en la [[Nova Testamento]]:

[[Evangelio laŭ Marko]], ĉapitro 3:

&lt;blockquote&gt;
''14 Kaj li elektis dek du, kiujn ankaŭ li nomis apostoloj, por ke ili estu kun li, kaj por ke li dissendu ilin por prediki, 15 kaj por havi aŭtoritaton elpeli demonojn: 16 kaj Simonon li alnomis Petro; 17 kaj Jakobon, filon de Zebedeo, kaj Johanon, fraton de Jakobo, kaj tiujn li alnomis Boanerges, tio estas, Filoj de tondro; 18 kaj Andreon kaj Filipon kaj Bartolomeon kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de Alfeo, kaj Tadeon, kaj Simonon, la Fervorulon, 19 kaj Judason Iskariotan, kiu ankaŭ perfidis lin.''
&lt;/blockquote&gt;

[[Evangelio laŭ Mateo]], ĉapitro 10:

&lt;blockquote&gt;
''2 Kaj la nomoj de la dek du apostoloj estas jenaj: la unua, Simon, kiu estis nomata Petro, kaj lia frato Andreo, Jakobo, filo de Zebedeo, kaj lia frato Johano, 3 Filipo kaj Bartolomeo, Tomaso, kaj Mateo, [[impostisto]], Jakobo, filo de Alfeo, kaj Tadeo, 4 Simon, la Fervorulo, kaj Judas Iskariota, kiu ankaŭ perfidis lin.''
&lt;/blockquote&gt;

[[Evangelio laŭ Luko]], ĉapitro 6:

&lt;blockquote&gt;
''13 Kaj kiam tagiĝis, li alvokis siajn disĉiplojn, kaj elektis el ili dek du, kiujn li ankaŭ nomis apostoloj: 14 Simonon, kiun li ankaŭ nomis Petro, kaj Andreon, lian fraton, kaj Jakobon kaj Johanon kaj Filipon kaj Bartolomeon 15 kaj Mateon kaj Tomason, kaj Jakobon, filon de Alfeo, kaj Simonon, nomatan Fervorulo, 16 kaj Judason de Jakobo, kaj Judason Iskariotan, kiu fariĝis perfidulo.''
&lt;/blockquote&gt;

[[Agoj de la Apostoloj]], ĉapitro 1:

&lt;blockquote&gt;
''13 Kaj kiam ili envenis, ili supreniris en la supran ĉambron, kie loĝis Petro kaj Johano kaj Jakobo kaj Andreo, Filipo kaj Tomaso, Bartolomeo kaj Mateo, Jakobo, filo de Alfeo, kaj Simon, la Fervorulo, kaj Judas, filo de Jakobo. … 26 … kaj la loto falis por Mattias; kaj li estis alkalkulita al la dek unu apostoloj.''
&lt;/blockquote&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* Ankaŭ la [[Mani]]ĥeoj havis la rangon &quot;apostolo&quot;.

== Nuntempaj apostoloj ==
La [[Novapostola Eklezio]] uzas la terminon pli vaste kaj havas ankaŭ nuntempe oficon de apostolo.

{{Kristanismo}}
{{Projektoj|ReVo=aposto}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Apostoloj| ]]
[[Kategorio:Profetoj en kristanismo]]</text>
      <sha1>lbd0iv83bwhnjhp2tuzol7z3vs604mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crasna (Sălaj)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125072</id>
    <revision>
      <id>9393138</id>
      <parentid>9262408</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>Informkesto</comment>
      <origin>9393138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="6al0wln0vxrxdtmvwvdqrx46mf81hxz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo}}

'''Crasna''' [krasna] (Sălaj) (hungare: '''Kraszna''') estas vilaĝo en Rumanio okcidente de [[Zalău]]. Administre apartenas al ĝi [[Huseni]], [[Ratin]].
==Loĝantaro==
En [[1910]] ĝi havis 3 884 loĝantojn (hungaroj); en [[1992]] 4 401 (rumanoj, 89% hungaroj). 
==Historio==
Ĝia unua mencio skribe estas ĉ. [[1090]]. Ĝis [[1919]] kaj inter [[1940]] kaj [[1944]] Kraszna apartenis al [[Hungario]], (''[[Szilágy]]''). En reformita preĝejo troviĝas pentrita ligna baldakeno farita en [[1736]] de János Pataki Asztalos.

==Fonto==
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

== Gravaj personoj ==
* [[Pál László Gerinczy]], premonstrato
*[[János Gyöngyössi]] ([[4-a de novembro]] [[1741]] – [[Újtorda]], [[15-a de marto]] [[1818]]): reformita pastro, poeto.
*[[István György Kádár]] ([[5-a de aprilo]] [[1920]] - ?, [[Jugoslavio]], [[9-a de oktobro]] [[1981]]): poeto, dramverkisto.
*Erzsébet Éva Juhász (*[[9-a de septembro]] [[1961]]): redaktorino, raportistino.
*[[Zoltán Lengyel (advokato)|Zoltán Lengyel]] ([[1873]] – [[Budapest]], [[6-a de februaro]] [[1940]]): advokato, ĵurnalisto.
*[[Gyula Méhes]] ([[28-a de marto]] [[1897]] – [[Budapest]], [[10-a de oktobro]] [[1970]]): farmakologo, biologo, universitata profesoro.
*[[Miklós Mitruly]] (n. [[1931]]): folkloristo, universitata adjunkto
*[[Dezső Nagy (kaáli)|Dezső Nagy]], ([[17-a de majo]] [[1868]] – [[Siófok]], [[22-a de marto]] [[1940]]): inĝeniero, gvidanto de konstruadoj de portoj de [[Balaton]].
*[[Darie Novăceanu]] ([[8-a de aprilo]] [[1937]]): poeto, tradukisto, eseisto.
*[[Ferenc Szilágyi]] ([[23-a de junio]] [[1977]]): geografo

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://harta.infoturism.ro/romania/Salaj/harta_Salaj.php Mapo de distrikto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090201171531/http://harta.infoturism.ro/Romania/Salaj/harta_Salaj.php |date=2009-02-01 }}

[[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]]
[[Kategorio:Distrikto Sălaj]]</text>
      <sha1>6al0wln0vxrxdtmvwvdqrx46mf81hxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kapitalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125460</id>
    <revision>
      <id>9393555</id>
      <parentid>9321313</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38478" sha1="2p8y2k81u72z14gwdnoji8bqpggynyv" xml:space="preserve">[[Dosiero:Massysm Quentin — The Moneylender and his Wife — 1514.jpg|300px|eta|dekstre|&quot;La [[Monŝanĝisto|monerŝanĝisto]] kaj lia edzino&quot; ([[Quentin Massys]]): komenco de la financa [[kapitalismo]] surbaze de la kapitalo ([[monero]]j).]]
[[Dosiero:Zentralbibliothek Zürich Das Kapital Marx 1867.jpg|eta|Kovrilpaĝo de [[La Kapitalo]] en la germana lingvo: tiu verko de [[Karlo Markso]] klarigas la funkciadon de [[kapitalismo]] baze sur la posedo kaj kontrolo de la kapitalo.]]
La '''kapitalo''' - laŭ la klasika kapitalideo – apartenas al la tria granda kategorio de la produktaj kondiĉoj (krom la [[Naturaj resursoj|naturaj fontoj]] kaj la [[Laboro|homa laboro]]). La kapitalaĵojn produktas la [[Ekonomio|ekonomia sistemo]] por uzi ilin kiel produkta [[Investado|investo]] por plua produkto de kapitalaĵoj kaj [[Servoj (ekonomio)|servoj]]. Se la kapitalo aperas en [[Mono|mona formo]], oni nomas ĝin fiksa kapitalo. La profitprocento de la kapitalo estas la jara (aŭ laŭ alia tempodaŭro) neta [[profito]] en procento.

Por uzo de la konstantaj kapitaloj, oni devas pagi [[prunto]]prezon, por [[Aĉetado|aĉeti]] ilin, oni bezonas [[Ŝparmono|ŝparitan financan kapitalon]]. Se oni ne uzas la monkapitalon por aĉeti kapitalaĵojn, sed oni pruntas ilin sur la [[Financa merkato|financkapitala merkato]], tiam la profito de la financa kapitalo estas la [[interezo]]. Oni kalkulas la profiton, kaj oni tiras el la tuta [[enspezo]] ĉiun [[kosto]]n, kaj la profitprocento iĝas la enspezo je [[Monunuo|monunua]] investo. Sur tiuj terenoj, kie la kapitalo tre malabundas, iĝas pli alta la profitprocento. Kun plimultiĝo de la kapitalo – se la laboro kaj la [[agro]] estas la sama kaj oni elĉerpis ĉiujn eblojn sur kapitalmanka tereno – malpliiĝas la profitprocento.

La nuntempa praktiko montras, ke malpliiĝon de la profitprocento ekvilibrigas la [[teknologia evoluo]], estigo de kaŝita [[monopolo]].

[[Kapitalismo]] estas ekonomia sistemo fondita sur [[privata proprieto]] de [[produktadrimedoj]] kaj [[komerco]] de [[varo]]j kaj [[kreado de valoro]] kaj [[Riĉo|riĉeco]] kiel kontentigo de la pagkapabla [[konsumanto]]. Ĝi ideale elvenas el [[libera konsento]] kaj [[konkurenco]] de la agantoj kaj celas efikan maksimumigon de profito (profitigo el investo de kapitalo). Ĝi devas samtempe esti [[Entrepren-ekonomiko|entreprene riska]] kaj kun la respekto de leĝaro ([[juro]]). ''Kapitalismo'' povas esti komprenita ankaŭ kiel pensaro kiu defendas la ekzistadon de sistemo kie ĉio dependas el la kontrolo fare de la posedantoj de la kapitaloj ([[Reganta klaso|reganta]]-posedanta klaso); kontraŭ estus la [[kontraŭkapitalismo]].

== Klasika difino ==
En la [[politika ekonomiko]], la kapitalo estas la aro de rimedoj, [[havaĵo]]j ([[Havaĵo (juro)|juro]]) kaj valoroj disponeblaj por kontentigi neceson aŭ realigi difinitan agadon kaj generi ekonomian [[profito]]n aŭ partikularan gajnon; ĝi estas tre forte rilatigita kun la konduto de la personoj kiuj intervenas tiukadre. Ofte la monkapitalo estas konsiderata same kiel la [[laborforto]] parto de la ''kapitalo''. Ankaŭ la [[kredito]], ĉar ĝi rezultas en ekonomian [[profito]]n en la formo de [[interezo]], estas konsiderata formo de ''kapitalo'' (financa kapitalo).

La diversaj kapitalhavaĵoj (''capital goods'' en [[angla lingvo]]), kontraste kun la konsumhavaĵoj, estas uzitaj en la produktado de fizika kapitalo. Tio referencas al havaĵoj de reala kapitalo de la produktoj kiuj estas uzitaj en la produktado de aliaj produktoj, sed ili ne estas aligitaj al la novaj produktoj mem. En la kapitalhavaĵoj estas inkludataj [[fabriko]]j, [[Maŝino|maŝinaro]], [[laborilo]]j, kaj ampleksa diverseco de [[konstruaĵo]]j kaj instalaĵoj, inklude [[tereno]]jn, [[kampo]]jn, [[koncesio]]jn ktp. Tiuj estas diferencaj disde la [[krudmaterialo]]j kiuj estas uzataj en la produktado de havaĵoj. Multaj produktoj povas esti klasitaj kiel kapitalhavaĵoj aŭ kiel konsumhavaĵoj depende de la uzado kiun oni faras el ili, por ekzemplo la [[aŭtomobilo]]j kaj personaj [[komputilo]]j, kaj la majoritato de tiuj kapitalhavaĵoj estas ankaŭ daŭraju havaĵoj (''consumer durables'').

La kapitalhavaĵoj estas diferencaj ankaŭ de la financa kapitalo. La kapitalhavaĵoj estas realaj objektoj de la posedo de [[ento]]j aŭ [[institucio]]j ([[persono]]j, [[entrepreno]]j, [[registaro]]j kaj aliaj [[organizaĵo]]j), cele al akiro de pozitiva [[Rendimento (ekonomio)|rendimento]] de ajna tipo de produktado.

La realigita agado povas esti la produktado, la [[konsumo]], la [[investado]], la konstituado de entrepreno ktp. Kiam tiu kapitalo estas destinata al la produktado, ĝi iĝas unu de la faktoroj de produktado. La kapitalo estas [[Akumulo (ekonomio)|akumulebla]] laŭlonge de la tempopaso, kaj ties reveno (rendimento) povas esti uzataj aŭ reuzataj por pligrandigi la originan kapitalon.

=== La valoro kaj la konceptigo de la kapitalo ===
[[Dosiero:Adam Smith statue by Alexander Stoddart.jpg|eta|upright=0.9|Statuo de Smith en [[Edinburgo]], starigita pere de privataj donacoj organizitaj de Adam Smith Institute.]]
La konceptigo de la kapitalo estas ligita al la konceptigo de la laboro, ĉar ambaŭ kundependas el la [[teorio adoptita pri la ekonomia valoro de la havaĵoj]] kaj, tial, pri la rimedoj uzotaj por krei ilin.

Laŭ la [[ekonomikisto]]j nomitaj klasikaj ([[Adam Smith|Smith]] kaj [[David Ricardo|Ricardo]]) estis ambaŭvalora sinteno pri la determinanto de la [[Ŝanĝvaloro|ŝanĝovaloro]] de havaĵo, oscilante laŭlonge de la laboro inter du ebloj: la laborkvanto kaj la kosto de produktado (kiu estas siavice ŝanĝovaloroj kiuj restos neklarigeblaj: nome la interezo de la kapitalo, la [[salajro]] de la laboro kaj la rendimento de la tero). La problemoj de la unua eblo kondukos al la adopto de la dua kiel “solvo”: nome la [[teorio de la kosto]] estus sistematigita de [[John Stuart Mill]] kune kun la cetero de la aferoj traktitaj de la klasikuloj per integrala skemo de [[politika ekonomio]], dum [[Karlo Markso]] insistos pri la [[teorio de la laborvaloro]], sed tiam kiel bazo por kritiko al la koncepto mem de politika ekonomio.

La [[marĝenisma revolucio]] en ĉiuj siaj variantoj ([[William Stanley Jevons|Jevons]], [[Léon Walras|Walras]] kaj [[Carl Menger|Menger]]) anstataŭis la konceptigan aparaton de la klasikuloj pri la valoro, kaj [[Kuo.|kuo]] tiu sian propran ekonomian koncepton de laboro kaj kapitalo, reference nun al la koncepto de &quot;[[marĝena utileco]]&quot; (nome, pliigo aŭ malpliigo de la totala utileco de havaĵo en la konsumaj cirkonstancoj), movante tiel la determinadon de la produktado kaj la [[distribuado]] al la cirkulado, tio estas, al la konsumo. Diference de la klasikuloj kiuj, aŭ [[Dedukto|deduktis]] la valoron de la fizika kapitalo el la laboro en tiu investita, aŭ el la kapitalo en si mem, la marĝenistoj trovis ĝin en la utileco mem de la prunteblo de la kapitalo.

La [[Sistemiko|sistemigistoj]] de la diferencaj tendencoj marĝenistaj ([[Alfred Marshall|Marshall]], [[Vilfredo Pareto|Pareto]] kaj [[Eugen von Böhm-Bawerk|Böhm-Bawerk]]) subdividiĝis en du kontraŭaj tendencoj. La [[Novklasika ekonomika skolo|novklasika skolo]] reprezentata de Marshall, kiu faris sintezon inter Mill kaj la marĝenismo de Jevons, konceptis la valoron kiel rezulto de la interagado inter varpeto bazita sur la utileco por la konsumanto en marĝenismaj terminoj, kaj varpropono bazita sur la kostoj de produktado, sed tiam ne mezuritaj laŭcirkule el ties prezoj sed el la marĝenisma senutileco de la produktofaktoroj (nome la salajro por la [[memofero]] en klopodoj kaj la interezo por la memofero en atendo aŭ ŝparo), revenante tiel al la klasika koncepto de la kapitalo, sed sur pli solidaj marĝenismaj fundamentoj. La [[Aŭstria skolo de ekonomiko|aŭstria skolo]] reprezentata de Böhm-Bawerk, kontinuisto (kvankam kun kelkaj variaĵoj) de la pura kaj subjektivisma marĝenismo de Menger, analizis profunde la aferon de la kapitalo, kaj alvenis al difino kiu, kvankam kongruebla kun la klasikuloj, eliras el diferencaj [[premiso]]j kaj pli rilateblaj kun la unua pensaro de Adam Smith antaŭa al sia &quot;[[Magnum opus|magnus opus]]&quot; (granda verko), nome la verkaro de [[Richard Cantillon]] kaj en la sama sinteno pluigita de [[Jean-Baptiste Say]] pli proksima al la aŭstriskola sinteno (Böhm-Bawerk, 1884), en kiu ĉiuj parametroj kiuj difinas la prezojn de la produktofaktoroj kondukas finfine al la varpeto fare de la konsumanto kiu estas la [[referenckadro]] de la valorigoj en la portempaj preferoj kaj de salajrigitaj laboristoj kaj de kapitalkontribuantoj.

La sinteno de Böhm-Bawerk laŭ kiu la tipo de interezo dependas de la portempa prefero estis kritikita de [[Knut Wicksell]] kiu defendis la novklasikan [[paradigmo]]n rilate al la fakto ke tiu dependas de la produktiveco de la kapitalo. Paradokse, la aŭstriskola interpretado de la kapitalo finfine estis, tra la verkoj de [[John Hicks]] pri la afero, la plej adoptita fare de la cetero de la akademio de novklasika orientado, kvankam en formo simpligita kaj kun gravaj diferencoj rilate al la deveno de la interezo (Hicks, 1973); kaj inverse, la aŭstriskola rigardo al la kapitalo iĝis pli prilaborita fare de la kritiko de Wicksell (Rallo, 2014). Sammaniere, la kritiko de Böhm-Bawerk al la logikaj senkonsistoj de la [[teorio de la ekspluatado]] [[Novrikardismo|novrikardisma]] kaj marksisma (Böhm-Bawerk, 1884 kaj 1896), estas tiu kiu finfine estos praktike klasika pro, inter aliaj kialoj, la fakto ke estas facile kongruebla kun preskaŭ ĉiuj la sintenoj adoptitaj en la spektro de la ekonomika pensaro. Pro tio, la defendo de la marksismo kontraŭ tiu estos eltenebla en la objekcio novrikardisma de [[Piero Sraffa]] kies bazo jam estas en la kritiko fare de Wicksell (Rallo, 2014).

La preciza difino de Bohm-Bawerk pri kapitalo kiel estas uzita en la tri volumoj de ''Kapitalo kaj interezo'', estas prezentata jene kiel solvo al la difinkaoso kiun suferis la politika ekonomiko:

{{Citaĵo|La kapitalo estas nur la totala sumo de la intermezaj produktoj kiuj partoprenas en la diversaj fazoj de la cirkla fluo de la produktado de havaĵo.}}

Poste estos distingitaj koncepte en la kapitalo du ekonomiajn elementojn kvalite diferencajn: nome la “averaĝa kapitalo de produktado” komprenita kiel la produktorimedoj, kaj la “privata kapitalo” kiel posedrajtoj sur la kapitalo rilate al la akirmaniero (nome privata kaj sendependa) de kiu dependas rekte kaj internigas la interezon en la utileco de la sama kapitalo (Böhm-Bawerk, 1889).

== Ekonomiaj elementoj de la sistemo kiu funkcias sur bazo de kapitalo ==
[[Dosiero:Billets de 5000.jpg|230px|eta|upright|[[Monbileto]]j kun valoro de 5000 el diversaj monunuoj.]]
La esenca kvalito de kapitalismo estas la investado de [[mono]] (nome kapitalo) por fari profiton.&lt;ref&gt;James Fulcher, ''Capitalism A Very Short Introduction'', &quot;the investment of money in order to make a profit, the essential feature of capitalism.&quot; p. 14, Oxford, 2004, ISBN 978-0-19-280218-7.&lt;/ref&gt;

En kapitalisma ekonomia sistemo kapitalaj aktivaĵoj povas esti posedataj kaj kontrolitaj fare de privatuloj, laboro estas aĉetita per monsalajroj, kapitalgajnoj atribuiĝas al privataj posedantoj, kaj la [[prezmekanismo]] estas utiligita por asigni kapitalvarojn inter konkurantaj uzoj. La amplekso laŭ kiu la prezmekanismo estas uzita, la grado de konkurencadeco, la ekvilibro inter la publika kaj la privata sektoroj, kaj la amplekso de registara enmiksiĝo en merkatoj estas la faktoroj kiuj distingas plurajn formojn de kapitalismo en la moderna mondo.&lt;ref name=&quot;Modern Economics 1986, p. 54&quot;&gt;Modern Economics (1986), p. 54&lt;/ref&gt;

En [[Libera merkato|libermerkataj]] kaj malkontrolemaj formoj de kapitalismo, merkatoj estas utiligitaj plej grandskale kun minimuma aŭ neniu [[reguligo]] super la preziga mekanismo. En miksaj ekonomioj, kiuj estas preskaŭ universalaj hodiaŭ,&lt;ref&gt;James Fulcher, ''Capitalism A Very Short Introduction'', &quot;...in the wake of the 1970 crisis, the neo-liberal model of capitalism became intellectually and ideologically dominant&quot;, p. 58, Oxford, 2004, ISBN 978-0-19-280218-7.&lt;/ref&gt; merkatoj daŭre ludas dominan rolon sed estas reguligitaj iagrade fare de [[registaro]]j por korekti {{JN|merkata fiasko}}, antaŭenigi [[Sociala subteno|socialan subtenon]], [[Medikonservado|konservi]] [[naturresurso]]jn, financi [[defendo]]n (respektive [[milito]]jn) kaj [[Publika sekureco|publikan sekurecon]] aŭ pro aliaj kialoj. En [[Ŝtata kapitalismo|ŝtatkapitalismaj sistemoj]], merkatoj estas kontrolitaj malplej eble, ĉar la ŝtato fidas peze je [[Ŝtata entrepreno|ŝtataj entreprenoj]] aŭ nerekta ekonomio planante akumuli kapitalon.

Kapitalismo kaj kapitalisma ekonomiko ofte estas komparitaj al [[socialismo]], kvankam la signifo de la vorto ''[[socialismo]]'' ŝanĝiĝis dum la tempo. La origina signifo de socialismo estis ŝtatposedado de la produktadrimedoj. Hodiaŭ, la vorto ofte estas uzita por signifi ajnan ŝtatkontrolon de ekonomia decidigado.

=== Mono, kapitalo kaj akumulado ===
[[Mono]] estas ĉefe normigita komercilo, kaj fina [[pagilo]], kiu helpas mezuri la valoron de ĉiuj varoj kaj krudvaroj en normo de valoro. Ĝi estas abstraktado de ekonomia valoro kaj komercilo kiu eliminas la maloportunan sistemon de [[Natura interŝanĝo|interŝanĝo]] apartigante la [[Transakcio.|transakciojn]] implikitajn en la interŝanĝo de produktoj, tiel tre faciligante [[specialiĝo]]n kaj komercadon tra instigado al la interŝanĝo de krudvaroj. Kapitalismo implikas la plian abstraktadon de mono en aliajn interŝanĝeblajn [[Aktivo|aktivaĵojn]] kaj la akumuladon de mono tra [[proprieto]], [[interŝanĝo]], [[interezo]] kaj diversaj aliaj [[Financo|financaj instrumentoj]].

La [[Akumulo (ekonomio)|akumulado de kapitalo]] rilatas al la procezo de &quot;farado de mono&quot;, aŭ kreskigado de komenca monsumo tra investo en produktado. Kapitalismo estas bazita ĉirkaŭ la akumulado de kapitalo, per kio financa kapitalo estas investita por realigi profiton kaj tiam reinvestita en plian produktadon en kontinua procezo de akumulado. En [[Marksismo|Marksisma ekonomika teorio]], tiu dinamiko estas nomita la ''[[leĝo de valoro]]''.

=== Kapitalaj kaj financaj merkatoj ===
La difina kvalito de kapitalismaj merkatoj, kontraste al merkatoj kaj interŝanĝo en antaŭ-kapitalismaj socioj kiaj [[feŭdismo]], estas la ekzisto de merkato por kapitalvaroj (la [[produktadrimedo]]j), signifante ke interŝanĝaj rilatoj (komercrilatoj) ekzistas ene de la produktada procezo. Plie, kapitalismo havas merkaton por laboro. Tio distingas la kapitalisman merkaton de antaŭ-kapitalismaj socioj kiu ĝenerale nur enhavis merkatinterŝanĝojn por finaj varoj kaj sekundaraj varoj. La &quot;merkato&quot; en kapitalismo rilatas al kapitalmerkatoj kaj [[Financa merkato|financaj merkatoj]]. Tiel, ekzistas tri ĉefmerkatoj en tipa kapitalisma ekonomio: labora, por kaj varoj kaj servoj, kaj financa.

=== Salajrolaboro kaj klasa strukturo ===
[[Dosiero:Lewis Hine Power house mechanic working on steam pump.jpg|maldekstre|eta|180px|[[Laboristo]] laboranta ĉe [[vapormaŝino]].]]
Salajrolaboro rilatas al la klasstrukturo de kapitalismo, per kio [[laboristo]]j ricevas aŭ [[salajro]]n aŭ ian [[pago]]n, kaj posedantoj ricevas la profitojn generitajn per la faktoroj de produktado utiligitaj en la produktado de ekonomia valoro. Individuoj kiuj posedas kaj provizas financan kapitalon al produktivaj projektoj iĝas posedantoj, aŭ komune (kiel [[Akcio|akciuloj]]) aŭ individue. En marksisma ekonomiko tiuj posedantoj de la produktadrimedoj kaj provizantoj de kapitalo estas ĝenerale nomitaj [[kapitalisto]]j. La priskribo de la rolo de la kapitalisto ŝanĝiĝis, unue rilatante al senutila [[Peranto.|peranto]] inter produktistoj al [[Dungeco|dunganto]] de produktantoj, kaj poste rilatis al posedantoj de la produktadrimedoj.&lt;ref name=&quot;Williams 1983 51&quot;&gt;Williams (1983), pp 51.&lt;/ref&gt; La esprimo kapitalisto ne estas ĝenerale uzita fare de subtenantoj de ĉefa ekonomika kapitalisma sistemo, kiuj anstataŭe preferas paroli pri entreprenistoj, [[Entreprenemisto|iniciatistoj]], investistoj ktp.

La termino &quot;[[laboristo]]j&quot; inkludas tiujn kiuj elspezas kaj manan kaj mensan (aŭ [[Krepovo|kreivan]]) laboron en produktado, kie produktado ne simple signifas fizikan produktadon sed rilatas al la produktado de kaj perceptebla kaj netuŝebla ekonomia valoro. &quot;Kapitalistoj&quot; estas individuoj kiuj derivas enspezon el [[investado]].

La termino ''[[laboro]]'' inkludas ĉiujn fizikan kaj mensan dungadan sekcion, inkluzive de entreprenista kapacito kaj gvidkapabloj, kiuj estas necesaj por produkti kaj produktojn kaj servojn. Produktado estas la ago de farado de varoj aŭ servoj uzante laborforton.&lt;ref&gt;Ragan, Christopher T.S., kaj Richard G. Lipsey. ''Microeconomics''. Twelfth Canadian Edition ed. Toronto: Pearson Education Canada, 2008. Print.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Robbins, Richard H. ''Global problems and the culture of capitalism''. Boston: Allyn &amp; Bacon, 2007. Print.&lt;/ref&gt;

La esprimo ''[[homa kapitalo]]'' estas la kvanto da kutimoj, sciaro, sociaj kaj personaj atributoj (inklude krepovon, fizikajn forton kaj [[lerteco]]n) ene de la kapablo plenumi laboron por produkti ekonomian valoron. Homa kapitalo estas unika kaj diferencas el ajna alia kapitalo. Ĝi necesas por ke la entreprenoj atingu celojn, disvolviĝu kaj restu plinovigaj. Kompanioj povas investi en homa kapitalo por ekzemplo pere de [[Eduko|edukado]] kaj [[trejnado]], kiu plibonigu la nivelojn de kvalito kaj produktado. La teorio de homa kapitalo estas tre asocia kun la studo de la [[administrado de homaj rimedoj]] kiel okazas en la praktiko de [[negocadministrado]] kaj [[makroekonomiko]].

=== Makroekonomiko ===
[[Dosiero:Unemployed men queued outside a depression soup kitchen opened in Chicago by Al Capone, 02-1931 - NARA - 541927.jpg|eta|[[Senlaboreco]] estas grava trajto de kapitalismo. Sendungaj homoj ĉe supmanĝejo en [[Granda Depresio|depresiepoka]] [[Ĉikago]], 1931.|upright=1.15]]
Makroekonomiko rigardas aferojn kiaj ekzemple [[inflacio]]: ĝenerala pliiĝo en prezoj kaj falo en la [[aĉetada valoro]] de mono; ekonomia kresko (kresko de la impostaj enspezoj): kiom multe da mono registaro havas kaj kiom rapide ĝia mono akumuliĝas; [[senlaboreco]], kaj [[tarifo]]j de komerco kun kaj inter aliaj landoj. Dum mikroekonomiko temas pri individuaj [[firmao]]j, homoj, kaj aliaj institucioj kiuj laboras ene de aro kaj enkadrigas ene de funkciigantaj reguloj por [[Ekvilibra prezo|ekvilibri prezojn]] kaj la funkciadon de [[eksterordinara registaro]].

Kaj [[Mikroekonomiko|mikroekonomio]] kaj makroekonomio funkcias kune por formi ununuran aron de evoluigado de reguloj kaj regularoj. Registaroj (la makroekonomia flanko) metas kaj naciajn kaj internaciajn regularojn kiuj konservas alton de [[prezo]]j kaj la entreprena (mikroekonomia) kreskorapideco, influas la prezojn, kaj la reguligado de la [[komerco]], dum la entreprenoj influas tion kion federaciaj leĝoj fiksas.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Taylor|first=Timothy|title=Principles of Economics: Economics and the Economy|year=2011|publisher=Textbook Media|location=USA|isbn=1-930789-13-0|page=744|url=http://www.texbookmedia.com|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-12-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181116043048/https://www.texbookmedia.com/|arkivdato=2018-11-16}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181116043048/https://www.texbookmedia.com/ |date=2018-11-16 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.texbookmedia.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181116043048/https://www.texbookmedia.com/ |arkivdato=2018-11-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.capitalism.net/Capitalism/Economics%20and%20Capitalism.htm|titolo=Economics and capitalism|alirdato=18a de Februaro 2012|familia nomo=Reisman|persona nomo=George|verko=Capitalism: A Treatise on Economics|eldoninto=The Jefferson School of Philosophy, Economics, and Psychology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hbs.edu/research/pdf/07-037.pdf|titolo=The Political Economy of Capitalism Bruce R.|alirdato=20a de Februaro 2012|familia nomo=Scott|persona nomo=Bruce R.|eldoninto=Harvard Business School}}&lt;/ref&gt;

=== Tipoj de kapitalo en la klasika sistemo ===
* Likva kapitalo: estas la resto de la aktivo, estinta detrahita la pasivo de natura aŭ jura persono.
* Ŝtata kapitalo: estas la parto de la ŝtata heredo komponita per havaĵoj produktitaj de la homoj.
* Societa kapitalo: estas la aro de mono kaj de materiaj havaĵoj alportitaj de la partneroj al entreprenoj.
* Publika kapitalo, kontraste al la privata kapitalo: estas tiu kiu apartenas al la ŝtato.
* Privata kapitalo, kontraste al la publika kapitalo: estas tiu kiu apartenas al la unuopaj aŭ asociaj posedantoj de la civila socio.
* Nemateriala kapitalo: estas tiu kiu ne videblas kiel io fizika; povas estis la sciaro, la kapabloj, la trejnado de persono, ktp. Ekzemplo de nemateriala kapitalo estas la homa kapitalo, kiu pliiĝas per la edukado aŭ kapabligo de la personoj.
* Mallongdaŭra kapitalo: estas la tipo de kapitalo de kiu oni esperas akiri profiton aŭ rendimenton en periodo pli malgranda ol unu jaro.
* Longdaŭra kapitalo: estas la tipo de kapitalo de kiu oni esperas akiri profiton aŭ rendimenton en periodo pli granda ol unu jaro, por ekzemplo, la kapitalo investita en la kompono de entrepreno, eble rezultos en reveno en tempo pli granda ol unu jaro.

=== Tipoj de kapitalo en la moderna sistemo ===
* Financa kapitalo: estas la kapitalo plej ofta kaj normale por la interŝanĝo ĝi uzas la monvaloron ([[valuto]])
* Natura kapitalo: p.e.: [[rivero]] kiu liveras akvon al komunumo
* Socia kapitalo: nome tipo de kapitalo inter personoj kiu havas monvaloron, kiel [[fidindeco]]n
* Instrua aŭ intelekta kapitalo: p.e.: se persono konas aferon kiun alia ne konas (ekzemple inter [[instruisto]] kaj studento)

== Marksisma difino ==
[[Dosiero:Marx-Engels-Forum01.jpg|eta|300px|maldekstre|Marx-Engels-Forumo en Orienta Berlino.]]
Por [[Marksismo|marksistoj]] la klasika difino estas naturigo de la kapitalo kiel [[socia rilato]], kaj al tiu difino ligita al la teknika materieco grave mankis aferoj ĉar ĝi grupigus en sama koncepto objektojn kiuj, el ties perspektivo, estus kvalite tre diferencaj, kio kreus tiel la malfacilon difini la unuojn en kiuj oni mezuras la kapitalon (Robinson, 1954).

=== Historia apero de la kapitalo ===
La kapitalo estas sociekonomia procezo kiu dependas de politika transformado en kiu oni generas al la laboristoj senigon de iliaj teroj kaj produktaj laboriloj, konvertante ilin en salajrigitaj laboristoj kies varo estos la simple vendo de ilia laborforto cele al la produktado de varoj; tiu socia kaj historia procezo povas esti komparata analogio kun la aliaj historiaj procezoj kiuj starigis la diversajn [[produktomaniero]]jn (por ekzemplo, la [[sklaveco]], partikulare en Usono kie kunekzistis ambaŭ produktosistemoj, nome sklaveco inkirustita ene de la postsklaveca sistemo)

[[Dosiero:Zeche Mittelfeld Ilmenau.jpg|eta|270px|dekstra|Grandparte la moderna kapitalismo aperis per la anstataŭo de iamaj agrikulturaj vivrimadoj per novaj fabrikoj (desegno el la jaro 1860).]]
[[Karlo Markso|Markso]] observis gravan problemon por la starigo de la kapitalismo; antaŭ tiu, la personoj disponis je teroj por kultivi kaj atingi ekonomion de propra konsumo malgrandskale; por konverti la produktantojn en salajrigitaj dungitoj oni devis senigi ilin el la ŝlosilaj [[produktorimedo]]j kiuj ĝis tiam havis la personoj (ekz.: la [[eksproprigo]] de la komunumaj teroj al la [[kamparano]]j kaj la kreado de la institucio de la burĝa privata [[posedrajto]] kiu devigis la produktantojn iĝi ekonomiaj izolaj unuoj kiuj devis transformi sian vilaĝan produktadon en amasproduktado por la tuta loĝantaro. Por tio ili devis povi aĉeti la terojn kiuj ĝis tiam estis parto de la feŭdisma statuso, kaj tio estis farita per kreado de [[atestilo]] kiu konfirmu jure ke la kamparano faris la postulitan pagon kaj ke jure li estas posedanto de la tero. Ĉar la kamparanoj de la epokoj antaŭaj al la kapitalismo, kiel ekzemple en la feŭdisma epoko, ne havis tiujn ''atestilojn'', kaj granda parto de la kamparanaro ne sukcesis akiri enspezojn sufiĉajn por aĉeti la terojn, startis la eksproprigo de tiuj teroj kiuj pasis al la manoj de la ŝtato kiu siavice revendis ilin al la ruraj produktantoj plej riĉaj, per kio oni kreis ruran burĝaron, inter kiuj kelkaj sendependaj ruraj kamparanaj produktistoj, kaj grandan superfluan amason de salajrigitaj dungotoj; plejparto el tiuj eĉ ne estos salajrigitaj dungitoj en la kamparo sed devis elmigri por formi [[Industrio|industrian]] [[laborista klaso|laboristan klason]] en la [[urbo]]j, aliĝante sin al la amasa laborfortaro en rilato de dependenco (materia kaj jam teorie ne persona) por la kapitalisma produktado de varoj. Tio okazigis, almenaŭ en la etapoj de aperigo de la kapitalismo kaj de la [[Industria Revolucio]], la falegon de la nivelo de enspezoj kaj vivkondiĉojn nehumanajn markitajn per kunamasiĝado, malbonaj laborkondiĉoj kaj salajroj kiuj ne atingis la bazajn necesojn por vivtenado.

La ŝlosila gravo de la signifo de la koncepto de kapitalo en la marksisma pensaro, estas ke la kapitalo ne estas mezurebla, ĉar temas fakte pri socia kaj politika procezo; tial, diversaj ekonomikistoj klopodis kontraŭi Markson kaj kreis la koncepton ke la kapitalo estas komponita are per la produktorimedoj, la maŝinoj kaj la produktoteknologio. La unua kiu klopodis mezuri la kapitalon estis Boehm-Bawerk en sia &quot;Pozitiva teorio de la kapitalo&quot; (1889) kiu estis tuj akceptita kaj dumlonge oni ne faris empiriajn pruvarojn. Devis pasi 93 jaroj por la apero de kritikoj al Boehm-Bawerk.

=== Priskribo de la procezo de la kapitalo ===
[[Dosiero:Karl Marx 1867 Hannover.jpg|eta|maldekstre|Karlo Markso en Hannover (1867; foto de Friedrich Karl Wunder).]]
En la verkaro de [[Karlo Markso]], la salajrigita laborforto estas aligita al la kapitalisma produktado en du momentoj: nome en la cirkulado kaj en la produktado.

En la cirkulado, la kapitalo estas transformata en [[mono]] por la procezo cirkulada cele al klopodo atingi plian monon (nur en socio de [[komerco]] kiel la kapitalisma socio la mono ĉesas esti cirkulrimedo, kaj iĝas esprimo de la &quot;valoro&quot;, kiu poste pere de ties uzado kiel kapitalo iĝas celo en si mem), sed kvankam la apero de la kapitalo necese devas esti startita en la cirkulado, ĝi devas plui for de tiu, ĉar la mongajno ne povas esti klarigata pure ene de la interŝanĝo, sed en la produktado.

Difinante la valoron kiel respegulo objektivita de la homa laborkvanto abstrakta investita en [[varo]] esprimita en sia ŝanĝeblo, tio estas, en sia socia povo ([[Karlo Markso|Markso]], 1857 kaj 1867), kaj kies kondiĉo de ekzistado kiel formo-valoro estas ke tiu varo estu devige tia ĉar estis produktita private kiel parto de ekonomio bazitaa sur la komerca interŝanĝo kiel ĉe tiu kapitalisma, diference de tio kio okazas ĉe la varoj produktitaj en la antaŭmodernaj sociaj ordoj (Kicillof kaj Starosta, 2007), tiam, en la procezo de produktado, la kapitalo povas esti difinita nur kiel &quot;valoro kiu valoriĝas&quot; ([[Karlo Markso|Markso]], 1867).

La nomita [[laborforto]] estus, en la marksisma sistemo, la nura elemento produktiva konvertita en vero kiu, diference de aliaj maŝinoj, estas kapabla krei pli da valoro (pli da laboro) ol la valoro kiun ĝi portas kaj kiu estis investita en ĝi mem. Sed estas kondiĉo por tio antaŭe menciita ke la laboro ekformu parton de la kapitalo nur ĉar ties kapablo produkti valoron estas transformata en varo. Tial la kapitalo kiel procezo postulas samtempe socian rilaton en kiu devas ekzisti liberaj posedantoj de varoj kiuj estu objektoj kaj ne subjektoj de la socia procezo, dum la socia rilato mem (la kapitalo) estas la subjekto de la produktado (Markso, 1844).

=== Historiaj kondiĉoj por la ekzistado de la kapitalo ===
La sociaj objektoj de la procezo de la kapitalo estas jenaj: la laboristo posedanto de sia laborforto kaj la kapitalisto posedanto de la produktorimedoj kaj laboriloj, dum neniu el ambaŭ &quot;kunlaborantoj&quot; havu plenan kontrolon konscian super la ĝenerala socia procezo de produktado, nome estas kondiĉo ke nek la kapitalisto estus posedanto de la laborforto uzata (nek la propra nek la nepropra en formo de sklaveco), nek la laboristo estu posedanto de la produktorimedoj. La laboristo tiel estu libera posedi kaj administri sian propran laborforton, per kio eventuale povas iĝi kapitalisto, sed siavice oni postulas, ke li mem, konsiderita kiel aro aŭ [[Socia klaso|klaso]], estu &quot;liberigita&quot; el la posedo de la produktorimedoj, kio okazas pere de la socia rezulto de tiu sama procezo (Markso, 1867) kiu postulas ĝin por sia propra efikeco, tio estas, kiel konsekvenco de produktado organizita intence fare de sociaj agantoj kun formo [[Privata posedo|privata]] kaj [[Ekonomia libero|sendependa]] ene de la kunteksto de la individua posedrajto nesenigebla aŭ [[burĝaro|burĝa]].

En la interpreta modelo de [[Karlo Markso|Markso]], tiu procezo spontanea de interekonomia perforto, devas starti per unua senposedigo (eksterekonomia) por ke startu la procezo de akumulado de kapitalo kiu tuj povas esti renutrita (Marx, 1857). Oni nomas tiun problemigan premison de la sistemo kaj hipotezon por la historia interpretado &quot;origina akumulado&quot;.

=== Tipoj de kapitalo en la marksisma sistemo ===
La [[marksismo|marksistaj]] kategorioj de la kapitalo dependas de ties teorio de la valoro-laboro, kaj estas subdividataj jene:

* Variebla kapitalo, kontraste al la konstanta kapitalo: estas tiu kiu estas ŝanĝata per laboro, tio estas tiu investita en [[salajro]]j por la laboristo, per kiu oni pagas la valoron de la laborforto. Ĝi nomiĝas variebla ĉar, estante la homa laboro la nura ekonomia havaĵo kiu kreas pli altan valoron ol tiu de sia propra kosto, &quot;variigas&quot; la valoron de la fina produkto, tio estas, la valoro de la laborforto estas &quot;translokigita&quot; al la valoro de la produktita havaĵo, sed krome ĝi sumas al tiu valoro surpluson nomita &quot;plusvaloro&quot;.
* Konstanta kapitalo, kontraste al la variebla kapitalo: estas la investado en krudmaterialoj kaj maŝinaro uzataj en la produktado. Ĝi inkludas la fiksan kapitalon. Ĝi nomiĝas konstanta, ĉar la ŝanĝovaloro de tiuj havaĵoj restas konstanta en la fina produkto, tio estas, ties valoro estas &quot;translokigita&quot; al la valoro de la produktita havaĵo.
* Organika kompono de la kapitalo: estas la rilato aŭ proporcio inter la konstanta kapitalo kaj la variebla kapitalo.
* Cirkula kapitalo aŭ rotacia kapitalo, kontraste al la fiksa kapitalo: estas tiu investita en elementoj kiuj estos transformataj en la procezo de la produktado; kaj ŝanĝas sinsekve sian formon, nome krudmaterialoj, prilaboritaj produktoj, mono, kredito, laborforto, ktp. Ili estas konsumataj en ĉiu produktado de havaĵoj kaj devas estis konstante remetitaj. Ili inkludas la varieblan kapitalon.
* Fiksa kapitalo, kontraste al la cirkula kapitalo: nemoveblaĵoj, instalaĵoj kaj maŝinaroj, kun permanenta karaktero de la produktado. Ili ne estas konsumataj en ĉiu produktado de havaĵo, sed suferas iompostioman elĉerpon kaj frue malfrue ili devas esti anstataŭitaj.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kapitala societo]]
* [[Kapitalismo]]
* ''[[La Kapitalo]]''
* ''[[La nigra libro de la kapitalismo]]''
* [[Kompendio de la Kapitalo de Karlo Markso]]
* [[Labordivido]]
* [[Listo de firmaoj]]
* [[Anarkiismo]]
* [[Komunismo]]
* [[Kontraŭkapitalismo]]
* [[Mono]]
* [[Fordismo]]
* [[Karl Marx]], [[Marksismo]]
* [[Liberalismo]]
* [[Ekonomiko]]
* ''[[Routledge Handbook of Marx's Capital]]''
* [[Tendenca falo de la profitkvoto]]

== Notoj ==
{{Referencoj|3}}

== Bibliografio ==
* Juan Miguel Aguado (2011). ''Sociedad de masas y cultura de masas''. D.F.: Fundamentos de la Comunicación y la Información.
* Michel Albert, ''Capitalisme contre capitalisme'', Paris, Seuil, coll. « L'histoire immédiate »,‎ 1991
* Raymond Aron, ''Dix-huit leçons sur la société industrielle'',‎ 1962
* Frédéric Bastiat, ''Œuvres économiques'',‎ 1853 (ISBN 2-13-037861-7)
* Michel Beaud, ''Histoire du capitalisme (de 1500 à nos jours)'', Paris, Seuil,‎ 1981 (ISBN 978-2-7578-1786-5)
* Claude Bébéar kaj Philippe Manière, ''Ils vont tuer le capitalisme'', Plon,‎ 2003
* Böhm-Bawerk von, Eugen (1884): Capital e interés. Vol. I: Historia crítica de la teoría económica, Fondo de Cultura Económica, México D.F.; vidu: [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=284] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130521004155/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=284 |date=2013-05-21 }}
* Böhm-Bawerk von, Eugen (1889): Capital e interés. Vol. II: Teoría positiva del capital, Editorial Aosta, Madrid; vidu: [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=283] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130521003519/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=283 |date=2013-05-21 }}
* Böhm-Bawerk von, Eugen (1896): La conclusión del sistema marxiano, Unión Editorial, Madrid; vidu: [http://www.marxists.org/subject/economy/authors/bohm/index.htm]
* Fernand Braudel, ''La Dynamique du capitalisme'',‎ 1985 (ISBN 2-08-081192-4)
* Joaquín Estefanía (1997). ''Aquí no puede ocurrir. El nuevo espíritu del capitalismo''. Madrid: Taurus.
* Jean-François Gayraud, ''Le nouveau capitalisme criminel'', Odile Jacob,‎ 2014 (ISBN 978-2-7381-3072-3)
* Gaël Giraud kaj Cécile Renouard, ''Vingt propositions pour réformer le capitalisme'', Flammarion, 2009
* Hicks, John (1973): Capital y tiempo, Fondo de Cultura Económica, D.F; vidu: [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/0198772866.001.0001/acprof-9780198772866] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191021083106/https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/0198772866.001.0001/acprof-9780198772866 |date=2019-10-21 }} kaj [http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=97&amp;chapter=3303&amp;layout=html]
* Paul Jorion, ''Vers la crise du capitalisme américain ?'', Paris, La Découverte,‎ 2007 (ISBN 978-2-7071-5092-9)
* Paul Jorion, ''Le Capitalisme à l'agonie'', Fayard (ISBN 978-2-213-65488-1)
* Fernando Luengo Escamilla (2003). ''Mercado de trabajo y competitividad en los capitalismos emergentes de Europa Central y Oriental''. Madrid: Editorial Complutense.
* Marz, Karl (1844): Manuscritos económico-filosóficos; vidu: [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/manuscripts/preface.htm]
* Marx, Karl (1857): Grundrisse. Elementos fundamentales para la crítica de la economía política; Tomo I, Siglo XXI editores, México D.F.; vidu: [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/grundrisse/index.htm]
* Karl Marx: ''Das Kapital. Kritik der politische Ökonomie''. 1867 ([http://www.mlwerke.de/me/me23/me23_000.htm rete] konsultita la 20an de Marto 2008).
* Bernard Perret, ''Le capitalisme est-il durable ?'', Carnets nord,‎ 2008
* Rallo, Juan Ramón (2014): “Una visión marginalista y subjetivista de las paradojas del capital”, Juan Ramón Rallo, 24-02-2014; vidu: [https://web.archive.org/web/20140429075742/http://juanramonrallo.com/2014/02/una-vision-marginalista-y-subjetivista-de-las-paradojas-del-capital/]
* David Ricardo: ''On the Principles of Political Economy and Taxation''. London 1817 ([http://dlisv03.media.osaka-cu.ac.jp/infolib/user_contents/fukuda/0262.djvu rete]).
* Robinson, Joan (1954): “The Production Function and the Theory of Capital”, The Review of Economic Studies, Volume 21, Issue 2, 1953-1954, pp.&amp;nbsp;81–106; Vidu: [http://theme.univ-paris1.fr/M1/hpe/HPEM1-TD4.pdf]
* Jesús Seminario (2006). ''El capitalismo peruano español''. New York: Editorial Bruño.
* Hernando de Soto (2001). ''El misterio del capital''. Barcelona: Península.
* [[Rodney Stark]], ''The Victory of Reason: How Christianity Led to Freedom, Capitalism, and Western Success,'' Random House, New York, 2005. (La luterana usona ekonomikisto subtenas ke ''“katolikismo ne nur estis originanto de la moderna kapitalismo, tiel kiel ĝi disvolviĝis en Eŭropo kaj aparte en Italio, sed ankaŭ de la scienco mem kaj de la nocio de “persona libero”.'')
* Starosta, Guido kaj Kicillof, Axel (2007): “On Materiality and Social Form: A Political Critique of Rubin’s Value-Form Theory”, Historical Materialism, Volume 15, Issue 3, 2007, ISSN 1465-4466, pp.&amp;nbsp;9–43; vidu: [http://booksandjournals.brillonline.com/content/10.1163/156920607x225852] kaj [http://csetranspennine.files.wordpress.com/2008/10/starosta-kicillof-published.pdf].
* Joseph Eugene Stiglitz, ''Quand le capitalisme perd la tête'', Le livre de poche,‎ 2005 (ISBN 978-2-253-10931-0), 571 paĝoj.
* Gabriel Tortella (1973). ''Los orígenes del capitalismo en España: banca, industria y ferrocarriles en el siglo XIX''. Madrid: Tecnos.

{{Projektoj|q=Kapitalo|ReVo=kapita}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.satesperanto.org/FUNKCIADO-DE-LA-KAPITALISMA.html Funkciado de la kapitalisma ekonomio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080829144124/http://www.satesperanto.org/FUNKCIADO-DE-LA-KAPITALISMA.html |date=2008-08-29 }}, skizo de [[Petro Levi]] {{PlurajLingvokodoj|eo}}
* [http://eo.mondediplo.com/article1201.html Financistoj anstataŭas inĝenierojn: Kiel General Electric reinventis usonan kapitalismon] {{PlurajLingvokodoj|eo}}

=== Angle ===
* [http://capitalism.columbia.edu/ Centro pri Kapitalismo kaj Socio] ĉe [[Columbia University]]
* [http://capitalism.wfu.edu/ Centro por Studo de Kapitalismo] ĉe Wake Forest University
* [http://www.commonwealthclub.org/events/archive/podcast/dr-yaron-brook-and-dr-david-callahan-capitalism-moral-debate-102212 Commonwealth Club of California-Dr. Yaron Brook and Dr. David Callahan: Is Capitalism Moral? A Debate – 22a de oktobro, 2012]
* [http://www.textbooksfree.org/Economics_3_Basic_Characteristics_of_Capitalism.htm Basic Characteristics of Capitalism from textbooksfree.org]
* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Capital (economía)|revizio=131217846}}

{{Havenda artikolo|Kapitalo}}

[[Kategorio:Ekonomiko]]
[[Kategorio:Ekonomio]]
[[Kategorio:Kapitalo|Kapitalo]]
[[Kategorio:Kapitalismo]]</text>
      <sha1>2p8y2k81u72z14gwdnoji8bqpggynyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fotoelektra efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126145</id>
    <revision>
      <id>9392785</id>
      <parentid>8893340</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2601" sha1="d8vw3vr5xq0avb3pq56q2w0snamk2d7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''lumelektra aŭ fotoelektra efiko''' estas forpuŝo de [[elektrono]]j per elektromagneta [[radiado]] kun frekvenco pli granda ol la sojlonivelo.

La lumelektra efiko helpis kompreni la duopecon de [[ondo]]-[[korpusklo]], laŭ kio la korpuskloj (ĉi-foje fotonoj) havas ankaŭ ondajn kaj ankaŭ korpusklajn proprecojn. Tiuj imagoj helpis evoluon de la [[kvantummekaniko]]. La fotoelektran efikon pruvis matematike [[Albert Einstein]], pluajn esplorojn faris [[Max Planck]].

== Klarigo ==
[[Dosiero:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|dekstra|eta|300ra|]] La [[fotono]] transdonas sian tutan [[energio]]n al la elektronsistemo de la [[atomo]]. La fotono sorbiĝas kaj unu ligita [[elektrono]] de la atomo elpuŝigas pro la ricevita ekscita energio, kiu estas pli granda ol la liga aŭ [[jono|joniza]] energio. La elektrono kunportas kinetikan energion de la fotono. La sekvoj estas la malpliiĝo de la radiada [[intenseco (Fiziko)|intenseco]], estiĝo de tn. fotoelektronoj kaj ekscit-stataj atomoj, la fotono ĉesas.

Pro la ne okupita loko en la interna elektrona ŝelo repleniĝas per trastrukturiĝo de la elektronsistemo. Dum tiu stabiliga procezo estiĝas la karakteriza [[X-radiado]] kaj la [[Efiko de Auger|Auger-elektron-radiado]].

=== Ekvacioj ===
Energio de la [[fotono]] = laboro por elpuŝo de la elektrono + [[movenergio]] de la ellasita elektrono

Per formuloj:
:&lt;math&gt;hf = hf_0 + {1 \over 2}{m}{v}^2&lt;/math&gt;

Per fizikaj simboloj:
:&lt;math&gt;hf = W_{for} + E_m\,&lt;/math&gt;

kie h estas la [[konstanto de Planck]], &lt;math&gt;hf_0&lt;/math&gt; estas la lim[[frekvenco]] ĉe la fotoelektra efiko, ''W&lt;sub&gt;for&lt;/sub&gt;'' estas la forpuŝa laboro, tio estas tiu minimuma energio, kiu necesas por forigo de la elektrono kaj ''E&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;'' estas la sensita plej granda movenergio.

Se la energio de la fotono ''hf'' estas pli malgranda ol la ''W&lt;sub&gt;for&lt;/sub&gt;'' [[forpuŝa laboro]], tiam elektrono ne forlasas la atomon.

La [[ekvacio]] ne estas ĉiam ĝusta, ĉar la forlasa elektrono havas malpli da [[kineta energio]] ol atendebla. Tion kaŭzas varmiĝo aŭ elradiado de la korpusklo.

== Uztereno ==
[[Sunĉelo]]j, lumsensaj [[diodo]]j ([[fotodiodo]]j), [[elektroskopo]]j,

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Fotovoltaiko]]
* [[Sunenergio]]
* [[Radiada energio]]
* [[Kompton-efiko]]
* [[Optiko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://oktatas.ch.bme.hu/oktatas/konyvek/fizkem/gamma/kolcson/foto.html hungare]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Fundamenta kvantuma fiziko]]
[[Kategorio:Kvantummekaniko]]
[[Kategorio:Fizikaj fenomenoj]]
[[Kategorio:Elektromagneta radiado]]</text>
      <sha1>d8vw3vr5xq0avb3pq56q2w0snamk2d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126592</id>
    <revision>
      <id>9392680</id>
      <parentid>7357633</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova ordigilo [[Kategorio:Hungaroj laŭ profesioj]]: &quot;ĵurnalistoj&quot; per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]]</comment>
      <origin>9392680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="4vfeomgegi4bkirihmms09jwfyh9grn" xml:space="preserve">{{Commonscat linio}}

[[Kategorio:Ĵurnalistoj laŭ landoj]]
[[Kategorio:Hungaraj verkistoj|Ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Hungaroj laŭ profesioj|ĵurnalistoj]]</text>
      <sha1>4vfeomgegi4bkirihmms09jwfyh9grn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unue ili la judojn venigis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126623</id>
    <revision>
      <id>9393346</id>
      <parentid>8125950</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sophie Graubert</username>
        <id>75190</id>
      </contributor>
      <comment>/* Teksto de la diraĵo */</comment>
      <origin>9393346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="trkhb64agp86si9rw2o9o8efnbl128x" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}'''Kiam la nazioj forportis la komunistojn''' - foje (mis-)nomata ankaŭ '''Unue ili la judojn venigis''' - estas fama diraĵo de [[Martin Niemöller]] pri la [[malkuraĝo]] de la germana maldekstro alfronte de la strategio de la nazioj forigi siajn diversajn propekulojn, unu post unu, dum la [[holokaŭsto]].

== Teksto de la diraĵo ==

La diraĵo estis ofte modifita. La [[fondaĵo]] ''Martin Niemöller Stiftung'' publikigis version, kiun ĝi opinias aŭtenta&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.martin-niemoeller-stiftung.de/4/daszitat/a31 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121223053645/http://www.martin-niemoeller-stiftung.de/4/daszitat/a31 |arkivdato=2012-12-23 }}&lt;/ref&gt;. Tiu versio povas esti tradukata el la [[germana lingvo|germana]] al Esperanto jene:

:Kiam la [[nazio]]j forportis la [[komunisto]]jn, mi silentis; mi ja ne estis komunisto.
:Kiam ili enkarcerigis la [[socialdemokrato]]jn, mi silentis; mi ja ne estis socialdemokrato.
:Kiam ili forportis la [[sindikato|sindikatanojn]], mi ne protestis; mi ja ne estis sindikatano.
:Kiam ili forportis min, restis neniu plu, kiu povis protesti.

== Vidu ankaŭ ==

* [[Holokaŭsto]]
* [[Kunlaborismo]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ipernity.com/doc/178431/12415814 La diraĵo sur paĝo de Ipernity]

== Notoj kaj fontoj ==
{{referencoj}}

{{projektoj|s=Unue ili la judojn venigis}}
{{ĝermo}}

[[Kategorio:Poemoj]]</text>
      <sha1>trkhb64agp86si9rw2o9o8efnbl128x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luhanka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128659</id>
    <revision>
      <id>9392943</id>
      <parentid>9351273</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1323" sha1="htm9tuv2g2b5fhgo4gqzz1exdfdi1zz" xml:space="preserve">{{Informkesto finnlanda komunumo
|nomo = Luhanka
|Blazono = [[Dosiero:Luhanka.vaakuna.svg|100px|Blazono de Luhanka]]
|Situo = [[Dosiero:Location of Luhanka in Finland.png|140px|Situo de Luhanka en Finnlando]]
|fondojaro = 1864
|gubernio = Okcidenta Finnlando
|provinco = Meza Finnlando
|areo = 313,34
|loĝantaro = 881
|finnlingvaj = 99,7%
|svedlingvaj = 0,1%
|www-adreso = http://www.luhanka.fi
|retejo-nomo = www.luhanka.fi
}}'''Luhanka''' estas komunumo en la provinco [[Meza Finnlando]] de [[Finnlando]]. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio [[Okcidenta Finnlando]]. La areo de Luhanka estas 313,34 km², el kiu 98,31 km² estas akvo. La komunumo havas ĉ. 900 loĝantojn. Luhanka situas sur la orienta bordo de lago [[Päijänne]]. Luhanka fariĝis sendependa komunumo en 1864. En la blazono de Luhanka aperas [[melo]]. El la komunumoj de Finnlando ekster Alando Luhanka estis ĝis 2024 la plej eta pri sia loĝantaro (nuntempe tio estas [[Lestijärvi]]) kaj estas plu la nura, kiu havas neniun setlejon (''taajama''/''tätort'') laŭ la normala nordlanda difino.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.luhanka.fi oficiala retejo]

{{Ĝermo|Finnlando}}

[[Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando]]
[[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]]
[[Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando]]</text>
      <sha1>htm9tuv2g2b5fhgo4gqzz1exdfdi1zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trâmpoiele</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129662</id>
    <revision>
      <id>9393139</id>
      <parentid>8877284</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>informkesto</comment>
      <origin>9393139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="2nydxafobwbzt8fp4ghba1sxvez65fv" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo}}

'''Trâmpoiele''' [trımpŭajele] (hungare: '''Kénesd''') estas vilaĝo en [[Rumanio]] okcidente de [[Alba Iulia]]. En [[1910]] ĝi havis 114 loĝantojn (rumanoj); en [[1992]] 1 325 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en [[1733]]. Ĝis [[1919]] ĝi apartenis al [[Hungario]], (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al [[Zlatna]].
==Fonto==
*[[Magyar nagylexikon]], 1-18., 1993-2004, Budapest.
*[[Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)]]
== Eksteraj ligiloj ==
* [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }}
* [http://harta.infoturism.ro/romania/Alba/harta_Alba.php Mapo de distrikto]
* [http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Feher Administracia mapo de distrikto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060822054104/http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Feher |date=2006-08-22 }}
[[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]]
[[Kategorio:Distrikto Alba]]</text>
      <sha1>2nydxafobwbzt8fp4ghba1sxvez65fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olha Kobilanska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134703</id>
    <revision>
      <id>9393035</id>
      <parentid>8887179</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Araneo</username>
        <id>2232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verkaro */</comment>
      <origin>9393035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="43636g7mcde0mpz8akf09ec2f7zaqtn" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''KOBILANSKA Olha''' ({{lang-uk|Ольга Юліанівна Кобилянська}}; naskiĝis la [[27-an de novembro]] [[1863]] en la urbo Gura Humorului (ukraina : Гура-Гумора), Suda Bukovinio (nun Rumanio), mortis la [[21-an de marto]] [[1942]] en Chernivtsi, [[Rumanio]] (nun [[Ukrainio]]) estis verkistino, [[Tradukisto|tradukistino]] kaj feminisma aktivulino. Ŝi ekde sia infanaĝo parolis ukraine, pole, germane. De 1891 ekloĝis en [[Ĉernivco]]. En 1894 ŝi iniciatis la organizaĵon &quot;Societo de ukraininoj de Bukovinio&quot;. Ŝi komencis verki en la [[Germana lingvo|germana]] kaj poste en la [[Ukraina lingvo|ukraina]].

== Verkaro ==
Ŝi verkis pli ol 20 novelojn, ankaŭ rakontojn, multajn artikolojn pri senrajteco de virinoj.

Pluraj de ŝiaj noveloj estis tradukitaj komence de la 20-a jarcento al pluraj lingvoj kiel la rusa, la germana, la angla, la ĉeĥa, la bulgara kaj la pola, sed ne en Esperanto. Pluraj noveloj ankaŭ estis filmitaj kaj fariĝis teatraĵoj.

=== En Esperanto ===
En 'Ukraina antologio' aperis fragmento de la novelego &quot;La Princino&quot; (ukr. - &quot;Царівна&quot;, 1895), esperantigis [[Eugenia Amis]].

== Vidu ankaŭ ==
[[Listo de eksofonaj verkistoj]]

== Referencoj ==

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|ukraino}}
{{Vivtempo|Kobilanska, Olha}}

[[Kategorio:Ukrainaj verkistoj]]</text>
      <sha1>43636g7mcde0mpz8akf09ec2f7zaqtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jan Stanisław Skorupski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136905</id>
    <revision>
      <id>9393206</id>
      <parentid>9251475</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="9qkhekg63n4gehfp6zk6t4rjnpc5p1l" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Jan Stanisław SKORUPSKI''' (naskiĝis la {{daton|18|julio|1938}} en [[Łoszniów]], [[Pollando]], ekde 1945 Loŝniv en [[Ternopila provinco]] de [[Ukraina SSR]], nun [[Ukrainio]]) estas [[poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[eseisto]], redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.

En [[1972]] li estis gvidanto de la tutmonde unua [[ekologio|ekologia]] kampanjo sub veloj sur la rivero [[Danubo]], kun la alvoko &quot;Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona&quot;, en la tempo, kiam ĉiaspeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita ([[Greenpeace]] sur la ŝipo &quot;Rainbow Warrior 1&quot; faris la saman aktivadon en 1978).

Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989&lt;!-- aserti ke ĝi estis &quot;la tutmonde unua libro pri la periodo&quot;, sen pruvo ŝajnas aŭdaca --&gt;, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj (&quot;...kompreni polojn&quot;, &quot;Pola purgatorio&quot; ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo &quot;Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?&quot;); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en [[Esperanto]] (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de [[soneto]]j kaj [[sonetoido]]j, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).

Nun li loĝas en [[Zuriko]] kaj [[Venecio]], iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de [[Varsovio]], en la vilaĝo Księżyce, en [[Turoszów]], en [[Berlino]], en [[Parizo]] kaj en [[Vieno]].

== [[Guinness-libro de rekordoj]] ==
En la jaro [[1997]] Skorupski aperis pro siaj [[soneto]]j verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en  la germanlingva eldono de la [[Guinness-libro de rekordoj]]: ''&quot;La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto.&quot;''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
*[http://www.skorupski.com persona retejo ''www.skorupski.com'']

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Skorupski, Jan Stanislaw}}
[[Kategorio:Polaj eseistoj]]
[[Kategorio:Polaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Svisaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Zurikanoj]]
[[Kategorio:Rekordoj de Guinness]]</text>
      <sha1>9qkhekg63n4gehfp6zk6t4rjnpc5p1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393207</id>
      <parentid>9393206</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2855" sha1="29sptk3ktd3uqemthq1uwzukybc1l3e" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Jan Stanisław SKORUPSKI''' (naskiĝis la {{daton|18|julio|1938}} en Łoszniów, [[Pollando]], ekde 1945 Loŝniv en [[Ternopila provinco]] de [[Ukraina SSR]], nun [[Ukrainio]]) estas [[poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[eseisto]], redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.

En [[1972]] li estis gvidanto de la tutmonde unua [[ekologio|ekologia]] kampanjo sub veloj sur la rivero [[Danubo]], kun la alvoko &quot;Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona&quot;, en la tempo, kiam ĉiaspeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita ([[Greenpeace]] sur la ŝipo &quot;Rainbow Warrior 1&quot; faris la saman aktivadon en 1978).

Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989&lt;!-- aserti ke ĝi estis &quot;la tutmonde unua libro pri la periodo&quot;, sen pruvo ŝajnas aŭdaca --&gt;, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj (&quot;...kompreni polojn&quot;, &quot;Pola purgatorio&quot; ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo &quot;Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?&quot;); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en [[Esperanto]] (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de [[soneto]]j kaj [[sonetoido]]j, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).

Nun li loĝas en [[Zuriko]] kaj [[Venecio]], iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de [[Varsovio]], en la vilaĝo Księżyce, en [[Turoszów]], en [[Berlino]], en [[Parizo]] kaj en [[Vieno]].

== [[Guinness-libro de rekordoj]] ==
En la jaro [[1997]] Skorupski aperis pro siaj [[soneto]]j verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en  la germanlingva eldono de la [[Guinness-libro de rekordoj]]: ''&quot;La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto.&quot;''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
*[http://www.skorupski.com persona retejo ''www.skorupski.com'']
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&amp;vid=ONB&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;mode=basi&amp;highlight=true&amp;query=any,contains,Jan%20Skorupski Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Ellen Gregory en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}})

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Skorupski, Jan Stanislaw}}
[[Kategorio:Polaj eseistoj]]
[[Kategorio:Polaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Svisaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Zurikanoj]]
[[Kategorio:Rekordoj de Guinness]]</text>
      <sha1>29sptk3ktd3uqemthq1uwzukybc1l3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393208</id>
      <parentid>9393207</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2855" sha1="k0jccsvnpxp3j93e814z97cvk615vn8" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Jan Stanisław SKORUPSKI''' (naskiĝis la {{daton|18|julio|1938}} en Łoszniów, [[Pollando]], ekde 1945 Loŝniv en [[Ternopila provinco]] de [[Ukraina SSR]], nun [[Ukrainio]]) estas [[poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[eseisto]], redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.

En [[1972]] li estis gvidanto de la tutmonde unua [[ekologio|ekologia]] kampanjo sub veloj sur la rivero [[Danubo]], kun la alvoko &quot;Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona&quot;, en la tempo, kiam ĉiaspeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita ([[Greenpeace]] sur la ŝipo &quot;Rainbow Warrior 1&quot; faris la saman aktivadon en 1978).

Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989&lt;!-- aserti ke ĝi estis &quot;la tutmonde unua libro pri la periodo&quot;, sen pruvo ŝajnas aŭdaca --&gt;, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj (&quot;...kompreni polojn&quot;, &quot;Pola purgatorio&quot; ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo &quot;Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?&quot;); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en [[Esperanto]] (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de [[soneto]]j kaj [[sonetoido]]j, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).

Nun li loĝas en [[Zuriko]] kaj [[Venecio]], iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de [[Varsovio]], en la vilaĝo Księżyce, en [[Turoszów]], en [[Berlino]], en [[Parizo]] kaj en [[Vieno]].

== [[Guinness-libro de rekordoj]] ==
En la jaro [[1997]] Skorupski aperis pro siaj [[soneto]]j verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en  la germanlingva eldono de la [[Guinness-libro de rekordoj]]: ''&quot;La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto.&quot;''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
*[http://www.skorupski.com persona retejo ''www.skorupski.com'']
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&amp;vid=ONB&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;mode=basi&amp;highlight=true&amp;query=any,contains,Jan%20Skorupski Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Jan Skorupski en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}})

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Skorupski, Jan Stanislaw}}
[[Kategorio:Polaj eseistoj]]
[[Kategorio:Polaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Svisaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Zurikanoj]]
[[Kategorio:Rekordoj de Guinness]]</text>
      <sha1>k0jccsvnpxp3j93e814z97cvk615vn8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393209</id>
      <parentid>9393208</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3008" sha1="shm7zxeu6j34x7xclmg7e7he5qi6sw4" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Jan Stanisław SKORUPSKI''' (naskiĝis la {{daton|18|julio|1938}} en Łoszniów, [[Pollando]], ekde 1945 Loŝniv (''Лошнів'') en [[Ternopila provinco]] de [[Ukraina SSR]], nun [[Ukrainio]]) estas [[poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[eseisto]], redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.

En [[1972]] li estis gvidanto de la tutmonde unua [[ekologio|ekologia]] kampanjo sub veloj sur la rivero [[Danubo]], kun la alvoko &quot;Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona&quot;, en la tempo, kiam ĉiaspeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita ([[Greenpeace]] sur la ŝipo &quot;Rainbow Warrior 1&quot; faris la saman aktivadon en 1978).

Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989&lt;!-- aserti ke ĝi estis &quot;la tutmonde unua libro pri la periodo&quot;, sen pruvo ŝajnas aŭdaca --&gt;, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj (&quot;...kompreni polojn&quot;, &quot;Pola purgatorio&quot; ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo &quot;Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?&quot;); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en [[Esperanto]] (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de [[soneto]]j kaj [[sonetoido]]j, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).

Nun li loĝas en [[Zuriko]] kaj [[Venecio]], iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de [[Varsovio]], en la vilaĝo Księżyce, en Turoszów/Türchau,  	
vilaĝo forlasita pro minado de lignito (ĝis 1945 en [[Supra Luzacio]] kaj [[Saksio]], ekde 1973 en komunumo [[Bogatynia]]), en [[Berlino]], en [[Parizo]] kaj en [[Vieno]].

== [[Guinness-libro de rekordoj]] ==
En la jaro [[1997]] Skorupski aperis pro siaj [[soneto]]j verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en  la germanlingva eldono de la [[Guinness-libro de rekordoj]]: ''&quot;La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto.&quot;''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projekto vizaĝoj}}
*[http://www.skorupski.com persona retejo ''www.skorupski.com'']
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&amp;vid=ONB&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;mode=basi&amp;highlight=true&amp;query=any,contains,Jan%20Skorupski Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Jan Skorupski en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}})

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Skorupski, Jan Stanislaw}}
[[Kategorio:Polaj eseistoj]]
[[Kategorio:Polaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Svisaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Polaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Zurikanoj]]
[[Kategorio:Rekordoj de Guinness]]</text>
      <sha1>shm7zxeu6j34x7xclmg7e7he5qi6sw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Louise Michel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138837</id>
    <revision>
      <id>9393009</id>
      <parentid>8331762</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16584" sha1="de63scqi2uggvfxf03r0ra7ecsvscjh" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Louise Michel.jpg|eta|250px|dekstra|Louise Michel]]
[[Dosiero:LouiseMichel.jpg|eta|Michelle en uniformo dum la Pariza Komunumo]]
[[Dosiero:Girardet-L'arrestation_de_Louise_Michel.jpg|eta|Malliberigo de Louise Michelle en majo 1871]]
[[Dosiero:Louise_Michel_home.jpg|eta|Louise Michelle fine de sia vivo en sia hejmo]]
'''Louise Michel''' ({{eo}}: Luiza Miŝel) ([[29-a de majo]] [[1830]]–[[9-a de januaro]] [[1905]]) estis franca instruisto, [[Feminismo|feministo]] kaj elstara figuro en la [[Pariza Komunumo (1871)|Pariza Komunumo]]. En ekzilo ŝi adoptis la ideojn de [[anarkiismo]] kaj kiam ŝi revenis al [[Francio]], ŝi estis ŝlosila aganto en la disvolviĝo de la anarkiisma movado en Eŭropo.

Konata kiel la &quot;''[[Johana de Arko]] de la Pariza komunumo''&quot; kaj sekve &quot;''La franca Granddamo de anarkiismo''&quot;, ŝia uzo de [[Nigra flago (simbolo)|nigra flago]] ĉe manifestacio en Parizo en marto 1883 ankaŭ estis la plej frue konata de kio iĝos konata kiel la anarkiisma nigra flago. Estas konsiderata unu el la fondintoj de la [[Anarki-feminismo|anarki-feminisma]] fluo.

== Vivo ==
Louise Michel estis profesie instruistino, sed ĉar ŝi rifuzis [[Ĵuro pri fideleco|ĵuri fidelecon]] al la [[Dua Franca Imperio|Imperio]], ŝi instruis private. Laŭ gazeto de 1871, en ŝia lasta klaso, ŝi havis 60 lernantojn. La &quot;ruĝa virgulino&quot; (tiel oni nomis ŝin) estis nobla kaj bonkora homo, abomenanta sangelverŝon. Jen kiel esprimiĝas la eldonisto de L. Michel, Paul Victor Stock [pol viktor stok] en memorando de 1935:

&quot;Intertempe, niaj rilatoj pliintimiĝis kaj el miaj multaj renkontoj kun la &quot;petrolistino&quot;&lt;ref&gt;Oni nomis petrolistinoj virinojn, kiujn oni arestis pro ilia supozata partopreno en la t.n. krimoj de la Komunumo, precipe se ili estis kaptitaj kun botelo de petrolo, uzata ekzemple por lampoj, sed kiu estis supozita pruvo pri ilia intenco bruligi Parizon.&lt;/ref&gt; rezultis, ke ŝi iĝis mia amikino. Mi ne povis rezisti al la neimagebla bonkoreco de tiu virino, kaj la malfavora legendo, per kiu mia cerbo kontraŭ ŝi estis saturita, rapide forvaporiĝis ĉe ŝia kontakto. Ŝia altruismo estis neverŝajna kaj ŝia bonkoreco por ĉiuj mizeruloj - inkluzive bestojn - estis nekredebla ktp...&quot; &lt;ref&gt;Citaĵoj el « La Komunumo », de Louise Michel, Parizo 1898&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:louisemichel_proceso.jpg|eta|250px]]
Membro de la [[Unua Internacio]], Michel partoprenis kiel soldato kun uniformo en la bataloj de la Komunumo de Parizo, precipe en ĝia defendo kontraŭ la Versajlaj trupoj, laŭ ŝi kiel dekmilo da aliaj virinoj, el kiuj la plimulto pereis dum la amasbuĉado. Kaptita en [[Montmartre]], ŝi ial ne estis tuj ekzekutita laŭ la ordinara procedo, sed estis juĝita de [[Militjuro|militjuĝistaro]]. Ŝi konfirmis defie la akuzojn faritajn kontraŭ ŝi kaj petis por si [[Mortpuno|mortpunon]] kiel merititan honoron pro sia plenrespondeca partopreno en la Komunumo, promesante, ke se oni lasos ŝin vivi, ŝi neniam ĉesos postuli venĝon kontraŭ la murdintoj de ŝiaj fratoj.

Ial, la juĝistoj ne opiniis oportune mortkondamni ŝin, kaj ŝi estis deportita al [[Nov-Kaledonio|Novkaledonio]]. Laŭ ŝi mem, ŝi aliĝis al anarkiismo dum sia deportado, sur la ŝipo &quot;Virginie&quot; [virĵini], en 1873: &quot;Mi rakontis multajn fojojn, kiel [dum la Kaledonia vojaĝo mi anarkiistiĝis]. Inter du kvietiĝaj momentoj, dum kiuj ŝi ne tro malbone fartis, mi komunikis al sinjorino Lemel mian penson pri la neebleco, ke iuj ajn homoj havantaj la regpovon povus iam fari ion alian, krom krimi, se ili estas malfortaj aŭ [[Egoismo|egoismemaj]]; esti neniigataj, se ili estas sindonaj kaj energiaj; ŝi respondis al mi: &quot;Tion mi pensas!&quot;. Mi multe fidis la rektecon de ŝia spirito kaj ŝia aprobo multe plaĉis al mi&quot;(2). Havinte la sanon kaj la bonŝancon travivi, ŝi [[Amnestio|amnestiiĝis]] en 1879 kaj revenis Eŭropon. Ŝi neniam plu partoprenis en ia ajn perforta agado. Ŝi multe pli teruris senpaŭze la [[Reakciulo|reakciularon]] per sia kapablo esprimiĝi por defendi la Komunumon de Parizo kaj denunci la krimojn de la Versajlaj amasbuĉistoj, konforme al sia promeso. Ŝi nepre ne estis principa adepto de sanga perfortado, sed nur limigite uzis ĝin pro neceso en tre ekstrema kaj difinita situacio dum la komunumo, laŭ maniero ordinare konsiderata kiel armita [[ribelo]] aŭ [[civila milito]], sed ne kiel [[terorismo]]. La perfortado uzita de la Komunumanoj por sia defendo estas sen komuna mezuro kun tiu, kies viktimoj ili estis.

== Politika penso kaj ideoj ==
Michelle iam ŝercis, kiam ŝi diris, ke &quot;ni ŝatas havi surdajn [[Provoka agento|provokajn agentojn]] en la partio, ĉar ili ĉiam ofertas la plej revoluciajn movojn&quot;. La politikaj ideoj de Michelle disvolviĝis laŭlonge de ŝia vivo el la sperto de la malsukcesa revolucio de la Pariza Komunumo kaj ŝia parto en la [[socialisma movado]], aliĝante al la anarkiisma movado kaj ĝia agado en la kampo de edukado. Ŝia politika teorio ŝanĝis de kredo je paca reformo al la antaŭenigo de perforta revolucio kaj kredo ke la strukturo de socio nun devas esti eliminita por avanci novan egalrajtecan epokon. Ŝiaj longaj jaroj en la franca [[punkolonio]] de Nov-Kaledonio estis grava faktoro por ŝanĝi ŝiajn mondkonceptojn.

Michelle unue famiĝis tie, kiam ŝi publike defendis malriĉajn virinojn kaj la laboristan klason dum la [[konstitucia monarkio]] poste de la [[Franca revolucio de 1789|franca revolucio]]. En la 1860-aj jaroj ŝi elstaris kiel politika [[aktivulo]] en rezoluta opozicio al la politikoj de imperiestro [[Napoleono la 3-a]], kiu limigis la civilajn kaj politikajn rajtojn de francaj civitanoj kaj realigis serion de ekonomiaj leĝoj, kiuj damaĝis dungitajn laboristojn. Michelle subskribis plurajn el siaj politikaj leteroj sub la [[pseŭdonimo]] '''Enjolras''', la nomo de la revoluciulo en la romano ''[[Les Misérables (muzikalo)|Les miserables]]'' de [[Victor Hugo]].

En 1865 ŝi verkis poemon laŭ la [[Marseljezo|franca nacia himno]], kiu alvokas amasan ribelon de la homoj por protekti la [[Unua Franca Respubliko|respublikon]], argumentante, ke [[Martiro|martireco]] estas pli bona ol malvenko. Ĉi tiu emocio resonis en ŝiaj poemoj, kaj en teatraĵoj kaj romanoj, kiujn ŝi poste publikigis. Laŭ maniero ne karakteriza por ŝiaj samtempuloj, Michelle ankaŭ traktis temojn pri perforta traktado de infanoj kaj besto-misuzo. La politikaj figuroj en la skribaĵoj de Michelle batalis por justeco, dum la infanoj kaj bestoj en ŝiaj fikciaj verkoj estis tro malfortaj, malsanaj kaj malsataj por rezisti aŭ pluvivi.

Sur la ŝipo, kiu portis ŝin al la puna kolonio en Nov-Kaledonio, Michelle reekzamenis sian kredon je revolucia socialismo kaj adoptis la ideojn de anarkiismo por la resto de sia vivo - malakceptante ĉiujn formojn de [[registaro]]. En 1896 ŝi skribis pri la ŝanĝo okazinta en ŝi:

&quot;Mi pripensis la aferojn, eventojn kaj gravulojn en la pasinteco. Mi pensis pri la konduto de niaj [[Kamarado|kamaradoj]] en la komunumo: ili skuegis de timo. Ili tiom timis superi aŭtoritaton, ke ili neniam investis sian potencon en io ajn krom la perdo de siajn proprajn vivojn. Mi rapide rimarkis, ke bonaj homoj en potenco estas impotentaj, same kiel malbonaj homoj en povo estas malbonaj, do [[libereco]] neniam povas esti ligita al ia ajn potenco&quot;.

La anarkiisma penso estis lernita de ŝia ŝipkamarado, [[Nathalie Lemel]], kiu famiĝis pro sia sindonemo kaj zorgo pri aliaj. En la punkolonio ŝi elektis malriĉan vivon - transdonis ĉiujn siajn librojn, vestaĵojn kaj monon kaj ekinstruis denove. Ŝi instruis la francan al la [[Kanakoj|kanakaj]] [[Indiĝeno|indiĝenoj]], por ke ili defiu la francajn aŭtoritatojn, kaj subtenis ilin en ilia ribelo kontraŭ la kolonia potenco.

Ŝiaj paroladoj post ŝia reveno al Eŭropo atakis [[Kapitalismo|kapitalismon]] kaj la [[Aŭtoritatismo|aŭtoritateman ŝtaton]]. Ĝi ankaŭ atakis la [[Tria Respubliko de Francio|novan respublikanan reĝimon]] kaj la novan [[Franca konstitucio de 1848|francan konstitucion]], kiuj starigis [[Franca Parlamento|parlamenton]] kiel kompromison al la malfacileco interkonsenti pri la identeco de la reĝo.

&quot;Ili parolas al ni la tutan tempon pri libereco: ni havas la [[Parollibereco|esprimliberecon]] kun kvin jaroj da malliberejo fine.&quot; ŝi diris &quot;En Anglio eblas kunvoki kunvenojn, sed en Francio ili eĉ ne avertas retiriĝi, do ili restas sen rezisto&quot; kaj &quot;Homoj malsatas kaj ne rajtas diri, ke ili malsatas.&quot;

Michelle multe parolis pri la [[Virinaj rajtoj|rajtoj de virinoj]]. Krom ŝia kredo je antaŭenigado de eduko kaj trejnado kaj virinoj ŝi kredis ke [[devigita geedzeco]] kaj la proprietrajtoj de viroj super virinoj ankaŭ devus esti batalitaj. Tiel ŝi estas konsiderata la fondinto de anarki-feminismo. Malgraŭ la [[Kontraŭaŭtoritatismo|kontraŭaŭtoritata]] [[retoriko]], la plej multaj el la fruaj anarkiismaj pensuloj konservis kulturan ortodoksecon koncerne la dividadon de hejma laboro en siaj familioj kaj {{JN|persona rilato}} kun virinoj. La fondinto de franca anarkiisma skolo, [[Pierre-Joseph Proudhon|Pierre Joseph Proudhon]], estis konata pro siaj seksismaj vidpunktoj. Michelle, [[Teresa Claramunt]], [[Lucy Parsons]], [[Voltairine de Cleyre]] kaj [[Emma Goldman]] fariĝis elstaraj figuroj en la tuteŭropa kaj usona anarkiisma movado de la 19a jarcento. Kun la starigo de la unuaj internaciaj anarkiismaj organizaĵoj en la diversaj eŭropaj landoj sub la gvido de [[Miĥail Bakunin|Mihaail Bakunin]], anarkiismo fariĝis unika, ĉar ĝi ne nur instigis la partoprenon de virinoj en la movado, sed kiel [[Mondkoncepto|mondkoncepton]], kiu ankaŭ rekomendis [[Emancipiĝo|inan emancipiĝon]].

Fine de la 1880-aj jaroj ŝi verkis kelkajn verkojn, en kiuj ŝi revizitis la temojn de siaj antaŭaj verkoj, sed ankaŭ prezentis la morton de la malnova ordo kaj ĝian anstataŭigon en egaleca socio. La revoluciaj roluloj en la teatraĵo, kiun ŝi skribis, &quot;La Striko&quot;, atendis morti, sed anstataŭe donis vivon al nova erao, kaj Michelle diskutis la rajtojn kaj respondecojn de la homoj, kiuj postvivis la revolucion.

Ŝiaj teatraĵoj estis enscenigitaj laŭ la instruado de [[Jean Grave]] pri la partopreno de la spektakla publiko. La publiko estis kuraĝigita respondi al la teatraĵo, prezenti iujn dialogojn kaj kanti kune kun la aktoroj iujn kantojn. En ŝiaj teatraĵoj ''La Homaj Mikroboj'' (1886), ''Krimoj de la tempoj'' (1888) kaj &lt;u&gt;''Bordeaux''&lt;/u&gt; (1890) agrikultura [[utopio]] aperas el ruinita Eŭropo. La politikaj idealoj de Michel ŝuldas multon al la franca romantikismo de Hugo kaj estas priskribitaj longe en ŝia libro: &quot;''La Nova Epoko, en Lasta Penso, en la Memuaroj de Kaledonio''&quot; (1887):

&quot;Estas ja tempo por ĉi tiu malnova mondo morti, ĉar neniu plu estas sekura ... ni ne plu povas vivi kiel niaj prapatroj en la [[ŝtonepoko]], kaj eĉ ne kiel la pasinta jarcento. Ekde la serio de inventoj kaj konsiderante la malkovrojn de scienco, kiu kondukis nin al la certeco, ke produktado centoble pliiĝos, kiam ĉi tiuj novigoj estos uzataj por ĉiuj, anstataŭ servi al manpleno da [[Kadavromanĝanto|kadavromanĝantoj]], kiuj helpas sin por malsati la cetero&quot;.

Michelle vivis en tempo, kiam malsato estis ofta ĉe la laboranta malriĉuloj en Eŭropo, kaj ŝi estis kredante, ke teknologia progreso anstataŭigos fizikan laboron per maŝina laboro. Kombinita kun la anarkiisma penso oni argumentis, ke ĉi tio povas konduki al egala distribuado de riĉeco. En 1880 ŝi klarigis: La alloga potenco de la progreso ilustros sin des pli, kiam ĉiutaga pano estas garantiita por ĉiuj. Kelkaj horoj da laboro, kiuj fariĝos allogaj kaj libervolaj, sufiĉos por produkti pli ol necesas por konsumo. &quot; Kiel aliaj siatempaj anarkiistoj, ŝi ne kredis, ke historio estas plibonigo en si mem, sed kredis, ke ĝi havas la potencialon al progreso kaj progresado. Daŭra ekonomia kresko ne estis por ŝi plibonigo per si mem. Michelle argumentis anstataŭe, ke progreso venis per intelekta disvolviĝo, socia disvolviĝo kaj liberigo.

&quot;Scienco donos [[Rikolto|rikolton]] en la [[dezerto]]; la energio de [[Ŝtormo|ŝtormoj]] kaj [[Vortico|vorticoj]] skulptos vojojn en la montoj. Subakvaj boatoj malkovros perditajn kontinentojn. Elektro portos [[Aerŝipo|aerŝipojn]] super la frostaj polusoj. La ideoj pri libereco, egaleco kaj justeco finfine eksplodos. Ĉiu homo vivos sian integran parton ene de la tuta homaro. La progreso estas senfina, la ŝanĝoj estos konstantaj, &quot;ŝi skribis.

Michelle akre kritikis la 19-ajarcentan kapitalismon kaj bedaŭris la mankojn de la kapitalisma banka sistemo, kiuj kaŭzis kapitalkoncentriĝon kaj detruon de malgrandaj entreprenoj kaj la [[meza klaso]]. En siaj memuaroj ŝi skribis, ke la ''anarkiisma Manifesto de Liono (1883)'', subskribita de [[Petro Kropotkin|Peter Kropotkin]], [[Emil Gauthier]], [[Joseph Bernard]], [[Pierre Martin]] kaj [[Toussaint Bordat]], precize esprimis ŝiajn opiniojn. Estas konata ke ŝi kaj Kropotkin estis bonaj amikoj. Anstataŭ fokusiĝi al perforta revolucio, kiel ŝi faris en siaj fruaj verkoj, en siaj postaj verkoj ŝi emfazis pli la spontanan ribelon de la homoj. Ĝi malakceptis [[Propagando per agado|personan terorismon]] kiel rimedon por estigi novan epokon. Ŝi skribis &quot;Masakro de [[Tiranio|tirano]] estas praktika nur kiam tiraneco havas unu kapon, aŭ maksimume malmulton de kapoj. Se temas pri [[Hidro (mitologio)|hidro]], nur la revolucio povas mortigi ĝin. &quot; Ŝi opiniis, ke estus pli bone por la estroj de tia revolucio formortu, por ke ili ne fariĝu la estroj de la reĝima aparato post ĝi. Michelle opiniis ke &quot;potenco estas malbona&quot; ​​Historio estas historio de sklaveco. En parolado en 1882 ŝi diris, ke &quot;ĉiuj revolucioj ne sufiĉas, ĉar ili estis politikaj&quot;. Organizo, laŭ ŝia opinio, ne necesis, ĉar la malriĉuloj kaj ekspluatatoj vekiĝus kaj en ilia granda nombro devigus la malnovan ordon ŝrumpi.

En siaj juĝoj Michel ĉiam provis resti justa kaj modera; ŝi ĉiam montris skrupulan [[Objektiveco|objektivecon]] pri la konduto de homoj. Ŝi senkompleze juĝis la [[Naiveco|naivecon]] de la Komunumanoj, kies decida eraro estis, ke ili ne tuŝis la oron de la [[Banko de Francio]], forlasita inter iliaj manoj en Parizo. Ŝi havis kuriozan koncepton pri la solvo de la [[Mondlingvo|lingva problemo]]: &quot;...lasante iri mian penson, mi rigardis antaŭen, mi riskis tiun ideon, ke ĉar la penso estas [[elektro]], ĝi estas fotebla kaj ĉar ĝi ne havas lingvon, ĝi estus desegnata per signoj similaj al [[Fulmo|fulmlumaj]] [[Sulko|sulkoj]], la samaj por ĉiuj dialektoj, iu [[stenografio]].&quot;(2)

== Memoro ==
Michelle estis inter la plej influaj francaj politikaj figuroj de la dua duono de la 19-a jarcento, kaj unu el la plej eminentaj [[Politika filozofio|politikaj teoriuloj]] de ŝia tempo. Ŝiaj publikaĵoj pri [[socia justeco]] por malriĉuloj kaj la afero de la [[laborista klaso]] estis legitaj en Francio kaj tra Eŭropo. Kiam ŝi mortis en 1905, miloj funebris pri ŝi, kaj memoraj kunvenoj okazis tra Francio kaj Londono. Kvankam ŝiaj skribaĵoj hodiaŭ ne estas memorataj, ŝia nomo estas memorita en la nomoj de stratoj, lernejoj kaj parkoj en Francio. Michelle fariĝis [[Nacia heroo|nacia heroino]] en Francio. Baldaŭ antaŭ sia morto, kiam ŝi revenis de ekzilo en Londono, Michelle estis moknomita &quot;Anĝelo de Benzino&quot;, &quot;Virgo de la Mafio&quot; kaj &quot;Reĝino de Ŝaŭmo&quot; de la franca konservativa gazetaro. Siavice, Charles Ferdinand Gambon komparis ŝin kun [[Johana de Arko]] rilate al ŝia rolo en la Pariza komunumo. Ĉi tiuj bildoj estis plue disvastigitaj de Edmond Lepelletier en 1911. Ŝia bildigo kiel 'ruĝa virgulino' disvastiĝis inter konservativaj kaj liberalaj historiistoj, kiuj rakontis la historion de la Pariza Komunumo.

== Komentoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Liberpensuloj]]
* [[Louise Michel (pariza metrostacio)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.satesperanto.org/Eltirajxo-el-la-proceso-de-Louise.html Eltiraĵoj el deklaro de L. Michel' dum sia proceso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080820144915/http://satesperanto.org/Eltirajxo-el-la-proceso-de-Louise.html |date=2008-08-20 }}
* [http://satesperanto.org/Luiza-MISxEL.html Luiza MIŜEL] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311013731/http://www.satesperanto.org/Luiza-MISxEL.html |date=2007-03-11 }}, artikolo de [[Petro Levi]] en [[Sennaciulo]]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Michel, Louise}}

[[Kategorio:Francaj anarkiistoj]]
[[Kategorio:Pariza komunumo]]
[[Kategorio:Homoj de la Pariza komunumo]]</text>
      <sha1>de63scqi2uggvfxf03r0ra7ecsvscjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonito (Italio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139967</id>
    <revision>
      <id>9392951</id>
      <parentid>7952264</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="990" sha1="jq8hfoqye89prkhlx8lj9k7j92cqz47" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = Bonito
| regiono = {{Italio CAM}} (2005)
| provinco = {{Italio AV}} (2005)
| latitudo_gradoj = 41
| latitudo_minutoj = 6
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 14
| longitudo_minutoj = 56
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 204
| koord_Y_en_mapo = 198
| alto = 490
| areo = 18 (2005)
| kvanto_de_loĝantoj = 2588 (2005)
| denso_de_loĝantoj = 144 (2005)
| subdividaĵoj = 
| najbaraj_komunumoj = [[Apice]] (2005)
| poŝtkodo = 83032 (2005)
| telefona_kodo = 0825 (2005)
| ISTAT_kodo = 064012 (2005)
| imposta_kodo = A975 (2005)
| nomo_de_loĝantoj = ''bonitesi''
| patrono = San Bonito
| festo = [[15-a de januaro]] (2005)
| retpaĝo = http://www.comune.bonito.av.it/
| mapo = CAM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}

'''Bonito''' estas [[komunumo]] de [[Italio]].

{{Ĝermeto}}
[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]]</text>
      <sha1>jq8hfoqye89prkhlx8lj9k7j92cqz47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carl Rogers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140321</id>
    <revision>
      <id>9393595</id>
      <parentid>8948128</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="sfcb5x09q9uomy84lcuimad3s97lrm7" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carl Ransom ROGERS''' (naskiĝis la [[8-an de januaro]] [[1902]] - mortis la [[4-an de februaro]] [[1987]]) estis usona [[psikologo]] kiu, kun [[Abraham Maslow]], fondis la skolon de [[humanisma psikologio]], kies anoj komprenas ĝin &quot;tria forto&quot; de [[psikoterapio|psikoterapiaj]] skoloj, paralela al la skoloj de [[profunda psikologio]] (inkluzive de [[psikoanalizo]]) kaj de [[konduta terapio]]. Siajn terapiajn principojn li fokusigis en la metodo de [[personocentrigita psikoterapio]], kiun li mem komence nomis [[kliento]]centrigita terapio. Poste li ŝanĝis la nomon al Personcentrigita Proksimiĝo por reflekti, ke liaj teorioj aplikeblas en ajna {{J|interpersona rilato}} kaj ne nur inter terapiisto kaj kliento, sed fine plej disvastiĝis la nomo personocentrigita psikoterapio.

== Biografio ==
La usona psikologo Carl Rogers naskiĝis la 8-an de januaro 1902 en Oak Park, suburbo de [[Ĉikago]]. Lia patro estis konstruinĝeniero kaj lia patrino dommastrino kaj sindona ano de [[protestantismo]]; Rogers estis la kvara el ses infanoj.

Rogers legkapablis dum la infanĝardeno kaj sia edukado komenciĝis en la dua grado (lernjaro en Usono kiam lernantoj aĝas ĉirkaŭ 7-8 jaroj). Sekve de severa edukado religia kaj etika medio li iĝis izola, sendependa kaj disciplinita persono; li tiel multe lernis kaj iĝis estimanto de scienca metodo en ĉiutaga vivo.

&lt;!-- La biografio aspektas tre nekompleta... --&gt;

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|usonano}}
{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Rogers, Carl}}

[[Kategorio:Usonaj psikologoj]]
[[Kategorio:Psikoterapiistoj]]</text>
      <sha1>sfcb5x09q9uomy84lcuimad3s97lrm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉinio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141235</id>
    <revision>
      <id>9393181</id>
      <parentid>9364775</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Arto */ Kantistoj  Unu el la plej popularaj kantistinoj nuntempe (2026) estas Tang Yi.</comment>
      <origin>9393181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39001" sha1="rq2jgymnt8waqbr28l1s02pwg5f6hqf" xml:space="preserve">{{AliajSignifoj|Respubliko Ĉinio}}

{{Informkesto lando
 | nomoenlokalingvo      = 中华人民共和国
 | transskribo           = Zhōnghuá rénmín gònghéguó
 | eonomo                = Ĉina Popola Respubliko
 | flago                 = [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|150px|Flago de Ĉinio]]
 | blazono               = [[Dosiero:National Emblem of the People's Republic of China (2).svg|65px|Blazono de Ĉinio]]
 | nacia himno           = [[La Marŝo de la Volontuloj]]
 | himno_dosiero        = March of the Volunteers instrumental.ogg
 | lokigo-bildo          = 
 | nacia devizo          = 
 | en mapo               = CHN orthographic.svg
 | oficiala lingvo       = [[Norma ĉina lingvo|ĉina]]
 | lingvoj               = 
 | ĉefurbo              = [[Pekino]]
 | religio               = [[Ateismo|nenia]] aŭ [[Ĉina popola religio|popolaj religioj]] (73,6%) &lt;br /&gt; [[budhismo]] (15,8%) &lt;br /&gt; [[kristanismo]] (3,6%)
 | km2                   = {{formatnum:120540}}
 | akvo                  = 4,87
 | loĝantoj             = 
 | loĝantaro_denseco   = 145
 | loĝantaro            = {{formatnum:6380000000}} 
 | loĝdenso             = 149 (2024)
 | vivlongeco            =  
 | valuto                = [[Renminbio]] (¥)
 | valuta kodo           = CNY
 | horzono               = [[Ĉinia Tempo]] ([[UTC+08:00]])
 | ttt                   = 
 | landkodo              = CN
 | tel                   = +86
 | politika sistemo      = [[Unupartiismo|Unu-partia]] [[socialisma respubliko]] 
 | gvidanto              = [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]]
 | Ŝtatestro            = [[Xi Jinping]]
 | nacia tago            = [[1-an de oktobro]]
 | sendependeco          = [[1-a de oktobro]] 1949
 | de kiu                = 
 | esperanto-asocio      = [[Ĉina Esperanto-Ligo]]
 | MEP                   = [[Usona dolaro|$]]18,533 mlrd
 | MEP jaro              = 2024
 | MEP pokapa            = $ {{formatnum:13136}}
}}

'''Ĉinio'''&lt;ref name=&quot;PIV&quot;&gt;[https://vortaro.net/#Ĉinio_kd Ĉinio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.&lt;/ref&gt; aŭ '''Ĉinujo'''&lt;ref&gt;[https://vortaro.net/#Ĉinujo_kd Ĉinujo] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.&lt;/ref&gt; aŭ '''Ĥinujo''' ({{lang-zh|中国|p=''Zhōngguó''}} = &quot;la Meza Regno&quot;), oficiala nomo '''Ĉina Popola Respubliko''' ({{lang-zh|中华人民共和国|p=''Zhōnghuá rénmín gònghéguó''}}, proksimuma prononco: ''Ĉungĥŭa Ĵenmin Kungĥokŭo'') estas lando en orienta [[Azio]] kaj unu el la plej multhomaj nacioj en la [[mondo]] (post [[Barato]]). Ĝi estas unupartia [[Socialismo|socialisma]] ŝtato regata de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], la tria aŭ kvara plej granda lando laŭ areo, kaj havas treege variajn geografion kaj kulturon. Ekde la enkonduko de kapitalisma ekonomio en 1978, Ĉinio fariĝis ĉefrolanto en [[mondkomerco]], kaj certe fariĝos monda [[superpotenco]] dum la komenciĝanta jarcento.

* [[Ĉina civilizacio|Ĉinio]] (la civilizacio) estas lando kun plurmiljara [[historio]].

== Historio ==
{{Ĉefartikolo|Historio de Ĉinio|Historio de Respubliko Ĉinio post 1949}}

De la [[Neolitika Epoko]], ekzistis fikshejmaj organizitaj socioj en Ĉinio kiuj praktikis agrikulturon kaj bredadon. La kultivado de [[rizo]] aperas ĉirkaŭ 5000 a.K. Kvankam bronzaj artefaktoj estis trovitaj ĉe la Majiayao-kulturejo (inter 2700 kaj 2300 a.K.), estas ĝenerale kredite ke la [[Bronzepoko]] en Ĉinio komenciĝis ĉirkaŭ 2100 a.K., dum la [[Dinastio Xia]]&lt;ref&gt;Patricia Buckley Ebrey, ''The Cambridge illustrated history of China''', Cambridge University Press, 1996, p. 22.&lt;/ref&gt;. Sed poste dum la [[dinastio Shang]] (de 1766 ĝis 1122 a.K.) la bronza laboro atingis sian plenan disvolvon&lt;ref&gt;Danielle Elisseeff, ''Art et archéologie : la Chine du Néolithique à la fin des Cinq Dynasties (960 de notre ère)'', Réunion des musées nationaux - Grand Palais, kol. « Petits Manuels de l'École du Louvre », 2008 ([gmail://www.worldcat.org/title/art-et-archeologie-la-chine-du-neolithique-a-la-fin-des-cinq-dynasties-960-de-notre-ere/oclc/315837236 legi rete], [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F315837236#federation=archive.wikiwix.com arkivo])&lt;/ref&gt;.

Ĉinio estas unu el la plej malnovaj civilizacioj en la mondo, kaj foje estas citita kiel la plej malnova daŭra civilizacio&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/200609020245847/gmail://www.emsc.nysed.gov/ciai/socst/grade3/whatisa.html Kio estas kulturo] ĉe ''emsc.nysed.gov.''&lt;/ref&gt;. Ĝi originis en la valo de la [[Flava Rivero]] tiam disvastiĝis suden (konkero de la teritorioj sude de la [[Jangzio]] el la [[Dinastio Han]]), okcidente (unuaj trudeniroj en [[Mezazio]]n sub la Han, provizora etendo ĝis la [[Kaspia maro]] sub la [[Tang]], konkero de [[Ŝinĝango]] kaj [[Tibeto]] sub la [[Dinastio Qing|Qing]]&lt;ref&gt;F. W. Mote, ''Imperial China 900-1800'', Harvard University Press, 2003, p. 876.&lt;/ref&gt;) kaj norde (la Qing-dinastio, de [[Manĉurio|manĉura]] origino, alportis Manĉurion kaj [[Interna Mongolio|Mongolio]]n al Ĉinio). En la daŭro de sia historio, Ĉinio estis plurfoje dividita kaj poste reunuigita; ĝi estis dufoje tute konkerita de eksterlandanoj (de la [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|mongoloj]] en la dektria jarcento kaj de la manĉuroj en la deksepa jarcento{{#tag:ref| En ambaŭ kazoj temas pri loĝantaroj fremdaj al Ĉinio, en la epoko de ĉi tiuj du invadoj. |group=&quot;nb&quot;}}), kvankam ĉi-lasta finfine adoptis ĉinajn kutimojn kaj administran sistemon por regi la imperion. La lasta imperia dinastio, la Qing (la origine manĉura dinastio kiu regis la landon ekde 1644), travivis periodon de malkresko dum la fazo de kolonia ekspansio de okcidentaj landoj, gvidante la landon de malvenko al malvenko dum la [[Opia milito]]. La ĉina imperiestra reĝimo estis renversita de la ĉina revolucio de 1911 kaj la Respubliko Ĉinio estis proklamita de [[Sun Yat-sen]] komence de 1912. En 1927, eksplodis interna milito kun la [[Komunista Partio de Ĉinio]], interrompita dum la [[Dua japana-ĉina milito|milito kun Japanio]] ĝis la [[Japana Dokumento de Kapitulaco|Japana kapitulaco]] en 1945.

Post la japana malvenko en la [[Dua Mondmilito]] rekomencis la alfronton inter la Registaro de la [[Kuomintango]] kaj la [[Komunista Partio de Ĉinio]], deĉenigante civila milito kiu finus en 1949 kun la venko de la komunistoj en la kontinento. La 1an de oktobro de tiu jaro, la komunisma ĉefo [[Mao Zedong]] proklamis la Popolan Respublikon Ĉinion. La naciisma registaro de [[Chiang Kai-shek]] devis rifuĝi en la insulo de [[Tajvano]], sola parto de la lando, apud iuj malgrandaj insuloj, kiu restus ekstere de la kontrolo de la komunisma registaro (vidu: [[Respubliko de Ĉinio]]).

Sub la gvido de Mao, Ĉinio, post nelonga ĥaosa periodo, trairis tempon de granda socia renversiĝo, submetita al la [[Stalinismo|stalinisma]] ideologio de Mao, la tragedia [[Saltego Antaŭen]] kaj la [[Kultura Revolucio]].

Post la morto de Mao en 1976, la landon nelonge gvidis [[Hua Guofeng]], kiu iom poste cedis potencon al [[Deng Xiaoping]]. La epokon de Deng markis strukturaj reformoj, kiuj instigis fortan ekonomian kreskon, kiu daŭras ĝis hodiaŭ. Post Deng venis [[Jiang Zemin]] kaj poste [[Hu Jintao]]. La nuna Prezidanto de Ĉinio estas [[Xi Jinping]].

== Geografio ==
{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = left
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco     = 300

 | dosiero1    = China topo.png
 | alt1        = [[Topografio]] de Ĉinio
 | priskribo1  =  [[Topografio]] de Ĉinio

 | dosiero2    = ĈinioGeografio.svg
 | alt2        = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio
 | priskribo2  = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio
}}

{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = right
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco     = 200

 | dosiero1    = Longji terrace - 03.JPG
 | alt1        = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]]
 | priskribo1  = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]]

 | dosiero2    = Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg
 | alt2        = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]]
 | priskribo2  = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]]

 | dosiero3    = Panda Cub from Wolong, Sichuan, China.JPG
 | alt3        = [[Granda pando]]
 | priskribo3  = [[Granda pando]]
}}

{{Pluraj bildoj
 | pozicio     = left
 | direkto     = vertikala
 | larĝeco     = 200

 | dosiero1    = Dusk on the Yangtze River.jpg
 | alt1        = [[Jangzio]]
 | priskribo1  =  [[Jangzio]]

 | dosiero2    = ThreeGorgesDam-China2009.jpg
 | alt2        = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio
 | priskribo2  = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio

 | dosiero3    = China precipitation.jpg
 | alt3        = Pluvoj en Ĉinio
 | priskribo3  = Pluvoj en Ĉinio
}}

=== Homa geografio ===
La kontinenta Ĉinio mezuras 9,5 milionojn da [[kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]], kaj estas do pli-malpli granda kiel [[Usono]] aŭ la tuta [[Eŭropo]] ĝis la [[Uralo]].

Horloĝdirekten Ĉinio havas jenajn [[landlimo]]jn:
* norde al [[Rusio]] (40&amp;nbsp;km), [[Mongolio]] (4677&amp;nbsp;km),
* nordoriente al Rusio (5605&amp;nbsp;km),
* oriente al [[Nord-Koreio]] (1416&amp;nbsp;km), kun grandparte limo formita per la rivero [[Jalu]],
* sude al [[Vjetnamio]] (3281&amp;nbsp;km), [[Laoso]] (423&amp;nbsp;km), [[Mjanmao]] (2185&amp;nbsp;km), [[Butano]] (570&amp;nbsp;km) kaj [[Nepalo]] (1236&amp;nbsp;km),
* sudokcidente al [[Barato]] (3380&amp;nbsp;km),
* okcidente al [[Pakistano]] (523&amp;nbsp;km), [[Afganio]] (76&amp;nbsp;km), [[Taĝikio]] (450&amp;nbsp;km), [[Kirgizio]] (858&amp;nbsp;km) kaj [[Kazaĥio]], (1433&amp;nbsp;km).

La Popola Respubliko Ĉinio havas pro ĝia longeco de 22.133&amp;nbsp;km, la plej longan landlimon en la mondo.

=== Natura geografio ===
Ĉinio estas la tria plej granda lando en la [[mondo]], post [[Rusio]] kaj [[Kanado]]. Tamen nur 10 procentoj de la [[areo]] estas semotaŭgaj.

La surfaco, la klimataj kondiĉoj kaj tiel la priloĝeblo de la diversaj regionoj de la lando varias grandege. Ĉinio havas multajn {{JN|natura limo}} al siaj najbaroj: oriente kaj sudoriente troviĝas maroj (tio estas la [[Flava Maro]], la [[Orientĉina Maro]] kaj la [[Sudĉina Maro]]), sude, sudokcidente, okcidente kaj nordokcidente troveblas altaj montaroj, norde [[stepo]]j (inter kiuj la [[Nord-Ĉinia Altebenaĵo]]) kaj [[dezerto]]j, kaj nordoriente riveroj ([[Amuro]] kaj [[Ussuri]]).

==== Topografio ====
La [[topografio]] de Ĉinio estas ofte ekstrema. Unuflanke, la [[Tibeta Altebenaĵo|Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo]] estas la plej alta altebenaĵo sur la Tero, kaj estas nomata la &quot;tegmenton de la mondo.&quot; Tie ĉi, ĉe la landlimo kun [[Nepalo]] estas la plej alta punkto, [[Ĉomolungmo]]. Aliflanke, partoj de la desertoj de nordokcidenta Ĉinio estas sub la [[marnivelo]].

La [[Gobi-dezerto]] norde estas granda &quot;malvarma&quot; dezerto, tio bedaŭrinde vastigas inundi agrikultura lando en la procezo de [[dezertiĝado]]. La [[Leŭsa Altebenaĵo]] rekte suden konsistas el ŝparlokita [[ŝlimo]] (specife [[leŭso]]), kiu elblovas de la deserto, kaj estas tre fekunda sed ankaŭ tre [[erozio|eroziema]] (ĝia flava grundo kontribuas al la koloro de la [[Flava Rivero]]). La fekundaj marbordaj [[ebenaĵo]]j de orienta Ĉinio estis la korlando de antikva ĉina civilizacio.

==== Riveroj ====
Ĉinio estas interkruciĝata de [[rivero]]j en la [[pluvo|pluvema]] oriento. La tri plej gravaj kaj longaj riveroj de Ĉinio estas la [[Jangzio]], la Flava Rivero (aŭ Hwangho) kaj la [[Perlrivero]], sekvita de la [[Mekongo]] (aŭ Lancangjiang), [[Bramaputro]] (aŭ Yarlung-Zangbo) kaj Amuro (aŭ Heilongjiang). Pro geologaj kondiĉoj la riveroj fluas el okcidento orienten, tio estas el altaj regionoj kun neĝo, [[glaĉero]]j kaj malmulte da pluvo al ebenaĵoj kie ofte pluvas.

Historie, la inundebenaĵoj de la Jangzio kaj Flava Rivero spertis severan [[inundo]]n, kvankam lastatempaj [[akvoenergio|akvoenergiaj]] projektoj, kiel la de [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio, havas treege reduktitan inundiĝon kaj kre vastaj kvantoj da pura elektra energio.

=== Klimato ===
La [[klimato]] estas tiel varia, kiel estas la topografio. En la okcidento, la nordo kaj la nordoriento regas [[kontinenta klimato]] ([[Klimata klasifiko de Köppen|Köppen klimata klasiko]] ''Dw'') kun malvarmegaj vintroj kaj varmegaj someroj. Sude la klimato estas [[subtropiko|subtropika]] aŭ [[tropiko|tropika]], tre distinga klimato, kiu ofte nomiĝas &quot;[[Cw-klimato|Ĉinio-klimato]]&quot; (Köppen ''Cw'' kaj ''Cf''). Nordokcidente sekaj klimatoj, ambaŭ varma kaj malvarma (Köppen ''BW'' kaj ''BS''), regas. Tibeto havas apartan altmontaran klimaton (Köppen ''ET'' aŭ ''Dw'').

=== Biogeografio ===
Tial granda lando, Ĉinio havas grandegajn variojn en [[biogeografio]]. [[Vegetaĵaro]] varias multe tra la tuta lando, kun malabunde vegetita [[dezertoj kaj kserofitaroj]] okcidente kaj [[mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] nordoriente. [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] situas sudoriente kaj la alta Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo estas ĉefe [[tundro|montartundro]].

Ĉinio enhavas grandan kvanton de [[endemio|endemiaj]] kaj ofte [[endanĝerigata specio|endanĝerigataj specioj]], kun tia raraj kaj ikonecaj specioj kiel la [[granda pando]], [[azia nigra urso]], [[tigro|siberia tigro]] kaj la eventuale [[formorto|formorta]] [[blanknaĝila delfeno]] (aŭ Baiji) de la Jangzio.

=== Ekologio ===
La medio de Ĉinio estas en malbona stato, kaj daŭras malboniĝi pro rapida disvolviĝo en ekologie delikataj lokoj. Akvopoluo estas severa problemo en Ĉinio, kiel akvo eligaĵo en ĉinaj urboj estas malstrikta reguligata. La Jangzio kaj Flava Rivero estas precipe [[poluo|poluiĝita]].

Simile estas aerpoluo problema en la plejparto de urbegoj, kiu rezultas el la granda kvanto de [[terkarbo]]-fumoj produktis, ekde terkarbo ankoraŭ estas grava [[brulaĵo]] por ĉinaj familioj. La eksploda pliigo de [[aŭto]]-proprieto en Ĉinio pasintjardeke ankaŭ kontribuas aerpoluon. Tia estas la afero de aerpoluo en Ĉinio ke satelita bildoj rivelas brunetan nubon de fulgo, tio formas ĉiujare super [[Sudorienta Azio]] de januaro tra marto, nomata la &quot;Azia bruna nubo.&quot;

== Loĝantaro ==
{{Ĉefartikolo|Demografio de Ĉinio}}
[[Dosiero:PRC Population Density.svg|eta|dekstra|250ra|[[Loĝdenso]] de ĈPR]]
Kiel la plej multhoma nacio en la mondo, enloĝate de ĉirkaŭ 1,3 [[miliardo]]j, la ĈPR zorgiĝas pri sia demografia kresko kaj provas, miksrezulte, efektivigi striktan familiplanadan politikon ([[unuinfana politiko]]). La registara celo estos stabiligi demografian kreskon frue en la 21a jarcento, kvankam iuj projekcioj taksas loĝantaron de 1,4-1,6 miliardoj de 2025. Tial, Ĉinio daŭros ĝian unuinfanan politikon ĝis almenaŭ la jaro 2020.

Aparte koncernanta estas la granda misekvilibro en la sekso proporcio denaske, kiu ŝajne kaŭziĝis de kombinaĵo de tradicia prefero por knaboj kaj familiplanada premo. Ĉi tiu trovo estigis la malpermeso de [[sonografio]] por malhelpi seksdiskriminacia [[aborto]]. Kiel ĉi tiu tendenco de seksa misekvilibro pliiĝas, fakuloj avertas pri socian malstabilecon, se ĉi tiu tendenco daŭras.

Ĉirkaŭ 32 elcentoj de la loĝantaro loĝas en [[urbo]]j.

Laŭ taksoj el la jaro [[2000]], la loĝantaro kreskas je 0,9 elcentoj ĉiujare. Inter 1000 homoj estas 16,12 naskoj kaj 6,73 mortoj ĉiujare. Virinoj havas averaĝe 1,82 infanojn. 28,92 el 1000 naskitaj beboj mortas. La vivo daŭras averaĝe 71,38 jarojn (69,6 ĉe viroj, 73,3 jarojn ĉe virinoj).

81,5 elcentoj de la loĝantoj kapablas legi kaj skribi (89,9 elcentoj de la viroj, 72,7 elcentoj de la virinoj - taksoj el [[1995]]).

=== Ĉefaj urboj ===
{{Ĉefartikolo|Listo de urboj de Ĉinio}}
Ĉinio spertis eksplodan urban kreskon, kiel tiuj kiu loĝis en kamparaj lokoj alfluis al la urboj por laborpostenoj. En la pasinta jardeko, ĉiniaj urboj vastigis ĉe tipa indico de 10% ĉiujare. La indico de urbanizado pliiĝis de 17,4% al 46,8% inter 1978 kaj 2009, skalo senprecedenca en la homa historio.

La rezulto estas granda nombro de urboj en Ĉinio kun grandegaj loĝantaroj, kelkdekoj da kun pli ol milionaj loĝantoj, laŭ la individua difino de “urbo” (“urboj” en Ĉinio estas malsama de la difino en aliaj landoj, kaj sekve difinita diversmaniere). La subaj ciferoj estas de 2008, kaj estas sole taksoj pri la loĝantaro ene de urbocentroj; malsama rangordo ekzistas kiam oni konsideras la tuta metropola loĝantaro (antaŭurba kaj kampara loĝantaro).
{{Urboj de Ĉinio}}

* Noto: foje anstataŭ Honkongo oni uzas la 2 apartajn urbojn [[Kaŭluno]]n kaj [[Centralo (Honkongo)|Centralon]].
* '''Aliaj mezgravaj urboj''', tamen milionurboj, estas:

{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot;
|-
| [[Dalian]] || [[Ĝengĝoŭo]] || [[Ŝiĝjaĝŭang]] || [[Ĝjilin]] || [[Hangĉĵou]] || [[Nanĉano]] || [[Cindao]]
|-
| [[Tangŝan]] || [[Urumĉio]] || [[Lanĝoŭo]] || [[Fuŝun]] || [[Hefejo]] || [[Handan]] || [[Suĵou]]
|-
| [[Ŝantou]] || [[Baotou]] || [[Anŝan]] || [[Sjuĉĵou]] || [[Fuĉĵou]] || [[Guijang]] || [[Vusi]]
|-
| [[Datun]] || [[Sjanjan]] || [[Huainan]] || [[Ŝenĵeno]] || [[Ĵongĉeng]] || [[Baodin]] || [[Bensi]]
|-
| [[Huajbej]] || || || || || ||
|}

=== Etnoj ===
{{Ĉefartikolo|Etnoj en Ĉinio}}
[[Dosiero:Khotan-melikawat-chicas-d03.jpg|eta|maldekstra|[[Ujguroj|Ujgura]] knabino]]
Oni distingas en Ĉinio diversajn [[etno]]jn kaj homgrupojn. La plimulto (91,9 %) estas konata kiel [[hanoj]] (kelkfoje, erare, ĉinoj). Inter la ceteraj oni povas mencii: [[ĝŭangoj]], [[mjaŭoj]], [[ujguroj]], [[jioj]], [[mongoloj]], [[tibetanoj]], [[bujejoj]], [[koreoj]], [[jaŭoj]], [[kazaĥoj]], [[dajoj]], ktp.

La ne-hanoj loĝas plejparte en la monta sudokcidento ([[Junano]], [[Tibeto]], ktp) kaj la dezerta nordo kaj okcidento ([[Interna Mongolio]], [[Manĉurio]], [[Ŝinĝango]], ktp), la restaĵoj de la [[Dinastio Qing|manĉua Qing-dinastio]].

=== Religio ===
Oficiale: [[ateismo]]. La registaro estas malamika al [[religio]] organizita ekster la regado de la [[ŝtato]].

Tradicie: [[taoismo]], [[budhismo]], [[islamo]] (2–3 %), [[kristanismo]] (1 %, takso).&lt;ref&gt;[https://www.ufjf.br/bach/files/2014/07/CRE072.pdf religio Ĉinio pdf] (02-04-2023)&lt;/ref&gt;

== Politiko ==
[[Dosiero:Tiananmen Square Visit.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Granda Popola Halo]] en [[Tjan'anmen-placo]], [[Pekino]]]]La ĈPR, fondiĝis en [[1949]], regiĝis kiel [[komunismo|komunisma]] [[diktaturo]], sed ekde la kreado de konstitucion en [[1982]], limigoj de [[libereco]] konsiderinde malstreĉiĝis, aparte kompare kun la epoko de Mao. La ĈPR registaro restas tre [[absolutismo|absolutisma]] en iuj flankoj, precipe en la restriktoj en la [[interreto]], [[gazetaro]], [[kunvenado]], [[kopio]], kaj [[religio]]. La [[Ministerio pri Publika Sekureco de Ĉinio]] ([[Ĉina skribo|ĉine]] : 公安部; en [[pinjino]] : gōng ān bù) estas la nacia [[Polico|polica]] aŭtoritato de la Ĉina Popola Respubliko. De ĝia establado en 1949 ĝis [[1954]] ĝi estis nomita la &quot;Centra Oficejo por Publika Sekureco&quot;. La oficejo estas la primara policagentejo en la lando. Ĝi estas gvidita fare de la Ministro de Publika Sekureco, kiu havas sidlokon en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio|Ŝtata Konsilio]]. La Ministerio respondecas pri la Armita Popola Polico de Ĉinio. La Ministro de Publika Sekureco ekde [[2017]] estas Zhao Kezhi &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|last=Joske|first=Alex|date=2022-01-25|title=Secret police: The Ministry of Public Security's clandestine foreign operations|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=25a de Januaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125040350/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last1=Lulu|first1=Jichang|last2=Jirouš|first2=Filip|date=2022-02-21|title=Back to the Cheka: The Ministry of Public Security's political protection work|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=21 de Februaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221141840/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Schwarck|first=Edward|date=Julio 2018|title=Intelligence and Informatization: The Rise of the Ministry of Public Security in Intelligence Work in China|journal= The China Journal |language=en|volume=80|pages=1–23|doi=10.1086/697089|s2cid=149764208|issn=1324-9347}}&lt;/ref&gt;.

La [[Registaro de Ĉinio|registaro]] ne ekzistas sendepende de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], kaj tial, kelkaj ĉefuloj de la partio neformale decidas pri la aferoj de la nacio. La [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]], estas la estro de la [[Komunisma Partio de Ĉinio]] kaj la plej altrangula oficiala en la Popola Respubliko Ĉinio. La oficejo estas kutime konsiderata kiel la Supera Gvidanto de Ĉinio, unu-partio komunisma ŝtato. La nuna Ĝenerala Sekretario estas [[Xi Jinping]]. La [[Tutlanda Popola Kongreso]], kiu kunvenas en la [[Granda Popola Halo]] en [[Pekino]], daŭrigas aperon de [[demokratio]], sed ne efektive provizas ĝin. La Partio provas reformi [[kapitalismo|kapitalisme]], sed ne demokratie. La oficejo de la [[Prezidanto de Ĉina Popola Respubliko|Prezidanto]] estas plejparte ceremonia.

La [[Ĉina Popola Politika Konsulta Konferenco]] (akronime ĈPPKK; ĉine 中国人民政治协商会议, pinjine Zhōngguó rénmín zhèngzhì xiéshāng huìyì, ankaŭ konata kiel la Popola PCC (ĉine 人民政协) aŭ simple la PCC (政协)), estas politika konsila organo de la Popola Respubliko de Ĉinio, kiu funkcias kiel speco de supera ĉambro, kvankam sen leĝdona povo. Diversaj instancoj de la [[Komunista Partio de Ĉinio]] estas jenaj:
* [[Tutlanda Kongreso de la Komunista Partio de Ĉinio]]
* [[Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio]]
* [[Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]]
* [[Ĉiama Komitato de Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]]
* [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio]]

Estas iuj movoj al politika liberaligo, en tiu balotadoj okazas hodiaŭ ĉe la vilaĝo kaj urbo niveloj, kaj ke leĝfarejoj havas montritan iuj asertiveco kontraŭ la Partio tempaltempe. Tamen, la Partio retenas efika rego super registaro nomumoj: mankas serioza kontraŭstaro, la Partio venkas senbatale plejofte. Politikaj koncernoj en la ĈPR inkluzivas malpliigi la kreskatan malegalecon inter riĉuloj kaj malriĉuloj, kaj batalas kontraŭ [[korupto]] ene de la registara gvidantaro.

La [[Supera Gvidanto de Ĉinio]] aŭ ''Plej Supera Gvidanto de la Ĉina Popola Respubliko'' (ĉine 最高未文字, pinjine: Zuìgāo Lǐngdǎorén; laŭvorte &quot;Plej Supera Gvidanto&quot;) estas neformala termino uzata por rilati al la plej grava politika figuro en la Ĉina Popola Respubliko (ĈPR). 

=== Administra divido ===
{{Ĉefartikolo|Administra divido de Ĉinio|Provincoj de Ĉinio}}
La Popola Respubliko Ĉinio havas administran regon super 22 provincoj kaj konsideras Tajvanon esti sia 23a provinco, malgraŭ sen rego super Tajvano, kiu estas aktuale administriĝis de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Estas ankaŭ kvin aŭtonomaj regionoj, ĉiu kun nomita malplimulta etno; kvar urboj; kaj du specialaj administraj regionoj (SAR), ke havas alta mezuro de aŭtonomeco.

Sub ĉi tiu unua nivelo de administra registaro, tie ankaŭ ekzistas du pliaj niveloj kun pliiganta lokan regon. Prefektujoj, aŭtonomaj prefektujoj, kaj duanivelaj urboj konsistigas la duan nivelon; subprefektujoj, aŭtonomaj subprefektujoj, trianivelaj urboj, kaj distriktoj konsistigas la trian nivelon. En [[Interna Mongolio]], la dua- kaj trianivelaj dividoj estas iomete malsama por historiaj kialoj.
{{Provincoj de Ĉinio}}

=== Armeo ===
{{Ĉefartikolo|Popola Liberiga Armeo}}
La [[armeo]] de Ĉinio nomiĝas '''Popola Liberiga Armeo (人民解放军）'''.

En [[2007]], la registaro volis kreskigi la [[buĝeto]]n de la armeo je 17,8 % por novigi siajn militajn rimedojn. [[Jiang Enzhu]], la parolanto de la nacia kongreso de la popolo, deklaris la {{daton|4|marto|2007}} dum konferenco por [[ĵurnalisto]]j, ke en [[2007]] la [[buĝeto]] antaŭvidita por la [[armeo]] sumos 350,92 miliardojn da [[juano]]j, egalvaloraj al ĉirkaŭ 44,94 miliardoj da [[usona dolaro|dolaroj]], do kresko de 17,8 % kompare al [[2006]].
Li deklaris, ke Ĉinio volas disvolviĝi pace kaj ĝia milita volo estas nur defendema. Li aldonis, ke la armeo celas sekurecon kaj unuiĝon de la lando (kun [[Tajvano]]) kaj konstruadon de socio modere prospera.

Tiu buĝeto konstituas 7,5 % de la tuta buĝeto antaŭvidata. En [[2006]], la buĝeto kreskis je 14,7 % kompare al [[2005]], la militaj elspezoj sumis 283,8 miliardojn da juanoj (36,6 miliardojn de dolaroj).

=== Diplomatio ===
[[Dosiero:Hu Jintao Bush.jpg|eta|dekstra|250ra|Ĉina prezidanto [[Hu Jintao]] kaj usona tiam-prezidanto [[George Bush]]]]
Ĉinio daŭrigas [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn kun plej landoj en la mondo. Malgraŭ tio, Ĉinio rifuzas diplomatian rilaton kun iu lando ke agnoskas la Respublikon de Ĉinio aŭ montras signojn de kunlaborado kun Tajvano. Ĝi kontraŭas separatismaj figuruloj, kiel la [[Tenzin Gyatso|Dalaj-lamao]], kvankam multaj landoj daŭrigas diplomatiajn ligojn kun la Dalaj-lamao malgraŭ ĉi tiu.

La [[monda ekonomio]], kaj speciale la [[usona ekonomio]], estas proksime ligita al Ĉinio, kaj rezulte, Ĉinio ofte havas gravan ekspluataĵo super tutmondaj ekonomiaj diskutoj. Lastatempe, usonaj [[Politikscienco|politiksciencistoj]] asertas, ke la [[renminbio|renminbi-juano]] estas cele subvalorita, kiu donas Ĉinio maljusta komerca avantaĝo.

Ĉinio havas streĉan rilaton kun [[Japanio]], rezulto de dubinda japana agnosko de abomenaĵoj dum la [[Dua Mondmilito]]. Ĉinaj malplimultoj en aziaj landoj ankaŭ foje facas sinofobia sintenojn, antaŭ de agresa ekonomia diplomatio de Ĉinio.

Estas teritoria konflikto kun [[Vjetnamio]] nomita foje [[Naŭ-streka linio]].

Ĉinio lastatempe komencis investi peze en [[Afriko|afrikaj]] landoj, sopiras je komerco kaj ambaŭpartia kunlaboro. Estas la vido de iuj, ke la investo de Ĉinio en Afriko faros plibona ol jardekoj de internacia monhelpo fariĝas por la kontinento.

=== Socipolitiko kaj Homrajtoj ===
Cenzuro de politika parolado kaj informoj, special en interreto, uziĝas rutine por mutigi kritikon de la Komunista Partio. La registaro subpremas [[manifestacio]]j de organizaĵoj kaj kredaro ke ĝi konsideras potencialan minacon de &quot;socia stabileco&quot;, kiel okazis dum la [[Protestoj sur placo Tian An Men|Tjan’anmen-placo masakro]] de 1989.

La Partio havas nekompleta sukceso en rego de informoj: la tre fortaj rego super amaskomunikiloj facas tre fortaj merkataj konkurso, ĉiam pli edukada civitanaro, kaj kultura ŝanĝoj kiuj faras Ĉinio pli malfermita, precipe sur ekologiaj aferoj. Tamen, provoj ankoraŭ fariĝis de la Ĉina registaro regi la haveblan informojn de ekstere mondo, ke renkontiĝis de la popolamaso.

Ĉina civitano [[Liu Xiaobo]] premiiĝi la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] en 2010 por lia laboro en la subtera rezisto de [[homrajtoj|homrajtfitraktoj]] en Ĉinio, sed kiel politika kaptito en Ĉinio, li ne povis vojaĝi [[Norvegio]]n ricevi la premion.

Multaj landoj daŭras kondamni la homrajtfitraktojn de Ĉinio.

== Ekonomio ==
[[Dosiero:Shanghai skyscrapers 5166285.jpg|eta|maldekstre|Ŝanhaja Financa Centro, Turo Ĝin Mao kaj Turo Lujiazui.]]
La Popola Respubliko Ĉinio nuntempe konsistigas la duan plej grandan ekonomion en la mondo laŭ [[malneta enlanda produkto]], post [[Usono]].
{{Ĉefartikolo|Usona-Ĉinia komercmilito}}

De sia establo en 1949 ĝis 1978, Ĉinio estis [[Sovet]]-stila socialisma planekonomio. Mao Zedong klopodis puŝi la landon al pli granda industriiĝo en la katastrofa [[Saltego Antaŭen]] kaj rezistis ĉian kapitalisman influon. Tamen, la posteulo de Mao, [[Deng Xiaoping]], komencis reformi la ekonomion al kapitalisma direkto. Deng plibonigis interlandajn rilatojn kun Usono kaj ekde [[1978]] proponis la modelon de merkata socialismo. La programo de Deng konsistis el &quot;kvar modernigoj&quot;, en la fakoj de terkulturo; industrio; scienco kaj teknologio; militistaro. Sub lia regado oni transdonis kultivejojn al kultivistoj laŭ dekjaraj kontraktoj, malplifortigis la registaran kontrolon pri prezoj, kuraĝigis la naskon de novaj entreprenoj kaj logis eksterlandan investon en la lando.

Ekde tiam, la ĉinia ekonomio rapidege disvolviĝis, interalie danke al la kreo de [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)|Specialaj Ekonomiaj Zonoj]] kiuj instigis eksterlandan investon. La rimarkinda ekonomia disvolviĝo de Ĉinio dum la lastaj tri jardekoj ĉefe ŝuldiĝas al la abunda kaj malmultekosta laborforto havebla en la lando, kiu altiris entreprenojn el okcidento kaj Japanio. Danke al tio, en [[2009]] nur 10% da ĉinoj ricevis malpli ol unu dolaron tage, dum en [[1978]] la sama procentaĵo estis 64%.

Estas menciinde, ke la ekonomia disvolviĝo ĉefe okazas en la sudorientaj industriaj regionoj, dum kreskas la divido rilate al la malpli riĉaj nordaj kaj orientaj regionoj. Ĉinaj kompanioj, ĉefe grandaj ŝtataj konzernoj, disvolvas ekonomian aktivadon tra la mondo, speciale kadre de la iniciato &quot;Unu zono, unu vojo&quot;, deklarita en [[2013]]. Tamen en pluraj landoj tio kaŭzis sociajn kaj politikajn streĉiĝojn, kiuj estigis manifestaciojn kontraŭ la &quot;ĉina ekspancio&quot;, foje kun apliko de perforto kontraŭ la ĉinaj entreprenoj kaj laboristoj. En 2019 tiaj [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|protestoj kaj incidentoj]] okazis en [[Kazaĥio]] kaj [[Kirgizio]].

La [[Ĉina Tut-Landa Sindikata Federacio]] (akronime ĈTLSF; tradicie ĉine 中華全國總工會; simpligite ĉine 中华全国总工会; Pinjine Zhōnghuá Quánguó Zǒng Gōnghuì) estas la centra sindikata organizo kaj la nacia sindikata centro de la Popola Respubliko de Ĉinio. Ĝi estas la plej granda sindikato en la mondo kun 302 milionoj da membroj en 1 713 000 primaraj sindikataj organizoj.

La [[Amikeca vendejo|Amikecaj vendejoj]] (友谊商店：Yǒuyì Shāngdiàn) en Ĉinio estis ŝtataj butikoj establitaj en la [[1950-aj jaroj]] por servi eksterlandanojn, diplomatojn kaj oficialulojn. Ili vendis importitajn varojn kaj altkvalitajn ĉinajn metiartaĵojn, akcepteblaj nur per fremdvalutaj kuponoj. Post la nuligo de tiuj kuponoj en la [[1990-aj jaroj]], multaj vendejoj fermiĝis, sed kelkaj restas en [[Pekino]], [[Ŝanhajo]] kaj [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]].

== Transporto ==
[[File:China banner High-speed rail in China.jpg|775px]]

== Kulturo ==
{{Ĉefartikolo|Ĉina mitologio|Tradicia ĉina religio}}
Ĉinio havas longan, eminentan kulturan historion. Tamen, dum la epoko de la [[Kultura Revolucio]], la tiama komunista reĝimo provis ruinigi tradician kulturon, rigardatan kiel kontraŭprogresa, pere de reĝimo de teroro. Ekde tiam, la ĉina registaro havas akceptitan tradician kulturon, kaj estas vigla reviviĝo. Grava artefaktoj de ĉina kulturo estas [[kaligrafio]], [[pentraĵo]], [[Dramo en Ĉinio|dramo]], [[popoldanco]], [[lignoprilaboro]], [[batalarto]]j (kiel [[Kungfuo]]), [[teksaĵo|teksaĵaj]] artoj kaj tradicia [[Ĉina kuirarto|kuirarto]]; fakte la plej trovata aktiveco de ĉinoj eksterlande estas plej ofte [[komerco]] kaj [[restoracio]]j.&lt;ref&gt;[https://www.todamateria.com.br/cultura-chinesa/ ĉinio kulturo] (02-04-2023)&lt;/ref&gt;

=== Arto ===
{{Ĉefartikolo|Ĉina arto}}
'''Ĉina arto''' estas [[Vidaj artoj|vidarto]] kiu, ĉu antikva aŭ moderna, originiĝis en aŭ estas praktikata en [[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]] aŭ de ĉinaj [[artisto]]j. La Ĉina arto ankaŭ en la [[Tajvano|Respubliko Ĉinio]] ([[Tajvano]]) kaj tiu de [[transmaraj ĉinoj]] povas esti konsiderata parto de Ĉina arto se ĝi bazas sur la Ĉinaj heredo kaj [[Ĉina kulturo|kulturo]]. Komenca &quot;[[ŝtonepoko|ŝtonepoa]] arto&quot; datas el la jaroj 10,000 a.K., ĉefe konsistanta el simpla [[ceramiko]] kaj skulptaĵoj. Post tiu komenca periodo de Ĉina arto, same kiel ĉe la Ĉina historio, ĝi estas tipe klasita laŭ la sukcedo de reganta [[dinastio]]j de [[Ĉina imperiestro|Ĉinaj imperiestroj]], plej el kiuj daŭris kelkajn centojn da jaroj.

== Kantistoj ==
Unu el la plej popularaj kantistinoj nuntempe (2026) estas [[Tang Yi (kantistino)|Tang Yi]].

=== Kuirarto ===
{{Ĉefartikolo|Ĉina kuirarto}}
[[Dosiero:Chinese meal.jpg|eta|220ra|dekstra|Aro da tipaj pladoj de la ĉina kuirarto en la provinco [[Suzhou]], [[Jiangsu]], kun ujoj el [[rizo]], [[salikoko]]j, [[melongeno]], kaj [[tofuo]] fermentita, legomoj, anaso kaj centra telerego kun viando kaj bambuo.]]
Ĉinio havas unu el la plej riĉaj kulinaraj heredaĵoj de la mondo. Solida Ĉina manĝaĵo estas manĝata per [[manĝbastoneto]]j, kaj likva per vasta, platfunda [[kulero]] (kutime el ceramiko). Ĉinoj konsideras la ĉeesto de tranĉilo sur la tablo kiel barbareco, tial la plejmulto de la manĝaĵoj estas preparitaj en malgrandaj pecoj, preta por tuja preno kaj manĝado. Malsimile al okcidentaj [[manĝaĵo]]j kie vianda proteino estas la ĉefa elemento de la manĝo, fonto de [[karbonhidrato]]j ([[rizo]], [[nudelo]]j aŭ [[moĉio]]j) plejofte estas la ĉefa ingredienco de ĉina manĝo. Eble paradoksa, dum formala ĉina bankedo oni tute ne rajtas surtabligi rizon.

=== Luktartoj ===
{{Ĉefartikolo|Ĉinaj luktartoj}}
'''Ĉinaj luktartoj''', kiuj estas nomataj [[kung fu]] ([[Ĉina]]: 功夫; [[Hanyu Pinyin|pinjine]]: ''gong fu'') aŭ ''ŭu ŝu'' (武術), estas nombro de [[luktarto|luktostiloj]] kiuj disvolviĝis laŭlonge de jarcentoj en Ĉinio. Tiuj luktostiloj estas ofte klasitaj laŭ komunaj trajtoj, identigitaj kiel &quot;familioj&quot; (家; jiā), &quot;sektoj&quot; (派; pài) aŭ &quot;skoloj&quot; (門; mén) de luktartoj. Ekzemploj de tiaj trajtoj estas fizikaj ekzercoj kiuj inkludasn bestimitadon, aŭ trejnmetodoj inspiritaj de [[Ĉina filozofio|ĉinaj filozofioj]], [[religio]]j kaj [[legendo]]j.

== Esperanto en Ĉinio ==
{{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Ĉinio}}
La ĉina Esperanto-movado estas bunta kaj plurfaceta.
[[Dosiero:UK 2004.jpg|maldekstra|150ra|eta]]

Sun Mingxiao skizas en artikolo en la gazeto [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]] la historion de la Esperanto-movado en Ĉinio antaŭ la Dua Mondmilito. Li fokusas sur la figuro de Cai Yuanpei, kiu ricevinte la entuziasmoj de ĉinaj studentoj en Eŭropo, kie ili ekkonis la lingvon kaj proponis ĝin kiel instrumento de modernigo ĉefe el maldekstraj vidpunktoj. Cai Yuanpei siavice entreprenis diversajn iniciatojn por disvastigi Esperanton ĉefe inter la medio de instruistoj kaj partikulare kiel ministro pri edukado. Ekde 1916 okazis diversaj debatoj en la esperanta komunumo rilate al la klopodoj modernigi la landon kaj partikulare la ĉinan skribmanieron per latina alfabeto, komuna al Esperanto. Ekde 1925 teruraj historiaj okazaĵoj kondukis al la forgeso de la esperanta neŭtraleco kaj multaj esperantistoj aliĝis al [[SAT]] kaj poste al diversaj komunismaj instancoj, dum la movado etendiĝis el Pekino al [[Ŝanhajo]].&lt;ref&gt;Sun Mingxiao, La ĉina Esperanto-Movado antaŭ la Dua Mondmilito, [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]], 1358(6) Junio 2021, pp. 126-127.&lt;/ref&gt;

En 1920-aj jaroj Esperanto estis propagandita en [[Ŝanhajo]], tiama grava centro por laboristoj kaj [[laborista movado]]. La 29-an de Februaro 1920 la ruso Vadim A. Stopani prelegis tie pri Esperanto, la situacio de laboristoj kaj [[komunismo]] kiel rimedo. Sekve al propagando, oni instruis laboristojn en Esperanto Lernejo Xinhua. En Junio 1920 ankaŭ Zhang Mochi reveninta el Japanio prelegis pri Esperanto. En tiu epoko diversaj esperantistoj suferis polican persekutadon en kiu oni arigis Esperanton kaj [[bolŝevismo]]n. Tamen plej parto de esperantistoj en tiu etoso kune sentis simpation samtempe kaj por bolŝevismo kaj por [[anarkiismo]]. Subite en Aprilo 1921 Stopani memmortigis sin, kaj ŝanhaja Esperanto socio funebris per kelkaj prelegoj. Ŝajne la tialo de la memmortigo rilatis al malkontento kun la subpremema evoluo de la bolŝevismo en Rusio.&lt;ref&gt;Li Danyang kaj Liu Jian, &quot;Tragedio de anarkia bolŝevisto&quot;, tradukita de Chielismo Wang Tianyi, [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp. 5-11.&lt;/ref&gt;

Nuntempe ([[nun en 2012|en 2012]]) eldoniĝas esperantlingve la du informretejoj [http://www.espero.com.cn/ Espero], posteulo de la papera revuo ''[[El Popola Ĉinio]]'', kaj la oficiala ŝtata informilo [http://esperanto.china.org.cn/ China.org.cn], havebla en aliaj ok lingvoj. Ĉi-lasta ankaŭ ofertas televidajn raportojn en Esperanto. El Pekino cetere disaŭdiĝas [[Ĉina Radio Internacia]] (http://esperanto.cri.cn/).

La [[Universala Kongreso de Esperanto]] mem okazis dufoje en Ĉinio, en [[1986]] kaj en [[2004]], ambaŭfoje en la ĉefurbo [[Pekino]]. En la jaro 1986 la kongresanaro nombris 2482, dum en la jaro 2004 la kongreson partoprenis 2031 esperantistoj.

== Literaturo ==
''Enciklopedieto de Ĉinio'', kompilis LI Qiang kaj Zhang Meizhi, tradukis FAN Yizu, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo,1994. La libro konigas la ĉinajn [[historio]]n, [[geografio]]n, [[kulturo]]n, [[pentrarto]]n, [[metiarto]]n, [[literaturo]]n, [[turismo]]n, [[Esperanto-movado]]n kaj aliajn.

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj
|s=Kategorio:Ĉinio
|ReVo=cxini}}

=== Pri historio ===
* [[Historio de Ĉinio]]
* [[Chiang Kai-shek]]
* [[Ĉina naciismo]]
* [[Mao Zedong]]

=== Pri geografio ===
* [[Listo de urboj de Ĉinio]]
* [[Administra divido de Ĉinio]]
* [[Tibeto]]
* [[Ĝungario]]

=== Pri loĝantaro ===
* [[Etnoj en Ĉinio]]

=== Pri politiko ===
* [[Ĉina revo]]
* [[Komunista Partio de Ĉinio]]
* [[Popola Liberiga Armeo]]
* [[Popola komunumo]]

=== Pri ekonomio ===
* [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)]]

=== Pri kulturo ===
* [[Dramo en Ĉinio]]
* [[Ĉina kuirarto]]
* [[Ĉina sesdekjara ciklo]]

=== Pri Esperanto ===
* [[El Popola Ĉinio]]
* [[Ĉina Radio Internacia]]
* [[Tra la mondo]]
* [[Listo de ĉinaj esperantistoj]]

== Notoj ==
&lt;references group=&quot;nb&quot;/&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{eo}} [https://stanobelov.blogspot.com/p/cinio.html Artikoloj pri Ĉinio]
* {{en}} [http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm Koncize pri Ĉinio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403202747/http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm |date=2007-04-03 }}
* ''Ĉinio, Koreio, Japanio. Landoj similaj sed diferenca&lt;u&gt;j&lt;/u&gt;''. [[Petr Chrdle]]. [[Dobřichovice]]: [[KAVA-PECH]], 2022. 241p. 24&amp;nbsp;cm. Bind. Kolorilus. {{ISBN|97880883 26243}}. Vojaĝimpresoj kaj opinioj, plektitaj kun informoj pri la historioj kaj kulturoj de la tri landoj.
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Ĉinio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |date=2021-12-20 }} en [[Monda faktolibro de CIA]]

{{ŜOK}}
{{G20-Ŝtatoj}}
{{Ŝtatoj en Azio}}

[[File:China Banner 1.JPG|775px]]
{{Bibliotekoj}}
{{Havenda artikolo|Ĉinio}}

{{Leginda|jaro=2022 |monato=1 |tago=9}}

[[Kategorio:Ĉinio| ]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1949]]</text>
      <sha1>rq2jgymnt8waqbr28l1s02pwg5f6hqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portalo:Aŭstralio/Aŭstralio por vi</title>
    <ns>100</ns>
    <id>141441</id>
    <revision>
      <id>9392856</id>
      <parentid>2016857</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2831" sha1="lmw6z78pw49acl4xvaait6yr8509ln8" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;
Aŭstralio povas esti aventura vojaĝo en la fora landinterno kun vitrina butikumado ĉe interesaj butikoj: antikva kaverna pentraĵo, korala insulo aŭ natur-rezervejo. Ĝi povas eti kantado ĉirkaŭ bivaka fajro dum enlanda aventuro aŭ la grandegaj veloj de la Sidneja Operdomo; malvarmeta blanka vino dum lunĉo en vinbereja kelo aŭ la grandega arkanta maso de la [[Rokego Ayers]].
[[Image:Koala climbing tree.jpg|150px|left|Koalo]]
Sortimento da vojaĝoj prezentas Aŭstralion al vi. Estas vojaĝoj taŭgaj al la limoj de via tempo aŭ de via monujo. Konsultu vian vojaĝagenton, kiu helpos vin.
[[Image:Platypus.jpg|150px|right|Ornitorinko]]
Geologie la plej antikva de la kontinentoj, Aŭstralio estas vasta provizejo de la plej dezirataj [[mineralo]]j en la mondo, inter kiuj la [[nigra opalo]]. En kontinento apartigita antaŭ [[eono]]j de la aliaj landmasoj, la bestoj de Aŭstralio malsame evoluis, do prezentiĝas sortimento da bestoj unikaj, inter ili la [[kanguruo]], la [[ornitorinko]] kaj la [[koalo]]. Ĉu vi iam vidis kanguruidon en la poŝo de sia patrino? Aŭ palmopiedan harkovritan ovometantan ornitorinkon? Aŭ tiun vivantan ludilon la koalon? En sia natura loĝloko la plej multaj el la unikaj aŭstraliaj bestoj estas timemaj kaj noktaj, dovi certe ne vidos kanguruojn sur la stratoj, sed nur en faŭnoparkoj, kie vi povos tuŝi kaj fotografi ilin.

La kontinento etendiĝas tra pli ol 30 paraleloj de latitudo ekde la nordaj tropikoj ĝis la sudaj malvarmetaj kaj alpaj regionoj kun klimato varianta de la arida ĝis la musona. Tiel troviĝas la riĉaj kaj diversaj plantaĵoj kaj sovaĝaj floroj, kiuj formas apartan loĝaĵon por la vizitanto.

Aŭstralio estas fame konata pro sia agrikultura produktaĵo, notinde tritiko, lanokaj brutoj, kaj pro siaj sciencaj atingoj en la agrikultura kaj aliaj kampoj. Okazoj abundas por viziti ĉi tiujn interesajn regionojn.

Milda klimato, alta vivnivelo, kaj abundo da ludspaco stimulas sportajn aktivecojn. En Aŭstralio sporto estas pasio, ne distraĵo. Brilaj puraj strandoj ornamas la marbordojn. Naĝado – ĉu ŝaŭmonda ĉu naĝeja – kaj sunbanado estas esenca parto de la aŭstralia vivstilo.

Aviadile vi alteriĝas sur la grandaj betonaj kurejoj. Flughavenaj stacidomoj estas modernaj, plejparte klimatizataj, kaj havas la plej modernajn teknikaĵojn por manipuli kofrojn kaj aliajn pakaĵojn, kaj por prizorgi pasaĝeran komforton. Aŭstralio havas idealan klimaton por flugado, kaj trans la grandaj distancoj, kiuj necesigas aviadilojn, estas praktikataj, efikaj kaj agrablaj servoj. Pli malgrandaj fluglinioj donas aliron al la foraj lokoj. Ili liveras la poŝton al la farm-kaj brutbienoj, kaj survoje liveras la feriantojn, kien ajn ili deziras flugi. Ege malmultaj estas la lokoj neatingeblaj aviadile.
&lt;div&gt;</text>
      <sha1>lmw6z78pw49acl4xvaait6yr8509ln8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Komitato de UEA 2004-2007</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141602</id>
    <revision>
      <id>9392967</id>
      <parentid>9334855</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4299" sha1="bbmwqf25xylag3phm6y91i6zv0a32xn" xml:space="preserve">Dum la oficperiodo 2004-2007 en la [[komitato de UEA|komitato de]] [[Universala Esperanto-Asocio]] membris la sube listigitaj personoj.

En elektoj de [[Komitato de UEA|komitatanoj B]] en 2004 la plej multajn voĉojn (882) ricevis István Ertl, la malplej multajn por esti elektita (546) — Slavik Ivanov. La nesukcesintaj kandidatoj ricevis voĉojn jene: [[Yves Bellefeuille]] 535, [[Chuck Smith]] 534, [[Wu Guojiang]] 525, [[Hokan Lundberg]] 480, [[Jose Antonio Vergara]] 450, [[Philippe Chavignon]] 422, [[Choi Yunhuy]] (Hortensio) 419, [[Ivo Osibov]] 359, [[Diccon Masterman]] 347 kaj [[Francisko Simonnet]] 233. Estis entute 1485 validaj kaj 6 malvalidaj balotiloj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://abonu.com/archive/info.komunikoj/200407/01231347.html |titolo=Gazetara Komuniko de UEA |alirdato=2007-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071018030847/http://abonu.com/archive/info.komunikoj/200407/01231347.html |arkivdato=2007-10-18 }}&lt;/ref&gt;.

Noto: La aliaj listoj pri komitatanoj estas alfabete ordigitaj laŭ familiaj nomoj - tiu ĉi ĝis nun ŝajnas entute ne ordigita, kaj mankas literoj pri kategorioj laŭ komitatanoj A, B kaj C, plus plej multaj landoj. Tiujn mankojn bonus ripari.

* [[Marcelo Antonio Casartelli]], [[Argentino]]
* [[Sandor Horvath]], [[Aŭstralio]]
* [[Flory Witdoeckt]], [[Belgio]]
* [[Marcel Delforge]], [[Belgio]]
* [[Paulo A.N. Branco]], [[Portugalio]]/[[Belgio]], C
* [[François Hounsounou]], [[Benino]], A
* [[Samir Ribić]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], A
* [[James Rezende Piton]], [[Brazilo]], A
* [[Helen Fantom]], [[Britio]], A
* [[Mariana Petrova Evlogieva]], [[Bulgario]], A
* [[Petr Chrdle]], [[Ĉeĥio]], A 
* [[José Antonio Vergara]], [[Ĉilio]], A por [[ISAE]]
* [[Tan Xiuzhu]], [[Ĉinio]], A 
* [[Yu Tao]], [[Ĉinio]], A 
* [[Ileana Schrøder]], [[Danio]], A 
* [[Ahto Kaljusaar]], [[Estonio]], A 
* [[Anna Ritamäki]], [[Finnlando]], A 
* [[Jukka Pietiläinen]], [[Finnlando]], B
* [[François Bartsch]] [[Francio]], A
* [[Claude Nourmont]], [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]], A por [[Francio]]
* [[Bertrand Hugon]]
* [[Philippe Chavignon]], [[Francio]], C? (estos C-komitatano dum 2007-2010)
* [[Ulrich Lins]], [[Germanio]], C
* [[Jürgen Wulff]], [[Germanio]], A
* [[Alicja Lewanderska-Quednau]]
* [[Maria Pontika]]
* [[A. Giridhar Rao]]
* [[Jesús Miguel Garcia Iturrioz]]
* [[Josep Franquesa Solé]]
* [[György Nanovfszky]]
* [[István Gulyás]]
* [[Imre Ferenczy]]
* [[M. Reza Torabi]], [[Irano]]
* [[Josef Ŝemer]], [[Israelo]], A
* [[Amri Wandel]], B
* [[Ranieri Clerici]]
* [[Gianfranco Polerani]]
* [[Edvige Tantin Ackermann]], [[Italio]], A (vikidatuma kodo [[d:Q126128412]])
* [[Renato Corsetti]], [[Italio]] 
* [[Elda Doerfler]]
* [[Syôzi Keiko]], [[Japanio]]
* [[Tahira Masako]], [[Japanio]]
* [[Yves Bellefeuille]], [[Kanado]]
* [[Lee Young-Koo]], [[Suda Koreio]]
* [[Lee Chong-Yeong]], [[Suda Koreio]], B
* [[Spomenka Štimec]], [[Kroatio]]
* [[Marija Belošević]], B
* [[Maritza Gutiérrez González]], [[Kubo]]
* [[Julián Hernández Angulo]], C
* [[Bīruta Rozenfelde]], [[Latvio]]
* [[Povilas Jegorovas]], [[Litovio]]
* [[Brian R. Moon]]
* [[István Ertl]], B
* [[Ans J. Bakker-ten Hagen]], [[Nederlando]]
* [[Atilio Orellana Rojas]], [[Nederlando]]
* [[Robert Moerbeek]], [[Nederlando]]
* [[Loes Demmendaal]], [[Nederlando]]
* [[Prince Henry Ozoemena C Ogúinye]]
* [[Torstein Kvakland]]
* [[Jawaid Eahsan]]
* [[Stanisław Mandrak]]
* [[Miguel Faria de Bastos]]
* [[Aurora Bute]]
* [[Georgij V. Kokolija]]
* [[Slavik Ivanov|Slavik (Vjaĉeslav) Ivanov]], B
* [[Andrej Grigorjevskij]]
* [[Radojica Petrović]]
* [[Juraj Gondžúr]]
* [[Janez Jug]]
* [[Sjoerd G. Bosga]], [[Nederlando]]
* [[Sonja Petrović-Lundberg]]
* [[Ulla Luin]], [[Svedio]]
* [[Mireille Grosjean]], [[Svislando]]
* [[Gbeglo Koffi]]
* [[Eŭheno Kovtonjuk]], [[Ukrainio]]
* [[Lucille C. Harmon|Lucille C Harmon]]
* [[Hoang Ngoc Boi]]

== Observantoj ==
* [[Seán Ó Riain]]
* [[Aimé Ntoto Zola]]
* [[Hilmar Jón Bragason]]
* [[John Vella-Bondin]]
* [[Luis Ignacio Raudón Uribe]]
* [[Mukunda Raj Pathik Wagle]]
* [[Bradley McDonald]]
* [[Lida Elbakjan]], [[Armenio]]
* [[Colin S. Beckford]]

== Fontoj ==
{{Referencoj}}

{{Komitato de UEA|04-07}}

[[Kategorio:Aperis en 2004]]
[[Kategorio:Malaperis en 2007]]
[[Kategorio:Esperanto en 2004]]</text>
      <sha1>bbmwqf25xylag3phm6y91i6zv0a32xn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392969</id>
      <parentid>9392967</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4471" sha1="sxvj1di2e4t9l1pppt5wdjpzjyazug1" xml:space="preserve">Dum la oficperiodo 2004-2007 en la [[komitato de UEA|komitato de]] [[Universala Esperanto-Asocio]] membris la sube listigitaj personoj.

En elektoj de [[Komitato de UEA|komitatanoj B]] en 2004 la plej multajn voĉojn (882) ricevis István Ertl, la malplej multajn por esti elektita (546) — Slavik Ivanov. La nesukcesintaj kandidatoj ricevis voĉojn jene: [[Yves Bellefeuille]] 535, [[Chuck Smith]] 534, [[Wu Guojiang]] 525, [[Hokan Lundberg]] 480, [[Jose Antonio Vergara]] 450, [[Philippe Chavignon]] 422, [[Choi Yunhuy]] (Hortensio) 419, [[Ivo Osibov]] 359, [[Diccon Masterman]] 347 kaj [[Francisko Simonnet]] 233. Estis entute 1485 validaj kaj 6 malvalidaj balotiloj&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://abonu.com/archive/info.komunikoj/200407/01231347.html |titolo=Gazetara Komuniko de UEA |alirdato=2007-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071018030847/http://abonu.com/archive/info.komunikoj/200407/01231347.html |arkivdato=2007-10-18 }}&lt;/ref&gt;.

Noto: La aliaj listoj pri komitatanoj estas alfabete ordigitaj laŭ familiaj nomoj - tiu ĉi ĝis nun ŝajnas entute ne ordigita, kaj mankas literoj pri kategorioj laŭ komitatanoj A, B kaj C, plus plej multaj landoj. Tiujn mankojn bonus ripari.

* [[Marcelo Antonio Casartelli]], [[Argentino]]
* [[Sandor Horvath]], [[Aŭstralio]]
* [[Flory Witdoeckt]], [[Belgio]]
* [[Marcel Delforge]], [[Belgio]]
* [[Paulo A.N. Branco]], [[Portugalio]]/[[Belgio]], C
* [[François Hounsounou]], [[Benino]], A
* [[Samir Ribić]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], A
* [[James Rezende Piton]], [[Brazilo]], A
* [[Helen Fantom]], [[Britio]], A
* [[Mariana Petrova Evlogieva]], [[Bulgario]], A
* [[Petr Chrdle]], [[Ĉeĥio]], A 
* [[José Antonio Vergara]], [[Ĉilio]], A por [[ISAE]]
* [[Tan Xiuzhu]], [[Ĉinio]], A 
* [[Yu Tao]], [[Ĉinio]], A 
* [[Ileana Schrøder]], [[Danio]], A 
* [[Ahto Kaljusaar]], [[Estonio]], A 
* [[Anna Ritamäki]], [[Finnlando]], A 
* [[Jukka Pietiläinen]], [[Finnlando]], B
* [[François Bartsch]] [[Francio]], A
* [[Claude Nourmont]], [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]], A por [[Francio]]
* [[Bertrand Hugon]]
* [[Philippe Chavignon]], [[Francio]], C? (estos C-komitatano dum 2007-2010)
* [[Ulrich Lins]], [[Germanio]], C
* [[Jürgen Wulff]], [[Germanio]], A
* [[Alicja Lewanderska-Quednau]]
* [[Maria Pontika]], [[Grekio]]
* [[A. Giridhar Rao]], [[Barato]]
* [[Jesús Miguel Garcia Iturrioz]], [[Hispanio]]
* [[Josep Franquesa Solé]], [[Katalunio]], [[Hispanio]]
* [[György Nanovfszky]], [[Hungario]]
* [[István Gulyás]], [[Hungario]]
* [[Imre Ferenczy]], [[Hungario]]
* [[M. Reza Torabi]], [[Irano]]
* [[Josef Ŝemer]], [[Israelo]], A
* [[Amri Wandel]], [[Israelo]], B
* [[Ranieri Clerici]], [[Italio]]
* [[Gianfranco Polerani]], [[Italio]]
* [[Edvige Tantin Ackermann]], [[Italio]], A (vikidatuma kodo [[d:Q126128412]])
* [[Renato Corsetti]], [[Italio]] 
* [[Elda Doerfler]], [[Italio]] 
* [[Syôzi Keiko]], [[Japanio]]
* [[Tahira Masako]], [[Japanio]]
* [[Yves Bellefeuille]], [[Kanado]]
* [[Lee Young-Koo]], [[Suda Koreio]]
* [[Lee Chong-Yeong]], [[Suda Koreio]], B
* [[Spomenka Štimec]], [[Kroatio]]
* [[Marija Belošević]], [[Kroatio]], B
* [[Maritza Gutiérrez González]], [[Kubo]]
* [[Julián Hernández Angulo]], C
* [[Bīruta Rozenfelde]], [[Latvio]]
* [[Povilas Jegorovas]], [[Litovio]]
* [[Brian R. Moon]]
* [[István Ertl]], B
* [[Ans J. Bakker-ten Hagen]], [[Nederlando]]
* [[Atilio Orellana Rojas]], [[Nederlando]]
* [[Robert Moerbeek]], [[Nederlando]]
* [[Loes Demmendaal]], [[Nederlando]]
* [[Prince Henry Ozoemena C Ogúinye]]
* [[Torstein Kvakland]]
* [[Jawaid Eahsan]]
* [[Stanisław Mandrak]]
* [[Miguel Faria de Bastos]]
* [[Aurora Bute]]
* [[Georgij V. Kokolija]]
* [[Slavik Ivanov|Slavik (Vjaĉeslav) Ivanov]], B
* [[Andrej Grigorjevskij]]
* [[Radojica Petrović]]
* [[Juraj Gondžúr]]
* [[Janez Jug]]
* [[Sjoerd G. Bosga]], [[Nederlando]]
* [[Sonja Petrović-Lundberg]]
* [[Ulla Luin]], [[Svedio]]
* [[Mireille Grosjean]], [[Svislando]]
* [[Gbeglo Koffi]]
* [[Eŭheno Kovtonjuk]], [[Ukrainio]]
* [[Lucille C. Harmon|Lucille C Harmon]]
* [[Hoang Ngoc Boi]]

== Observantoj ==
* [[Seán Ó Riain]]
* [[Aimé Ntoto Zola]]
* [[Hilmar Jón Bragason]]
* [[John Vella-Bondin]]
* [[Luis Ignacio Raudón Uribe]]
* [[Mukunda Raj Pathik Wagle]]
* [[Bradley McDonald]]
* [[Lida Elbakjan]], [[Armenio]]
* [[Colin S. Beckford]]

== Fontoj ==
{{Referencoj}}

{{Komitato de UEA|04-07}}

[[Kategorio:Aperis en 2004]]
[[Kategorio:Malaperis en 2007]]
[[Kategorio:Esperanto en 2004]]</text>
      <sha1>sxvj1di2e4t9l1pppt5wdjpzjyazug1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉina-germana kooperado (1911-1941)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141603</id>
    <revision>
      <id>9393125</id>
      <parentid>9272178</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11629" sha1="m9mi0y0nkm50kkrucmq8p9nt60q9ti1" xml:space="preserve">La '''ĉina-germana kooperado''' (kunlaboro) havis komence de la 20-a jarcento gravan rolon en la historio de Ĉinio. Ĝi helpis parte modernigon de Ĉinio kaj ebligis al multaj ĉinoj lerni en Germanio kaj samtempe, reciproke certigis krudmaterialojn por la germana industrio.

La strikta kooperado daŭris fine de la 1920-aj jaroj ĝis 1937 kaj finiĝis antaŭ la japana-ĉina milito.

== Fruaj ĉinaj-germanaj kontaktoj ==
Komence la komercado inter Ĉinio kaj Germanio okazis tra Siberio. Germanio ekuzis en la 18-a jc. la ŝipvojojn (unu ŝipo alvenis en Ĉinio [[1751]]). Perdo de la Opia milito (1861) kaŭzis, ke Ĉinio devis malfermi siajn pordojn antaŭ la eksterlandaj varoj ankaŭ por Germanio. Tiam la komercado okazis tra brita aŭspicio, sed Germanio volis tion ŝanĝi, tiel apogis vaporŝipojn por direktaj transporteblecoj.

Okazis fondo de [[Germana-Azia Banko]] en [[1890]], Germanio atingis la duan lokon en la komercado malantaŭ Britio ([[1896]]). Tiutempe Germanio montris nenian aktivan koloniigan politikon kaj ŝajnis al la ĉina registaro helpanto en modernigo de la lando. Tiel ĉinoj petis helpon en konstruo de armeo, sed germanoj aktivis eĉ en la industrio.

Sub regado de [[Vilhelmo la 2-a]], la rilato al Ĉinio ŝanĝiĝis al pli imperialisma, tiel Germanio postulis, akiris koncesiojn ([[Hankou]], [[Tianjin]], [[1897]]), luon por 99 jaroj de [[Kiauĉou|Kiauĉou-golfo]] en [[Shandong]].

La disbaton de la [[boksera ribelo]] (1900) partoprenis eĉ germanaj soldatoj, kio signis profundan pinton de la rilatoj. Okaze de la adiaŭo de la germanaj taĉmentoj, Vilhelmo la 2-a diris la t.n. [[hunparolo]]n , en kiu li instigis je senkompata agado de la germanaj soldatoj. La kontaktoj inter la du landoj ne estis tre fortaj, ĉinoj eĉ deklaris militon kontraŭ Germanio en 1917 kaj reakiris koncesiojn en [[Hankou]] kaj [[Tianjin]]. La germanaj interesoj venis en manojn de la japanoj, en 1919 restis nur du germanaj firmaoj en Ĉinio (1913 estis ĉ. 300).

== 1920-aj jaroj ==
Ĉar Germanio ne efektivigis imperialisman politikon kontraŭ Ĉinio, ekde 1926 pli kaj pli elvolviĝis teknologia kaj komerca kooperado inter la du landoj. Tion iom malhelpis la politika nestabileco en Ĉinio. Grava persono de tiu epoko estis [[Max Bauer]], kiu agadis por modernigo de la ĉina industrio kaj armeo. Li proponis ankaŭ malgrandigon de la ĉina armeo per pli bone ekipita, trejnita armeo. Li agadis ankaŭ por malfermo de la ĉina merkato antaŭ la germanaj varoj, eksporto.

== 1930-aj jaroj ==
Pro la monda ekonomia krizo, la komerco inter la du landoj ekprosperis nur post 1932, sed tion malfortigis konkuradoj, rivaladoj, diversaj intereskonfliktoj de ĉinaj rekonstruaj firmaoj, germanaj import-eksport-entreprenoj, [[Reichswehr]] ktp. Post la [[Mukden-incidento]] en [[1931]] – kiu rezultis japanan anekson de [[Manĉurio]], la ĉina registaro komprenis gravecon de armea kaj militistara modernigo, evoluigo. Tio antaŭhelpis profundiĝon de la komercaj rilatoj flanke de la ĉinoj. Flanke de la germanoj, la komercan evoluon helpis la ekonomia politiko de la [[NSDAP]], enpotenciĝante en 1933. La novaj naziaj gvidantoj preferis la komercon varon-kontraŭ-varo, kiu ne bezonis tiom da devizoj. Germanio bezonis tiutempe la krudmaterialojn kiel [[volframo]] kaj [[antimono]].

Ekde 1933, la modernigon de la ĉina industrio kaj armeo konsilis [[Hans von Seeckt]]. Ankaŭ li proponis malgrandan, sed bone ekipitan, trejnitan ĉinan armeon.

[[Dosiero:He-111A CNAC.jpg|200ra|eta|[[Heinkel 111A]], unu el 11, kiun aĉetis la ĉina aviada ministerio]]

Oni fondis en januaro de 1934 la entreprenon ''Handelsgesellschaft für industrielle Produkte (mallonge: Hapro)'' por centrigi la industriajn interesojn de Germanio en Ĉinio. En aŭgusto de 1934, oni subskribis kontrakton pri ŝanĝo de ĉinaj krudmaterialoj kaj agrikulturaĵoj kontraŭ germanaj industriaj produktoj kaj teknologioj. Tiu kunlabora formo tre helpis la ĉinan registaron, ĉar ĝi havis ĉiam negativan buĝeton pro la interna milito kaj tiel ĝi ne povis akiri internaciajn monpruntojn.

Von Seeckt transdonis sian postenon al generalo [[Alexander von Falkenhausen]] kaj reveturis al Germanio en marto de 1935.

Ankoraŭ menciindas, ke la ĉina burĝa leĝaro – enkondukita en 1930 – baziĝis ĉefe sur la germana.

=== Industriigo de Ĉinio ===
[[Dosiero:Chiang_Tso-pin_1928.jpg|eta|200ra|dekstra|La ĉina ministro Ĉiang Co-pin kaj akomponantoj vizitas en 1928 la germanan [[AEG]]-uzinon]]

Ĉinio havis en 1936 nur ĉ. 16.000 km da fervojaj linioj, malpli ol imago de [[Sun Jatsen]], 150.000 km. Duono de tiu 16.000 km restis en la okupita [[Manĉurio]]. La malrapida evoluo de la ĉina transporta modernigo baziĝis sur intereskonflikto de la eksteraj landoj. Ekz. la kvar-potenca konzorcio de 1920 (Britio, Francio, Usono, Japanio) havis la celon, reguligi eksterlandajn investojn en Ĉinion. Laŭ la kontrakto, se unu el la kvar landoj volas doni krediton al la ĉina registaro, tiu devas akiri aprobon de la aliaj landoj. Ankaŭ la ekonomia krizo singardemigis la ŝtatojn pri monpruntado.

Spite al ĉio, la konstruo de fervojo en Ĉinio povis – per ĉina-germana kontrakto – rapide evolui en jaroj de 1934 ĝis 1936. Gravaj linioj estiĝis inter [[Nanchang]], [[Zhejiang]] kaj [[Guizhou]]. Tiun evoluon ebligis, ke Germanio bezonis por la krudmateriala eksporto el Ĉinio efikan transportan sistemon. Krom tio, tiuj fervojaj linioj helpis la ĉinan registaron konstrui industrian centron sude de [[Jangce]]. La fervoja linio servis ankaŭ la armean liveradon.

La plej granda industria projekto de la ĉina-germana kooperado estis la trijara plano de 1936, kiun efektivigis la nacia krudmateriala komisio de la ĉina registaro kaj Harpo (vidu supre). La celo de la projekto estis fortigo de la ĉina armeo pro povi defendi sin kontraŭ la atendata japana atako kaj elkonstruo de estonta industria centro.

Grava elemento de la plano estis la monopoligo de ĉiu uzino, kiuj okupiĝis pri [[volframo]] kaj [[antimono]]; establo de centra ŝtal- kaj maŝinfabriko en provincoj kiel [[Hubei]], [[Hunan]] kaj [[Sichuan]]; evoluigo de energiocentraloj kaj kemiaj fabrikoj. Kadre de la plano okzis amasa edukado de inĝenieroj por gvidi la ŝtatajn projektojn.

Kvankam la plano estis promesplena, ne multaj realiĝis el tio pro la milito kontraŭ Japanio de 1937.

== Armilizado de Ĉinio ==
Parto de la komerco estis la militarista edukado, pri kiu respondecis grandparte [[Alexander von Falkenhausen]]. La planoj de [[Hans von Seeckt]] postulis drastan malpliiĝon de la soldataro al 60 bone trejnita, edukita divizio. La tuta oficira stabo, kiu estis edukita ĝis 1927 en la [[Whampoa-militara akademio]], estis kvalite apenaŭ pli bona ol la ĝistiamaj armeaj gvidantoj. Oni perfektigis ĉ. 80.000 soldatojn en 8 divizioj laŭ germanaj standardoj. Tiuj formis eliton de la ĉina armeo kaj post kiam la [[konflikto de Marco-Polo-ponto]] etendiĝis al milito, du trionoj de tiuj soldatoj partoprenis en [[batalo de Shanghai (1937)]].

La germana helpo ne konsistis nur el trejnado, edukado. Ili ankaŭ helpis la militaran ekipadon de la armeo. Oni komencis projektojn por konstrui armil- kaj municiproduktajn fabrikojn ĉe Jangce. Oni ekz. en Hanyang trakonstruis fabrikon en 1935-1936 por produkti [[Maksim-maŝinfusilo]]jn, diversajn 82mm-ajn pafilegojn ([[Mörser (pafilego)]]) kaj la ''fusilojn Chiang Kai-ŝek'' (中正式; Zhōngzhèng Shì), kiu lasta baziĝis sur german [[Karabiner 98k]]. Plua fabriko estis planita por produkti [[Iperito|mustardan gason]] (sed ne okazis), [[gasmasko]]jn.

En majo de 1938 on establis pluajn fabrikojn en Hunan por produkti artileriojn de 20mm, 37mm kaj 75mm. Alia fabriko – konstruita fine de 1936 en Nanking - servis por produktado de optikaj ekipoj kiel [[binoklo]]j por dist-lornoj. Oni ankaŭ konstruis pluajn fabrikojn por produkti maŝinfusilon MG-34, montarajn pafilegojn en diversaj kalibroj kaj eĉ maŝinerojn por malpeza tanko (Kfz. 222) de la ĉina armeo. Oni establis ankaŭ esplorajn institutojn, gvidatajn de ĉinaj inĝenieroj edukitaj pli frue en Germanio.

Ĉinio mendis en 1935 kaj 1936 entute 315.000 [[ŝtalkasko]]jn kaj fusilojn de [[Mauser]]. Ĉinio ankaŭ importis aviadilojn de [[Junkers]], [[Heinkel]] kaj [[Messerschmitt]], kiuj estis muntitaj en Ĉinio. La ĉinoj ankaŭ aĉetis [[haŭbizo]]jn de [[Krupp]], [[Rejnmetalo]]n, [[kontraŭtanka kanono|kontraŭtankajn kanonojn]] kaj montarajn pafilegojn kiel PaK 37mm, same kirasitajn veturilojn kiel [[kirasaŭto I]].

Ĉar la trejnita, parte bone ekipita ĉina armeo povis malrapidigi, kostigi la japanan invadon, la ĉina nacia registaro havis tempon translokigi la politikan kaj industrian infrastrukturon al [[Sichuan]].

=== Finiĝo de la germana-ĉina kunlaboro ===
La dua japana ĉina milito komenciĝis la [[7-an de julio]] [[1937]] kaj neniigis ĉiujn evoluojn kaj promesojn de la lastaj dek jaroj. [[Adolf Hitler]] elektis Japanion por alianciĝo kontraŭ la [[Sovetunio]], pro ties pli bonaj militistaraj kapacitoj. La situo plimalboniĝis post la neataka pakto inter Ĉinio kaj Sovetunio (21-an de aŭgusto 1937), spite al akraj protestoj de la ĉina lobio kaj la germanaj investistoj. Germanio ne akceptis pluajn mendojn el Ĉinio.

Kvankam ekzistis planoj pri repacigo de Japanio kaj Ĉinio per germana helpo, tion faris neakceptebla la amasmurdo en Nanking en decembro 1937. Komence de 1938, Germanio rekonis [[Manĉukuo]]n kiel sendependan landon. En aprilo de tiu jaro, [[Hermann Göring]] malpermesis liverojn de militara materialo al Ĉinio kaj en majo multaj germanaj konsilistoj estis retiritaj pro premo de Japanio. Ankaŭ Von Falkenhausen forlasis Ĉinion fine de junio 1938.

[[Dosiero:Wang Jingwei and Nazis.jpg|eta|200ra|[[Wang Ching-wei]] de la [[Marionetregistaro]] renkontiĝas en 1941 kun naziaj diplomatoj]]

Ĉar Japanio havis monopolstaton en Manĉurio, la politika ŝanĝo ne alportis fruktojn por Germanio. Eĉ kiam en 1939 Germanio subskribis la [[Hitler-Stalin-pakto]]n kun la Sovetunio, la rilatoj malboniĝis. Dum la mallonga periodo ĝis atako de Germanio al Sovetunio, Germanio povis transporti varojn per la [[transsiberia fervojo]], sed la transportita kvanto estis tre modesta.

Ĉar la japana-germana kooperado ne estis fruktodona, Germanio ne rompis tute la kontaktojn kaj Germanio en julio de 1941 rekonis oficiale la reorganizitan registaron de Respubliko Ĉinio sub [[Wang Ching-wei]] en Nanking. Post la atako ĉe [[Pearl Harbor]], Ĉinio alpaŝis la aliancanojn kaj deklaris militon kontraŭ Germanio la [[9-an de decembro]] [[1941]].

== Resumo ==
[[Dosiero:Chiang Wei-kuo Nazi 2.jpg|130ra|maldekstra|eta|[[Chiang Wei-kuo]], filo de [[Ĉang Kajŝek]] partoprenis oficiran edukadon en Germanio]]

La fruan ĉinan-germanan kooperadon helpis, ke Germanio ne proksimiĝis kun koloniismaj celoj al Ĉinio. La kooperado inter la du landoj floris en la 1930-aj jaroj, baziĝis ĉefe je krudmateriala bezono de Germanio, kiu reciproke helpis en industria kaj militistara modernigo de Ĉinio.

Kvankam la kooperadon finis la japana atako kontraŭ Ĉinio kaj alianciĝo de Germanio kaj Japanio, la akirita scio, edukado, spertoj ne perdiĝis, la edukitaj homoj helpis efektivigi la naciajn celojn en la Ĉina Popola Respubliko kaj grandparte en Tajvano.

== Fontoj ==
* William C. Kirby, Germany and Republican China, Stanford University Press, 1984; ISBN 0-8047-1209-3
* F. F. Liu, A Military History of Modern China 1924–1949, Princeton University Press, 1956.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Historio de Ĉinio]]
[[Kategorio:Historio de Germanio]]</text>
      <sha1>m9mi0y0nkm50kkrucmq8p9nt60q9ti1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hastings Kamuzu Banda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162166</id>
    <revision>
      <id>9392889</id>
      <parentid>8784716</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2570" sha1="qaw69pxia8wybtnic8gtn1oy3chyrru" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}
'''Hastings Kamuzu BANDA''' (n. ĉ. [[1902]], [[Kasungu]], nun [[Malavio]] – m. [[25-an de novembro]] [[1997]], hospitalo de [[Johannesburg]]) estis la unua [[ŝtatprezidanto]] de [[Malavio]] kaj gvidanto de la malavia nacia movado.

Banda lernis en [[misiista lernejo]], studis en [[Usono]], kie li [[doktoro|doktoriĝis]] en [[1927]] pri [[medicino]]. Poste plu studis en [[Edinburgh]] kaj akiris novan doktoran gradon ([[1941]]). Li praktikis inter [[1945]]–[[1953]] en [[Londono]].

Li komencis [[politiko|politikumi]] en [[1949]], kiam la blankulaj bienuloj de la regiono deziris [[federacio]]n de [[Rodezio kaj Njasalando]] (posta Malavio). Banda kaj aliaj forte kontraŭis en [[Njasalando]] la disvastiĝon de la blankula dominado, sed en [[1953]] la federacio realiĝis.

Banda praktikis en [[1953]]–[[1958|58]] en [[Ganao]], en [[1958]] iris al Njasalando, kie oni atendis lin kun ĝojo. Li rondiris la landon kaj parolis kontraŭ la federacio, kiel prezidanto de la [[Njasalanda Afrika Kongreso]]. La [[kolonia registaro]] lin kulpigis pro la akriĝantaj enlandaj cirkonstancoj.

La [[registaro]] deklaris en [[1959]] eksterordinaran staton kaj lin arestis la [[britio|brita registaro]]. Banda liberiĝis en [[1960]] kaj li akceptis post kelkaj monatoj konstitucian planon de la brita registaro, kiu certigis plimulton por la njasalandanoj en la leĝfara [[konsilio]]. Li estis en [[1962]]–[[1963|63]] [[ministro]] pri la naturaj resursoj kaj lokaj registaroj, ekde [[1963]] - post disiĝo de la federacio - [[ĉefministro]].

La [[lando]] [[sendependiĝo|sendependiĝis]] en [[1964]] kiel Malavio kaj iĝis en [[1966]] [[Respubliko]] (ĝis tiam agadis eĉ [[arbitra guberniestro]]). La prezidento Banda elformis unuapartian, aŭtokratan sistemon, la malamikoj iris en [[prizono]]n aŭ estis murditaj. Oni elkriis lin en [[1971]] eterna [[prezidento]].

Banda en [[1994]] permesis demokratiajn [[elekto]]jn, kiujn li malvenkis al [[Bakili Muluzi]].

Banda koncentris je evoluigo de la [[infrastrukturo]], [[agrikulturo]], havis amikajn rilatojn al la [[kapitalismo|kapitalismaj landoj]] kaj havis eĉ [[diplomato|diplomatiajn]] kontaktojn kun la [[apartismo|apartisma]] reĝimo de [[Sud-Afriko]].

{{Sukceda tabeleto
|antaŭ=neniu
|jaroj1=
|titolo=1-a&lt;br /&gt;[[Prezidanto de Malavio]]
|jaroj2=[[1966]]–[[1994]]
|post=[[Bakili Muluzi]]
|jaroj3=
}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Banda, Hastings}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Malavio]]
[[Kategorio:Malaviaj politikistoj]]
[[Kategorio:Kuracistoj de la 20-a jarcento]]</text>
      <sha1>qaw69pxia8wybtnic8gtn1oy3chyrru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kulto de personeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162363</id>
    <revision>
      <id>9393043</id>
      <parentid>9125785</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="7815zt56g60t7rgd8nq3bt6uxh3dvdo" xml:space="preserve">'''Kulto al personeco''' signifas ke oni glorigas personon tiel ke similas al religia kulto. Oni celas precipe la glorigon de politika gvidanto. En politikaj reĝimoj, kie la figuro de la ŝtatestro estas grava por subteni la reĝimon, oftas la '''personkulto''', kiel okazis ĉe la epokoj de [[Adolf Hitler]], [[Benito Mussolini]], [[Josif Stalin]], [[Francisco Franco]], [[Mao Zedong]], [[Kulto al la personeco de Nicolae kaj Elena Ceaușescu|Nicolae Ceaușescu]], [[Enver Hoĝa]], [[Kim Il-sung]]. Foje temas pri [[persona rilato]] al la figuro de la politikestro aŭ religiestro.

==Rezultoj==
La [[Kantoj de la kultura revolucio]] estis kantoj produktitaj en [[Ĉinio]] en la periodo de la [[kultura revolucio]] kiel formo de propagando kaj kulto al la personeco al [[Mao Ce-dong]].

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=kult.person0o|ReVo titolo=Personkulto}}
* [[Kulto al la personeco de Nicolae kaj Elena Ceaușescu]]
* [[Senstalinigo]]
* [[Valle de los Caídos]]
* [[Granda Monumento Mansudae]]

{{ĝermo}}

[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Politiko]]</text>
      <sha1>7815zt56g60t7rgd8nq3bt6uxh3dvdo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393048</id>
      <parentid>9393043</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="1z1n6bj4hjkttcq7gsawmgo8nuryxqs" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Kulto al personeco''' signifas ke oni glorigas personon tiel ke similas al religia kulto. Oni celas precipe la glorigon de politika gvidanto. En politikaj reĝimoj, kie la figuro de la ŝtatestro estas grava por subteni la reĝimon, oftas la '''personkulto''', kiel okazis ĉe la epokoj de [[Adolf Hitler]], [[Benito Mussolini]], [[Josif Stalin]], [[Francisco Franco]], [[Mao Zedong]], [[Kulto al la personeco de Nicolae kaj Elena Ceaușescu|Nicolae Ceaușescu]], [[Enver Hoĝa]], [[Kim Il-sung]]. Foje temas pri [[persona rilato]] al la figuro de la politikestro aŭ religiestro.

==Rezultoj==
La [[Kantoj de la kultura revolucio]] estis kantoj produktitaj en [[Ĉinio]] en la periodo de la [[kultura revolucio]] kiel formo de propagando kaj kulto al la personeco al [[Mao Ce-dong]].

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=kult.person0o|ReVo titolo=Personkulto}}
* [[Kulto al la personeco de Nicolae kaj Elena Ceaușescu]]
* [[Senstalinigo]]
* [[Valle de los Caídos]]
* [[Granda Monumento Mansudae]]

{{ĝermo}}

[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Politiko]]</text>
      <sha1>1z1n6bj4hjkttcq7gsawmgo8nuryxqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gravita lenso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164597</id>
    <revision>
      <id>9392824</id>
      <parentid>9303351</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10694" sha1="2kxfyz3j7p81hy72fwcx22nsfu46yfm" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
{{Portalo|astronomio}}
'''Gravita lenso''' estas formita kiam la lumo de tre malproksima kaj hela fonto (kiel [[kvazaro]]) estas kurbita ĉirkaŭ peza objekto (kiel peza [[galaksio]]) inter la fonta objekto kaj la rigardanto. La procezo estas sciata kiel '''gravita lensado''', kaj estas unu el la [[testoj de fizika relativeco|antaŭdiroj]] de [[Fizika relativeco|fizika relativeca]] [[teorio]] de [[Albert Einstein]]. Ĝi estis ankaŭ sciata kiel la '''efiko de Ejnŝtejno''', kvankam ĉi tiu termino havas plurajn signifojn.

== Priskribo ==
[[Dosiero:Gravitational lens-full.jpg|eta|maldekstre|Kurbiĝanta lumo ĉirkaŭ peza objekto de malproksima fonto. La oranĝkoloraj sagoj montri la videblan pozicion de la fona fonto. La blanka sagoj montri la vojo de la lumo de la vera pozicio de la fonto.]]
En gravita lenso, la [[gravito]] de la peza objekto kurbigas [[lumo]]n, sed malsimile al optika [[Lenso (optiko)|lenso]] maksimuma kurbiĝo okazas plej proksime al la pezaĵo. Sekve gravita lenso ne havas solan [[fokuso (optiko)|fokusan punkton]]. Sekve de ĉi tio, se la fonta objekto kaj la rigardanto kuŝas sur rekto, la fonto videblas kiel ringo malantaŭ la peza objekto. Ĉi tiu fenomeno estis unue menciita en 1924 de fizikisto [[Orest Chwolson]] [http://www.abc.net.au/science/k2/moments/gmis9737.htm], kaj estis kvante prikalkulita de [[Alberto Ejnŝtejno]] en 1936. Ĝi estas kutime referita en la literaturo kiel '''[[Ejnŝtejna ringo]]''', ĉar Chwolson ne koncernis helecon aŭ radiuso de la ringa bildo. Pli kutime, la peza aĵo (ofte [[galaksio]]) estas ne en centro, kreante plurajn bildojn laŭ la relativaj pozicioj de la fonto, lenso, kaj rigardanto, kaj la geometria formo de la gravito de la lensanta galaksio. Aldone, la rigardanto povas rekte vidi ankaŭ fonton, duplikatitan per la gravita lenso, kvankam la lensita bildo estas ĉiam esti malformigita kompare al la fonto.

Estas tri klasoj de gravita lensado:
# Forta lensado: kie estas facile videblaj malformiĝoj similaj al la formigo de [[Ejnŝtejna ringo]], arkoj, kaj multaj bildoj.
# Malforta lensado: kie la malformiĝoj de fona objekto estas multe pli malgrandaj kaj povas esti detektitaj nur per analizo de granda kvanto de objektoj por trovi malformiĝojn de nur kelkaj centonoj. La lensado videblas statistike kiel preferita streĉade de la fonaj objektoj perpendikulare al la direkto al la centro de la lenso.
# [[Gravita mikrolensado]]: kie ne distordo en geometria formo povas vidiĝi sed la kvanto de lumo ricevita de fona objekto ŝanĝiĝas kun tempo. La fona fonto kaj la lenso povas esti steloj en la [[Lakta vojo]] en unu tipa okazo, kaj steloj en malproksima galaksio kaj eĉ pli malproksima [[kvazaro]] en alia okazo.

La efiko estas malgranda, tia ke (ĉe forta lensado) galaksio havanta mason de super 10&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; [[suna maso|sunaj masoj]] produktas plurajn bildojn apartigitajn per nur kelkaj [[angula sekundo|angulaj sekundoj]]. [[Galaksia akumuliĝo]] povas produkti plurajn bildojn apartigitajn per nur kelkaj [[angula minuto|angulaj minutoj]]. En ambaŭ okazoj la [[galaksio]]j kaj fontoj estas sufiĉe malproksimaj, je multaj centoj de [[megaparseko]]j for de nia galaksio.

Gravitaj lensoj agas egale je ĉiuj specoj de [[elektromagneta ondo|elektromagnetaj ondoj]], ne nur je videbla lumo. Malforta lensada efiko estas studata por la [[kosma mikroonda fono]] kaj ankaŭ [[galaksia katastrofo|galaksiaj katastrofoj]]. Forta lensado estas observata ankaŭ en [[Radio|radiaj ondoj]] kaj [[Ikso-radioj|ikso-radiaj ondoj]]. Se forta lenso produktas multajn bildojn, tie estos relativa tempa malfruo inter du vojoj: do, en unu bildo la lensata objekto estas observata je iu tempo antaŭ ol en la alia bildo. Ĉi tiu diferenco de la tempoj de iro de la lumo havas grando-ordon taŭgan por observi sinsekve ŝanĝojn en ambaŭ bildoj en okazo de ŝanĝo en la objekto. Ekzemple la diferenco de la tempoj povas esti kelkaj horoj.

=== Simulado ===
[[Dosiero:Black hole lensing web.gif|eta|Simulita gravita lensado (nigra truo trapasanta fonan galaksion).]]
Dekstre estas simulado de gravita lensanta kaŭzita de [[Nigra truo de Schwarzschild]] trairanta antaŭ la fona galaksio. Akcesora bildo de la galaksio povas vidiĝi en la nigra trua [[Ejnŝtejna ringo]] sur la flanko kontraŭa al la galaksio. La akcesora bildo kreskas kiam la unueca bildo proksimiĝas al la nigra truo. La [[surfaca heleco|surfacaj helecoj]] de la du bildoj restas konstantaj, sed iliaj [[angula amplekso|angulaj ampleksoj]] varias, de ĉi tio produktante amplifon de la galaksia heleco vidata de malproksima rigardanto. Maksimuma amplifo okazas kiam la galaksio (aŭ en ĉi tiu okazo - hela parto de ĝi) estas akurate malantaŭ la nigra truo.

== Historio ==
Laŭ fizika relativeco, [[maso]] kurbigas [[spaco-tempo]]n por krei [[gravita kampo|gravitan kampon]] kaj pro tio kurbigi [[lumo]]n kiel rezulto. Ĉi tiu teorio estis konfirmita en [[1919]] dum [[suna eklipso]], kiam [[Arthur Eddington]] observis ke lumo de [[stelo]]j pasanta proksime al [[suno]] estis malmulte kurba, tiel ke steloj aperas malmulte el pozicio.

Ejnŝtejno komprenis ke eblas por ankaŭ [[Astro|astroj]] kurbigi lumon, kaj ke je la ĝustaj kondiĉoj, oni devas observi multaj bildoj de sola fonto, nomatajn kiel gravita lensado aŭ iam '''gravita miraĝo'''.
Tamen, ĉar li nur konsideris gravitan lensadon per solaj steloj, li konkludis ke la fenomeno devus plej verŝajne resti neobservita dum antaŭvidebla estonto. En 1937, [[Fritz Zwicky]] la unua konsideris okazon kie [[galaksio]] povas agi kiel lenso, kaj laŭ liaj kalkuloj ĉi tio devus atingi eblecojn de observadoj.

Sed nur en [[1979]] la unua gravita lenso estis esplorita. Ĝi iĝis sciata kiel la &quot;[[Ĝemela Kvazaro]]&quot; ĉar ĝi komence aspektis kiel du identaj [[kvazaro]]j; ĝi estas oficiale nomita kiel '''[[Q0957+561]]'''. Ĉi tiu gravita lenso estis esplorita hazarde per [[Dennis Walsh]], [[Bob Carswell]], kaj [[Ray Weymann]] uzante la 2,1 metran [[teleskopo]]n de [[Nacia Observatorio de Kitt Peak]].

La studoj de [[gravita lenso]]j estas grava parto de la estonto de [[astronomio]] kaj [[astrofiziko]].

== Kosmosciencaj aplikoj ==
La plej grava apliko de gravita lensado en kosmoscienco estas la malforta lensado de galaksioj. Per mezuro de la geometriaj formoj kaj orientiĝoj de grandaj nombroj de malproksimaj galaksioj, iliaj orientiĝoj, povas esti averaĝigitaj por mezuri la [[tondo]]n de la lensanta kampo en ĉiu regiono. Ĉi tio, laŭvice, povas esti uzita por rekonstrui la masan distribuon en la areo: aparte, la fonan distribuon de [[malluma materio]]. Ĉar galaksioj estas mem elipsaj kaj la malforta gravita lensado estas malgranda, tre granda nombro de galaksioj devas esti uzata en ĉi tiuj esploroj. Ĉi tiuj malfortaj lensadaj katastroj devas zorgeme eviti plurajn gravajn fontojn de [[sistema eraro]]: la aprioran geometrian formon de galaksioj, la emon de fotila [[punkta disvastiga funkcio]] malformigi la geometria formon de galaksio kaj la emon de [[atmosfero]] malformigi bildojn. La rezultoj de ĉi tiuj katastroj estas gravaj por kosmoscienca parametra proksimumigo, por pli bona kompreno kaj plibonigo de la [[Λ-CDM modelo]], kaj por provizi konsekvencan kontrolon de la aliaj kosmosciencaj observadoj. Ili povas ankaŭ provizi gravajn limigojn de la [[malluma energio]].

Fortaj gravitaj lensoj povas esti uzita por ekzameni objektojn je distancoj je kiuj ili devus normale ne vidiĝi, provizante informon de plia malproksimo ol alie eble. Ankaŭ, ne nur la objekto estanta lensita sed la lenso mem povas provizi utilan informo. Per [[inversa problemo|inversigo]] de la lensa ekvacio informo povas esti kolektita pri maso kaj distribuo de la lensanta korpo.

La statistiko de fortaj gravitaj lensoj povas ankaŭ esti uzata por mezuri valorojn de kosmosciencaj parametroj tiaj kiel la [[kosmoscienca konstanto]] kaj la meznombra denseco de materio en la universo. Aktuale, la statistiko ne faras tre fortajn limigojn sur la kosmosciencaj parametroj, parte ĉar la nombro de fortaj lensoj estas relative malgranda (malpli ol cent).

Alia parametro kiu povas estis kalkulita surbaze de studoj de gravitaj lensoj estas [[konstanto de Hubble]] kiu kodas aĝon kaj amplekson de la universo. Teorie, ĝi povas esti difinita per mezuro de du kvantoj: de la angula distanco inter du bildoj, kaj de la tempa malfruo inter ĉi tiuj bildoj.

Estas du partoj de la tempa malfruo:
# La unua estas la evidenta malfruo pro al la diferenco en [[optika voja longo]] inter la du radioj.
# La dua estas efiko de ĝenerala relativismo, la [[efiko de Shapiro]], kiu priskribas tion ke lumaj radioj bezonas pli longan tempon por trairi regionon de pli forta gravito, (vidu en [[gravita pliglongiĝo de tempo]]).&lt;br /&gt;Ĉar la du radioj travojaĝas malsamajn partojn de gravita potencialo kreita de la lenso, la horloĝoj portantajn la fontan signalon estos diferencigita per malgranda kvanto.

== Astronomiaj aplikoj ==
[[Dosiero:Gravitationell-lins-4.jpg|eta|Reala gravita lensado efikas kiel estas observata per la Kosmoteleskopo Hubble en [[Abell 1689]] - Pligrandigu la bildon por vidi la lensadajn arkojn]]

Gravitaj lensoj povas esti uzataj kiel gravitaj teleskopoj ĉar ili pligrandiĝas bildojn de objektoj kiuj esta malantaŭ ili. Esploristoj en [[Caltech]] uzis la gravitan lensadon de akumuliĝo de galaksioj [[Abell 2218]] por detekti la plej malproksima sciatan galaksion ([[15-a de februaro]], [[2004]]) per bildoj de la [[Kosmoteleskopo Hubble]].

Gravita mikrolensado povas provizi informon pri kompare malgrandaj astroj, ankaŭ en nia galaksio, ankaŭ pri [[Ekstersuna planedo|ekstersunaj planedoj]]. Tri ekstersunaj planedoj estis trovitaj tiamaniere, kaj ĉi tiu [[Manieroj de detektantaj ekstersunaj planedoj#Gravita mikrolensado]] promesas trovon de planedoj de masoj similaj al tiu de tero ĉirkaŭ sunsimilaj steloj.

Gravita lensado povas esti uzata por kalkuli pritakson de kvanto de malluma materio en la lensanta korpo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|commonscat=Gravitational_lensing}}
* [http://www.tat.physik.uni-tuebingen.de/~frutto/ XFGLenses] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100831022236/http://www.tat.physik.uni-tuebingen.de/~frutto/ |date=2010-08-31 }} - komputila programo al bildigi gravitajn lensojn, Francisco Frutos-Alfaro
* [https://web.archive.org/web/20070929124804/http://www.btinternet.com/~Boughen/G-LenS G-LenS] - simulado de gravitaj lensoj de punkta maso, Mark Boughen.
* [http://www.alberteinstein.info/db/ViewImage.do?DocumentID=34142&amp;Page=1 Einstein 1936, pri gravitaj lensoj] germane

{{Nigraj truoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Gravita lenso| ]]</text>
      <sha1>2kxfyz3j7p81hy72fwcx22nsfu46yfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natura stato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165718</id>
    <revision>
      <id>9393552</id>
      <parentid>9330333</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="0itikm7rl189pakc4gv635t5cv61kcn" xml:space="preserve">'''Natura stato''' estas [[koncepto]] uzata de [[politika filozofio]] en teorioj pri [[socia kontrakto]] por priskribi hipotezan staton de [[homaro]] antaŭ fondo de la [[ŝtato]] kaj ties ekskluziva pravigata perfortumo. Sekve, tiu stato estus antaŭa al estigo de [[pozitiva juro]].

Diversaj pensuloj priskribas la staton de la naturo malsame. Ekzemple, [[Thomas Hobbes]] priskribis la naturan staton kiel plenan [[Milito|militon]] &quot;''La homo por la homo estas lupo''&quot; (latine ''[[Homo homini lupus]]''). Aliflanke, [[John Locke]] opinias, ke la natura stato estas stato en kiu ĉiu persono obeas la diktojn de sia [[racio]], kaj ĉi tio gvidas lin laŭ la [[natura juro]]. Tio estas, la [[homo]] agas laŭ sia interna [[sindeteno]], ne estas regata de ekstera truda forto, kaj fakte ekzistas universala reciproka [[respekto]] de la [[naturaj rajtoj]] kiuj estas [[vivo]], [[libereco]] kaj [[proprieto]]. Homoj respektas aliajn kaj iliajn posedaĵojn, surbaze de la supozo ke racio postulas ke aliaj kondutu ankaŭ tiamaniere.

[[Jean-Jacques Rousseau]] prezentis kontraŭpozicion al la vidoj de kelkaj el liaj antaŭuloj, kaj tiu de Thomas Hobbes aparte, koncerne la naturon de la naturstato. Signoj de lia kontraŭa pozicio povas esti viditaj en la eseo de Rousseau, ''[[Diskurso pri deveno kaj fundamentoj de malegaleco inter la homoj]]''. &quot;[Dum] filozofoj... sentis la bezonon reiri al la natura stato... eĉ unu el ili alvenis tie... ĉiu el ili, mallonge, konstante parolante pri [[Deziro|deziroj]], [[entuziasmo]], [[Subpremado|subpremo]], [[Pasio|pasioj]] kaj [[fiero]], transdonis al la natura stato ideoj akiritaj en [[socio]]; en tio, parolante pri la sovaĝa, ili priskribis la socian homon.&quot; &lt;ref&gt;Jean-Jacques Rousseau, '''The Social Contract and Discourses''', tradukita fare de G.D.H. Cole, J.M. Dent and Sons, 1923, p. 193&lt;/ref&gt; Rousseau do nomis la naturan staton kiel absolutan antaŭsocian staton, reflektitan ne nur en la naturo de la [[medio]], sed ankaŭ, kaj plej grave, en la trajtoj de la homo mem. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;N.J.H. Dent, '''A Rousseau Dictionary''', Wiley-Blackwell, 1992, p. 232-234&lt;/ref&gt;

Homo en la natura stato, argumentis Rousseau, estas motivita de [[Mem-amo|memamo]], sed ankaŭ kapablas senti [[Kompato|kompaton]] - li ne estas [[Agreso|agresema]] kaj militema, sed maltrankvila kaj serĉanta [[Paco|pacon]]. Se en la naturstato ekzistas [[konflikto]] inter du homoj pri [[manĝaĵo]], ekzemple, ĉiu el la partoprenantoj &quot;vidus en ĉi tiuj perfortaj agoj nur naturajn eventojn, sen spuro de sentoj de malvero aŭ vundo, aŭ ia ajn alia sento, krom la ĝojo aŭ malĝojo de sukceso aŭ malsukceso.&quot; &lt;ref&gt;Jean-Jacques Rousseau, '''The Social Contract and Discourses''', tradukita fare de G.D.H. Cole, J.M. Dent and Sons, 1923, p. 292&lt;/ref&gt; Estante fremda al iu ajn [[socia rilato]], la homo en la natura stato estas fortranĉita de ĉiuj zorgoj, sintenoj kaj pasioj kiuj dependas de lia rekono de la ekzisto de aliaj, kaj estante en ia speco de rilato kun li: [homoj. en la natura stato] ne konservis ian rilaton unu kun la alia, kaj pro tio ili estis fremdaj al [[hedonismo]], respekto, [[admiro]] kaj [[malestimo]]; Ili ne havis eĉ la plej malgrandan ideon pri &quot;mia&quot; kaj &quot;via&quot;, aŭ pri la reala atingo de [[justeco]].&quot; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref&gt;Jean-Jacques Rousseau, '''The Social Contract and Discourses''', tradukita fare de G.D.H. Cole, J.M. Dent and Sons, 1923, p. 213&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

==Vidu ankaŭ==
* [[Socia kontrakto]]
* [[Nobla sovaĝulo]]
* [[Kontraŭsocia karaktero]]
* [[Primitivismo]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://www.britannica.com/topic/state-of-nature-political-theory La stato de naturo], en la retejo de la [[Encyclopædia Britannica|Encyclopedia Britannica]] (en la angla)

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Politika filozofio]]</text>
      <sha1>0itikm7rl189pakc4gv635t5cv61kcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adelshofen (Meza Frankonio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168101</id>
    <revision>
      <id>9392684</id>
      <parentid>9392646</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>prononco</comment>
      <origin>9392684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="68dhjdy4f9iizv5nsarmjzkk03xz9m3" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Adelshofen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Adelshofen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber]]
|alto = 429
|areo = 27,18
|poŝtkodo = 91587
|tel_antaŭkodo = 09865
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571111
|subdivido = 5 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Laiblestraße 31&lt;br /&gt;91541 Rothenburg ob der Tauber
|retpaĝaro = [http://www.adelshofen.de/ Gemeinde Adelshofen]
|komunumestro = Johannes Schneider
}}
'''Adelshofen''' {{prononco|Aːdelshoːfn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571111}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Adelshofen, Großharbach 8, 001.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;historia bieno]]
[[Dosiero:Tauberzell, Hautschenmühle 1, 001.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;domo ''Hautschenmühle'']]
[[Dosiero:Tauberzell 9, Scheune-001.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;biena stokejo en la komunumoparto ''Tauberzell'']]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>68dhjdy4f9iizv5nsarmjzkk03xz9m3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168404</id>
    <revision>
      <id>9392676</id>
      <parentid>9392648</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="t5pzz3una1gtjrk5ax3runixduc1p4x" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Arberg COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Arberg in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 468
|areo = 31,31
|poŝtkodo = 91722
|tel_antaŭkodo = 09822
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571113
|subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 13
|retpaĝaro = [http://www.arberg.de/ www.arberg.de]
|komunumestro = Karl Haßlmeyer
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FW]]
}}
'''Arberg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571113}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})


[[Dosiero:Arberg, Marktplatz 1, Torturm.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;historia pordega domo]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>t5pzz3una1gtjrk5ax3runixduc1p4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurach (distrikto Ansbach)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168508</id>
    <revision>
      <id>9392675</id>
      <parentid>9392666</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="slgahqxk2t5xwk4ag879nmgjtzv0cty" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|nomo = Aurach
|blazono = DEU Aurach COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Aurach in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 420
|areo = 36,72
|poŝtkodo = 91589
|tel_antaŭkodo = 09804
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571114
|subdivido = 14 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Im Mooshof 4&lt;br /&gt; 91589 Aurach
|retpaĝaro = [http://www.aurach.de/ www.aurach.de]
|komunumestro = Manfred Merz
|komunumestro-partio = ZBG
}}
'''Aurach''' {{prononco|AŬraĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571114}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Herrieden]], [[Leutershausen]], [[Feuchtwangen]] kaj [[Dombühl]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Aurach (Landkreis Ansbach) Ehemalige Vogtei 2938.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la urbodomo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>slgahqxk2t5xwk4ag879nmgjtzv0cty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Badenhausen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168685</id>
    <revision>
      <id>9392875</id>
      <parentid>7944921</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="na48ka8a39p3aqzl70p00vn24mon11i" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Badenhausen COA.png
|zomo = 10
|situo-bildo =
|federacia_lando = [[Malsupra Saksio]]
|distrikto = [[Distrikto Osterode]]
|komunumaro = [[Samtgemeinde Bad Grund]]
|alto = 175
|areo = 7,41
&lt;!-- loĝantaro el metadatuma listo --&gt;
|poŝtkodo = 37534
|tel_antaŭkodo = 05522
|aŭtokodo = OHA
|oficiala_kodo = 03 1 56 004
|subdivido = 2 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schulweg 5 A
|komunumestro = Erich Sonnenburg
|komunumestro-partio = SPD
}}
'''Badenhausen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Osterode]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Malsupra Saksio]]. La 30-an de junio [[2006]] la komunumo havis 1988 loĝantojn.
[[Dosiero:Aufnahme Gedenkstätte.JPG|eta|&lt;!-- _Gedenkstätte_ im _Kirchpark_ --&gt;]]{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Osterode]]
[[Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio]]</text>
      <sha1>na48ka8a39p3aqzl70p00vn24mon11i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Böhmfeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169611</id>
    <revision>
      <id>9393098</id>
      <parentid>7578832</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="11lg1wt11b1hoamqoxv7tphz9zwk7y5" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Böhmfeld.png
|zomo = 10
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Supra Bavario]]
|distrikto = [[Distrikto Eichstätt]]
|komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Eitensheim]]
|alto = 487
|areo = 16,28
|poŝtkodo = 85113
|tel_antaŭkodo = 08406
|aŭtokodo = EI
|oficiala_kodo = 09176116
|adreso-komunumestraro = Hauptstr. 11
|retpaĝaro = [http://www.altmuehlnet.de/gemeinden/boehmfeld www.altmuehlnet.de/gemeinden/boehmfeld]
|komunumestro = Alfred Ostermeier
|komunumestro-partio = SPD/[[Freie Wähler]]
}}
'''Böhmfeld''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Eichstätt]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Supra Bavario]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09176116}}}} loĝantojn.

{{Distrikto Eichstätt}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Eichstätt]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>11lg1wt11b1hoamqoxv7tphz9zwk7y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Breitenbach am Herzberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169809</id>
    <revision>
      <id>9393061</id>
      <parentid>9041552</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1099" sha1="ni1nsqet5lgvizy8u9jv5nc4qb7u9ne" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Breitenbach a. Herzberg COA.svg
|zomo = 10
|federacia_lando = [[Hesio]]
|distriktaro = [[Distriktaro Kaselo]]
|distrikto = [[Distrikto Hersfeld-Rotenburg]]
|alto = 257
|areo = 42,14
|poŝtkodo = 36287
|tel_antaŭkodo = 06675
|aŭtokodo = HEF
|oficiala_kodo = 06632004
|subdivido = 5 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Machtloser Straße 5
|retpaĝaro = [http://www.breitenbach-am-herzberg.de/ www.breitenbach-am-herzberg.de]
|komunumestro = Siegfried Steube
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
'''Breitenbach am Herzberg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Hersfeld-Rotenburg]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Hesio]]. Fine de la jaro {{#time: Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Hesio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Hesio|06632004}}}} loĝantojn.

{{Projektoj}}

{{Distrikto Hersfeld-Rotenburg}}

{{Ĝermo|Germanio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Distrikto Hersfeld-Rotenburg]]
[[Kategorio:Urboj de Hesio]]</text>
      <sha1>ni1nsqet5lgvizy8u9jv5nc4qb7u9ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruckberg (Meza Frankonio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169911</id>
    <revision>
      <id>9392674</id>
      <parentid>9392660</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="9h7h10al1zm4agp59j8hdulylsy2lji" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|nomo = Bruckberg
|blazono = Wappen von Bruckberg.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Bruckberg in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 347
|areo = 7,62
|poŝtkodo = 91590
|tel_antaŭkodo = 09824
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571122
|subdivido = 4 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Neustädter Str. 7&lt;br /&gt;91590 Bruckberg
|retpaĝaro = [http://www.bruckberg.de/ www.bruckberg.de]
|komunumestro = Anna Maria Wöhl
|komunumestro-titolo = Bürgermeister
|komunumestro-partio = CSU/[[Freie Wähler]]
}}
'''Bruckberg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571122}}}} loĝantojnn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Schloss Bruckberg (Mittelfranken) 1352.jpg|280px|eta|maldekstra|&lt;center&gt;kastelo Bruckberg]]
[[Dosiero:Martinskirche Bruckberg1.JPG|200px|eta|maldekstra|&lt;center&gt;martena kirko]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>9h7h10al1zm4agp59j8hdulylsy2lji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buch am Wald</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169955</id>
    <revision>
      <id>9392679</id>
      <parentid>7955165</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1921" sha1="lb06rken0j6cauyierouj3dtssneqgg" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Buch a.Wald.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Buch am Wald in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 465
|areo = 26,47
|poŝtkodo = 91592
|tel_antaŭkodo = 09867 (komunuma &quot;kerno&quot;), 09868 (kromaj komunumopartoj)
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571125
|subdivido = 12 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schulstr. 3
|retpaĝaro = [http://www.buchamwald.de/ www.buchamwald.de]
|komunumestro = Friedrich Lippert
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|Wählergruppe]]
}}
'''Buch am Wald''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571125}}}} loĝantojnn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Geslau]], [[Leutershausen]], [[Schillingsfürst]] kaj [[Gebsattel]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

== Vidu ankaŭ ==
* Aliaj lokoj kun la nomo [[Buch]].

[[Dosiero:Hagenau Zu unserer lieben Frau 008.jpg|280px|eta|maldekstra|&lt;center&gt;interno de la kirko en la komunumoparto ''Hagenau'']]
[[Dosiero:Buch am Wald Hagenau Haus Nr. 12-001.JPG|200px|eta|maldekstra|&lt;center&gt;historia trabfaka domo]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>lb06rken0j6cauyierouj3dtssneqgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgoberbach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170064</id>
    <revision>
      <id>9392681</id>
      <parentid>7955627</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="4cklmhj35z119kmzstqfrv0wae10248" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen Burgoberbach.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Burgoberbach in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 470
|areo = 13,00
|poŝtkodo = 91595
|tel_antaŭkodo = 09805
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571127
|subdivido = 7 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Ansbacher Str. 24
|retpaĝaro = [http://www.burgoberbach.de/ www.burgoberbach.de]
|komunumestro = Peter Schalk
}}
'''Burgoberbach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571127}}}} loĝantojnn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Ansbach]], [[Weidenbach (Meza Frankonio)|Weidenbach]], [[Bechhofen (Meza Frankonio)|Bechhofen]] kaj [[Herrieden]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Sommersdorf (Burgoberbach) Schloss 4.JPG|eta|maldekstra|300px|&lt;center&gt;kastelo de Sommersdorf]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>4cklmhj35z119kmzstqfrv0wae10248</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plaisir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173987</id>
    <revision>
      <id>9393265</id>
      <parentid>9272044</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T06:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19997" sha1="eleqgucuwlg849bpc5k7g9smwtnxyb8" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|lando=Francio
|nomo=[http://www.ville-plaisir.fr/ Plaisir]
|flago=
|blazono=Blason ville fr Plaisir (Yvelines).svg
|devizo=
|patrono=
|statuso=Komunumo
|bildo=Plaisir Château2.JPG
|mapo=
|mapo2=
|longitudo = 1/57/0/E
|latitudo = 48/49/00/N
|regiono-ISO=FR-78
|situo sur mapo=Yvelines
|ŝtato=
|provinco=
|distrikto=
|regiono=[[Francilio]]
|departemento=[[Yvelines]]
|arondismento=[[Versailles]]|kantono=[[Plaisir]]
|subdistrikto=
|fondo=
|registaro=
|estro= S-ro Joël Regnault&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[2001]]-[[2014]]&lt;/small&gt;
|interkom=
|ĝemel=
* [[Baixa da Banheira]], [[Portugalio]] ekde [[1975]],
* [[Geesthacht]], [[Germanio]] ekde [[1975]],
* [[Lowestoft]], [[Britio]] ekde [[1979]]
* [[Bad Aussee]], [[Aŭstria]] ekde [[1982]],
* [[Moita]], [[Portugalio]]
|pk=78370
|alto=De 92 al 173 m
|areo=18.7 km²
|loĝantaro= 32000
|jaro=[[2004]]
|dens=1 660
|tel=
|aŭto=
|kodo=78490
|laŭ=[[INSEE]]
|horzono=[[UTC]] +1 (+2 somere)
}}
'''Plaisir''' estas [[Francio|franca]] [[Komunumoj de Francio|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Yvelines]] ([[regiono]] [[Île-de-France]]) kaj havas 32 000 loĝantojn (2004). Ĝi estas parto de la [[arondismento]] [[Versailles]].

Malgranda agrikultura vilaĝo dum la komenco de la [[20-a jarcento]], Plaisir urbiĝas forte de la mezo de tiu jarcento danke al ekonomia zono kiu altiras multajn firmaojn : komercaj zonoj, regiona komerca zono nomata « Grand Plaisir » kaj la sidejo de multaj societoj.
Ĝia proporcio de senlaboreco estas aktuale pli malgranda ol la averaĝo nacia.
Ĝi aktiviĝas por medio (« elektiva klasifiko »), enhavas instaladojn por sporto (palaco de sportoj) kaj kulturo (teatroj, kinejo).

Enflorigita urbo enhavanta kastelon, ĝian arean duonon konsistas agrikulturaj kampoj kaj arbaroj. Tio kio kvalifikas « urbo ĉe la kamparo ».

[[Dosiero:Plaisir Château1.JPG|eta|maldekstra|270px|La kastelo kaj ĝia baseno]]
[[Dosiero:Plaisir Mairie.JPG|eta|maldekstra|270px|Urbodomo]]

== Geografio ==
=== Situo ===
Plaisir situas en la meza okcidenta ĉirkaŭurbo [[Parizo]], tridekon da kilometroj for de [[Porte d'Auteuil]] kaj 13 km okcidente de [[Versajlo]], en la ebenaĵo de [[Versajlo]].

La duono de la komunuma teritorio konsistas el [[arbaro]]j kaj kulturaj terenoj.

La komunumo enhavas pluraj vilaĝeroj disigaj sur du ebenaĵoj, disigitaj de oriento al okcidento, per la arbaro de [[Bois-d'Arcy (Yvelines)|Bois-d'Arcy]] kaj en ĝia plej malproksima fino okcidente per la arbaro de la ''Cranne'' , la ĝardeno de la kastelo de Plaisir kaj la [[arbaro Sainte-Apolline]].

Sur la plej alta altebenaĵo, sude de la komunuma teritorio kaj norde de la ebenaĵo de [[Neauphle-le-Château]] trapasata de la franca nacia vojo 12, troviĝas la vilaĝero de ''Mare-aux-Saules'' (marĉeto kun salikoj) apuda de [[Élancourt]] kaj la vilaĝero de Sainte-Apolline, ambaŭ sude de la nacia vojo, kaj la vilaĝeroj ''Gâtines'', ''Buisson'' kaj ''Chaîne'', ĉiuj tri vica oriente-okcidente norde de la nacia vojo.

Su la suba altebenaĵo, norde de la komunumo, troviĝas la malnova vilaĝo, ĉirkaŭata, de oriento al okcidento, de la kvartaloj aŭ vilaĝeroj ''Brétechelle'', ''Aqueduc de l'Avre'', ''Ébisoires'', ''Petits-Prés'' kaj ''Boissière''.

La nomo de kvartalo ''aqueduc de l'Avre'' devenas de la akvodukto kiu alkondukas [[trinkakvo]]n ĝis [[Parizo]] kaj trapasas la urbon de okcidento al oriento.

La areo de Plaisir estas 18,7 km², la popoldenso estas 1660,2 loĝantoj po km².

=== Akvo ===
[[Dosiero:Plaisir Le ru Maldroit.JPG|eta|maldekstra|150 px|La rivereto [[Maldroit]] en la ĝardeno de la urbodomo]]
[[Dosiero:Plaisir 78 Bassin de la Crane.JPG|eta|dekstra|220 px|La baseno de la arbaro Cranne]]

La komunumon trapasas de sudo ĝis nordo la rivereto [[Maldroit]] kiu devenas de [[Trappes]], en la loko nomata &quot;Puits à Loup&quot; proksime de &quot;porte de Pissaloup&quot;.
Ĝi trapasas la ebenaĵon de Neauphle, pasas apud la finon orientan de la vilaĝero &quot;Gâtines&quot;, alportas akvon al la baseno de akvoreteno de la arbaro Cranne.
Poste, ĝi trapasas sub la departementa vojo RD 30, disiĝas en du branĉoj tra la parko de la kastelo kaj la urbodomo kaj la malnova urbo.
Ĝi estas atingita de la rivereto Sainte-Apolline antaŭ trairi la du malsanulejoj, kie ĝi estas parte enkanaligita kaj subterigita, zigzagas en valeto inter [[Thiverval-Grignon|Thiverval]] kaj [[Saint-Germain-de-la-Grange]].
Finfine, ĝi ĵetas sin en [[Mauldre]], en [[Beynes (Yvelines)|Beynes]].

La komunumo enhavas ankaŭ lageton en la [[arbaro Sainte-Apolline]].

La komunumo de Plaisir lokiĝas entute en la akvokolekta sub-baseno de [[Maldroit]] inkludita en la akvokolekta baseno de [[Mauldre]], administrata ekde 1992 de COBAHMA (Komitato de akvokolekta baseno de Mauldre kaj ĝiaj branĉriveroj) sub la estreco de la departementa konsilantaro de Yvelines kaj por kiu instalada skemo kaj akvoadministrado (SAGE) estis kondukita (prefekta leĝo de la 4-a de januaro 2001).

=== Najbaraj komunumoj ===
La najbaraj komunumoj de Plaisir estas
* [[Chavenay]] nordoriente,
* [[Les Clayes-sous-Bois]] oriente,
* [[Élancourt]] sude,
* [[Jouars-Pontchartrain]] sudokcidente,
* [[Neauphle-le-Château]] okcidente,
* [[Saint-Germain-de-la-Grange]] nordokcidente kaj
* [[Thiverval-Grignon]] norde.

== Historio ==
=== Blazono ===
[[Dosiero:Blason ville fr Plaisir (Yvelines).svg|100px]]

Lazura kun du lionoj frontaj subportantaj kape floron de ora lilio.

=== Historio ===
=== Ĝis la 20-a jarcento: urbocentro kaj siaj sep vilaĝetoj ===
[[Dosiero:Plaisir grigon gare2.jpg|eta|Fervoja ponto apud la stacidomo ''{{stacidomo|Plaisir - Grignon}}'']]
[[Dosiero:Plaisir asile vue generale.jpg|eta|Ĝenerala vidpunkto de la frenezulejo]]

=== Urba disvastigo post la 60-aj jaroj ===
=== Klimato ===
{{-}}
{|width=&quot;100%&quot; class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:87%;line-height:120%&quot;
|-
!style=&quot;text-align:right&quot;|Monatoj!!Jan!!Feb!!Mar!!Apr!!Maj!!Jun!!Jul!!Aûg!!Sept!!Okt!!Nov!!Dec!!Jaro
|-
!style=&quot;text-align:left&quot;|Temperaturoj maksimumaj averaĝaj (°C)
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|6
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|7
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|11
|style=&quot;background:#FFFF99&quot;|14
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|18
|style=&quot;background:#FF8000&quot;|21
|style=&quot;background:#FF8000&quot;|24
|style=&quot;background:#FF8000&quot;|24
|style=&quot;background:#FF8000&quot;|21
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|15
|style=&quot;background:#CCFFFF&quot;|9
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|7
|style=&quot;background:#FFFF99&quot;|14,8
|-
!style=&quot;text-align:left&quot;|Temperaturoj minimumaj averaĝaj (°C)
|style=&quot;background:#8080FF&quot;|1
|style=&quot;background:#8080FF&quot;|1
|style=&quot;background:#80CCFF&quot;|3
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|6
|style=&quot;background:#CCFFFF&quot;|9
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|12
|style=&quot;background:#FFFF99&quot;|14
|style=&quot;background:#FFFF99&quot;|14
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|11
|style=&quot;background:#CCFFFF&quot;|8
|style=&quot;background:#80CCFF&quot;|4
|style=&quot;background:#8080FF&quot;|2
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|7,1
|-
!style=&quot;text-align:left&quot;|Temperaturoj averaĝaj (°C)
|style=&quot;background:#80CCFF&quot;|4
|style=&quot;background:#80CCFF&quot;|4
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|7
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|10
|style=&quot;background:#FFFF99&quot;|14
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|17
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|19
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|19
|style=&quot;background:#FFCC66&quot;|16
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|12
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|7
|style=&quot;background:#CCCCFF&quot;|5
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|11,2
|-
|colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%;text-align:center&quot;|''Fonto : [http://fr.weather.com/weather/climatology/FRXX0175 Monata klimato-studo - Trappes, France&lt;ref&gt;[http://fr.weather.com/weather/climatology/FRXX0175 Trappes estas najbara komunumo de Plaisir uzata kiel klimata referenco]&lt;/ref&gt;]
|}

== Transportoj kaj komunik-rimedoj ==
=== Vojo-reto ===
La komunumon trapasas la nacia vojo 12 (aŭtomobilo-vojo inter [[Paris]]-[[Brest]] pere de [[Dreux]]).
Laŭ nordo-suda direkcio, trapasas ĝin la departamenta vojo 30 ([[Poissy]]-[[Feucherolles]]), norde de la kvartalo ''Gâtines'', ĝin daŭrigas sude al Élancourt kaj [[Saint-Quentin-en-Yvelines]] la departementa vojo 58.
Laŭ oriento-okcidenta direkcio, Plaisir estas trapasita de la departementa vojo 11 ([[Saint-Cyr-l'École]]-[[Neauphle-le-Château]]).

=== Fervojo ===
[[Dosiero:Plaisir 78 Gare de Plaisir-Grignon.JPG|eta|La stacidomo {{stacidomo|Plaisir - Grignon}}]]
La komunumon trapasas du linioj [[Société nationale des chemins de fer français|SNCF]] ''[[Transilien N]]'': [[Gare Montparnasse|Paris-Montparnasse]]/{{stacidomo|Mantes-la-Jolie}} kaj [[Gare Montparnasse|Paris-Montparnasse]]/{{stacidomo|Dreux}}.
Du stacidomojn enhavas la komunumo: ''{{stacidomo|Plaisir - Grignon}}'' nordokcidente kaj ''{{stacidomo|Plaisir - Les Clayes}}'', nordoriente.
La preskaŭsenhaltaj trajnoj de ''Plaisir - Grignon'' ebligas 25-minutan vojaĝon ĝis Parizo.

=== Busoj ===
* Busoj de la firmao Hourtoule: 004, 006, 007, 008, 009, 010, 012, 015, 017, 019, 020, 078, 318, 505, DF
* Por la handikapuloj, la komunumo plenumas unupersonajn transportojn en la urbo en aparta veturilo je la prezo de busa bileto.

== Demografio ==
Plaisir estas la 7-a komunumo de Yvelines laŭ sia loĝantaro, estimata je ĉirkaŭ 32 000 loĝantoj dum la prikalkuloj ekde 2004.

La loĝantoj formas loĝantaron junan kaj aktivan: 30 % el la loĝantoj jaraĝas malpli ol 19 jaroj&lt;ref&gt;[http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/grandes-villes.htm#P Ĉefaj nombroj de la prikalkulo ekde 2004] (Insee).&lt;/ref&gt; kaj la elcento de senlaboreco estas nur je 8.2% kun pli ol 50% da aktivuloj.

Suba figuro montras la evoluo de la loĝantoj (fonto: [[INSEE]]).

{{Demografio|
1800= 1 313|
1901= 1 652|
1911= 1 894|
1926= 2 085|
1936= 2 224|
1946= 2 398|
1954= 2 683|
1962= 3 850|
1968= 6 869|
1975= 21 259|
1982= 22 593|
1990= 25 877|
1999= 31 045|
2004= 32 000|
senduoblajkontoj= 1962}}

&lt;center&gt;
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:825 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:35000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData= 
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1926 text:1926
  bar:1936 text:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2005 text:2005

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1901 from:0 till: 1652
  bar:1911 from:0 till: 1894
  bar:1921 from:0 till: 1900
  bar:1926 from:0 till: 2085
  bar:1936 from:0 till: 2224
  bar:1946 from:0 till: 2398
  bar:1954 from:0 till: 2683
  bar:1962 from:0 till: 3850
  bar:1968 from:0 till: 6869
  bar:1975 from:0 till: 21259
  bar:1982 from:0 till: 22593
  bar:1990 from:0 till: 25877
  bar:1999 from:0 till: 31045
  bar:2005 from:0 till: 32000

PlotData=

  bar:1901 at: 1652 fontsize:S text: 1.652 shift:(-8,5)
  bar:1911 at: 1894 fontsize:S text: 1.894 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 1900 fontsize:S text: 1.900 shift:(-10,5)
  bar:1926 at: 2085 fontsize:S text: 2.085 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2224 fontsize:S text: 2.224 shift:(-10,5)
  bar:1946 at: 2398 fontsize:S text: 2.398 shift:(-10,5)
  bar:1954 at: 2683 fontsize:S text: 2.683 shift:(-10,5)
  bar:1962 at: 3850 fontsize:S text: 3.850 shift:(-10,5)
  bar:1968 at: 6869 fontsize:S text: 6.869 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 21259 fontsize:S text: 21.259 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 22593 fontsize:S text: 22.593 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 25877 fontsize:S text: 25.877 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 31045 fontsize:S text: 31.045 shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 32000 fontsize:S text: 32.000 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:fonto INSEE
&lt;/timeline&gt;
&lt;/center&gt;

== Administrado kaj politiko ==
=== Listo de la sinsekvaj urbestroj ===
{|border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; align=&quot;left&quot;|
|-
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot; style=&quot;width:310px;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Listo de la urbestroj'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; style=&quot;style:none;&quot; align=&quot;left&quot;&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;border: 1px solid #999; background-color:#F9F9F9&quot; align=&quot;left&quot; |
|-
|width=&quot;80&quot; bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot; | '''Mandato''' ||align=left width=&quot;230&quot; bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot; | '''Identité'''
|-
| [[2001]] || Joël Regnault
|-
| [[1993]]-[[2001]] || Jacky Lecourtiller
|-
| [[1973]]-[[1993]] || Jean Mouton
|-
| [[1971]]-[[1973]] || Victor Marc
|-
| [[1945]]-[[1971]] || Roland Reuille
|-
| [[1944]]-[[1945]] || Docteur Anglade
|-
| [[1935]]-[[1944]] || Alfred Champy
|-
| [[1925]]-[[1935]] || Émile Soyer
|-
| [[1912]]-[[1925]] || Laurent Desplaces
|-
| [[1908]]-[[1912]] || Alfred Champy
|-
| [[1903]]-[[1908]] || Félix Soyer
|-
| [[1900]]-[[1903]] || Jean-Baptiste Ricard
|-
| [[1896]]-[[1900]] || François Delaisse
|-
| [[1892]]-[[1896]] || Prosper Dufour
|-
| [[1891]]-[[1892]] || François Delaisse
|-
| [[1886]]-[[1891]] || Prosper Dufour
|-
| [[1882]]-[[1886]] || Jules Eugène Sénéchal
|-
| [[1876]]-[[1882]] || Pierre Esnot
|-
| [[1874]]-[[1876]] || Pierre Dupont
|-
| [[1871]]-[[1874]] || Pierre Esnot
|-
| [[1853]]-[[1871]] || Pierre Dupont
|-
| [[1852]]-[[1853]] || Prosper Martin
|-
| [[1849]]-[[1852]] || Pierre Dupont
|-
| [[1848]]-[[1849]] || Louis Marie
|-
| [[1846]]-[[1848]] || Laurent-Charles Esnot
|-
| [[1839]]-[[1846]] || Pierre Leclerc
|-
| [[1835]]-[[1839]] || Nicolas Pasquier
|-
| [[1827]]-[[1835]] || Nicolas Michel Martin
|-
| [[1818]]-[[1827]] || Ange Robert Taphinon
|-
| [[1814]]-[[1818]] || Pierre Joseph Martin
|-
| [[1811]]-[[1814]] || Jacques Lefort
|-
| [[1800]]-[[1811]] || Michel Martin
|-
| [[1798]]-[[1800]] || Pierre Barre
|-
| [[1798]]-[[1798]] || Jean-Martin Mercier
|-
| [[1797]]-[[1798]] || Jacques Lefort
|-
| [[1797]]-[[1797]] || Pierre Simon Leclerc
|-
| [[1795]]-[[1797]] || Charles René Henri de Bauclas
|-
| [[1793]]-[[1795]] || Nicolas Pouleteau
|-
| [[1792]]-[[1793]] || Guillaume François Thomas
|-
| [[1791]]-[[1792]] || Jean-Martin Mercier
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}
{{-}}

=== Naturmedio ===
* '''Florata urbo''' : la urbo partoprenas en la konkurso de la urboj kaj vilaĝoj florataj kaj havas [[nun en 2007|nuntempe]] 2 florojn.
Por instigi la urbanojn pliigi kaj konservi tiun emon, la komunumo organizas ĉiujare la « konkurson de la ĝardenoj kaj balkonoj florataj »
* '''Agenda 21 local''', programo pri [[daŭripovo]], lanĉita la 16-an de junio 2003
* Trofeo de bronzo dum la konkurso [http://www.defipourlaterre.org/ensemble/collectivites_engagees/resultat_concours.php «'''Défi pour la Terre'''»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070824044600/http://www.defipourlaterre.org/ensemble/collectivites_engagees/resultat_concours.php |date=2007-08-24 }}, en la kategorio de la komunumoj inter 5&amp;nbsp;000 kaj 50 000 loĝantoj, pro siaj agadoj de komunikado dum la tuta jaro
* Distribuo de [[mulĉo|mulĉiloj]] kaj rekuperiloj de pluvakvo al la loĝantoj

== Kulturo ==
=== Konstruaĵaro ===
* la kastelo de Plasir, unue konstruita en la [[17-a jarcento]] kaj poste modifita de Le Tellier dum la [[18-a jarcento]], estis klasifikita kiel [[monumento historia]] en 1961.
* la preĝejo Saint-Pierre el la [[13-a jarcento|13-a]] kaj [[14-a jarcento]]j.
* la kasteleto ''Prieuré'', kie loĝas la urbodomo, estis konstruita je la fino de la [[19-a jarcento]] sur la loko de preĝejo [[benediktanoj|benediktana]].
* tri publikaj lavejoj ĉeestas en la komunumo. Dume, neniu el tiuj ĉi estas prizorgataj kaj estas triopaj forlasataj : la konstruaĵo de la strateto ''sente Buffon'' ŝajnas esti uzata kiel persona stokejo, la lavejo de la strato ''Alexandre Dumas'' estis bruligita kaj estas kovrata de [[grafitio]]j kaj la tria en la arbarejo de ''bois de la Cranne'' iom post iom malboniĝas kan enteriĝas. Vidu sube la bildoj.

=== Eventoj ===
* Junio : Festivalo de la artoj de la mondo, « Escales d’ailleurs », organizata en la parko de la kastelo.
* Novembro : Granda Premio de Pétanque de la Urbo de Plaisir ekde 1985
* Decembro de 2007 : De la 6-a ĝis la 9-a de decembro, maĉoj por klasifikado de la 19-a ĝis la 24-a pozicio de la mondpokalo de virina [[manpilkado]] okazis en la palaco de sportoj.

=== Ĝemelurboj ===
La komunumo de Plaisir estas ĝemeligita kun kvin eŭropaj komunumoj pere de la kultura asocio ''Plaisir jumelage'':
* [[Baixa da Banheira]], [[Portugalio]] ekde [[1975]],
* [[Geesthacht]], [[Germanio]] ekde [[1975]],
* [[Lowestoft]], [[Britio]] ekde [[1979]]
* [[Bad Aussee]], [[Aŭstrio]] ekde [[1982]],
* [[Moita]], [[Portugalio]] ekde [[2001]]

== Famaj personoj ==
* [[Michel Colucci|Coluche]], humuristo, la filmo &quot;le maître d'école&quot; (la instruisto) estis direktita en la lernejo ''Alain Fournier'' de Plaisir kun lernantoj de la urbo.
* [[Gaston Lenôtre]], kukisto kaj restoraciisto, naskiĝinta en 1920, kreis en Plaisir en 1971 la lernejo ''Lenôtre'', unua franca lernejo pri instruado kaj plibonigo por la fako de gastronomio.&lt;ref&gt;''Lenôtre, un traiteur nommé plaisir'', ''[[Le Figaro]]'', 27-a de decembro 2007, p. 29&lt;/ref&gt;
* [[Jean Dujardin]], aktoro, vivis sian infanecon en Plaisir.
* [[Nicole Hassler]], glacio-glitistino, partoprenis en la komunuma skipo kiel delegito por sportoj.
* [[Robert Manuel]], aktoro, honora societano de [[Comédie-Française]] loĝis en la komunumo kiam li mortis en decembro [[1995]].
* [[Shy'm]], kantistino, lernis en la liceo ''Jean Vilar'' de Plaisir.

== Galerio ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
Image:Plaisir asile direction.jpg|La direktejo de la azilo
Image:Plaisir asile entree.jpg|La enirejo de la azilo
Image:Plaisir Château1.JPG|La kastelo kaj ĝia baseno
Image:Plaisir 78 Château facade est.JPG|La orienta fasado de la kastelo
Image:Plaisir 78 Gare de Plaisir-Les Clayes.JPG|La stacidomo de {{stacidomo|Plaisir - Les Clayes}}
Image:Plaisir 78 Lavoir sente Buffon.JPG|La lavejo de la strateto Buffon
Image:Plaisir 78 Lavoir rue Dumas.JPG|La lavejo de la strato Alexandre Dumas
Image:Plaisir lavoir.jpg|La lavejo kaj la fonto de Gâtines
Image:Plaisir 78 Lavoir de la Cranne.JPG|La lavejo de la arbaro Cranne
Image:Plaisir 78 Monument aux morts.JPG|Le monumento por la mortintoj
Image:Plaisir moulins.jpg|Aro de muelejoj de Plaisir-Grignon
Image:Plaisir ancien prieure.jpg|La malnova preĝejo prieuré riparita
Image:Plaisir Le ru Maldroit.JPG|Le rivereto [[Maldroit]] en la parko de la urbodomo
Image:P1070422 espace fleuri Plaisir.JPG|Spaco enflorigita
Image:P1070441 vue sur l'eglise Saint Pierre de Plaisir depuis le parc du chateau.JPG|Vido al la preĝejo Saint-Pierre el la parko de la kastelo
Image:P1070447 espace detente face a la mairie de Plaisir.JPG |Ripozo-zono fronte al la urbodomo
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Saint-Quentin-en-Yvelines]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ville-plaisir.fr/ Informoj pri Plaisir] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210506124243/https://www.ville-plaisir.fr/ |date=2021-05-06 }}
* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?searchtype=address&amp;formtype=latlong&amp;latlongtype=degrees&amp;latdeg=48&amp;latmin=49&amp;latsec=0&amp;longdeg=1&amp;longmin=57&amp;longsec=0&amp;zoom=6 Situo (mapo kun skalo 1:100.000) je Mapquest]
* [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&amp;codgeo=78490&amp;theme=ALL&amp;typeprod=ALL&amp;lang=FR&amp;quelcas=LISTE Pli da statistikaj informoj pri la municipo ĉe]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[INSEE]]
* [http://www.iaurif.org/fr/sig/fichescom/ortho99/ficortho/ortho78490.html limoj de la komunumo ĉe IAURIF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071211120330/http://www.iaurif.org/fr/sig/fichescom/ortho99/ficortho/ortho78490.html |date=2007-12-11 }}

{{Projektoj|commonscat=Plaisir (Yvelines)}}

{{Ĝermo|Francio}}

[[Kategorio:Plaisir| ]]
[[Kategorio:Komunumoj de Yvelines]]
[[Kategorio:Urboj de Francio]]</text>
      <sha1>eleqgucuwlg849bpc5k7g9smwtnxyb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dietenhofen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174594</id>
    <revision>
      <id>9392677</id>
      <parentid>9392645</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2118" sha1="krcvcn3psflomwn42zeqllve0rp82xz" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Dietenhofen COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Dietenhofen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 353
|areo = 63,96
|poŝtkodo = 90599
|tel_antaŭkodo = 09824
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571135
|subdivido = 27 komunumopartoj (''Gemeindeteile'')
|adreso-komunumestraro = Rathausplatz 1
|retpaĝaro = [http://www.dietenhofen.de/ www.dietenhofen.de]
|komunumestro = Heinz Henninger
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler]]
}}
'''Dietenhofen''' {{prononco|}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[Flavignac]], [[Nova Akvitanio]], [[Francio]]
* {{flago|Aŭstrio}} [[Gresten-Land]], [[Malsupra Aŭstrio]], [[Aŭstrio]]
* {{flago|Germanio}} [[Zschorlau]], [[Saksio]], [[Germanio]] (partnerigita lige al la [[reunuiĝo de Germanio]])

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Dietenhofen Tutemann Brunnen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;loka fontano dumvintre]]
[[Dosiero:Ehemalige Schmiede in Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;historia forĝejo]]
[[Dosiero:Gemeindehaus Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;komunuma domo]]
[[Dosiero:Burg Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;bildigo pri la detruo de la mezepoka burgo en 1523]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>krcvcn3psflomwn42zeqllve0rp82xz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392687</id>
      <parentid>9392677</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>prononco</comment>
      <origin>9392687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2130" sha1="3uhh6nccwey1vrhwg14vqvdjea45gbl" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Dietenhofen COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Dietenhofen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 353
|areo = 63,96
|poŝtkodo = 90599
|tel_antaŭkodo = 09824
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571135
|subdivido = 27 komunumopartoj (''Gemeindeteile'')
|adreso-komunumestraro = Rathausplatz 1
|retpaĝaro = [http://www.dietenhofen.de/ www.dietenhofen.de]
|komunumestro = Heinz Henninger
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler]]
}}
'''Dietenhofen''' {{prononco|diːtnHOːfn}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571135}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[Flavignac]], [[Nova Akvitanio]], [[Francio]]
* {{flago|Aŭstrio}} [[Gresten-Land]], [[Malsupra Aŭstrio]], [[Aŭstrio]]
* {{flago|Germanio}} [[Zschorlau]], [[Saksio]], [[Germanio]] (partnerigita lige al la [[reunuiĝo de Germanio]])

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Dietenhofen Tutemann Brunnen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;loka fontano dumvintre]]
[[Dosiero:Ehemalige Schmiede in Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;historia forĝejo]]
[[Dosiero:Gemeindehaus Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;komunuma domo]]
[[Dosiero:Burg Dietenhofen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;bildigo pri la detruo de la mezepoka burgo en 1523]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>3uhh6nccwey1vrhwg14vqvdjea45gbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unitaria Universalismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179690</id>
    <revision>
      <id>9393541</id>
      <parentid>8032543</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pettend</username>
        <id>214084</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Korekti la ligilon</comment>
      <origin>9393541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4458" sha1="6es11wvq7r7odtogcfx5jbdcnyplox8" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
'''Unitaria Universalismo''' (ankaŭ '''Unuisma Universalismo''' aŭ simple '''UU''') estas liberala kaj sendogma religio, kiun karakterizas &quot;libera kaj respondeca serĉo de vero kaj signifo.&quot; UU-anoj ne havas difinitan komunan kredaron, sed estas unuigitaj per sia komuna serĉado al spirita kreskado. UU originas en liberarala [[kristanismo]], precipe en [[Unitariismo]] kaj [[Universalismo]]. De tiuj tradicioj venas profunda konsidero por intelekta libereco kaj inkluziva amo, tiel ke UU-aj preĝejoj kaj UU-anoj serĉas inspiron en kaj transprenas spiritajn praktikojn de ĉiuj gravaj religioj de la mondo.

La teologio de individuaj UU-anoj varias multe kaj inkluzivas [[ateismo]]n, [[agnostikismo]]n, [[panteismo]]n, [[diismo]]n, [[kristanismo]]n, [[humanismo]]n, [[judismo]]n, [[novpaganismo]]n, [[hinduismo]]n, [[budhismo]]n kaj multajn pliajn. Unitariaj-Universalismaj preĝejoj emas teni kristanajn tradiciojn kiel dimanĉa solenaĵo inkluzivanta predikaĵon kaj kantadon de himnoj, sed ili ne nepre nomas sin mem kristanoj.

La Unitaria-Universalisma Asocio (UUA), fondita en 1961 per kunigo de la Usona Unitaria Asocio kaj la Universalisma Eklezio en Usono, havas oficejon apud la usona urbo [[Bostono]] kaj servas pli ol mil preĝejojn, ĉefe en [[Usono]], kiuj kolektive havas pli ol 217 mil membrojn.

== Ĝeneralaj Kredoj ==
UU-anoj kredas je tuta, sed respondeca, libereco de parolo, penso, kredo, fido, kaj kutimo. Ili kredas ke ĉiu homo havas la liberon serĉi sian propran veron pri tiaj aferoj kiel la ekzisto, naturo, kaj la signifo de vivo, dioj, kreaĵo, kaj la postvivo. UU-anoj venas de diversaj etnoj, seksinklinoj, kulturoj kaj konfesas diversajn kredojn.

Konceptoj pri dieco vaste malsamas inter UU-anoj. Iuj kredas ke ekzistas nenia dio, aliaj estas politeistaj. Iuj kredas ke Dio estas ĉio. Iuj fidas dion inan, aŭ pasivan, aŭ trovitan en la naturo, aŭ dion kiu estas la bazo de la ekzisto. Iuj UU-anoj malakceptas la ideon de dioj, kaj parolas anstataŭe pri universala spirito aŭ gloro de la vivo. UU-anoj kredas ke ĉiu homo havu la subtenon de apuduloj en la persona serĉo por la vero pri dio.

== La Sep Principoj ==
Konscie sen oficiala kredaro aŭ dogmo (per la principo de penslibereco), multaj UU-anoj uzas La Sep Principojn kiel difinon de tio, kion UU-anoj kredas. Tiuj Sep Principoj, estas prenitaj de la statutoj kiuj regas la Unitarian Universalisman Asocion. Dum tiuj estis verkitaj kiel principoj por la preĝejaj komunumoj kaj ne por la individuoj, multaj UU-anoj utiligas ilin kiel gvidilon por vivi sian kredon. Jen La Sep Principoj:

&lt;blockquote&gt;
Ni, la preĝejaj komunumoj membrantaj en la Unitaria Universalisma Asocio, pledas por aserti kaj antaŭenigi la sekvajn principojn:
* La esenca indo kaj digno de ĉiu persono
* Justeco, egaleco kaj kompato en homaj rilatoj
* Akcepto reciproka kaj instigo al spirita kresko en niaj preĝejaj komunumoj
* Libera kaj respondeca serĉo de vero kaj signifo
* La rajto de konscienco kaj la uzo de la demokratia procezo ene de niaj preĝejaj komunumoj kaj en la socio ĝenerale
* La celo de monda komunumo kun paco, libereco kaj justeco por ĉiuj
* Respekto por la interdependa reto de ĉio ekzistanta, de kiu ni estas parto.
&lt;/blockquote&gt;

== La Ses Fontoj ==
UU-ismo rekonas ses fontojn kiuj konsistigas la bazon de nuntempa UU-praktiko:
* Senpera sperto de la transcenda mistero kaj miro, konfirmita en ĉiuj kulturoj, kiu inspiras nin al spirita renoviĝo kaj malfermiĝo al la fortoj kiuj kreas kaj subtenas vivon;
* Vortoj kaj faroj de profetaj personoj kiuj defias nin alfronti malbonajn potencojn kaj strukturojn per justeco, kompato, kaj la transforma povo de amo;
* Saĝo de la mondaj religioj kiu inspiras nin en nia etika kaj spirita vivo;
* Judaj kaj kristanaj instruoj kiuj vokas nin ami nian proksimulon kiel nin mem responde al la amo de Dio;
* Humanismaj instruoj kiuj konsilas nin estimi la gvidon de racio kaj la rezultojn de scienco, kaj avertas nin kontraŭ la idolismo de menso kaj spirito;
* Spiritaj instruoj de natur-bazaj tradicioj kiuj festas la sanktan viv-cirklon kaj instruas nin vivi harmonie laŭ la ritmoj de naturo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://groups.yahoo.com/group/UUEsperanto/ Jahu-grupo en Esperanto pri Unitaria Universalismo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121106173303/http://groups.yahoo.com/group/UUEsperanto/ |date=2012-11-06 }}

[[Kategorio:Religio]]</text>
      <sha1>6es11wvq7r7odtogcfx5jbdcnyplox8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki-Diskuto:Common.js</title>
    <ns>9</ns>
    <id>179914</id>
    <revision>
      <id>9393021</id>
      <parentid>7935051</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>/* 18px-Geographylogo.svg.png ne plu ekzistas. */ nova sekcio</comment>
      <origin>9393021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22991" sha1="47vy9x8v011axdf75ha9sn5olfbss3c" xml:space="preserve">Jen kodo elprenita el [[:fr:MediaWiki:Common.js]] kiu certe entenas iujn erarojn ĉar ĝi kaŭzis misfunkciadon de monobook.js dum ĝi estis en common.js. Kiu kapablas bonvolu ripari !  

== Ĝeneralaj funkcioj ==

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
 * Ĝeneralaj funkcioj por lanĉi funkciojn aŭ skriptojn.
 */

/**
 * Instalado de nova funkcio ĉi maniere :
 * addOnloadHook(nomo_de_la_funkcio); (sen parentezoj)
 * La sekva proceduro ne plus uzendas
 */
if (!window.aOnloadFunctions) { 
  var aOnloadFunctions = new Array(); 
}

window.onload = function() 
{
  if (window.aOnloadFunctions) {
    for (var _i=0; _i&lt;aOnloadFunctions.length; _i++) {
      aOnloadFunctions[_i]();
    }
  }
}

function addLoadEvent(func) {
        hookEvent('load', func);
}

/**
 * insertAfter : enmeti eron en paĝon
 */
function insertAfter(parent, node, referenceNode) {
	parent.insertBefore(node, referenceNode.nextSibling);
}

/**
 * Enmeti javaskripton de aparta apĝo ideo de Mickachu
 */
function loadJs(page)
{
 document.write('&lt;script type=&quot;text/javascript&quot; src=&quot;' +
                'http://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=' + page +
                '&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;dontcountme=s&quot;&gt;&lt;/script&gt;');
}

/**
 * Projekto JavaScript
 */
function obtenir(name)
{
  loadJs('MediaWiki:JSScripts/' + name);
}

/* Fino de la ĝeneralaj funkcioj &lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== Serĉiloj ==

 * Plibonigo de la serĉpaĝo v3
 * Aŭtoro : Marc Mongenet
 * Sub permesilo GFDL &amp; GPL
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt; */

function SpecialSearchEnhanced3() 
{

 function SearchForm(search_action_url, engine_url, engine_name, logo_url,
                     search_field_name, search_field_value, site_field_name, site_field_value)
 {
   var span = document.createElement(&quot;div&quot;);
   span.style.marginRight = &quot;1em&quot;;
   span.style.width=&quot;100%&quot;;
   span.style.whiteSpace = &quot;nowrap&quot;;

   var form = document.createElement(&quot;form&quot;);
   form.method = &quot;get&quot;;
   form.action = search_action_url;
   form.style.display = &quot;inline&quot;;
   span.appendChild(form);

   var input = document.createElement(&quot;input&quot;);
   input.type = &quot;hidden&quot;;
   input.name = search_field_name;
   form.appendChild(input);

   var site = document.createElement(&quot;input&quot;);
   site.type = &quot;hidden&quot;;
   site.name = site_field_name;
   site.value = site_field_value;
   form.appendChild(site);

   var submit = document.createElement(&quot;input&quot;);
   submit.type = &quot;submit&quot;;
   submit.value = &quot;Recherche&quot;;
   form.appendChild(submit);

   form.onsubmit = function() {
     input.value = document.getElementById(&quot;lsearchbox&quot;).value;
   }

   var a = document.createElement(&quot;a&quot;);
   a.href = engine_url;
   span.appendChild(a);

   var img = document.createElement(&quot;img&quot;);
   img.src = logo_url;
   img.alt = engine_name;
   img.style.borderWidth = &quot;0&quot;;
   img.style.padding = &quot;5px&quot;;
   a.appendChild(img);

   return span;
 }

 if (typeof SpecialSearchEnhanced3Disabled != 'undefined') return;
 if (wgPageName != &quot;Special:Search&quot;) return;

 var mainNode = document.getElementsByTagName(&quot;form&quot;);
 if (!mainNode) return;
 mainNode = mainNode[0];
 mainNode.appendChild(document.createElement(&quot;center&quot;));
 mainNode = mainNode.lastChild;

 var searchValue = document.getElementById(&quot;lsearchbox&quot;).value;
 var engine;
 engine = SearchForm(&quot;http://partner.exalead.fr/search&quot;, &quot;http://www.exalead.fr/&quot;, &quot;Exalead&quot;,
                     &quot;http://www.wikipedia.fr/exalead.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;site&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://www.google.fr/search&quot;, &quot;http://www.google.fr/&quot;, &quot;Google&quot;,
                     &quot;http://www.google.com/logos/Logo_25wht.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;as_sitesearch&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://www.wikipediasearch.net/index.php&quot;, &quot;http://www.wikipediasearch.net&quot;, &quot;Wikipedia Search&quot;,
                     &quot;http://www.wikipediasearch.net/logo_mini.png&quot;, &quot;action&quot;, searchValue,
                     &quot;lang&quot;, &quot;eo&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://search.live.com/results.aspx&quot;, &quot;http://search.live.com/&quot;, &quot;Live&quot;,
                     &quot;http://search.live.com/s/affillogoLive.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;q1&quot;, &quot;site:http://eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://fr.search.yahoo.com/search&quot;, &quot;http://fr.search.yahoo.com/&quot;, &quot;Yahoo!&quot;,
                     &quot;http://us.yimg.com/i/yahootogo/y88red2.gif&quot;, &quot;p&quot;, searchValue,
                     &quot;vs&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
}
addOnloadHook(SpecialSearchEnhanced3);
/* Fino de la serĉpaĝo */&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

==Proponoj por plibonigo==
Mia uzantpaĝo -&gt; Mia vikipediista paĝo

La uzantpaĝo por la IP-adreso sub kiu vi estas redaktanta -&gt;La vikipediista paĝo por via IP-adreso

Vi povas redakti tiun ĉi paĝon. Bv uzi la antaŭvidbutonon antaŭ ol konservi.-&gt; butonon por antaŭrigardi

Renomu tiun ĉi paĝon -&gt; Alinomu tiun ĉi paĝon

Vi ne rajtas renomi tiun ĉi paĝon -&gt;Vi ne rajtas alinomi tiun ĉi paĝon.

Listo de la lastaj ŝangoj en la vikio -&gt; Listo de la lastaĵ ŝanĝoj en tiu ĉi Vikipedio

Subtenu nin per mono -&gt; Donacu

Listo de cixuj vikiaj paĝoj kij ligas ĉi tien -&gt;Listo de ĉiuj paĝoj kiuj ligas ĉi tien

Vidu la liston de kontribuoj de tiu ĉi uzanto -&gt; vikipediisto

Sendu retmesaĝon al tiu ĉi uzanto -&gt; vikipediisto

Vidu la personan paĝon de la uzanto -&gt; Vidu la vikipediistan paĝon de tiu ĉi vikipediisto
--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 10:39, 7. Aŭg 2008 (UTC)

=== Infinitivo &lt;&gt; imperativo ===

Saluton,
necesas unuecigi; ne eblas afiŝi &quot;redakti&quot; apud &quot;alinomu&quot;, oni uzu ĉu infinitivon ĉu imperativon. Ni multe diskutis pri tiu ĉi temo en la tradukskipo de OpenOffice.org kaj decidis pri jena logiko: ni uzas imperativon kiam temas pri instrukcio al la uzanto, ekz. &quot;Entajpu vian pasvorton&quot; aŭ &quot;Elektu el la ĉi suba listo kaj alklaku la butonon 'Bone'.&quot; Krom tio, ni uzas i-formojn: &quot;Konservi dosieron&quot;, &quot;Kopii tekston&quot;. Eble estus bona ideo transpreni tiun ĉi logikon ankaŭ en Vikipedio kaj do ŝanĝi &quot;alinomu&quot; al &quot;alinomi&quot; kaj &quot;atentu&quot; al &quot;atenti&quot;.
Pri &quot;alinomi&quot; eblas ankoraŭ diskuti; mi finfine en Komputeko denove uzas &quot;renomi&quot; ĝuste post longa diskutado.
[[Vikipediisto:Yvesn|Yves Nevelsteen]] 11:35, 7. Aŭg 2008 (UTC)
===Uzanto===
Mi dubas ke ŝanĝo de 'uzanto' al 'vikipediisto' estas plibonigo. La emo ĉi tie estas inversa : la malnova 'vikipediisto' estas pli kaj pli anstataŭigata de 'uzulo' aŭ 'uzanto'. (Precipe la lasta propono de Ziko estas bombasta dum la anstataŭigenda frazo provis lerte eviti tion.) [[Vikipediisto:ArnoLagrange|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;Arno&lt;/font&gt; &lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;Lagrange&lt;/font&gt;]] [[Vikipediista_diskuto:ArnoLagrange|✉]] [[Speciala:Emailuser/ArnoLagrange|&lt;sup&gt;@&lt;/sup&gt;]] [[Speciala:Contributions/ArnoLagrange|₪]] 22:27, 7. Aŭg 2008 (UTC)
:Laŭ mi gravas unueco de terminoj, kaj ne enkonduko de novaj. &quot;Persona paĝo&quot;, tio estas kion ni nomas vikipediista paĝo aliloke. Ni ja diras ankaŭ &quot;Vikipediisto:Ziko&quot; kaj ne &quot;Uzanto:Ziko&quot;.--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 23:13, 7. Aŭg 2008 (UTC)
:Aldono: Fakte, ĉar aliaj vikipedioj diras &quot;uzanto&quot;, mi emas forlasi la tradician &quot;vikipediisto&quot; (kvankam rompo de tradicio povas esti konfuza). Prefere mi ŝatus scii antaŭ ol ol finpretigi manlibron pri eo.WP! Do, ni konsekvence faru &quot;Uzanto:Ziko&quot; ktp.--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 12:31, 8. Aŭg 2008 (UTC)

== Novaj butonoj supre ==

Ĉu iu povas min helpi pri finaranĝo de la novaj supraj butonoj ĉe http://os.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Common.js ? Mi multe dankus :) [[Vikipediisto:Amikeco|Slavik IVANOV]] 23:07, 9. Dec 2008 (UTC)

== text-align:[right/center/left/justified];  ==

Ĉu estas ĉi tie eraro, kiu aperigas titolojn dekstre? Ĉiuj ŝablonoj Navigilo2 kaj rilataj ŝablonoj estas fuŝitaj. [[Vikipediisto:Zuazua|Zuazua]] 12:45, 7. Nov 2009 (UTC)

== Propono ==
&lt;source lang=&quot;javascript&quot;&gt;
function mainPageTransform(){
	var el = document.getElementById('ca-nstab-main');
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='en'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Main page&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='eo'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Ĉefpaĝo&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='fr'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Accueil&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='it'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Pagina principale&quot;;
	}
}
if (wgPageName == &quot;Vikipedio:Ĉefpaĝo&quot; || wgPageName == &quot;Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo&quot;)
	addOnloadHook(mainPageTransform);
&lt;/source&gt;

Ĝi ŝanĝas la langeton &quot;Projekta paĝo&quot; ĉe [[Vikipedio:Ĉefpaĝo]] en &quot;Ĉefpaĝo&quot;. Kion vi pensas? --&lt;small style=&quot;background:#f00&quot;&gt;'''★ [[Vikipediisto:Airon90|&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt;→ A&lt;/span&gt;]][[Speciala:Kontribuoj/Airon90|&lt;span style=&quot;color:#f00;background:#000&quot;&gt;ir&lt;/span&gt;]][[Vikipediista diskuto:Airon90|&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt;on&lt;/span&gt;]]'''&lt;/small&gt; 10:52, 4. Aŭg 2010 (UTC)

== function LinkFA() ==

Saluton. Mi ĵus rimarkis, ke en [[Flago de Slovakio]] ne aperas la maldekstra stelo ĉe la franca intervikia ligilo, kvankam la koncerna ŝablono {{ŝ|Link FA}} estis aldonita. Tio signifas, ke &lt;code&gt;function LinkFA()&lt;/code&gt; ne plu funkcias pro la ŝanĝo al Vector. La sama problemo estis en la sorabaj vikipedioj kaj mi sukcesis korekti tion. Ĉu mi faru same ĉi tie, se eblas? Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 22:20, 11 Jul. 2011 (UTC)
:Saluton. Mi ĵus aktualigis la kodon en [[MediaWiki:Common.js]], {{ŝ|LigoLeginda}} kaj {{ŝ|LigoElstara}}. Krome mi rigardis kelkajn artikolojn, kiuj enhavas ĉi tiujn ŝablonojn. Strangis iomete, ke la steloj ne tuj, sed nur post refreŝigo aperis. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 20:28, 12 Jul. 2011 (UTC)

== function aliajProjektoj() ==

Saluton. Mi ĵus aldonis du mankintajn funkciojn, kies foresto kaŭzis, ke la funkcio aliajProjektoj nur funkciis por alsalutintaj uzantoj, kiuj havas la bezonatajn funkciojn en propraj skriptoj. Nun tio laboras por ĉiuj. Mi jam testis en alia foliumilo elsalutinte. Nur necesas superruzi la kaŝmemoron de la foliumilo. Sed ĉe js-dosiero de vikipedio tio estas iomete truka. La ligilo estas http://bits.wikimedia.org/eo.wikipedia.org/load.php?debug=false&amp;lang=eo&amp;modules=site&amp;only=scripts&amp;skin=vector Do vi voku ĝin, eĉ se vi ne komprenas la strangan kodon. Kaj refreŝigu poste la kaŝmemoron de via foliumilo. Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 18:25, 31 Aŭg. 2011 (UTC)

== Update ==

Hi,

Excuse me for speaking in English, I do not master the Esperanto language (although I love the sound of Esperanto!). On [[mw:MediaWiki.org|MediaWiki.org]], someone pointed me on the fact that there were some problems with the content of [[MediaWiki:Common.js]]. So I've taken this oppertuniy to give eo.wikipedia.org's JavaScripts a little love from me and update them to the latest standards and fix a few bugs along the way.

For those technically supported, here's a short summary:
* Using &lt;code&gt;mw.config&lt;/code&gt; instead of the deprecated global 'wg' variables.
* Using jQuery and mw.util instead of hardcoded html structures and utility methods for event binding and element creation. This way they are future-proof if MediaWiki changes html structures because the mw.util functions will be updated accordingly and are provided by the central software and don't need to be defined on the wiki itself.
* Removed a duplicate instance of the &lt;code&gt;getElementsByClass&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;getTextContent&lt;/code&gt; function. One is enough :)
* Made whitespace usage more consistent (except for parts that seem to be copied entirely from elsewhere, I've left those as-is).
** Also made certain parts more richly commented and documented. Remember that as of MediaWiki 1.17 (we're currently running MediaWiki 1.19) all javascript is automatically minified and combined during caching so feel free to improve readability with indention etc.
* Merged Main_Page code into 1 section (&quot;List to all wikipedias&quot; and &quot;Main Page&quot;-tab)
* Removed 'purge' case for wgAction. As of MediaWiki 1.18 the action=purge is an action that purges the page and redirects back to view.
* ''more: check [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)]]''

For those that aren't tech-savvy, just know: You shouldn't notice any difference, if anything things should be working again that were once broken. If anything was broken due to my change, please let me know as soon as possible. I have no problem with my edit being reverted, but please do mention why so that it can be fixed and prevented in the future.

If you need help contact me at [[mw:Talk:ResourceLoader/Migration guide (users)]]. [[Uzanto:Krinkle|Krinkle]] ([[Uzanto-Diskuto:Krinkle|diskuto]]) 15:56, 23 Feb. 2012 (UTC)

== Give search results even when page doesn't exist ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wdsearch script screenshot.png|thumb|280px|Screenshot of the [//en.wikipedia.org/w/index.php?search=Earth&amp;fulltext=1&amp;limit=3 Earth test search], with this script adding links to Wikidata, Reasonator, Commons, and Wikipedia.]]
Hello, I propose to enable the tool created by Magnus Manske (creator of MediaWiki) to provide results from other languages and Commons (via Wikidata) when a page doesn't exist here: links are added to [[Special:Search]] and [[MediaWiki:noarticletext|noarticletext]]. This helps to encourage translation and to make readers use your wiki more, because they can be sure to find something even if it's not local (rather than searching directly on the biggest wiki). The Italian and Polish Wikipedias, among others already enabled it by default.&lt;br&gt;
Examples: [https://it.wikipedia.org/w/index.php?search=Richard+II&amp;title=Speciale%3ARicerca] [https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale%3ARicerca&amp;profile=default&amp;search=Grace+Albee&amp;fulltext=Search] [https://it.wikipedia.org/wiki/Salticoididae]. More information: [http://magnusmanske.de/wordpress/?p=108 Magnus blog].&lt;br&gt;
How to: just add the following line at the end of Common.js.
&lt;pre&gt;
// Results from Wikidata
// [[File:Wdsearch_script_screenshot.png]]
if ( mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === 'Search' ||  ( mw.config.get( 'wgArticleId' ) === 0 &amp;&amp; mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === false ) ) {
	importScriptURI(&quot;//en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Wdsearch.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&quot;);
}
--[[m:User:Nemo_bis|Nemo]] ~~~~~ ([[w:en:MediaWiki talk:Wdsearch.js|comments, translations and last instructions]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0661 --&gt;&lt;/pre&gt;

== Announced JavaScript change for badges implementation ==

Hi! I want to let you know that in near future badges will be deployed on Wikidata and the Wikipedias. They help us with displaying the good and featured article icons next to the sitelinks and will replace the javascript hack which is used at the moment together with the Link GA and Link FA templates. To avoid an overlap where the current system and the new feature conflict, I will add a minor fix to your Common.js which adds the class names to the interwiki links. This is part of my task as a [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Global_permissions&amp;oldid=9433288#Global_editinterface_for_Bene.2A global edit interface editor] for the Wikidata team. Thanks, [[Uzanto:Bene*|Bene*]] ([[Uzanto-Diskuto:Bene*|diskuto]]) 19:16, 11 Aŭg. 2014 (UTC)
:It would be nice, if you had a user page here. :-) 
:Es wäre gut, wenn du hier eine Benutzerseite hättest. :-)
:Estus bone, se vi ĉi tie havus uzantopaĝon. :-) --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:34, 12 Aŭg. 2014 (UTC)

== ContentTranslation problem ==

Hi,

Mia nomo estas Amir. Mi estas la produkto direktisto por ContentTranslation. Vi povas legi pli pri ĝi en ĉi tiuj paĝoj: [[Uzanto:KuboF/Tradukado]], [[:mw:Content translation]].

Estas problemo en Common.js, kiu neebligas ContentTranslation labori. Fakte, Common.js ne vere bezonas kun ContentTranslation: ĝi uzas preskaŭ tute malsaman interfacon de la kutima MediaWiki, do Common.js estas probable senrilata.

Por vidi ke la aktuala paĝo estas ContentTranslation vi povas uzi la sekvan kodon:

if ( mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === 'ContentTranslation')

Se vi simple metos ĉi tion kondiĉon en la komenco kaj tiam eliri Common.js se estos vera, tio wil esti OK.

La nuna problemo, kiun mi scias, estas sur la linio &quot;var divs = document.getElementById('content').GetElementsByTagName('div')&quot;. ContentTranslation ne havas elementon kun la identigilo &quot;enhavo&quot;. Povas esti aliaj problemoj, tro.

Mi estos vere feliĉa se unu el viaj administrantoj povus korekti tiun.

Dankon! --[[Uzanto:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Uzanto-Diskuto:Amire80|diskuto]]) 22:36, 17 Jan. 2015 (UTC)

: Dankon! Mi dume forkomentis la probleman parton. Espereble ni frue trovos pli bonan solvon. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 15:19, 18 Jan. 2015 (UTC)
::Mi ĵus anstataŭigis la skriptojn per versioj el la hispana vikipedio. Nun denove funkcias la kaŝskatoloj. Ial ili ne aŭtomate kaŝiĝas sur la paĝo [[Specialaĵo:Lastaj ŝanĝoj]]. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 10:46, 11 Feb. 2015 (UTC)
:::Mi jam solvis la problemeton kun la ne aŭtomate kaŝitaj skatoloj, aldonante plian parametron al {{ŝ|kaŝskatolo}}. Krome ŝajnas al mi, ke [[Specialaĵo:ContentTranslation]] funkcias. Sed mi ne testis tradukadon tie. Se estas iu problemo kun la nomita speciala paĝo, bonvolu detale klarigi ĝin ĉi tie, eble eĉ kun provizore alŝutita bildo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 11:19, 11 Feb. 2015 (UTC)
:::: Kaŝkatoloj ŝajnas funkcii bone, dankon! --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 15:31, 11 Feb. 2015 (UTC)

== Malnova skripto  ==

Saluton. Mi ĵus forigis la funkcion &lt;code&gt;function generateTableau&lt;/code&gt; kaj rilatajn, ĉar mi ne trovis ilin en iu ajn paĝo funkcianta. Krome ĝia kodo aspektas malnove. [[Uzanto:ArnoLagrange|Arno]] aldonis ĝin antaŭ sufiĉe da tempo, sed ne dokumentis ĝian utilon. Ĉar aliaj vikipedioj, inklude la germana kaj franca, el kiuj estas la plej multaj funkcioj, ne enhavas ekivalentojn, mi ne povas facile modernigi la funkciojn. Do, tial mi forigis la tuton. Ĉar la redakta strio de Vector mem subtenas sub &quot;Pliaj iloj&quot; la kreadon de tabeloj, la skripto fariĝis eĉ superflua. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:57, 18 Aŭg. 2015 (UTC)

== Skripto por malnova propono de Ĉefpaĝo ==

Saluton. Mi ĵus vidis, ke ekde jaroj jam enestas skripto por iam [[Uzanto:ArnoLagrange/Ĉefpaĝo|proponita ĉefpaĝo]] en [[MediaWiki:Common.js]]. Sed mi dubas pri ĝia utilo por nur unusola paĝo. Temas pri la skripto, kiu komenciĝas post la jena komento:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/*
 * Kaŝas la skatolojn de la ĉefpaĝo
 * Aldonas ligilon sur la ĉefpaĝon por facile kaŝi la skatolojn 
 * Memorigita per kuketo
 * Kopirajto 2007, fr:user:Plyd kaj fr:User:IAlex. Licencoj GFDL kaj GPL.
 * Esperantigita de eo:Vikipediisto:ArnoLagrange
 */
&lt;/syntaxhighlight&gt;
Plia problemo de la skripto estas, ke ĝi uzas malaktualan helpan funkciojn, pri kiu oni diras angle &lt;code&gt;@deprecated since MediaWiki 1.16: Use jQuery instead:&lt;/code&gt;. La malnoviĝinta funkcio en ĉi tiu funkciaro estas &lt;code&gt;getElementsByClass&lt;/code&gt;. Sed la vikia softvaro jam estas pli nova, nome &lt;code&gt;MediaWiki 1.26wmf21&lt;/code&gt;.
 
Do, mi proponas meti la kodon en apartan paĝon kaj forigi el [[MediaWiki:Common.js]]. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:04, 9 Sep. 2015 (UTC)


=== Por ===
{{por}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:04, 9 Sep. 2015 (UTC)

=== Kontraŭ ===


=== Rezulto ===

== Denove funkcio aliajPorjektoj() ==

Saluton. Mi ĵus ŝanĝis la funkcion &lt;code&gt;aliajPorjektoj()&lt;/code&gt;, tiel ke ĝi nun ne plu uzas malnoviĝintajn helpajn skriptojn, en kies komento legeblas angle &lt;code&gt;@deprecated since MediaWiki 1.16: Use jQuery instead:&lt;/code&gt; aŭ io simila. Sed en la franca vikipedio, el kiu ĝi originis, ĝi ne plu ekzistas en la nuna formo. Anstataŭ ĝi tie troviĝas aldonaĵo (angle ''Gadget''). Ĉu ni eble faru same? Se jes, eble eĉ la kodo el la [[:fr:MediaWiki:Gadget-interProjets.js|franca aldonaĵo]] estus alĝustigebla al la esperanta vikipedio. Mi provos alĝustigi ĝin nur, se estas interkonsento pri la ŝanĝo. Alie mi eĉ ne testos ĝin, ĉar mi ne emas malŝparti mian tempon por nedezirataj skriptoj. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 11:12, 10 Sep. 2015 (UTC)

== Aldono de skripto ==

Saluton. Mi ĵus aldonis la jenon:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Helper script for .hlist class in Common.css
 * Add pseudo-selector class to last-child list items in IE8
 * @source mediawiki.org/wiki/Snippets/Horizontal_lists
 * @revision 6 (2014-08-23)
 * @author [[User:Edokter]]
 */
( function ( mw, $ ) {
    var profile = $.client.profile();
    if ( profile.name === 'msie' &amp;&amp; profile.versionNumber === 8 ) {
        mw.hook( 'wikipage.content' ).add( function ( $content ) {
            $content.find( '.hlist' ).find( 'dd:last-child, dt:last-child, li:last-child' )
                .addClass( 'hlist-last-child' );
        } );
    }
}( mediaWiki, jQuery ) );
&lt;/syntaxhighlight&gt;
el la angla [[:en:MediaWiki:Common.js]], ĉar tio estas helpa skripto por la ĵusa aldono al [[MediaWiki:Common.css]]. Se estas kromefiko en Interreta Esplorilo, bonvolu sciigi min ĉi tie, laŭeble kun detala priskribo de la problemo. Dankon. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 10:21, 25 Okt. 2015 (UTC)

== Prepare for T314318 ==

Please make changes like the following,

https://ca.wikipedia.org/wiki/Especial:ComparePages?page1=MediaWiki%3ACommon.js&amp;rev1=24309161&amp;page2=Usuari%3AArlolra%2Fsandbox%2FMediaWiki%3ACommon.js&amp;rev2=31054319&amp;action=&amp;unhide=

https://ca.wikipedia.org/wiki/Especial:ComparePages?page1=MediaWiki%3ACommon.js&amp;rev1=31055727&amp;page2=Usuari%3AArlolra%2Fsandbox%2FMediaWiki%3ACommon.js&amp;rev2=31058458&amp;action=&amp;unhide=

For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ]]

Thanks, [[Uzanto:Arlolra|Arlolra]] ([[Uzanto-Diskuto:Arlolra|diskuto]]) 20:14, 31 jan. 2023 (UTC)

:Done in [[Special:Diff/7935049]] [[Uzanto:ABreault (WMF)|ABreault (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:ABreault (WMF)|diskuto]]) 22:33, 23 feb. 2023 (UTC)

== 18px-Geographylogo.svg.png ne plu ekzistas. ==

buttonImage: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/18px-Geographylogo.svg.png'

Tial multaj informkestoj havas eraroj, ekzemple tie ĉi: [[Bordeaux-Saint-Jean (stacidomo)]] (geografia situo)

Mi ne vere komprenas kial, ĉar la bildo Geographylogo.svg ja ekzistas [[Dosiero:Geographylogo.svg]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 19:53, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>47vy9x8v011axdf75ha9sn5olfbss3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393107</id>
      <parentid>9393021</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>/* 18px-Geographylogo.svg.png ne plu ekzistas. */ Respondo</comment>
      <origin>9393107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23135" sha1="iq9c1e0qvtz5c7zdvgbav1q5ovwmbzc" xml:space="preserve">Jen kodo elprenita el [[:fr:MediaWiki:Common.js]] kiu certe entenas iujn erarojn ĉar ĝi kaŭzis misfunkciadon de monobook.js dum ĝi estis en common.js. Kiu kapablas bonvolu ripari !  

== Ĝeneralaj funkcioj ==

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
 * Ĝeneralaj funkcioj por lanĉi funkciojn aŭ skriptojn.
 */

/**
 * Instalado de nova funkcio ĉi maniere :
 * addOnloadHook(nomo_de_la_funkcio); (sen parentezoj)
 * La sekva proceduro ne plus uzendas
 */
if (!window.aOnloadFunctions) { 
  var aOnloadFunctions = new Array(); 
}

window.onload = function() 
{
  if (window.aOnloadFunctions) {
    for (var _i=0; _i&lt;aOnloadFunctions.length; _i++) {
      aOnloadFunctions[_i]();
    }
  }
}

function addLoadEvent(func) {
        hookEvent('load', func);
}

/**
 * insertAfter : enmeti eron en paĝon
 */
function insertAfter(parent, node, referenceNode) {
	parent.insertBefore(node, referenceNode.nextSibling);
}

/**
 * Enmeti javaskripton de aparta apĝo ideo de Mickachu
 */
function loadJs(page)
{
 document.write('&lt;script type=&quot;text/javascript&quot; src=&quot;' +
                'http://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=' + page +
                '&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;dontcountme=s&quot;&gt;&lt;/script&gt;');
}

/**
 * Projekto JavaScript
 */
function obtenir(name)
{
  loadJs('MediaWiki:JSScripts/' + name);
}

/* Fino de la ĝeneralaj funkcioj &lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

== Serĉiloj ==

 * Plibonigo de la serĉpaĝo v3
 * Aŭtoro : Marc Mongenet
 * Sub permesilo GFDL &amp; GPL
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt; */

function SpecialSearchEnhanced3() 
{

 function SearchForm(search_action_url, engine_url, engine_name, logo_url,
                     search_field_name, search_field_value, site_field_name, site_field_value)
 {
   var span = document.createElement(&quot;div&quot;);
   span.style.marginRight = &quot;1em&quot;;
   span.style.width=&quot;100%&quot;;
   span.style.whiteSpace = &quot;nowrap&quot;;

   var form = document.createElement(&quot;form&quot;);
   form.method = &quot;get&quot;;
   form.action = search_action_url;
   form.style.display = &quot;inline&quot;;
   span.appendChild(form);

   var input = document.createElement(&quot;input&quot;);
   input.type = &quot;hidden&quot;;
   input.name = search_field_name;
   form.appendChild(input);

   var site = document.createElement(&quot;input&quot;);
   site.type = &quot;hidden&quot;;
   site.name = site_field_name;
   site.value = site_field_value;
   form.appendChild(site);

   var submit = document.createElement(&quot;input&quot;);
   submit.type = &quot;submit&quot;;
   submit.value = &quot;Recherche&quot;;
   form.appendChild(submit);

   form.onsubmit = function() {
     input.value = document.getElementById(&quot;lsearchbox&quot;).value;
   }

   var a = document.createElement(&quot;a&quot;);
   a.href = engine_url;
   span.appendChild(a);

   var img = document.createElement(&quot;img&quot;);
   img.src = logo_url;
   img.alt = engine_name;
   img.style.borderWidth = &quot;0&quot;;
   img.style.padding = &quot;5px&quot;;
   a.appendChild(img);

   return span;
 }

 if (typeof SpecialSearchEnhanced3Disabled != 'undefined') return;
 if (wgPageName != &quot;Special:Search&quot;) return;

 var mainNode = document.getElementsByTagName(&quot;form&quot;);
 if (!mainNode) return;
 mainNode = mainNode[0];
 mainNode.appendChild(document.createElement(&quot;center&quot;));
 mainNode = mainNode.lastChild;

 var searchValue = document.getElementById(&quot;lsearchbox&quot;).value;
 var engine;
 engine = SearchForm(&quot;http://partner.exalead.fr/search&quot;, &quot;http://www.exalead.fr/&quot;, &quot;Exalead&quot;,
                     &quot;http://www.wikipedia.fr/exalead.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;site&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://www.google.fr/search&quot;, &quot;http://www.google.fr/&quot;, &quot;Google&quot;,
                     &quot;http://www.google.com/logos/Logo_25wht.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;as_sitesearch&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://www.wikipediasearch.net/index.php&quot;, &quot;http://www.wikipediasearch.net&quot;, &quot;Wikipedia Search&quot;,
                     &quot;http://www.wikipediasearch.net/logo_mini.png&quot;, &quot;action&quot;, searchValue,
                     &quot;lang&quot;, &quot;eo&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://search.live.com/results.aspx&quot;, &quot;http://search.live.com/&quot;, &quot;Live&quot;,
                     &quot;http://search.live.com/s/affillogoLive.gif&quot;, &quot;q&quot;, searchValue,
                     &quot;q1&quot;, &quot;site:http://eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
 engine = SearchForm(&quot;http://fr.search.yahoo.com/search&quot;, &quot;http://fr.search.yahoo.com/&quot;, &quot;Yahoo!&quot;,
                     &quot;http://us.yimg.com/i/yahootogo/y88red2.gif&quot;, &quot;p&quot;, searchValue,
                     &quot;vs&quot;, &quot;eo.wikipedia.org&quot;);
 mainNode.appendChild(engine);
}
addOnloadHook(SpecialSearchEnhanced3);
/* Fino de la serĉpaĝo */&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

==Proponoj por plibonigo==
Mia uzantpaĝo -&gt; Mia vikipediista paĝo

La uzantpaĝo por la IP-adreso sub kiu vi estas redaktanta -&gt;La vikipediista paĝo por via IP-adreso

Vi povas redakti tiun ĉi paĝon. Bv uzi la antaŭvidbutonon antaŭ ol konservi.-&gt; butonon por antaŭrigardi

Renomu tiun ĉi paĝon -&gt; Alinomu tiun ĉi paĝon

Vi ne rajtas renomi tiun ĉi paĝon -&gt;Vi ne rajtas alinomi tiun ĉi paĝon.

Listo de la lastaj ŝangoj en la vikio -&gt; Listo de la lastaĵ ŝanĝoj en tiu ĉi Vikipedio

Subtenu nin per mono -&gt; Donacu

Listo de cixuj vikiaj paĝoj kij ligas ĉi tien -&gt;Listo de ĉiuj paĝoj kiuj ligas ĉi tien

Vidu la liston de kontribuoj de tiu ĉi uzanto -&gt; vikipediisto

Sendu retmesaĝon al tiu ĉi uzanto -&gt; vikipediisto

Vidu la personan paĝon de la uzanto -&gt; Vidu la vikipediistan paĝon de tiu ĉi vikipediisto
--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 10:39, 7. Aŭg 2008 (UTC)

=== Infinitivo &lt;&gt; imperativo ===

Saluton,
necesas unuecigi; ne eblas afiŝi &quot;redakti&quot; apud &quot;alinomu&quot;, oni uzu ĉu infinitivon ĉu imperativon. Ni multe diskutis pri tiu ĉi temo en la tradukskipo de OpenOffice.org kaj decidis pri jena logiko: ni uzas imperativon kiam temas pri instrukcio al la uzanto, ekz. &quot;Entajpu vian pasvorton&quot; aŭ &quot;Elektu el la ĉi suba listo kaj alklaku la butonon 'Bone'.&quot; Krom tio, ni uzas i-formojn: &quot;Konservi dosieron&quot;, &quot;Kopii tekston&quot;. Eble estus bona ideo transpreni tiun ĉi logikon ankaŭ en Vikipedio kaj do ŝanĝi &quot;alinomu&quot; al &quot;alinomi&quot; kaj &quot;atentu&quot; al &quot;atenti&quot;.
Pri &quot;alinomi&quot; eblas ankoraŭ diskuti; mi finfine en Komputeko denove uzas &quot;renomi&quot; ĝuste post longa diskutado.
[[Vikipediisto:Yvesn|Yves Nevelsteen]] 11:35, 7. Aŭg 2008 (UTC)
===Uzanto===
Mi dubas ke ŝanĝo de 'uzanto' al 'vikipediisto' estas plibonigo. La emo ĉi tie estas inversa : la malnova 'vikipediisto' estas pli kaj pli anstataŭigata de 'uzulo' aŭ 'uzanto'. (Precipe la lasta propono de Ziko estas bombasta dum la anstataŭigenda frazo provis lerte eviti tion.) [[Vikipediisto:ArnoLagrange|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;Arno&lt;/font&gt; &lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;Lagrange&lt;/font&gt;]] [[Vikipediista_diskuto:ArnoLagrange|✉]] [[Speciala:Emailuser/ArnoLagrange|&lt;sup&gt;@&lt;/sup&gt;]] [[Speciala:Contributions/ArnoLagrange|₪]] 22:27, 7. Aŭg 2008 (UTC)
:Laŭ mi gravas unueco de terminoj, kaj ne enkonduko de novaj. &quot;Persona paĝo&quot;, tio estas kion ni nomas vikipediista paĝo aliloke. Ni ja diras ankaŭ &quot;Vikipediisto:Ziko&quot; kaj ne &quot;Uzanto:Ziko&quot;.--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 23:13, 7. Aŭg 2008 (UTC)
:Aldono: Fakte, ĉar aliaj vikipedioj diras &quot;uzanto&quot;, mi emas forlasi la tradician &quot;vikipediisto&quot; (kvankam rompo de tradicio povas esti konfuza). Prefere mi ŝatus scii antaŭ ol ol finpretigi manlibron pri eo.WP! Do, ni konsekvence faru &quot;Uzanto:Ziko&quot; ktp.--[[Vikipediisto:Ziko|Ziko]] 12:31, 8. Aŭg 2008 (UTC)

== Novaj butonoj supre ==

Ĉu iu povas min helpi pri finaranĝo de la novaj supraj butonoj ĉe http://os.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Common.js ? Mi multe dankus :) [[Vikipediisto:Amikeco|Slavik IVANOV]] 23:07, 9. Dec 2008 (UTC)

== text-align:[right/center/left/justified];  ==

Ĉu estas ĉi tie eraro, kiu aperigas titolojn dekstre? Ĉiuj ŝablonoj Navigilo2 kaj rilataj ŝablonoj estas fuŝitaj. [[Vikipediisto:Zuazua|Zuazua]] 12:45, 7. Nov 2009 (UTC)

== Propono ==
&lt;source lang=&quot;javascript&quot;&gt;
function mainPageTransform(){
	var el = document.getElementById('ca-nstab-main');
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='en'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Main page&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='eo'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Ĉefpaĝo&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='fr'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Accueil&quot;;
	}
	if (el &amp;&amp; wgUserLanguage=='it'){
		while (el.firstChild)
			el = el.firstChild;
		el.nodeValue = &quot;Pagina principale&quot;;
	}
}
if (wgPageName == &quot;Vikipedio:Ĉefpaĝo&quot; || wgPageName == &quot;Vikipedia diskuto:Ĉefpaĝo&quot;)
	addOnloadHook(mainPageTransform);
&lt;/source&gt;

Ĝi ŝanĝas la langeton &quot;Projekta paĝo&quot; ĉe [[Vikipedio:Ĉefpaĝo]] en &quot;Ĉefpaĝo&quot;. Kion vi pensas? --&lt;small style=&quot;background:#f00&quot;&gt;'''★ [[Vikipediisto:Airon90|&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt;→ A&lt;/span&gt;]][[Speciala:Kontribuoj/Airon90|&lt;span style=&quot;color:#f00;background:#000&quot;&gt;ir&lt;/span&gt;]][[Vikipediista diskuto:Airon90|&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt;on&lt;/span&gt;]]'''&lt;/small&gt; 10:52, 4. Aŭg 2010 (UTC)

== function LinkFA() ==

Saluton. Mi ĵus rimarkis, ke en [[Flago de Slovakio]] ne aperas la maldekstra stelo ĉe la franca intervikia ligilo, kvankam la koncerna ŝablono {{ŝ|Link FA}} estis aldonita. Tio signifas, ke &lt;code&gt;function LinkFA()&lt;/code&gt; ne plu funkcias pro la ŝanĝo al Vector. La sama problemo estis en la sorabaj vikipedioj kaj mi sukcesis korekti tion. Ĉu mi faru same ĉi tie, se eblas? Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 22:20, 11 Jul. 2011 (UTC)
:Saluton. Mi ĵus aktualigis la kodon en [[MediaWiki:Common.js]], {{ŝ|LigoLeginda}} kaj {{ŝ|LigoElstara}}. Krome mi rigardis kelkajn artikolojn, kiuj enhavas ĉi tiujn ŝablonojn. Strangis iomete, ke la steloj ne tuj, sed nur post refreŝigo aperis. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 20:28, 12 Jul. 2011 (UTC)

== function aliajProjektoj() ==

Saluton. Mi ĵus aldonis du mankintajn funkciojn, kies foresto kaŭzis, ke la funkcio aliajProjektoj nur funkciis por alsalutintaj uzantoj, kiuj havas la bezonatajn funkciojn en propraj skriptoj. Nun tio laboras por ĉiuj. Mi jam testis en alia foliumilo elsalutinte. Nur necesas superruzi la kaŝmemoron de la foliumilo. Sed ĉe js-dosiero de vikipedio tio estas iomete truka. La ligilo estas http://bits.wikimedia.org/eo.wikipedia.org/load.php?debug=false&amp;lang=eo&amp;modules=site&amp;only=scripts&amp;skin=vector Do vi voku ĝin, eĉ se vi ne komprenas la strangan kodon. Kaj refreŝigu poste la kaŝmemoron de via foliumilo. Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] 18:25, 31 Aŭg. 2011 (UTC)

== Update ==

Hi,

Excuse me for speaking in English, I do not master the Esperanto language (although I love the sound of Esperanto!). On [[mw:MediaWiki.org|MediaWiki.org]], someone pointed me on the fact that there were some problems with the content of [[MediaWiki:Common.js]]. So I've taken this oppertuniy to give eo.wikipedia.org's JavaScripts a little love from me and update them to the latest standards and fix a few bugs along the way.

For those technically supported, here's a short summary:
* Using &lt;code&gt;mw.config&lt;/code&gt; instead of the deprecated global 'wg' variables.
* Using jQuery and mw.util instead of hardcoded html structures and utility methods for event binding and element creation. This way they are future-proof if MediaWiki changes html structures because the mw.util functions will be updated accordingly and are provided by the central software and don't need to be defined on the wiki itself.
* Removed a duplicate instance of the &lt;code&gt;getElementsByClass&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;getTextContent&lt;/code&gt; function. One is enough :)
* Made whitespace usage more consistent (except for parts that seem to be copied entirely from elsewhere, I've left those as-is).
** Also made certain parts more richly commented and documented. Remember that as of MediaWiki 1.17 (we're currently running MediaWiki 1.19) all javascript is automatically minified and combined during caching so feel free to improve readability with indention etc.
* Merged Main_Page code into 1 section (&quot;List to all wikipedias&quot; and &quot;Main Page&quot;-tab)
* Removed 'purge' case for wgAction. As of MediaWiki 1.18 the action=purge is an action that purges the page and redirects back to view.
* ''more: check [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)]]''

For those that aren't tech-savvy, just know: You shouldn't notice any difference, if anything things should be working again that were once broken. If anything was broken due to my change, please let me know as soon as possible. I have no problem with my edit being reverted, but please do mention why so that it can be fixed and prevented in the future.

If you need help contact me at [[mw:Talk:ResourceLoader/Migration guide (users)]]. [[Uzanto:Krinkle|Krinkle]] ([[Uzanto-Diskuto:Krinkle|diskuto]]) 15:56, 23 Feb. 2012 (UTC)

== Give search results even when page doesn't exist ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wdsearch script screenshot.png|thumb|280px|Screenshot of the [//en.wikipedia.org/w/index.php?search=Earth&amp;fulltext=1&amp;limit=3 Earth test search], with this script adding links to Wikidata, Reasonator, Commons, and Wikipedia.]]
Hello, I propose to enable the tool created by Magnus Manske (creator of MediaWiki) to provide results from other languages and Commons (via Wikidata) when a page doesn't exist here: links are added to [[Special:Search]] and [[MediaWiki:noarticletext|noarticletext]]. This helps to encourage translation and to make readers use your wiki more, because they can be sure to find something even if it's not local (rather than searching directly on the biggest wiki). The Italian and Polish Wikipedias, among others already enabled it by default.&lt;br&gt;
Examples: [https://it.wikipedia.org/w/index.php?search=Richard+II&amp;title=Speciale%3ARicerca] [https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale%3ARicerca&amp;profile=default&amp;search=Grace+Albee&amp;fulltext=Search] [https://it.wikipedia.org/wiki/Salticoididae]. More information: [http://magnusmanske.de/wordpress/?p=108 Magnus blog].&lt;br&gt;
How to: just add the following line at the end of Common.js.
&lt;pre&gt;
// Results from Wikidata
// [[File:Wdsearch_script_screenshot.png]]
if ( mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === 'Search' ||  ( mw.config.get( 'wgArticleId' ) === 0 &amp;&amp; mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === false ) ) {
	importScriptURI(&quot;//en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Wdsearch.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&quot;);
}
--[[m:User:Nemo_bis|Nemo]] ~~~~~ ([[w:en:MediaWiki talk:Wdsearch.js|comments, translations and last instructions]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0661 --&gt;&lt;/pre&gt;

== Announced JavaScript change for badges implementation ==

Hi! I want to let you know that in near future badges will be deployed on Wikidata and the Wikipedias. They help us with displaying the good and featured article icons next to the sitelinks and will replace the javascript hack which is used at the moment together with the Link GA and Link FA templates. To avoid an overlap where the current system and the new feature conflict, I will add a minor fix to your Common.js which adds the class names to the interwiki links. This is part of my task as a [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Global_permissions&amp;oldid=9433288#Global_editinterface_for_Bene.2A global edit interface editor] for the Wikidata team. Thanks, [[Uzanto:Bene*|Bene*]] ([[Uzanto-Diskuto:Bene*|diskuto]]) 19:16, 11 Aŭg. 2014 (UTC)
:It would be nice, if you had a user page here. :-) 
:Es wäre gut, wenn du hier eine Benutzerseite hättest. :-)
:Estus bone, se vi ĉi tie havus uzantopaĝon. :-) --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:34, 12 Aŭg. 2014 (UTC)

== ContentTranslation problem ==

Hi,

Mia nomo estas Amir. Mi estas la produkto direktisto por ContentTranslation. Vi povas legi pli pri ĝi en ĉi tiuj paĝoj: [[Uzanto:KuboF/Tradukado]], [[:mw:Content translation]].

Estas problemo en Common.js, kiu neebligas ContentTranslation labori. Fakte, Common.js ne vere bezonas kun ContentTranslation: ĝi uzas preskaŭ tute malsaman interfacon de la kutima MediaWiki, do Common.js estas probable senrilata.

Por vidi ke la aktuala paĝo estas ContentTranslation vi povas uzi la sekvan kodon:

if ( mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === 'ContentTranslation')

Se vi simple metos ĉi tion kondiĉon en la komenco kaj tiam eliri Common.js se estos vera, tio wil esti OK.

La nuna problemo, kiun mi scias, estas sur la linio &quot;var divs = document.getElementById('content').GetElementsByTagName('div')&quot;. ContentTranslation ne havas elementon kun la identigilo &quot;enhavo&quot;. Povas esti aliaj problemoj, tro.

Mi estos vere feliĉa se unu el viaj administrantoj povus korekti tiun.

Dankon! --[[Uzanto:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Uzanto-Diskuto:Amire80|diskuto]]) 22:36, 17 Jan. 2015 (UTC)

: Dankon! Mi dume forkomentis la probleman parton. Espereble ni frue trovos pli bonan solvon. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 15:19, 18 Jan. 2015 (UTC)
::Mi ĵus anstataŭigis la skriptojn per versioj el la hispana vikipedio. Nun denove funkcias la kaŝskatoloj. Ial ili ne aŭtomate kaŝiĝas sur la paĝo [[Specialaĵo:Lastaj ŝanĝoj]]. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 10:46, 11 Feb. 2015 (UTC)
:::Mi jam solvis la problemeton kun la ne aŭtomate kaŝitaj skatoloj, aldonante plian parametron al {{ŝ|kaŝskatolo}}. Krome ŝajnas al mi, ke [[Specialaĵo:ContentTranslation]] funkcias. Sed mi ne testis tradukadon tie. Se estas iu problemo kun la nomita speciala paĝo, bonvolu detale klarigi ĝin ĉi tie, eble eĉ kun provizore alŝutita bildo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 11:19, 11 Feb. 2015 (UTC)
:::: Kaŝkatoloj ŝajnas funkcii bone, dankon! --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 15:31, 11 Feb. 2015 (UTC)

== Malnova skripto  ==

Saluton. Mi ĵus forigis la funkcion &lt;code&gt;function generateTableau&lt;/code&gt; kaj rilatajn, ĉar mi ne trovis ilin en iu ajn paĝo funkcianta. Krome ĝia kodo aspektas malnove. [[Uzanto:ArnoLagrange|Arno]] aldonis ĝin antaŭ sufiĉe da tempo, sed ne dokumentis ĝian utilon. Ĉar aliaj vikipedioj, inklude la germana kaj franca, el kiuj estas la plej multaj funkcioj, ne enhavas ekivalentojn, mi ne povas facile modernigi la funkciojn. Do, tial mi forigis la tuton. Ĉar la redakta strio de Vector mem subtenas sub &quot;Pliaj iloj&quot; la kreadon de tabeloj, la skripto fariĝis eĉ superflua. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:57, 18 Aŭg. 2015 (UTC)

== Skripto por malnova propono de Ĉefpaĝo ==

Saluton. Mi ĵus vidis, ke ekde jaroj jam enestas skripto por iam [[Uzanto:ArnoLagrange/Ĉefpaĝo|proponita ĉefpaĝo]] en [[MediaWiki:Common.js]]. Sed mi dubas pri ĝia utilo por nur unusola paĝo. Temas pri la skripto, kiu komenciĝas post la jena komento:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/*
 * Kaŝas la skatolojn de la ĉefpaĝo
 * Aldonas ligilon sur la ĉefpaĝon por facile kaŝi la skatolojn 
 * Memorigita per kuketo
 * Kopirajto 2007, fr:user:Plyd kaj fr:User:IAlex. Licencoj GFDL kaj GPL.
 * Esperantigita de eo:Vikipediisto:ArnoLagrange
 */
&lt;/syntaxhighlight&gt;
Plia problemo de la skripto estas, ke ĝi uzas malaktualan helpan funkciojn, pri kiu oni diras angle &lt;code&gt;@deprecated since MediaWiki 1.16: Use jQuery instead:&lt;/code&gt;. La malnoviĝinta funkcio en ĉi tiu funkciaro estas &lt;code&gt;getElementsByClass&lt;/code&gt;. Sed la vikia softvaro jam estas pli nova, nome &lt;code&gt;MediaWiki 1.26wmf21&lt;/code&gt;.
 
Do, mi proponas meti la kodon en apartan paĝon kaj forigi el [[MediaWiki:Common.js]]. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:04, 9 Sep. 2015 (UTC)


=== Por ===
{{por}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:04, 9 Sep. 2015 (UTC)

=== Kontraŭ ===


=== Rezulto ===

== Denove funkcio aliajPorjektoj() ==

Saluton. Mi ĵus ŝanĝis la funkcion &lt;code&gt;aliajPorjektoj()&lt;/code&gt;, tiel ke ĝi nun ne plu uzas malnoviĝintajn helpajn skriptojn, en kies komento legeblas angle &lt;code&gt;@deprecated since MediaWiki 1.16: Use jQuery instead:&lt;/code&gt; aŭ io simila. Sed en la franca vikipedio, el kiu ĝi originis, ĝi ne plu ekzistas en la nuna formo. Anstataŭ ĝi tie troviĝas aldonaĵo (angle ''Gadget''). Ĉu ni eble faru same? Se jes, eble eĉ la kodo el la [[:fr:MediaWiki:Gadget-interProjets.js|franca aldonaĵo]] estus alĝustigebla al la esperanta vikipedio. Mi provos alĝustigi ĝin nur, se estas interkonsento pri la ŝanĝo. Alie mi eĉ ne testos ĝin, ĉar mi ne emas malŝparti mian tempon por nedezirataj skriptoj. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 11:12, 10 Sep. 2015 (UTC)

== Aldono de skripto ==

Saluton. Mi ĵus aldonis la jenon:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Helper script for .hlist class in Common.css
 * Add pseudo-selector class to last-child list items in IE8
 * @source mediawiki.org/wiki/Snippets/Horizontal_lists
 * @revision 6 (2014-08-23)
 * @author [[User:Edokter]]
 */
( function ( mw, $ ) {
    var profile = $.client.profile();
    if ( profile.name === 'msie' &amp;&amp; profile.versionNumber === 8 ) {
        mw.hook( 'wikipage.content' ).add( function ( $content ) {
            $content.find( '.hlist' ).find( 'dd:last-child, dt:last-child, li:last-child' )
                .addClass( 'hlist-last-child' );
        } );
    }
}( mediaWiki, jQuery ) );
&lt;/syntaxhighlight&gt;
el la angla [[:en:MediaWiki:Common.js]], ĉar tio estas helpa skripto por la ĵusa aldono al [[MediaWiki:Common.css]]. Se estas kromefiko en Interreta Esplorilo, bonvolu sciigi min ĉi tie, laŭeble kun detala priskribo de la problemo. Dankon. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 10:21, 25 Okt. 2015 (UTC)

== Prepare for T314318 ==

Please make changes like the following,

https://ca.wikipedia.org/wiki/Especial:ComparePages?page1=MediaWiki%3ACommon.js&amp;rev1=24309161&amp;page2=Usuari%3AArlolra%2Fsandbox%2FMediaWiki%3ACommon.js&amp;rev2=31054319&amp;action=&amp;unhide=

https://ca.wikipedia.org/wiki/Especial:ComparePages?page1=MediaWiki%3ACommon.js&amp;rev1=31055727&amp;page2=Usuari%3AArlolra%2Fsandbox%2FMediaWiki%3ACommon.js&amp;rev2=31058458&amp;action=&amp;unhide=

For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ]]

Thanks, [[Uzanto:Arlolra|Arlolra]] ([[Uzanto-Diskuto:Arlolra|diskuto]]) 20:14, 31 jan. 2023 (UTC)

:Done in [[Special:Diff/7935049]] [[Uzanto:ABreault (WMF)|ABreault (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:ABreault (WMF)|diskuto]]) 22:33, 23 feb. 2023 (UTC)

== 18px-Geographylogo.svg.png ne plu ekzistas. ==

buttonImage: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/18px-Geographylogo.svg.png'

Tial multaj informkestoj havas eraroj, ekzemple tie ĉi: [[Bordeaux-Saint-Jean (stacidomo)]] (geografia situo)

Mi ne vere komprenas kial, ĉar la bildo Geographylogo.svg ja ekzistas [[Dosiero:Geographylogo.svg]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 19:53, 5 jun. 2026 (UTC)

:plej bone videbla ĉe [[Ŝablono:Koord]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 20:40, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iq9c1e0qvtz5c7zdvgbav1q5ovwmbzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schopfloch (Meza Frankonio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184707</id>
    <revision>
      <id>9392746</id>
      <parentid>8445397</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="q8w77pyqnexmg4ukjfojrcbm3rb9yvb" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|nomo = Schopfloch
|blazono = DEU Schopfloch COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Schopfloch in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 484
|areo = 15,34
|poŝtkodo = 91626
|poŝtkodo_malnova = 8819
|tel_antaŭkodo = 09857
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571200
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Friedrich-Ebert-Str. 15&lt;br /&gt;91626 Schopfloch
|retpaĝaro = [http://www.schopfloch-mittelfranken.de/ www.schopfloch-mittelfranken.de]
|komunumestro = Oswald Czech
}}
'''Schopfloch''' {{prononco|ŜOPFloĥ}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571200}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Norde, Schopfloch limas la urbon [[Feuchtwangen]], oriente la komunumon [[Dürrwangen]], kaj sude la grandan distriktan urbon [[Dinkelsbühl]]. Okcidente, la limoj de Dinkelsbühl kaj Feuchtwangen kuniĝas.

Ĝis la Dua Mondmilito la urbo havis aparte signifan judan loĝantaron, kiu eĉ evoluigis propran dialekton, nomatan ''Lachoudisch'' - prononco {{prononco|laĤUdiŝ}}, [[hebree]] לכודיש - variaĵon de la [[bavara lingvo|bavara dialekto]] de la [[germana lingvo]], kun multaj influoj de la [[hebrea]] kaj [[jida]], sed ankaŭ de germanlingvaj [[ĵargono]]j de vagantoj, aparte de ''Rotwelsch'' - prononco {{prononco|ROTvelŝ}}. Post la [[Holokaŭsto]] la dialekto praktike formortis.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:AusRichtung Zwernberg.JPG|eta|maldekstra|700ra|&lt;center&gt;panoramo]]
[[Dosiero:Lehengütingen 9699.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;kirko en la komunumoparto ''[[Lehengütingen]]'']]
[[Dosiero:Schopfloch Judenfriedhof-1.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;la juda tombejo, unu el la plej grandaj de suda Germanio]]
[[Dosiero:Schopfloch an der Romantischen Schiene.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;loka &quot;rela buso&quot;]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>q8w77pyqnexmg4ukjfojrcbm3rb9yvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rothenburg ob der Tauber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185190</id>
    <revision>
      <id>9392710</id>
      <parentid>9079736</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4098" sha1="g34bhkch6cxl3welqr9wc9mo8ffrnnm" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Rothenburg ob der Tauber.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Rothenburg ob der Tauber in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 430
|areo = 41,45
|poŝtkodo = 91541
|tel_antaŭkodo = 09861
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571193
|subdivido = 38 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 1&lt;br /&gt;91541 Rothenburg o.d.T
|retpaĝaro = [https://www.rothenburg.de/ www.rothenburg.de]
|komunumestro = Walter Hartl
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = „Für Rothenburg“
}}
'''Rothenburg ob der Tauber''' (&quot;ruĝa burgo ĉe la rivero [[Tauber]]&quot;) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[Distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], inter [[Hajdelbergo]] kaj [[Nurenbergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571193}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Samtempe la komunumo estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber''.

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Rothenburg konsideratas unu el la plej bone konservitaj mezepokaj urbetoj de Germanio - ĉiutage ĝin vizitas granda nombro da turistoj, inter ili multaj el Azio kaj Ameriko. Ĝi estas unu el pli multaj, simile grandaj urboj de tiu nomo en la lando - tion interalie konsternite spertis pluraj esperantistaj partoprenantoj de la [[21-a IS|internacia seminario de GEJ]] inter la 27-a de decembro [[1977]] kaj la 3-a de januaro [[1978]] en la urbo [[Rotenburg (Fulda)|Rotenburg]] (en distanco de 230 kilometroj) en la centro de [[Germanio]], kiuj malgraŭ la ripetaj avertoj de la organizantoj origine alvenis ne en la ĝusta urbo &quot;Rotenburg&quot;, sed en Rothenburg ob der Tauber kaj en la ankoraŭ pli norda [[Rotenburg an der Wümme]] inter [[Bremeno]] kaj [[Hamburgo]] (en distanco de 550 kilometroj, en la lasta cetere kvaronjarcenton pli poste okazis la [[Internacia Seminario]] [[2001]]/[[2002]]).
&lt;!--
[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

== Gefiloj ==
*´[[Petreius Aperbacchus]], juristo kaj humanisto
* [[Valentin Ickelsamer]], gramatikisto

== Partnera komunumo ==
* {{flago|Italio}} [[Montagnana]], [[Italio]]
&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}}, {{en}}, {{es}}, {{ja}})

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Rothenburg BW 1.JPG|Pendumilpordego (pordego de Würzburg)
Dosiero:Rothenburg BW 2.JPG|Pendumilstrato kaj blanka turo
Dosiero:Rothenburg BW 3.JPG|Blanka turo kaj strateto Georgo
Dosiero:Rothenburg BW 4.JPG|''Plönlein'' kun la pordegoj de ''Sieber'' kaj de Kobolzell
Dosiero:Rothenburg BW 5.JPG|Historia volbo
Dosiero:Rothenburg BW 6.JPG|Stratetoj de la sinjoroj kaj urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 7.JPG|Kastelpordego
Dosiero:Rothenburg BW 8.JPG|Abatejostrateto
Dosiero:Rothenburg BW 9.JPG|Trairejo sub la jakoba preĝejo
Dosiero:Rothenburg BW 10.JPG|[[Urbodomo]]
Dosiero:Rothenburg BW 11.JPG|Turo de la urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 12.JPG|Panoramo
Dosiero:Rothenburg ob der Tauber um 1900.jpg|''Rothenburg ob der Tauber'' ĉirkaŭ [[1900]]
Dosiero:Tina Blau Detwang im Taubertal.jpg|Tina Blau: Detwang.
Dosiero:Rothenburg1.jpg|Urbodomo ĉe la bazarejo
Dosiero:Rothenburg von oben.jpg|La [[tegmento]]j de Rothenburg
Dosiero:Stadtmauer Rothenburg.jpg|[[Remparo]] kun rondirejo
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]
[[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>g34bhkch6cxl3welqr9wc9mo8ffrnnm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392711</id>
      <parentid>9392710</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Partneraj komunumoj</comment>
      <origin>9392711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4276" sha1="k4paakvieq0fm70b7jwau5ys8lo2dd5" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Rothenburg ob der Tauber.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Rothenburg ob der Tauber in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 430
|areo = 41,45
|poŝtkodo = 91541
|tel_antaŭkodo = 09861
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571193
|subdivido = 38 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 1&lt;br /&gt;91541 Rothenburg o.d.T
|retpaĝaro = [https://www.rothenburg.de/ www.rothenburg.de]
|komunumestro = Walter Hartl
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = „Für Rothenburg“
}}
'''Rothenburg ob der Tauber''' (&quot;ruĝa burgo ĉe la rivero [[Tauber]]&quot;) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[Distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], inter [[Hajdelbergo]] kaj [[Nurenbergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571193}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Samtempe la komunumo estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber''.

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Rothenburg konsideratas unu el la plej bone konservitaj mezepokaj urbetoj de Germanio - ĉiutage ĝin vizitas granda nombro da turistoj, inter ili multaj el Azio kaj Ameriko. Ĝi estas unu el pli multaj, simile grandaj urboj de tiu nomo en la lando - tion interalie konsternite spertis pluraj esperantistaj partoprenantoj de la [[21-a IS|internacia seminario de GEJ]] inter la 27-a de decembro [[1977]] kaj la 3-a de januaro [[1978]] en la urbo [[Rotenburg (Fulda)|Rotenburg]] (en distanco de 230 kilometroj) en la centro de [[Germanio]], kiuj malgraŭ la ripetaj avertoj de la organizantoj origine alvenis ne en la ĝusta urbo &quot;Rotenburg&quot;, sed en Rothenburg ob der Tauber kaj en la ankoraŭ pli norda [[Rotenburg an der Wümme]] inter [[Bremeno]] kaj [[Hamburgo]] (en distanco de 550 kilometroj, en la lasta cetere kvaronjarcenton pli poste okazis la [[Internacia Seminario]] [[2001]]/[[2002]]).
&lt;!--
[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

== Gefiloj ==
*´[[Petreius Aperbacchus]], juristo kaj humanisto
* [[Valentin Ickelsamer]], gramatikisto

== Partneraj komunumoj ==
* {{flago|Francio}} [[Athis-Mons]], [[Pariza regiono]] en [[Francio]]
* {{flago|Italio}} [[Montagnana]] en [[Italio]]
* {{flago|Rusio}} [[Suzdalo]] (ruse ''Суздаль - Suzdal''), [[Vladimira provinco]] en [[Rusio]].
&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}}, {{en}}, {{es}}, {{ja}})

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Rothenburg BW 1.JPG|Pendumilpordego (pordego de Würzburg)
Dosiero:Rothenburg BW 2.JPG|Pendumilstrato kaj blanka turo
Dosiero:Rothenburg BW 3.JPG|Blanka turo kaj strateto Georgo
Dosiero:Rothenburg BW 4.JPG|''Plönlein'' kun la pordegoj de ''Sieber'' kaj de Kobolzell
Dosiero:Rothenburg BW 5.JPG|Historia volbo
Dosiero:Rothenburg BW 6.JPG|Stratetoj de la sinjoroj kaj urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 7.JPG|Kastelpordego
Dosiero:Rothenburg BW 8.JPG|Abatejostrateto
Dosiero:Rothenburg BW 9.JPG|Trairejo sub la jakoba preĝejo
Dosiero:Rothenburg BW 10.JPG|[[Urbodomo]]
Dosiero:Rothenburg BW 11.JPG|Turo de la urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 12.JPG|Panoramo
Dosiero:Rothenburg ob der Tauber um 1900.jpg|''Rothenburg ob der Tauber'' ĉirkaŭ [[1900]]
Dosiero:Tina Blau Detwang im Taubertal.jpg|Tina Blau: Detwang.
Dosiero:Rothenburg1.jpg|Urbodomo ĉe la bazarejo
Dosiero:Rothenburg von oben.jpg|La [[tegmento]]j de Rothenburg
Dosiero:Stadtmauer Rothenburg.jpg|[[Remparo]] kun rondirejo
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]
[[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>k4paakvieq0fm70b7jwau5ys8lo2dd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392714</id>
      <parentid>9392711</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ Uĉiko</comment>
      <origin>9392714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="gfzr19vmo93wsgrc476ghk7exyhrvt2" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Rothenburg ob der Tauber.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Rothenburg ob der Tauber in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 430
|areo = 41,45
|poŝtkodo = 91541
|tel_antaŭkodo = 09861
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571193
|subdivido = 38 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 1&lt;br /&gt;91541 Rothenburg o.d.T
|retpaĝaro = [https://www.rothenburg.de/ www.rothenburg.de]
|komunumestro = Walter Hartl
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = „Für Rothenburg“
}}
'''Rothenburg ob der Tauber''' (&quot;ruĝa burgo ĉe la rivero [[Tauber]]&quot;) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[Distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], inter [[Hajdelbergo]] kaj [[Nurenbergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571193}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Samtempe la komunumo estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber''.

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Rothenburg konsideratas unu el la plej bone konservitaj mezepokaj urbetoj de Germanio - ĉiutage ĝin vizitas granda nombro da turistoj, inter ili multaj el Azio kaj Ameriko. Ĝi estas unu el pli multaj, simile grandaj urboj de tiu nomo en la lando - tion interalie konsternite spertis pluraj esperantistaj partoprenantoj de la [[21-a IS|internacia seminario de GEJ]] inter la 27-a de decembro [[1977]] kaj la 3-a de januaro [[1978]] en la urbo [[Rotenburg (Fulda)|Rotenburg]] (en distanco de 230 kilometroj) en la centro de [[Germanio]], kiuj malgraŭ la ripetaj avertoj de la organizantoj origine alvenis ne en la ĝusta urbo &quot;Rotenburg&quot;, sed en Rothenburg ob der Tauber kaj en la ankoraŭ pli norda [[Rotenburg an der Wümme]] inter [[Bremeno]] kaj [[Hamburgo]] (en distanco de 550 kilometroj, en la lasta cetere kvaronjarcenton pli poste okazis la [[Internacia Seminario]] [[2001]]/[[2002]]).
&lt;!--
[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

== Gefiloj ==
*´[[Petreius Aperbacchus]], juristo kaj humanisto
* [[Valentin Ickelsamer]], gramatikisto

== Partneraj komunumoj ==
* {{flago|Francio}} [[Athis-Mons]], [[Pariza regiono]] en [[Francio]]
* {{flago|Italio}} [[Montagnana]] en [[Italio]]
* {{flago|Rusio}} [[Suzdalo]] (ruse ''Суздаль - Suzdal''), [[Vladimira provinco]] en [[Rusio]]
* {{flago|Japanio}} Uĉiko (内子町), [[gubernio Whime]] en [[Japanio]]
&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}}, {{en}}, {{es}}, {{ja}})

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Rothenburg BW 1.JPG|Pendumilpordego (pordego de Würzburg)
Dosiero:Rothenburg BW 2.JPG|Pendumilstrato kaj blanka turo
Dosiero:Rothenburg BW 3.JPG|Blanka turo kaj strateto Georgo
Dosiero:Rothenburg BW 4.JPG|''Plönlein'' kun la pordegoj de ''Sieber'' kaj de Kobolzell
Dosiero:Rothenburg BW 5.JPG|Historia volbo
Dosiero:Rothenburg BW 6.JPG|Stratetoj de la sinjoroj kaj urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 7.JPG|Kastelpordego
Dosiero:Rothenburg BW 8.JPG|Abatejostrateto
Dosiero:Rothenburg BW 9.JPG|Trairejo sub la jakoba preĝejo
Dosiero:Rothenburg BW 10.JPG|[[Urbodomo]]
Dosiero:Rothenburg BW 11.JPG|Turo de la urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 12.JPG|Panoramo
Dosiero:Rothenburg ob der Tauber um 1900.jpg|''Rothenburg ob der Tauber'' ĉirkaŭ [[1900]]
Dosiero:Tina Blau Detwang im Taubertal.jpg|Tina Blau: Detwang.
Dosiero:Rothenburg1.jpg|Urbodomo ĉe la bazarejo
Dosiero:Rothenburg von oben.jpg|La [[tegmento]]j de Rothenburg
Dosiero:Stadtmauer Rothenburg.jpg|[[Remparo]] kun rondirejo
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]
[[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>gfzr19vmo93wsgrc476ghk7exyhrvt2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392715</id>
      <parentid>9392714</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Partneraj komunumoj */</comment>
      <origin>9392715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4361" sha1="4wsiluzi15m86jzelkzwuacaos3j3l3" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Rothenburg ob der Tauber.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Rothenburg ob der Tauber in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 430
|areo = 41,45
|poŝtkodo = 91541
|tel_antaŭkodo = 09861
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571193
|subdivido = 38 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 1&lt;br /&gt;91541 Rothenburg o.d.T
|retpaĝaro = [https://www.rothenburg.de/ www.rothenburg.de]
|komunumestro = Walter Hartl
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = „Für Rothenburg“
}}
'''Rothenburg ob der Tauber''' (&quot;ruĝa burgo ĉe la rivero [[Tauber]]&quot;) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[Distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], inter [[Hajdelbergo]] kaj [[Nurenbergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571193}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Samtempe la komunumo estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber''.

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Rothenburg konsideratas unu el la plej bone konservitaj mezepokaj urbetoj de Germanio - ĉiutage ĝin vizitas granda nombro da turistoj, inter ili multaj el Azio kaj Ameriko. Ĝi estas unu el pli multaj, simile grandaj urboj de tiu nomo en la lando - tion interalie konsternite spertis pluraj esperantistaj partoprenantoj de la [[21-a IS|internacia seminario de GEJ]] inter la 27-a de decembro [[1977]] kaj la 3-a de januaro [[1978]] en la urbo [[Rotenburg (Fulda)|Rotenburg]] (en distanco de 230 kilometroj) en la centro de [[Germanio]], kiuj malgraŭ la ripetaj avertoj de la organizantoj origine alvenis ne en la ĝusta urbo &quot;Rotenburg&quot;, sed en Rothenburg ob der Tauber kaj en la ankoraŭ pli norda [[Rotenburg an der Wümme]] inter [[Bremeno]] kaj [[Hamburgo]] (en distanco de 550 kilometroj, en la lasta cetere kvaronjarcenton pli poste okazis la [[Internacia Seminario]] [[2001]]/[[2002]]).
&lt;!--
[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

== Gefiloj ==
*´[[Petreius Aperbacchus]], juristo kaj humanisto
* [[Valentin Ickelsamer]], gramatikisto

== Partneraj komunumoj ==
* {{flago|Francio}} [[Athis-Mons]], [[Pariza regiono]] en [[Francio]]
* {{flago|Italio}} [[Montagnana]] en [[Italio]]
* {{flago|Rusio}} [[Suzdalo]] (ruse ''Суздаль - Suzdal''), [[Vladimira provinco]] en [[Rusio]]
* {{flago|Japanio}} Uĉiko (内子町), [[gubernio Ehime]] en [[Japanio]] (ekde 2011)
&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}}, {{en}}, {{es}}, {{ja}})

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Rothenburg BW 1.JPG|Pendumilpordego (pordego de Würzburg)
Dosiero:Rothenburg BW 2.JPG|Pendumilstrato kaj blanka turo
Dosiero:Rothenburg BW 3.JPG|Blanka turo kaj strateto Georgo
Dosiero:Rothenburg BW 4.JPG|''Plönlein'' kun la pordegoj de ''Sieber'' kaj de Kobolzell
Dosiero:Rothenburg BW 5.JPG|Historia volbo
Dosiero:Rothenburg BW 6.JPG|Stratetoj de la sinjoroj kaj urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 7.JPG|Kastelpordego
Dosiero:Rothenburg BW 8.JPG|Abatejostrateto
Dosiero:Rothenburg BW 9.JPG|Trairejo sub la jakoba preĝejo
Dosiero:Rothenburg BW 10.JPG|[[Urbodomo]]
Dosiero:Rothenburg BW 11.JPG|Turo de la urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 12.JPG|Panoramo
Dosiero:Rothenburg ob der Tauber um 1900.jpg|''Rothenburg ob der Tauber'' ĉirkaŭ [[1900]]
Dosiero:Tina Blau Detwang im Taubertal.jpg|Tina Blau: Detwang.
Dosiero:Rothenburg1.jpg|Urbodomo ĉe la bazarejo
Dosiero:Rothenburg von oben.jpg|La [[tegmento]]j de Rothenburg
Dosiero:Stadtmauer Rothenburg.jpg|[[Remparo]] kun rondirejo
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]
[[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>4wsiluzi15m86jzelkzwuacaos3j3l3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392717</id>
      <parentid>9392715</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Partneraj komunumoj */</comment>
      <origin>9392717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4356" sha1="pcpgzpayldw02mtzh8cvfwxqpvg08sk" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Rothenburg ob der Tauber.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Rothenburg ob der Tauber in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 430
|areo = 41,45
|poŝtkodo = 91541
|tel_antaŭkodo = 09861
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571193
|subdivido = 38 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Marktplatz 1&lt;br /&gt;91541 Rothenburg o.d.T
|retpaĝaro = [https://www.rothenburg.de/ www.rothenburg.de]
|komunumestro = Walter Hartl
|komunumestro-titolo = Oberbürgermeister
|komunumestro-partio = „Für Rothenburg“
}}
'''Rothenburg ob der Tauber''' (&quot;ruĝa burgo ĉe la rivero [[Tauber]]&quot;) estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[Distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]], inter [[Hajdelbergo]] kaj [[Nurenbergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571193}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Samtempe la komunumo estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Verwaltungsgemeinschaft Rothenburg ob der Tauber''.

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

Rothenburg konsideratas unu el la plej bone konservitaj mezepokaj urbetoj de Germanio - ĉiutage ĝin vizitas granda nombro da turistoj, inter ili multaj el Azio kaj Ameriko. Ĝi estas unu el pli multaj, simile grandaj urboj de tiu nomo en la lando - tion interalie konsternite spertis pluraj esperantistaj partoprenantoj de la [[21-a IS|internacia seminario de GEJ]] inter la 27-a de decembro [[1977]] kaj la 3-a de januaro [[1978]] en la urbo [[Rotenburg (Fulda)|Rotenburg]] (en distanco de 230 kilometroj) en la centro de [[Germanio]], kiuj malgraŭ la ripetaj avertoj de la organizantoj origine alvenis ne en la ĝusta urbo &quot;Rotenburg&quot;, sed en Rothenburg ob der Tauber kaj en la ankoraŭ pli norda [[Rotenburg an der Wümme]] inter [[Bremeno]] kaj [[Hamburgo]] (en distanco de 550 kilometroj, en la lasta cetere kvaronjarcenton pli poste okazis la [[Internacia Seminario]] [[2001]]/[[2002]]).
&lt;!--
[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;

== Gefiloj ==
*´[[Petreius Aperbacchus]], juristo kaj humanisto
* [[Valentin Ickelsamer]], gramatikisto

== Partneraj komunumoj ==
* {{flago|Francio}} [[Athis-Mons]], [[Pariza regiono]] en [[Francio]]
* {{flago|Italio}} [[Montagnana]] en [[Italio]]
* {{flago|Rusio}} [[Suzdalo]] (''Суздаль - Suzdal''), [[Vladimira provinco]] en [[Rusio]]
* {{flago|Japanio}} Uĉiko (内子町), [[gubernio Ehime]] en [[Japanio]] (ekde 2011)
&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}}, {{en}}, {{es}}, {{ja}})

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Rothenburg BW 1.JPG|Pendumilpordego (pordego de Würzburg)
Dosiero:Rothenburg BW 2.JPG|Pendumilstrato kaj blanka turo
Dosiero:Rothenburg BW 3.JPG|Blanka turo kaj strateto Georgo
Dosiero:Rothenburg BW 4.JPG|''Plönlein'' kun la pordegoj de ''Sieber'' kaj de Kobolzell
Dosiero:Rothenburg BW 5.JPG|Historia volbo
Dosiero:Rothenburg BW 6.JPG|Stratetoj de la sinjoroj kaj urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 7.JPG|Kastelpordego
Dosiero:Rothenburg BW 8.JPG|Abatejostrateto
Dosiero:Rothenburg BW 9.JPG|Trairejo sub la jakoba preĝejo
Dosiero:Rothenburg BW 10.JPG|[[Urbodomo]]
Dosiero:Rothenburg BW 11.JPG|Turo de la urbodomo
Dosiero:Rothenburg BW 12.JPG|Panoramo
Dosiero:Rothenburg ob der Tauber um 1900.jpg|''Rothenburg ob der Tauber'' ĉirkaŭ [[1900]]
Dosiero:Tina Blau Detwang im Taubertal.jpg|Tina Blau: Detwang.
Dosiero:Rothenburg1.jpg|Urbodomo ĉe la bazarejo
Dosiero:Rothenburg von oben.jpg|La [[tegmento]]j de Rothenburg
Dosiero:Stadtmauer Rothenburg.jpg|[[Remparo]] kun rondirejo
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]
[[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>pcpgzpayldw02mtzh8cvfwxqpvg08sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unterschwaningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186485</id>
    <revision>
      <id>9392739</id>
      <parentid>8491241</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="1nqg8oqu6qvm4jfbwmntzds5l1fimhi" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Unterschwaningen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Unterschwaningen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Hesselberg]]
|alto = 442
|areo = 18,57
|poŝtkodo = 91743
|tel_antaŭkodo = 09836
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571208
|subdivido = 3 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Hauptstr. 11
|retpaĝaro = [http://www.unterschwaningen.de/ www.unterschwaningen.de]
|komunumestro = Friedrich Walter
}}
'''Unterschwaningen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571208}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Unterschwaningen3.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;komunumoparto ''Unterschwaningen'']]
[[Dosiero:Oberschwaningen.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;komunumoparto ''Oberschwaningen'']]
[[Dosiero:Schloss-Unterschwaningen-8.JPG|eta|maldekstra|&lt;center&gt;kastelo ''Unterschwaningen'']]
[[Dosiero:Schloss Dennenlohe.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;kastelo ''Dennenlohe'']]
[[Dosiero:Schlosspark Dennenlohe.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;kastela parko]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>1nqg8oqu6qvm4jfbwmntzds5l1fimhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wassertrüdingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186917</id>
    <revision>
      <id>9392738</id>
      <parentid>8567670</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="mshepy6i22zia3rvo86h6ko1b73j9yg" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>mshepy6i22zia3rvo86h6ko1b73j9yg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393515</id>
      <parentid>9392738</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>3 bildoj aldonataj</comment>
      <origin>9393515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1943" sha1="c0cickcv0i589qm006z0hg7rhy4gutk" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
[[dosiero:Wassertrüdingen - Oberes Tor ab 13. Jh.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia urbopordego el la 13-a jarcento}}]]
[[dosiero:Altentrüdingen (6).JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Altentrüdingen''}}]]
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Stadtmauer Wassertrüdingen 2019 xy5.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|parto de la mezepoka urboremparo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>c0cickcv0i589qm006z0hg7rhy4gutk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393517</id>
      <parentid>9393515</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1951" sha1="ioolk0ew9dmsclnv8hof84xtn3y425v" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
[[dosiero:Wassertrüdingen - Oberes Tor ab 13. Jh.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia urbopordego el la 13-a jarcento}}]]
[[dosiero:Altentrüdingen (6).JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Altentrüdingen''}}]]
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Stadtmauer Wassertrüdingen 2019 xy5.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|parto de la mezepoka urboremparo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>ioolk0ew9dmsclnv8hof84xtn3y425v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393518</id>
      <parentid>9393517</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1952" sha1="jt2xylq9ndnpul0jmcqxfy9z0ud0qlh" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
[[dosiero:Wassertrüdingen - Oberes Tor ab 13. Jh.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia urbopordego el la 13-a jarcento}}]]
[[dosiero:Altentrüdingen (6).JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Altentrüdingen''}}]]
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Stadtmauer Wassertrüdingen 2019 xy5.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|parto de la mezepoka urboremparo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>jt2xylq9ndnpul0jmcqxfy9z0ud0qlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393565</id>
      <parentid>9393518</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2273" sha1="q9lw5y3kig0v2t8u6pgar3d30gmt2yz" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
[[dosiero:Wassertrüdingen - Oberes Tor ab 13. Jh.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia urbopordego el la 13-a jarcento}}]]
[[dosiero:Altentrüdingen (6).JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Altentrüdingen''}}]]
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio de nordo en [[horloĝa direkto]] limas al la komunumoj [[Gunzenhausen]], [[Gnotzheim]] kaj [[Westheim]] en la najbara [[distrikto Weißenburg-Gunzenhausen]] oriente, tiam al [[Auhausen]] kaj [[Fremdingen]] en la najbara [[distrikto Donau-Ries]] sude kaj fine al [[Weiltingen]], [[Gerolfingen]], [[Röckingen]], [[Ehingen]] kaj [[Unterschwaningen]] en la sama distrikto Ansbach okcidente kaj norde.
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Stadtmauer Wassertrüdingen 2019 xy5.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|parto de la mezepoka urboremparo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>q9lw5y3kig0v2t8u6pgar3d30gmt2yz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393566</id>
      <parentid>9393565</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="epk604r8f8w7lyjx9d60s4s7v1s9kz8" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = Wappen von Wassertrüdingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wassertrüdingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 53,58
|poŝtkodo = 91717
|tel_antaŭkodo = 0 98 32
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571214
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Markststraße 9
|retpaĝaro = [http://www.wassertruedingen.de/ www.wassertruedingen.de]
|komunumestro = Hugo Pelczer
}}
[[dosiero:Wassertrüdingen - Oberes Tor ab 13. Jh.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|historia urbopordego el la 13-a jarcento}}]]
[[dosiero:Altentrüdingen (6).JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Altentrüdingen''}}]]
'''Wassertrüdingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571214}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La teritorio de nordo en [[horloĝa direkto]] limas al la komunumoj [[Gunzenhausen]], [[Gnotzheim]] kaj [[Westheim]] en la najbara [[distrikto Weißenburg-Gunzenhausen]] oriente, tiam al [[Auhausen]] kaj [[Fremdingen]] en la najbara [[distrikto Donau-Ries]] sude kaj fine al [[Weiltingen]], [[Gerolfingen]], [[Röckingen]], [[Ehingen]] kaj [[Unterschwaningen]] en la sama distrikto Ansbach okcidente kaj norde.
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Stadtmauer Wassertrüdingen 2019 xy5.jpg|eta|centra|300ra|{{centre|parto de la mezepoka urboremparo}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>epk604r8f8w7lyjx9d60s4s7v1s9kz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weidenbach (Meza Frankonio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186967</id>
    <revision>
      <id>9392737</id>
      <parentid>8567762</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="2iqzxctk2ibz8hhbtjkj2fk0xw67dfh" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|nomo = Weidenbach
|blazono = DEU Weidenbach COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weidenbach in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 437
|areo = 21,71
|poŝtkodo = 91746
|tel_antaŭkodo = 09826
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571216
|subdivido = 9 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Triesdorfer Str. 8&lt;br /&gt;91746 Weidenbach
|retpaĝaro = [http://www.weidenbach-triesdorf.de www.weidenbach-triesdorf.de]
|komunumestro = Gerhard Siegler
|komunumestro-partio = CSU/[[Freie Wähler|Bürgerblock/UnabhängigeBürger]]
}}
'''Weidenbach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571216}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>2iqzxctk2ibz8hhbtjkj2fk0xw67dfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weihenzell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186979</id>
    <revision>
      <id>9392734</id>
      <parentid>8567776</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1674" sha1="8mlep90qk4r02qrw7gtnpm7g3mhvmu6" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weihenzell.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weihenzell in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 387
|areo = 45,18
|poŝtkodo = 91629
|tel_antaŭkodo = 09802
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571217
|subdivido = 22 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Ansbacher Str. 15
|retpaĝaro = [http://www.weihenzell.de/ www.weihenzell.de]
|komunumestro = Hans Emmert
|komunumestro-partio = [[CSU|CSU/Freie Bürgerliste]]
}}
'''Weihenzell''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571217}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} kaj sude ankaŭ havas vastan komunan limon kun la [[eksterdistrikta urbo]] [[Ansbach]], do konsidereblas norda [[antaŭurbo]] de ĝi. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>8mlep90qk4r02qrw7gtnpm7g3mhvmu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392735</id>
      <parentid>9392734</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1786" sha1="01bu1zu7fqn2y4h9u7beaocklqfgq4a" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weihenzell.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weihenzell in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 387
|areo = 45,18
|poŝtkodo = 91629
|tel_antaŭkodo = 09802
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571217
|subdivido = 22 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Ansbacher Str. 15
|retpaĝaro = [http://www.weihenzell.de/ www.weihenzell.de]
|komunumestro = Hans Emmert
|komunumestro-partio = [[CSU|CSU/Freie Bürgerliste]]
}}
'''Weihenzell''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571217}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Lehrberg]] okcidente, [[Rügland]] nordokcidente, [[Dietenhofen]] nordoriente, [[Bruckberg (Meza Frankonio)|Bruckberg]] oriente kaj [[Petersaurach]] sudoriente, kaj sude ankaŭ havas vastan komunan limon kun la [[eksterdistrikta urbo]] [[Ansbach]], do konsidereblas norda [[antaŭurbo]] de ĝi. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>01bu1zu7fqn2y4h9u7beaocklqfgq4a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393609</id>
      <parentid>9392735</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>3 bildoj aldonataj</comment>
      <origin>9393609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="034we6q4hzib6qrarzuriq1jkba9tg0" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weihenzell.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weihenzell in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 387
|areo = 45,18
|poŝtkodo = 91629
|tel_antaŭkodo = 09802
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571217
|subdivido = 22 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Ansbacher Str. 15
|retpaĝaro = [http://www.weihenzell.de/ www.weihenzell.de]
|komunumestro = Hans Emmert
|komunumestro-partio = [[CSU|CSU/Freie Bürgerliste]]
}}
[[dosiero:St. Johannes Wernsbach bei Ansbach 1.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[Johano la Baptisto|sankta Johano]] en la loĝloko ''Wernsbach''}}]]
[[dosiero:St. Martin Moratneustetten 3.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la luterana kirko [[Marteno de Tours|sankta Marteno]] en la loĝloko ''Moratneustetten''}}]]
'''Weihenzell''' {{prononco|VAJ&lt;small&gt;&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;ncel}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571217}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun [[Lehrberg]] okcidente, [[Rügland]] nordokcidente, [[Dietenhofen]] nordoriente, [[Bruckberg (Meza Frankonio)|Bruckberg]] oriente kaj [[Petersaurach]] sudoriente, kaj sude ankaŭ havas vastan komunan limon kun la [[eksterdistrikta urbo]] [[Ansbach]], do konsidereblas norda [[antaŭurbo]] de ĝi. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Pfarrkirche St. Jakob Weihenzell.JPG|eta|centra|300ra|{{centre|la luterana kirko [[Jakobo la pli maljuna|sankta Jakobo]]}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>034we6q4hzib6qrarzuriq1jkba9tg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weiltingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187004</id>
    <revision>
      <id>9392728</id>
      <parentid>8567800</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1642" sha1="1t69jquarnvlvylrzm0tuw5z4paztup" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weiltingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weiltingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 440
|areo = 24,02
|poŝtkodo = 91744
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571218
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schlossweg 11
|retpaĝaro = [http://www.weiltingen.de// www.weiltingen.de]
|komunumestro = Martin Schuster
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
'''Weiltingen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571218}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun [[Diebach]], [[Wörnitz]], [[Schnelldorf]], [[Rot am See]] en la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Baden-Virtembergo]] kaj [[Insingen]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>1t69jquarnvlvylrzm0tuw5z4paztup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392736</id>
      <parentid>9392728</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="qpqrhrv0kz2ukejlhbrhh1vvy9mxw13" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weiltingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weiltingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 440
|areo = 24,02
|poŝtkodo = 91744
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571218
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schlossweg 11
|retpaĝaro = [http://www.weiltingen.de// www.weiltingen.de]
|komunumestro = Martin Schuster
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
'''Weiltingen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571218}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Gerolfingen]], [[Wassertrüdingen]], [[Fremdingen]] kaj [[Wilburgstetten]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>qpqrhrv0kz2ukejlhbrhh1vvy9mxw13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393583</id>
      <parentid>9392736</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>3 bildoj aldonataj</comment>
      <origin>9393583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="9gnzyx4pstm40j20dx8p9xh6ri6zpn3" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weiltingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weiltingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 440
|areo = 24,02
|poŝtkodo = 91744
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571218
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schlossweg 11
|retpaĝaro = [http://www.weiltingen.de// www.weiltingen.de]
|komunumestro = Martin Schuster
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
[[dosiero:Weiltingen03.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|historia pordego de la mezepoka remparo}}]]
[[dosiero:Ruffenhofen St. Nikolaus 006.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Ruffenhofen''}}]]
'''Weiltingen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571218}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Gerolfingen]], [[Wassertrüdingen]], [[Fremdingen]] kaj [[Wilburgstetten]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Römerpark Ruffenhofen - Modell Kastell 5.jpg|eta|centra|280ra|{{centre|modelo de [[romio|romia]] [[kastro]] de la &quot;romia parko&quot;}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>9gnzyx4pstm40j20dx8p9xh6ri6zpn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393612</id>
      <parentid>9393583</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="55kfvqnu5zmaa4l0xws12fwx9r4muuq" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weiltingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weiltingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 440
|areo = 24,02
|poŝtkodo = 91744
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571218
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schlossweg 11
|retpaĝaro = [http://www.weiltingen.de// www.weiltingen.de]
|komunumestro = Martin Schuster
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
[[dosiero:Weiltingen03.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|historia pordego de la mezepoka remparo}}]]
[[dosiero:Ruffenhofen St. Nikolaus 006.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Ruffenhofen''}}]]
'''Weiltingen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571218}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Gerolfingen]], [[Wassertrüdingen]], [[Fremdingen]] kaj [[Wilburgstetten]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Römerpark Ruffenhofen - Modell Kastell 5.jpg|eta|centra|280ra|{{centre|modelo de [[romio|romia]] [[kastro]] de la &quot;romia parko&quot;}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>55kfvqnu5zmaa4l0xws12fwx9r4muuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393616</id>
      <parentid>9393612</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>prononco</comment>
      <origin>9393616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2035" sha1="0ozw2bb8qzczh2rk78phq14fa2sargr" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Weiltingen.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Weiltingen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 440
|areo = 24,02
|poŝtkodo = 91744
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571218
|subdivido = 8 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Schlossweg 11
|retpaĝaro = [http://www.weiltingen.de// www.weiltingen.de]
|komunumestro = Martin Schuster
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler|FWG]]
}}
[[dosiero:Weiltingen03.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|historia pordego de la mezepoka remparo}}]]
[[dosiero:Ruffenhofen St. Nikolaus 006.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la luterana kirko [[sankta Nikolao]] en la loĝloko ''Ruffenhofen''}}]]
'''Weiltingen''' {{prononco|VAJLti''ng''&lt;small&gt;&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;n}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571218}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Gerolfingen]], [[Wassertrüdingen]], [[Fremdingen]] kaj [[Wilburgstetten]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

&lt;br/&gt;
[[dosiero:Römerpark Ruffenhofen - Modell Kastell 5.jpg|eta|centra|280ra|{{centre|modelo de [[romio|romia]] [[kastro]] de la &quot;romia parko&quot;}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>0ozw2bb8qzczh2rk78phq14fa2sargr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wettringen (Meza Frankonio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187528</id>
    <revision>
      <id>9392730</id>
      <parentid>8569028</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1634" sha1="a8vps62p3hzc95wroox2x8uplioxyjy" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|nomo = Wettringen
|blazono = DEU Wettringen COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wettringen in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 423
|areo = 21,46
|poŝtkodo = 91631
|tel_antaŭkodo = 09869
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571222
|subdivido = 7 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = An der Kirche 3&lt;br /&gt;91631 Wettringen
|retpaĝaro = [http://www.wettringen-mfr.de/ www.wettringen-mfr.de]
|komunumestro = Michael Kandert
}}
'''Wettringen''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571222}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Diebach]], [[Wörnitz]], [[Schnelldorf]], [[Rot am See]] en la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Baden-Virtembergo]] kaj [[Insingen]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>a8vps62p3hzc95wroox2x8uplioxyjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wieseth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187673</id>
    <revision>
      <id>9392729</id>
      <parentid>8569165</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1542" sha1="7o7ovmu0oacmpncwfxp5k5jur7ry08b" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Wieseth.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wieseth in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Dentlein am Forst]]
|alto = 443
|areo = 20,65
|poŝtkodo = 91632
|tel_antaŭkodo = 09822
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571223
|adreso-komunumestraro = Hauptstraße 67
|komunumestro = Ernst Kötzel
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler]]
}}
'''Wieseth''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571223}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun [[Herrieden]], [[Bechhofen (Meza Frankonio)|Bechhofen]], [[Burk]], [[Dentlein am Forst]] kaj [[Feuchtwangen]]. 

&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>7o7ovmu0oacmpncwfxp5k5jur7ry08b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392731</id>
      <parentid>9392729</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="kl4lmicdbted9awcl9r105mx6i6mqtk" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Wieseth.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wieseth in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|komunumaro = [[Verwaltungsgemeinschaft Dentlein am Forst]]
|alto = 443
|areo = 20,65
|poŝtkodo = 91632
|tel_antaŭkodo = 09822
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571223
|adreso-komunumestraro = Hauptstraße 67
|komunumestro = Ernst Kötzel
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler]]
}}
'''Wieseth''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571223}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Herrieden]], [[Bechhofen (Meza Frankonio)|Bechhofen]], [[Burk]], [[Dentlein am Forst]] kaj [[Feuchtwangen]]. 

&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>kl4lmicdbted9awcl9r105mx6i6mqtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wilburgstetten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187697</id>
    <revision>
      <id>9392726</id>
      <parentid>8569223</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>bildo aldonata</comment>
      <origin>9392726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1691" sha1="kdmf5f153du3htszr2g675hkhmya1vc" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Wilburgstetten.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wilburgstetten in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 437
|areo = 25,30
|poŝtkodo = 91634
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571224
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Alte Schulstrasse 8
|retpaĝaro = [http://www.wilburgstetten.de/ www.wilburgstetten.de]
|komunumestro = Bernhard Kisch
|komunumestro-partio = freie Wählergruppe
}}
'''Wilburgstetten''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571224}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Heilig-Kreuz-Kapelle Wilburgstetten.JPG|eta|maldekstra|{{centre|malcentra kristana [[kapelo]] [[sankta kruco]]}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>kdmf5f153du3htszr2g675hkhmya1vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392727</id>
      <parentid>9392726</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="d8bpwddxybjknwqk0uekgnn4c9k6bb7" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Wilburgstetten.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wilburgstetten in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 437
|areo = 25,30
|poŝtkodo = 91634
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571224
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Alte Schulstrasse 8
|retpaĝaro = [http://www.wilburgstetten.de/ www.wilburgstetten.de]
|komunumestro = Bernhard Kisch
|komunumestro-partio = freie Wählergruppe
}}
'''Wilburgstetten''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571224}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Weiltingen]], [[Fremdingen]], [[Tannhausen]], [[Stödtlen]], [[Mönchsroth]] kaj [[Dinkelsbühl]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Heilig-Kreuz-Kapelle Wilburgstetten.JPG|eta|maldekstra|{{centre|malcentra kristana [[kapelo]] [[sankta kruco]]}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>d8bpwddxybjknwqk0uekgnn4c9k6bb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392732</id>
      <parentid>9392727</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1758" sha1="ikjxgr8kblc51u3plc03d37nvvev7my" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = Wappen von Wilburgstetten.png
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Wilburgstetten in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 437
|areo = 25,30
|poŝtkodo = 91634
|tel_antaŭkodo = 09853
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571224
|subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Alte Schulstrasse 8
|retpaĝaro = [http://www.wilburgstetten.de/ www.wilburgstetten.de]
|komunumestro = Bernhard Kisch
|komunumestro-partio = freie Wählergruppe
}}
'''Wilburgstetten''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571224}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun [[Wittelshofen]], [[Weiltingen]], [[Fremdingen]], [[Tannhausen]], [[Stödtlen]], [[Mönchsroth]] kaj [[Dinkelsbühl]]. 
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

[[Dosiero:Heilig-Kreuz-Kapelle Wilburgstetten.JPG|eta|maldekstra|{{centre|malcentra kristana [[kapelo]] [[sankta kruco]]}}]]

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>ikjxgr8kblc51u3plc03d37nvvev7my</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windelsbach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187819</id>
    <revision>
      <id>9392725</id>
      <parentid>8569679</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1806" sha1="qxh52gca31jiy779jz2go02h6wsvsss" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|blazono = DEU Windelsbach COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Windelsbach in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 450
|areo = 38,51
|poŝtkodo = 91635
|tel_antaŭkodo = 09867
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571225
|subdivido = 9 komunumopartoj (''Ortsteile'')
|adreso-komunumestraro = Rothenburger Str. 5
|retpaĝaro = [https://www.windelsbach.de/ www.windelsbach.de]
|komunumestro = Alfred Wolz
|komunumestro-partio = [[Freie Wähler]]
}}
'''Windelsbach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571225}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la komunumoj [[Gallmersgarten]] kaj [[Burgbernheim]] en la najbara distrikto [[Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim]] norde, kaj [[Marktbergel]] nordoriente. En la loka distrikto Ansbach, la najbaraj komunumoj estas [[Colmberg]] oriente, [[Geslau]] sude, [[Neusitz]] okcidente, kaj [[Steinsfeld]] nordokcidente.
&lt;!--
== Partneraj komunumoj  ==
* {{flago|Francio}} [[-]], [[-]], [[Francio]]
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Projektoj}}
{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>qxh52gca31jiy779jz2go02h6wsvsss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windsbach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187840</id>
    <revision>
      <id>9392721</id>
      <parentid>9388492</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>prononco</comment>
      <origin>9392721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="qgunhc5y8mupia5v5myxlkku4mm6nxm" xml:space="preserve">{{Informkesto germania komunumo
|urborajtoj = Urbo (''Stadt'')
|blazono = DEU Windsbach COA.svg
|zomo = 10
|situo-bildo = dosiero:Windsbach in AN.svg
|federacia_lando = [[Bavario]]
|distriktaro = [[Meza Frankonio]]
|distrikto = [[Distrikto Ansbach]]
|alto = 383
|areo = 68,17
|poŝtkodo = 91575
|tel_antaŭkodo = 09871
|aŭtokodo = AN
|oficiala_kodo = 09571226
|subdivido = 29 urbopartoj (''Stadtteile'')
|adreso-komunumestraro = Hauptstraße 15
|retpaĝaro = [https://www.windsbach.de/ www.windsbach.de]
|komunumestro = Wolfgang Seidel
|komunumestro-partio = SPD
}}
'''Windsbach''' {{prononco|VINCbaĥ}} estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ansbach]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[Meza Frankonio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario||STATO}}}} la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario|09571226}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

La urbo situas borde de la rivero [[Fränkische Rezat]] {{prononco|FRENkiŝ&lt;small&gt;&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; REːzat}} - signifo &quot;Frankonia Rezat&quot;, do &quot;rivero 'Rezat' en [[Frankonio]]&quot;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[knaba ĥoro de Windsbach]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{Distrikto Ansbach}}
{{Bibliotekoj}}
{{Ĝermo|Germanio}}

[[Kategorio:Distrikto Ansbach]]
[[Kategorio:Urboj de Bavario]]</text>
      <sha1>qgunhc5y8mupia5v5myxlkku4mm6nxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190252</id>
    <revision>
      <id>9393205</id>
      <parentid>8144402</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="863" sha1="3jnudrh101sz16o4iuzfkky4ihpnjxj" xml:space="preserve">{{Apartigilo}}

'''Eich''' havas diversajn signifojn:

* [[Eich (Rheinhessen)]] estas komunumo en la [[distrikto Alzey-Worms]] de la federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]] en [[Germanio]].
* Eich same estas urboparto de [[Pfungstadt]] en la [[distrikto Darmstadt-Dieburg]] de la federacia lando [[Hesio]] en [[Germanio]].
* [[Eich LU]] estas komunumo de la [[distrikto Sursee]] de [[kantono Lucerno]] en [[Svislando]].
* [[Eich (Däniken)]] estas parto de la komunumo [[Däniken]] de la [[distrikto Olten]] en [[kantono Soloturno]] en [[Svislando]].
* [[Eich (Heimiswil)]] estas setlejo de la komunumo [[Heimiswil]] de la [[administra distrikto Emme-Valo]] en [[kantono Berno]] en [[Svislando]].
* [[Eich (Trimstein)]] estas setlejo de la komunumo [[Trimstein]] de la [[administra distrikto Berno-Mezlando]] en [[kantono Berno]] en [[Svislando]].

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>3jnudrh101sz16o4iuzfkky4ihpnjxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koszalin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196032</id>
    <revision>
      <id>9393116</id>
      <parentid>9257466</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperanto en urbo Koszalin */</comment>
      <origin>9393116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12410" sha1="rzodg1w6dx5crloypkyyray5xsjtshl" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Pollando
| pola_nomo=Koszalin
| genitivo=Koszalina
| germana_nomo = Köslin
| blazono = POL Koszalin COA.svg
| flago=
| mapo = POL Koszalin map.svg
| provinco=[[Okcidenta Pomerio]]
| distrikto=Urbo kun rajtoj de distrikto
| distrikto-rajta=Jes
| komunumo-speco=Urba
| komunumo=
| urba_komunumo=Jes
| estro-titolo=Urbestro
| estro=Piotr Jedliński
| retpoŝto=
| adreso-estraro=Rynek Staromiejski 6-7
| poŝtkodo-estraro=75-007
| telefono-estraro=(94) 348 86 00
| fakso-estraro=(94) 348 86 25
| poŝto-estraro=um.koszalin@um.man.koszalin.pl
| areo=83
| latitudo = 54/11
| longitudo = 16/11
| zomo = 10
| alto=32
| loĝantaro-dato= {{WikidataLoĝantaroDato}}
| loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}}
| denso={{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}
| tel_antaŭkodo=(+48) 94
| poŝtkodo=75-900, 75-902, 75-007, 75-016
| aŭtokodo=ZK
| TERYT=32 61
| SIMC=
| ĝemelaj_urboj=
| retpaĝaro=http://www.koszalin.pl
| fondita=[[11-a jarcento]]
| urborajtoj=1266
}}
'''Koszalin''' (ĝis la jaro [[1945]] [[germane]]: ''Köslin'', ''Cößlin'', [[kaŝube]]: ''Kòszalëno'') - estas urbo en la provinco [[Okcidenta Pomerio]] de [[Pollando]]. Ĝi formale estas urbo kun rajtoj de distrikto.
[[Dosiero:Lubinius grafika Koszalin.jpg|eta|maldekstra|150px|Koszalin ([[germane]]: ''Cößlin'') sur la Granda Mapo de la Duklando [[Pomerio]] - de Lubinus]]
La urbon komplete ĉirkaŭas samnoma [[distrikto Koszalin]], kies administra centro estas la urbo, kvankam ĝi mem ne apartenas al la [[eksterdistrikta urbo|distrikta teritorio]].

Koszalin situas je ĉirkaŭ 10 kilometrojn de la [[Balta Maro]]. En {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}.&lt;!-- por vikidatumoj: meze de 2020 estis 106 880. --&gt;

&lt;!-- Publikigeblas post (plena!) traduko al Esperanto:
== Historio ==
==== Mezepoko ====
[[Dosiero:Polska 1102 - 1138.png|eta|maldekstra|Pollando dum la regado de [[Boleslavo la 3-a (Pollando)|'''Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa''']]]]
[[Dosiero:BogislawII.Pommern.JPG|eta|maldekstra|Duko de [[Pomerio]] Bogusław la 2-a kun sia edzino Mirosława el [[Pomerio]]]]
[[Dosiero:Extent of the Hansa.png|eta|300px|maldekstra|La [[Hansa Ligo]] ĉirkaŭ la jaro 1400

{{Legendo|#FF66FF|nederlanda zono}}
{{Legendo|#66FF66|vestfalia zono}}
{{Legendo|#FF9933|saksia zono}}
{{Legendo|#FFFF33|vendia zono}}
{{Legendo|#339933|brandenburgia zono}}
{{Legendo|#96DCFF|pomeria zono}}
{{Legendo|#99CC66|prusia zono}}
{{Legendo|#FF0000|livonia zono}}
{{Legendo|#3333FF|svedia zono}}]]
La plej malnova historio de la urbo estas ligita kun la regado sur tiu tereno de la unua pola [[dinastio]]
[[Piastoj]], kaj poste estis ligita kun la Okcident-Pomeria Duklando. La unuan fojon Koszalin
estis mnciita en l [[Kroniko]] de [[Grandpolio]], kiel unu el la [[burgo]]j konkeritaj en la jaro 1107 fare de [[Boleslavo la 3-a (Pollando)|''Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa'']] (1086-1138). de l 10- jc ĝis la 13-a jc kiel la [[slavoj|slava]] urbo ([[burgo]]) ĝi plenumis la [[kulto]]-servo-rolon por la proksima Monto Chełmska ([[germane]]: Bergs Gollen, aŭ Gollenberg). '''Tutaj w XIII wieku zbudowano kaplicę chrześcijańską,''' konata dum [[Mezepoko]] centro por la [[pilgrimo]]j por la tuta regiono. En la jaro
1214 Princo de [[Pomerio]] ''Boguslavo la 2-a'' (1178-1221) kiel donacion la vilaĝon Koszalin ([[latine]]: ''Cossalitz'') transdonis al la klostro de [[Premonstratoj]] el la loko '''Białoboki''', kiu hodiaŭ estas la kvartalo de la urbo [[Trzebiatów]].''' W 1248 roku Koszalin przeszedł na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu.''' La 23an de majo 1266 episkopo Herman von Gleichen [[urborajtoj]] laŭ la leĝo de [[Lubeko]] kun la donacio de la ĉirkaŭaj vilaĝoj kaj kun multaj [[privilegio]]j. '''Jednocześnie ustanowił tam swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.''' Dum la mezo de la 14a jc laŭ la decido de la Urba Konsilantaro oni aĉetis por la bezono de la urbo la Lagon Jamno kun la terlango, kaj de tie en la malgranda haveno en ''Unieście'' oni komencis eksporti la terfruktojn, arbarfruktojn al la [[Skandinavio]], [[Gdansko]] kaj [[Lubeko]]. '''Samodzielną pozycję w handlu bałtyckim zdobył''' Koszalin post la venka batalo ĉe Kołobrzeg en la jaro 1446. Baldaŭ la urbo fariĝis la plenrajta ano de [[Hansa Ligo]], tio estas la komerca organizaĵo de la nordeŭropaj urboj.

==== Historio de Koszalin de la 16-a ĝis la 19-a jc ====
[[Dosiero:Map Thirty Years War-fr.svg|eta|dekstra|[[Eŭropo]] dum la [[Tridekjara Milito]]]]
Prestiĝo de la urbo fortikiĝis fine de la 16a jc kaj komence de la 17a jc, kiam la princoj-episkopoj el la [[dinastio]] de [[Grifoj]] konstruis tie la la kastelon, kaj la urbo fariĝis la renkontiĝejo de la lokaj [[Sejmo|Sejmetoj]] en tiu episkopa [[dominio]] de [[Kamień Pomorski]]. '''Czasy świetności przerwały zarazy kaj la [[Tridekjara milito]] (1618-1648), po której Koszalin wraz z całym Pomorzem Zachodnim stał się częścią [[Brandenburgio]], a następnie Prus. W XVIII wieku ożywienie gospodarcze przyniósł popyt na sukno produkowane na potrzeby armii pruskiej. Miastu przynosiła także profity produkcja mydła, papieru, galanterii oraz powozów. Niestety wielki pożar w 1718 roku zniszczył większość zabudowy. Dlatego nieliczne tylko obiekty z dawnej świetności grodu zachowały się do dziś.'''
[[Dosiero:Brandenburg-Prussia.jpg|eta|maldekstra|La pligrandigoj de la teritorio de Prusio en la 17a kaj la 18a jc. *''blue'': Margraflando [[Brandenburgio]] en la jaroj 1600 *''verde'': [[Duklando Prusio]] en la jaro 1600 *''flave'': Terirtorioj aneksitaj en la 1600-1772 *''ruĝe'': Teritorioj aneksitaj en la 1772-1795 sekve de la [[dispartigoj de Pollando-Litovio]] 1. Nova [[Silezio]] 2. [[Varmio]] 3.Malantaŭa [[Pomerio]] 4. [[Antaŭpomerio]] 5. [[Magdeburgo]] 6. [[Osnabruck]] 7. [[Minden]] 8.Mark 9. [[Kleve]]]]
'''Od 1713 roku w mieście stacjonował garnizon, na który składał się regiment dragonów i dwanaście kompanii piechoty. Dzięki temu po wielkim pożarze miasta król pruski przyznał miastu i jego mieszkańcom wysokie dotacje, co pozwoliło na przetrwanie trudnego okresu.''' En la 19a jc Koszalin fariĝis la administra centro de la Centra [[Pomerio]], centro de industrio kaj servoj.

==== Historio de Koszalin en la 20-a jc ====
Dum la [[Unua Mondmilito]] en Koszalin funkciis fabrikoj de aviadiloj, papero, uz-taŭg-produktejo de la kortbirdaĵo, de [[salmo]]j, bierfabriko, laktejo kaj fabriko de la maŝinoj por agrikulturo.
'''W okresie międzywojennym Koszalin dotknął kryzys gospodarczy. Dopiero lata trzydzieste XX wieku przyniosły ożywienie w przemyśle związane z przygotowaniami Niemiec do II wojny światowej. W rezultacie II wojny światowej Koszalin został zajęty przez Armię Czerwoną 4 marca 1945 roku, a następnie włączony w granice państwa polskiego.''' Post la fino de [[Dua Mondmilito]] Koszalin eniris Pollandon laŭ la decido de la [[Potsdama konferenco]] kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la [[Curzon-linio]] (vidu la apudan mapon).
[[Dosiero:Curzon-linio.svg|eta|180px|dekstra|[[Curzon-linio]] kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la [[Dua Mondmilito]]]]
[[Dosiero:Koszalin Polen.jpg|eta|dekstra|180px|La novaj konstruaĵoj en la centro de la urbo]]
[[Dosiero:Koszalin, ulica Zwycięstwa.jpg|eta|dekstra|180px|Koszalin, la strato Zwycięstwa / Venko - en la fono videbla la [[katedralo]]]]

'''Do lutego 1946 roku miasto pełniło rolę stolicy Pomorza Zachodniego. Ostatecznie jednak instytucje wojewódzkie przeniesiono w lutym 1946 roku do Szczecina. W czerwcu 1950 roku Koszalin stał się stolicą nowo utworzonego województwa koszalińskiego. W mieście znajdowało się wówczas około 20 tysięcy mieszkańców. W 1954 roku rozpoczęto odbudowę śródmieścia Koszalina. Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte XX wieku to dynamiczny rozwój lokalnego przemysłu. Od 1972 roku Koszalin jest również siedzibą Diecezji Koszalińsko-Kołobrz Lata osiemdziesiąte rozpoczęły się od akcji koszalińskich zakładów i masowych demonstracji mieszkańców.''' Nun la urbo havas disvolvon de industrio, kaj kreskas investado.&lt;ref&gt;laŭ artikolo de esperantisto ''Mariusz Borysiewicz'', doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en [[Slupsko]]&lt;/ref&gt;
==== Bibliografio ====
* Eugeniusz Buczak, La nuntempa Koszalin (Koszalin współczesny), [[Koszalin]]: La Eldonejo „Presco” de la Societo de la Amikoj de Koszalin (Stowarzyszenia Przyjaciół Koszalina), 1998.
* Bogusław Drewniak, Henryk Lesiński, La Historio de Koszalin (Dzieje Koszalina), [[Poznań]] ([[Poznano]]): La Poznana Eldonejo (Wydawnictwo Poznańskie), 1967.
* Tadeusz Gasztold, Adam Muszyński, Hieronim Rybicki, Koszalin. Zarys dziejów, [[Poznań]] ([[Poznano]]): Wydawnictwo Poznańskie, 1974.
* Koszalin na przestrzeni dziejów: szkic dziejów Koszalina od czasów najdawniejszych do chwili obecnej, [[Koszalin]]: Komitet Miasta i Powiatu PZPR, 1966.
* Wacław W. Nowicki, Koszalin i okolice, [[Gdynia]]: Wydawnictwo Region, 2006.
* Krystyna Rypniewska, Dionizy Rypniewski, Koszalin. Zabytki, informacje, okolice, [[Koszalin]]: Wydawnictwo Kadr, 1997.
* Wiesław W. Stachlewski, Koszalin i okolice, Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1981.
* Wiesław W. Stachlewski, Z dziejów Koszalina, Biblioteka Słupska, tom 7, [[Poznań]]-[[Słupsk]]: Wydawnictwo Poznańskie i Polskie Towarzystwo Historyczne, 1960.
--&gt;

== [[Esperanto]] en urbo Koszalin ==
[[Dosiero:Koszalin Powiat Grodzki.png|eta|dekstra|180px|{{centre|Koszalin en la mapo de de [[Okcidenta Pomerio]]}}]]
Dum multaj jaroj oni instruis [[Esperanto]]n en la loka mezlernejo, kiu partoprenis en interŝanĝo laŭ projekto [[Comenius]] ([[Komenio]]). Krome estis dum multaj jaroj la Esperanto-klubo en la urbo, kaj Esperanto-kajejo. En la urbo estas Esperanto-monumento. Ĝis sia morto fine de februaro 2017 interalie aktiva urba esperantisto estis [[Czesław Baranowski]].

== Famuloj ==
* [[Rudolf Clausius]], germana fizikisto-kemiisto, matematikisto, pastro kiu enkondukis la koncepton pri [[entropio]].
* [[Jakob Fabricius]], teologo
* [[Johannes Micraelius]], historiisto kaj pedagogo
* [[Marek Kamiński]], pola [[polusa esplorado|polusa esploristo]], [[vojaĝisto]] kaj entreprenisto. Kiel la unua atingis du [[poluso]]jn de la [[Tero]] dum unu jaro kaj sen ekstera helpo: la 23-an de majo 1995 kune kun Wojciech Moskal akiris la [[norda poluso|nordan poluson]], kaj la 27-an de decembro 1995 akiris solece la [[suda poluso|sudan poluson]]. Pro tio estis enskribita al [[Guinness-libro de rekordoj]].

== Partneraj urboj ==
* {{flago|Germanio}} la urbodistrikto [[Tempelhof-Schöneberg]] de [[Berlino]] en [[Germanio]]
* {{flago|Italio}} [[Albano Laziale]], Italio
* {{flago|Francio}} [[Bourges]], Francio
* {{flago|Ĉinio}} [[Fuĝoŭo]], Ĉinio
* {{flago|Ukrainio}} [[Ivano-Frankivsk]], Ukrainio
* {{flago|Svedio}} [[Kristianstad]], Svedio
* {{flago|Belorusio}} [[Lida]], [[Belorusio]]
* {{flago|Germanio}} [[Neubrandenburg]], Germanio
* {{flago|Germanio}} [[Neumünster]], Germanio
* {{flago|Germanio}} [[Schwedt]], Germanio
* {{flago|Finnlando}} [[Seinäjoki]], Finnlando
* {{flago|Nederlando}} [[Roermond]], Nederlando
* {{flago|Litovio}} [[Trakai]], Litovio

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{pl}})
* [http://bip.koszalin.pl BIP samorządu Koszalina] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140921014440/http://bip.koszalin.pl/ |date=2014-09-21 }} Bulteno de Publika Informo de la urba aŭtonomio

&lt;!--== Notoj ==
{{Referencoj}}--&gt;
== Fotaro ==
&lt;gallery widths=220&gt;
dosiero:Koszalin katedra (01).jpg|eta|150px|maldekstra|{{centre|la urba katedralo}}
dosiero:Koszalin noc.jpg|eta|maldekstra|150px|{{centre|nokta panoramo}}
dosiero:Koszalin Rynek Staromiejski w 2014 roku.jpg|eta|dekstra|180px|{{centre|La urboplaco en la malnovurbo de Koszalin, post la rekonstruado, 2014}}
dosiero:Koszalin drzewa w parku przy Amfiteatrze 2004-11.jpg|eta|dekstra|200px|{{centre|La urba parko, kun parto de la [[amfiteatro]]}}

&lt;/gallery&gt;
{{projektoj}}
{{Ĝermo|Pollando}}
{{bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Okcidentpomeria provinco]]
[[Kategorio:Urboj en Pollando]]</text>
      <sha1>rzodg1w6dx5crloypkyyray5xsjtshl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Babismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197126</id>
    <revision>
      <id>9392858</id>
      <parentid>9296091</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47854" sha1="9zh9pqe72sxa1g4bftz3c586sxlg8bm" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
La '''Baba Kredo''' aŭ '''Babismo''' ({{lang-fa|بابی ها|t=''Bábí há''}}) estas religio fondita en [[1844]] en [[Persio]] de juna komercisto de la urbo [[Ŝirazo]] (''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;íráz''), kies nomo estis ''Siyyid'' (praido de la [[Profeto]] [[Mohamedo]])'' 'Alí Muh&amp;#803;ammad'' ([[1819]]-[[1850]]), konata sub la titolo ''[[Báb]]'' ([[Araba lingvo|arabe]] : &quot;باب&quot; signifanta &quot;Pordego&quot;). Ĝi estas &quot;revelaciita&quot; religio inter la [[Abrahamaj religioj]], kiel [[Judismo]], [[Kristanismo]] kaj [[Islamo]], sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, sanktajn librojn kaj leĝaron. Tiu mesiisma religio kaŭzis grandan tumulton en la persa socio, ĉar en tre mallonga tempo ĝi ekhavis grandan adeptaron, inter kiu troviĝis kelkaj el la plej elstaraj siatempaj religiaj gvidantoj resp. islamaj teologoj, kaj ĉar la [[Ŝijaismo|ŝijaisma]] pastraro kune kun la persa registaro akre persekutis ĝin kaj mortigis dekmilojn da babanoj. El Babismo poste naskiĝis la [[Bahaa Kredo]].
{{Ort-Bahaa}}

== Mesiisma Atendo de la Ŝijaismo Dekdu-imama ==
Islamanoj atendas ian mesion titolitan ''Al-Mahdí'' (arabe : المَهْديّ signifas &quot;Tiu, kiu estas bone gvidata&quot;) de la [[Sunaismo|sunaistoj]] kaj ''Al-Qá'im'' (arabe : القائم signifas la Releviĝanto) de la ŝijaistoj. La [[Korano]] ne parolas pri li sed multaj rakontoj ([[hadiso]]j) de la islama tradicio priskribas lin. Legeblas interalie la jena hadiso en la kolekto titolita ''Musnad Ah&amp;#803;mad ibn Hanbal'' : &quot;Dio malkaŝos la ''Mahdí''-on el mia familio tuj antaŭ la &quot;Tago de Juĝo&quot;; eĉ se la mondo havus nur unusolan tagon por daŭre ekzisti, li restarigos sur la tero justecon kaj malaperigos tiranecon kaj subpremadon&quot; &lt;ref&gt;''Musnad Ah&amp;#803;mad ibn Hanbal'', Vol 1. p 99&lt;/ref&gt;

=== ''Qá'im'' ===
Por la ŝijaistoj [[dekduimamismo|dekdu-imamaj]] tiu &quot;Promesito&quot; rilatas al la reveno de la 12-a [[Kaŝita Imamo]] ''Muh&amp;#803;ammad al-Mahdí'' ([[868]] - ?). Kiam mortis la 11-a Imamo ''H&amp;#803;asan al-Askarí'' ([[846]]–[[874]]), lia 5-jara filo ''Muh&amp;#803;ammad'' malaperis la [[24-an de julio]] [[874]] ([[Islama kalendaro|4-a de ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;awwál'' 260 p.H.]]) : tiam komenciĝis la &quot;Mallonga Kaŝado&quot; (''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;aybatu's&amp;#803;-S&amp;#803;u&lt;u&gt;gh&lt;/u&gt;rá''), dum kiu la [[Imamo]] daŭre gvidis la komunumon per mesaĝistoj titolitaj ''Abwáb'' (arabe: ابواب pordoj; s. باب báb). Estis kvar tiaj homoj (arabe: الارْبع نُوّاب : la kvar reprezentantoj) :
* ''Abú-'Umar-'U&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;mán ibn Sa'íd'' de [[874]] ĝis [[917]]
* ''Abú-Ja'far Muh&amp;#803;ammad ibn 'U&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;mán'' de [[917]] ĝis [[918]]
* ''H&amp;#803;usayn ibn Rúh&amp;#803; Naw-Ba&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt;tí'' de [[918]] ĝis [[938]]
* ''Abu'l-H&amp;#803;asan 'Alí ibn Muh&amp;#803;ammad Símarí'' de [[938]] ĝis [[939]]
Kiam mortis la lasta ĉirkaŭ [[940]] (329 p.H.), komenciĝis la &quot;Longa Kaŝado&quot; (''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;aybatu'l-Kubrá'') de la Imamo, kiu ne plu havis fizikajn kontaktojn kun la kredantoj.

Ŝijaistoj asertas, ke la Imamo ne mortis sed vivas kun siaj elektitaj disĉiploj en misteraj urboj ''Jábulqá'' kaj ''Jábulsá''. Kiam finiĝos la Tempoj, dum kiuj regos surtere maljusteco kaj malpaco, kaj la miskredantoj estos konfuzitaj kaj malesperigitaj, li reaperos kun [[Jesuo]]-[[Kristo]] por venki la miskredantojn kaj restarigi universalajn pacon kaj justecon por mil jaroj. Li estos signo anoncanta la &quot;Tagon de Dio&quot; (''Yawmu'lláh'') anoncita sub diversaj nomoj en la Korano.

Kelkaj aludoj de la Imamoj kaj de religiaj eminentuloj atentigis pri la jaro 1260 p.H., kiel ebla dato por la alveno de tiu Promesito :
&lt;blockquote&gt;
&quot;Kiam oni demandis Imamon ''Ja'far'', praido de Mohamedo, pri la jaro, en kiu la ''Qá’im'' estos malkaŝita, li respondis jene : &lt;&lt; Vere, en la jaro sesdeka estos Lia Afero revelaciita kaj Lia nomo disvastigita. &gt;&gt; En la verkoj de la klera kaj ĉiekonata ''Muh&amp;#803;yi’d-Dín-i-'Arabí'' troviĝas multaj aludoj kaj pri la jaro de la alveno kaj pri la nomo de la promesita Malkaŝanto. Inter ili estas la jenaj : &lt;&lt; La servantoj kaj la subtenantoj de Lia Kredo estos el la homoj de Persujo &gt;&gt; … &lt;&lt; En Lia nomo, la nomo de la Gardanto ('' 'Alí'') antaŭas tiun de la Profeto (''Muh&amp;#803;ammad''). &gt;&gt; … &lt;&lt; La jaro de Lia Revelacio estas egala al duono de tiu numero, kiu estas dividebla per naŭ (2520 &gt; 1260). &gt;&gt; En siaj poemoj pri la jaro de la Malkaŝanto, ''Mírzá Muh&amp;#803;ammad-i-A&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt;bárí'' skribas la jenan antaŭdiron : &lt;&lt; En la jaro ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;ars'' (de kies literoj la nombra valoro estas 1260 laŭ la [[Abjad-numeraloj]]) la tero iluminiĝos per Lia lumo, kaj en ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;arasih'' (1265) la mondo pleniĝos per ĝia gloro. Se vi ĝisvivos la jaron ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;arasí'' (1270), vi vidos, kiel la nacioj, la regantoj, la popoloj, kaj la Kredo de Dio ĉiuj estos renovigitaj. &gt;&gt; En tradicio atribuita al la Imamo '' 'Alí'', la Komandanto de la Kredantoj, estas ankaŭ enskribita : &lt;&lt; En ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;ars'' estos plantita la Arbo de Dia gvidado.&gt;&gt;&quot; &lt;ref&gt;Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitroj 3-a]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

=== Ŝejĥismo ===
''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt; Ah&amp;#803;mad-i-Ah&amp;#803;sá'í'' ([[1753]]-[[1826]]) estis [[Barejno|barejna]] teologo ŝijaista, kiu fondis fine de la [[18-a jarcento]] en [[Persio]] kaj [[Irako]] religian skolon, kies membroj estis nomitaj &quot;ŝejĥistoj&quot; (''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt;í'') kaj atendantaj la baldaŭan reaperon de la ''Qá'im''. Post lia morto ''Siyyid Káz&amp;#803;im-i-Ra&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;tí'' ([[1793]]-[[1843]]) fariĝis skolestro. ''Siyyid Káz&amp;#803;im'' promesis al siaj sekvantoj, ke la ''Qá'im'' (aŭ ''Mahdí'') baldaŭ alvenos. Li ne nomumis posteulon sed anstataŭe ĵus antaŭ sia morto ordonis al la ŝejĥistoj, ke ili serĉadu la Promesiton tra Persio. Tial, post la morto de sia gvidanto, [[Mullá Husayn|''Mullá H&amp;#803;usayn-i-Bu&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;ru'í'']] ([[1813]]-[[1849]]), unu el la plej kapablaj el la adeptoj de ''Siyyid Káz&amp;#803;im'', preĝis kaj fastis dum 40 tagoj kaj poste vojaĝis al [[Ŝirazo]] (''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;íráz''), kie li finfine renkontiĝis kun la ''Báb'' kaj fariĝis la unua ano de la nova Kredo.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/parto1.html ĉapitroj 1-a kaj 2-a]&lt;/ref&gt;

== Historio de Babismo ==
Mallonga kronologio klarigas la kontraŭstaron de la ŝijaisma pastraro kaj de la registaro de la Ŝaho :

=== [[1844]] ===
[[Dosiero:Room-bab.jpg|eta|dekstra|150ra|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision]]
La [[23-an de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) ''Siyyid 'Alí-Muh&amp;#803;ammad'' [[Proklamoj de Bab#Privata Deklaro en .C5.9Cirazo|proklamis]] en sia domo en Ŝirazo sian mision al ''Mullá H&amp;#803;usayn'', deklaris sin esti la &quot;Pordo de Dio&quot; (''Bábu'lláh'') kaj donis al li la titolon &quot;Pordon de la Pordo&quot; (''Bábu'l-Báb'') kaj nomis lin la unuan de la &quot;[[Literoj de la Vivanto]]&quot;, kiuj estis la diskonigontoj de Babismo tra Persio.&lt;ref name=&quot;ĉapitro 3-a&quot;&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitro 3-a]&lt;/ref&gt;

La ''Báb'' pilgrimis al [[Mekko]] kaj [[Medino]] kun [[Quddus|Quddús]] kaj sia [[Etiopio|etiopa]] servisto. Malagrablaj estis la vojaĝo kaj la akcepto de lia mesaĝo…

Li tamen oficiale skribis leteron al la Ŝarifo de Mekko kaj dum la lasta tago de Sia pilgrimo proklamis sian mision ĉe la [[Kaabo]] &lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro7.html ĉapitro 7-a]&lt;/ref&gt;

&amp;nbsp;

=== [[1845]] ===
[[Dosiero:Muhammad-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Muh&amp;#803;ammad &lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;áh Qájár'']]
[[Dosiero:Haji-Mirza-Aqasi.jpg|eta|dekstra|150ra|''H&amp;#803;ájí Mírzá Áqásí'']]
Mesiismaj atendoj tumultigas popolamason de Ŝirazo responde al la alvoko de la ''Báb''.

Komence de la islama jaro 1261 p.H. la ''Báb'' rezignis sian viziton al ''Karbilá''. Poste la registaro trudis limigojn al la baba movado kaj la senditojn de la ''Bab'' oni batis kaj enkarcerigis.

Oni fine arestis lin en Ŝirazo kaj volis atingi ke li malkonfesu sian mision.&lt;ref name=&quot;ĉapitro 8-a&quot;&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro8.html ĉapitro 8-a]&lt;/ref&gt;

=== [[1846]] ===
Okaze de epidemio de [[Ĥolero]] en Ŝirazo, la ''Báb'' sukcesis forfuĝi dum marto al [[Esfahano]] (''Is&amp;#803;fáhán''), kie lin protektis la guberniestro ''Manú&lt;u&gt;ch&lt;/u&gt;ihr &lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;án'' ĝis sia morto en marto [[1847]].&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro10.html ĉapitro 10-a]&lt;/ref&gt;

=== [[1847]] ===
La ''Báb'' petis aŭdiencon kun ''Muh&amp;#803;ammad &lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;áh Qájár'' ([[1810]]-[[1848]]) en [[Teherano]] (''T&amp;#803;ihrán'') sed ĵus antaŭ ties efektiviĝo en marto Báb estis enprizonigita en la [[Azerbajĝano|azerbajĝana]] kastelo de [[Mah-Ku|''Máh-Kú'']], kie li verkis sian [[Persa Bayán|Persan Bajanon]]. En tiu verko li revelaciis novan leĝaron por la babanoj kaj anoncis la alvenon de mesia figuro nomita &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot;.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro12.html ĉapitro 12-a] kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro13.html ĉapitro 13-a]&lt;/ref&gt;

=== [[1848]] ===
Je la [[10-a de aprilo]] ''Báb'' estis transloĝigita al la prizono de [[Chihriq|''&lt;u&gt;Ch&lt;/u&gt;ihríq'']] laŭ la ordono de la Granda Veziro ''H&amp;#803;ájí Mírzá Áqásí'', por ĉesigi lian kreskantan influon en ''Máh-kú''.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro17.html ĉapitro 17-a]&lt;/ref&gt;

De la [[26-a de junio]] ĝis la [[17-a de julio]] okazis la Baba [[Konferenco de Badasht|Konferenco de ''Bada&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;t'']], dum kiu estas anoncita la fino de la [[Ŝario]] (islama leĝaro).&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro16.html ĉapitro 16-a]&lt;/ref&gt;

Julie la ''Báb'' estis publike pridemandita en [[Tabrizo]] (''Tabríz''). Li eldiris publikan kaj draman deklaron kaj sekve suferis pro primokado kaj bastonado.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro187.html ĉapitro 18-a]&lt;/ref&gt;

La [[21-an de julio]] ''Mullá H&amp;#803;usayn'' eklevis la &quot;Nigran Flagon&quot; de la [[Ĝihado]] en [[Mazenderano]] kaj ekmarŝis kun 200 aliaj babanoj al [[Maŝhado]] (''Ma&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;had''). Sed la [[10-an de oktobro]] granda grupo da babanoj estis [[Batalo de Tabarsi|sieĝata]] ĉe la tombo de ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt; T&amp;#803;abarsí'', kie alvenis ''Quddús'' la [[20-an de oktobro]].&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro19.html ĉapitro 19-a]&lt;/ref&gt;

=== [[1849]] ===
[[Dosiero:Amir-Nizam Taqi-Khan.jpg|eta|dekstra|150ra|''Amír-Niz&amp;#803;ám Taqí-&lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;án'']]
Dum pluraj monatoj la babanoj sieĝataj en sia fortikaĵo de ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt; T&amp;#803;abarsí'' sukcese rezistis al la registaraj trupoj komandataj de la princo ''Mihdí Qulí Mirzá''. Je la [[10-a de majo]] finiĝis la batalo post interkonsentita kapitulaco. La venkintoj promesis liberecon al la babanoj sed tuj rompis sian ĵuron kaj mortigis multajn el ili.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro20.html ĉapitro 20-a]&lt;/ref&gt;

Nelonge post tiu masakro la ''Báb'' verkis sian testamenton, en kiu li enoficigis ''Mírzá Yah&amp;#803;yá-i-Núrí''-on ([[1831]]-[[1912]]) kiel nominalan ĉefon de la babanoj post sia forpaso.

=== [[1850]] ===
Ribelo kaj masakro de la babanoj en ''Nayríz'' en la provinco de ''Fárs'' &lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro22.html ĉapitro 22-a]&lt;/ref&gt; kaj konflikto en ''Zanján'' &lt;ref name=&quot;ĉapitro 24-a&quot;&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro24.html ĉapitro 24-a]&lt;/ref&gt;

Je la tagmezo de la [[9-a de julio]] la ''Báb'' estis publike ekzekutita kun juna disĉiplo en la kazerno de Tabrizo laŭ la ordono de la ''Amír-Niz&amp;#803;ám Taqí-&lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;án'' ([[1807]]-[[1852]]).&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro23.html ĉapitro 23-a]&lt;/ref&gt;

Liaj fizikaj restaĵoj estis ĵetitaj en fosaĵon ekster la urbo, de kie la babanoj dum nokto ŝtelume kolektis ilin por diversloke kaŝe konservi ilin ĝis fine en 1909 eblis daŭre entombigi ilin en [[Maŭzoleo de la Báb|maŭzoleo]] sur la [[Monto Karmel]] ([[Israelo]]).

=== [[1851]] ===
Babanoj ribelantaj estis amasbuĉitaj en [[Zanĝan]] (''Zanján'').&lt;ref name=&quot;ĉapitro 24-a&quot;/&gt;

=== [[1852]] ===
[[Dosiero:Nasirid-Din-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Nás&amp;#803;iri'd-Dín-&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;áh Qájár'']]
Tri babanoj kolerigitaj de tia persekutado provis mortigi la reĝon ''Nás&amp;#803;iri'd-Dín &lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;áh Qájár'' ([[1831]]-[[1896]]) en la [[15-a de aŭgusto]] sed tio fiaskis. Tiu atenco pravigis ĝeneralan persekutadon kontraŭ la baba movado kaj multaj gvidaj babanoj estis mortigataj, inter ili [[Tahirih|''T&amp;#803;áhirih'']] kaj [[Literoj de la Vivanto#Siyyid H.CC.A3usayn Yazd.C3.AD|''Siyyid H&amp;#803;usayn-i-Yazdi'']], aŭ enprizonigitaj, kiel ''[[Bahá'u'lláh]]''.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro26.html ĉapitro 26-a]&lt;/ref&gt;

=== Sekve ===
La Babismo komence transvivis nur kaŝe kaj ekzile. Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin.

Tamen baldaŭ dum la sekvaj jaroj elstariĝis ''Mírzá H&amp;#803;usayn 'Alí Núrí'' ([[1817]]-[[1892]]), kiu elmontris la necesajn kvalitojn por esti &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; anoncita de la ''Báb''. Li fine tion oficiale deklaris, unue al kelkaj el la babanoj en [[1863]], sed dum la sekvaj jaroj li pli vaste ne nur al la tuta baba komunumo sed ĝenerale al la mondo sian mision [[Proklamoj de Baha'u'llah|proklamis]].

Sekve plejparto de la babanoj fariĝis liaj disĉiploj resp. ili fariĝis la adeptoj de ''Bahá'u'lláh'', la ''bahá'í'' (adeptoj de ''Bahá' ''- bahaanoj). Lia duon-frato ''Mírzá Yah&amp;#803;yá Núrí'' tamen ribelis kontraŭ li, asertante esti mem ricevanto de dia revelacio kaj donante al si la titolon ''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal''; nur kelkaj manplenoj da babanoj sekvis lin kaj fariĝis la ''azalí'' (azalanoj), kiujn oni ankaŭ nomis [http://en.wikipedia.org/wiki/Bayani ''bayání&quot;] (bajananoj).

== Instruoj de la Babismo ==
La babismo estas revelaciita religio inter la abrahamaj religioj, kiel judismo, kristanismo kaj islamo, sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, librojn kaj leĝaron.
La ''Báb'' asertis, ke li revelaciis '''kvin cent mil versojn''', sed plejparto de liaj verkoj bedaŭrinde perdiĝis.&lt;ref&gt;Kroniko de Nabil, ĉapitro 13-a, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/ĉapitro13.html noto 7-a]&lt;/ref&gt; [[Listo de verkoj de Bab]] ankoraŭ haveblaj estas priskribita de ''Denis MacEoin'' en sia verko titolita ''Sources for Early Bab Doctrine and History'' (fontoj por fruaj historio kaj dogmaro de la Bab). La ĉefaj verkoj estas la ''Qayyúmu'l-Asmá' '' ([[1844]], komento de la 12-a korana surao titolita [[Jozef (filo de Jakob)|&quot;Jozefo&quot;]]) kaj la persa ''Bayán'' ([[1847]], ne finverkita), kiu anstataŭis la [[Korano]]n por la babanoj.

=== Apero de la Promesito de Islamo (''Qá'im'') ===
[[Dosiero:Manskribaĵo de Bab.jpg|eta|dekstra|130ra|Epistolo de ''Báb'' al sia unua disĉiplo ''Mullá H&amp;#803;usayn-i-Bu&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;rú'í'']]
Ekde la [[23-a de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) la ''Báb'' deklaris esti la Promesito atendita de la islamanoj por restarigi sur la Tero justecon kaj malaperigi tiranecon kaj subpremadon antaŭ la &quot;Tago de Juĝo&quot;.

La unua titolo, kiun alprenis ''Siyyid 'Alí-Muh&amp;#803;ammad-i-&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;írází'', estis ''al-Báb'',&lt;ref name=&quot;ĉapitro 3-a&quot;/&gt; kies signifo en la araba lingvo estas &quot;la Pordo&quot;. Sed tiu titolo estigis miskomprenon de la ŝijaistoj pri liaj pretendoj : pro tio ke la kvar mesaĝistoj de la &quot;Kaŝita Imamo&quot; dum la &quot;Mallonga Kaŝado&quot; tiel titoliĝis kaj ĉar laŭ hadiso &lt;ref&gt;[http://www.al-islam.org/tahrif/cityofknowledge/index.htm al-islam.org]&lt;/ref&gt; la Profeto Mohamedo diris &quot;Mi estas la urbo de scio kaj '' 'Alí'' estas ĝia pordo&quot;, ili opiniis, ke la ''Báb'' estis peranto inter ili kaj la &quot;Kaŝita Imamo&quot;. Tial, kiel rezignon pri liaj pretendoj, la ŝijaistaj religiestroj de Ŝirazo favore akceptis la konfeson de ''Báb'' dum lia pridemandado en [[1845]]:&lt;ref&gt;[http://www.reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-164.html#pg132 Táríkh-i-Nabíl]&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;&quot; لعنت خدا بر کسی که مرا وکيل امام غايب بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا
باب امام بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا منکر نبوّت حضرت رسول بداند.
لعنت خدا بر کسی که مرا منکر انبيای الهی بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا
منکر امامت امير المؤمنين و ساير ائمّهء اطهار بداند.&quot; &lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&quot;La kondamno de Dio estu sur tiu, kiu konsideras min aŭ kiel reprezentanton de la Imamo aŭ kiel ties pordon. La kondamno de Dio estu ankaŭ sur tiu, kiu akuzas min pri tio, ke mi neis la unuecon de Dio, ke mi malkonfesis la profetecon de Mohamedo, la Sigelo de la Profetoj, ke mi malakceptis la verecon de iuj el la antikvaj senditoj, aŭ ke mi rifuzis ekkoni la gardantecon de '' 'Alí'', la Komandanto de la kredantoj, aŭ de iuj el la imamoj, kiuj postvenis lin.&quot; &lt;ref name=&quot;ĉapitro 8-a&quot;/&gt;&lt;/blockquote&gt;

Fakte li asertis esti NE la &quot;pordo&quot; de la ''Qá'im'', sed tiu &quot;Promesito&quot; mem, la &quot;pordo de Dio&quot; (باب الله ''Báb'u'lláh''),&lt;ref name=&quot;ĉapitro 3-a&quot;/&gt; kiel li proklamis dum sia oficiala proceso en Tabrizo julie de [[1848]]:&lt;ref&gt;[http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-315.html#pg283 Táríkh-i-Nabíl]&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;&quot;من همان قائم موعودی هستم که هزار سال است منتظر
ظهور او هستيد و چون اسم او را ميشنويد از جای خود قيام ميکنيد و مشتاق لقای او هستيد و عجّل اللّه فرجه بر زبان ميرانيد براستی ميگويم بر اهل شرق و غرب اطاعت من واجب است.&quot; &lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
&quot;Mi estas, Mi estas, Mi estas la Promesito! Mi estas Tiu, kies nomon vi dum mil jaroj alpreĝis, je kies mencio vi leviĝis, kies alvenon vi sopiris vidi, kaj la horon de kies Revelacio vi preĝis al Dio rapidigi. Vere Mi diras, estas devige, ke la popoloj de la Oriento kaj la Okcidento obeu Mian vorton kaj ĵuru lojalecon al Mi.&quot; &lt;ref&gt;Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro18.html ĉapitro 18-a]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

Sekve li okupis rangon egalan al tiu de la Profeto Mohamedo, per titoloj kiel &quot;Primara Punkto&quot; (''Nuqt&amp;#803;iy-i-Úlá'') &lt;ref&gt;el Epistolo al ''Muh&amp;#803;ammad &lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;áh'' en &quot;Sélection des Écrits du Báb&quot; eldonita de M.E.B. (205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio), 1984 D/1547/1984/1 p.11)&lt;/ref&gt;, ĉar el tiu punkto devenas ĉio kreita kaj ĉiuj Literoj de la Libro. Jesuo-Kristo estas por la kristanoj la &quot;enkorpiĝinta Vorto&quot; kaj la Profeto Mohamedo estas por la islamanoj la &quot;marŝanta Korano&quot;… por siaj disĉiploj la ''Bab'' estas ankaŭ la manifestiĝo de la dia Vorto, la &quot;Punkto de ''Bayán''&quot; (''Nuqt&amp;#803;iy-i-Bayán'') de la sankta Libro por nova epoko, kaj li titolis siajn 18 unuajn disĉiplojn &quot;[[Literoj de la Vivanto]]&quot;. Li konsideris sin kiel &quot;Manifestiĝon de Dio&quot; (en la persa lingvo ''Mazhar-i-iláhí'' = manifestiĝo de la diaj kvalitoj en homa &quot;templo&quot;) kaj liaj disĉiploj ankaŭ nomis lin per la titoloj ''H&amp;#803;azrat-i-A'lá'' (Plejalta Ĉeesto), ''Jamál-i-Mubárak'' (Benita Belo), ''H&amp;#803;aqq Ta'álá'' (Plejpotenca Vero), ''S&amp;#803;áh&amp;#803;ibu'z-Zamán'' (la Sinjoro de la Erao), ''&lt;u&gt;Dh&lt;/u&gt;ikr'u'lláh'' (Rememoro de Dio) kaj ''Qurrat'ul-'Ayn'' ([[Konsolo]] de la Okuloj)

=== Klarigoj de la Profetaĵoj pri la &quot;Tago de Juĝo&quot; ===
[[Dosiero:Haykal-Bab-2.gif|eta|240ra|dekstra|manskribaĵo de ''Báb'' laŭ formo de stelo kvinpinta (''Haykal'' = templo &quot;homa&quot;).]]
Komentoj kaj klarigoj de la religiaj skriboj islamaj multas en la verkoj de ''Báb''. Ekzemple lia unua libro titolita ''Qayyúmu'l-Asmá' '', kiun li verkis en [[1844]] pri de la 12-a korana surao titolita &quot;Jozefo&quot;, aŭ lia persa ''Bayán'', kiun li verkis en [[1847]]-[[1848]] kaj kies nomo arabe signifas &quot;klarigo&quot;, kiel uzita en la 75-a korana surao titolita ''Al Qiyámah'' (la Reviviĝo) [http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html 75/16-19] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070317110420/http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html |date=2007-03-17 }} : &lt;blockquote&gt;
لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ
إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْءانَهُ
فَإِذَا قَرَأْنَهُ فَاتَّبِعْ قُرْءانَهُ
ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
(''Lá tuh&amp;#803;arrik bi-hi lisán-aka li-ta`jala bi-hi.''
''´inna `alay-ná jam`-ahu wa-qur´án-ahu,''
''fa-´i&lt;u&gt;dh&lt;/u&gt;á qara’ná-hu fa-ittabi‘ qur´án-ahu.''
''&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;umma ´inna `alay-ná bayán-ahu'')
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt;
Ne movu vian langon per ĝi (ndlt : t.e. per tiu revelacio), por akceli ĝin. Nin vere koncernas la kolekto kaj la legado (ndlt: wa qur'an-ahu, la sama vorto kiel por la &quot;Korano&quot;); tial, kiam Ni legas ĝin, vi sekvu ties legadon (ndlt : qur´án-ahu, la sama vorto kiel por la &quot;Korano&quot;). Poste Nin koncernas ĝia klarigo (ndlt : bayán-ahu, la sama vorto kiel por la &quot;Bajano&quot;).
&lt;/blockquote&gt;

La ''Báb'' instruis, ke simbolaj estas la vortoj &quot;Reviviĝo&quot;, &quot;Tago de Juĝo&quot;, &quot;Paradizo&quot; kaj &quot;Infero&quot; uzitaj en la ŝijaismaj profetaĵoj pri la &quot;Fino de la Tempoj&quot; :
* La &quot;Reviviĝo&quot; signifas la aperon de nova &quot;Manifestiĝo de Dio&quot; kun nova revelacio..&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 2/7] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213147/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 |date=2007-09-27 }}&lt;/ref&gt; Kaj kvankam la &quot;Tago de la Reviviĝo&quot; estas tre glora tempo, ĝi estas tago kiel la aliaj por la homoj malatentemaj.&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=70.1 8/9]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* La &quot;Reviviĝo de la mortintoj&quot; signifas la spiritan revivigon far la dia revelacio de tiuj, kiuj kvazaŭ spirite mortintaj devojiĝis de la &quot;rekta vojo&quot; pro nescio, neglektemo aŭ ribelemo.&lt;ref&gt;&quot;Sélection des écrits du Bab&quot; (Antologio de la skriboj de ''Báb'' ) [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/32-37] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}&lt;/ref&gt;
* La &quot;Tago de Juĝo&quot; signas la konsekvencojn de la akcepto aŭ de la malakcepto de la nova &quot;Manifestiĝo de Dio&quot; kaj de lia nova revelacio.&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* La &quot;Paradizo&quot; estas ekkoni Dion per Sia &quot;Manifestiĝo&quot; en homa templo kaj observi la diajn leĝojn. La &quot;Infero&quot; estas por homo la seniĝo de la diaj benoj kaj superrego de sia animala parto. Paradizo kaj infero ne estas fizikaj lokoj sed statoj de la spirito, kiujn oni povas jam sperti dum la surtera vivo..&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=68.1 2/16]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kaj [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
:&amp;nbsp;

En sia persa Bajano la ''Báb'' skribis, ke [[Adamo]] ne estis la unua homo kaj ke nenombreblaj generacioj homaj vivis antaŭ li. Adamo estis la unua profeto de spirita ciklo de la homaro, la &quot;Ciklo de la Profetadoj&quot;, kiu komenciĝis 12210 lunajn jarojn antaŭ la ''Báb'' &lt;ref&gt;''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/13]&lt;/ref&gt; kaj finiĝis per la islama revelacio de Mohamedo, titolita kiel la &quot;Sigelo de la Profetoj&quot; (''&lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;átam an-Nabiyyín'') en la korana verso 33/40.&lt;ref&gt;&quot;Sélection des écrits de Bab&quot; (elektitaj skriboj de Bab), eldonita en la franca lingvo de M.E.B., [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/61-62] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}&lt;/ref&gt;

Kiel indikas lia nomo mem en la araba lingvo &quot;باب&quot; (b-a-b = pordo), ''Báb'' deklaris sin esti la ĉarniro aŭ la pordo inter du spiritaj cikloj de la homaro: antaŭ li finiĝis kun Mohamedo la &quot;ciklo de la profetadoj&quot; kaj post li komenciĝas kun &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; &lt;ref&gt;''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]&lt;/ref&gt; la &quot;ciklo de la plenumado&quot; de tiuj profetaĵoj.

Kiam la &quot;Báb&quot; sendis siajn disĉiplojn tra Persio por diskonigi sian revelacion kaj la &quot;Bonan Novaĵon&quot; de la tagiĝo de nova erao, li skribis por ili en sia &quot;Epistolo al la Literoj de la Vivanto&quot; &lt;ref&gt;Tárí&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt;-i-Nabíl [http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-107.html#pg75]&lt;/ref&gt; :
&lt;blockquote&gt;
من شما را برای روز خداوند که ميآيد تربيت و آماده ساخته‌ام… راز و اسرار يوم اللّه که خواهد آمد امروز مکشوف نيست طفل تازه متولّد آن روز مقامش از بالغين اين امر ارجمندتر است و جاهل آن ظهور درجه‌اش از عالم اين روز بالاتر. اينک در طول و عرض جهان پراکنده شويد و با قدم ثابت و قلب بی‌آلايش راه را برای آمدن روز خدا مهيّا و مسطّح کنيد&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
&quot;Mi preparas vin por la alveno de grandioza Tago… Neniu jam konas ĝian sekreton. Ĝi estas nek diskonigebla nek imagebla… La novnaskito en tiu Tago estos pli evoluinta ol la plej saĝaj kaj respektindaj homoj de nia epoko. La plej simpla, la plej malklera homo de tiu epoko superos per sia scio la teologojn plej erudiciajn kaj plej perfektajn de niaj tagoj. Disiru ĉien tra la lando kaj, per firma piedo, per sanktigita koro, preparu la vojon por ĝia alveno.&quot; &lt;ref&gt;&quot;Épître du Bab aux &quot;Lettres du Vivant&quot; (Epistolo de la ''Báb'' al la &quot;Literoj de la Vivanto&quot;) tradukita al la [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/epitre-lettre-vivant.htm franca lingvo]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Anonco de la alveno de &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; ===
En siaj verkoj la ''Báb'' anoncas la alvenon de alia &quot;Manifestiĝo de Dio&quot; titolita &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; (''man yuz&amp;#803;hiruhu'lláh'', arabe : من یظهر الله‎ , [[Persa lingvo|perse]]: مظهر کلّیه الهی‎ ). Li estos tiom glora estaĵo, ke la ''Báb'' asertis mem ne povi adekvate priskribi liajn kvalitojn &lt;ref&gt;&quot;The World Order of Bahá'u'lláh&quot; (la mondordo de ''Bahá'u'lláh'') angle verkita en 1929 de ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;o&lt;u&gt;gh&lt;/u&gt;i Effendi'' (U.S., First pocket-sized edition, 1991) [http://bahai-library.com/writings/shoghieffendi/wob/32.html 32/4]&lt;/ref&gt;. La Sankta Libro kaj la leĝaro revelaciitaj de la ''Báb'' estos anstataŭataj de la Sankta Libro kaj de la leĝaro, kiuj estos revelaciitaj de &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; en la &quot;Tago de la Reviviĝo&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot;. (Persa Bajano) tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p6 2/6] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]&lt;/ref&gt;

En siaj verkoj la ''Báb'' aludis pri la graveco de la jaroj 9-a (1269 p.H.) kaj 19-a (1279 p.H.) post la naskiĝo de la Babismo en [[1844]] (1260 p.H.),&lt;ref&gt;&quot;God passes by&quot; (Dio preter pasas) ĉapitro 2-a [http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html paĝoj 29-30] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927024143/http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html |date=2007-09-27 }} (angle)&lt;/ref&gt; kaj pri limtempoj nomitaj ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;iyá&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;'' ( غیاث ) kaj ''Musta&lt;u&gt;gh&lt;/u&gt;á&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;'' ( مستغاث ), de kies literoj la nombraj valoroj laŭ la [[Abjad-numeraloj]] estas respektive 1511 kaj 2001.&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p16 2/16], [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p17 2/17] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/15]&lt;/ref&gt;

Li ankaŭ rilatigis la vorton ''Bahá' '' kun &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot;: &quot;Ĉia splendoro (arabe : ''Bahá' '') de la Bajano estas &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot;; estu plena mizerikordo al tiu kredanta je li kaj plena puno al tiu malkredanta..&lt;ref&gt;&quot;Bayan Persan&quot; (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm bayan persan 3/14]&lt;/ref&gt;

=== Leĝaro anstataŭanta la Islaman Ŝarion ===
Babismo klare distingiĝis de Islamo post la Konferenco de ''Bada&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;t''. Ekde tiam por la babanoj la sankta libro ''Bayán'' anstataŭis la Koranon kaj la leĝaro revelaciita en ĝi la islaman ŝarion..&lt;ref name=&quot;h-net.org&quot;&gt;&quot;Essays and Notes on Bábí and Bahá'í History&quot; (Disertaĵoj kaj notoj pri baba kaj bahaa historio) de ''John Walbridge'' [http://www.h-net.org/~bahai/bhpapers/vol6/waless/chap3.htm ĉapitro 3-a] en &quot;H-Bahai Digital Library&quot;&lt;/ref&gt;

Inter tiuj novaj leĝoj estis la ŝanĝo de la [[Kiblo]] (direkto al kiu la kredanto sin turnu por plenumi la devigajn preĝojn ritajn) de la Kaabo en Mekko al la domo de la ''Báb'' en Ŝirazo, kaj la ŝanĝo de la [[islama kalendaro]] luna al suna [[Bahaa kalendaro|kalendaro]], kiu konsistas el 19 monatoj po 19-tagaj kun 4 aŭ 5 kromaj tagoj kaj kies lasta monato estas [[Fasto|fasta]] periodo.

La ''Báb'' ankaŭ revelaciis sufiĉe ampleksan ritaron, ofte ne komplete efektivigitan.&lt;ref&gt;&quot;Deconstructing and Reconstructing the Shari'a: the Bábí and Bahá'í Solutions to the Problem of Immutability (dekonstruo kaj rekonstruo de Ŝario : babaj kaj bahaaj solvoj al la problemo de neŝanĝebleco) verkita de ''Denis MacEoin'' [http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html en bahai-library.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406031250/http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html |date=2007-04-06 }}&lt;/ref&gt; Iuj postuloj estis ekzemple :
* porti armilojn nur se necesas,
* sidiĝi sur seĝoj,
* atenti pri fizika pureco kiel la kristanoj,
* nekruele agi kontraŭ bestoj,
* ne severe bati infanojn,
* presi librojn, precipe la sanktajn skribaĵojn,
* ne studi &quot;sciencojn&quot;, kiuj nur komenciĝas kaj finiĝas per vortoj.
Tiuj leĝoj estas evidente modernaj kaj toleremaj. Tamen estis ankaŭ aliaj leĝoj, kiuj impresas per ilia severeco rilate al ne-babanoj. Ekzemple :
* ne-babanoj ne vivu en kvin centraj provincoj de Irano,
* la sanktaj lokoj de la pasintaj religioj estas detruendaj,
* ĉiuj nebabaj libroj estas bruligendaj,
* babanoj nek geedziĝu nek eĉ sidu kune kun ne-babanoj,
* posedaĵoj de ne-babanoj povas esti konfiskataj.
Aliaj ritoj koncernis pilgrimadon, fastadon, funebradon, uzadon de ringoj kaj parfumoj. Pri tio ''Denis MacEoin'' skribas, ke tiu leĝaro ne estis vere intencita al laŭlitera apliko sed ke Báb, konsciante tre mallongan periodon de ilia valideco resp. la tre baldaŭan aperon de &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; precipe celis per fortaj signoj aboli la islaman leĝaron kaj revivigi kaj renovigi la persan socion resp. prepari ĝin por la tre baldaŭ aperonta nova erao.&lt;ref name=&quot;h-net.org&quot;/&gt;

== Konflikto pri la Spirita Heredaĵo de la ''Báb'' ==
=== Testamento de la ''Báb'' ===
[[Dosiero:Mirzayahya.gif|eta|dekstra|150ra|''Mírzá Yah&amp;#803;yá-i-Núrí'' titolita ''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal'' 1890]]
La ''Báb'' en [[1849]], nelonge post la martirigo de ''Quddús'', verkis dokumenton kiu verŝajne estas konsiderebla kiel lia testamento. En tiu verko titolita ''Lawh&amp;#803;-i-Vasaya'', li enoficigis sian disĉiplon ''Mírzá Yah&amp;#803;yá Núrí'' ([[Subh-i-Azal|''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal'']] : Mateno de Eterneco) kiel nominalan estron de la baba komunumo por ke, resume, li:&lt;ref&gt;&quot;The Primal Point’s Will and Testament&quot;] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004)&lt;/ref&gt;
* certigu la sekurecon de si mem, de siaj skriboj kaj de tio revelaciita en la Bajano,
* komunikadu kun la babanoj kaj petu konsilojn de la atestantoj kaj de ''Áqá Siyyid H&amp;#803;usayn Yazdí'',
* kolektu, sigelu, se necese kompletigu, diskonigu al la homoj kaj disdonu al la babanoj la sanktajn skribaĵojn de la ''Báb'',
* invitu homojn al akcepto de la baba revelacio,
* decidu kiam venko estos alveninta kaj nomumu posteulon,
* agnosku mem kaj invitu homojn agnoski &quot;Tiun, kiun Dio manifestos&quot;, kiam li manifestiĝos.

La [[4-an de aŭgusto]] [[1980]] la [[Universala Domo de Justeco]] skribis al bahaano pri la rango de ''Mírzá Yah&amp;#803;yá'', ke la ''Báb'' ne nomumis plenrajtan posteulon similan al [[Sankta Petro]], al la Imamo '' 'Alí'' aŭ al [[`Abdu'l-Bahá|'' 'Abdu'l-Bahá'']] sed pli ĝuste titularan estron aŭ administranton de la baba komunumo ĝis la apero de &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot;, ĉar li sciis lian alvenon tuja.&lt;ref&gt;Letero de la Universala Domo de Justeco al bahaano je la [http://www.h-net.org/~bahai/docs/vol9/Research_Dept_2004_May_28.pdf 4-a de aŭgusto 1980]&lt;/ref&gt;

=== Skismo pri &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; ===
Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin.

Kiam je la [[8-a de aprilo]] [[1853]] (28-a de ''Jamádíyu'&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;-&lt;u&gt;Th&lt;/u&gt;ání'' 1269 p.H.) ''[[Bahá'u'lláh]]'' alvenis al [[Bagdado]] (''Ba&lt;u&gt;gh&lt;/u&gt;dád'', en [[Irako]]) post sia enkarcerigo en la subtera prizono [[Síyáh-Chál|''Síyáh-&lt;u&gt;Ch&lt;/u&gt;ál'']] de [[Teherano]] (''T&amp;#803;ihrán'', ĉefurbo de [[Persio]]), li trovis la baban komunumon en plej kompleta konfuzo kaj mizero. Lia duonfrato ''Mírzá Yah&amp;#803;yá'', kiun la ''[[Báb]]'' nomumis kiel la &quot;babanestron&quot; en sia testamento, sukcesis eskapi el la sanga subpremado de la babanoj en ''Tákur'' kaj forfuĝis al Bagdado, kie li time sin kaŝis sub la nomo de ''H&amp;#803;ájí 'Alíy-i-lás Furú&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;''. Ĉar ''Mírzá Yah&amp;#803;yá''-on ne trafis la ekzila dekreto de la [[Ŝaho]], ''Bahá'u'lláh'' petis lin reveni al Persio por diskonigi tie la Babismon kaj servi al la Kredo.&lt;ref&gt;&quot;Dans la Gloire du Père&quot; (&quot;King of Glory&quot; / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c20 ĉapitro 20-a] (france)&lt;/ref&gt;

Tion li ne faris, kaj instigite de ''Siyyid Muh&amp;#803;ammad-i-Is&amp;#803;fahání'' ekĵaluzis pro la kreskanta influo de ''Bahá'u'lláh'' ene de la komunumo. Por eviti konflikton kaj disiĝon ene de la babanaro ''Bahá'u'lláh'' foriris el Bagdado kaj [[Ermitiĝo de Baha'u'llah|ermitiĝis]] en la montaroj de la iraka [[Kurdistano]] dum du jaroj de la [[10-a de aprilo]] [[1854]] (12-a de ''Rajab'' 1270 p.H.) ĝis la [[19-a de marto]] [[1856]] (12-a de ''Rajab 1272'' p.H.).&lt;ref&gt;&quot;Dans la Gloire du Père&quot; (&quot;King of Glory&quot; / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c21 ĉapitro 21-a] (france)&lt;/ref&gt;

Reveninte pro la insista peto de sia familio kaj de la babanoj, li pli kaj pli transprenis la spiritan gvidadon de la baba komunumo. Kaj en [[1863]] (1279 p.H.), dek-naŭ jarojn post la naskiĝo de la Babismo, ĵus antaŭ sia foriro al [[Konstantinopolo]], kien per registara dekreto li estis ekziligita, li [[Proklamoj de Baha'u'llah#Privata Proklamo en Bagdado|deklaris]] al la babanoj, ke li estas &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot; anoncita de la ''Báb''.&lt;ref&gt;&quot;Dans la Gloire du Père&quot; (&quot;King of Glory&quot; / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c22 ĉapitro 22-a] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c23 ĉapitro 23-a] (france)&lt;/ref&gt; La plej multaj babanoj rekonis lin tia ĉar ili konsciis la atentigojn de la ''Báb'' pri la jaroj 9-a kaj 19-a post la naskiĝo de Babismo. Kelkaj tamen rifuzis tion pro sia opinio pri la limdatoj ''&lt;u&gt;Gh&lt;/u&gt;iyá&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;'' (1511) kaj ''Musta&lt;u&gt;gh&lt;/u&gt;á&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;'' (2001), kiujn ankaŭ menciis la ''Báb'' rilate al la alveno de &quot;Tiu, kiun Dio manifestos&quot;.

Rezulte dum la dua jaro de la ekzilo en [[Edirne]] (Adrianopolo), ''Mírzá Yah&amp;#803;yá'' ekribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia duonfrato, intrigis ĉe la turkaj aŭtoritatoj, komplotis kaj provis plurfoje mortigi lin, interalie per veneno. Estiĝis fine [[skismo]] ene de la baba komunumo resp. inter la sekvantoj de ''Bahá'u'lláh'' (bahaanoj = ''bahá'í'' ) kaj la sekvantoj de ''Mírzá Yah&amp;#803;ya'' (azalanoj = ''azalí'' ), kiu ankaŭ sin deklaris profeto kaj sin titolis ''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal'' (Mateno de Eterneco)..&lt;ref&gt;&quot;Dans la Gloire du Père&quot; (&quot;King of Glory&quot; / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c27 ĉapitro 27-a] (france)&lt;/ref&gt; La tiel nomata &quot;Plej Granda Disiĝo&quot; oficialiĝis dum septembro de [[1867]] inter ''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal'' kaj ''Bahá'u'lláh'', kiu nelonge poste verkis sian libron titolitan ''Kitáb-i-Badí' '' (La Mirinda Libro Nova) por refuti la argumentojn de siaj opoziciantoj nomitaj de li la &quot;Popolo de la ''Bayán''&quot; (''Ahl-i-Bayán'') kaj precipe de ''Siyyid Muh&amp;#803;ammad-i-Is&amp;#803;fahání'' &lt;ref&gt;&quot;Logos and Civilization&quot; verkita de Nader Saiedi kaj eldonita de &quot;University Press of Maryland&quot; (Usono, 2000) ISBN 1-883053-60-9, ĉapitro 6-a&lt;/ref&gt;

La foje eĉ sanga konflikto inter bahaanoj kaj azalanoj forte malkontentigis la turkan registaron, kiu fine ordonis splitigon de ekzilintoj kaj sendon de unu grupo, inter ili ''Mírzá Yah&amp;#803;ya'', al la insulo [[Kipro]] kaj de la alia, inter ili ''Bahá'u'lláh'', al la punkolonio de [[Akko]] ('' 'Akká'') en [[Palestino]]. Ili forlasis Adrianopolon la [[12-an de aŭgusto]] [[1868]] (22-an de ''Rabí'u'&lt;u&gt;th&lt;/u&gt;-&lt;u&gt;Th&lt;/u&gt;ání'' 1285 p.H.).&lt;ref&gt;&quot;Dans la Gloire du Père&quot; (&quot;King of Glory&quot; / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c28 ĉapitro 28-a] (france)&lt;/ref&gt;

=== Naskiĝo de Nova Religio : la Bahaa Kredo ===
Ekde tiam tiuj du grupoj fariĝis religiaj movadoj apartaj kaj sendependaj kiel judismo, kristanismo aŭ islamo.

''Bahá'u'lláh'' ŝipe alvenis en Akko, kiun li kvalifikis la &quot;plej grandan prizonon&quot;, la [[31-an de aŭgusto]] [[1868]] (12-an de ''Jamádíyu'l-Awwal'' 1285 p.H.) kaj restis tie ekzilita ĝis sia forpaso la [[29-an de majo]] [[1892]] (2-an de ''&lt;u&gt;Dh&lt;/u&gt;i'l-Qa'dih'' 1309 p.H.). Dum tiuj jaroj, li daŭre revelaciis sian mesaĝon al la homaro kaj fondis novan religion, la [[Bahaa Kredo]], kiu poste disvastiĝis tra la tuta mondo.

''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal'' [http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya mortis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930183623/http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya |date=2007-09-30 }} en [[Famagusto]] (Kipro) la [[29-an de aprilo]] [[1912]] kaj estis enterigita laŭ la islama rito. Lia eta adeptaro rapide disfalis en la [[20-a jarcento]]. Nuntempe eble estas ankoraŭ kelkmil da neorganizitaj posteuloj liaj precipe en Irano kaj [[Uzbekio]].&lt;ref&gt;[http://lexicorient.com/e.o/babism.htm Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205095325/http://lexicorient.com/e.o/babism.htm |date=2007-02-05 }} en la angla lingvo de la ''Encyclopaedia of the Orient''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''Encyclopaedia Iranica''&lt;/ref&gt; Babanoj tamen ludis iom signifan rolon je la promulgo de la irana konstitucio en [[1905]].

== Fotaro pri Historio de Babismo ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Dosiero:Domo de Bab en Ŝirazo.jpg|Domo de ''Báb'' en Ŝirazo (nun detruita)
Dosiero:House of the bab.jpg|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision le 23-an de majo 1844
Dosiero:Moskeo Vakil en Ŝirazo.jpg|Moskeo Vakil en Ŝirazo, kie ''Báb'' estis pridemandita en 1845
Dosiero:Kastelo de Mah-Ku.jpg|Kastelo de ''Máh-Kú'', prizono de ''Báb'' de marto 1847 ĝis marto 1848
Dosiero:Maŭzoleo de Shaykh Tabarsi.jpg|alternative=Tombo de Shaykh Ṭabarsí, kie batalis la babanoj en 1847-1848|Tombo de ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt; T&amp;#803;abarsí'', kie batalis la babanoj en 1847-1848
Dosiero:Kastelo de Chihriq.jpg|Kastelo de ''&lt;u&gt;Ch&lt;/u&gt;ihríq'', prizono de ''Báb'' de aprilo 1848 ĝis julio 1850
Dosiero:Citadelo de Tabrizo.jpg|Citadelo de Tabrizo, kie ''Báb'' estis enprizonigita en somero 1848 dum 40 tagoj por sia proceso
Dosiero:Kazerno de Tabrizo.jpg|Korto de la kazerno de Tabrizo, kie ''Báb'' estis ekzekutita la 9-an de julio 1850
Dosiero:Aqa Jan Big.jpg|''Áqá Ján &lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;án-i-&lt;u&gt;Kh&lt;/u&gt;amsih'', kiu komandis la pafadon dum la ekzekuto de ''Báb''
Dosiero:Mauzoleo bab 1909.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1909)
Dosiero:Mauzoleo de Bab 1939.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1939)
&lt;/gallery&gt;

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Báb]]
* [[Bahaa Kredo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=bab.0ismo}}
* Artikoloj de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Mahdi &quot;Mahdi&quot;]
* Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykhism Ŝejĥismo]
* Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykh_Ahmad ''&lt;u&gt;Sh&lt;/u&gt;ay&lt;u&gt;kh&lt;/u&gt; Ah&amp;#803;mad'']
* Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Siyyid_K%C3%A1zim_Rasht%C3%AD ''Siyyid Káz&amp;#803;im-i-Ra&lt;u&gt;sh&lt;/u&gt;tí'']
* Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Subh-i-Azal ''S&amp;#803;ubh&amp;#803;-i-Azal''].
* [http://www.h-net.org/~bahai/biblioteko h-net.org] en diversaj lingvoj (araba, persa, turka, angla…) pri Ŝeĥismo, Babismo kaj Bahaismo.
* [http://www.bayanic.com/ Religio de la Bajano], retejo en la angla lingvo de la baba komunumo.
* Artikoloj de la ''Encyclopaedia Iranica'' (enciklopedio irana) en la angla lingvo pri la [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html ''Báb''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071116044326/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html |date=2007-11-16 }}, [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html ''Bayán''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071013192955/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html |date=2007-10-13 }} kaj [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html &quot;Azali Babism&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }}

== Referencoj ==
* &quot;Bayan persan, Le livre sacré du babisme de Séyyèd Ali Mohammed, dit le Bâb&quot; (La Persa Bajano, la sankta libro de la Babismo de Sejjed Ali Mohamedo kromnomita la Bab), tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS, eldonita en 4 volumoj ĉe Parizo, 1911-1914 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan-sommaire.htm france] ankaŭ parte tradukita al la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930182906/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco |date=2007-09-30 }})
* &quot;Sélection des écrits du Báb&quot; (Elektitaj skribaĵoj de ''Báb'') , eldonita de M.E.B. ( 205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio.), 1984, D/1547/1984/1 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/cp_bab.htm france], ankaŭ en la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930181956/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab |date=2007-09-30 }})
* &quot;The Primal Point’s Will and Testament&quot;] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004)
* [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/ALM-Nicolas/alm-bab.htm &quot;Le Bab&quot;], biografio verkita de franca orientalisto A.L.M. Nicolas.
* &quot;The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative&quot; (La Herooj de la Nova Tagiĝo : [[Kroniko de Nabil]]), verkita de ''Nabíl-i-Zarandí'', tradukita el la persa al la [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/ angla lingvo] de [[Shoghi Effendi Rabbání|Shoghi Effendi]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono, 1932) ISBN 0-900125-22-5, kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html esperantigita] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121013115916/http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html |date=2012-10-13 }} de [[Roan Orloff-Stone]].
* &quot;Resurrection and Renewal - the Making of the Bábí Movement in Iran 1844-1850&quot; (Revivigo kaj Renovigo – la estiĝo de la Baba Movado en Irano 1844-1850), verkita de ''Abbas Amanat'' kaj eldonita de ''Cornell University Press'' (1989) ISBN 0-8014-2098-9
* &quot;Rituals in Babism and Baha'ism&quot; (Ritaroj en Babismo kaj Bahaismo), verkita de ''Denis MacEoin'' kaj eldonita de ''British Academic Press and Centre of Middle Eastern Studies, University of Cambridge'' Britio (1994) ISBN 1-85043-654-1
* &quot;Azali Babism&quot;, Artikolo en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Encyclopaedia Iranica] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }}''.
* &quot;The Bábí and Bahá'í Religions - from messianic Shi'ism to a world religion&quot; (La Religioj Babaj kaj Bahaaj – de mesia ŝijaismo al tutmonda religio), verkita de ''Peter Smith'' kaj eldonita de ''Cambridge University Press'' (1987) ISBN 0-521-30128-9
* &quot;The Bábí Movement: A Resource Mobilization Perspective&quot; verkita de ''Peter Smith'' kaj ''Moojan Momen'', eldonita en ''In Iran: Studies in Bábí and Bahá'í History vol. 3, [http://bahai-library.org/articles/babi.movement.html pages 33-93 en la angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406024633/http://www.bahai-library.org/articles/babi.movement.html |date=2007-04-06 }}'' (eldonejoj ''Peter Smith'', ''Los Angeles: Kalimat Press'', 1986)
* &quot;Materials for the study of the bábí religion&quot; (materialoj por la studo de la baba religio), verkita de ''Edward G Browne'' kaj eldonita de la Universitata Presejo de Kambriĝo (1918) en la [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm angla lingvo].
* &quot;Bahá'u'lláh and the New Era, An Introduction to the Bahá'í Faith&quot; (Bahá'u'lláh kaj la nova epoko, enkonduko al la Bahaa Kredo) verkita de [[John Esslemont|J.E. Esslemont]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono) ISBN 0-87743-160-4 , kaj [http://www.bahaaeligo.bahai.de/U-tekstoj/BNE-U-enkonduko.htm esperantigita] de [[Lidja Zamenhof]]

{{Elstara|2007|06|28}}
{{ADLS|2013|33}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Religio]]
[[Kategorio:Abrahamaj religioj]]
[[Kategorio:Bahaismo]]
[[Kategorio:Historio Bahaa]]</text>
      <sha1>9zh9pqe72sxa1g4bftz3c586sxlg8bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Balia lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199312</id>
    <revision>
      <id>9392885</id>
      <parentid>9113144</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4920" sha1="4cbujtfmyrmud6s6plvfmf312dsespj" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo
|Lingvo=Balia lingvo
|Propra_nomo=Basä Bali
|Regiono=[[Balio]], [[Nusa Penida]], [[Lomboko]] kaj [[Javo]], [[Indonezio]]
|Parolantoj={{unuo|3.9}} milionoj 
|Dato por parolantoj=(de [[2001]])
|Koloro=Aŭstronezia
|Klasifiko=[[Aŭstronezia lingvaro|Aŭstronezia]]
|Fam2=[[Malajopolinezia lingvaro|Malajo-polinezia]]
|Fam3=[[Balia]]-[[sasaka]] lingvogrupo
|Fam4='''Balia'''
|Skribo=[[Latina alfabeto|latina]], [[Balia skribsistemo|balia]]
|ISO2=ban|ISO3=ban
}} {{Eble IFA}}

La '''balia lingvo''' estas okcident-[[Malajopolinezia lingvaro|malajopolinezia lingvo]] parolatata de {{unuo|3.9}} milionoj da homoj (en [[2001]]) sur la [[Indonezio|Indonezia]] insulo [[Balio]], kaj ankaŭ en la nordo de la sudoriente najbara insuleto [[Nusa Penida]] [[Q1520301|d]], okcidenta [[Lomboko]] kaj orienta [[Javo]].&lt;ref&gt;laŭ informoj de la datumaro ''[[Ethnologue]]''&lt;/ref&gt; Plejo da parolantoj de la balia ankaŭ scipovas la [[indonezia lingvo|indonezian lingvon]]. Estas versio de [https://ban.wikipedia.org vikipedio en la balia lingvo].

La malnova [[java lingvo]], mortinta plej antikva formo ([[d:Q49341|d]]) de la [[java]], estas parenca sacerdota lingvo.

[[Dosiero:WIKITONGUES - Ni Luh speaking Balinese.webm|eta|250px|Parolanto de la balia lingvo, klaku por spekti la videon]]

== Klasifiko ==
La balia lingvo estas parto de la [[aŭstroneziaj lingvoj|austronezia]] lingva familio, kaj estas proksime parenca al la [[sasaka lingvo|sasaka]] ([[d:Q1294047|d]]) kaj la [[sumbaŭa lingvo|sumbaŭa]] ([[d:Q1294047|d]]) lingvoj.

== Fonologio ==
=== Vokaloj ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
!
! [[Antaŭa vokalo|Antaŭa]]
! [[Centra vokalo|Centra]]
! [[Dorsa vokalo|Dorsa]]
|-
! [[Alta vokalo|Alta&lt;br /&gt;(ferma)]]
| {{IPA|i}}
|
| {{IPA|u}}
|-
! [[Meza vokalo|Meza]]
| {{IPA|e}}
| {{IPA|ə}}
| {{IPA|o}}
|-
! [[Malalta vokalo|Malalta&lt;br /&gt;(aperta)]]
|
| {{IPA|a}}
|
|}

=== Konsonantoj ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|
! [[Bilabialo|Bilabialo&lt;br /&gt;(dulipa)]]
! [[Alveolaro|Alveolaro&lt;br /&gt;(alveola)]]
! [[Palatalo|Palatalo&lt;br /&gt;(palata)]]
! [[Velaro (fonetiko)|Velaro&lt;br /&gt;(vela)]]
! [[Glotalo|Glotalo&lt;br /&gt;(glota)]]
|-
!rowspan=&quot;2&quot;| [[Halta konsonanto|Halto]] aŭ&lt;br /&gt;[[Afrikata konsonanto|afrikato]]
! &lt;small&gt;[[Senvoĉa konsonanto|Senvoĉa]]&lt;/small&gt;
| {{IPA|p}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|tʃ}}
| {{IPA|k}}
| {{IPA|ʔ}}
|-
! &lt;small&gt;[[Voĉa konsonanto|Voĉa]]&lt;/small&gt;
| {{IPA|b}}
| {{IPA|d}}
| {{IPA|dʒ}}
| {{IPA|ɡ}}
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;| [[Frikativo|Frikativo&lt;br /&gt;(frota)]]
|
| {{IPA|s}}
|
|
| {{IPA|h}}
|-
!colspan=&quot;2&quot;| [[Nazala konsonanto|Nazalo&lt;br /&gt;(naza)]]
| {{IPA|m}}
| {{IPA|n}}
| {{IPA|ɲ}}
| {{IPA|ŋ}}
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;| [[Lateralo|Lateralo&lt;br /&gt;(flanka)]]
|
| {{IPA|l}}
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;| [[Trilo]]
|
| {{IPA|r}}
|
|
|
|-
!colspan=&quot;2&quot;| [[Duonvokalo]]
| {{IPA|w}}
|
| {{IPA|j}}
|
|
|}

== Gramatiko ==
=== Reĝistroj (ĝenroj) ===
Balia lingvo havas malsamajn [[registro (lingvistiko)|registrojn]] dependantajn sur la interrilato kaj statuso de la interparolantoj: malalta (''basa ketah''), mezo (''basa madia''), kaj alta (''basa singgih''). ''Basa singgih'' enhavas multajn [[pruntvorto]]jn de [[Sanskrito]] kaj [[Java lingvo]].

== Skribsistemo ==
La balia lingvo estas skribata per du malsamaj [[Skribarto|skribsistemoj]]:
* la [[Balia skribsistemo]], kaj en modernaj tempoj
* la [[Latina alfabeto]].

=== Balia skribsistemo ===
[[Dosiero:Hanacaraka-bali.png|eta|400px|Bazaj signoj de la Balia lingva skribsistemo]]

La Balia skribsistemo (''Carakan'') estas [[abugido]], kiu devenas finfine de la [[brahmia skribsistemo]] de [[Barato]]. La plej fruaj konataj surskriboj datiĝas de la [[11-a jarcento]].

Hodiaŭ nemultaj homoj kapablas legi kaj senerare uzi la balian lingvan skribsistemon.&lt;ref&gt;Omniglot.&lt;/ref&gt;

=== Latina alfabeto ===
Lernejoj en Balio hodiaŭ instruas formon de la [[Latina alfabeto]], nomata ''Tulisan Bali'', por skribi la balian lingvon.&lt;ref&gt;[http://www.balivision.com/Article_Resources/TheBaliniseLanguage.asp La Baliaj Lingvoj'', far Fred B. Eiseman, Jr] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120331182631/http://balibagusholiday.com/ |date=2012-03-31 }} - Bali Vision&lt;/ref&gt;

== Piednotoj ==
{{Referencoj}}

== Referencoj ==
* [https://omniglot.com/writing/balinese.htm informoj en la retejo ''omniglot.com''] (alirita la 4-an de junio 2025, {{en}})
* {{Citaĵo el libro |Aŭtoro=Gordon, Raymond G., Jr. (eld. |Jaro=2005 |Ĉapitro=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ban Bali] - [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ban Balio] |Titolo=Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition - Ethnologue: Lingvoj de la Mondo, Dek-kvina redakcio |Loko=Dallas, Tex. |Eldonejo=SIL International - SIL internacia}}

== Aliaj projektoj ==
{{Projektoj}}

{{Ĝermo|lingvoj}}

[[Kategorio:Okcident-malajopolinezia lingvaro]]
[[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]]
[[Kategorio:Lingvoj de Indonezio]]</text>
      <sha1>4cbujtfmyrmud6s6plvfmf312dsespj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santala lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203735</id>
    <revision>
      <id>9392720</id>
      <parentid>9389370</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="88f76kpjebanfggl78vok9iom790ry5" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo
|Lingvo=Santali lingvo
|Propra_nomo=ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ
|Landoj=[[India]], [[Bangladeŝo]], [[Nepalo]], [[Bhutan]]
|Parolantoj=6,050,000
|Koloro=Aŭstro-Azia
|Fam1=[[Aŭstralazia lingvaro]]
|Fam2=[[:kategorio:Munda lingvaro|Munda lingvaro]]
|Fam3='''Santal'''
|Skribo=[[Latina alfabeto]], [[Ol Chiki]]
|iso3=sat}}

La '''Santali Lingvo''' estas [[lingvo]] en la [[:Kategorio:Munda lingvaro|Munda]] subfamilio de la [[Aŭstralazia lingvaro]], parenca al la [[Hoa lingvo|hoa]] kaj la [[Mundara lingvo|mundara]]. Parolas ĝin ĉirkaŭ ses miliono da Santalanoj en [[Barato]], [[Bangladeŝo]], [[Nepalo]], kaj [[Butano]].&lt;ref&gt;Ethnologue&lt;/ref&gt; La plejo el la parolantoj loĝas en Barato, en la ŝtatoj [[Jharkhand]]o, [[Asamio]], [[Bihar]], [[Odisha]], [[Tripuro|Tripura]], kaj [[Okcidenta Bengalio]].

Ĝi havas propran [[alfabeto]]n, nomatan [[Ol Chiki]], sed [[legoscio]] tre malmultas, po inter 10 kaj 30%.

== Piednotoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lingvoj de Barato]]
* [[Paul Olaf Bodding]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=sat Raporto de Ethnologue pri la Santala]
* [http://wesanthals.tripod.com/index.html Retejo &quot;We Santhals&quot; (Ni santaloj)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160322101025/http://wesanthals.tripod.com/index.html |date=2016-03-22 }}
* [http://wesanthals.tripod.com/id54.html English-Santali/Santali-English dictionaries] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304194833/http://wesanthals.tripod.com/id54.html |date=2016-03-04 }} Angla-Santala/Santala-Angla vortaroj
* [http://www.omniglot.com/writing/santali.htm Santala alfabeto (Omniglot)]
* [http://wesanthals.tripod.com/id45.html Ol Chiki script] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180808214416/http://wesanthals.tripod.com/id45.html |date=2018-08-08 }}

{{Ĝermo|lingvoj}}

[[Kategorio:Munda lingvaro]]
[[Kategorio:Lingvoj de Bangladeŝo]]
[[Kategorio:Lingvoj de Barato]]</text>
      <sha1>88f76kpjebanfggl78vok9iom790ry5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blazono de Pollando</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204846</id>
    <revision>
      <id>9392939</id>
      <parentid>7950948</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="qu03kfalh2u3qah8hc8m3xboyx4o996" xml:space="preserve">{{Informkesto blazono
| dosiero     = Herb Polski.svg
| grandeco    = 160px
| priskribo   = Laŭleĝa aspekto de la nuntempa blazono
| uzata ekde  = [[1295]]
}}

'''Blazono de Pollando''' estas difinita en 28-a artikolo de [[Konstitucio de Pola Respubliko|konstitucio]]: ''Blazono de Pola Respubliko estas bildo de blanka aglo kun krono sur ruĝa kampo''. Leĝo pri la blazono priskribas ĝin jene: blanka, unukapa [[aglo]] kun ora krono, oraj ungegoj kaj beko, direktita dekstren sur ruĝa, ete sube mallarĝiĝanta ŝildo. La sama leĝo diras, ke koloroj blanka kaj ruĝa estas koloroj de [[Pollando|Pola Respubliko]].

== Legendo ==
Laŭ populara [[legendo]], Lech, la fondinto de pola ŝtato, dum sia restado apud [[Poznań]] ekvidis grandan aglan neston sur arbo. En ĝi estis unu blanka aglo kaj du aglidoj. Kiam Lech observis la blankan aglon, ĝi etendis siajn flugilojn antaŭ la ĉielo ruĝa pro sunsubiro. La vidaĵo ravis lin kaj Lech elektis aglon kiel sian simbolon kaj decidis tie establi urbon [[Gniezno]].

== Historiaj blazonoj ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Coat of Arms of the Polish Crown.svg|&lt;center&gt;La granda blazono de Pola Reĝlando&lt;/center&gt;
Dosiero:Kingdom of Poland-flag.svg|&lt;center&gt;Pollanda milita flago (inter la 10-a kaj la 14-a jc.&lt;/center&gt;
Dosiero:POL Przemysł II 1295 COA.svg|&lt;center&gt;Aglo de reĝo [[Przemysł la 2-a (Pollando)|Przemysł la 2-a]]&lt;/center&gt;
Dosiero:Coat of Arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg|&lt;center&gt;Granda blazono de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]&lt;/center&gt;
Dosiero:OrzelekPoniatowski.jpg|&lt;center&gt;Aglo de la reĝo [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]]&lt;/center&gt;
Dosiero:November Uprising.svg|&lt;center&gt;Simbolo de la [[novembra ribelo]]&lt;/center&gt;
Dosiero:Coat of arms of the January Uprising.svg|&lt;center&gt;Simbolo de la [[januara ribelo]]&lt;/center&gt;
Dosiero:Coat of arms of Poland2 1919-1927.svg|&lt;center&gt;Blazono de la [[Dua Pola Respubliko]] en la jaroj 1919-1927&lt;/center&gt;
Dosiero:Godło II Rzeczypospolitej.png|&lt;center&gt;Nova blazono de la Dua Pola Respubliko (projektita en 1927)
Dosiero:Coat of arms of Poland (1955-1980).svg|&lt;center&gt;[[Pola Popola Respubliko]] (1945-1990)&lt;/center&gt;
Dosiero:Poland-CoA official from the act.jpg|&lt;center&gt;Laŭleĝa, aktuala blazono de Pollando&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

{{Navigilo blazonoj de la ŝtatoj de Eŭropo}}
{{Projektoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Blazono Pollando}}

[[Kategorio:Pollando]]
[[Kategorio:Naciaj simboloj de Pollando]]
[[Kategorio:Ŝtataj blazonoj|Pollando]]
[[Kategorio:Blazonoj de Pollando]]</text>
      <sha1>qu03kfalh2u3qah8hc8m3xboyx4o996</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalidaso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205515</id>
    <revision>
      <id>9393451</id>
      <parentid>9304010</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:51:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34074" sha1="4wavkc4oxtdbq1jgeaj440bikb5vl93" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
| dato de naskiĝo = ĉ. [[4-a jarcento]]
&lt;!--
| loko de naskiĝo = nekonata
| loko de morto = nekonata
--&gt;
}}
[[Dosiero:Kalidasa inditing the cloud Messenger, A.D. 375.jpg|eta|]]
'''Kalidaso''' (Hindie कालिदास, transliterate ''Kālidāsa'', [[sanskrito|skr.]] ''servisto de la diino [[Kalio (diino)|Kāli]]''), ĉirkaŭ [[375]] ĝis [[415]], estis [[Barato|hinda]] kortega [[poeto]] kaj dramverkisto. Liaj verkoj apartenas al la klasika [[sanskrita literaturo]]. Li estas vaste rigardita kiel la plej granda poeto kaj dramisto en la [[sanskrita lingvo]]. Lia aktiva periodo (''[[floruit]]'') ne povas esti datita kun precizeco, sed plej verŝajne ĝi estis ene de la 5-a-jarcento p.K.&lt;ref name=&quot;eb&quot;&gt;''[[Encyclopædia Britannica]]''. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/310169/Kalidasa &quot;Kalidasa (Indian author)&quot;].&lt;/ref&gt;

Liaj verkoj kaj poezio estas ĉefe bazitaj sur la hinduaj [[Puranoj]] kaj [[Hinda filozofio]].

Kalidaso estas elstarulo de la [[hindia literaturo]] kaj la hinda drama arto. Li estas konata precipe pro siaj tri konservitaj versdramoj pri romaneca amo: ''[[Ŝakuntalo (verko)|Ŝakuntala]]'' estas la plej konata el ili. Krome li verkis du [[eposo]]jn kaj multajn poemojn, kiuj distingiĝas pere de siaj naturaj priskriboj kaj emocia travivaĵo. La verkoj de Kalidasa estis tradukitaj unuafoje en la [[Germana lingvo|germanan]] kaj [[Angla lingvo|anglan]] lingvojn. Kalidaso influis super [[Friedrich Schiller|Schiller]] kaj [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]. Multaj poemoj atribuataj al Kalidaso verŝajne ne devenas de li. Li verkis elstare en ĉiuj grandĝenroj de literaturo.

== Frua vivo ==
Akademiuloj konjektis, ke Kalidaso eble loĝis aŭ proksime de la [[Himalajo]], aŭ en la najbareco de [[Ujjain]], aŭ en [[Kalinga]]. La tri konjektoj estas bazitaj respektive sur la detala priskribo fare de Kalidaso de la Himalajo en sia ''Kumārasambhava'', la elmontro de lia amo por Ujjain en ''Meghadūta'', kaj liaj tre laŭdantaj priskriboj de Kalingana imperiestro Hemāngada en ''Raghuvaṃśa'' (sesa [[sargao]]).

Sed kelkaj akademiuloj emas priskribi lin kiel [[Kaŝmiro|kaŝmiranon]]&lt;ref name=&quot;Gopal1984&quot;&gt;{{citaĵo el libro||aŭtoro=Ram Gopal|titolo=Kālidāsa: His Art and Culture|url=http://books.google.com/books?id=HwHk-Y9S9UMC&amp;pg=PR3|datoj=1 January 1984|eldoninto=Concept Publishing Company|paĝoj=3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bamzai1994&quot;&gt;{{citaĵo el libro||aŭtoro=P. N. K. Bamzai|titolo=Culture and Political History of Kashmir|volumo=1|url=http://books.google.com/books?id=1eMfzTBĉcYC&amp;pg=PR261|datoj=1-a de januaro 1994|eldoninto=M.D. Publications Pvt. Ltd.|paĝoj=261–262|ISBN=978-81-85880-31-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kaw2004&quot;&gt;{{citaĵo el libro||aŭtoro=M. K. Kaw|titolo=Kashmir and It's People: Studies in the Evolution of Kashmiri Society|url=http://books.google.com/books?id=QpjKpK7ywPIC&amp;pg=PR388|datoj=1-a de januaro 2004|eldoninto=APH Publishing|paĝoj=388|ISBN=978-81-7648-537-1}}&lt;/ref&gt; ekde la pionira esplorado farita de [http://www.worldcat.org/identities/lccn-no00-50105/ Lakshmi Dhar Kalla] (1891-1953) en lia ade re-redaktita libro ''[http://www.worldcat.org/title/birth-place-of-kalidasa-with-notes-references-and-appendices-etc/oclc/044812192 The birth-place of Kalidasa, with notes, references and appendices]'' (1926), dirante ke, krom esti malkongruaj, tiuj faktoj ĵus montras, ke li estis naskita en [[Kaŝmiro]] (bazita sur topografaj priskriboj, kampara [[folkloro]], la [[faŭno]] kaj [[flaŭro]] de la regiono ktp., kion nur lokaj loĝantoj povis scii) sed moviĝis pro variaj kialoj kaj serĉis la [[patroneco]]n de lokaj regantoj por prosperi.

La poemoj de Kalidaso sugestas, ke li estis [[bramano]] ([[pastro]]). Sed de lia vivo oni konas precize neniom, ĉar ĉiu fontoj pri li estas nur [[legendo]]j. Laŭ siaj propraj diroj, en sia junaĝo li estis fame konata pro sia [[beleco]], kio ebligis, ke princino nomita Vidiottama enamiĝis al li kaj petis edziniĝon al li. Estas kredite, ke tamen li estis de malriĉa deveno kaj malklera dekomence, kaj edziĝinta al tiu princino kaj defiita fare de lia edzino, kiu hontis pri lia [[toskeco]] kaj [[malklereco]], studis [[poezio]]n por iĝi granda [[poeto]].&lt;ref name=academi&gt;{{citaĵo el la reto|1=|titolo=About Kalidasa|url=http://www.kalidasaakademi.nic.in/About_Kalidasa/about_kalidasa.html|eldonisto=Kalidasa Academi|alirdato=21-a de julio 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130728012216/http://www.kalidasaakademi.nic.in/About_Kalidasa/about_kalidasa.html|arkivdato=2013-07-28}}&lt;/ref&gt; Aliaj diras, ke foje la princino Vidiottama traktis lin sarkasme, kaj tiu volis memmortigi sin per ĵeto al [[puto]]. En tiu momento li petis helpon al sia diino [[Kalio (diino)|Kali]], kaj li estis premiita per subita kaj eksterordinara donaco de poezia kapablo. La nomo de Kalidasa (&quot;servisto de la diino Kali&quot;, devenas el kali: ‘la nigrulino’, kaj dasá: ‘[[sklavo]]’) povus esti simple [[pseŭdonimo]] bazita en la [[devoteco]] kiun sentis la poeto al sia adorita diino. Fakte oni ne konas la originan nomon de Kalidaso. La nomo de la saĝulino Vidiottama probable estis ankaŭ nur indiko de ŝia vera neekzistado historia, ĉar ĝi signifas ĝuste ‘saĝula’, nome vidiá: ‘kono, sciaro’, kaj ut-tama: ‘suprema’ (‘trans la nescio’).

Kalidaso fuĝis de la regno kaj en Uĝain eniris al la servo de la reĝo Vikramaditia kiel kortega poeto. Li iĝis la plej brila el la &quot;návaratna&quot; (‘naŭ [[juvelo]]j’) de la kortego de la reĝo Vikramaditia. La kolegaj aliaj saĝuloj estis Amara Simja, Dhanuan Tari, Ghata Karpara, Ksapanaka (‘nuda fastanto’, eble la [[astronomo]] ĝaina Siddha Sena), Ŝanku, la astronomo Varaja Mijira, Vara Ruĉi kaj Vetala Bhatta.

Kelkaj kredas, ke li vizitis la verkiston Kumaradasa, nome la reĝo de [[Cejlono]] kaj, pro iom da [[perfido]], Kalidaso estis murdita tie.&lt;ref name=academi/&gt; La nomo de lia edzino estis Vidyawati.

=== Legendoj ===
Unu el la legendoj atribuitaj al la vivo de Kalidaso meritas menciindon pro sia esenca intereso, kaj krome ĉar ĝi enhavas, kiel oni vidos, ion de historia vero, ĉar ĝi lokigas Kālidāsa en [[Varanasi]], je 500 mejlojn for de la nuna urbo kie li sendube pasigis almenaŭ parton de sia vivo.

[[Dosiero:Seventy-two Specimens of Castes in India (28).jpg|maldekstra|250px|eta|[[Bramano]] kaj bramanino.]]
Laŭ tiu rakonto, Kālidāsa estis filo de [[bramano]]j. Je aĝo de ses monatoj, li [[Orfo (familio)|orfiĝis]] kaj estis [[Adopto|adoptita]] de [[Paŝtisto|bovopaŝtisto]]. Li maturiĝis sen ricevi formalan edukadon, sed havante rimarkindan belon kaj [[gracio]]n. Okazis, ke la princino de Varanasi estis tre klera virino, kiu estis malakceptinta unu pretendanton post alian, inter ili la konsiliston de sia patro, ĉar neniu el ili atingis ŝian kulturan nivelon kiel saĝuloj kaj poetoj. La konsilisto planis kruelan [[venĝo]]n. Li kaptis la belan bovozorgiston surstrate, donis al li la vestaĵojn de saĝulo kaj akompanantaron de saĝuloj; sekve, li prezentis lin al la princino, post averti al li ke li tute ne ekparolu. La princino atentis pri lia beleco kaj ŝi restis vundita en la fono de sia [[animo]] gapante pro lia obstina [[silento]], kiu al ŝi aspektis, kiel fakte estis, evidentigo de profunda [[Saĝo|saĝeco]]. Li ekdeziris edziniĝi al Kālidāsa, kaj kune iris al la [[templo]]. Sed tuj post la celebro de la [[ceremonio]], Kālidāsa ekvidis bildon de [[bovo]]. Tuj lia dekomenca edukformado estis troe por li, la [[sekreto]] malaperis, kaj la ĵusedzino ekkoleriĝis. Sed ŝi devis akcepti responde al la postuloj de Kālidāsa, kaj konsilis al li peti lernadon de poezio al la diino [[Kalio (diino)|Kali]]. Tiu koncedis la peton, kaj la edukado kaj la poezia povo descendis mirakle loĝi ĉe la bovozorgisto, kiu dankeme ekprenis la nomon de ''Kālidāsa'', nome servisto de Kali. Komprenante, ke li devis tiun feliĉigan ŝanĝon en sia propra naturo al la princino, li ĵuris, ke li neniam traktos ŝin kiel sia mastro, kun profunda respekto, sed tute male sen familiareco. Tio estis pli ol tio kiun la damo negocis; ŝi denove ekkoleriĝis, kaj ŝi malbenis Kālidāsa ricevi la morton el mano de virino.

Post iom da tempo, la historio pluis, kaj la malbeno plenumiĝis. Iu reĝo verkis duonon da [[strofo]] de [[verso]], kaj proponis grandan premion al iu ajn poeto kiu povu finkompletigi ĝin dignece. Kālidāsa finkompletigis la strofon sen malfacilaĵo, sed virino kiun li amis malkovris liajn versojn, kaj avarema por la premio por si mem, murdis lin.

Alia legendo montras Kālidāsa kiel partoprenanto en pilgrimado al sanktejo de [[Viŝnuo]] en la sudo de Barato, en akompanantaro de aliaj du famaj verkistoj, nome Bhavabhuti kaj Dandin. Alia legendo montras Bhavabhuti kiel samtempulo de Kālidāsa, kaj kiel ĵaluzo de la reputacio de la poeto malpli aŭstera. Tiuj historioj eble estas falsaj, ĉar certe la tri aŭtoroj ne estis samtempuloj, sed, tio montras ian instinton en la kredo ke [[genio]] serĉas genion.

== Tempoperiodo ==
Lia periodo estis ligita al la regado de iu ''Vikramaditya''. Kaj [[Ĉandragupta la 2-a]] (380 p.K. — 415 p.K.) kaj Skandagupta (455 p.K. - 480 p.K.), estis titolitaj ''Vikramaditya'' kaj la vivoperiodo de Kalidasa estis ligita al ilia regado.&lt;ref&gt;Gaurīnātha Śāstrī 1987, p. 78&lt;/ref&gt; Estis ankaŭ argumentite, ke Kalidaso vivis en la 1-a jarcento a.K. dum la periodo de alia ''Vikramaditya'' de Ujjain, sed nun estas ĝenerale akceptite, ke la periodo de Kalidaso falis inter 5-a kaj 6-a jarcentoj.&lt;ref&gt;Gaurīnātha Śāstrī 1987, p. 77&lt;/ref&gt; Lia nomo, kune kun poeto Bharavi, estas menciita en surŝtona surskribaĵo datita el la jaro 634, trovita ĉe Aihole, situanta en nuntempa [[Karnatako]].&lt;ref&gt;Gaurīnātha Śāstrī 1987, p. 80&lt;/ref&gt;

== Verkoj ==
Kālidāsa verkis tri prezentaĵojn. Inter ili, ''Abhijñānaśākuntalam'' (&quot;De Ŝakuntala rekonita per ĵetono&quot;) estas ĝenerale rigardita kiel majstraĵo. Ĝi estis inter la unuaj sanskritaj verkoj tradukitaj en la anglan, kaj poste estis tradukita en multajn lingvojn.&lt;ref&gt;[http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/kalidas.html Kalidas, Encyclopedia Americana]&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Raja Ravi Varma - Mahabharata - Shakuntala.jpg|eta|175px|Ŝakuntalo haltiĝas por rigardi reen al Duŝjanta, Raja Ravi Varma (1848-1906).]]

=== Poemoj ===
* ''Mālavikāgnimitram'' (Mālavikā kaj Agnimitra) rakontas la historion de Reĝo Agnimitra, kiu enamiĝas al la bildo de ekzilita servistino nomita Mālavikā. Kiam la reĝino malkovras la entuziasmon de sia edzo por tiu knabino, ŝi iĝas kolera kaj malliberigas Mālavikā, sed ĉar sorton havus tiu, Mālavikā estas fakte ver-naskita princino, tiel pravigante la aferon.
* ''Abhijñānaśākuntalam'' (''La ekkonilo de Ŝakuntala'' aŭ &quot;De [[Ŝakuntala]] rekonita per [[ĵetono]]&quot;) rakontas la historion de la Reĝo Duŝjanta kiu, dum ĉasekskurso, renkontas Shakuntalā, la adoptitan filinon de saĝulo, kaj geedziĝas kun ŝi. Malbonŝanco trafas ilin kiam li estas alvokita reen por svati: Ŝakuntala, graveda kun ilia infano, preterintence ofendas alvojaĝantan saĝulon kaj altiras malbenon, de kiu Duŝjanta forgesos ŝin tute ĝis li vidas la [[ringo]]n kiun li forlasis kun ŝi. Sur sia ekskurseto al la tribunalo de Duŝjanta en progresinta stato de gravedeco, ŝi perdas la ringon, kaj devas veni foren nerekonita. La ringo estas trovita fare de [[fiŝkaptisto]] kiu rekonas la reĝan [[sigelo]]n kaj resendas ĝin al Duŝjanta, kiu reakiras sian memoron pri Ŝakuntala kaj komencas rekoni ŝin. Post pli da penadoj, ili estas finfine reunuigitaj.
* ''Vikramorvaśi'' (''Pri Vikrama kaj Urvaŝi'' aŭ &quot;Apartenanta al Vikrama kaj Urvaŝi&quot;) rakontas la historion de la mortonta Reĝo Pururavas kaj ĉiela [[nimfo]] Urvaŝi, kiuj enamiĝas. Kiel eternulo, ŝi devas reveni al la ĉielo, kie malfeliĉa akcidento kaŭzas al ŝi esti sendita malantaŭen al la tero kiel mortonto kun la malbeno ke ŝi mortos (kaj tiel revenos al ĉielo) en la momento kiam ŝia amanto kondukos siajn okulojn sur la infanon kiun ŝi portos al li. Post serio de malbonŝancoj, inkluzive de la provizora transformo de Urvaŝi en [[vito]]n, la malbeno estas levita, kaj la amantoj estas permesitaj resti kune sur la tero.

=== Eposoj ===
* ''Raghuvaṃsa'' (La dinastio de la prapatroj de [[Ramo (Ramajano)|Ramo]] aŭ &quot;Dinastio de Raghu&quot;) estas epopeo pri la reĝoj de la Raghu-dinastio.
* ''Kumārasambhava'' (La ekestiĝo de la milita dio aŭ Naskiĝo de &quot;Kumara&quot; aŭ Subrahmanja) priskribas la naskiĝon kaj adoleskecon de la diino Parvatio, kaj ŝian geedziĝon al senjoro [[Ŝivao]].

=== Lirikaj poemoj (elekto) ===
* ''Meghadūta'' (La nuba mesaĝisto) aŭ ''Meghasāndesa'' estas la rakonto de [[Jakŝo]] provanta sendi mesaĝon al sia amanto tra [[nubo]]. Kalidaso atribuis tiun poemon al la &quot;mandākrānta&quot; mezurilo konata pro ĝia lirika dolĉeco. Ĝi estas unu el la plej popularaj poemoj de Kalidaso kaj oni verkis multajn komentaĵojn pri tiu verko.
* ''Ṛtusaṃhāra'' (La maniero de la sezonoj) priskribas la ses tieajn [[sezono]]jn rakontante la travivaĵojn de du amantoj en ĉiu el la sezonoj.&lt;ref&gt;Ṛtusaṃhāra estis tradukita al la [[tamila lingvo]] fare de Muhandiram T. Sathasiva Iyer.&lt;/ref&gt;

=== Sakuntala ===
{{Ĉefartikolo|Ŝakuntalo (verko)}}
[[Dosiero:Durvasa’s wrath against Shakuntala.jpg|alt=|maldekstre|250px|eta|Saĝulo Durvasa malbenas Ŝakuntala, pentraĵo de B.P. Banerjee.]]
Inter ĉiuj verkoj de Kalidaso &quot;Ŝakuntalo&quot; estas eble la plej konata kaj influa super la cetero de la hindia kulturo kaj eĉ super la universala kulturo. La protagonisto de la verko estas Ŝakuntala, filino de la saĝulo Viŝvamitra kaj de la &quot;[[apsara]]&quot; (spirito de nuboj kaj akvoj) nome Menaka. Abandonita post nasko fare de siaj patroj, Ŝakuntala estis zorgita en izola ermitejo de la saĝa Kanva, kaj kreskas kiel bela sed naiva junulino.

Kiam Kanva kaj la alian maljunuloj de la ermitejo estas for pro pilgrimado, Duŝjanta, reĝo de [[Hastinapuro]], venas al ĉasado en la arbaro. Ĝuste kiam li estas ĉasonta [[cervo]]n, saĝulo Vaikhānas malhelpas tion dirante, ke la cervo estas el la ermitejo kaj ne devas esti ĉasata. Li respektema petas al la reĝo ne sagopafi. La reĝo obeas tion kion la saĝulo diris. Tiu tiam informas, ke ili estas kolektontaj brullignon por la ceremonia ofera fajro kaj proponas al li aliĝi. Ili tiam vidas la ermitejon de la saĝulo Kanva kaj decidas vizit la ermitojn. Tamen la reĝo decidas iri al tiu penta arbareto maskita kiel normalulo. Li ankaŭ haltigas la ĉaron iom for por ne ĝeni la ermitojn. En la ĝusta momento en kiu li eniras en la ermitejon kaj vidas Ŝakuntala, li iĝis kaptivita je ŝi, alparolas ŝin per kortega reĝa stilo, kaj finfine li edzinigas ŝin. Tuj, li devas foriri por zorgi pri la aferoj en la ĉefurbo. Ŝi ricevas [[ringo]]n el la reĝo, kion ŝi devos finfine prezenti al li kiam ŝi aperos en lia kortego por postuli sian lokon kiel reĝino.

Iam, la koler-preta saĝulo Durvasa alvenas kiam Ŝakuntala estas perdita en siaj pensoj, kaj ĉar ŝi tute ne atentas pri li, li malbenas ŝin per sorĉado al Duŝjanta kiu forgesos pri ŝia ekzistado. La nura oportno por Ŝakuntala estas montri al la reĝo la [[Sigelo|sigelringon]] kiun li estis doninta al ŝi.
[[Dosiero:Crying of Shakuntala.jpg|eta|dekstre|Ploro de Ŝakuntala.]]

Ŝi poste veturas por renkontiĝi kun li, kaj devas trapasi riveron. La ringo perdiĝas kiam ĝi forfalas el ŝia mano kiam ŝi metas ĝin en la akvon ludeme. Je ŝia alveno, la reĝo estas nekapabla rekoni la personon al kiu li edziĝis kaj tial li malakceptas agnoski ŝin. Ŝakuntala estas abandonita de siaj kompanoj kiuj deklaras, ke ŝi devas resti kun sia edzo. Ili tiam revenas al la ermitejo.

Feliĉe, la ringo estas malkovrita fare de fiŝkaptisto en la ventro de fiŝo, kaj prezentas ĝin en la reĝa kortego. Duŝjanta komprenas sian eraron - tro malfrue. La ĵus konscia Duŝjanta estas postulita por lukti kontraŭ armeo de superpovulaj [[Asuro]]j, kaj estas premiita fare de [[Indro]] per veturado tra la ĉielo. Nur reveninta al la Tero kelkajn jarojn poste, Duŝjanta trovas Ŝakuntala kaj Ŝian filon hazarde, kaj rekonas ilin.

En tiu historio estas troveblaj kelkaj rakontaj elementoj, kiu pasos al aliaj tre diversaj historioj, kaj plej verŝajne tra la persa kaj [[araba kulturo]]j al la okcidenta literaturo, kaj skriba kaj parola, ĝis enkadriĝi tute kongrue kun la [[romantismo]], ekzemple la perdita [[juvelo]] kiun fiŝkaptisto trovos en ventro de kaptita fiŝo, la junul(in)o kiu malrespektas maljunul(in)on kaj estas pro tio punita ktp., kiuj pasos al la [[popolrakonto]]j, kaj la amparo kiu separiĝas kaj reunuiĝos nur post kelkaj jaroj, kiu estas unu el la ĉefaj elementoj de la romantismaj literaturaj amhistorioj.

En aliaj versioj, speciale en tiu de '[[Mahabharata]]', Ŝakuntala ne estas rekunigita ĝis la nasko de sia filo Bharata, kaj trovita de la reĝo kiam tiu ludetas kun lionidoj. Duŝjanta trafas la junan Bharata kaj demandas pri liaj gepatroj, kaj komprenas, ke Bharata estas fakte lia filo. Bharata estas praulo de la stirpoj de Kauravoj kaj [[Pandavoj]], kiuj luktis la eposan militon de Mahabharata. Estas laŭ tiu Bharata el kio [[Barato]] ricevas sian nomon &quot;Baratavarŝa&quot;, nome 'Lando de Bharat'.&lt;ref name=Apte&gt;{{Citaĵo el libro|url=http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.4:1:2619.apte|titolo=Revised and enlarged edition of Prin. V. S. Apte's The practical Sanskrit-English dictionary|familia nomo=Apte|persona nomo=Vaman Shivaram|jaro=1959|ĉapitro=भरतः|loko=Poona|eldoninto=Prasad Prakashan}} {{Citaĵo el la reto |url=http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.4:1:2619.apte |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160113234218/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.4:1:2619.apte |arkivdato=2016-01-13 }}&lt;/ref&gt;

== Tradukoj ==
Montgomery Schuyler, Jr. publikigis bibliografion de la eldonoj kaj tradukoj de la Ŝakuntala dramo preparante sian laboron &quot;Bibliografio de la Sanskrito-Dramo&quot;.&lt;ref&gt;Ĝi estis poste publikigita kiel la tria volumo de la 13-a volumeno de la Hind-Irana Serio de la Kolumbia Universitato, publikigita de Columbia University Press, inter 1901-32 kaj eldonita de A. V. Williams Jackson.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Schuyler, Jr.|first=Montgomery|title=The Editions and Translations of Çakuntalā|journal=Journal of the American Oriental Society|year=1901|volume=22|pages=237–248|jstor=592432}}&lt;/ref&gt; Schuyler poste kompletigis siajn bibliografiajn seriojn de la verkoj de Kalidaso kompilante bibliografiojn de la eldonoj kaj tradukoj de Vikramorvaçī kaj Mālavikāgnimitra.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Schuyler, Jr.|first=Montgomery|title=Bibliography of Kālidāsa's Mālavikāgnimitra and Vikramorvaçī|journal=Journal of the American Oriental Society|year=1902|volume=23|pages=93–101|jstor=592384}}&lt;/ref&gt;

La traduko farita de [[William Jones]] (1746–1794) de la dramo Sakuntalá atingis konsiderindan sukceson kaj inspiris al Goethe belan poeziaĵon.

== Pli posta kulturo ==
Multaj akademiuloj verkis komentaĵojn pri la verkoj de Kalidaso. Inter la plej studitaj komentaĵoj estas tiuj de Kolāchala Mallinātha Suri, kiuj estis verkitaj en la [[15-a jarcento]] dum la regado de la [[Viĝajanagara imperio|Viĝajanagara]] [[reĝo]], Deva Raja la 2-a. La plej antikvaj konservitaj komentaĵoj ŝajnas esti tiuj de la kaŝmira akademiulo Vallabhadeva de la 10-a jarcento.&lt;ref&gt;Dominic Goodall kaj Harunaga Isaacson, ''The Raghupañcikā of Vallabhadeva, Volume 1'', Groningen, Egbert Forsten, 2004.&lt;/ref&gt; Eminentaj sanskritaj poetoj kiel Bāṇabhaṭṭa, Jayadeva kaj Rajaseĥara malŝparis laŭdon pri Kalidaso en siaj verkoj. Bonkonata sanskrita versaro (&quot;Upamā Kālidāsasya ... &quot;) laŭdas lian kapablon ĉe ''upamā'', aŭ [[komparo]]j. Anandavardhana, tre honorita kritikisto, konsideris Kalidason kiel unu el la plej grandaj sanskritaj poetoj iam. De la centoj da antaŭ-modernaj sanskritaj komentaĵoj pri la verkoj de Kalidaso, nur frakcio estas nuntempe publikigita. Tiaj komentaĵoj montras signojn ke la poezio de Kalidaso estis ŝanĝitaj de sia origina stato tra jarcentoj de permana kopiado, kaj eventuale tra konkurantaj parolaj tradicioj kiuj kunekzistis kune kun la skriba tradicio.
[[Dosiero:Bayadere -Warrior Solor -Lev Ivanov -1877.JPG|eta|maldekstre|200px|&lt;center&gt;Lev Ivanov vestita kiel Solor por la Unua Akto de ''La Bajadero''. Sankt-Peterburgo, 1877.&lt;/center&gt;]]

''Abhijñānaśākuntalam'' de Kalidaso estis unu el la unuaj verkoj de hinda literaturo se temas pri iĝi konata en [[Eŭropo]]. Ĝi unue estis tradukita al la [[angla]] kaj tiam de la angla al la [[germana]], kie ĝi estis ricevita kun miro kaj fascino fare de grupo de eminentaj poetoj, kiuj inkludis [[Johann Gottfried Herder|Herder]] kaj [[Goethe]].&lt;ref&gt;Maurice Winternitz kaj Subhadra Jha, History of Indian Literature&lt;/ref&gt;

La verkaro de Kalidaso daŭre elvokis inspiron inter la artistaj etosoj de Eŭropo dum la fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento, kiel konstatite per la skulptaĵo de [[Camille Claudel]] nome ''Ŝakuntalo''. La brita komponisto John Foulds (1880-1939) komponis muzikon por akompani la reprezentadon de ''Ŝakuntalo''.

La artisto Koodiyattam kaj la akademiulo pri teatroĝenro ''Natya Shastra'' nome Māni Mādhava Chākyār (1899-1990) koreografiis kaj elfaris popularajn verkojn de Kalidaso kiaj ''Abhijñānaśākuntala'', ''Vikramorvaśīya'' kaj ''Mālavikāgnimitra''.

La baleto &quot;La bajadero&quot; estas unu de la fundamentaj verkoj de la repertorio de la kompanioj de klasika [[danco]]. La aŭstria komponisto Ludwig Minkus komponis muzikon al libreto bazita sur du dramoj de Kālidāsa. La libreto estis verkita de Sergei Ĥudekov kaj Marius Petipa, kiu kreis ankaŭ la [[koreografio]]n. Tiu [[baleto]] estis premierita en la Teatro Bolŝoj Kamennij de Sankt-Peterburgo la 23an de januaro 1877.

== Influoj ==
Kalidaso havis grandan influon sur kelkaj sanskritlingvaj verkoj, kaj ĝenerale sur la tuta barata literaturo.&lt;ref&gt;Ram Gopal. P 8&lt;/ref&gt; Li influis partikulare super [[Rabindranath Tagore]]. LA romantismo de Meghadutam estas trovebla en la poemoj de Tagore pri la [[musono]]j. Sanskritlingvaj verkoj de Kalidaso influis super la eŭropa literaturo de la fino de la 18-a kaj komenco de la [[19-a jarcento]]j.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Translations of Shakuntala and Other Works - Online Library of Liberty|url = http://oll.libertyfund.org/titles/1261|website = oll.libertyfund.org|access-date = 2015-10-05}}&lt;/ref&gt; Laŭ [[Dale Carnegie]], la patro de la Moderna Medicino Siro [[William Osler]] ĉiam havis sur sia labortablo poemon verkitan de Kalidaso.&lt;ref&gt;How To Stop Worrying And Start Living By Dale Carnegie&lt;/ref&gt;

== La aŭtoro kaj lia epoko ==
[[Dosiero:Empire Gupta.svg|eta|250px|[[Gupta Imperio]].]]
Oni scias el la verkoj de Kālidāsa ke li pasigis almenaŭ parton da sia vivo en la urbo [[Ujjain]]. Li referencas al Ujjain pli ol unu fojon, kaj tiel ke ne eblas fari tion se oni ne konas la urbon. Speciale en sia poemo ''La mesaĝista nubo'' li parolas pri la ĉarmo de la urbo, kaj eĉ li ordonas al la [[nubo]] ke ĝi devojiĝu en sia longa veturado por ke ĝi nepre devas koni ĝin.

Oni scias ankaŭ ke Kālidāsa veturis etende tra Hindio. La kvara kanto de ''La stirpo de Raghu'' priskribas itineron tra la tuta Hindio kaj eĉ ĝis regionoj kiuj estas trans la limoj de Hindio strikte konsiderita. Malfacilas kredi, ke Kālidāsa ne konsideru tiun itineron kiel ia tipo de &quot;granda veturado&quot;, ĝis la punkto ke povus esti iom da vero en la tradicio kiu sendas lin al pilgrimado al suda Hindi. Ankaŭ la dektria kanto de la sama eposo ''La mesaĝista nubo'' priskribas longajn veturojn tra Hindio, plejparte tra regionoj tre malproksimaj de [[Ujjain]]. Estas [[monto]]j kio plej impresas pli profunde. Liaj verkoj estas plenaj de referencoj al [[Himalajo]].

La vivo kaj verkaro de Kālidāsa okazas en la &quot;ora epoko&quot; de la antikva hindia klasika kulturo. La [[Gupta Imperio]] sukcesis atingi potencon arigante en ununura unio tion kio antaŭe estis apartigitaj partoj. Dum ioma tempo, ĝi havigis protekton kontraŭ eksterlandaj invadoj, kaj tiele la ekonomio kaj la kulturo profitis oportunon de disvolvigo. La Gupta Imperio estis simbolo da transiro al la [[Feŭdismo|feŭdisma sistemo]], nome paso al fundamentaj ŝanĝoj de la socio.

Karaktera trajto de la hindia kulturo are konsiderita estas ties [[konservismo]]. La novaj tendencoj ne produktas ŝanĝojn iel revoluciaj, kaj male ili aliĝas al la jam ekzistantaj strukturoj, vivas paralele kun tiuj. La antikvaj kredoj povas ekzisti senfine, sen malaperi pro la tempopaso, kio formas la kompleksecon kaj originalecon de la hinda kulturo, tia kia ĝi estas konata.

[[Dosiero:Seventy-two Specimens of Castes in India (46).jpg|eta|maldekstre|Priskribo de barataj kastoj.]]
En la epoko de la Gupta-oj okazas malfortigo de la [[Varno|kastosistemo de Barato]]. Kvankam la tiama literaturo respegulas la hierarkion de [[kasto]]j per senkondiĉa respekto, okazis ioma mildigo de la dogmo de la antikveco kaj tiel eblis realigi la plej mirindajn kreivajn manifestaciojn de la popoloj de Hindio.

Alia karaktero de la tiama indiĝena kulturo, kaj ankaŭ de aliaj epokoj, estas profunda rilato kun la religio. La [[religio]] pasas al unuaranga loko ie ajn: hejme, en la politika sistemo, en la sociaj rilatoj. La kulturo de Barato estas trempita de [[mitologio]] same kiel ties socia sistemo estas trempita de la kastodivido. Temas pri enormaj homamasoj kiuj vivas en sociaj kondiĉoj preskaŭ [[Prahistorio|primitivaj]], kiel konstanta fonto de arkaika rigardo al la mondo, kiuj ne rajtis stariĝi al pli supra nivelo, kiuj ne povos malproksimiĝi el tiuj kulturaj radikoj. La epoko de Kalidaso estas scenejo de la formado de la [[hinduismo]], kiu estos anstataŭigo de la [[brahmanismo]]. La hinduismo nutriĝis de la popolaj kredoj, transformis la antikvajn kultojn, detruis la antikvan mondon de la brahmanismo, sed klopodas konservi sentuŝe la subtavolajn influojn.

[[Dosiero:EmaciatedBuddha.JPG|eta|Budho kiel asketa. [[Gandaro]], 2a-3a jarcento: antaŭ la epoko de Kalidaso. [[Brita Muzeo]].]]
Unu de la ĉefaj motivoj kiuj restis en la hinduismo ekde la antikveco estas la [[asketismo]]. Ofta en la literaturo de la epoko, temas pri la akiro de povegaj mistikaj fortoj fare de tiuj kiuj elektis la vojon de mem-aŭsterigo. La dioj sendas belajn fraŭlinojn por seksallogi la justulojn - tio iĝis unu de la plej popularaj temoj de la sanskrita klasika literaturo. La asketismo kaj la [[erotismo]], facile troveblaj en la mondorigardo de Hindio, estis kune sufiĉe ĝeneraligitaj.

La klasika literaturo ricevis serion de ideoj en la disvolvigo de la religio kaj, respektive, en la tre diversaj artoj ĝi inkludas la koncepton de &quot;Bhakti&quot; (aŭ amo al Dio, kiel maniero akiri feliĉon), [[senfina reveno|cikla universo]] kaj [[Karmo]]. En la verkaro de Kālidāsa, la [[mondofino]] jam estas en la fino de la ''kalpa'', sed la ideo de la ripetataj naskiĝoj kaj mortoj ankoraŭ tenos plenan disvolvigon en la estonteco.

Kiel kulmino de la &quot;ora epoko&quot; de la klasika literaturo de Hindio, la arto de Kālidāsa estis samtempe ties fino. La Gupta Imperio ne daŭros multan tempon poste. La rabatakoj de la militistaj triboj kaj la internaj konfliktoj kondukis tro rapide al ties falo. Poste venos malhelaj tempoj de feŭdismo, kaj la milito kaj la konkero de la lando fare de eksterlandanoj. Ĉio tio estos respegulita plene en la sanskrita literaturo posta al Kālidāsa; abundas la signoj de dekadenco, kaj neniam oni atingos mejloŝtonojn similajn al tiuj de la antikveco. Krome anstataŭ la sanskrita literaturo venos la literaturo en la novaj lingvoj.

=== Teorio de multaj Kalidasoj ===
Kelkaj fakuloj, kiel M. Srinivasachariar kaj T. S. Narayana Sastri, kredas, ke ne ĉiuj el la verkoj atribuitaj al &quot;Kalidaso&quot; estas el unusola persono. Laŭ Srinivasachariar, verkistoj el la 8a kaj [[9a jarcento]]j supozigas la ekzistadon de tri famaj literaturaj figuroj kiuj kunhavas la nomon Kalidaso. Tiuj verkistoj estus Devendra (aŭtoro de ''Kavi-Kalpa-Lata''), Rajaŝeĥara kaj Abhinanda. Sastri listigis la verkojn de tiuj tri Kalidasoj jene:&lt;ref name=&quot;MS_1974_multiple&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=4dVRvVyHaiQC&amp;pg=PA112|titolo=History of Classical Sanskrit Literature|aŭtoro=M. Srinivasachariar|jaro=1974|eldoninto=Motilal Banarsidass|ISBN=9788120802841|paĝoj=112–114}}&lt;/ref&gt;

# Kalidasa alinome Matrigupta, aŭtoro de ''Setu-Bandha'' kaj tri teatraĵoj (''Abhijñānaśākuntalam'', ''Mālavikāgnimitram'' kaj ''Vikramōrvaśīyam'').
# Kalidasa alinome Medharudra, aŭtoro de ''Kumārasambhava'', ''Meghadūta'' kaj ''Raghuvaṃśa''.
# Kalidasa alinome Kotijit: aŭtoro de ''Ṛtusaṃhāra'', ''Shyamala-Dandakam'' kaj ''Srngaratilaka'' inter aliaj verkoj.

Sastri menciis ses aliajn literaturajn figurojn konatajn laŭ la nomo &quot;Kalidasa&quot;: Parimala Kalidasa alinome Padmagupta (aŭtoro de ''Navasahasanka Ĉarita''), Kalidasa alinome Yamakakavi (aŭtoro de ''Nalodaya''), Nava Kalidasa (aŭtoro de ''Ĉampu Bhagavata''), Akbariya Kalidasa (aŭtoro de kelkaj ''samasya''-oj), Kalidasa la 8-a (aŭtoro de ''Lambodara Prahasana''), kaj Abhinava Kalidasa alinome Madhava (aŭtoro de ''Sankshepa-Sankara-Vijayam'').&lt;ref name=&quot;MS_1974_multiple&quot;/&gt;

Laŭ K. Kriŝnamurti, &quot;Vikramaditya&quot; kaj &quot;Kalidasa&quot; estis uzitaj kiel oftaj nomoj por priskribi ajnan patronreĝon kaj ajnan kortegan poeton respektive.&lt;ref name=&quot;KK_1994&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=tFThcivb1-oC&amp;pg=PR9|titolo=Eng Kalindi Charan Panigrahi|aŭtoro=K. Krishnamoorthy|jaro=1994|eldoninto=Sahitya Akademi|ISBN=978-81-7201-688-3|paĝoj=9–10}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* {{Cite journal|last=Raghavan|first=V.|title=A Bibliography of translations of Kalidasa's works in Indian Languages|journal=Indian Literature|date=Januaro–Marto 1968|volume=11|issue=1|pages=5–35|jstor=23329605}}
* {{citaĵo el libro||referenco=harvnb|aŭtoro=Gaurīnātha Śāstrī|titolo=A Concise History of Classical Sanskrit Literature|url=http://books.google.com/books?id=QYxpvZLg4hAC|jaro=1987|eldoninto=Motilal Banarsidass Publ.|ISBN=978-81-208-0027-4}}
* Dadhaboy Sethna, Kaikhosru. «The Time of Kalidasa». A: Problems of Ancient India. Nova Delhi: Aditya Prakashan, 2000, p.&amp;nbsp;79-120. ISBN 81-7742-026-7.
* Enciclopédia Luso-Brasileira de Cultura - kun bibliografio de A. B. Keith (Sanskrit drama) A. Ryder (tradukisto), Sakuntala and the writing of Kalidasa, kaj Prof. Doutor Richard V. De Smet.
* Dorothy Matilda Figueira: Translating the Orient: The Reception of Sakuntala in Nineteenth Century Europe. State University of New York Press, 1991, ISBN 0-7914-0327-0 .
* Malagi, R A; Trivedi, Poonam (eld.); Bartholomeusz, Dennis (eld.) (2005). [https://books.google.es/books?id=n5lKp1XE2OQC&amp;pg=PA123&amp;dq=kalidasa+shakespeare&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=kalidasa%20shakespeare&amp;f=false Toward a Terrestrial Divine Comedy: A study of The Winter's Tale and Shakuntalam. India's Shakespeare: translation, interpretation, and performance. &amp;#91;S.l.&amp;#93;:] University of Delaware Press. ISBN 9780874138818. Konsultita la 24an de decembro 2020.
* Miller, Barbara Stoler, eld. Theater of Memory: The Plays of Kalidasa. NY: Columbia University Press, 1984.
* K. D. Sethna. Problems of Ancient India, p.&amp;nbsp;79-120 (chapter: &quot;The Time of Kalidasa&quot;), 2000 New Delhi: Aditya Prakashan. ISBN 81-7742-026-7 (pri datoj de Kalidaso)
* Manohar Laxman Varadpande: History of Indian Theatre. Classical Theatre. Abhinav Publications, Neu-Delhi 2005, S. 93–148
* V. Venkatachalam. Fresh light on Kalidasa's historical perspective, Kalidasa Special Number (X), The Vikram, 1967, pp.&amp;nbsp;130–140.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|q=Kalidaso}}
En Esperanto:
* [http://poezio.dreipage2.de/la_perdita_ringo_47490106.html Rerakonto de Ŝakuntala esperante] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120116230515/http://poezio.dreipage2.de/la_perdita_ringo_47490106.html |date=2012-01-16 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/nlr/nlr66/amaj/hindujo/printempo.html La Printempo, el la &quot;Ciklo de Sezonoj&quot; (Ṛtusaṃhāra); tradukita de K. Kalocsay] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081011221943/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/nlr/nlr66/amaj/hindujo/printempo.html |date=2008-10-11 }}

En la angla:
* [https://web.archive.org/web/20031015130416/http://www.geocities.com/desirajuhrao/ Angla traduko de Ŝakuntala, kun la tuta teksto en Devanagari kaj transskribo]
* [http://www.sacred-texts.com/hin/sha/index.htm ''Kalidasa: Tradukoj de Ŝakuntalo kaj aliaj verkoj''] de Arthur W. Ryder
* [http://www.imagi-nation.com/moonstruck/clsc60.html Biografio de Kalidaso]
* [http://www.claysanskritlibrary.org Clay Sanskrit Library] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190707040843/http://www.claysanskritlibrary.org/ |date=2019-07-07 }} publishes classical Indian literature, including the works of Kalidasa with Sanskrit facing-page text and translation. Also offers searchable corpus and downloadable materials.
* [http://oll.libertyfund.org/Home3/AuthorBioPage.php?recordID=0140 Kalidaso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070427232044/http://oll.libertyfund.org/Home3/AuthorBioPage.php?recordID=0140 |date=2007-04-27 }} ĉe ''The Online Library of Liberty''
* {{IMDb name|1359914}}
* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Kalidasa|revizio=130128596}}
* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Kālidāsa|revizio=995720012}}
* {{Tradukita|lingvo= gl |artikolo=Kālidāsa|revizio=5538596}}

{{Havenda artikolo}}
{{Bibliotekoj|PeEnEo=205515|PND=118559516|LCCN=n/79/145177|VIAF=100903230|TSURL=viaf/100903230}}

[[Kategorio:Barataj verkistoj]]
[[Kategorio:Barataj poetoj]]
[[Kategorio:Sanskritaj verkistoj]]
[[Kategorio:Sanskritaj vortoj kaj esprimoj]]
[[Kategorio:Barataj dramistoj]]</text>
      <sha1>4wavkc4oxtdbq1jgeaj440bikb5vl93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mandelbaŭma efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210059</id>
    <revision>
      <id>9392807</id>
      <parentid>8578996</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3161" sha1="iltf60j28rj4y583p8i65wp313jhwrj" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Mandelbaŭma efiko''' estas la tendenco enfokusigi al proksimaj celoj dum malbonaj vidkondiĉoj. J. Mandelbaŭm studis kaj nomis tiun efikon en [[1960]].&lt;ref&gt;MANDELBAŬM J. ([[1960]]), ''An accommodation phenomenon'', Archives of Ophthalmology 63:923-926, en Jannick P. Rolland kaj al., Towards Quantifying Depth and Size Perception in 3D Virtual Environments, University of North Carolina, Chapel Hill, North Carolina ([[angle]]).&lt;/ref&gt;

Ĉar malpuraj fenestroj grandigas la efikon, tiel, ke ŝoforoj aŭ pilotoj povus pretervidi obstaklon, ĝi estas grava argumento por teni fenestrojn puraj.&lt;ref name=flint&gt;FLINT, David kaj ŬED, David, [http://avia141.com/Ch5_overview.htm ''Human Factors In The Aviation Environment''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928200859/http://avia141.com/Ch5_overview.htm |date=2007-09-28 }} (homaj faktoroj en aviadila medio, [[San Jose State University]], [[angle]]).&lt;/ref&gt;

== Diskuto ==
Dum malbonaj vidkondiĉoj, ekzemple dum nebula aŭ pluva nokto, la [[okulo|okuloj]] emas malstreĉiĝi kaj fokusi je sia plej ŝatata distanco,&lt;ref name=cbsse&gt;Commission on Behavioral and Social Sciences and Education ([[1985]]), [http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=916&amp;page=14 ''Emergent Techniques for Assessment of Visual Performance''] (novaj teknikoj por kompreno de vidfunkcioj), Nacia Akademio de Sciencoj, Washington, D.C. ([[angle]]).&lt;/ref&gt; Tiu distanco korespondas kutime al iom malpli ol unu metro, sed grandaj diferencoj konstateblas. Objektoj pli proksimaj al la okuloj pligrandigas la efikon alproksimigante la fokuson.&lt;ref name=flint/&gt;

Oni montris, ke la ''Mandelbaŭma efiko'' ne estas [[refrakto|refrakta]] eraro, kia oni komprenas ĝin kutime: ne temas pri struktura eco de la okuloj, sed la efiko estiĝas pro normala perceptoŝanĝo en la [[cerbo]].&lt;ref name=cbsse/&gt; Konata en aviado kiel [[spaca malorientiĝo]], ĝi efikas al iuj forte, al iuj malforte kaj tute ne al aliaj.&lt;ref&gt;STARK L.R. kaj AĈISON, D.A. ([[2003]]), [http://www.optometrists.asn.au/ceo/backissues/vol81/no3/947 ''Effect of an intervening screen on accommodation to a distant object''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070903200103/http://www.optometrists.asn.au/ceo/backissues/vol81/no3/947 |date=2007-09-03 }} (efiko de pera ekrano al alĝustigo al fora objekto''), Optometrists Association Australia ([[angle]]).&lt;/ref&gt;

Aviada kaj aŭta savesploroj uzas la ''Mandelbaŭm-efikon'' utile por determini misojn en streĉigaj kondiĉoj. Ŝajnas ekzisti konsekvenca modelo pri perceptoj de pilotoj kaj ŝoforoj dum malbonaj vidkondiĉoj. La respondo al kiel kompensi la ''Mandelbaŭm-efikon'' daŭre estas serĉata.&lt;ref&gt;Stanley N. Roscoe ([[1995]]), [http://www.aero.ca/News2_95.html ''The Mandelbaum Effect And Other Phenomena and their Implication on Pilot Selection''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070821000242/http://www.aero.ca/News2_95.html |date=2007-08-21 }} (la Mandelbaŭma efiko kaj aliaj fenomenoj kaj ilia graveco por elekti pilotojn), Aeronews.&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Okulo]]
[[Kategorio:Vidado]]
[[Kategorio:Aviado]]</text>
      <sha1>iltf60j28rj4y583p8i65wp313jhwrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bayburt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210134</id>
    <revision>
      <id>9392896</id>
      <parentid>7853164</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9392896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="825" sha1="sq1y78xvk8o10sofl9kt3tzq5enc9bg" xml:space="preserve">{{Urbo tr
 |turka_nomo = Bayburt
 |emblemo = Bayburt, 69000 Bayburt Merkez-Bayburt, Turkey - panoramio (4).jpg
 |emblemo-amplekso = 
 |emblemo-priskribo = 
 |mapo = Bayburt Turkey Provinces locator.gif
 |mapo-amplekso = 250
 |regiono = [[Nigra Mara regiono (Turkio)|Nigra Mara regiono]]
 |provinco = [[Provinco Bayburt]]
 |loĝantaro = 87745
 |loĝantaro-dato = 2005
 |loĝantaro-ref =
 |denso =
 |areo = 3652
 |latitudo = 40/15
 |longitudo = 40/13
 |zomo = 8
 |alto = 1550
 |poŝtkodo = 69x xx
 |tel_antaŭkodo = 0458
 |aŭtokodo = 69
 |estro = Bekir Çetin
 |retpaĝaro = [http://www.bayburt-bld.gov.tr http://www.bayburt-bld.gov.tr]
}}
'''Bayburt''' estas urbo en [[provinco Bayburt]] en [[Turkio]].

{{Ĝermeto}}{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Turkio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Provinco Bayburt]]
[[Kategorio:Urboj de Turkio]]</text>
      <sha1>sq1y78xvk8o10sofl9kt3tzq5enc9bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ranieri Clerici</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210716</id>
    <revision>
      <id>9393100</id>
      <parentid>7374529</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1310" sha1="bmqw5fhn1gg0r0ow2u452k88vlos32l" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo=Ranieri Clerici, Vilnius 2008
}}
'''Ranieri CLERICI''' (naskiĝis la [[14-an de oktobro]] [[1940]] en [[Trivero]], komunumo iam en la itala provinco [[Vercelli]], hodiaŭ en [[Biella]]; mortis la [[16-an de oktobro]] [[2019]]&lt;ref&gt;[[Michela Lipari]]: ''Ranieri Clerici''&lt;!-- [https://groups.yahoo.com/neo/groups/komitato-de-uea/conversations/messages/13046 -- reta ligilo ne plu estas --&gt;, Diskutlisto de la Komitato de UEA, 2019-10-17.&lt;/ref&gt;) estis [[Italio|itala]] [[italaj esperantistoj|esperantisto]] kaj [[inĝeniero]]. Lerninte Esperanton en [[1954]], li fariĝis en [[2004]] [[komitatano A]] por [[Italio]]. Inter somero [[2007]] kaj marto [[2009]] li apartenis al la [[Estraro de UEA|Estraro]] de [[UEA]] kiel vicprezidanto de la Asocio.

Li partoprenis plurajn [[IJK|IJK-ojn]] kaj [[UK|UK-ojn]] (ekde [[1968]]). Clerici estis prezidanto de [[Itala Esperantista Junularo]] kaj vicprezidanto de [[Itala Esperanto-Federacio]]. Li instruis Esperanton plurloke. Ranieri Clerici estis [[dumviva membro de UEA]] (ekde [[1958]]), [[delegito de UEA]] (ekde [[1959]]) kaj dumviva [[patrono]] de UEA kaj [[TEJO]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|esperantisto}}
{{Vivtempo|Clerici, Ranieri}}

[[Kategorio:Italaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Estraranoj de UEA]]</text>
      <sha1>bmqw5fhn1gg0r0ow2u452k88vlos32l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393101</id>
      <parentid>9393100</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1326" sha1="9g182rsvlbu8p87l4poyaltbekgcbht" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo=Ranieri Clerici, Vilnius 2008
}}
'''Ranieri CLERICI''' (naskiĝis la [[14-an de oktobro]] [[1940]] en [[Trivero]], komunumo iam en la [[itala provinco]] [[Vercelli]], hodiaŭ en [[Biella]], [[Italio]]; mortis la [[16-an de oktobro]] [[2019]]&lt;ref&gt;[[Michela Lipari]]: ''Ranieri Clerici''&lt;!-- [https://groups.yahoo.com/neo/groups/komitato-de-uea/conversations/messages/13046 -- reta ligilo ne plu estas --&gt;, Diskutlisto de la Komitato de UEA, 2019-10-17.&lt;/ref&gt;) estis [[Italoj|itala]] [[italaj esperantistoj|esperantisto]] kaj [[inĝeniero]]. Lerninte Esperanton en [[1954]], li fariĝis en [[2004]] [[komitatano A]] por [[Italio]]. Inter somero [[2007]] kaj marto [[2009]] li apartenis al la [[Estraro de UEA|Estraro]] de [[UEA]] kiel vicprezidanto de la Asocio.

Li partoprenis plurajn [[IJK|IJK-ojn]] kaj [[UK|UK-ojn]] (ekde [[1968]]). Clerici estis prezidanto de [[Itala Esperantista Junularo]] kaj vicprezidanto de [[Itala Esperanto-Federacio]]. Li instruis Esperanton plurloke. Ranieri Clerici estis [[dumviva membro de UEA]] (ekde [[1958]]), [[delegito de UEA]] (ekde [[1959]]) kaj dumviva [[patrono]] de UEA kaj [[TEJO]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|esperantisto}}
{{Vivtempo|Clerici, Ranieri}}

[[Kategorio:Italaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Estraranoj de UEA]]</text>
      <sha1>9g182rsvlbu8p87l4poyaltbekgcbht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Brinerustle</title>
    <ns>2</ns>
    <id>211746</id>
    <revision>
      <id>9393210</id>
      <parentid>6765480</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="429" sha1="sk3sv2i60jtjvtuyxc874p3sg3d7gvu" xml:space="preserve">{{Babel|en|eo-4|es-4|tr-2|fr-2|ca-2|8=pl-1|9=ru-1|devenlando=Usono|devenloko=Marlborough, Konetikuto|devenlokspeco=u
|loĝlando=Katalunio|loĝloko=Barcelono|loĝlokspeco=ĉ}}

Saluton, mi estas Brian Russell, usondevena vikipediisto en Barcelono. Por vidi pli pri mi, vidu [http://www.couchsurfing.com/profile.html?id=NIEH8A mian profilon] en CouchSurfing (bedaŭrinde nur angle).

[[en:User:Brinerustle]]
[[es:User:Brinerustle]]</text>
      <sha1>sk3sv2i60jtjvtuyxc874p3sg3d7gvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393211</id>
      <parentid>9393210</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="idjglrtgd2u9zbsn2yzh6loyus1oiu3" xml:space="preserve">{{Babel|en|eo-4|es-4|tr-2|fr-2|ca-2|8=pl-1|9=ru-1|devenlando=Usono|devenloko=Marlborough, Konetikuto|devenlokspeco=u
|loĝlando=Katalunio|loĝloko=Barcelono|loĝlokspeco=ĉ}}

Saluton, mi estas Brian Russell, usondevena vikipediisto en Barcelono. Por vidi pli pri mi, vidu [https://archive.ph/NCflD mian profilon (arkivigitan en 2014)] en la retejo ''CouchSurfing'' (bedaŭrinde nur angle).

[[en:User:Brinerustle]]
[[es:User:Brinerustle]]</text>
      <sha1>idjglrtgd2u9zbsn2yzh6loyus1oiu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Zeeman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214837</id>
    <revision>
      <id>9392775</id>
      <parentid>7968605</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="0yhqlo2q13p9o3kkt8ea7wgknpk6mi7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Zeeman p s doublet.svg|eta|260px|La efiko de [[magneta indukdenso]] obligas la spektajn liniojn, ĉar ĝi evidentiĝas ne nur la statoj de la [[energinivelo]]j, sed ankaŭ la substatojn.]]
La '''efiko de Zeeman''' aŭ '''Zeeman-efiko''' (efekto estas malĝusta termino) estas (en [[fiziko]] kaj [[astronomio]]) la disiĝo de unu [[spektra linio]] al du aŭ pluraj, en [[magneta kampo]]. La fenomenon observis unuafoje la [[nederlanda]] [[fizikisto]] [[Pieter Zeeman]] en [[1896]]. Li rimarkis la larĝiĝon de la D-linio de [[natrio]] en flamo, lokigante inter fortaj [[magneta poluso|magnetaj polusoj]].

Pli poste evidentiĝis, ke la &quot;larĝiĝo&quot; fakte estis disiĝo de la spektra D-linio de natrio je 3 konsisteroj. La [[kvantuma meĥaniko]] klarigis, ke la [[elektrono]] ellasas (al [[ondolongo]] konvena) [[radiado]]n dum transiro inter diskretaj, bone difinitaj energioniveloj. Radiadon el ĉiu nivelo karakterizas bone difinita impulsa momanto ([[spino (fiziko)|spino]]), kiu disiĝas pro magneta kampo al substatoj de energiaj niveloj. Per la apero de la spektro-konsisteroj, respeguliĝas tiel la substatoj de energiaj niveloj.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Efiko de Faraday]]
* [[Efiko de Stark]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Atoma fiziko]]</text>
      <sha1>0yhqlo2q13p9o3kkt8ea7wgknpk6mi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aszód</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220353</id>
    <revision>
      <id>9392994</id>
      <parentid>9354277</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="0zyerz9ki3aa3rhnbu2eh0f5xc9omsh" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-PE|tipo1=reliefo|zomo=11}}
'''Aszód''' [asOd] estas [[urbo]] en [[Hungario]] en [[regiono]] [[Meza Hungario]], en [[Pest (departemento)]], en [[Distrikto Aszód]], kies centro ĝi estas.

== Geografio ==
Aszód situas sur mildaj montetoj, laŭ [[fervojo]] kaj ĉef[[vojo]] [[Budapeŝto]]-[[Miskolc]]. Estas fervojo ankaŭ al [[Balassagyarmat]] kaj [[Vác]]. [[Aŭtoŝoseo]] M3 inter Budapeŝto-Miskolc preteriras. Proksime estas [[Gödöllő]] (14 [[km]]-ojn) kaj [[Hatvan]].

== Historio ==
En [[1404]] [[abatejo]] konstruiĝis. Dum la turka erao la komunumo senhomiĝis. Poste ĝi iĝis [[bieno]]centro de [[familio]] Podmaniczky (podmanicki). La vilaĝo meritis la rangojn [[kampurbo]] en [[1761]] kaj en [[1912]] distriktejo. Inter [[1835]]-38 [[Petőfi]] tie frekventis lernejon. La urbeto degradiĝis al vilaĝo en [[1945]] kaj en [[1991]] urbiĝis. Tie funkcias edukejo pri arestitaj [[infano]]j.

== Rememoro de Petőfi pri Aszód ==
(Fragmento iom arkaike:)

{{Citaĵo|„Aszód! Nur unufoje vi devus awdi tiun vorton de mi, vi tuj divenus, ke mi lernis tie 3 jarojn, pli precize mi frekventis la lernejon. Ho, kiaj okazintorichaj 3 jaroj!
1. Tie mi komencis fabrikadi poemojn.

2. Tie mi estis unuafoje enamiĝinta.

3. Tie mi unuafoje volis aktoriĝi.

La poemverkado estis rezulto de la amoro. Rezulto de volo por esti aktoro ne gravas, sed gravegas la sekvoj. Tio estas kurioza kaj trista.}}

== Vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Aszód Szentháromság.jpg|eta|Katolika kirko en Aszód]]
* [[baroko|baroka]] [[Luterana kirko (Aszód)]] de [[1722]], mencienda estas la baroka [[triptiko]], la [[turo]] estas 29 m-ojn alta
* [[Preĝejo Sankta Triunuo (Aszód)]]
* [[Palaco de Aszód]]

== Famuloj ==
En Aszód naskiĝis:
* [[astronomo]] [[Géza Podmaniczky]]
* [[bestokuracisto]] [[Gyula Kómár]]
* ĉefkuracisto [[Imre Berczeller]]
* [[instruisto]] [[Móric Darvai]]
* luterana [[pastro]] [[Pál Koren]]
* [[Ernő Horváth (muzeologo)]]
* operetkantisto [[Manci Herendi]]
* [[rabeno]] [[Simon Hevesi]].
En Aszód mortis [[arkitekto]] [[Dezső Magos]].

== Famaj nomportantoj ==
* [[Imre Aszódi]]
* [[Lili Aszódi]]
* [[Mária Aszódi]]

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Germanio}} [[Obernburg]], [[Germanio]]

&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{hu}})

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Aszód| ]]</text>
      <sha1>0zyerz9ki3aa3rhnbu2eh0f5xc9omsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Gordon (psikologo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221500</id>
    <revision>
      <id>9393627</id>
      <parentid>9381988</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="5e5pqrloxfa9b0wqqo5escmr1j151m8" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Thomas GORDON''' (naskiĝis la [[11-an de marto]] [[1918]] kaj mortis la [[26-an de aŭgusto]] [[2002]]) estis [[usona]] praktikanta [[psikologo]]. Li promociiĝis en la [[universitato]] de [[Ĉikago]], kie li ankaŭ instruadis. Per sia [[sperto]] en la laboro kun [[infano]]j kaj [[junulo]]j li ekkonis la grandan gravecon de la [[komunikado]] kaj senperforta [[konflikto|konfliktsolvado]] por la interhoma [[rilato]].

Bazante sur sciencaj [[fundamento]]j kaj sur la [[humanisma]] [[psikologio]] de [[Carl Rogers]], li evoluigis konkretan, ĉiutage aplikeblan modelon. Thomas Gordon estas unu el la [[pioniro]]j de la humanisma psikologio kaj estis konvinkita, ke homoj plenkreskantaj en prizorga kaj libereca klimato altgrade kapabliĝas por porti respondecon kaj gvidi memdestinitan, plenumitan vivon.

Li estas [[aŭtoro]] de pluraj libroj pri la temo [[komunikado]], [[edukado]] kaj [[interhoma rilato]]. Lia verŝajne plej konata libro ''Die Familienkonferenz'' (&quot;La familia konferenco&quot;) estis vendita milionoble tutmonde. Por plifaciligi la aplikadon de sia metodo al interesitaj personoj, li evoluigis jam en la 60-aj jaroj diversajn specifajn trejnkursojn por gepatroj, edukistoj, estroj k.t.p. Pro siaj verkoj Thomas Gordon plurfoje ricevis premion, kaj li eĉ estis nomumita por la [[nobelpremio]]. Celo de lia metodo, la plibonigo de homaj rilatoj kaj la senperforta solvado de konfliktoj sen perdantoj ja estas paclaboro en la vera senco.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{DNB|118968777}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Gordon, Thomas}}
[[Kategorio:Usonaj psikologoj]]</text>
      <sha1>5e5pqrloxfa9b0wqqo5escmr1j151m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilao Hügel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223094</id>
    <revision>
      <id>9393013</id>
      <parentid>9337738</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53859" sha1="0glg7v9uctoepfypvkgcf0fv4xmqawc" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo
|regiono-ISO=DE-NW
|tersituo = Essen
|zomo=15
}}
{{Sen fontoj|dato = novembro 2012|stato=elstara|komento=Elstaraj artikoloj [[Vikipedio:Kriterioj por elstaraj artikoloj|estu faktaj]] kaj [[Vikipedio:Citi fontojn|citu fontojn]], aliokaze povas esti [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj|malelstarigitaj]]}}
[[Dosiero:Villa huegel.jpg|eta|dekstra|450ra|La vilao Hügel, vidita el la ĝardenoj. Maldekstre estas la librejo kaj la teraso, meze staras la ĝardensalono, dekstre estas la hodiaŭa muzeo.]]

La '''vilao Hügel''', situanta en la sudo de [[Essen]], estis konstruita en [[1873]] de [[Alfred Krupp]] kaj malnovtempe estis la reprezenta kaj ceremonia loĝejo de la industriista familio [[Krupp]].

La vilao disponas 269 ĉambrojn kaj 8100&amp;nbsp;m² da loĝata kaj uzata areo : la parko de la vilao etendiĝas sur 28 hektaroj, sur elstara loko super la [[Ruhr]]-valo kaj la [[Baldeney-lago|lago Baldeney]].

La konstruaĵon nuntempe administras la ''Kulturstiftung Ruhr'' (regiona kulturfondaĵo), kiu okazigas tie periodajn eventojn kiel koncertojn aŭ ekspoziciojn. Krom tiuj okazaĵoj, la vilao Hügel estas vizitebla ĉiutage dum la malfermhoroj.

== Historio ==
=== Antaŭhistorio ===
[[Dosiero:Alfred Krupp.jpg|eta|[[Alfred Krupp]], konstruiganto de la Vilao Hügel]]
[[Dosiero:Bau der Villa Hügel.jpg|eta|La konstruado de la vilao Hügel]]
La konstruado de la vilao Hügel rezultas el la ŝanĝoj spertitaj de la firmao [[Friedrich Krupp AG]]. En [[1862]], Alfred Krupp ekadministris la firmaon laŭ nova [[prokuro|prokursistemo]]. Per tio, li intencis limigi sian rolon en la ege kreskinta firmao al la plej strategiaj decidoj kaj al observado. Krupp ĝis tiam loĝis proksime al la firmao : pro sia nova vivmaniero kaj sia &quot;emeritiĝo&quot;, ankaŭ sian loĝlokon li decidis ŝanĝi.

Aŭtune de [[1863]], Krupp vizitis la hodiaŭan terenon de la vilao kaj decidis en [[1864]] akiri kiel eble plej multan el la tiama bieno Klosterbuschhof. Por plirapidigi la transloĝiĝon, unue la Klosterbuschhof estis pliampleksigita per turo kaj alikonstruita kiel vilao. Unuajn skizojn de la konstruaĵo Krupp mem projektis kaj prezentis ilin por plua prilaborado al la firmainterna konstruoficejo, komence sub gvidado de Ferdinand Barchewitz, ekde [[1863]] estrata de Gustav Kraemer. Post kiam Kraemer transprenis la estradon de la konstruburoo, Barchewitz produktis planojn laŭ la skizoj de Krupp, kiuj servis kiel bazo por la pluaj planadoj. Trans la tuta tempospaco ankaŭ la arkitekto Thomas Obstfelder, origina el Heinersdorf, subtenis la laborojn.

=== La konstruado de la vilao ===
Post kiam grundekzamenadoj montris, ke sur la tereno troviĝis kelkaj ŝaktinstalaĵoj, kiun oni devis solidigi kadre de la konstrulaboroj, en [[1869]] finfine komencis la laboroj je la vilao mem. El [[Nico]] Krupp donis prokuron por prepari la instaladon de fundamento. Por la realigo li unue serĉis arkitekton. La 15-an de aprilo [[1869]] en la „Deutsche Bauzeitung“ aperis konforma anonco. Ĉar tiu ĉi restis senefika, la 30-an de septembro aperis du novaj anoncoj. Antaŭmontriĝis la manko de kompreno, kiu ekigos la konflikton inter la postaj arkitektoj kaj la konstruiganto. Ekzemple Krupp instigis adjudikadon pri la materialo por la konstruado de la vilao kaj la konstruado de haveno por ilia altransporto, kvankam ne jam ekzistis konkretaj planadoj por la konstruotaĵoj. La fakto, ke ne ekzistis realigeblaj planoj, el kiuj la posta formo de la vilao estas ekkonebla, krome malfaciligis la serĉadon pri arkitekto. Ekzemple [[Richard Lucae]] malakceptis dungitecon kun la motivigo, ke la planoj de Barchewitz laŭ lia opinio estas komplete reviziendaj.

Ĉar ĝis la [[4-a de oktobro]] ankoraŭ ne troviĝis konvena arkitekto, Kraemer proponis, turni sin al la [[Kolonjo|Kolonja]] katedralkonstruestro Karl Eduard Richard Voigtel, por almenaŭ povi klarigi la materialaferon. Komence oni konstruis la domon tute el nebruleblaj materialoj, do [[ŝtono]]j, [[ŝtalo]] kaj [[vitro]], ĉar Krupp timegis brulon. Krome li persone ekserĉis kvalifikitan arkitekton, kiu realigu la projekton. Je tio tamen du aferoj montriĝis kiel plej grandaj malfacilaĵoj: unuflanke oni rigardis la planojn de Barchewitz kiel nediskutindajn, kaj aliflanke la ofta entrudiĝo de Krupp kaj lia opinio pri la rolo de [[arkitekto]] kiel plenuma servisto de liaj imagoj fortimigis kompetentaj fakulojn. Tiu ĉi kritiko far‘ de Kraemer tamen reĵetiĝis de Krupp.

En letero de la [[13-a de oktobro]] [[1869]] li respondis al Kraemer: ''„Eĉ se ĝi ne estas en Berlino, tamen la resto de la granda civilizita terglobo ja liveros direktiston de la praktika laboro kiel ni bezonas lin ... Je grandecoj kaj situoj de la konstruaĵoj mi volas nenion ŝanĝigi, ĉar mi volas plenumigi la tuton laŭ miaj imagoj pri komforto kaj agrableco, kaj tio ĉi nur povas sukcesi ĉi tie sub miaj okuloj dum ĉiutaga priparolado.&quot;''

La 23-an kaj 24-an de januaro [[1870]] Karl Eduard Richard Voigtel, [[Paul Emanuel Spieker]], Julius Emmerich, Gustav Hans Karl Diechmann kaj Gustav Kraemer renkontiĝis je konferenco pri la konstruado de a vilao. Ferdinand Barchewitz jam ne plu estis invitita. La rilato inter li kaj Krupp intertempe malvarmiĝintis kaj ekde tiu ĉi tago kompetentis nur pri la apudaj kaj mastrumaj konstruaĵoj. Spieker deklaris sin preta revizii la planojn de Barchewitz. Kune kun [[Johann Eduard Jacobsthal]] li prezentis al Krupp reviziitan planadon. La ŝanĝojn kiel [[loĝio]]jn aŭ [[balkono]]jn Krupp tamen rifuzis kaj forstrekigis el la planoj.

Spieker iam komentis la sinsekvon de la planado en letero al kolego: ''„Je la enigma sekreto tamen, kiu kovras la cirkonstancojn, oni serĉe palpas kun stango en la nebulo!“''. Poste li ekserĉas kapablan arkitekton por la konstrudirektado. Tamen Krupp atentigas pri tio, ke nur ties ideo pri salajro de 2400 ĝis 3000 [[talero]]j ĉiu jare ne allogus renoman arkitekton. [[August Orth]] ekz. ricevas, tiel li raportas, laŭ lia scio enspezojn inter 6000 kaj 8000 taleroj pojare. Lian unuan proponiton, Victor von Weltzien, Krupp rifuzas pro lia nobela deveno. Ankaŭ lia dua proponita, Eduard Schwarz, trafas sur malmulte da reciproka amo, ĉar tiu ĉi ne finfaris sian arkitektan ekzamenon. Post intensa letera komunikado tamen la 1-an de aprilo 1870 finfine schwarz estas dungita, tiel ke oni povas reeki la konstrulaborojn.

La konstruestraro ekde la komenco estis sub granda premo. Post la komenco de la laboroj unue Schwarz devis skribe garantii, ke la kruda masonaĵo estos preta ĝis oktobro [[1870]]. Alvenis oftaj riproĉoj kaj admonoj de Krupp. Ekz. Krupp skribe notis skribe ĉiun malorde kuŝantan materialon, kiu ne troviĝis sur sia destinita loko. Post pretigo de la keloplafono la 15-an de julio finfine oni proponis ĉe la konstruadopolico la konstruadon de loĝdomo. Kvankam la areo ne estis konata, la permeso okazis senprobleme.

[[Dosiero:Essen Villa-Huegel.jpg|dekstra|eta|300ra|La Vilao Hügel]]
Samjare la laboroj estis ombrumata per la eksplodo de la [[Francia-Prusia Milito|Germana-Franca Milito]] la 19-an de julio. La plimulto el la francaj ŝtontajlistoj forlasis la konstruejon kaj parto de la germanaj laboristoj estis rekrutigita al la militservo. Tiel ĉe la konstruejo estis dungitaj ankoraŭ nur 40 ŝtonsegistoj, 300 masonistoj kaj 450 terlaboristoj. Al tio alvenis, ke Spieker kaj Jacobsthal antaŭtempe abandonis siajn postenojn kaj per tio la planoj ne komplete estis reviziitaj. En aŭgusto Schwarz kunvokis konferencon de ĉiuj okupitaj per la konstruado, ĉar al li pli kaj pli klariĝis, ke la dato de la pretigado ne plu estas plenumebla. Pro la manko de materialo kaj personaro oni prokrastas la pretigadon de la kruda masonaĵo sur la 30-an de novembro. Krome parto de la tegaĵo per naturŝtonoj estas anstataŭata per brikoj. Krome oni devas malatenti avertojn, ke en la sudorienta sekcio de la ĉefdomo minadodamaĝoj estas antaŭtimenda, ĉar alikaze la sinsekvo de la konstruado estus en danĝero. Novembron finfine oni povis pretigi la krudan masonaĵon je la nova dato.

Sed jam tiutempe montriĝis breĉoj en la konstruaĵo. Tial la koncernaj fundamentoj devis esti cementitaj. Ĉar la necesaj grundoreserĉoj ankoraŭ ne estis finitaj, oni ne povis taksi la amplekson de la laboroj. La 23-an de decembro okazis tio, kio jam pli frue estis antaŭvidebla: fortaj pluvadoj aŭtunaj subkavigis la fundamentojn, tiel ke tiun tagon la grundo sub la sudokcidenta angulo forsinkis je ĉ. 20&amp;nbsp;cm kaj la [[orielo]] de la konstruaĵo ekŝirita. Krupp koleris pro tiu ĉi katastrofo preskaŭ ekskluzive kontraŭ Schwarz, kiu tiutage jam restis ĉe sia familio en Berlino. Per dekdupaĝa letero li malkatenigis sian ĉagrenon, skribante ke Schwarz preferis ''„laŭiri la amuzon, jam forlasi la laboron dum la labortago sabato anstataŭ dediĉi la festotagojn al la solidigo de la konstruaĵo...“''.

La tempo por Schwarz komencis forkuri. La konstrudirektado estas transdonata al la konstrufirmao ''Funcke und Schürenberg''. Kraemer, kiu ankaŭ estis koncernita de la okazintaĵo, protektis Schwarz en letero de la [[28-a de decembro]] kaj minacis per abdiko en kazo ke Krupp ne nuligus la ordono koncerne la konstrudirektado. En plua letero de Kraemer de la [[4-a de januaro]] [[1871]] tion aliĝis kelkaj estraj oficistoj de la Krupp-a konstruburoo. Krome oni ne akceptis la pretigodaton, kiun Krupp propraaŭtoritate fiksis sur oktobron 1871. Krupp reagis instalante apartan konstruburoon por la konstruejo kaj ŝarĝante Julius Rasch per la estrado de la buroo. Ekde tiu tago Kraemer ankoraŭ nur kompetentis por la konstruadoj sur la fabriktereno. Schwarz nun estis subigita al Rasch. Sekve li petis libertempon. Finfine, la 1-an de marto [[1872]] Krupp maldungis lin.

Tuj komence de lia agado Rasch ekigis multnombrajn ŝanĝojn en la organiza strukturo de la konstruburoo. Per tiu ĉi procedo li kolerigis grandparton de la dungitaro kontraŭ si. Tamen oni reeklaboris, sed laŭ Krupp ne sufiĉe rapide.

La farto de la rilato de Rasch al Krupp estis ne pli bona ol tiu de liaj antaŭuloj. Jam maje [[1872]] Krupp komunikis kun Paul Emanuel Spieker, por ke tiu ĉi kune kun Johann Eduard Jacobsthal fake restriktu Rasch. Krome li surŝutis Rasch per mallaŭdoj kaj admonoj. Finfine Rasch estris la pretigadon de la vilao, tiel ke la familio Krupp povis transloĝi tien la 10-an de januaro [[1873]]. Per tio la planita konstrudaŭro estis transpasita je ĉ. unu kaj duona jaroj.

=== La vilao dum la paso de la generacioj ===
==== [[1888]]-[[1902]]: Friedrich Alfred Krupp ====
Dum kiam la samtempuloj de Alfred Krupp ankoraŭ prijuĝis la internoekipon prefere kiel modestan kaj retenan, [[Friedrich Alfred Krupp]] preferis pli pompajn, komfortajn loĝoĉambrojn. Kune kun sia edzino [[Margarethe Krupp]] ([[1854]]-[[1931]]) li kreis la bazan stokon por la Krupp-a artokolekto, de kiu elstaras la grava kolekto da [[Flandrio|flandraj]] [[murtapiŝo]]j (inter [[1500]] kaj [[1760]]). Por la amuzado de la Krupp-familianoj kaj iliaj prominentaj gastoj oni instalis tenisejojn, rajdejojn kaj lego- kaj ludoĉambrojn, samkiel societa domo kun keglejo.

La nombro de servistoj samrapide kreskis kiel la spezaro de la firmao: En [[1876]] ĝi kontentiĝis per 66 dungitoj, sed en [[1902]] ankoraŭ sufiĉis 570 dungitoj por la ''kortegomastrumado'' de Krupp. Tiutempe ankaŭ rimarkeblas vigla vizitotrafiko en la vilao.

==== [[1902]]-[[1915]]: Bertha Krupp von Bohlen und Halbach ====
[[Bertha Krupp]], la nepino de la konstruiginto, heredis la mondentreprenon ekde 1902 en la aĝo de nur 16 jaroj. Kvar jarojn poste ŝi edzigis [[Gustav von Bohlen und Halbach]], kiu per tio estiĝis la nova dommastro de la Vilao Hügel. La infanriĉa paro animigis la vilaon denove kaj komisiis multnombrajn transkonstruadojn. La jam pompan internoekipon oni pliampleksigis kun entuziasmo samkiel la kolektojn de Friedrich Alfred von Krupp.

==== [[1915]]-[[1952]]: Alfried Krupp von Bohlen und Halbach ====
La dudekaj jaroj preterpasis la vilaon sen vere grandaj ŝanĝoj samkiel ankaŭ la [[unua mondmilito]]. En [[1931]] mortis [[Margarethe Krupp]], kaj [[Alfried Krupp von Bohlen und Halbach]] sole transprenis la vilaon, baldaŭ tamen li mallongan tempon transloĝis en pli malgrandan domon, ĉar la funkcikostoj montriĝis kiel tro altaj. Kiam en [[1943]] [[Alfried Krupp von Bohlen und Halbach]] ankaŭ transprenis la solan direktoradon, li samtempe estis la lasta familiano, kiu loĝis en la vilao. Aprile [[1945]] la [[Usono|usona]] okupadarmeo konfiskis la rezidejon por fari ĝin sidejon de la ''Alianca Karbokontrolkomisiono''. En [[1952]] la familio rericevis ĝin.

==== La Vilao Hügel nuntempe ====
En [[1953]] la familio Krupp disponigis sian rezidejon por grava artekspozicio, kiu ne restos la lasta. Ĝisfine de la [[1990-aj|90-aj jaroj]] Vilao Hügel funkciis ankaŭ kiel reprezentodomo de la firmao [[ThyssenKrupp]]. En [[1984]] oni vivigis la [[Kulturstiftung Ruhr]] (kulturfondaĵo Ruhr), kiu periode organizas ekspoziciojn en la Vila Hügel. La ĉefdomo kun la loĝoĉambroj hodiaŭ estas vizitebla kiel elstara ekzemplo de la loĝkulturo en la [[fondepoko]]. En la kromkonstruaĵo oni instalis la Krupp-Muzeon pri la firmaohistorio.

== Interna dispartigo de la vilao ==
Samkiel la eksteraĵon Alfred Krupp mem difinis la internan dispartigon de la domo. En la teretaĝo troviĝu la sociaj ĉambroj. Tiujn ĉi oni triopigite arigis ĉirkaŭ la granda halo. La unua etaĝo estis antaŭvidata por la privataj ĉambroj. Al tiuj ĉi apartenas ankaŭ privataj kontoroj. En la dua etaĝo troviĝis, krom la ĉambroj por la servistaro, ankaŭ subtegmentoĉambroj kaj stokejoj. La subteretaĝon dispartigis la kuirejo, la provizejoj kaj la banejoj por la servistaro. Tiu ĉi aranĝaĵo pluekzistis ĝis la fino de la priloĝado de la vilao, kvankam ŝanĝis la loĝimagoj de la generacioj sekvaj al Alfred Krupp.

== Teknika ekipo de la vilao ==
Plancelo estis, instali en la vilaon la plej aktualajn teknikajn atingaĵojn de ĉi tiu epoko.

=== Hejtado ===
==== Varmakvohejtilo ====
Alfred Krupp postulis de la instalaĵo, ke ĉiu ĉambro estu individue hejtebla kaj la aero estu libera de ĉiu ajn odoro.

La unuaj skizoj de tiu ĉi sistemo prezentis la ĉefdomon kun tamburforma, entranĉhava aerumsurmetaĵo. Tiuj ĉi memoris al la tiutempe kutimaj sistemoj pri aerumado de la gisŝtalfabrikoj en la regiono de Essen, escepte de surmetita flagstango tiu ĉi teknika instalaĵo neniel estu kaŝita. Krupp decidis sin por basprema varmakvohejtilo kaj konstruigis tiun ĉi per la [[Berlino|Berlina]] kupro- kaj latunofabrikoj C. Heckmann. Li planis du hejtkaldronojn, kiuj troviĝos enmeze de la okcidenta subteretaĝo. El tiuj la suda provizis la orientan duonon de la konstruaĵo, dum kiam la norda estis planita por la okcidenta parto. La provizkonduktlinioj estis distribuitaj sub la tegmento de la subteretaĝo kaj disbranĉiĝis poste tra muromalfermaĵoj vertikale en la unuopajn etaĝojn. La hejtiloj estis kolonformaj kaj staris kiel separitaj fornoj ĉe la muroj. Tiuj kiuj staris en la anguloj estis garnitaj kiel grekaj kolonoj per kapiteloj kaj bazoj. En la pli grandaj ĉambroj la hejtiloj estis kaŝitaj malantaŭ tegaĵoj. Ĉiujn hejtilojn trapasis tuboj, per kiuj fluis aero. Entute la instalaĵo kostis 100.000 [[talero]]jn, ĉirkaŭ sesonon de ĉiuj kostoj.

Ke tiu ĉi teknologio tiutempe ankoraŭ infanaĝis, la Krupp-anoj sentis jam tuj post la ekloĝado. Jam la unuan tagon Alfred Krupp nomis la ventoladon de la hejtiloj kiel netaŭga sistemo. Februare li skribis al la [[Dresdeno|Dresdena]] inĝeniero Carl Friedrich Emil Kelling ''„En la domo unu post la alia malsaniĝas pro trablovo“''. Tiel oni devis malfunkciigi ĝin jam post mallonga tempo. Pro tiu ĉi manko somere [[1873]] Krupp finfine maldungis Julius Rasch.

En la sekvantaj jaroj la hejtsistemo estis plurfoje modifigita kaj riparita. La atendojn de Krupp ĝi neniam plenumis. Ankoraŭ la pranepo de Alfred Krupp, [[Berthold von Bohlen und Halbach]], en [[1982]] povis rememori, ke regule je la komenco de ĉiu hejtperiodo la familio estis plagita de infektondo.

Restas notende, ke la ĉefkaŭzo por la malsukceso de la unua hejtinstalaĵo estis la dimensio de la ĉefdomo. La sama sistemo, kiu ankaŭ estis instalita en la pli malgranda gastloĝejo, funkciis je la kontento de la dommastro. Lige kun la alikonstruplanoj li diris:''„.... ke la cetera en la malgranda domo restas tiel, ĉar la hejtilaro estas tre bone regulebla....“''

==== Unua varmaera hejtilo ====
En la ĉefdomo troviĝas inventaĵo de Krupp relative nekonata, kiun oni tamen hodiaŭ uzas multloke: la unua moderna varmaera hejtilo de la mondo. Tiu ĉi kombinaĵo el hejtilo kaj aerumilo estas do rigardebla kiel antaŭulo de la klimatizilo.

Jam en [[1873]] esplorkomisiono proponis, kompletigi la sistemon per enblov- kaj forsuĉsistemo. Krupp tamen rifuzis tion ĉi pro financaj kaŭzoj. Plia propono estis, instali elektran lumigadon. La varmigo de la aero per la [[gaslumigo]] estis granda problemo, ĉar tiu ĉi lige kun la ŝtuparejo produktis grandan parton de la trablovo. La nova elektra lumigado, [[Thomas Alva Edison|Edison]] patentigintis la [[ampolo]]n nur samjare, povis forigi la problemon.

Post kiam Krupp ricevis plurajn ofertojn, la 27-an de marto [[1882]] li vokis al krizokunsido en la ĝardenpavilono. Ĉar Krupp evidente lernintis el la kompetencbatalejoj ĉe la konstruado de la vilao, la direktado de la alikonstruado devis esti enmane de specialfirmao. Krome oni decidis, anstataŭi la ĝisnunan varmakvohejtilon per varmaerhejtilo.

Pro tio oni volis anstataŭi la kaldronojn per t.n. ''kaloriferoj'' (aervarmigiloj). Oni planis, loĝigi tiujn en ĉ.50 metrojn dista konstruaĵo. Tie oni volis alsuĉi la eksteran aeron, varmigi ĝin ĝis ĉ. 50° kaj konduki ĝin en la domojn. Oni planis, varmegigi ĉ. 40.000 m³ malvarman aeron ĉiuhore kaj konduki tiun ĉi en la ĉef-, gasto- kaj bibliotekodomojn. De tiuj oni intencis malsekigi ĉ. 27.500 m³ per 213 litroj da akvo. Parto de la ekzistantaj fornoj estis utiligeblaj por la nova hejtado. Tamen oni devis krei 105 novajn hejtmalfermaĵojn, 51 el tiuj en la teretaĝo. Dum kiam la alkondukita aero estis dispartigita en plurajn komunajn tubojn ene de la domo, la forkondukado de la rubaero okazis por ĉiu ĉambro per aparta tubo. Por fortigi la suĉadon oni ekipis la tubojn el la bufedoj, kuirejoj, lavejoj kaj necesejoj per gasflamoj. La elirejo de la rubaertuboj situis tuj malantaŭ la tegmentbalustrado, je tio oni provizis ĉiun ĉambroj po du, dum kiam la supra estis uzata dumsomere kaj la malsupra dumvintre. Tiujn ĉi oni povis mastrumi kaj ekde la ĉambroj kaj ekde la kelo.

La hejtdomo estis tiel aranĝita, ke tra la tegmento de la biblioteko eĉ la 18 m alta kamentubo ne videblis. Tie estis instalitaj tri kaloriferoj, el kiuj du estis rezervitaj por la ĉefdomo. Oni planis, ekipi tiujn per [[higrometro]]j kaj [[anemometro]]j por telekomandi la instalaĵon.

Premieron havis la instalaĵo vintre [[1882]]/83. Kiel jam ĉe la unua hejtado la instalaĵo ne funkciis kiel dezirate. Unuflanke la supraj ĉambroj ne varmiĝis, sed aliflanke la kelaj kaj teretaĝaj ĉambroj iĝis tiel varmega, ke la [[pargeto]] teretaĝa kurbe deformiĝis. Krome la [[ventumilo]]j de la instalaĵo estas aŭdeblaj en la tuta domo. Krupp suspektis, ke dum la konstruado oni deflankiĝis de la planadoj. Ekzistas sendatigita letero, en kiu li alskribas aliajn posedantojn de la sama hejtsistemo, por ke ili informu lin pri siaj hejtiloj kaj ties funkciadoj.

Por tamen atingi kontentigan funkciadon de la hejtilo, Krupp ordonis ampleksan testfunkcion. Tiel li volis elprovi la diversajn agordojn dum diversaj vetersituacio. Li mem volis nur reekloĝi la domon, se la hejtisto kapablis hejti la domon minimume 14 tagojn tiel kiel planite. La mezurserio komencis la 8-an de marto kaj finis la 31-an de marto je temperaturoj inter -3&amp;nbsp;°C kaj +7&amp;nbsp;°C. Dum ĉi tiu tempo oni konsumis entute 59,4 tunojn da karbo kaj 12,1 tunojn da koakso. La averaĝa akvokonsumo situis je 370 litroj pro horo.

Ĉu la instalaĵo entute funkciis je la kontento de la uzantoj, ne estas konata.

==== Dua varmaera hejtilo ====
Post la konstruado de nova akvopreparejo en la jaro [[1914]] la varmaera hejtilo estis anstataŭita per moderna vapor-telehejtado. Tiu ĉi transprenis krome la preparadon de la varmakvo.

=== Akvoprovizado ===
Ĉar Krupp evidente malfidis la akvoprovizadon de la vilao per la akvopreparejo de la urbo [[Essen]], jam en [[1870]] ekzistis unuaj indicoj pri planado de aparta akvopreparejo por la vilao. La 27-an de junio [[1865]] Krupp kontraktis kun la [[Prusio|prusa]] registaro pri akvoelpreno de 10 kub[[futo]]j da akvo ĉiuminute. Ĉar post la unuaj kalkuladoj la atendita akvokonsumo montriĝis pli granda, Krupp proponis 0,25&amp;nbsp;m³ ĉiusekunde. Ĉar li ne precize klarigis, por kio necesis pli granda kvanto, la registaro rifuzis la proponon. Do Krupp klarigis, ke li planas provizi ankaŭ la laboristsetlejon per ĉi tiu akvopreparejo, kun la rezulto, ke la registaro jesis kaj permesis la elprenon de 0,08&amp;nbsp;m³ pro sekundo.

En la akvopreparejo oni enmetis ''Woolfsche Balancier-[[vapormaŝino]]n'' por la alportado de la akvo. Oni kondukis la akvon en basenojn situantajn supre de la vilao, por ankaŭ kaze de defalo de la akvoprovizado kaj antaŭ ĉio garantii la disponigon de eble necesa estingakvo. La basenoj estis dimensiitaj por la bezono de ok tagoj.

La pretigado de la akvopreparejo okazis fine de [[1874]] kaj la tri pumpiloj ekfunkciis la 10-an de decembro. En [[1880]] sekvis kvara pumpilo.

Ankaŭ je la akvoprovizado estiĝis kaŭzoj por reklamacio. Ekz. Krupp skribis:''„La horizontala konduko de la tuboj kaj la premo en ili kaŭzas je ĉiufoja uzado baton, kiu estas aŭdebla en ĉiuj ĉambroj, en la dormoĉambro oni ĉiufoje aŭdas la uzadon de necesejo, anoncita per bato.“''

En [[1882]] oni komencis elŝanĝi la akvokonduktilojn. Malgraŭ tio la kvalito de la akvo kontinue malkreskis. Ekde [[1897]] oni devis boligi la trinkakvon. Alternative al la akvoelpreno el la Ruhr oni provis realigi la akvoprovizadon per putoj, kio tamen ne sukcesis pro la ĉiutaga kvanto de 1925&amp;nbsp;m³. Mallongtempe oni eĉ devis preni akvon el la urba reto. En [[1901]] oni konstruis en la ''Wolfsbachtal'' novan akvopreparejon kun jara kapablo de 12.000.000&amp;nbsp;m³. Per tiu oni provizis ekde tiam la vilaon kaj la fabrikojn en la urbo. La bezonata akvokvanto sumiĝis en la jaro [[1916]] ĉ. 600.000&amp;nbsp;m³. La malnovaj pumpiloj en [[1952]] finfine estis anstataŭita per novaj.

=== Gaslumigado ===
Komence Alfred Krupp insistis, ke ene de la domo oni nur rajtas uzi oleo -, [[stearino]]- aŭ vakslumigadojn. Tamen oni instalis ekde la komenco gaslumigilojn. Komence nur la ĉambroj de la servistaro estu ekipitaj per gaslumigado, sed jam planadoj el la jaro [[1870]] elmontris nur por la banĉambroj de la familio sep gaslumigilojn. En [[1883]] la domo estis komplete lumigita per gaso. Pro la posta instalado de la gaslumigado la blokokranoj kaj linioj estis videblaj en la tuta domo.

Por provizi la vilaon per gaso, Krupp proponis la 1-an de septembro la instaladon de gasfabriko. Tiun ĉi akceptis la prusa registaro en [[Duseldorfo]]. La fabriko devis situi malsupre de la vilao ĉe la Ruhr. Ĝi estis inaŭgurita oktobre de la venonta jaro kaj komence liveris ĉ. 360.000&amp;nbsp;m³ ĉiujare. Komence tiu ĉi kapablo sufiĉis por la provizado de la instalaĵo. Nur en 1907, kiam la taga bezono kreskis sur ĉ. 2000&amp;nbsp;m³, la laborkapablo de la instalaĵo estis elĉerpita. Ekde tiam oni estis devigata, aldone ricevi gason el la fabriko. En [[1911]] do oni abandonis la gasfabrikon ĉe la Ruhr. Ekde 1926 la provizado tute transiris en manojn de la urbo Essen. En [[1935]] post ĉ. 64 jaroj oni anstataŭis la lastan ampolon de gaso al elektro.

Krom la lumigiloj ankaŭ la fornoj en la kuirejo funkciis per gaso.

=== Elektra lumigado ===
Jam dum la konstruado oni uzis elektron en la vilao, sed komence nur por la funkciigo de la telegrafo. Elektran lumadon proponis nur en 1880 la familia kuracisto de Alfred Krupp, D-ro [[Emil Ludwig Schmidt]], por eviti la trablovon ekestantan pro la gaslumigado. Tri jarojn poste denove temiĝis elektra lumigado. Ekspertizo de Ernst Hoëcker de la [[13-a de januaro]] denove surmontras la avantaĝojn de tiu ĉi lumsistemo. Sed nur [[Friedrich Krupp]] enkondukis ĝin en [[1889]]. Tiucele la 10-an de julio la [[Stutgarto|Stutgarta]] firmao G. Kuhn instalis vapormaŝinon. La je tiu apartenaj dinamoj sekvis inter la 11-a kaj [[22-a de aŭgusto]]. Sep jarojn poste, intertempe jam cirkulintis rondletero por la evitado de elektra malŝparo, ĉe la Ruhr ekestis propra elektrocentralo, kiun mastrumis la administracio de la akvopreparejo. Jam jaron poste la centralo bezonis pluan dinamon. Ĉar tiutempe necesis stokado de elektro en [[akumulatoro]]j, ankaŭ ties kapablo estis pliamplesigenda. En [[1899]] la kapablo de la akumulatorejo kun 1150 [[ampero]] estis elĉerpita. Tamen la konsumo kontinue kreskis. Jam en [[1905]] la konsumo kreskis je 2500 amperoj, kiu je la tiama potenciala diferenco de 100 [[volto]] egalis al 2500 kilovatoj.

Ordono al la domzorgisto el la militjaroj indicas pri la laborkapablo de la varmaera hejtilo. Krupp tiel volis limitigi la noktan elektrokonsumon por la elektra hejtado sur 20.000 [[Vato (unuo)|vatoj]]. Krome li ordonis la pordistojn demandi, ĉu oni rajtas uzi lumon por la akcepto de atenditaj gastoj aŭ ne. Krome ĉi tiuj devas atenti por elŝalti tiun, se la lasta gasto foriris.

Ekde [[1931]] la Rejnland-Vestfaliaj elektrocentralo (RWE) transprenis partojn de la elektroprovizado. Je tio ĝi funkciigis du retojn de po 100 voltoj [[kontinua kurento]] kaj 380 voltoj [[trifaza elektro]]. En [[1935]] do oni ŝanĝis la lumigadon post 64 jaroj finfine ekde gaso al elektro.

=== Telegrafa kaj Telefona instalaĵoj ===
==== Ekstere ====
La telekomunikado en Vilao Hügel surmontras specialajn interplektojn inter privatekonomia entrepreno kaj [[publika sfero]]. Ekz. partoj el la personaro estis kaj publike kaj private dungitaj.

Jam en [[1867]] Krupp instaligis ene de la fabriko [[telegrafo]]jn por la komunikado. Samtempe li starigis linion al la novakirita bieno Klosterbuschhof. Dum kiam la firmao Krupp ankaŭ funkciigis kaj vartis la liniojn sur la fabriktereno, la konekto al la bieno ŝajne ne staris sur la nura kontrolo de Krupp. Ekz. la responsulo por la telegrafoj sur la fabriktereno Gustav Hand respondas laŭsence al Carl Diechmann jene, ke la linioj sur la fabriktereno estas bonstataj kaj tiuj sur la grundo de la vilao ĵus estas novigataj, tamen la ĉi tiea fervojentrepreno estas plimalpi pigra. Tio supozigas, ke la ''Bergisch-Märkische Eisenbahn'' funkciigis la liniojn inter la fabriko kaj la vilao.

La rilato inter Krupp kaj la fervojentrepreno ŝajnas esti streĉita ankaŭ dum la venontaj jaroj. Ekz. la Hügel-administracio admonis en [[1893]] la Imperiestran Super-Poŝt-Direktadon, devigi la fervojentreprenon renovigi la kvar telegrafliniojn laŭlonge de la fervojlinio, plilarĝigi ilin per plua linio kaj krome instali po du telefon- kaj telegrafliniojn speciale por vizitoj de la imperiestro.

[[Telefono]] ekekzistis sur la fabriktereno en la jaro [[1880]]. En [[1883]] oni instalis la unuan telefoncentralon. Tri jarojn poste finfine la vilao ankaŭ estis ekipita per ekstera telefonkonekto. Tiu ĉi konekto kostis inkluzive la kotizoj por la permeso ĉ. 500 [[Goldmark]]. La 6-an de junio [[1867]] ankaŭ la akvopreparejo ricevis propran telefonkonekton.

==== Interne ====
Krom la ekstera telefoninstalaĵo ankaŭ ekzistis interna instalaĵo konsistanta el sonoril- kaj klapsistemo. La centralo de ĉi tiu sistemo troviĝis en la ĉambro de la pordisto en la ĉefdomo. Per butono oni alarmis la pordiston kaj la serviston de la respektiva etaĝo. La pordisto tiam povis vidi ekde sia ĉambro, ĉu oni obeis la vokon. Krome li havis la eblecon centrale veki la personaron per indukcia vekilo. Aldone en la nord- kaj sudorientaj ĉambroj de ĉiuj etaĝoj ekzistis [[galvanometro]], kiu denuncu rekte al la hejtisto anomalion de la ĉambrotemperaturo.

=== Horloĝoj ===
Tuj post la ekloĝado de la vilao la 15-an de decembro [[1872]] la centrala horloĝo de la vilao troviĝanta en la pordistejo iĝis la normhorloĝo por la tuta konzerno. Ĉiun matenon je la 9-a fabriko estu telegrafe informita, por ke oni agordu la tiean turhorloĝon. Tiu ĉi troviĝis ĉe la akvoturo de la fabriko en alteco de 53 m. Eble nur unu rajtigita persono tiam je la 12-a agordu ĉiujn ceterajn horloĝojn de la fabriko. La enfabrikaj horloĝoj tiam ne plu ol unu minuto diferencu de la temponormo de la turhorloĝo. Poste Krupp reduktis tion je duona minuton. Li eĉ planis komisii iun por alĝustigi la horloĝojn de la urbo laŭ la turhorloĝo.

=== Ceteraĵoj ===
Krom tiuj ĉi multnombraj teknikaj inventaĵoj en la domo troviĝis iom pli, kio respegulas la plej novan staton de la tiutempa tekniko. Ekzistis ekz. hidraŭlika lifto, la aŭto kaj la unuaj filmprojekciiloj.

== Alikonstruadoj ==
[[Dosiero:Villa Hügel Konferenzraum.jpg|eta|maldekstra|300ra|Ĝardensalono kun [[brodado|brodaĵoj]]]]
Post la morto de Alfred oni komplete novigis la internan aranĝon de la vilao, nur en flankaj areoj la malnova instalaĵo ankoraŭ estas videbla (ŝtuparejoj, servistejoj, balustradoj). La instalaĵo konsistas el iom malgranda konstruaĵo samkiel la ĉefdomo, kiuj estas ligitaj trans longa alo el biblioteko kaj dancejo. Tempe de sia konstruado la Vilao Hügel validis pro la moderna tekniko intencita kaj grandparte persone kunplanita de Alfried Krupp kiel ekspozicia objekto de la teknika progreso.

Al la origina instalaĵo apartenis kompleta bieno, kiu situis antaŭ la flankdomo, por garantii aŭtarkian provizadon. Ankaŭ tiu ĉi estis malkonstruita relative rapide, ĉar ĝi ĝenis la reprezentativan aspekton.

Al la pligrandigita tutaro de la domoj apartenaj al Vilao Hügel apartenas la Parkdomo Hügel kaj la [[Fervoja stacidomo|stacidomo Hügel]] situante sur duona alteco al la [[Baldeney-lago]]. En [[1894]] oni konstruis ludodomon por la Krupp-filinoj Bertha kaj Barbara. La framskeletdomo nomigas „paserodomo“.

La konstruado de la Villa Hügel samtempe estas atesto de novriĉula aroganteco. En la fenestroj de la ŝtuparejo en la flanka domo estas enmetitaj vitropentraĵoj, kiujn Krupp antaŭe kolektaĉetis. Dum la aranĝado de la giganta parko Alfred Krupp plantigis elkreskitajn arbojn, por ankoraŭ dumvive vidi la parkon en la fina stato. Formortitaj arboj estis senprokraste anstataŭitaj per „novaj malnovaj“, kio konsekvencis, ke la arbostoko en la parko de Villa Hügel estas konsiderinde pli malnova ol la tuta aranĝo. Entute la parko grandas 23 hektarojn kaj ekde [[1914]] ĝi preskaŭ ne estis ŝanĝita.

Ekde [[1953]] en la ĉefdomo regule okazas gravaj artekspozicioj. Ekde jardekoj estas plurfoje en la jaro en la supra etaĝo klasikaj ĉambrokoncertoj por familianoj, kiuj pro la bonega akustiko de la supra halo kaj la unuarangaj artistokupado fariĝis ege ŝatata kultureventoj en la Ruhr-regiono kaj registritaj por firmaaj, varbaj kaj bonstataj celoj. La orienta flankodomo entenas daŭran ekspozicion pri la familia kaj firmaa historioj. Parkon kaj domojn oni povas viziti perpage de malgranda enirkotizo, kondiĉe ke ne okazu ekspozicioj aŭ specialaranĝoj de la [[Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftung|Krupp-Stiftung]].

== Dungitaro ==
La dungitarstrukturo sur la vilao estis detale reglamentita. Ĉepinte de la dungitaro staris la domzorgisto, kiun Alfred Krupp rigardis kiel konfidinda persono, kiu ''„.... estu la peranto de nia volo....“''. Ĉe lia flanko estis la kuiristo kaj la ĉambromastrumistino, kiuj estris la personaron de sia respektiva fako. Ĉiuj aliaj estis rekte submetita la domzorgiston.

Al tiuj venis multaj diversspecaj dungitoj. Inter ili troviĝis i.a. kuracistoj, bibliotekistoj, gladistinoj, frizistoj, ĝardenistoj, domservistoj, mastrumistinoj, infanzorgistino, kuiristoj, kuirejaj servistinoj, koĉistoj, mesaĝistaj knaboj, kudristinoj, preparistoj, pordistoj, tajlorinoj, surtabligistoj, ĉevalistoj, administristoj, paŝtistinoj, lavistinoj kaj tolaĵkudristinoj. En la jaro [[1903]] entute 502 personoj staris sur la salajrolisto. Tiu ĉi nombro reduktiĝis je 421 fine de [[1905]] kaj kreskis ĝis [[1914]] denove je 648. Krom tiuj ĉi daŭre dungitoj ĉe okaze de festoj eklaboris ankaŭ nur dumtempe dungitoj.

La dungitaro plejparte estis setligita en la tuja ĉirkaŭaĵo de la vilao kaj estis vaste provizata de la bienoj sur la tereno. La dungitaro povis aĉeti la bezonaĵojn en konsumaĵovendejo je relative malaltaj prezoj kaj el ampleksa sortimento. Krupp varbis siajn dungotojn grandparte el la ĉirkaŭaj laboristokvartaloj kaj kamparanaroj.

Entute regis severa reglamento. Krupp postulis de la dungitaro krom ''„honesteco, akurateco, obeo, modesteco, pureco kaj ordemo“'' antaŭ ĉio absolutan diskretecon. Krom tio Krupp striktege malpermesis intimajn aŭ eĉ nur {{JN|persona rilato}} inter la dungitoj kaj maldungis dungitojn kaze de malatento de la reglamento. Krupp ege postulis ankaŭ zorgeman traktadon de la inventaro. Ekz. nur 15 % porcelanrompo estis permesata. Ĉion, kio superis tion, Krupp forprenis de la salajro de la dungitaro. Tiuj ĉi rigidaj reguloj tamen ne ofte estis ofenditaj.

La limigoj estis kompensitaj per eksterordinaraj salajroj. La pordisto ricevis de Alfred Krupp ĉ. 1.400 orajn markojn da jarsalajro. Alvenis naturaĵoj el la bienekonomio samkiel servomono: Tiu ĉi estis centrale kolektata kaj eniris la servomonan kason. Poste ĝi estis disdonata ĉiun duonan jaron al la dungitaro laŭ proporcia nombro. ekz. la kuirejestro havis proporcian nombron de 40, la mastrumistino de 30, la ĉambristoj de 25 ktp. Kompare: faklaboristo gajnis 1.200 orajn markojn pojare. Speciale longtempaj dungitoj krome ricevis libertempon kaj apartan pension.

== Socia vivo ==
[[Dosiero:Villa Hügel erster Stock.jpg|eta|250ra|maldekstra|La salono en la unua etaĝo, samtempe salono de la Hügel-koncertoj]]
En la vilao regule okazis iom grandaj baloj. Okulfrapas je tio, ke nur parto el la invititoj fakte aperis. Ekz. al balo je la [[4-a de februaro]] [[1914]] estis invititaj 588 personoj, el kiuj 386, do ĉ. 2/3, akceptis. Precipe la [[altnobelaro]] el la rejnlando ne faris la penon aperi ĉe la baloj de Krupp. Ankaŭ reprezentantoj de aliaj ŝtalfirmaoj aŭ de bankoj ofte restis for. Regule aperis la reprezentantoj de la registaro, de la juĝejoj, de la komunumpolitiko kaj de la entreprenistaj ligoj. Malpliofte venis personoj el la sferoj de l‘ arto, de la teatro aŭ de la literaturo. Antaŭ ĉio tamen ĉeestis reprezentantoj de la militistaro, kio respegulas la pozicion de la firmao kiel armilliveristo.

Decida ŝanĝo en la socia vivo en la Vilao Hügel ekiĝis per la ekoficado de imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 2-a]] en la jaro 1888. Dum kiam la antaŭuloj de la imperiestro, [[Vilhelmo la 1-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 1-a]] kaj [[Frederiko la 3-a (Germana Imperiestro)|Frederiko la 3-a]], havis distanceman rilaton al la familio Krupp, tio ĉi ŝanĝis kun la teknikentuziasma Vilhelmo la 2-a. En la jaroj ĝis la milito la imperiestro vizitis la vilaon dekunu fojojn. Por kontentigi la vizitojn [[Friedrich Alfred Krupp]] sendis sian domzorgiston al Berlino al la geedziĝfesto de [[Frederiko Leopoldo de Prusio]] la 24-an de junio [[1889]] por observado.

La unua vizito de Vilhelmo la 2-a okazis la 20-an de junio [[1890]]. La programo komencis je la 9-a matene per la alveno de la imperiestro ĉe la ĉefkontorejo. Sekvis rondiro tra tri laborejoj, du kanonproduktejoj, la [[afusto]]konstruejo kaj la pafejo. Post refreŝiĝo je la dekunua oni vizitis la fandofonon en la origina domo Krupp. Sekvis vizito de la Krupp-a popollernejo kaj mastrumlernejo Schederhof. „Intima“ rondo tagmanĝis, konsista el aloadjutantoj, la ĉefo de la [[militkabineto]] [[Emil von Albedyll]] kaj de la [[sekreta civilkabineto]] [[Hermann von Lucanus]], la edukisto de la imperiestro [[Georg Ernst Hinzpeter]], la intima kuracisto [[Carl Fritz Wilhelm Förster]], la regoprezidanto [[Hans Hermann von Berlepsch]], la distriktestro [[Joseph Anton Friedrich August Freiherr von Hövel]], la ĉefurbestro [[Albert Theodor Gustav Hache]], plua manpleno da direktoroj, tri ne pli intime konataj damoj kaj la familiestro Krupp. Dum tio kantis virkvarteto. La vizito finiĝis mallonge antaŭ la naŭa kaj dek per la forveturado de la imperiestro. La vizitoj kaj programoj de la sekvontaj jaroj pli kaj pli iĝis elspeziga. Ekz. en [[1896]] jam estis 40 menuoj kaj la deviga ĥoro konsistis el 1100 personoj.

La 15-an de oktobro [[1906]] en ĉeesto de la imperiestro okazis la geedziĝofesto inter [[Bertha Krupp von Bohlen und Halbach|Bertha Krupp]] kaj [[Gustav Krupp von Bohlen und Halbach|Gustav von Bohlen und Halbach]]. Entute la solenaĵoj daŭris kvin tagojn. Invititaj estis 125 gastoj, krome 60 oficistoj kaj dungitoj, 10 laboristoj kaj 19 pensiuloj. Aliris la familianoj de la gastoj. La sekureco estis gravega. Por alveni sur la tereno de la vilao, oni devis prezenti paspermesilon, kaj estis [[patrolo]]j en la parko. Por la realigado de la solenaĵoj Krupp dungis 5 kuiristojn, 19 kelnerojn, 10 purigistinojn, 19 lignaĵistoj, tri selistoj kaj du elektristoj.

La plej granda festo antaŭ la milito estis la centjariĝfesto la 8-an kaj 9-an de aŭgusto 1912. Pro tiu la imperiestro alvojaĝis en la nokto de la [[7-a de aŭgusto]] kaj restis kune kun sia korteganaro ĝis la [[9-a de aŭgusto]]. Inter a gastoj esti i.a. princo Heinrich de Prusio (1862-1929), [[regna kanceliero]] [[Theobald von Bethmann Hollweg]] kaj [[ĉefadmiralo]] [[Alfred von Tirpitz]]. La festo komencis je la mateno per la alveno de la imperiestro. Post la matenmanĝo sekvis veturado en la urbon, kie antaŭ la domo de la Minada Asocio okazis la salutado per la ĉefurbestro [[Albert Heinrich Friedrich Wilhelm Holle]]. La solenaĵo okazis en la lumkorto de la firmacentralo kun diversaj paroladoj. Sekvis vizitado de la fabriko. Je la vespero okazis festmanĝo kun 450 invititoj. Postmanĝe sekvis du paroladoj de Gustav Krupp von Bohlen und Halbach kaj imperiestro Vilhelmo la 2-a. La duan tagon sekvis denove fabrikvizitadoj.

== Parko ==
[[Dosiero:Villa Huegel Abenddaemmerung Essen.jpg|eta|dekstra|300ra|Rigardo ekde la parko sur la vilao]]
La hodiaŭa parko ne plu havas sian originan staton. En [[1961]] oni amplekse aliformigis la ĝardenaĵon. Ankaŭ la du diferencaj ebenaĵoj sur la areo sude de la vilao hodiaŭ ne plu estas rekoneblaj. Viktimoj de tiu ĉi novformado iĝis ankaŭ la artefaritaj akvofluejoj kaj fontoj. De la entute pli ol 50 domoj sur la tereno de la vilao restis krom la ĉefdomo nur la tri pordistodomoj, la gasto- kaj la paserdomo.

Origine Krupp volis kunlabori ĉe la instalado de la parko kun renoma ĝardenarkitekto. Li konsideris [[Joseph Clemens Weyhe]] kaj [[Johann Heinrich Gustav Meyer]]. Kun neniu el ambaŭ li kontraktis, anstataŭ tio lia ĉhefĝardenisto Friedrich Bete realigis la planojn.

Ankaŭ koncerne la parkon Krupp volis interligi la agrablan kun la utila. Do unuflanke ĝi servu la reprezentadon kaj la ripozon, aliflanke ĝi provizu la dungitaron per agraraj produktoj. De la origine tereno 127-153 [[hektaro]]jn granda de la vilao ĉ. 13-15 Hektar estis planitaj por la terkulturo.

En la tuja ĉirkaŭaĵo de la vilao kun escepto de la norda tereno estis planitaj ĝardeno- kaj parkareoj. Al tiuj ĉi aliĝu kultivataj terenoj. Laŭ ideoj de Alfred Krupp en la parko troviĝu loĝdomoj, staloj, grotoj, varmkulturejoj, putoj, rajdejo, kortoj, ĝardenoj, akvopremejo, fontanoj, kaskadoj, fiŝbredejoj, parko por sovaĝbestoj, viaduktoj, pontaj, ĉevalaj kaj bruta paŝtejoj. Post kiam Krupp forprenis de Brachewitz la responsecon por la planado de la vilao, tiu ĉi devis transpreni la planadon por la domoj en la eksterejo sen realigi tiun. Krupp komentis, ke Brachewitz estas taskigita:''„tamen ne per la realigo, ĉar tio tute ne estas lia fako, kiel mi tutplene konvinkiĝis kaj kio al li ja estas malkaŝenda.“'' Tiun subtenu Johann Heinrich Gustav Meyer, kiu siaflanke tamen nur pretigis tri planskizoj por la varmkulturejo.

Tiel ekestis laŭ la ideoj de Alfred Krupp kaj Brachewitz Bete skizoj por parko sude de la ĉefdomo. Ĝi konsistis el du ebenaĵoj ĉirkaŭataj de parko. La supra teraso devenis de terenfosaĵo ekestinta dum la konstruado de la vilao. Tiu ĉi ebenaĵo estis enkadrigita per muro kaj devis esti ornamita per geometrie aranĝitaj arboplantaĵoj kaj lageto. Komencaj skizoj ankoraŭ postlasis, precipe pro ambaŭ defendoturoj je la anguloj, la impreson de fortikaĵomuro. La dua planskizo intencis serenigi la bildon pere de pergolo kaj la enirejo al la vinkelo inkluzive sidlokoj.

En [[1869]] Brachewitz kaj Bete pretigis la unuan plandadon por ambaŭ tiuj ĉi terasoj. La areoj konsistis grandparte el razeno kaj ilin trairis kurbaj vojoj kun niĉoj por statuoj kaj sidbenkoj. Meze de la transversa muro troviĝis stilbadiumo. Malantaŭe sekvis la pergolo enkadriganta la superan ebenaĵon. Malsupre de la stilbadiumo estis planita groto.

Plua skizo pretis en [[1870]]. La ripoztereno ĉi tie estis limigita, kontraŭe al la unua plano, sur la malsupra areo. La supra areo sekvis geometrian aranĝon kaj entenis tri rektangulajn bedojn.

La definitiva plano enhavis ankaŭ subdividon de la supra ebenaĵo en tri rektangulajn partojn. Tiujn ĉi tamen nun kveris larga vojo. La planita lageto forfalis pro la altaj kostoj kaj la malbona subgrundo.

Momente de la ekkonstruo de la vilao la areo estis senarba altaĵo kun herbejoj, paŝtejoj kaj agroj. Tio tamen ne konformis al la ideoj de Alfred Krupp pri sia onta rezidejo. Por ricevi la impreson de arbaro jam dumvive li plantigis multajn iom grandajn arbojn. Krupp deziris plantigi ''„ĉ. 50-jarajn ... grandajn, iom aĝajn arbojn ... antaŭ ĉio [[Eŭropa fago|fagojn]], [[kverko]]jn, [[tilio]]jn, [[platano]]jn, [[abio]]jn, [[piceo]]jn“''. Tiucele li sendis dungiton al [[Parizo]] por informiĝi pri la konstruado de la nova bulvardo, kie oni sukcese enplantis arbojn tiuaĝajn. Krupp plantigis ĉ. 100 arbojn el [[Mülheim ĉe Ruhr|Mülheim]] kaj [[Gelsenkirchen]]. Ankoraŭ hodiaŭ konserviĝis la platanaro je la okcidenta deklivo malsupre de la teraso, la fagoj ĉe la iama rajdvojo kaj la [[rododendro]] en la ravino.

Sur la supra teraso estis planita kvadrato de 7-oble 7 tilioj. Tiu anstataŭis la aranĝadon de 4-oble 5 tilioj, kiuj ĉirkaŭis la komence planitan lageton. Al tiu ĉi areo sin ligis ambaŭflanke bedoj. Okcidente tiam sekvis razeno enkadrigita per kugloformaj [[bukso]]j kaj [[araŭkario]]j. La [[pergolo]]n ĉirkaŭantan la supran terason enkadrigis koniferaro, buksoj, [[tujo]]j kaj [[taksuso]]j. La malsupra teraso plejparte konsistis el razeno, ornamherboj kaj foliarboj (fagoj kaj tilioj).

La vojoj estis kovritaj per gruzo. Krome ĉie en la parko staris multaj sidmebloj, skulpturoj, lampoj kaj vazoj.

Dum kiam Alfred Krupp enprenis precipe indiĝenajn plantojn en la parkon, tio ĉi ŝanĝis post lia morto. Sub [[Friedrich Alfred Krupp]] kaj poste [[Bertha Krupp von Bohlen und Halbach]] la parko ŝanĝiĝis pli kaj pli al reprezentobjekto. Kiel montras la instalado de orkidekulturejo, oni iom post iom enplantis maloftajn kaj ekzotikajn plantojn.

La parko estas parto de la Eŭropa Ĝardeno-Hereda Reto.

== Flankaj konstruaĵoj ==
=== Ĝardenkulturejo ===
La ĝardenkulturejo transprenis la ĝarden- kaj parkaranĝadon. tiucele ĝi estis subdividita en uzan kaj kultivoĝardenan kulturon. Krome ĝi disponis pri meteorologia observejo.

Unua ĉefĝardenisto estis Friedrich Bete. Li entenis tiun ĉi postenon preskaŭ 40 jarojn kaj povis dum tiu ĉi tempo pligrandigi la ekologikorton kaj elkonstrui la parkon por sovaĝbestoj al okcidenta parko. En [[1897]] Friedrich Veerhoff sukcedis lin. Tiu ĉi ricevis sian edukadon en [[Kassel]] je la Reĝa Kortegoplantkulturejo Wilhelmshöhe kaj poste aktivis en [[Erfurto]], [[Vieno]] kaj [[Potsdamo]]. Tuj je la komenco de sia aktiveco li povis pligrandigi sian buĝeton por la plantkulturado kaj dungi pluajn helpantojn. Krome li elkonstruis la parkon kaj la varmkulturejon.

La ĝardenkulturejo estis subigita rekte al la administracio de Hügel kiel aliaj fakoj de la vilao kaj devis pretigi buĝetokalkuladon. Sub Alfred Krupp la kalkulo devis esti detalega. Ekz. li volis, ke oni surlistigi ĉiun unuopan planton. Poste oni povis kunteni je pli grandaj sumoj.

=== Grandaj pavilonoj ===
Ambaŭ grandaj pavilonoj troviĝis ĉe la sudokcidenta kaj sudorienta anguloj de la [[pergolo]]. Ili aperas unuan fojon en la planoj de Brachewitz el la jaro [[1870]], planitaj kiel klasikisma templokonstruaĵo. Poste ili estis montritaj en la [[Dorioj|doria]] stilo kaj en tiu formo ankaŭ realigitaj en [[1872]]. La internan aranĝon projekciis Heinrich Heidsiek. Je la tempo de la realigo ambaŭ pavilonoj estas la ununura interligo inter la loĝosfero kaj la malsupra terasosfero. Hodiaŭ ĉiloke troviĝas vojoj en la malsupran parkosferon, instalitaj kadre de alikonstruado en [[1961]].

=== Malgrandaj pavilonoj ===
Ambaŭ malgrandaj pavilonoj estis planitaj kiel rekta transiro inter la loĝodomo kaj la pergolo. Laŭ la planado de [[1878]] ili havis kvadratan projekciaĵon kaj estis malfermitaj al la ĝardena kaj pergola flankoj. Antaŭ la angulaj kolonoj krome troviĝis toskaniaj kolonoj. Las originan internan aranĝadon projekciis ankaŭ Heinrich Heidsiek. Ĉu ĝi estis realigita, ne estas konata. Ekde [[1883]] en la nordokcidenta pavilono troviĝis statuo de [[Vilhelmo la 2-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 2-a]] kaj en la nordorienta unu de [[Vilhelmo de Prusio (1882–1951)|kronprinco Frederiko Vilhelmo Viktoro Aŭgusto Ernesto]].

=== Pergolo ===
La pergolo estis samtempe konstruita kiel ambaŭ pavilonoj kaj separis la superan de la malsupera terasoparto. Ĝi estis formita sur unu flanko de muro el 16 ferkolonoj kaj sur la alia de 16 kverkokolonoj. La kverkkolona flanko al la ĝardeno estis malferma, dum kiam inter la ferkolonoj troviĝis lignaj kradoj kaj rulkurtenoj kiel limitigo. La tegmenton formis lignaj portiloj, kverklignaj traboj kaj krucformaj ŝtreboj. Lignotraboj formis la tegmenton.

=== „Stilbadiumo“ ===
Meze de la pergolo troviĝis „Stilbadiumo“. Tiu konsistis el unu meza kaj ses duoncirkle ordigitaj ŝtonkolonoj, kiuj troviĝis sur teraso super la artefarita groto. Sur tiu ĉi estis vitrotegmento, kiu troviĝis sur lignokonstruaĵo. En la mezo estis aranĝita akvobaseno. La mezan kolonon kaj la tegmenton oni malkonstruis post [[1900]].

=== Groto ===
La groto troviĝis inter ambaŭ terasoj malsupre de la „Stilbadiumo“. Kvankam Alfred Krupp perceptis la danĝeron, ke oni ekperceptus la groton kiel nenatura, li realigis ĝin. La konstruado komencis en [[1871]] kaj la groto konsistis post pretigado el tri brikovolbaĵoj tegitaj per [[Tofo|kalktofo]]. Ke Krupp tute ne entuziasmis pri la realigado – la unuan konstruaĵon li malkonstruigis – montriĝas en liaj vortoj, ke laŭ lia opinio la arkitektoj ''„konstruas tiajn stultaĵojn..., disipante monon por tio.“'' En [[1883]] li igis surplanti la groton, tiel ke ĝi ne plu videblis unuarigarde.

=== Ekonomikorto ===
La ekonomikorto baziĝis sur la iama korto de la bienisto Großbodt, kiu troviĝis sur la origina tereno de la bieno. Krupp malkonstruigis partojn de la bieno, dum kiam li alikonstruigis kaj plilarĝigis aliaj partojn. Ĉi tie li volis loĝigi la ĉevalojn kaj ĉarojn krom la domoficistojn. La ĉevalejoj orientiĝis en orientokcidentan direkton kaj formis du kortojn. La norda korto ĉirkaŭis rajdhalon, dum kiam la suda formis malferman rajdkorton. Sur tiu ĉi ĉevalejo Krupp konstruigis por si malgrandan oficejon. Ankaŭ en la ekonomikorto troviĝis [[remizo]] por 20 ĉaroj kun loĝejo por la oficistoj en la unua etaĝo. Tiu ĉi tamen kunfalis jam [[1891]] dum [[ventego]] kaj estis rekonstruita kiel nestukita brikdomo. En [[1896]] sekvis renovigado de la rajdhalo kaj de la ĉevalejo. Okulfrapis, ke la jungilarejo de la ĉevalejo estis lukse ekipita. Ĝi havis ekz. [[Stuko|stukplafonon]] kaj [[Secesio (stilo)|novartdekoron]] kaj posedis bibliotekon kun legejo same kiel ludoĉambron kun [[bilardo]] por la dungitoj.

=== Oficistaj domoj ===
Entute Krupp starigis tri domojn por la oficistoj. La unua troviĝis sude ĉe la ekonomikorto kaj estis starigita en [[1871]]. En [[1872]] sekvis la dua ĉe la ĉefa alirejo kaj en [[1873]] la tria norde de la ekonomikorto ĉe la ĉefavenuo. Krupp igis starigi la domojn el nestukitaj brikoj en modesta konstrustilo.

=== Setlejo Brandenbusch ===
Ekde [[1895]] oni starigis en la norda sekcio de la instalaĵo speciale por la laboristoj sur la tereno la setlejon ''Brandenbusch''. Tiu ĉi kolonio ampleksis en [[1897]] entute 34 domojn. Konstruite laŭ vilaĝa stilo, tie troviĝis krom la loĝdomoj ankoraŭ laborista loĝejo por 24 personoj, vaporlavejo, fajrobrigada domo kaj fumaĵejo. Ĉiuj loĝdomoj konsistis el du simetriaj duonoj kaj estis ekipitaj per kelo kaj subtegmento. La vivo en ĉi tiu sekcio estis rigide reglamentita. Malpermesata estis la pafado per pulvopafiloj kaj [[fusilo|aerfusilo]], la konstruado de staloj, skafaldoj, ''„aĉaj lavitaĵofostoj“'' kaj ''„aĉaj bedoenkadrigoj“''.

=== Ĝardenistejo ===
La ĝardenistejo estis subdividita en tri kampojn: la varmkulturejon, la fruktarbo- kaj la legomokulturejojn. Tiu ĉi subdivido verŝajne estis transprenita de la kamparano Großbodt. La varmkulturejo estis starigita en [[1871]] kaj en [[1872]] pliampleksigita per flora, ananasa kaj tri vinaj varmkulturejoj samkiel oranĝerio. Tiu ĉi ĝardenistejo formis la bazon de la establaĵo poste konatiĝinta trans la limoj de Essen kiel ''Hügelgärtnerei'' (Hügel-ĝardenistejo). Sub Alfred Friedrich Krupp la ĝardenistejo estis pliampleksigita. En [[1890]] alvenis domo por metilernantoj, [[1895]] laŭrodomo, en 1897 kuirdomo kaj kontordomo. Ankaŭ la varmkulturejo estis pliampleksigita. Ekz. en [[1903]] la oranĝerio estis anstataŭita per pli granda konstruaĵo kaj ĝis [[1914]] pli granda varmkulturejo por orkideoj.

=== „Spatzenhaus“ ===
Sub Friedrich Alfred Krupp en la jaro [[1894]] ekestis la t.n. „Spatzenhaus“ (paserdomo). Starigita ĉe deklivo inter faŭko kaj la terasmuro, ĝi entenas i.a. ludoĉambron kaj kamparanstile ekipitan kuirejon. Ĝi estis konstruita kiel framskeletodomo. Kune kun ligna laŭbo ĝi enfermis infanludejon. Ĉi tie liaj filinoj devis lerni perlude la dommastrinecon.

=== Nova gastodomo ===
En [[1914]] sekvis kun la nova gastodomo la lasta nova konstruaĵo sur la grundo de la Vilao Hügel. Hodiaŭ tie troviĝas la ĉambroj de la fondaĵo ''Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftung''. Ĝi estis starigita ĉe la sudorienta angulo de la metieja korto. Ĝi anstataŭis la malnovan gastodomon, kiun intertempe enloĝis [[Margarethe Krupp]]. La duetaĝa konstruaĵo tegita per brikoj disponis pri labora, gasta kaj manĝa ĉambroj samkiel kuirejo kaj biblioteko.

=== Belvedero ===
Krom la realigitaj konstruaĵoj ekzistis tri projektoj, kiuj ja estis planitaj, sed neniam realigitaj. Unu el ili estis la belvedero. Krupp volis konstruigi ĝin ĉe la sudorienta muro por eviti, ke la fervojentrepreno ''Bergisch-Märkische Eisenbahn'' povus meti la traceon de la fervojlinio de [[Essen]] trans Werden al Kettwig tra la tereno de la malsupra teraso. Ĝi estis planita kiel duetaĝa konstruaĵo, en kiun oni loku ankaŭ la loĝejon de la pordisto.

=== Japana kaj ĉina pavilonoj ===
Dua projekto neniam realigita estis du pavilonoj en japana respektive ĉina stiloj. Oni devis starigi ilin okaze de vizito de [[Japanio|japana]] kaj [[Ĉinio|ĉina]] delegacioj en [[1872.]] La ekipaĵon, interalie ŝprucfontanon oni volis formi laŭ landaj stiloj.

=== Grandaj pontoj en la okcidenta parko ===
[[Dosiero:Villa Hügel Front.jpg|eta|300ra|Vilao Hügel, ĉefdomo]]
Kiel tria ne realigita projekto oni planis ponton en la okcidenta parko. Ĝi komencu nordoriente de la loĝdomo kaj konduku en la okcidentan parkon. Krupp ja ŝatis la planadon, tamen decidiĝis pro la altaj kostoj kontraŭ ties realigo. Anstataŭ oni konstruis plurajn malgrandajn pontojn.

== Situo ==
* Adreso: Villa Hügel, Hügel, 45133 Essen (Anfahrt: Frankenstraße/Haraldstraße)
* Publika persontransporto: urbotrajno (S6) ĝis „Essen-Hügel“, buso (194) ĝis „Villa Hügel“ (Frankenstraße/Haraldstraße)

== Literaturo ==
* Tilmann Buddensieg: ''Villa Hügel. Das Wohnhaus Krupp in Essen''. Munkeno 2001. ISBN 3-88680-102-0
* Renate Köhne-Lindenlaub: ''Die Villa Hügel. Unternehmerwohnsitz im Wandel der Zeit.'' Deutscher Kunstverlag 2002. ISBN 3-422-06357-9

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Villa Hügel}}
* [http://www.villahuegel.de/ Oficiala TTT-ejo de la vilao Hügel]
* Fakartikolo pri la [http://www.monumente-online.de/06/01/sonderthema/10_Krupp.php?seite=1 Villa Hügel] en la retejo &quot;Monumente Online&quot; de la institucio ''Deutsche Stiftung Denkmalschutz'' (germana fondaĵo pri protekto de monumentoj)]
* [http://www.cliolink.de/denkmalliste/bezirk09/bredeney/000000952212cae68.html Baudenkmal Villa Hügel] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930184820/http://www.cliolink.de/denkmalliste/bezirk09/bredeney/000000952212cae68.html |date=2007-09-30 }}

{{Elstara}}
{{ADLS|2008|30}}

[[Kategorio:Krupp]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Essen]]
[[Kategorio:Vilaoj en Nordrejn-Vestfalio|Hügel]]
[[Kategorio:Okazejoj en Essen]]</text>
      <sha1>0glg7v9uctoepfypvkgcf0fv4xmqawc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handikapo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224917</id>
    <revision>
      <id>9393615</id>
      <parentid>9344608</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36978" sha1="0hki5ajhahgkfy52wyrmmqu41u2n0dx" xml:space="preserve">[[Dosiero:Handicapped Accessible sign.svg|eta|Signalo kiu signifas movkapablan handikapecon.]]
'''Handikapo''' (ankaŭ '''miskapablo''', aŭ '''alikapableco''') estas kondiĉo de [[homo]]j kaj [[besto]]j, kiuj havas ian fizikan aŭ mensan, psikosocian difekton kiu malhelpas iajn normajn agadojn, aŭ plenan, efektivan kaj egalecan agadon kun aliaj personoj. Tiel, oni povas suferi pro fizika malkapablo, sensa malkapablo, pensa malkapablo, [[intelekta malkapablo]], [[mensa malsano]], kaj variaj aliaj [[malsano]]j. Pri [[homaj rajtoj]] de homoj kiuj suferas pro malkapablo, [[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj]] estas adoptita la 13-an de decembro 2006.

La malkapablo ne estas malsano. Ofte ĝia kaŭzo estas malsano, do oni ofte nomas tiun malsanon malkapablo. Ankaŭ en [[milito]]j aŭ [[akcidento]]j povas oni malkapabliĝi. Neniu estas sekurigita pri sia kapableco. La malkapablo estas relativa; la interago de la kondiĉo kaj la medio determinas ĝin. Ankaŭ la tempopaso kaj la respektiva aĝo povas rezulti en malbapablo.

== Historio ==
[[Dosiero:Pieter Bruegel d. Ä. 024.jpg|eta|280ra|''Die Krüppel (La kripluloj)'', [[Pieter Bruegel la pliaĝa|Pieter Bruegel]], 1568.]]
En la grupoj de prahomoj ĉiu laboris tiun laboron, kiun li povis. La komunumo plej verŝajne helpis ankaŭ tiujn, kiuj povas helpi tre malmulte aŭ neniom. Tio dependis de la diversaj kulturoj, epokoj, resursa disponeblo ktp.

En la posta historio, kiu povis ellerni iun metion, tiu laboris. Estas ankaŭ ekzemploj, ke ankaŭ armeestroj batalis blinde (ekzemple [[Jan Žižka]]), aŭ mute kaj paralizite je unu latero ([[Paŭlo Kinizsi]]). La [[diskriminacio]] estis kutima. En [[Romio]] la surduloj povis heredigi nur per [[testamento]]. La malkapabluloj facile glitis el la societo; ankaŭ se iu ne estiĝis [[almozulo]], tiu povis ankaŭ tre malfacile ekigi rilatojn.

Pro kredo je justa mondo oni kredis, ke la malkapabluloj estas pli kulpaj, ol la kapabluloj. Ankaŭ la leĝoj helpis tiun kredon, ĉar ĝi ofte punis per amputado. Se ili ne estu pli kulpaj, ili suferus senkulpe; do oni ne povus esti (false) sincera, ke li estas imuna al la malkapabloj. La plej malkapabloj ekiĝis en [[batalo]]j.

Iuj [[sklavo]]j estis handikapigitaj el puno aŭ el alia kialo. En la malnova epoko oni laborigis la blindajn sklavojn en sekmuelejoj. En la [[mezepoko]] kaj en la malnova novepoko iuj sklavoj de la [[sultano]] estis [[eŭnuko]]j surdigitaj en la frua infanaĝo. La ĉirkaŭaĵo de la sultano havis memstaran signolingvon. Nur la [[sultano]] rajtis havi tiujn sklavojn; aliaj turkoj uzis mutulojn. En diversaj epokoj oni eĉ kastris eŭnukojn, por ke ili zorgu senkomplike la virinojn de la [[haremo]]; tio estas alia specifa malkapablo, kio okazis foje ankaŭ en milito aŭ akcidento. En pli specifaj epokoj, oni kastris eĉ infanajn [[kantisto]]jn, por ke ili konservu sian infanan voĉtonon (vidu artikolon ''[[castrato]]'').

Oni eninstitucias la malkapablulojn ekde 1600. La unua institucio estis [[Pitié-Salpêtrière|la Salpêtrière]]. En iuj landoj multaj malkapabluloj vivas en grandaj institucioj, kie oni ne respektas ilian aŭtonomecon, kaj ofte uzas diversajn formojn de perforto. Tio faras la integradon malebla, kiun pravigas nenio. La internaciaj kontraktoj pri homaj rajtoj malpermesas tiujn institutojn.

=== Evoluo de la percepto de la malkapablo ===
[[Dosiero:Aparcamiento para discapacitados.jpg|eta|maldekstre|Aŭtohaltigejo rezervita por malkapabluloj.]]
La malkapablo estas homa realaĵo kiu estis perceptita diference en diversaj historiaj periodoj kaj civilizacioj. La bildo plej komuna laŭlonge de la 20-a jarcento estis rilata al fizika kondiĉo konsiderata kiel difektita rilate al la ĝenerala normo ĉe individuo aŭ ties grupo. La termino, originita post la [[Dua mondmilito]], referencas al la individua funkciado kaj inkludas [[Fizika miskapablo|fizikajn miskapablojn]], sensajn miskapablojn, kognajn miskapablojn, [[Intelekta malkapablo|intelektajn malkapablojn]], [[Psika malsano|psikajn malsanojn]] kaj variajn tipojn de kronikaj malsanoj.&lt;ref&gt;[https://www.compromisorse.com/rse/2016/07/01/la-batalla-de-los-discapacitados-por-sus-derechos-en-el-mundo/ La batalla de los discapacitados por sus derechos en el mundo] Alirita en 2021-03-15, En Compromiso RSE.&lt;/ref&gt;

Kontraste, la bildo devena el la respekto al la [[homaj rajtoj]] aŭ socialaj modeloj enkondukas la studon de la interagado inter malkapabla persono kaj ties medio; ĉefe la rolo kaj tasko de socio estas difini, okazigi aŭ subteno la diskapablon ene de tiu socio, inkludante sintenojn kaj normojn de [[alireblo]] kiu helpu la minoritaton kiu estas marĝenita al stato en kiu ĝi jam ne plu estos tia.&lt;ref&gt;[http://www.convenciondiscapacidad.es/ Convención discapacidad.] Alirita en 2021-03-15.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Elevador822.JPG|dekstra|eta|270ra|[[Lifto]] kiu ebligas alireblon ĉe [[ŝtuparo]] en la [[Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais|Cefet-MG]], [[Bel-Horizonto]], [[Brazilo]].]]
La [[Kultura evoluo|evoluo]] de la socio pliboniĝis ekde la [[1980-aj jaroj]] kaj tial oni disvolvigis socialajn modelojn sociales de diskapabloj kiuj aldonas novajn rigardojn al la termino kaj al la koncepto. Por ekzemplo, jam oni distingas inter persono kun diskapablo aŭ malkapablo (en la senco ke tiu posedas pliigitan kapablon objektive pli malgranda aŭ malutila ol tiu de la averaĝo) kaj persono kun kapabloj diferencaj de la averaĝaj kaj kio —kvankam sen avantaĝo aŭ diskonveno— ofte estas konsiderata problemo pro la tendenca sinteno de la socio aŭ la fakto ke la normoj estas bazitaj sur averaĝaj karakteroj.&lt;ref&gt;Carmen Morán Breña [https://elpais.com/sociedad/2012/01/12/actualidad/1326381130_994951.html La pobreza lleva a la discapacidad y la discapacidad a la pobreza] [[El País]], 12a de Januaro 2012. Alirita la 15an de Marto 2021, issn=1134-6582&lt;/ref&gt;

Tiuj kulturaj ŝanĝoj siavice ebligis ŝanĝojn en la kompreno de kelkaj fizikaj karakteroj kiuj iam estis konsiderataj kiel diskapabloj. En la [[1960-aj jaroj]], por ekzemplo, la [[maldekstramanulo]]j (livuloj) estis rigarditaj kiel personoj kun anomalio, estis ofte devigitaj skribi aŭ manĝi uzante la dekstran manon, kaj eĉ foje oni punis ilin se ili ne kapablis aŭ simple ne volis fari tion. En la [[1980-aj jaroj]] en plej parto de landoj oni akceptis tiun kvaliton kiel fizika karaktero kaj tute ne kiel anomalio, miskapablo ktp. Tamen se determinataj iloj, kiel [[tondilo]]j aŭ [[korktirilo]]j estas normale fabrikataj por personoj [[dekstramanulo|dekstramanaj]], liva persono perceptos sin kiel persono kun diskapablo, ĉar tiu estas nekapabla realigi kelkajn agojn kaj bezonas helpon de aliaj personoj, pro kio perdas [[aŭtonomeco]]n.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.udg.mx/es/noticia/los-zurdos-viven-de-manera-semejante-los-discapacitados |titolo=Personas zurdas y discapacidad |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210626160229/https://www.udg.mx/es/noticia/los-zurdos-viven-de-manera-semejante-los-discapacitados |arkivdato=2021-06-26 }}&lt;/ref&gt;

En la aktuala socio estas tendenco adapti la medion kaj partikulare la [[Publika spaco|publikajn spacojn]] al la necesoj de la personoj kun diskapabloj, por eviti la socian ekskludon, ĉar diskapablo aŭ malkapablo estas perceptata kiel tio, dum la persono estas nekapabla interagadi per si mem kun sia propra medio.&lt;ref&gt;Zubillaga del Río, Ainara [https://eprints.ucm.es/id/eprint/11430/ La accesibilidad como elemento del proceso educativo: análisis del modelo de accesibilidad de la Universidad Complutense de Madrid para atender las necesidades educativas de los estudiantes con discapacidad] Alirita la 15an de Marto 2021. 2010-06-07 En eprints.ucm.es&lt;/ref&gt;

== Difinoj ==
[[Dosiero:World Health Organisation building from west.jpg|eta|Ĉefa sidejo de la Monda Organizaĵo pri Sano en [[Ĝenevo]], [[Svislando]]. Unu el multaj respondecoj de la MOS estas studo de malkapabloj kaj klopodoj por helpi malkapablulojn.]]
La [[Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano]] (IKF) de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]], distingas inter la funkcioj de la korpo (ĉu fiziologia aŭ psikologia, kaj vido) kaj la strukturoj de la korpo (anatomiaj organoj, okulo kaj rilataj strukturoj). La malfortigo en strukturo aŭ la korpa funkcio estas difinita kiel partopreno de la anomalio, de la difekto, de la perdo aŭ de alia grava devojigo de kelkaj normoj ĝenerale akceptataj de la popoloj, kiuj povas fluktui je iu limdato. La aktiveco estas difinita kiel la plenumo de tasko aŭ agado.&lt;ref&gt;[http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs352/en/ Disability and health] Alirita la 2an de majo 2016; 2015 Fact sheet N°352 WHO Media centre, World Health Organization.&lt;/ref&gt;

La IKF listigas 9 ampleksajn areojn de la funkciado kiuj povas esti tuŝitaj:
# Lernado kaj aplikado de sciaro
# Ĝeneralaj taskoj kaj postuloj
# [[Komunikado]]
# Movkapablo
# Memzorgado
# Hejma vivo
# Interagado kaj {{J|interpersona rilato}} 
# Gravaj areoj de la vivo
# Vivo de la [[komunumo]], kaj socia kaj civitana

La enkonduko al IKF indikas, ke variaĵo de modeloj konceptaj estis proponita por kompreni kaj klarigi la diskapablon kaj la funkciadon, kiun ĝi klopodas integrigi. Estas du modeloj vidi la diskapablon. La sociala modelo kaj la medicina modelo.

=== Modeloj ===
[[Dosiero:Wheelchair basketball at the 2008 Summer Paralympics.jpg|eta|maldekstre|[[Korbopilkado]] sur [[rulseĝo]] inter [[Sudafriko]] kaj [[Irano]] ĉe la [[Paralimpiko]] de 2008.]]
Ekde la [[Renesanco]] regis la medicina modelo. En tiu modelo la malkapabloj estas kiel malsanoj resanigeblaj mankoj de homoj. Ĝi difinas la malkapablon kiel mankon, ekzemple la blindulo ne vidas. Oni pensis, ke oni devas kompati la malsanajn malkapablulojn, kaj estas bona [[virto]] helpi ilin. Ĝi gvidis al izolado de malkapabluloj, do la kapabluloj renkontas ilin tre malmulte, do ili timas, mokas aŭ evitas la malkapablojn kaj ilin. Tiel ĝi helpas neniun kontraŭ antaŭjuĝoj, kiuj diras ekzemple, ke la mutuloj estus ankaŭ intelekte malkapablaj. Tiu modelo kondukis al fondado kaj fundado de grandaj institutoj por malkapabluloj. Ankaŭ tiuj malkapabluloj, kiuj restis hejme, estas konsideritaj, ke ili ne povas decidi, kaj la socio traktis ilin kiel infanoj.

La sociala modelo ekis ekde de la [[1970-aj jaroj]] en Usono. Ĝi montras la relativecon de malkapabloj. Oni diras, ke ili ne ekas, aŭ ne ekas nur el la mankaj kapabloj, sed ankaŭ el la sociaj kaj mediaj malhelpoj, kiuj malhelpas la socian vivon de la malkapabluloj. Ĝi ne volas sanigi la malkapablulojn, sed aligi la [[socio]]n kaj [[medio]]n, ke ili ne malhelpu la malkapablulojn. Ĝi konstruas fizikajn (ekzemple rampojn) kaj informokomunikantajn helpilojn (ekzemple signolingvon) kontraŭ malhelpoj kiuj estas troveblaj en la medio. Ĝi uzas ankaŭ la modernan teĥnikon, ekzemple parolantajn ilojn. Ĝi gvidas la malkapablulojn el la institutoj kaj izoleco, kaj batalas kontraŭ antaŭjuĝoj, timo, moko, kaj evitado. Ĝi ankaŭ traktas la malkapablojn [[juro|jure]], kaj konstituas, ke ankaŭ la malkapabluloj devas havi ĉiujn jurajn rajtojn, kiujn la kapabluloj havas.

== Specoj ==
[[Dosiero:Visually impaired girl negotiating a rock while rock climbing.jpg|eta|Vidmalkapabla junulino grimpanta rokon danke al tuŝado.]]

Ne estas internacia interkonsento, pri kiuj kondiĉoj estas malkapabloj, kiuj ne kaj kiuj depende. Tamen oni plimulte konsideras tiujn:
* [[Fizikaj malkapabloj]]
** [[Sensaj malkapabloj|Sensaj]]:
*** [[Vidmalkapablo]]: [[blindeco]] kaj [[parta vida malkapablo]]
*** [[Aŭdmalkapablo]]: [[surdeco]] kaj [[malfacila aŭdo]]
** [[Muskolaj malkapabloj|Muskolaj]]:
*** [[Movmalkapablo]]: [[paralizo]], [[amputo]], [[bifida spino]] kaj [[muskolopatio]]
*** [[Parolmalkapablo]]: [[muteco]], [[mutismo]], [[balbutado]], [[dizartrio]] kaj [[afonio]]
** Kronikaj: [[epilepsio]], mukogluozo
* [[Mensaj malkapabloj]]
** [[aŭtismo]]
** [[disleksio]], [[disgrafio]] kaj [[diskalkulio]]
** [[skizofrenio]], [[deprimo]]
** [[Intelekta malkapablo]], [[Down-sindromo]]
** Socia malkapablo, [[Sindromo de Asperger]]

Ofte la surduloj kaj bone funkciantaj aŭtistoj eldiras, ke ili ne sentas sin malkapablaj malgraŭ de iliaj komunikadaj problemoj. La surduloj difinas sin kiel lingva malplimulto.

Iuj kondiĉoj enhavas pliajn malkapablojn; tiaj estas ekzemple la [[surdblindeco]]. Tiuj kondiĉoj signifante diferencas el iliaj faktoroj, do ili estas praktike aliaj tipoj.

Ne konsideras ilin kien kunsortanoj la malkapabluloj kiuj havas aliajn specojn de malkapablo. Nur surduloj kaj blinduloj rekonas similecon de iliaj malkapabloj.

=== Vidmalkapablo ===
{{Ĉefartikolo|Vidmalkapablo}}
[[Dosiero:Gelbe Armbinden für blinde und sehbehinderte Menschen.svg|eta|maldekstre|180ra|Homo kun bastono. La blinduloj uzas la blankan bastonon ankaŭ kiel [[simbolo]]n.]]
La '''vidmalkapablo''' signifikas tre malbonan vidadon. Plejfoje ĝi estas mezurita per la vidakreco. Foje ankaŭ la ne vidado de la spaco povas ĝin karakterizi. En iuj kazoj oni vidas tre malmultan [[koloro]]jn, aŭ la vidkampo estas tre malgranda.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://drinfo.hu/betegsegek/tunetek/lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151118202835/http://drinfo.hu/betegsegek/tunetek/lataszavar |arkivdato=2015-11-18 }}&lt;/ref&gt; Povas esti, ke la [[okulo]]j vidas tre malsame. Plejofte la okuloj povas helpi sin, aŭ la vidado estas korektebla per [[okulvitro]]j aŭ kontaktlensoj. La vidmalkapablo estas tre malpli korektebla, ankaŭ per la plej bonaj iloj. Iuj perturboj de vidado estas portempaj, sed la vidmalkapablo estas konstanta, aŭ malboniganta. Iuj malsanoj aŭ [[drogo]]j povas portempe perturbi la vidadon.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://vasarnap.ujszo.com/vasarnap/201210/eletmod/az-atmeneti-lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130217082315/http://vasarnap.ujszo.com/vasarnap/201210/eletmod/az-atmeneti-lataszavar |arkivdato=2013-02-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.varoszoba.hu/filter/lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101110224856/http://www.varoszoba.hu/filter/lataszavar |arkivdato=2010-11-10 }}&lt;/ref&gt;

La mezurunuo de vidakreco estas la viso. Oni povas kalkuli ĝin per V = d/D, kie d estas la distanco de la subjekto kaj tabulo, kaj D estas la distanco, el kiu la subjekto povas vidi la plej malgrandan figuron en 5 minuto de angulo.&lt;ref&gt;[http://phys.bio.u-szeged.hu/DT/elettan/ch10s04.html]&lt;/ref&gt; La viso mezurita kun nearmita okulo estas la nepurigita viso.&lt;ref&gt;[http://www.weborvos.hu/orvos_valaszol/nyers_visus/40824/]&lt;/ref&gt; Se la pli bone vidanta okulo per okulvitro korektite havas maksimume 33% vison, temas pri vidmalkapablo. Oni nomas la vidmalkapablon parta, se la viso estas 10-33%; sub tio la vidmalkapablo estas blindeco. La limoj ne estas rigidaj, ankaŭ la aliaj faktoroj estas konsideritaj. Ekzemple se la subjekto povas vidi nur 5% de normala vidkampo, li estas konsiderita blinda. Oni ne konsideras, se la subjekto ne povas aĉeti okulvitron. En tiu kazoj povas helporganizoj helpi. En la kortikala blindeco la subjekto ne vidas konscience.

=== Aŭdmalkapablo ===
{{Ĉefartikolo|Aŭdmalkapablo|Surdeco}}
[[Dosiero:International Symbol for Deafness.jpg|eta|desktre|170ra|Internacia signalo pri [[surdeco]].]]
La '''aŭdmalkapablo''' estas difekto de la [[aŭdsento]]. Ĝi estas mezurita en la frekvencoj de parolo, sed ĝi povas etendi al aliaj frekvencoj. Ĝia mezuruno estas la [[decibelo]], kaj oni mezuras ĝin po orele. Ĝi povas esti unu aŭ bilaterala. La malgranda kaj unulaterala difekto de aŭdo ne estas malkapablo. La aŭdmalkapablo estas [[malfacila aŭdo]], se ĝi estas 30-90 decibeloj ĉe ambaŭ [[orelo]]j,&lt;ref&gt;[http://www.egeszsegkalauz.hu/keresok/betegseg-es-tunet/nagyothallas-103144.html]&lt;/ref&gt; kaj [[surdeco]], se ĝi estas pli severa ol 90 decibeloj.&lt;ref name=&quot;napidoktor.hu&quot;&gt;[http://napidoktor.hu/cikk/105.20225/Siketseg-es-nagyothallas]&lt;/ref&gt;

La pleja surdulo havas restecan aŭdkapablon en la malaltaj frekvencoj, per kiuj ili ne povas kompreni paroladon. La aŭdmalkapablo povas havi multajn kaŭzojn. Ĝi povas eki per malsanoj, ekzemple [[morbilo]], [[meningito]],&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130314111013/http://biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |arkivdato=2013-03-14 }}&lt;/ref&gt; [[mumpso]], aŭ [[sifiliso]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100323034121/http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |arkivdato=2010-03-23 }}&lt;/ref&gt;. La genetikaj kialoj povas esti sindromaj aŭ nesindromaj. La plej konata sindromo kiu kaŭzas surdecon estas la [[sindromo de Usher]]. Ĝi povas esti sekvo de granda bruo,&lt;ref name=Oishi2011&gt;{{cite journal | last=Oishi | first=N | coauthors=Schacht, J | title=Emerging treatments for noise-induced hearing loss | journal=Expert opinion on emerging drugs | date=2011 Junio | volume=16 | issue=2 | pages=235-45 | pmid=21247358}}&lt;/ref&gt; aŭ venas kun la maljuniĝo.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Robinson | first1=DW | last2=Sutton | first2=GJ | title=Age effect in hearing - a comparative analysis of published threshold data | journal=Audiology : official organ of the International Society of Audiology | volume=18 | issue=4 | pages=320–34 | year=1979 | pmid=475664}}&lt;/ref&gt; Aliaj kaŭzoj estas [[drogo]]j,&lt;ref name=Analgesic&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://aje.oxfordjournals.org/content/176/6/544.abstract?sid=750067d3-6651-49ac-b40b-82ee5a3fc27b/|titolo=Analgesic Use and the Risk of Hearing Loss in Women|dato=2012-02-29|eldoninto=Oxford Journals: American Journal of EPIDEMIOLOGY}}&lt;/ref&gt; ekzemple la [[alkoholismo]] de patrino dum la [[gravedo]]; aliaj ĥemiaĵoj,&lt;ref name=tol-nih&gt;{{cite web | url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | title=Tox Town – Toluene – Toxic chemicals and environmental health risks where you live and work – Text Version | publisher=toxtown.nlm.nih.gov | date= | accessdate=2010-06-09 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2021-06-26 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | arkivdato=2010-06-09 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | archivedate=2010-06-09 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |arkivdato=2010-06-09 }}&lt;/ref&gt; aŭ traŭmatoj.&lt;ref&gt;&quot;The World of the Deaf,&quot; The Washington Post, 26a de Februaro, 1978, p. G1.&lt;/ref&gt;

=== Movmalkapablo ===
[[Dosiero:Handicapped.svg|alt=logo handicap moteur|eta|200ra|maldekstre|Signalo pri movmalkapablo.]]
{{Ĉefartikolo|Movmalkapablo}}
La '''movmalkapablo''' estas fiziologa malkapablo, kiun oni povas malfacile trakti kiel unuecan kategorion, ĉar la efiko de la malsanoj al la movoj kaj movorganoj ne samas. Al la movkapabloj efikas ankaŭ la amplekso kaj la graveco de la difektoj.

Laŭ Christoph Leyendecker estas iu movmalkapabla, se liaj movorganaj aŭ aliaj difektoj, aŭ kronika malsano limigas liajn eblojn por konduto, ke li povas nur restrikte partopreni en sociaj interagadoj. Schönberger diferencas du aspektojn de la movigmalkapablo:

La korpa aspekto estas la konsekvenco de la difektoj de la movorganoj. Tie apartenas la perturboj de la movigado, kiel la [[bifida spino]], aŭ la [[muskolopatio]], kaj la korpaj difektoj, kiel la perturboj de la [[sangocirkulado]], la [[reŭmatismo]], la [[epilepsio]], kaj la [[hemofilio]]. Tiaj estas ankaŭ la malsanoj de la [[skeleto]], kaj la difektoj de la [[artikolo]]j.

== Lernado, rehabilitado kaj laboro ==
[[Dosiero:RPG wounded Iraq veteran exercising Army-dot-mil-2007-02-07-103140.jpg|eta|Viro senkrura ekzercas ĝuante [[proteziko|protezan]] kruron.]]
Tradicie la malkapablaj infanoj lernas je sanpedagogiaj internulejoj, [[institucio]]j. Ili lernas ne nur la kutiman lernostudaron, sed ankaŭ teĥnikojn, kiuj povas helpi ilin memstare vivi. Ofte tiuj teĥnikoj estas preferitaj al la kutima lernado, ekzemple estas pli grava la parolkapablo ol la landa lingvo mem. Tiuj institucioj estas laŭ la specoj. En iuj lernejoj la malkapablaj infanoj povas lerni kun kapablaj infanoj, sed ne ĉiam estas sufiĉa la fakosciado de normalaj [[instruisto]]j. Se ili povas bone fari, tio povas helpi eduki la intelektularon de la malkapabluloj. Inverse kunvivado kun malkapabluloj povas riĉigi la vivosperton de &quot;kapablaj&quot; infanoj.

La malkapabluloj trovas tre malfacile laborpostenojn, kaj vivas foje je [[subvencio]]j donitaj de la lando aŭ de aliaj institucioj, aŭ laboras ĉe specialaj laborejoj kiujn subtenas la [[ŝtato]]; do ili averaĝe estas tre malriĉaj. Oni povus helpi ilin en integritaj laborejoj kunordigitaj per internaciaj normoj.

La [[Internaciaj Rulseĝulaj kaj Amputulaj Sportoj]], aŭ en angla ''International Wheelchair and Amputee Sports (IWAS) World Games'' (aŭ ''IWAS World Games'', tio estas ''IWAS Mondaj Ludoj'' aŭ IRAS) estas mult-sporta konkurenco por atletoj kun miskapablo, kiu laŭ la iama nomo de ''International Stoke Mandeville Games'' aŭ ''Internaciaj Ludoj Stoke Mandeville'' estis la antaŭaĵo de la [[Paralimpiko]]. Tiu konkurenco estis iam konata kiel ''World Wheelchair and Amputee Games'' aŭ ''Mondaj Rulseĝulaj kaj Amputulaj Ludoj'', la ''Stoke Mandeville Wheelchair Games'' aŭ ''Rulseĝulaj Ludoj Stoke Mandeville'', la ''Stoke Mandeville Games'' aŭ ''Ludoj Stoke Mandeville'', la ''World Wheelchair Games'' aŭ ''Mondaj Rulseĝulaj Ludoj'', kaj en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj estis ofte referencataj kiel la ''Wheelchair Olympics'' aŭ Rulseĝula Olimpiko. Tiuj ludoj estis origine okazintaj en [[1948]] fare de la neŭrologo Sir Ludwig Guttmann, kiu organizis sportan konkurencon por veteranoj de la [[Dua Mondmilito]] kiuj estis suferintaj vundojn ĉe la [[mjelo]] okazonta en la rehabilitaj instalaĵoj de la Hospitalo Stoke Mandeville en [[Aylesbury]], [[Anglio]], kiu okazis samtempe kun la unua post-milita [[Somera Olimpiko]] okazanta en [[Londono]].

== Rajtoj de malkapabluloj ==
[[Dosiero:Peter Stehlik 593A6319A.JPG|eta|300ra|maldekstre|Sidejo de OAŜ en Vaŝingtono. Tiu Organizaĵo pioniris en la aprobo de rajtoj de malkapabluloj.]]
La 7an de Junio [[1999]], en [[Gvatemalurbo]], la Ĝenerala Asembleo de la [[Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj]] aprobis la Interamerikan Konvencion por la Eliminado de ĉiuj Formoj de Diskriminacio kontraŭ Diskapabluloj, kiu establas en sia artikolo 1a ke:
{{Citaĵo|''La termino &quot;diskriminacio kontraŭ diskapabluloj&quot; signifas ĉiun distingon, ekskludon aŭ restrikton bazitan sur diskapablo, antaŭaĵo de diskapablo, konsekvenco de antaŭa diskapablo aŭ percepto de diskapablo ĉu nuntempa ĉu pasinta, kiu havas la efikon aŭ celon malhelpi aŭ nuligi la agnoskon, ĝuon aŭ plenumo fare de la personoj kiuj suferas diskapablon, de siaj homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj.''&lt;ref&gt;[https://www.oas.org/juridico/spanish/tratados/a-65.html Convención Interamericana para la Eliminación de todas las Formas de Discriminación contra las Personas con Discapacidad]&lt;/ref&gt;''}}

En la [[13-a de decembro]] [[2006]], la [[Unuiĝintaj Nacioj]] aprobis formale la [[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj|Konvencion pri la rajtoj de malkapabluloj]]:

{{Citaĵo|Dekomence, la Unuiĝintaj Nacioj klopodis plibonigi la situacion de la personoj kun diskapabloj kaj faciligi ties vivojn. La intereso de la Unuiĝintaj Nacioj por la bonfarto kaj la rajtoj de la personoj kun diskapablo havas originojn en siaj fondoprincipoj, kiuj estas bazitaj sur la homaj rajtoj, la fundamentaj liberecoj kaj la egaleco de ĉiuj homaj estaĵoj.|''Plenaj partopreno kaj egaleco''&lt;ref&gt;[http://www.un.org/spanish/esa/social/disabled/ La ONU y las personas con discapacidad]&lt;/ref&gt;}}

Tiu estas la unua traktato de la sistemo de homaj rajtoj de la [[21-a jarcento]], destinita al la protektado kaj plifortigo de la rajtoj kaj de la egaleco de oportunoj de ĉirkaŭ 650 milionoj de personoj kun diskapablo ĉirkaŭkalkulita je tutmonda nivelo. En ĝi, oni establas, ke ĉiuj homaj estaĵoj havas rajtojn respektendajn, kelkaj el kiuj estas la jenaj:

{{Div col|cols = 3}}
* Ĉiu homa estaĵo havas rajton al la vivo kaj, tiel, ĝi naskiĝas libere kaj estas konsiderata egala al ĉiuj aliaj.
* Rajto al la [[aŭtonomeco]].
* Rajto al la nediskriminacio kaj al la partopreno en la socio.
* Rajto al la egaleco de oportunoj.
* Rajto al la alireblo.
* Rajto al la sekureco de la propra persono.
* Rajto al la agnosko de la personoj jure kaj justice.
* Rajto al la [[esprimlibereco]].
* Rajto al la movlibereco.
* Rajto al ŝtataneco.
* Rajto al [[laboro]] kaj al egaleca salajro.
* Rajto al la respekto de la privateco.
* Rajto al geedzeco kaj al fondo de [[familio]].
* Rajto al la sano.
* Rajto al taŭga nivelo de sociala protektado.
* Rajto al la edukado.
* Rajto al digna vivo.&lt;ref&gt;CNDH, Convención sobre los Derechos de las Personas con Discapacidad y su protocolo facultativo, México, 2015.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

La landoj subskribintaj de la konvencio devos adopti novajn ŝtatajn leĝojn, kaj nuligi malnovajn leĝojn, tiel ke la personoj kun diskapablo, por ekzemplo, havu la samajn rajtojn al la edukado, al la dungita laboro kaj al la kultura vivo.

En [[1976]], la [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] lanĉis sian Internacian Jaron por la Personoj kun Diskapabloj por [[1981]], kaj poste oni nomis ĝin Internacia Jaro de la Personoj kun Diskapabloj. En 1979, Frank Bowe estis la reprezentanto de la personoj kun diskapablo.

La Jardeko de la Diskapabluloj de la UN, inter 1983 kaj 1993, proponis Mondan Agadprogramon pri Diskapabluloj; aktuale, multaj landoj nomumis reprezentantojn kiuj estas diskapabluloj mem. Krome, jam en [[1984]] la [[Unesko]] akceptis la [[signolingvo]]n por la edukado de surdaj infanoj kaj junuloj.&lt;ref&gt;[https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2019-3386 Resolución de 18 de febrero de 2019, de la Dirección General de Bellas Artes, por la que se incoa expediente de declaración de las Lenguas de Signos en España como manifestación representativa del Patrimonio Cultural Inmaterial.] BOE.es - BOE-A-2019-3386 Alirita en 2021-03-14 En [www.boe.es]&lt;/ref&gt;

La [[Internacia Tago por Egalaj Rajtoj de Handikapuloj]] estas celebrata en la [[3-a de decembro]] de ĉiu jaro.

== Diskriminacio kontraŭ malkapabluloj ==
{{Ĉefartikolo|Kapablismo}}

[[Diskriminado]] kaj socia [[antaŭjuĝo|antaŭjuĝado]] kontraŭ homoj kun malkapabloj nomiĝas [[kapablismo]]. Kapablismo karakterizas homojn kiel difinitaj per siaj malkapabloj kaj kiel malsuperaj al la nemalkapabluloj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo = Claiming Disability Knowledge and Identity|familia nomo = Linton|persona nomo = Simi|eldonejo = New York University Press|jaro = 1998|isbn = |loko = Novjorko|paĝoj = 9}}&lt;/ref&gt; Samtempe al tiuj homoj, pro tiu sinteno, iuj perceptitaj kapabloj, lertaĵoj, kaj/aŭ karakteraj trajtoj estas asignitaj aŭ negitaj. Diskriminado kontraŭ homoj, kies malkapablo estas psika, ankaŭ pli precize nomiĝas [[sanpsikismo]] aldone al kapablismo.

La kapablismo subtaksas la handikapulojn kaj iliajn kapablojn kontraŭe al kapabluloj. Ĝi kondutas malamike aŭ paternalisme kontraŭ ili, kaj ĝi pensas, ke ili bezonas kontinuan apogon.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Claiming Disability Knowledge and Identity|familia nomo=Linton|persona nomo=Simi|jaro=1998|loko=Nov-Jorko|eldoninto=New York University Press|paĝoj=9}}&lt;/ref&gt; Ĝi diskriminas kaj subpremas. Stereotipoj estas asociitaj kun diversaj malkapabloj, kiuj atribuas aŭ depostulas samajn kvalitojn al same malkapablaj homoj. Tiuj stereotipoj siavice servas kiel kialoj de kapablismaj praktikoj kaj influas la sintenojn kaj [[konduto]]n de la socio al anoj de la respektiva grupo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro |persona nomo=Ernst |familia nomo=Wüllenweber |kunaŭtoroj=Georg Theunissen, Heinz Mühl |titolo=Pädagogik bei geistigen Behinderungen: ein Handbuch für Studium und Praxis (Education for intellectual disabilities: A manual for study and practice) |paĝoj=149 |eldonejo=W. Kohlhammer Verlag |lingvo=Germana |isbn=3-17-018437-7 |url=https://books.google.com/?id=33yCDe_IVyYC&amp;pg=PA150&amp;lpg=PA150&amp;dq=behindert+bestimmte+eigenschaften+zugeschrieben#v=onepage&amp;q=behindert%20bestimmte%20eigenschaften%20zugeschrieben&amp;f=false |alirdato=17a de Januaro, 2012|jaro=2006 }}&lt;/ref&gt; La stigmato tuŝas la homojn kun malkapabloj, limigante iliajn elektojn kaj ŝanĝante iliajn identecojn.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.heilpaedagogik-info.de/fachwissen/grundlagen-heilpaedagogik/178-geistige-behinderung-speck-theorie.html |titolo=Geistige Behinderung - Normtheorien nach Speck und Goffman. |eldonejo=Heilpaedagogik-info.de |dato= |alirdato=2014-05-12}}&lt;/ref&gt; Ĝi insistas en ĝiaj stereotipoj, ankaŭ sciigado ne povas nuligi tiujn. Ĝi povas esti selektiva, kaj limiĝi sin nur unu aŭ kelkaj tipoj de handikapoj.&lt;ref&gt;[https://www.heilpaedagogik-info.de/grundlagen/178-geistige-behinderung-speck-theorie.html Zuschreibungstheorie nach Speck] alirita en 17a de Januaro 2012&lt;/ref&gt; Ĝi similas al [[seksismo]], [[rasismo]] kaj [[lingvismo]].

== Rajtoj de malkapabluloj ==
=== Sporto kaj diskapablo ===
[[Dosiero:IPC logo (2004-2019).svg|eta|Logoo de la Paralimpiko.]]
[[Dosiero:Paralympic Runner.jpg|eta|maldekstre|Atleto en Rio en 2016 en la Paralimpiaj Ludoj.]]
La diversaj sportoj adaptitaj por personoj kun movdiskapablo disvolviĝas ekde la [[1950-aj jaroj]], ekzemplo de tio estas la [[Paralimpiko]] inter kiuj, por ekzemplo, [[atletismo]], estas la fako kiu sukcesis adapti la plej parton de siaj subfakoj.&lt;ref name=&quot;CAYUELA2014&quot;&gt;Patricia Cayuela [http://www.miperiodicodigital.com/2012/edicion2012/voixmundi/16239-la-discapacidad-impedimento-camino-futuro.html La discapacidad no es un impedimento al camino del futuro] Mi Periódico Digital, 17a de marto 2012. Alirita la 25an de novembro 2014&lt;/ref&gt;

El 2006 oni organizas konkurencojn eĉ de [[ekstrema sporto|ekstremaj sportoj]] por fizikaj diskapabluloj, kiel de ''skateboarding'', ''wakeboarding'', rokgrimpado, montara [[biciklado]], surfado, moto-x kaj [[kanuado]].&lt;ref name=&quot;CAYUELA2014&quot;/&gt;

=== Sekso kaj diskapablo ===
La personoj kun diskapabloj povas senti la [[Libido|seksan deziron]] kaj povas esprimi sian [[sekseco]]n diversmaniere. Ofte ili ne ricevis integran [[Seksa edukado|seksan edukadon]] kiu povu helpi laŭlonge de sia seksa vivo pro la [[stereotipo|antaŭjuĝo]] le ili estas senseksaj homoj kaj ne estas sekse aktivaj. Kvankam kelkaj diskapabluloj ja estas [[Neniuseksemo|senseksemaj]], estas eraro ĝeneraligi kaj akcepti, ke ĉiuj diskapabluloj estas senseksemaj. Multaj diskapabluloj ne estas kapablaj plenumi siajn [[rajto]]jn kiuj ebligus al ili havi intimecon kaj rilatojn.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Edwards|first=Weston M.|last2=Coleman|first2=Eli|date=June 2004|title=Defining Sexual Health: A Descriptive Overview|url=|journal=Archives of Sexual Behavior|doi= 10.1023/B:ASEB.0000026619.95734.d5|pmid=15129038|access-date=|volume=33|issue=3|pages=189–95}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;daily&quot; /&gt; Pri la sekseco de diskapabluloj, ties interrilato kun la diskapableco estas asociata ofte kun la viktimeco, mistraktado kaj pureco.&lt;ref&gt;Tepper, Mitchell S. (2000). «Sexuality and Disability: The Missing Discourse of Pleasure». Sexuality and Disability 18 (4): 283-290. doi:10.1023/A:1005698311392.&lt;/ref&gt;

Por kazoj de fizikaj diskapabloj kiuj ŝanĝas la seksan funkciadon de la persono, kiel ekzemple okazas pro la vundo de la [[mjelo]], ekzistas variaj solvoj. La suferanta persono povas ĝui sekson helpe de [[erotikaj helpiloj]], fizikaj helpoj (kiel modifoj en la lito), adoptante taŭgajn [[Seksa pozicio|seksajn sintenojn]] aŭ eĉ pere de la servo de kvalifikita seksolaboristo.&lt;ref name=&quot;daily&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dailyuw.com/news/article_32a1be62-5962-58e3-b202-7000c40b0365.html|titolo=Sex and disability: Sex after spinal cord injury|alirdato=20a de februaro 2009}}&lt;/ref&gt;

=== Kelkaj rajtoj kiujn oni povas atingi en kelkaj landoj per atestilo de diskapablo ===
{{Div col|cols = 3}}
* Subvencioj por aĉeto, remodelado aŭ adapto de [[vehiklo]].
* Permesilo por senpaga aŭtohaltigejo.
* Helpoj por la publika [[transporto]].
* Reduktado de imposto en produktoj de [[higieno]] kaj [[farmacio]].
* [[Stipendio]]j por edukado.
* Studlokoj speciale rezervitaj en [[universitato]]j.
* Rabatoj por distraj kaj ludaj aktivecoj.
* Sansistemaj servoj.
* Rabatoj por longdistancaj veturoj kaj gastigado en [[hotelo]]j.
* Alireblo al [[loĝejo]]j de oficiala protektado rezervitaj por diskapabluloj.
* Antaŭa emeritigo por personoj kun diskapabloj superaj al 65%.
{{Div col end}}

== Organizaj klopodoj ==
'''Homaro kaj inkluziveco''' {{lang-en|'''Humanity &amp; Inclusion'''}}, akronime '''HI''', antaŭe nomita {{lang|en|'''''[[Handicap International]]'''''}}, Handikapula Internacio) estas neprofitcela krizhelpa kaj evolukunlabora organizaĵo aktiva en ĉirkaŭ 60 landoj. Ĝi estas engaĝita al solidareca kaj inkluziva mondo &lt;ref name=&quot;HI&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|title=ISPO Partner Handicap International Becomes Humanity and Inclusion|author=Humanity &amp; Inclusion|date=3a de Februaro, 2018|website=www.ispoint.org|publisher=IPSO|access-date=16a de Februaro, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204140007/https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|archivedate=2024-02-04}}&lt;/ref&gt;. La organizaĵo plibonigas longdaŭrajn vivkondiĉojn por handikapuloj kaj subtenas tiujn, kiuj bezonas specialan protekton. HI ankaŭ laboras por mondo sen [[Tera mino|minoj]] kaj [[Grapolbombo|grapolbomboj]] kaj por la protekto de civiluloj en [[milito]]. HI estas kungajninto de la [[Nobel-premio pri paco]] en 1997.&lt;ref name=&quot;handicap-international1&quot;&gt;{{Cite web|author=Handicap International UK|url=http://www.handicap-international.org.uk/|title=Handicap International website|publisher=Handicap-international.org.uk|access-date=2012-03-14}}&lt;/ref&gt;

== Esperanto ==

* [[Asocio de Esperantistoj Handikapuloj]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ergonomio]]
* [[Malsano]]
* [[Identeca politiko]]
* [[Neŭrodiverseco]]
* [[Rulseĝo]]

== Bibliografio ==
* Arditi, A.; Rosenthal, B. (1998). Developing an objective definition of visual impairment. Vision '96: Proceedings of the International Low Vision Conference. Madrid, Spain: ONCE. pp.&amp;nbsp;331–334.
* Burkhauser, Richard V.; Schmeiser, Maximilian D.; Weathers II, Robert R. (Jan 2012). &quot;The Importance of Anti-Discrimination and Workers' Compensation Laws on the Provision of Workplace Accommodations Following the Onset of a Disability&quot;. Industrial &amp; Labor Relations Review 65 (1).
* Darling, Peter (Aug 2007). &quot;Disabilities and the Workplace&quot;. Business NH Magazine 24 (8).
* DePoy, Elizabeth; Gilson, Stephen French (2004). Rethinking Disability: Principles for Professional and Social Change. Pacific Grove, CA: Brooks Cole. ISBN 978-0-534-54929-9.
* Donovan, Rich (March 1, 2012). &quot;The Global Economics of Disability&quot; (PDF). Return on Disability. Retrieved August 11, 2012.
* Ducy, Elizabeth McAdams; Stough, Laura M.; Clark, M. Carolyn (2012). &quot;Choosing Agency in the Midst of Vulnerability: Using Critical Disability Theory to Examine a Disaster Narrative&quot;. In Steinberg, Shirley R.; Cannella, Gaile S. Critical Qualitative Research Reader. New York: Peter Lang. ISBN 978-1-4331-0688-0.
* Miles, Albert S (1994). &quot;Brown v. Board of Education and the American with Disabilities Act: Vistas of equal educational opportunities for African Americans&quot;. Journal of Negro Education 63 (3).
* Nikora, Linda Waimari; Karapu, Rolinda; Hickey, Huhana; Te Awekotuku, Ngahuia (2004). &quot;Disabled Maori and Disability Support Options&quot; (PDF). Maori &amp; Psychology Research Unit, University of Waikato. Konsultita la 11an de Aŭgusto, 2012.
* Stough, Laura M. (2009). &quot;The Effects of Disaster on the Mental Health of Individuals With Disabilities&quot;. In Neria, Yuval; Galea, Sandro; Norris, Fran H. Mental Health and Disasters. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-41282-8.
* Yeo, Rebecca (2005). &quot;Disability, poverty, and the new development agenda&quot; (PDF). Disability Knowledge and Research Programme. Konsultita la 19an de Junio, 2013.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

{{Projektoj|commonscat=Disabled people|q=Handikapo|ReVo=handikap.0o}}

{{Havenda artikolo|Malkapablo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Handikapoj| ]]</text>
      <sha1>0hki5ajhahgkfy52wyrmmqu41u2n0dx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393623</id>
      <parentid>9393615</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37033" sha1="4y1grgxugb4n8x0eoa6bwb0bnxoa643" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Signalo kiu signifas movkapablan handikapecon.}}
&lt;!--[[Dosiero:Handicapped Accessible sign.svg|eta|]]--&gt;
'''Handikapo''' (ankaŭ '''miskapablo''', aŭ '''alikapableco''') estas kondiĉo de [[homo]]j kaj [[besto]]j, kiuj havas ian fizikan aŭ mensan, psikosocian difekton kiu malhelpas iajn normajn agadojn, aŭ plenan, efektivan kaj egalecan agadon kun aliaj personoj. Tiel, oni povas suferi pro fizika malkapablo, sensa malkapablo, pensa malkapablo, [[intelekta malkapablo]], [[mensa malsano]], kaj variaj aliaj [[malsano]]j. Pri [[homaj rajtoj]] de homoj kiuj suferas pro malkapablo, [[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj]] estas adoptita la 13-an de decembro 2006.

La malkapablo ne estas malsano. Ofte ĝia kaŭzo estas malsano, do oni ofte nomas tiun malsanon malkapablo. Ankaŭ en [[milito]]j aŭ [[akcidento]]j povas oni malkapabliĝi. Neniu estas sekurigita pri sia kapableco. La malkapablo estas relativa; la interago de la kondiĉo kaj la medio determinas ĝin. Ankaŭ la tempopaso kaj la respektiva aĝo povas rezulti en malbapablo.

== Historio ==
[[Dosiero:Pieter Bruegel d. Ä. 024.jpg|eta|280ra|''Die Krüppel (La kripluloj)'', [[Pieter Bruegel la pliaĝa|Pieter Bruegel]], 1568.]]
En la grupoj de prahomoj ĉiu laboris tiun laboron, kiun li povis. La komunumo plej verŝajne helpis ankaŭ tiujn, kiuj povas helpi tre malmulte aŭ neniom. Tio dependis de la diversaj kulturoj, epokoj, resursa disponeblo ktp.

En la posta historio, kiu povis ellerni iun metion, tiu laboris. Estas ankaŭ ekzemploj, ke ankaŭ armeestroj batalis blinde (ekzemple [[Jan Žižka]]), aŭ mute kaj paralizite je unu latero ([[Paŭlo Kinizsi]]). La [[diskriminacio]] estis kutima. En [[Romio]] la surduloj povis heredigi nur per [[testamento]]. La malkapabluloj facile glitis el la societo; ankaŭ se iu ne estiĝis [[almozulo]], tiu povis ankaŭ tre malfacile ekigi rilatojn.

Pro kredo je justa mondo oni kredis, ke la malkapabluloj estas pli kulpaj, ol la kapabluloj. Ankaŭ la leĝoj helpis tiun kredon, ĉar ĝi ofte punis per amputado. Se ili ne estu pli kulpaj, ili suferus senkulpe; do oni ne povus esti (false) sincera, ke li estas imuna al la malkapabloj. La plej malkapabloj ekiĝis en [[batalo]]j.

Iuj [[sklavo]]j estis handikapigitaj el puno aŭ el alia kialo. En la malnova epoko oni laborigis la blindajn sklavojn en sekmuelejoj. En la [[mezepoko]] kaj en la malnova novepoko iuj sklavoj de la [[sultano]] estis [[eŭnuko]]j surdigitaj en la frua infanaĝo. La ĉirkaŭaĵo de la sultano havis memstaran signolingvon. Nur la [[sultano]] rajtis havi tiujn sklavojn; aliaj turkoj uzis mutulojn. En diversaj epokoj oni eĉ kastris eŭnukojn, por ke ili zorgu senkomplike la virinojn de la [[haremo]]; tio estas alia specifa malkapablo, kio okazis foje ankaŭ en milito aŭ akcidento. En pli specifaj epokoj, oni kastris eĉ infanajn [[kantisto]]jn, por ke ili konservu sian infanan voĉtonon (vidu artikolon ''[[castrato]]'').

Oni eninstitucias la malkapablulojn ekde 1600. La unua institucio estis [[Pitié-Salpêtrière|la Salpêtrière]]. En iuj landoj multaj malkapabluloj vivas en grandaj institucioj, kie oni ne respektas ilian aŭtonomecon, kaj ofte uzas diversajn formojn de perforto. Tio faras la integradon malebla, kiun pravigas nenio. La internaciaj kontraktoj pri homaj rajtoj malpermesas tiujn institutojn.

=== Evoluo de la percepto de la malkapablo ===
[[Dosiero:Aparcamiento para discapacitados.jpg|eta|maldekstre|Aŭtohaltigejo rezervita por malkapabluloj.]]
La malkapablo estas homa realaĵo kiu estis perceptita diference en diversaj historiaj periodoj kaj civilizacioj. La bildo plej komuna laŭlonge de la 20-a jarcento estis rilata al fizika kondiĉo konsiderata kiel difektita rilate al la ĝenerala normo ĉe individuo aŭ ties grupo. La termino, originita post la [[Dua mondmilito]], referencas al la individua funkciado kaj inkludas [[Fizika miskapablo|fizikajn miskapablojn]], sensajn miskapablojn, kognajn miskapablojn, [[Intelekta malkapablo|intelektajn malkapablojn]], [[Psika malsano|psikajn malsanojn]] kaj variajn tipojn de kronikaj malsanoj.&lt;ref&gt;[https://www.compromisorse.com/rse/2016/07/01/la-batalla-de-los-discapacitados-por-sus-derechos-en-el-mundo/ La batalla de los discapacitados por sus derechos en el mundo] Alirita en 2021-03-15, En Compromiso RSE.&lt;/ref&gt;

Kontraste, la bildo devena el la respekto al la [[homaj rajtoj]] aŭ socialaj modeloj enkondukas la studon de la interagado inter malkapabla persono kaj ties medio; ĉefe la rolo kaj tasko de socio estas difini, okazigi aŭ subteno la diskapablon ene de tiu socio, inkludante sintenojn kaj normojn de [[alireblo]] kiu helpu la minoritaton kiu estas marĝenita al stato en kiu ĝi jam ne plu estos tia.&lt;ref&gt;[http://www.convenciondiscapacidad.es/ Convención discapacidad.] Alirita en 2021-03-15.&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Elevador822.JPG|dekstra|eta|270ra|[[Lifto]] kiu ebligas alireblon ĉe [[ŝtuparo]] en la [[Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais|Cefet-MG]], [[Bel-Horizonto]], [[Brazilo]].]]
La [[Kultura evoluo|evoluo]] de la socio pliboniĝis ekde la [[1980-aj jaroj]] kaj tial oni disvolvigis socialajn modelojn sociales de diskapabloj kiuj aldonas novajn rigardojn al la termino kaj al la koncepto. Por ekzemplo, jam oni distingas inter persono kun diskapablo aŭ malkapablo (en la senco ke tiu posedas pliigitan kapablon objektive pli malgranda aŭ malutila ol tiu de la averaĝo) kaj persono kun kapabloj diferencaj de la averaĝaj kaj kio —kvankam sen avantaĝo aŭ diskonveno— ofte estas konsiderata problemo pro la tendenca sinteno de la socio aŭ la fakto ke la normoj estas bazitaj sur averaĝaj karakteroj.&lt;ref&gt;Carmen Morán Breña [https://elpais.com/sociedad/2012/01/12/actualidad/1326381130_994951.html La pobreza lleva a la discapacidad y la discapacidad a la pobreza] [[El País]], 12a de Januaro 2012. Alirita la 15an de Marto 2021, issn=1134-6582&lt;/ref&gt;

Tiuj kulturaj ŝanĝoj siavice ebligis ŝanĝojn en la kompreno de kelkaj fizikaj karakteroj kiuj iam estis konsiderataj kiel diskapabloj. En la [[1960-aj jaroj]], por ekzemplo, la [[maldekstramanulo]]j (livuloj) estis rigarditaj kiel personoj kun anomalio, estis ofte devigitaj skribi aŭ manĝi uzante la dekstran manon, kaj eĉ foje oni punis ilin se ili ne kapablis aŭ simple ne volis fari tion. En la [[1980-aj jaroj]] en plej parto de landoj oni akceptis tiun kvaliton kiel fizika karaktero kaj tute ne kiel anomalio, miskapablo ktp. Tamen se determinataj iloj, kiel [[tondilo]]j aŭ [[korktirilo]]j estas normale fabrikataj por personoj [[dekstramanulo|dekstramanaj]], liva persono perceptos sin kiel persono kun diskapablo, ĉar tiu estas nekapabla realigi kelkajn agojn kaj bezonas helpon de aliaj personoj, pro kio perdas [[aŭtonomeco]]n.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.udg.mx/es/noticia/los-zurdos-viven-de-manera-semejante-los-discapacitados |titolo=Personas zurdas y discapacidad |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210626160229/https://www.udg.mx/es/noticia/los-zurdos-viven-de-manera-semejante-los-discapacitados |arkivdato=2021-06-26 }}&lt;/ref&gt;

En la aktuala socio estas tendenco adapti la medion kaj partikulare la [[Publika spaco|publikajn spacojn]] al la necesoj de la personoj kun diskapabloj, por eviti la socian ekskludon, ĉar diskapablo aŭ malkapablo estas perceptata kiel tio, dum la persono estas nekapabla interagadi per si mem kun sia propra medio.&lt;ref&gt;Zubillaga del Río, Ainara [https://eprints.ucm.es/id/eprint/11430/ La accesibilidad como elemento del proceso educativo: análisis del modelo de accesibilidad de la Universidad Complutense de Madrid para atender las necesidades educativas de los estudiantes con discapacidad] Alirita la 15an de Marto 2021. 2010-06-07 En eprints.ucm.es&lt;/ref&gt;

== Difinoj ==
[[Dosiero:World Health Organisation building from west.jpg|eta|Ĉefa sidejo de la Monda Organizaĵo pri Sano en [[Ĝenevo]], [[Svislando]]. Unu el multaj respondecoj de la MOS estas studo de malkapabloj kaj klopodoj por helpi malkapablulojn.]]
La [[Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano]] (IKF) de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]], distingas inter la funkcioj de la korpo (ĉu fiziologia aŭ psikologia, kaj vido) kaj la strukturoj de la korpo (anatomiaj organoj, okulo kaj rilataj strukturoj). La malfortigo en strukturo aŭ la korpa funkcio estas difinita kiel partopreno de la anomalio, de la difekto, de la perdo aŭ de alia grava devojigo de kelkaj normoj ĝenerale akceptataj de la popoloj, kiuj povas fluktui je iu limdato. La aktiveco estas difinita kiel la plenumo de tasko aŭ agado.&lt;ref&gt;[http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs352/en/ Disability and health] Alirita la 2an de majo 2016; 2015 Fact sheet N°352 WHO Media centre, World Health Organization.&lt;/ref&gt;

La IKF listigas 9 ampleksajn areojn de la funkciado kiuj povas esti tuŝitaj:
# Lernado kaj aplikado de sciaro
# Ĝeneralaj taskoj kaj postuloj
# [[Komunikado]]
# Movkapablo
# Memzorgado
# Hejma vivo
# Interagado kaj {{J|interpersona rilato}} 
# Gravaj areoj de la vivo
# Vivo de la [[komunumo]], kaj socia kaj civitana

La enkonduko al IKF indikas, ke variaĵo de modeloj konceptaj estis proponita por kompreni kaj klarigi la diskapablon kaj la funkciadon, kiun ĝi klopodas integrigi. Estas du modeloj vidi la diskapablon. La sociala modelo kaj la medicina modelo.

=== Modeloj ===
[[Dosiero:Wheelchair basketball at the 2008 Summer Paralympics.jpg|eta|maldekstre|[[Korbopilkado]] sur [[rulseĝo]] inter [[Sudafriko]] kaj [[Irano]] ĉe la [[Paralimpiko]] de 2008.]]
Ekde la [[Renesanco]] regis la medicina modelo. En tiu modelo la malkapabloj estas kiel malsanoj resanigeblaj mankoj de homoj. Ĝi difinas la malkapablon kiel mankon, ekzemple la blindulo ne vidas. Oni pensis, ke oni devas kompati la malsanajn malkapablulojn, kaj estas bona [[virto]] helpi ilin. Ĝi gvidis al izolado de malkapabluloj, do la kapabluloj renkontas ilin tre malmulte, do ili timas, mokas aŭ evitas la malkapablojn kaj ilin. Tiel ĝi helpas neniun kontraŭ antaŭjuĝoj, kiuj diras ekzemple, ke la mutuloj estus ankaŭ intelekte malkapablaj. Tiu modelo kondukis al fondado kaj fundado de grandaj institutoj por malkapabluloj. Ankaŭ tiuj malkapabluloj, kiuj restis hejme, estas konsideritaj, ke ili ne povas decidi, kaj la socio traktis ilin kiel infanoj.

La sociala modelo ekis ekde de la [[1970-aj jaroj]] en Usono. Ĝi montras la relativecon de malkapabloj. Oni diras, ke ili ne ekas, aŭ ne ekas nur el la mankaj kapabloj, sed ankaŭ el la sociaj kaj mediaj malhelpoj, kiuj malhelpas la socian vivon de la malkapabluloj. Ĝi ne volas sanigi la malkapablulojn, sed aligi la [[socio]]n kaj [[medio]]n, ke ili ne malhelpu la malkapablulojn. Ĝi konstruas fizikajn (ekzemple rampojn) kaj informokomunikantajn helpilojn (ekzemple signolingvon) kontraŭ malhelpoj kiuj estas troveblaj en la medio. Ĝi uzas ankaŭ la modernan teĥnikon, ekzemple parolantajn ilojn. Ĝi gvidas la malkapablulojn el la institutoj kaj izoleco, kaj batalas kontraŭ antaŭjuĝoj, timo, moko, kaj evitado. Ĝi ankaŭ traktas la malkapablojn [[juro|jure]], kaj konstituas, ke ankaŭ la malkapabluloj devas havi ĉiujn jurajn rajtojn, kiujn la kapabluloj havas.

== Specoj ==
[[Dosiero:Visually impaired girl negotiating a rock while rock climbing.jpg|eta|Vidmalkapabla junulino grimpanta rokon danke al tuŝado.]]

Ne estas internacia interkonsento, pri kiuj kondiĉoj estas malkapabloj, kiuj ne kaj kiuj depende. Tamen oni plimulte konsideras tiujn:
* [[Fizikaj malkapabloj]]
** [[Sensaj malkapabloj|Sensaj]]:
*** [[Vidmalkapablo]]: [[blindeco]] kaj [[parta vida malkapablo]]
*** [[Aŭdmalkapablo]]: [[surdeco]] kaj [[malfacila aŭdo]]
** [[Muskolaj malkapabloj|Muskolaj]]:
*** [[Movmalkapablo]]: [[paralizo]], [[amputo]], [[bifida spino]] kaj [[muskolopatio]]
*** [[Parolmalkapablo]]: [[muteco]], [[mutismo]], [[balbutado]], [[dizartrio]] kaj [[afonio]]
** Kronikaj: [[epilepsio]], mukogluozo
* [[Mensaj malkapabloj]]
** [[aŭtismo]]
** [[disleksio]], [[disgrafio]] kaj [[diskalkulio]]
** [[skizofrenio]], [[deprimo]]
** [[Intelekta malkapablo]], [[Down-sindromo]]
** Socia malkapablo, [[Sindromo de Asperger]]

Ofte la surduloj kaj bone funkciantaj aŭtistoj eldiras, ke ili ne sentas sin malkapablaj malgraŭ de iliaj komunikadaj problemoj. La surduloj difinas sin kiel lingva malplimulto.

Iuj kondiĉoj enhavas pliajn malkapablojn; tiaj estas ekzemple la [[surdblindeco]]. Tiuj kondiĉoj signifante diferencas el iliaj faktoroj, do ili estas praktike aliaj tipoj.

Ne konsideras ilin kien kunsortanoj la malkapabluloj kiuj havas aliajn specojn de malkapablo. Nur surduloj kaj blinduloj rekonas similecon de iliaj malkapabloj.

=== Vidmalkapablo ===
{{Ĉefartikolo|Vidmalkapablo}}
[[Dosiero:Gelbe Armbinden für blinde und sehbehinderte Menschen.svg|eta|maldekstre|180ra|Homo kun bastono. La blinduloj uzas la blankan bastonon ankaŭ kiel [[simbolo]]n.]]
La '''vidmalkapablo''' signifikas tre malbonan vidadon. Plejfoje ĝi estas mezurita per la vidakreco. Foje ankaŭ la ne vidado de la spaco povas ĝin karakterizi. En iuj kazoj oni vidas tre malmultan [[koloro]]jn, aŭ la vidkampo estas tre malgranda.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://drinfo.hu/betegsegek/tunetek/lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151118202835/http://drinfo.hu/betegsegek/tunetek/lataszavar |arkivdato=2015-11-18 }}&lt;/ref&gt; Povas esti, ke la [[okulo]]j vidas tre malsame. Plejofte la okuloj povas helpi sin, aŭ la vidado estas korektebla per [[okulvitro]]j aŭ kontaktlensoj. La vidmalkapablo estas tre malpli korektebla, ankaŭ per la plej bonaj iloj. Iuj perturboj de vidado estas portempaj, sed la vidmalkapablo estas konstanta, aŭ malboniganta. Iuj malsanoj aŭ [[drogo]]j povas portempe perturbi la vidadon.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://vasarnap.ujszo.com/vasarnap/201210/eletmod/az-atmeneti-lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130217082315/http://vasarnap.ujszo.com/vasarnap/201210/eletmod/az-atmeneti-lataszavar |arkivdato=2013-02-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.varoszoba.hu/filter/lataszavar |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101110224856/http://www.varoszoba.hu/filter/lataszavar |arkivdato=2010-11-10 }}&lt;/ref&gt;

La mezurunuo de vidakreco estas la viso. Oni povas kalkuli ĝin per V = d/D, kie d estas la distanco de la subjekto kaj tabulo, kaj D estas la distanco, el kiu la subjekto povas vidi la plej malgrandan figuron en 5 minuto de angulo.&lt;ref&gt;[http://phys.bio.u-szeged.hu/DT/elettan/ch10s04.html]&lt;/ref&gt; La viso mezurita kun nearmita okulo estas la nepurigita viso.&lt;ref&gt;[http://www.weborvos.hu/orvos_valaszol/nyers_visus/40824/]&lt;/ref&gt; Se la pli bone vidanta okulo per okulvitro korektite havas maksimume 33% vison, temas pri vidmalkapablo. Oni nomas la vidmalkapablon parta, se la viso estas 10-33%; sub tio la vidmalkapablo estas blindeco. La limoj ne estas rigidaj, ankaŭ la aliaj faktoroj estas konsideritaj. Ekzemple se la subjekto povas vidi nur 5% de normala vidkampo, li estas konsiderita blinda. Oni ne konsideras, se la subjekto ne povas aĉeti okulvitron. En tiu kazoj povas helporganizoj helpi. En la kortikala blindeco la subjekto ne vidas konscience.

=== Aŭdmalkapablo ===
{{Ĉefartikolo|Aŭdmalkapablo|Surdeco}}
[[Dosiero:International Symbol for Deafness.jpg|eta|desktre|170ra|Internacia signalo pri [[surdeco]].]]
La '''aŭdmalkapablo''' estas difekto de la [[aŭdsento]]. Ĝi estas mezurita en la frekvencoj de parolo, sed ĝi povas etendi al aliaj frekvencoj. Ĝia mezuruno estas la [[decibelo]], kaj oni mezuras ĝin po orele. Ĝi povas esti unu aŭ bilaterala. La malgranda kaj unulaterala difekto de aŭdo ne estas malkapablo. La aŭdmalkapablo estas [[malfacila aŭdo]], se ĝi estas 30-90 decibeloj ĉe ambaŭ [[orelo]]j,&lt;ref&gt;[http://www.egeszsegkalauz.hu/keresok/betegseg-es-tunet/nagyothallas-103144.html]&lt;/ref&gt; kaj [[surdeco]], se ĝi estas pli severa ol 90 decibeloj.&lt;ref name=&quot;napidoktor.hu&quot;&gt;[http://napidoktor.hu/cikk/105.20225/Siketseg-es-nagyothallas]&lt;/ref&gt;

La pleja surdulo havas restecan aŭdkapablon en la malaltaj frekvencoj, per kiuj ili ne povas kompreni paroladon. La aŭdmalkapablo povas havi multajn kaŭzojn. Ĝi povas eki per malsanoj, ekzemple [[morbilo]], [[meningito]],&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130314111013/http://biogyogyulas.hu/agyhartyagyulladas |arkivdato=2013-03-14 }}&lt;/ref&gt; [[mumpso]], aŭ [[sifiliso]]&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100323034121/http://www.egeszsegvilag.hu/betegseg/szifilisz |arkivdato=2010-03-23 }}&lt;/ref&gt;. La genetikaj kialoj povas esti sindromaj aŭ nesindromaj. La plej konata sindromo kiu kaŭzas surdecon estas la [[sindromo de Usher]]. Ĝi povas esti sekvo de granda bruo,&lt;ref name=Oishi2011&gt;{{cite journal | last=Oishi | first=N | coauthors=Schacht, J | title=Emerging treatments for noise-induced hearing loss | journal=Expert opinion on emerging drugs | date=2011 Junio | volume=16 | issue=2 | pages=235-45 | pmid=21247358}}&lt;/ref&gt; aŭ venas kun la maljuniĝo.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Robinson | first1=DW | last2=Sutton | first2=GJ | title=Age effect in hearing - a comparative analysis of published threshold data | journal=Audiology : official organ of the International Society of Audiology | volume=18 | issue=4 | pages=320–34 | year=1979 | pmid=475664}}&lt;/ref&gt; Aliaj kaŭzoj estas [[drogo]]j,&lt;ref name=Analgesic&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://aje.oxfordjournals.org/content/176/6/544.abstract?sid=750067d3-6651-49ac-b40b-82ee5a3fc27b/|titolo=Analgesic Use and the Risk of Hearing Loss in Women|dato=2012-02-29|eldoninto=Oxford Journals: American Journal of EPIDEMIOLOGY}}&lt;/ref&gt; ekzemple la [[alkoholismo]] de patrino dum la [[gravedo]]; aliaj ĥemiaĵoj,&lt;ref name=tol-nih&gt;{{cite web | url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | title=Tox Town – Toluene – Toxic chemicals and environmental health risks where you live and work – Text Version | publisher=toxtown.nlm.nih.gov | date= | accessdate=2010-06-09 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2021-06-26 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | arkivdato=2010-06-09 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 | archivedate=2010-06-09 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-06-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100609052911/http://toxtown.nlm.nih.gov/text_version/chemicals.php?id=30 |arkivdato=2010-06-09 }}&lt;/ref&gt; aŭ traŭmatoj.&lt;ref&gt;&quot;The World of the Deaf,&quot; The Washington Post, 26a de Februaro, 1978, p. G1.&lt;/ref&gt;

=== Movmalkapablo ===
[[Dosiero:Handicapped.svg|alt=logo handicap moteur|eta|200ra|maldekstre|Signalo pri movmalkapablo.]]
{{Ĉefartikolo|Movmalkapablo}}
La '''movmalkapablo''' estas fiziologa malkapablo, kiun oni povas malfacile trakti kiel unuecan kategorion, ĉar la efiko de la malsanoj al la movoj kaj movorganoj ne samas. Al la movkapabloj efikas ankaŭ la amplekso kaj la graveco de la difektoj.

Laŭ Christoph Leyendecker estas iu movmalkapabla, se liaj movorganaj aŭ aliaj difektoj, aŭ kronika malsano limigas liajn eblojn por konduto, ke li povas nur restrikte partopreni en sociaj interagadoj. Schönberger diferencas du aspektojn de la movigmalkapablo:

La korpa aspekto estas la konsekvenco de la difektoj de la movorganoj. Tie apartenas la perturboj de la movigado, kiel la [[bifida spino]], aŭ la [[muskolopatio]], kaj la korpaj difektoj, kiel la perturboj de la [[sangocirkulado]], la [[reŭmatismo]], la [[epilepsio]], kaj la [[hemofilio]]. Tiaj estas ankaŭ la malsanoj de la [[skeleto]], kaj la difektoj de la [[artikolo]]j.

== Lernado, rehabilitado kaj laboro ==
[[Dosiero:RPG wounded Iraq veteran exercising Army-dot-mil-2007-02-07-103140.jpg|eta|Viro senkrura ekzercas ĝuante [[proteziko|protezan]] kruron.]]
Tradicie la malkapablaj infanoj lernas je sanpedagogiaj internulejoj, [[institucio]]j. Ili lernas ne nur la kutiman lernostudaron, sed ankaŭ teĥnikojn, kiuj povas helpi ilin memstare vivi. Ofte tiuj teĥnikoj estas preferitaj al la kutima lernado, ekzemple estas pli grava la parolkapablo ol la landa lingvo mem. Tiuj institucioj estas laŭ la specoj. En iuj lernejoj la malkapablaj infanoj povas lerni kun kapablaj infanoj, sed ne ĉiam estas sufiĉa la fakosciado de normalaj [[instruisto]]j. Se ili povas bone fari, tio povas helpi eduki la intelektularon de la malkapabluloj. Inverse kunvivado kun malkapabluloj povas riĉigi la vivosperton de &quot;kapablaj&quot; infanoj.

La malkapabluloj trovas tre malfacile laborpostenojn, kaj vivas foje je [[subvencio]]j donitaj de la lando aŭ de aliaj institucioj, aŭ laboras ĉe specialaj laborejoj kiujn subtenas la [[ŝtato]]; do ili averaĝe estas tre malriĉaj. Oni povus helpi ilin en integritaj laborejoj kunordigitaj per internaciaj normoj.

La [[Internaciaj Rulseĝulaj kaj Amputulaj Sportoj]], aŭ en angla ''International Wheelchair and Amputee Sports (IWAS) World Games'' (aŭ ''IWAS World Games'', tio estas ''IWAS Mondaj Ludoj'' aŭ IRAS) estas mult-sporta konkurenco por atletoj kun miskapablo, kiu laŭ la iama nomo de ''International Stoke Mandeville Games'' aŭ ''Internaciaj Ludoj Stoke Mandeville'' estis la antaŭaĵo de la [[Paralimpiko]]. Tiu konkurenco estis iam konata kiel ''World Wheelchair and Amputee Games'' aŭ ''Mondaj Rulseĝulaj kaj Amputulaj Ludoj'', la ''Stoke Mandeville Wheelchair Games'' aŭ ''Rulseĝulaj Ludoj Stoke Mandeville'', la ''Stoke Mandeville Games'' aŭ ''Ludoj Stoke Mandeville'', la ''World Wheelchair Games'' aŭ ''Mondaj Rulseĝulaj Ludoj'', kaj en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj estis ofte referencataj kiel la ''Wheelchair Olympics'' aŭ Rulseĝula Olimpiko. Tiuj ludoj estis origine okazintaj en [[1948]] fare de la neŭrologo Sir Ludwig Guttmann, kiu organizis sportan konkurencon por veteranoj de la [[Dua Mondmilito]] kiuj estis suferintaj vundojn ĉe la [[mjelo]] okazonta en la rehabilitaj instalaĵoj de la Hospitalo Stoke Mandeville en [[Aylesbury]], [[Anglio]], kiu okazis samtempe kun la unua post-milita [[Somera Olimpiko]] okazanta en [[Londono]].

== Rajtoj de malkapabluloj ==
[[Dosiero:Peter Stehlik 593A6319A.JPG|eta|300ra|maldekstre|Sidejo de OAŜ en Vaŝingtono. Tiu Organizaĵo pioniris en la aprobo de rajtoj de malkapabluloj.]]
La 7an de Junio [[1999]], en [[Gvatemalurbo]], la Ĝenerala Asembleo de la [[Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj]] aprobis la Interamerikan Konvencion por la Eliminado de ĉiuj Formoj de Diskriminacio kontraŭ Diskapabluloj, kiu establas en sia artikolo 1a ke:
{{Citaĵo|''La termino &quot;diskriminacio kontraŭ diskapabluloj&quot; signifas ĉiun distingon, ekskludon aŭ restrikton bazitan sur diskapablo, antaŭaĵo de diskapablo, konsekvenco de antaŭa diskapablo aŭ percepto de diskapablo ĉu nuntempa ĉu pasinta, kiu havas la efikon aŭ celon malhelpi aŭ nuligi la agnoskon, ĝuon aŭ plenumo fare de la personoj kiuj suferas diskapablon, de siaj homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj.''&lt;ref&gt;[https://www.oas.org/juridico/spanish/tratados/a-65.html Convención Interamericana para la Eliminación de todas las Formas de Discriminación contra las Personas con Discapacidad]&lt;/ref&gt;''}}

En la [[13-a de decembro]] [[2006]], la [[Unuiĝintaj Nacioj]] aprobis formale la [[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj|Konvencion pri la rajtoj de malkapabluloj]]:

{{Citaĵo|Dekomence, la Unuiĝintaj Nacioj klopodis plibonigi la situacion de la personoj kun diskapabloj kaj faciligi ties vivojn. La intereso de la Unuiĝintaj Nacioj por la bonfarto kaj la rajtoj de la personoj kun diskapablo havas originojn en siaj fondoprincipoj, kiuj estas bazitaj sur la homaj rajtoj, la fundamentaj liberecoj kaj la egaleco de ĉiuj homaj estaĵoj.|''Plenaj partopreno kaj egaleco''&lt;ref&gt;[http://www.un.org/spanish/esa/social/disabled/ La ONU y las personas con discapacidad]&lt;/ref&gt;}}

Tiu estas la unua traktato de la sistemo de homaj rajtoj de la [[21-a jarcento]], destinita al la protektado kaj plifortigo de la rajtoj kaj de la egaleco de oportunoj de ĉirkaŭ 650 milionoj de personoj kun diskapablo ĉirkaŭkalkulita je tutmonda nivelo. En ĝi, oni establas, ke ĉiuj homaj estaĵoj havas rajtojn respektendajn, kelkaj el kiuj estas la jenaj:

{{Div col|cols = 3}}
* Ĉiu homa estaĵo havas rajton al la vivo kaj, tiel, ĝi naskiĝas libere kaj estas konsiderata egala al ĉiuj aliaj.
* Rajto al la [[aŭtonomeco]].
* Rajto al la nediskriminacio kaj al la partopreno en la socio.
* Rajto al la egaleco de oportunoj.
* Rajto al la alireblo.
* Rajto al la sekureco de la propra persono.
* Rajto al la agnosko de la personoj jure kaj justice.
* Rajto al la [[esprimlibereco]].
* Rajto al la movlibereco.
* Rajto al ŝtataneco.
* Rajto al [[laboro]] kaj al egaleca salajro.
* Rajto al la respekto de la privateco.
* Rajto al geedzeco kaj al fondo de [[familio]].
* Rajto al la sano.
* Rajto al taŭga nivelo de sociala protektado.
* Rajto al la edukado.
* Rajto al digna vivo.&lt;ref&gt;CNDH, Convención sobre los Derechos de las Personas con Discapacidad y su protocolo facultativo, México, 2015.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

La landoj subskribintaj de la konvencio devos adopti novajn ŝtatajn leĝojn, kaj nuligi malnovajn leĝojn, tiel ke la personoj kun diskapablo, por ekzemplo, havu la samajn rajtojn al la edukado, al la dungita laboro kaj al la kultura vivo.

En [[1976]], la [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]] lanĉis sian Internacian Jaron por la Personoj kun Diskapabloj por [[1981]], kaj poste oni nomis ĝin Internacia Jaro de la Personoj kun Diskapabloj. En 1979, Frank Bowe estis la reprezentanto de la personoj kun diskapablo.

La Jardeko de la Diskapabluloj de la UN, inter 1983 kaj 1993, proponis Mondan Agadprogramon pri Diskapabluloj; aktuale, multaj landoj nomumis reprezentantojn kiuj estas diskapabluloj mem. Krome, jam en [[1984]] la [[Unesko]] akceptis la [[signolingvo]]n por la edukado de surdaj infanoj kaj junuloj.&lt;ref&gt;[https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2019-3386 Resolución de 18 de febrero de 2019, de la Dirección General de Bellas Artes, por la que se incoa expediente de declaración de las Lenguas de Signos en España como manifestación representativa del Patrimonio Cultural Inmaterial.] BOE.es - BOE-A-2019-3386 Alirita en 2021-03-14 En [www.boe.es]&lt;/ref&gt;

La [[Internacia Tago por Egalaj Rajtoj de Handikapuloj]] estas celebrata en la [[3-a de decembro]] de ĉiu jaro.

== Diskriminacio kontraŭ malkapabluloj ==
{{Ĉefartikolo|Kapablismo}}

[[Diskriminado]] kaj socia [[antaŭjuĝo|antaŭjuĝado]] kontraŭ homoj kun malkapabloj nomiĝas [[kapablismo]]. Kapablismo karakterizas homojn kiel difinitaj per siaj malkapabloj kaj kiel malsuperaj al la nemalkapabluloj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo = Claiming Disability Knowledge and Identity|familia nomo = Linton|persona nomo = Simi|eldonejo = New York University Press|jaro = 1998|isbn = |loko = Novjorko|paĝoj = 9}}&lt;/ref&gt; Samtempe al tiuj homoj, pro tiu sinteno, iuj perceptitaj kapabloj, lertaĵoj, kaj/aŭ karakteraj trajtoj estas asignitaj aŭ negitaj. Diskriminado kontraŭ homoj, kies malkapablo estas psika, ankaŭ pli precize nomiĝas [[sanpsikismo]] aldone al kapablismo.

La kapablismo subtaksas la handikapulojn kaj iliajn kapablojn kontraŭe al kapabluloj. Ĝi kondutas malamike aŭ paternalisme kontraŭ ili, kaj ĝi pensas, ke ili bezonas kontinuan apogon.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Claiming Disability Knowledge and Identity|familia nomo=Linton|persona nomo=Simi|jaro=1998|loko=Nov-Jorko|eldoninto=New York University Press|paĝoj=9}}&lt;/ref&gt; Ĝi diskriminas kaj subpremas. Stereotipoj estas asociitaj kun diversaj malkapabloj, kiuj atribuas aŭ depostulas samajn kvalitojn al same malkapablaj homoj. Tiuj stereotipoj siavice servas kiel kialoj de kapablismaj praktikoj kaj influas la sintenojn kaj [[konduto]]n de la socio al anoj de la respektiva grupo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el libro |persona nomo=Ernst |familia nomo=Wüllenweber |kunaŭtoroj=Georg Theunissen, Heinz Mühl |titolo=Pädagogik bei geistigen Behinderungen: ein Handbuch für Studium und Praxis (Education for intellectual disabilities: A manual for study and practice) |paĝoj=149 |eldonejo=W. Kohlhammer Verlag |lingvo=Germana |isbn=3-17-018437-7 |url=https://books.google.com/?id=33yCDe_IVyYC&amp;pg=PA150&amp;lpg=PA150&amp;dq=behindert+bestimmte+eigenschaften+zugeschrieben#v=onepage&amp;q=behindert%20bestimmte%20eigenschaften%20zugeschrieben&amp;f=false |alirdato=17a de Januaro, 2012|jaro=2006 }}&lt;/ref&gt; La stigmato tuŝas la homojn kun malkapabloj, limigante iliajn elektojn kaj ŝanĝante iliajn identecojn.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.heilpaedagogik-info.de/fachwissen/grundlagen-heilpaedagogik/178-geistige-behinderung-speck-theorie.html |titolo=Geistige Behinderung - Normtheorien nach Speck und Goffman. |eldonejo=Heilpaedagogik-info.de |dato= |alirdato=2014-05-12}}&lt;/ref&gt; Ĝi insistas en ĝiaj stereotipoj, ankaŭ sciigado ne povas nuligi tiujn. Ĝi povas esti selektiva, kaj limiĝi sin nur unu aŭ kelkaj tipoj de handikapoj.&lt;ref&gt;[https://www.heilpaedagogik-info.de/grundlagen/178-geistige-behinderung-speck-theorie.html Zuschreibungstheorie nach Speck] alirita en 17a de Januaro 2012&lt;/ref&gt; Ĝi similas al [[seksismo]], [[rasismo]] kaj [[lingvismo]].

== Rajtoj de malkapabluloj ==
=== Sporto kaj diskapablo ===
[[Dosiero:IPC logo (2004-2019).svg|eta|Logoo de la Paralimpiko.]]
[[Dosiero:Paralympic Runner.jpg|eta|maldekstre|Atleto en Rio en 2016 en la Paralimpiaj Ludoj.]]
La diversaj sportoj adaptitaj por personoj kun movdiskapablo disvolviĝas ekde la [[1950-aj jaroj]], ekzemplo de tio estas la [[Paralimpiko]] inter kiuj, por ekzemplo, [[atletismo]], estas la fako kiu sukcesis adapti la plej parton de siaj subfakoj.&lt;ref name=&quot;CAYUELA2014&quot;&gt;Patricia Cayuela [http://www.miperiodicodigital.com/2012/edicion2012/voixmundi/16239-la-discapacidad-impedimento-camino-futuro.html La discapacidad no es un impedimento al camino del futuro] Mi Periódico Digital, 17a de marto 2012. Alirita la 25an de novembro 2014&lt;/ref&gt;

El 2006 oni organizas konkurencojn eĉ de [[ekstrema sporto|ekstremaj sportoj]] por fizikaj diskapabluloj, kiel de ''skateboarding'', ''wakeboarding'', rokgrimpado, montara [[biciklado]], surfado, moto-x kaj [[kanuado]].&lt;ref name=&quot;CAYUELA2014&quot;/&gt;

=== Sekso kaj diskapablo ===
La personoj kun diskapabloj povas senti la [[Libido|seksan deziron]] kaj povas esprimi sian [[sekseco]]n diversmaniere. Ofte ili ne ricevis integran [[Seksa edukado|seksan edukadon]] kiu povu helpi laŭlonge de sia seksa vivo pro la [[stereotipo|antaŭjuĝo]] le ili estas senseksaj homoj kaj ne estas sekse aktivaj. Kvankam kelkaj diskapabluloj ja estas [[Neniuseksemo|senseksemaj]], estas eraro ĝeneraligi kaj akcepti, ke ĉiuj diskapabluloj estas senseksemaj. Multaj diskapabluloj ne estas kapablaj plenumi siajn [[rajto]]jn kiuj ebligus al ili havi intimecon kaj rilatojn.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Edwards|first=Weston M.|last2=Coleman|first2=Eli|date=June 2004|title=Defining Sexual Health: A Descriptive Overview|url=|journal=Archives of Sexual Behavior|doi= 10.1023/B:ASEB.0000026619.95734.d5|pmid=15129038|access-date=|volume=33|issue=3|pages=189–95}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;daily&quot; /&gt; Pri la sekseco de diskapabluloj, ties interrilato kun la diskapableco estas asociata ofte kun la viktimeco, mistraktado kaj pureco.&lt;ref&gt;Tepper, Mitchell S. (2000). «Sexuality and Disability: The Missing Discourse of Pleasure». Sexuality and Disability 18 (4): 283-290. doi:10.1023/A:1005698311392.&lt;/ref&gt;

Por kazoj de fizikaj diskapabloj kiuj ŝanĝas la seksan funkciadon de la persono, kiel ekzemple okazas pro la vundo de la [[mjelo]], ekzistas variaj solvoj. La suferanta persono povas ĝui sekson helpe de [[erotikaj helpiloj]], fizikaj helpoj (kiel modifoj en la lito), adoptante taŭgajn [[Seksa pozicio|seksajn sintenojn]] aŭ eĉ pere de la servo de kvalifikita seksolaboristo.&lt;ref name=&quot;daily&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dailyuw.com/news/article_32a1be62-5962-58e3-b202-7000c40b0365.html|titolo=Sex and disability: Sex after spinal cord injury|alirdato=20a de februaro 2009}}&lt;/ref&gt;

=== Kelkaj rajtoj kiujn oni povas atingi en kelkaj landoj per atestilo de diskapablo ===
{{Div col|cols = 3}}
* Subvencioj por aĉeto, remodelado aŭ adapto de [[vehiklo]].
* Permesilo por senpaga aŭtohaltigejo.
* Helpoj por la publika [[transporto]].
* Reduktado de imposto en produktoj de [[higieno]] kaj [[farmacio]].
* [[Stipendio]]j por edukado.
* Studlokoj speciale rezervitaj en [[universitato]]j.
* Rabatoj por distraj kaj ludaj aktivecoj.
* Sansistemaj servoj.
* Rabatoj por longdistancaj veturoj kaj gastigado en [[hotelo]]j.
* Alireblo al [[loĝejo]]j de oficiala protektado rezervitaj por diskapabluloj.
* Antaŭa emeritigo por personoj kun diskapabloj superaj al 65%.
{{Div col end}}

== Organizaj klopodoj ==
'''Homaro kaj inkluziveco''' {{lang-en|'''Humanity &amp; Inclusion'''}}, akronime '''HI''', antaŭe nomita {{lang|en|'''''[[Handicap International]]'''''}}, Handikapula Internacio) estas neprofitcela krizhelpa kaj evolukunlabora organizaĵo aktiva en ĉirkaŭ 60 landoj. Ĝi estas engaĝita al solidareca kaj inkluziva mondo &lt;ref name=&quot;HI&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|title=ISPO Partner Handicap International Becomes Humanity and Inclusion|author=Humanity &amp; Inclusion|date=3a de Februaro, 2018|website=www.ispoint.org|publisher=IPSO|access-date=16a de Februaro, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204140007/https://www.ispoint.org/news/386772/ISPO-Partner-Handicap-International-Becomes-Humanity-and-Inclusion.htm|archivedate=2024-02-04}}&lt;/ref&gt;. La organizaĵo plibonigas longdaŭrajn vivkondiĉojn por handikapuloj kaj subtenas tiujn, kiuj bezonas specialan protekton. HI ankaŭ laboras por mondo sen [[Tera mino|minoj]] kaj [[Grapolbombo|grapolbomboj]] kaj por la protekto de civiluloj en [[milito]]. HI estas kungajninto de la [[Nobel-premio pri paco]] en 1997.&lt;ref name=&quot;handicap-international1&quot;&gt;{{Cite web|author=Handicap International UK|url=http://www.handicap-international.org.uk/|title=Handicap International website|publisher=Handicap-international.org.uk|access-date=2012-03-14}}&lt;/ref&gt;

== Esperanto ==

* [[Asocio de Esperantistoj Handikapuloj]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ergonomio]]
* [[Malsano]]
* [[Identeca politiko]]
* [[Neŭrodiverseco]]
* [[Rulseĝo]]

== Bibliografio ==
* Arditi, A.; Rosenthal, B. (1998). Developing an objective definition of visual impairment. Vision '96: Proceedings of the International Low Vision Conference. Madrid, Spain: ONCE. pp.&amp;nbsp;331–334.
* Burkhauser, Richard V.; Schmeiser, Maximilian D.; Weathers II, Robert R. (Jan 2012). &quot;The Importance of Anti-Discrimination and Workers' Compensation Laws on the Provision of Workplace Accommodations Following the Onset of a Disability&quot;. Industrial &amp; Labor Relations Review 65 (1).
* Darling, Peter (Aug 2007). &quot;Disabilities and the Workplace&quot;. Business NH Magazine 24 (8).
* DePoy, Elizabeth; Gilson, Stephen French (2004). Rethinking Disability: Principles for Professional and Social Change. Pacific Grove, CA: Brooks Cole. ISBN 978-0-534-54929-9.
* Donovan, Rich (March 1, 2012). &quot;The Global Economics of Disability&quot; (PDF). Return on Disability. Retrieved August 11, 2012.
* Ducy, Elizabeth McAdams; Stough, Laura M.; Clark, M. Carolyn (2012). &quot;Choosing Agency in the Midst of Vulnerability: Using Critical Disability Theory to Examine a Disaster Narrative&quot;. In Steinberg, Shirley R.; Cannella, Gaile S. Critical Qualitative Research Reader. New York: Peter Lang. ISBN 978-1-4331-0688-0.
* Miles, Albert S (1994). &quot;Brown v. Board of Education and the American with Disabilities Act: Vistas of equal educational opportunities for African Americans&quot;. Journal of Negro Education 63 (3).
* Nikora, Linda Waimari; Karapu, Rolinda; Hickey, Huhana; Te Awekotuku, Ngahuia (2004). &quot;Disabled Maori and Disability Support Options&quot; (PDF). Maori &amp; Psychology Research Unit, University of Waikato. Konsultita la 11an de Aŭgusto, 2012.
* Stough, Laura M. (2009). &quot;The Effects of Disaster on the Mental Health of Individuals With Disabilities&quot;. In Neria, Yuval; Galea, Sandro; Norris, Fran H. Mental Health and Disasters. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-41282-8.
* Yeo, Rebecca (2005). &quot;Disability, poverty, and the new development agenda&quot; (PDF). Disability Knowledge and Research Programme. Konsultita la 19an de Junio, 2013.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

{{Projektoj|commonscat=Disabled people|q=Handikapo|ReVo=handikap.0o}}

{{Havenda artikolo|Malkapablo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Handikapoj| ]]</text>
      <sha1>4y1grgxugb4n8x0eoa6bwb0bnxoa643</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sufrageto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226469</id>
    <revision>
      <id>9392742</id>
      <parentid>9392438</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Filozofo</username>
        <id>3592</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Alĝustigis ligon</comment>
      <origin>9392742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1656" sha1="fnl58e8va7venssem3yxcl45ccp5su7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Youngest parader in New York City suffragist parade LCCN97500068 (cropped).jpg|eta|dekstra|250ra|Marŝantaro de sufragetoj en [[Novjorko]], la [[6-an de majo]] [[1912]]]]
[[Dosiero:Suffragette banner carried in picket of the White House.jpg|dekstra|eta|250ra|Sufrageto en [[Vaŝingtono]], 1918]]
[[Dosiero:Kp206-sufragetoj.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri sufragetoj]]

'''Sufrageto''' estis membrino de militema movado por egalrajtigo de [[virino]]j, kiu estiĝis ĉirkaŭ la jaro [[1900]].

La movado plej forte realiĝis en [[Unuiĝinta Reĝlando|Granda Britio]]. Ĝi uzis ekstremajn formojn de batalo.

== Historio ==
En Usono la sufrageta movado finiĝis en la jaro [[1920]], kiam la [[Konstitucio de Usono#La 19-a amendo|19-a amendo]] de la [[Konstitucio de Usono|usona konstitucio]] agnoskis la [[balotrajto]]n de virinoj.

== Nomo ==
La nomo estiĝis el vorto ''suffrage'', kio signifas angle '''balotrajto'''n.

== Mondaj sufragetoj ==
=== Usonaj sufragetoj ===
* [[Susan B. Anthony]]
* [[Lucy Burns]]
* [[Carrie Chapman Catt]]
* [[Alice Paul]]
* [[Elizabeth Cady Stanton]]
* [[Jeannette Rankin]]
* [[Lucretia Mott]]
* [[Matilda Joslyn Gage]]

=== Britaj sufragetoj ===
* [[Hertha Ayrton]]
* [[Rosa May Billinghurst]]
* [[Jane Ellen Harrison]]
* [[Annie Kenney]]
* [[Grace Kimmins]]
* [[Christabel Pankhurst]]
* [[Emmeline Pankhurst]]
* [[Sylvia Pankhurst]]
* [[Emmeline Pethick-Lawrence]]
* [[Emily Wilding Davison]]
* [[Frances Parker]]
* [[Flora Bonington]]

=== Novzelandaj sufragetoj ===
* [[Kate Sheppard]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Feminismo]]
[[Kategorio:Baloto]]</text>
      <sha1>fnl58e8va7venssem3yxcl45ccp5su7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aŭtokodoj en Svisio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228529</id>
    <revision>
      <id>9392857</id>
      <parentid>6573650</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1648" sha1="ev36ae11q5nv7zkoerzelu896nz71wb" xml:space="preserve">[[Aŭtokodo]]j en Svisio kutime konsistas el dulitera kodo indikanta la [[kantono]]n kaj unu- ĝis sescifera nombro.

La kantono-kodoj estas uzataj ankaŭ en aliaj kuntekstoj. Ili estas troveblaj en [[Svislando#Administra divido|ĉapitro &quot;Administra divido&quot; ĉe &quot;Svislando&quot;]].

Se la aŭtokodo finiĝas per litero aŭ la ŝildo havas koloran grundon, temas pri specialaj kategorioj de uzo respektive de veturilo. Ekzemple &quot;Z&quot; indikas [[dogano|doganan]] ŝildon por eksporto.

Krome ekzistas specialaj aŭtokodoj por
* federaciaj ŝtataj instancoj (komenciĝas per &quot;A&quot;)
* [[armeo|armeaj]] veturiloj (komenciĝas per &quot;M&quot; kaj havas nigran fonon)
* [[diplomatio|diplomatoj]]
* prunteblaj aŭtoj (distingigita per &quot;U&quot; post la kantonoj litero
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Switzerland licence plate 2007 from Sankt Gallen canton.jpg
Dosiero:Swiss utilitary reg 4229.jpg
Dosiero:11-11-24-basel-by-ralfr-090.jpg
Dosiero:Bs sonder back.jpg
Dosiero:Vssonder front.jpg
Dosiero:Agri fr front.jpg
Dosiero:Swiss license plates for dealers.JPG
Dosiero:Mietwagennummer Wallis.jpg
Dosiero:Switzerland CD Diplomatic license plate VD 351•03.jpg
Dosiero:Switzerland CC Diplomatic license plate ZH8•38.jpg
Dosiero:Swiss Custom Vehicle Plates 2013.jpg
Dosiero:Swiss military license plate 71544 rear.png
Dosiero:Swiss military license plate 71544 (front).png
Dosiero:Post Autonummer back.jpg
Dosiero:Post Autonummer front.jpg
Dosiero:Administration Autonummer.png
Dosiero:A Nummer Blau.JPG|Administration plate blue
&lt;/gallery&gt;
{{Commonscat|License plates of Switzerland|Kontrollschilder|3=S}}

[[Kategorio:Transporto en Svislando]]
[[Kategorio:Aŭtokodoj laŭ landoj|Svislando]]</text>
      <sha1>ev36ae11q5nv7zkoerzelu896nz71wb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekstera efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230619</id>
    <revision>
      <id>9392787</id>
      <parentid>9246220</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1775" sha1="sd5ejxznuh0g64d2vc4tgtjewf7ls83" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Ekstera efiko''' en [[ekonomio]] estas la nekompensita efiko (plej ofte damaĝo) de ekonomiaj decidoj (de la produktanto aŭ konsumanto) je la nepartoprena tria flanko.

La negativaj eksteraj efikoj estas nomataj kiel '''eksteraj kostoj''' kaj la pozitivaj kiel '''eksteraj utiloj'''. Ekstera efiko signifas, ke tiuj efikoj ne aperas sur la [[merkato]] en prezo de la [[varo]].

Negativa ekstera efiko havas precipe en la energioproduktaj industriaj branĉoj kaj la trafiko. La efiko trafas precipe la [[poluo|medipoluadon]] ([[aero]], [[grundo]], grundoakvoj) kaj trouzon de la teraj resursoj.

La intereso de la firmaoj estas eksterigo de la kostoj (plej ofte je medio), dum la intereso de la socio estas la internigo de la kostoj.

== Ekzemploj ==
{| align=&quot;right&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;300&quot;
|+ Ekzemploj pri ekstera efiko
!
! align=&quot;center&quot; | Agado&lt;br /&gt;Produktado
! align=&quot;center&quot; | Agado&lt;br /&gt;Konsumo
|-
! align=&quot;center&quot; | Agado /&gt;Produktado,&lt;br /&gt;malavantaĝoj
| align=&quot;center&quot; | industria riverpoluado malpliigas fiŝkaptajn rezultojn
| align=&quot;center&quot; | industria riverpoluado detruas baneblecojn
|-
! align=&quot;center&quot; | Efikoj&lt;br /&gt;Produktado,&lt;br /&gt;avantaĝo
| align=&quot;center&quot; | Baraĵlago por elektroproduktado, protektas agron pro inundo
| align=&quot;center&quot; | Baraĵlago iĝas ripozeja celo
|-
! align=&quot;center&quot; | Agado &lt;br /&gt;Konsumo,&lt;br /&gt;malavantaĝo
| align=&quot;center&quot; | Skiantoj detruas [[herbejo]]n
| align=&quot;center&quot; | cigareta fumado damaĝas sanon de nefumanto
|-
! align=&quot;center&quot; | Agado &lt;br /&gt;Konsumo,&lt;br /&gt;avantaĝo
| align=&quot;center&quot; | ĉasado kreskigas agrikulturan rikolton
| align=&quot;center&quot; | florbedo plezurigas la okulojn
|}

== Vidu ankaŭ ==
*[[Merkata fiasko]]
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Ekologio]]</text>
      <sha1>sd5ejxznuh0g64d2vc4tgtjewf7ls83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piezoelektro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231098</id>
    <revision>
      <id>9392808</id>
      <parentid>9112362</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7047" sha1="ra669hcrsx6yt9r81tn4nrho2rqkvik" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Piezoelektro''' (ankaŭ piezoelektreco, piezoelektra efiko) estas tiu fizika fenomeno, kiam aperas pozitivaj kaj negativaj [[elektro|elektraj]] [[ŝargo]]j sur ambaŭ flankoj de kelkaj nekonduka [[kristalo]], je efiko de meĥanika [[premo]]. Oni eluzas tiun fenomenon en multaj ĉiutagaj iloj kiel ekz. en [[mikrofono]], sonkaptiloj de la [[gramofono]]j kaj ondofiltriloj de la [[telefonaparato]]j.

La vorto originas de la [[greka lingvo]]: ''πιέζειν'' piezein‚ [[premo|premi]], apogi kaj ''ἤλεκτρον'' elektron, [[sukceno]].

[[Piezo]] estas la [[mezurunuo|unuo]] de premo, egala al la unuforma premo sur kvadratmetra ebenaĵo de unu[[tuno|tuna]] [[forto]]; ĝi egalas al 10³ [[paskalo]]j.

== La funkcio ==
La meĥanika premo polarizas la elektre neŭtralajn kristalojn, ĉar tio forŝovas unu de la alia la centron de la pozitivaj kaj negativaj ŝargoj. Tiel aperas samgranda, sed kontraŭaj ŝargoj en kontraŭaj flankoj de la kristalo.

Tiu disiĝo de la ŝargoj aperas kiel potencialdiferenco ([[tensio]]), kiu estas mezurebla. La efiko funkcias eĉ inverse. La kristalo deformiĝas, estiĝas meĥanikaj osciladoj je efiko de ŝanĝiĝanta [[elektra kampo]].

== Historio ==
La fenomenon de la piezoelektra efiko malkovris en 1880 la francaj Pierre kaj Paul-Jacques Curie. Ili rimarkis post unu jaro eĉ la inversan efikon de la piezoelektra efiko.

Oni uzis la inversan piezoelektran efikon dum la [[unua mondmilito]] en simplaj, frutempaj submarŝip-sensaj [[sonaro]]j (ili estigis sonojn per tio). Oni uzis la efikon poste kiel frekvenco-reguligilo en komunikiloj.

Dum la [[dua mondmilito]], oni pretigis el piezoelektra kristalo la eksplodilon de la aeraj bomboj. Kiam la bombopinto tuŝis la grundon, la kristalo estigis fajreron kaj tio eksplodigis la eksplodaĵon.

Postaj uzoj estas en elektraj aparatoj, mezuriloj, mikrofonoj ks.

== Tipoj de la piezoelektra materialo ==
Multaj materialoj montras piezoelektron. Ekzemploj inkluzivas:

=== Kristalaj materialoj ===

* Langasito (La&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Ga&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;SiO&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;) - kvarc-analoga kristalo
* Galiuma ortofosfato (GaPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) - kvarc-analoga kristalo
* [[Litia niobiato|Litia niobato]] (LiNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)
* Litia tantalato (LiTaO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)
* [[Kvarco]]
* Berlinito (AlPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) - malofta fosfata mineralo, kiu estas strukture identa al kvarco
* Rochelle-salo
* [[Topazo]] - piezoelektro en topazo verŝajne povas esti atribuita al la ordigo de la (F,OH) en ĝia krado, kiu alie estas centrosimetria: ortoromba bipiramida (mmm). Topazo havas anomaliajn optikajn ecojn, kiuj estas atribuitaj al tia ordigo.&lt;ref&gt;Akizuki, Mizuhiko; Hampar, Martin S.; Zussman, Jack (1979). &quot;Klarigo pri anomaliaj optikaj ecoj de topazo&quot;. Mineralogical Magazine. 43 (326): 237–241. Bibcode:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1979MinM...43..237A 1979MinM...43..237A]. doi:[[doi:10.1180/minmag.1979.043.326.05|10.1180/minmag.1979.043.326.05]].&lt;/ref&gt;
* Turmalinaj mineraloj
* Plumba titanato (PbTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) - kvankam ĝi troviĝas en la naturo kiel mineralo macedonito,&lt;ref&gt;Radusinović, Dušan &amp; Markov, Cvetko (1971). [http://www.minsocam.org/ammin/AM56/AM56_387.pdf &quot;Macedonito - plumbotitanato: nova mineralo]&quot; (PDF). Amerika Mineralogo. 56: 387–394. Arkivita (PDF) el la originalo je 2016-03-05.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Burke, E. A. J.; Kieft, C. (1971). &quot;Dua apero de makedonito, PbTiO3, Långban, Svedio&quot;. Lithos. 4 (2): 101–104. Bibcode:1971Litho...4..101B. doi:[[doi:10.1016/0024-4937(71)90102-2|10.1016/0024-4937(71)90102-2]].&lt;/ref&gt; ĝi estas sintezita por esplorado kaj aplikoj.

=== Ceramikaĵoj ===
Ceramikaĵoj kun hazarde orientitaj grajnoj devas esti feroelektraj por montri piezoelektron.&lt;ref&gt;Jaffe, B.; Cook, W. R.; Jaffe, H. (1971). Piezoelektra Ceramikaĵo. Novjorko: Akademia.&lt;/ref&gt;

* Plumba zirkonata titanato (Pb[ZrxTi&lt;sub&gt;1−x&lt;/sub&gt;]O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; kun 0 ≤ x ≤ 1) – pli ofte konata kiel PZT, la plej ofta piezoelektra ceramikaĵo uzata hodiaŭ.
* Kalia niobato (KNbO3)&lt;ref&gt;Ganeshkumar, Rajasekaran; Somnath, Suhas; Cheah, Chin Wei; Jesse, Stephen; Kalinin, Sergei V.; Zhao, Rong (2017-12-06). &quot;Malkodado de Ŝajna Feroelektro en Perovskitaj Nanofibroj&quot;. ACS Applied Materials &amp; Interfaces. 9 (48): 42131–42138. doi:[[doi:10.1021/acsami.7b14257|10.1021/acsami.7b14257]]. &lt;nowiki&gt;PMID 29130311&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;
* [[Natria volframato]] (Na2WO3)
* Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;NaNb&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;
* Pb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;KNb&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;
* Zinka oksido (ZnO) – Wurzita strukturo. Dum unuopaj kristaloj de ZnO estas piezoelektraj kaj piroelektraj, polikristala (ceramika) ZnO kun hazarde orientitaj grajnoj montras nek piezoelektran nek piroelektran efikon. Ne estante feroelektra, polikristala ZnO ne povas esti polarigita kiel baria titanato aŭ PZT. Ceramikaĵoj kaj polikristalaj maldikaj filmoj de ZnO povas montri makroskopan piezoelektron kaj piroelektron nur se ili estas teksturitaj (grajnoj estas preferate orientitaj), tiel ke la piezoelektraj kaj piroelektraj respondoj de ĉiuj individuaj grajnoj ne nuliĝas. Ĉi tio estas facile plenumata en polikristalaj maldikaj filmoj.&lt;ref&gt;Damjanovic, Dragan (1998). &quot;Feroelektraj, dielektraj kaj piezoelektraj ecoj de feroelektraj maldikaj filmoj kaj ceramikaĵoj&quot;. Raportoj pri Progreso en Fiziko. 61 (9): 1267–1324. Bibcode:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1998RPPh...61.1267D 1998RPPh...61.1267D.] doi:[[doi:10.1088/0034-4885/61/9/002|10.1088/0034-4885/61/9/002]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chin Trento, Stanford Advanced Materials, [https://www.samaterials.com/content/a-closer-look-at-stressed-piezo-crystals.html Pli Proksima Rigardo al Piezoelektra Kristalo], Prenita la 8an de marto 2025.&lt;/ref&gt;

=== Senplumbaj piezoceramikaĵoj ===

* Natria kalia niobato ((K,Na)NbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;). Ĉi tiu materialo ankaŭ konatas kiel NKN aŭ KNN. Certaj komponaĵoj de ĉi tiu materialo montriĝis reteni altan mekanikan kvalitfaktoron (Qm ≈ 900) kun kreskantaj vibradniveloj, dum la mekanika kvalitfaktoro de malmola PZT degradas en tiaj kondiĉoj. Ĉi tiu fakto igas NKN promesplena anstataŭaĵo por altpotencaj resonancaj aplikoj, kiel ekzemple piezoelektraj transformiloj.&lt;ref&gt;Gurdal, Erkan A.; Ural, Seyit O.; Park, Hwi-Yeol; Nahm, Sahn; Uchino, Kenji (2011). &quot;High Power (Na0.5K0.5)NbO3-Based Lead-Free Piezoelectric Transformer&quot;. Japanese Journal of Applied Physics. 50 (2): 027101. Bibcode:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2011JaJAP..50b7101G 2011JaJAP..50b7101G]. doi:[[doi:10.1143/JJAP.50.027101|10.1143/JJAP.50.027101]].&lt;/ref&gt;
* Bismuta ferito (BiFeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) - promesplena kandidato por la anstataŭaĵo de plumbbazitaj ceramikaĵoj.
* Natria niobato (NaNbO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)
* Baria titanato (BaTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) - Baria titanato estis la unua piezoelektra ceramikaĵo malkovrita.
* Bismuta titanato (Bi&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Ti&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;)
* Natria bismuta titanato (NaBi(TiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)

== Vidu ankaŭ ==
* [[Piezometro]]
* [[Premsentilo]]

== Fontoj ==
* [[PIV]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Fiziko]]</text>
      <sha1>ra669hcrsx6yt9r81tn4nrho2rqkvik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Termoelektro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231283</id>
    <revision>
      <id>9392793</id>
      <parentid>8477435</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="o0p5ebsn0875p0lzh0kddf4u87xx5ju" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Termoelektro''' aŭ termoelektreco signifas reciprokan influon [[temperaturo]] kaj [[elektro]] kaj ties transformon de unu al la alia. La Seebeck-efiko (ankaŭ termoelektra efiko), la Peltier-efiko kaj la Thomson-efiko priskribas same ŝanĝon inter tiuj du fizikaj grandoj.

== Seebeck-efiko ==
La '''Seebeck-efiko''' estigas [[elektra tensio|elektran tension]] inter du punktoj de elektraj konduktiloj, kiuj estas je malsama temperaturo. Tiu efiko estas uzata ĉe [[termoparo]]j kaj [[termoelektra generatoro|termoelektraj generatoroj]].

La elektra tensio estas

:&lt;math&gt;U_{\rm Seebeck} = \alpha \cdot \Delta T&lt;/math&gt;

kie&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;\Delta T&lt;/math&gt; - estas la temperatura diferenco inter la kondukaj materialoj&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; - Seebeck-koeficiento aŭ tielnomata „termoforto“

Por teknika uzo de la efiko necesas du malsammateriaj elektraj kondukiloj, kies elektrona varmokapacito malsamas (do la Seebeck-koeficiento), tio signifas, ke iliaj elektronoj havas malsamajn movenergiojn ĉe la sama temperaturo. Se oni kunligas tiujn elementojn, estiĝas [[termoparo]], en kiu la elektronoj moviĝas en la pli malalt-energian direkton.

Se oni kunligas du kondukajn materialojn (A kaj B) en sinsekvo de A-B-A, la termotensio '''''U''''' iĝas:

&lt;math&gt;U = \alpha_A \cdot (T_U - T_H)
+ \alpha_B \cdot (T_H - T_C)
+ \alpha_A \cdot (T_C - T_U)&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;U = (\alpha_B - \alpha_A) \cdot (T_H - T_C) &lt;/math&gt;

kie&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;T_U&lt;/math&gt; estas temperaturo de A (kutime la ĉirkaŭa temperaturo) &lt;br /&gt;
&lt;math&gt;T_H&lt;/math&gt; temperaturo de transiro A-B&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;T_C&lt;/math&gt; temperaturo de transiro B-A&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;\alpha_A&lt;/math&gt; - Seebeck-koeficiento de A&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;\alpha_B&lt;/math&gt; - Seebeck-koeficiento de B

La estiĝanta tensio estas sendependa de la ĉirkaŭa temperaturo kaj dependas nur de la temperatura diferenco &lt;math&gt;(T_H - T_C) &lt;/math&gt; de la kunligaj punktoj.

La fizikan fenomenon malkovris [[Thomas Johann Seebeck]], kiu pruvis la elektran fluon per kompaso (kiu reagis al la magneta kampo ĉirkaŭ la elektrokurento). Li uzis la fenomenon en [[1821]], per la unua [[termoparo]].

== Peltier-efiko ==
La '''Peltier-efiko''' priskribas la termofluon pro ekstera elektra kurento. La efikon malkovris [[Jean Peltier]] en [[1834]].

La Peltier-efiko okazas, kiam elektronoj trafluas du kunligitajn kondukajn materialojn havantajn malsaman elektronan varmokapaciton. Malalt-energiaj elektronoj fluantaj al pli altenergia loko tie okazigas malvarmiĝon, male ili okazigas varmiĝon.

== Thomson-efiko ==
La Thomson-efiko (nomata laŭ [[William Thomson]], [[1856]]) priskribas la ŝanĝiĝintan varmotransporton apud elektrotrafluita kondukilo, kiu havas temperaturgradienton.

La elektrodenso ''J'' en homogena kondukilo kaŭzas varmon po volumena unuo de:

:&lt;math&gt;q = \rho J^2 - \mu J dT/dx \,&lt;/math&gt;

kie

''&amp;rho;'' specifa rezistanco de la materialo

''dT''/''dx'' temperaturgradiento en la kondukilo

''&amp;mu;'' Thomson-koeficiento

La unua esprimo ''&amp;rho; J'' estas nereturnebla Ĵula varmiĝo.

== Novaj esploroj ==
Oni celas plibonigi la malaltan efikecon (3-8%) de la Peltier-&amp;nbsp;kaj Seebeck-paroj. La malaltan efikecon kaŭzas la nedezirata varmotransporto inter la materialoj. Novaj procezoj celas elimini tion per termotunela procezo: oni volas estigi inter la kondukiloj senaeran fendon, kies larĝo estu tamen sufiĉe malgranda, por ke la elektronoj povas trapasi ĝin.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Termodinamiko]]
[[Kategorio:1821]]</text>
      <sha1>o0p5ebsn0875p0lzh0kddf4u87xx5ju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sociaj rilatoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232740</id>
    <revision>
      <id>9393543</id>
      <parentid>9293429</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="656um6vovv25vciz9sbq5clft9bi63b" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''sociaj rilatoj''' estas multnombraj sociaj interagadoj (regulataj de sociaj konvencioj) inter du aŭ pliaj personoj havantaj sociajn poziciojn kaj realigantaj sociajn rolojn. Rezulto de la rilato estas modifo de la konduto. En sociologia hierarkio, la sociaj rilatoj estas pli bazaj ol la [[konduto]], la sociaj agoj, la socia moraro, la [[Socia kontrakto|sociaj kontaktoj]] kaj la socia interagado. La sociaj rilatoj formas la bazon de konceptoj kiel [[Socia organiziĝo|socia organizo]], socia strukturo, [[socia movado]] kaj socia sistemo.

== Enhavo de la socia rilato ==
Ekzemploj por la enhavo de la [[interagado]] estas la [[estreco]] kaj la [[socia grupo]], kie estas ĉiuj mekanismoj por la planado kaj pristudo de la interagoj de la personoj. La socia ago en la rilatoj estas pli antaŭenaj, pensante en la intenseco de la agoj, kaj ĉefe reagoj de unu respektive la alian aŭ aliaj de formo ĉu akcidenta ĉu regula aŭ ripetita aŭ neregula laŭ la agmaniero ĉu racia ĉu instrumenta aŭ emocia aŭ tradicia (Weber). La interpersonaj rilatoj setligas la indikojn de la kulturo de la grupo kaj ties transsendo laŭ la procezo de [[socialigo]], modifas la konduton per la interveno de la aliaj individuoj laŭ sekvenco de ''rilatoj'' egala al lernado, krome bazigas la percepton, la motivigon, la lernadon kaj la adaptigon pro la interŝanĝo de reguloj kaj kredoj (Canals), kiu prikomentas na James Kennedy kaj Russell C. Eberhart, kiuj dediĉis sian penson sur ĉio tio. Ili diras, ke por modli la homan interrilaton necess modli la individuojn laŭ socia kunteksto, interrilatante inter si. Komentas Antonio Lucas Martín en sia lernolibro de sociologio la kondiĉoj bezonataj por la socia agado: celoj, adaptigo de resursoj al celoj kaj la integriga povo de la individuoj en la grupo per reguloj kaj pluhavante modelon en la procezo de socialigo.

== Metodologio ==
Agustí Canals havigas siajn meditadojn pri la temo por vidigi la socian interagon. Krome en la artikolo de Juan C. Dürsteler oni inkludas tiujn bildajn variajn analizojn por la sama celo, unuigante 'vidigajn taksonojn', per desegno de retoj kaj oni proponas variajn metodojn de bildaj reprezentadoj, aŭ krome, ekzemple multajn intertranĉantajn cirklojn kiuj montras konturon por la socia ŝanĝo. Vidu la artikolon [[diagramo de Venn]]. La [[grafeoteorio]] uzata en la [[socia reto]] estas samtipa ilo. Aliaj vidpunktoj kiel 'socia ekkono' en [[socia psikologio]], 'rilatoj de produktado' en [[teorio de konfliktoj]], en [[simbola interagado]], ktp.

== Socia agado ==
Ekde la klasika vidpunkto, kiel ĉe Parsons en la [[teorio de la socia agado]], tiu prilaboris unu el la plej prilaboritaj kontribuoj en ''funkcionalismo'' kaj Mead en ''simbola interagado''. Ĉe Weber, Moreno kaj Dahrendorf estas aliaj komplementaj vojoj en la [[socia agado]] kun globalaj vidpunktoj ĉe Weber. Ŝajne ekde ampleksa vidpunkto en kelkaj aŭtoroj estas sistemo de socia interagado kun strukturo, kiu havigas enhavon, kaj ke amplekse estas ''interrilatoj''. Sama simileco okazas en la ''socia sistemo'' kaj ĉe la ''socia strukturo''.

== Vidu ankaŭ ==
*[[Dilemo de erinaco]]
== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
(en la hispana)
* [https://web.archive.org/web/20021002224209/http://www.geocities.com/rincondepaco2001 Talcot Parsons: La socia sistemo]
* [http://www.monografias.com]

[[Kategorio:Sociologio]]</text>
      <sha1>656um6vovv25vciz9sbq5clft9bi63b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393607</id>
      <parentid>9393543</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3416" sha1="3ipzyys6crq7044x5x0n09gz1xi19m8" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''sociaj rilatoj''' estas multnombraj sociaj interagadoj (regulataj de sociaj konvencioj) inter du aŭ pliaj personoj havantaj sociajn poziciojn kaj realigantaj sociajn rolojn. Rezulto de la rilato estas modifo de la konduto. En sociologia hierarkio, la sociaj rilatoj estas pli bazaj ol la [[konduto]], la sociaj agoj, la socia moraro, la [[Socia kontrakto|sociaj kontaktoj]] kaj la socia interagado. La sociaj rilatoj formas la bazon de konceptoj kiel [[Socia organiziĝo|socia organizo]], socia strukturo, [[socia movado]] kaj socia sistemo.

== Enhavo de la socia rilato ==
Ekzemploj por la enhavo de la [[interagado]] estas la [[estreco]] kaj la [[socia grupo]], kie estas ĉiuj mekanismoj por la planado kaj pristudo de la interagoj de la personoj. La socia ago en la rilatoj estas pli antaŭenaj, pensante en la intenseco de la agoj, kaj ĉefe reagoj de unu respektive la alian aŭ aliaj de formo ĉu akcidenta ĉu regula aŭ ripetita aŭ neregula laŭ la agmaniero ĉu racia ĉu instrumenta aŭ emocia aŭ tradicia (Weber). La {{J|interpersona rilato}} setligas la indikojn de la kulturo de la grupo kaj ties transsendo laŭ la procezo de [[socialigo]], modifas la konduton per la interveno de la aliaj individuoj laŭ sekvenco de ''rilatoj'' egala al lernado, krome bazigas la percepton, la motivigon, la lernadon kaj la adaptigon pro la interŝanĝo de reguloj kaj kredoj (Canals), kiu prikomentas na James Kennedy kaj Russell C. Eberhart, kiuj dediĉis sian penson sur ĉio tio. Ili diras, ke por modli la homan interrilaton necess modli la individuojn laŭ socia kunteksto, interrilatante inter si. Komentas Antonio Lucas Martín en sia lernolibro de sociologio la kondiĉoj bezonataj por la socia agado: celoj, adaptigo de resursoj al celoj kaj la integriga povo de la individuoj en la grupo per reguloj kaj pluhavante modelon en la procezo de socialigo.

== Metodologio ==
Agustí Canals havigas siajn meditadojn pri la temo por vidigi la socian interagon. Krome en la artikolo de Juan C. Dürsteler oni inkludas tiujn bildajn variajn analizojn por la sama celo, unuigante 'vidigajn taksonojn', per desegno de retoj kaj oni proponas variajn metodojn de bildaj reprezentadoj, aŭ krome, ekzemple multajn intertranĉantajn cirklojn kiuj montras konturon por la socia ŝanĝo. Vidu la artikolon [[diagramo de Venn]]. La [[grafeoteorio]] uzata en la [[socia reto]] estas samtipa ilo. Aliaj vidpunktoj kiel 'socia ekkono' en [[socia psikologio]], 'rilatoj de produktado' en [[teorio de konfliktoj]], en [[simbola interagado]], ktp.

== Socia agado ==
Ekde la klasika vidpunkto, kiel ĉe Parsons en la [[teorio de la socia agado]], tiu prilaboris unu el la plej prilaboritaj kontribuoj en ''funkcionalismo'' kaj Mead en ''simbola interagado''. Ĉe Weber, Moreno kaj Dahrendorf estas aliaj komplementaj vojoj en la [[socia agado]] kun globalaj vidpunktoj ĉe Weber. Ŝajne ekde ampleksa vidpunkto en kelkaj aŭtoroj estas sistemo de socia interagado kun strukturo, kiu havigas enhavon, kaj ke amplekse estas ''interrilatoj''. Sama simileco okazas en la ''socia sistemo'' kaj ĉe la ''socia strukturo''.

== Vidu ankaŭ ==
*[[Dilemo de erinaco]]
== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
(en la hispana)
* [https://web.archive.org/web/20021002224209/http://www.geocities.com/rincondepaco2001 Talcot Parsons: La socia sistemo]
* [http://www.monografias.com]

[[Kategorio:Sociologio]]</text>
      <sha1>3ipzyys6crq7044x5x0n09gz1xi19m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berliner Dom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>234400</id>
    <revision>
      <id>9392922</id>
      <parentid>8988338</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1707" sha1="ljbk3d40sq4exwbxtdawvtu9qge2w3d" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|katedralo
|kategorio      = 
|lando          = Germanio
|regiono        = 
|situo          = [[Berlino]]
|establita      = {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato           = {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo	    = Konsekro
|arkitekto      = {{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo       = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO    = DE-BE
|mapo lokumilo  = Centra Berlino
|mapligilo      = jes
|zomo           = 14
}}

[[Dosiero:2006 Berliner Dom Front.jpg|eta|300ra|Berliner Dom (katedralo) 2006, vidata de okcidento el [[Lustgarten (Berlin)]]]]
[[Dosiero:Dom, Berlin 1900.png|eta|300ra|Aspekto 1900 post la Dua Mondmilito rekonstruata pli simple]]
'''{{lang|de|Berliner Dom}}''' (oficiala nomo: {{lang-de|Oberpfarr- und Domkirche zu Berlin}}) estas protestanta [[kirko]] en la norda parto de [[Spreeinsel]], kiu ĉi tie nomiĝas [[Museumsinsel]], en [[Berlino]].

Estis konstruita inter 1894 kaj 1905 laŭ desegno de Julius Raschdorff. La ĉefa enirejo direktas okcidenten al [[Lustgarten (Berlin)|Lustgarten]] ([[Berlino]]).

Uzata por diservoj, koncertoj kaj gravaj politikaj eventoj de [[Germanio]].

== En Esperanto ==
Menciita en [[Metropoliteno (romano)|Metropoliteno]] kiel ''obskura katedralo'' en la parto de la romano, kiu okazas en [[Lustgarten (Berlin)|Lustgarten]]. La arkitektura valoro de la pompa konstruaĵo estis kritike rigardata, ĉefe inter maldekstruloj.
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Katedraloj en Germanio]]
[[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Berlino]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1905]]
[[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1900-1909]]</text>
      <sha1>ljbk3d40sq4exwbxtdawvtu9qge2w3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karl Walther Hahn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239664</id>
    <revision>
      <id>9393215</id>
      <parentid>7814544</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="am52e7a8lwz4fw3zqgcgkfjyor5kx8v" xml:space="preserve">{{kunigu|Karl Walter Hahn}}
{{Informkesto homo}}

'''Karl Walther HAHN''', nask. la [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1882]] en [[Tharandt]] ([[Saksio]]), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de ''Nia Revueto'', Aldonaĵo por la Junularo Esperantista al [[Heroldo de Esperanto]]. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon &quot;La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix&quot; (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de ''Bureau International d’Education'' en [[Ĝenevo]]. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

== Fonto ==
* Nia Revueto n-ro 14 (719) (1932).

{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|HAHN, Karl Walther}} 

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>am52e7a8lwz4fw3zqgcgkfjyor5kx8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393226</id>
      <parentid>9393215</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="4vxlrqlxy37f3b1p4feuyp22v4r4rrs" xml:space="preserve">{{kunigu|Karl Walter Hahn}}
{{Informkesto homo}}

'''Karl Walther HAHN''', nask. la [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1882]] en [[Tharandt]] ([[Saksio]]), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de ''Nia Revueto'', Aldonaĵo por la Junularo Esperantista al [[Heroldo de Esperanto]]. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon &quot;La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix&quot; (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de ''Bureau International d’Education'' en [[Ĝenevo]]. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

== Fonto ==
* Nia Revueto n-ro 14 (719) 1932, aldono al Heroldo de Esperanto, Horrem en Rejnlando.

{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|HAHN, Karl Walther}} 

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>4vxlrqlxy37f3b1p4feuyp22v4r4rrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393227</id>
      <parentid>9393226</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fonto */</comment>
      <origin>9393227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1023" sha1="av4pij9bxnpmtplu28e4h2xza7kf08z" xml:space="preserve">{{kunigu|Karl Walter Hahn}}
{{Informkesto homo}}

'''Karl Walther HAHN''', nask. la [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1882]] en [[Tharandt]] ([[Saksio]]), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de ''Nia Revueto'', Aldonaĵo por la Junularo Esperantista al [[Heroldo de Esperanto]]. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon &quot;La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix&quot; (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de ''Bureau International d’Education'' en [[Ĝenevo]]. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

== Fonto ==
* Nia Revueto n-ro 14 (719) 1932, aldono &quot;por la junularo esperantista&quot; al [[Heroldo de Esperanto]], [[Horrem]] en Rejnlando.

{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|HAHN, Karl Walther}} 

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>av4pij9bxnpmtplu28e4h2xza7kf08z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393228</id>
      <parentid>9393227</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="33845mfcb318m27m45qhmgjb0kdkcgl" xml:space="preserve">{{kunigu|Karl Walter Hahn}}
{{Informkesto homo}}

'''Karl Walther HAHN''', nask. la [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1882]] en [[Tharandt]] ([[Saksio]]), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de ''Nia Revueto'', Aldonaĵo por la Junularo Esperantista al [[Heroldo de Esperanto]]. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon &quot;La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix&quot; (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de ''Bureau International d’Education'' en [[Ĝenevo]]. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

== Fonto ==
* Nia Revueto n-ro 14 (719) 1932, aldono &quot;por la junularo esperantista&quot; al [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]].

{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|HAHN, Karl Walther}} 

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>33845mfcb318m27m45qhmgjb0kdkcgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393229</id>
      <parentid>9393228</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1040" sha1="bxrlhftutcdceepka2hi30f36mjhc90" xml:space="preserve">{{kunigu|Karl Walter Hahn}}
{{Informkesto homo
|dato de morto = nekonata
}}

'''Karl Walther HAHN''', nask. la [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1882]] en [[Tharandt]] ([[Saksio]]), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de ''Nia Revueto'', aldonaĵo &quot;por la junularo esperantista&quot; [[Heroldo de Esperanto]]. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon &quot;La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix&quot; (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de ''Bureau International d’Education'' en [[Ĝenevo]]. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

== Fonto ==
* Nia Revueto n-ro 14 (719) 1932, aldonaĵo &quot;por la junularo esperantista&quot; al [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]].

{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|HAHN, Karl Walther}} 

[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Germanaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>bxrlhftutcdceepka2hi30f36mjhc90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aŭstria Esperanto-Federacio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240958</id>
    <revision>
      <id>9393189</id>
      <parentid>9353352</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>9393189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3943" sha1="5slpdnp63yfxvin7mcyj37uhepb275b" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Aŭstria Esperanto-Federacio
|nomo = Österreichischer Esperanto-Verband
|emblemo = jubilea simbolo.svg
|lando = Aŭstrio
|tipo = landa [[Esperanto-asocio]]
|celo =
|influaero =
|fondiĝdato =  [[9-a de februaro]] 1936
|fondiĝloko =  Vieno
}}
[[Dosiero:UK 1992 unua bulteno.jpg|eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [[UK 1992]] en Vieno]]
La '''Aŭstria Esperanto-Federacio''' ('''AEF'''; [[germane]]: ''Österreichischer Esperanto-Verband'') estis fondita en [[1936]] kunsidejo en [[Vieno]]. Temas pri la oficiala [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en [[Aŭstrio]].

== Estraro ==
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

=== Lastaj prezidantoj ===
* [[Hans Michael Maitzen]] (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, [https://web.archive.org/web/20240616183830/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ junio 2024])
* Ewald Schick (2024-2028, [https://web.archive.org/web/20250123135549/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ januaro 2025])

== Celo ==

Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de [[Esperanto]] en [[Aŭstrio]].

== Periodaĵo ==

La 1a [[numero]] de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto [[1946]] kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro [[2000]]. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo [[Esperanto aktuell]] de [[Germana Esperanto-Asocio]] per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

== Historio ==
En 1934 [[ALLE]] trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la [[9-a de februaro]] 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida [[Esperanto-organizo]] en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto [[1938]] la [[Hitler]]&lt;nowiki/&gt;aj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la [[Esperanto-movado]] en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la [[5-a de oktobro]] [[1945]] estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-[[Instituto]] kaj la Esperanto-[[librovendejo]] TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus &quot;Feierstunde&quot; kun la temo &quot;Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento&quot;. La unua Zamenhof-festo estis solenata je la [[16-a de decembro]].

La unua organo de AEF post la milito, la &quot;Informilo&quot;, aperis je la [[31-a de januaro]] [[1946]], kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto en [[1970]] en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en [[1992]].

Pri la historio de Esperanto en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe ''[[Esperanto-movado en Aŭstrio]]''. Universitate gravis la laboro ekzemple de [[Hermann Ölberg]].

== Fontoj ==

* Aŭstria Esperanto-revuo (AER) n-ro 4/1974
* AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro
* AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 -  54-a jaro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto-movado en Aŭstrio]]
* [[Esperanto-Societo por Stirio]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at Aŭstria Esperanto-Federacio] ({{de}} kaj {{eo}})

&lt;br/&gt;
{{Eŭropaj Esperanto-asocioj}}
{{Esperanta Mondo}}
{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstria Esperanto-Federacio|Aŭstria Esperanto-Federacio]]
[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>5slpdnp63yfxvin7mcyj37uhepb275b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393190</id>
      <parentid>9393189</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>9393190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4054" sha1="mw0n1vhznadp1olg5e6i631x5hpz66i" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Aŭstria Esperanto-Federacio
|nomo = Österreichischer Esperanto-Verband
|emblemo = jubilea simbolo.svg
|lando = Aŭstrio
|tipo = landa [[Esperanto-asocio]]
|celo =
|influaero =
|fondiĝdato =  [[9-a de februaro]] 1936
|fondiĝloko =  Vieno
}}
[[Dosiero:UK 1992 unua bulteno.jpg|eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [[UK 1992]] en Vieno]]
La '''Aŭstria Esperanto-Federacio''' ('''AEF'''; [[germane]]: ''Österreichischer Esperanto-Verband'') estis fondita en [[1936]] kunsidejo en [[Vieno]]. Temas pri la oficiala [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en [[Aŭstrio]].

== Estraro ==
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

=== Lastaj prezidantoj ===
* [[Hans Michael Maitzen]] (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, [https://web.archive.org/web/20240616183830/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ junio 2024])
* Ewald Schick (2024-2028, [https://web.archive.org/web/20250123135549/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ januaro 2025])

== Celo ==

Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de [[Esperanto]] en [[Aŭstrio]].

== Periodaĵo ==

La 1a [[numero]] de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto [[1946]] kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro [[2000]]. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo [[Esperanto aktuell]] de [[Germana Esperanto-Asocio]] per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

== Historio ==
En 1934 [[ALLE]] trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la [[9-a de februaro]] 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida [[Esperanto-organizo]] en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto [[1938]] la [[Hitler]]&lt;nowiki/&gt;aj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la [[Esperanto-movado]] en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la [[5-a de oktobro]] [[1945]] estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-[[Instituto]] kaj la Esperanto-[[librovendejo]] TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus &quot;Feierstunde&quot; kun la temo &quot;Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento&quot;. La unua Zamenhof-festo estis solenata je la [[16-a de decembro]].

La unua organo de AEF post la milito, la &quot;Informilo&quot;, aperis je la [[31-a de januaro]] [[1946]], kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto en [[1970]] en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en [[1992]].

Pri la historio de Esperanto en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe ''[[Esperanto-movado en Aŭstrio]]''. Universitate gravis la laboro ekzemple de [[Hermann Ölberg]].

== Fontoj ==

* Aŭstria Esperanto-revuo (AER) n-ro 4/1974
* AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro
* AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 -  54-a jaro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto-movado en Aŭstrio]]
* [[Esperanto-Societo por Stirio]]
* [[Esperanto aktuell]]
* [[Aŭstria Esperanto-Junularo]]
* [[Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at Aŭstria Esperanto-Federacio] ({{de}} kaj {{eo}})

&lt;br/&gt;
{{Eŭropaj Esperanto-asocioj}}
{{Esperanta Mondo}}
{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstria Esperanto-Federacio|Aŭstria Esperanto-Federacio]]
[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>mw0n1vhznadp1olg5e6i631x5hpz66i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393191</id>
      <parentid>9393190</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historio */</comment>
      <origin>9393191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4204" sha1="co67x4y7cr77kszrx53uhbrnxe17c8o" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Aŭstria Esperanto-Federacio
|nomo = Österreichischer Esperanto-Verband
|emblemo = jubilea simbolo.svg
|lando = Aŭstrio
|tipo = landa [[Esperanto-asocio]]
|celo =
|influaero =
|fondiĝdato =  [[9-a de februaro]] 1936
|fondiĝloko =  Vieno
}}
[[Dosiero:UK 1992 unua bulteno.jpg|eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [[UK 1992]] en Vieno]]
La '''Aŭstria Esperanto-Federacio''' ('''AEF'''; [[germane]]: ''Österreichischer Esperanto-Verband'') estis fondita en [[1936]] kunsidejo en [[Vieno]]. Temas pri la oficiala [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en [[Aŭstrio]].

== Estraro ==
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

=== Lastaj prezidantoj ===
* [[Hans Michael Maitzen]] (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, [https://web.archive.org/web/20240616183830/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ junio 2024])
* Ewald Schick (2024-2028, [https://web.archive.org/web/20250123135549/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ januaro 2025])

== Celo ==

Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de [[Esperanto]] en [[Aŭstrio]].

== Periodaĵo ==

La 1a [[numero]] de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto [[1946]] kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro [[2000]]. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo [[Esperanto aktuell]] de [[Germana Esperanto-Asocio]] per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

== Historio ==
En 1934 [[ALLE]] trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la [[9-a de februaro]] 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida [[Esperanto-organizo]] en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto [[1938]] la [[Hitler]]&lt;nowiki/&gt;aj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la [[Esperanto-movado]] en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la [[5-a de oktobro]] [[1945]] estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-[[Instituto]] kaj la Esperanto-[[librovendejo]] TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus &quot;Feierstunde&quot; kun la temo &quot;Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento&quot;. La unua Zamenhof-festo estis solenata je la [[16-a de decembro]].

La unua organo de AEF post la milito, la &quot;Informilo&quot;, aperis je la [[31-a de januaro]] [[1946]], kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto en [[1970]] en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en [[1992]]. Ankoraŭ 34 jarojn poste la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto]] en aŭgusto [[2026]] okazas en [[Graz]], landa ĉefurbo de [[Stirio]].

Pri la historio de Esperanto en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe ''[[Esperanto-movado en Aŭstrio]]''. Universitate gravis la laboro ekzemple de [[Hermann Ölberg]].

== Fontoj ==

* Aŭstria Esperanto-revuo (AER) n-ro 4/1974
* AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro
* AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 -  54-a jaro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto-movado en Aŭstrio]]
* [[Esperanto-Societo por Stirio]]
* [[Esperanto aktuell]]
* [[Aŭstria Esperanto-Junularo]]
* [[Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at Aŭstria Esperanto-Federacio] ({{de}} kaj {{eo}})

&lt;br/&gt;
{{Eŭropaj Esperanto-asocioj}}
{{Esperanta Mondo}}
{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstria Esperanto-Federacio|Aŭstria Esperanto-Federacio]]
[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>co67x4y7cr77kszrx53uhbrnxe17c8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393196</id>
      <parentid>9393191</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="nq0fwpcdwwo0h37idd0y2ek84w7wxxy" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Aŭstria Esperanto-Federacio
|nomo = Österreichischer Esperanto-Verband
|emblemo = jubilea simbolo.svg
|lando = Aŭstrio
|tipo = landa [[Esperanto-asocio]]
|celo =
|influaero =
|fondiĝdato =  [[9-a de februaro]] 1936
|fondiĝloko =  Vieno
}}
[[Dosiero:UK 1992 unua bulteno.jpg|eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [[UK 1992]] en Vieno]]
La '''Aŭstria Esperanto-Federacio''' ('''AEF'''; [[germane]]: ''Österreichischer Esperanto-Verband'') estis fondita en [[1936]] kun sidejo en [[Vieno]]. Temas pri la oficiala [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en [[Aŭstrio]].

== Estraro ==
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

=== Lastaj prezidantoj ===
* [[Hans Michael Maitzen]] (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, [https://web.archive.org/web/20240616183830/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ junio 2024])
* Ewald Schick (2024-2028, [https://web.archive.org/web/20250123135549/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ januaro 2025])

== Celo ==

Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de [[Esperanto]] en [[Aŭstrio]].

== Periodaĵo ==

La 1a [[numero]] de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto [[1946]] kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro [[2000]]. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo [[Esperanto aktuell]] de [[Germana Esperanto-Asocio]] per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

== Historio ==
En 1934 [[ALLE]] trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la [[9-a de februaro]] 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida [[Esperanto-organizo]] en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto [[1938]] la [[Hitler]]&lt;nowiki/&gt;aj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la [[Esperanto-movado]] en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la [[5-a de oktobro]] [[1945]] estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-[[Instituto]] kaj la Esperanto-[[librovendejo]] TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus &quot;Feierstunde&quot; kun la temo &quot;Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento&quot;. La unua Zamenhof-festo estis solenata je la [[16-a de decembro]].

La unua organo de AEF post la milito, la &quot;Informilo&quot;, aperis je la [[31-a de januaro]] [[1946]], kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto en [[1970]] en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en [[1992]]. Ankoraŭ 34 jarojn poste la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto]] en aŭgusto [[2026]] okazas en [[Graz]], landa ĉefurbo de [[Stirio]].

Pri la historio de Esperanto en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe ''[[Esperanto-movado en Aŭstrio]]''. Universitate gravis la laboro ekzemple de [[Hermann Ölberg]].

== Fontoj ==

* Aŭstria Esperanto-revuo (AER) n-ro 4/1974
* AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro
* AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 -  54-a jaro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto-movado en Aŭstrio]]
* [[Esperanto-Societo por Stirio]]
* [[Esperanto aktuell]]
* [[Aŭstria Esperanto-Junularo]]
* [[Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at Aŭstria Esperanto-Federacio] ({{de}} kaj {{eo}})

&lt;br/&gt;
{{Eŭropaj Esperanto-asocioj}}
{{Esperanta Mondo}}
{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstria Esperanto-Federacio|Aŭstria Esperanto-Federacio]]
[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>nq0fwpcdwwo0h37idd0y2ek84w7wxxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393197</id>
      <parentid>9393196</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lastaj prezidantoj */</comment>
      <origin>9393197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4207" sha1="kwwgnry737p6dd0yifbv6qpxp5cs6p0" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Aŭstria Esperanto-Federacio
|nomo = Österreichischer Esperanto-Verband
|emblemo = jubilea simbolo.svg
|lando = Aŭstrio
|tipo = landa [[Esperanto-asocio]]
|celo =
|influaero =
|fondiĝdato =  [[9-a de februaro]] 1936
|fondiĝloko =  Vieno
}}
[[Dosiero:UK 1992 unua bulteno.jpg|eta|160ra|Titolpaĝo de la unua kongresa bulteno de la [[UK 1992]] en Vieno]]
La '''Aŭstria Esperanto-Federacio''' ('''AEF'''; [[germane]]: ''Österreichischer Esperanto-Verband'') estis fondita en [[1936]] kun sidejo en [[Vieno]]. Temas pri la oficiala [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en [[Aŭstrio]].

== Estraro ==
La elektoj por la estraro okazos kutime ĉiun trian jaron. La nomoj kaj la funkcioj de la aktuala estraro legeblas en la asocia retejo.

La aktualaj membroj de la estraro troveblas en la retpaĝaro de la AEF.

=== Aktualaj prezidantoj ===
* [[Hans Michael Maitzen]] (2015-2019) 
* Alfred Heiligenbrunner (2019-2024, [https://web.archive.org/web/20240616183830/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ junio 2024])
* Ewald Schick (2024-2028, [https://web.archive.org/web/20250123135549/https://www.esperanto.at/estraro/ arkivigo laŭ januaro 2025])

== Celo ==

Deklarita celo de la neŭtrala federacio estas la subteno de [[Esperanto]] en [[Aŭstrio]].

== Periodaĵo ==

La 1a [[numero]] de AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO (AER) aperis en aŭgusto [[1946]] kaj la lasta - post 54 jaroj - en decembro [[2000]]. Poste aperis 4 paĝoj sub la nomo AŬSTRIA ESPERANTO-REVUO, en la aŭstra periodaĵo Esperanto Aktuell de n-ro 1/2001 ĝis n-ro 3/2003.

La periodaĵo [[Esperanto aktuell]] de [[Germana Esperanto-Asocio]] per kunlaboro de AEF enhavas ankaŭ informojn pri aŭstraj aferoj.

== Historio ==
En 1934 [[ALLE]] trafis la likvidon fare de la aŭstria faŝismo. Post la unua ŝoko kelkaj komencis denove organizi sin, inter ili gvide Glüxmann, Berdan, Grimme, Zodel kaj Scheibenreiter, kiu fondis la Verdan Revuon. Je la [[9-a de februaro]] 1936 estis fondata AEF, kiu iĝis la gvida [[Esperanto-organizo]] en Aŭstrio. La preparitan unuan balfeston de AEF, la Verdan Nokton, en marto [[1938]] la [[Hitler]]&lt;nowiki/&gt;aj faŝistoj transformis je ´malhela nokto´.

Ŝajnis denove, ke estas fino de la [[Esperanto-movado]] en Aǔstrio. Tamen, en subgrundo, fidelaj kaj konsciaj ges-anoj ne ĉesis kunveni kaj preparis la revivigon de AEF, kaj je la [[5-a de oktobro]] [[1945]] estis fonditaj la Aŭstria Esperanto-[[Instituto]] kaj la Esperanto-[[librovendejo]] TRAMONDO. En la sama jaro okazis en Schubert-Saal de Konzerthaus &quot;Feierstunde&quot; kun la temo &quot;Vieno, la ponto inter oriento kaj okcidento&quot;. La unua Zamenhof-festo estis solenata je la [[16-a de decembro]].

La unua organo de AEF post la milito, la &quot;Informilo&quot;, aperis je la [[31-a de januaro]] [[1946]], kaj tiam komenciĝis sukcesa agado de AEF, seriego da gravaj atingoj kaj eventoj kiuj kulminis je la aranĝado de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto en [[1970]] en Vieno. Tion daŭrigis la aranĝado de la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso]] (UK) de Esperanto same en Vieno 22 jarojn poste, en [[1992]]. Ankoraŭ 34 jarojn poste la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto]] en aŭgusto [[2026]] okazas en [[Graz]], landa ĉefurbo de [[Stirio]].

Pri la historio de Esperanto en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj en respublika Aŭstrio ĝis la 1930-aj jaroj legeblas ĉe ''[[Esperanto-movado en Aŭstrio]]''. Universitate gravis la laboro ekzemple de [[Hermann Ölberg]].

== Fontoj ==

* Aŭstria Esperanto-revuo (AER) n-ro 4/1974
* AER n-ro 1 aŭgusto 1946 - 1a jaro
* AER n-roj 10-12 okt., nov., dec. 2000 -  54-a jaro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Esperanto-movado en Aŭstrio]]
* [[Esperanto-Societo por Stirio]]
* [[Esperanto aktuell]]
* [[Aŭstria Esperanto-Junularo]]
* [[Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at Aŭstria Esperanto-Federacio] ({{de}} kaj {{eo}})

&lt;br/&gt;
{{Eŭropaj Esperanto-asocioj}}
{{Esperanta Mondo}}
{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstria Esperanto-Federacio|Aŭstria Esperanto-Federacio]]
[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>kwwgnry737p6dd0yifbv6qpxp5cs6p0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bükkzsérc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241025</id>
    <revision>
      <id>9393099</id>
      <parentid>8778345</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2373" sha1="5z2u50g8myf7ur9ritn248lo2goru3i" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo=Bükkzsérc
| lando=Hungario
| statuso=komunumo
| flago=
| devizo=
| patrono=
| mapo=
| bildo=
| longitudo-gradoj=
| longitudo-minutoj=
| longitudo-sekundoj=
| longitudo-direkto= U (okcidento) / E (oriento)
| latitudo-gradoj=
| latitudo-minutoj=
| latitudo-sekundoj=
| latitudo-direkto= N (nordo) / S (sudo)
| regiono-ISO=HU
| montrukoordinatojn = titolo (defaŭlte) - entekste - entekste,titolo - ne
| ŝtato=
| regiono=Nordhungario
| mikroregiono=Mezőkövesd
| provinco=
| departemento=Borsod Abaúj Zemplén
| arondismento=
| distriktaro=
| kantono=
| distrikto=
| fondo=
| registaro=
| estro=
| alto= m
| areo= 37,26km²
| loĝ=1091
| dens=28
| HDI=
| interkom=
| ĝemel=
| horzono=
| pk=
| tel=49
| aŭto=
| kodo=
| laŭ=
| TTTejo=
|
}}
[[Dosiero:Bükkzsérc2.JPG|maldekstra|eta|dekstra|200px|Bükkzsérc]]
[[Dosiero:Bükkzsérc cellar.jpg|eta|Kelvico en riolit-tufo]]
[[Dosiero:Lanszki Elfrun Szüretel a család.jpg|eta|Artaĵo en kelo]]
'''Bükkzsérc''' estas [[vilaĝo]] kun [[titolo]] [[vinvilaĝo]] en [[Hungario]], en [[departemento]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]]. Ĝi situas sude de la [[Nacia parko]] [[Bükk]], 30 km-ojn sudokcidente de [[urbo]] [[Miskolc]], 25 km-ojn nordoriente de urbo [[Eger]]. Zsérc (pron.: ĵerc), kiel vilaĝo, en [[1248]] estas menciita unuafoje en oficiala akto. La nuna nombro de la loĝantaro estas 1088. Karaktera malnova domo el mia vilaĝo: ruĝa tegmento, oni blankaj kalkis la [[muro]]jn kaj en la koridoron metis ruĝajn [[floro]]jn. Sed apud a malnovaj domoj la plimulto estas la novaj domoj. La romkatolika [[preĝejo]] devenas el [[1778]]. Tra la ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo kuras multe da turismaj ekskursvojoj, la regiono estas favorata ekskurscelo. Laŭ atesto de arkeologiaj restaĵoj sur tiu ĉi tereno vivis prahomoj inter la montetoj Bükk: Suba truo en la valo de Hor. Laŭdire ĉi tie retroviĝis la restaĵoj de prahomoj. Tre gastloga estas ankaŭ la vino en Bükkzsérc kaj en la ĉirkaŭaĵo estas fama vinregiono. La kelmuzeo (kelo de Pelyhe), la muroj de subtera „koridoro” estas riĉe ornamitaj. En la vilaĝo vivas la metiisto, kiu faris la ĉizitajn ŝtonojn. Mi esperas, ke miaj informoj estos bone uzeblaj, kaj multaj homoj malkovros mian vilaĝon.

[[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]]
[[Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén]]
[[Kategorio:Vinvilaĝoj]]</text>
      <sha1>5z2u50g8myf7ur9ritn248lo2goru3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aŭstria Esperanto-Movado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241768</id>
    <revision>
      <id>9393152</id>
      <parentid>7581615</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="9kv1dozpm8g6obfvdwscj0bc2nyj3mj" xml:space="preserve">La '''Aŭstria Esperanto-Movado''' (AEM) estis fondita en la [[1960-aj jaroj]] de kelkaj esperantistoj kiuj forlasis la organizaĵon [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] ĉar ili havis aliajn ideojn pri agado, ankaŭ financrilatajn. Onidire la motivoj baziĝis ankaŭ sur problemoj interhomaj. En la [[1990-aj jaroj]] oni lanĉis provojn rekunigi la du organizaĵojn - sed vane. La skismo nur finiĝis kun la morto de la AEM-prezidanto [[Hermann Schalk]]; nun la AEM oficiale ne plu ekzistas.

{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>9kv1dozpm8g6obfvdwscj0bc2nyj3mj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393153</id>
      <parentid>9393152</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="p464s7kxn1720sfe4sco3a1p7joyuyc" xml:space="preserve">La '''Aŭstria Esperanto-Movado''' (AEM) estis fondita en la [[1960-aj jaroj]] de kelkaj esperantistoj kiuj forlasis la organizaĵon [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] ĉar ili havis aliajn ideojn pri agado, ankaŭ financrilatajn. Onidire la motivoj baziĝis ankaŭ sur problemoj interhomaj. En la [[1990-aj jaroj]] oni lanĉis provojn rekunigi la du organizaĵojn - sed vane. La skismo nur finiĝis kun la morto de la AEM-prezidanto [[Hermann Schalk]] en [[2004]]; nun la AEM oficiale ne plu ekzistas.

{{Ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio|Federacio]]</text>
      <sha1>p464s7kxn1720sfe4sco3a1p7joyuyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:BSD</title>
    <ns>10</ns>
    <id>242031</id>
    <revision>
      <id>9393071</id>
      <parentid>8066370</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + aldonis bildon</comment>
      <origin>9393071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1599" sha1="t96z4xrnqp8qswblc54fp77ny0kuvfh" xml:space="preserve">{{libera dosiero}}
&lt;!-- komento por devigi linifinilon --&gt;
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;margin:0.5em auto;width:80%;background-color:#f7f8ff;border:2px solid #8888aa;
padding:4px;font-size:85%;min-height:64px;vertical-align:center&quot; id=&quot;imageLicense&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left;text-align:center&quot; id=&quot;imageLicenseIcon&quot;&gt;&lt;br /&gt;'''BSD'''&lt;br /&gt;'''Permesilo'''&lt;br /&gt;[[Dosiero:BSD_wordmark.svg|64px|BSD]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:68px&quot; id=&quot;imageLicenseText&quot;&gt;
Kopirajto © apartenas al la alŝutanto, ĉiuj rajtoj rezervitaj.

Redistribuado kaj uzado en fontaj kaj duumaj formatoj, kun aŭ sen modifado, estas permesita se la jenaj kondiĉoj estas plenumitaj:

* Redistribuaĵoj de fontkodo devas reteni la supran kopirajtan noton, kun la nomo de la alŝutanto, kaj ĉi tiu liston de kondiĉoj;
* Redistribuaĵoj en duuma formato devas reprodukti la supran kopirajtan noton, kun la nomo de la alŝutanto, kaj ĉi tiu liston de kondiĉoj en la dokumentaro kaj/aŭ aliaj ceteraĵoj kun la distribuaĵo;
*Nek la nomo de la alŝutanto nek la nomoj de ĝiaj kontribuantoj povas esti uzata por aprobi aŭ promocii produktojn devenantajn de ĉi tiu softvaro sen specifa antaŭa skribita permeso.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{{kat|}}}|ne||[[Kategorio:Bildoj sub BSD|{{PAGENAME}}]]}}&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Pluraj problemoj|dok}}
&lt;!-- BONVOLU ALDONI KATEGORIOJN SUBE -- INTERVIKIAJ LIGILOJ APARTENAS SOLE AL WIKIDATA --&gt;
&lt;!-- Add categories to the /doc subpage -- interwikis belong to WikiData --&gt;

[[Kategorio:Vikipedio:Ŝablonoj por dosieraj kopirajtoj|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t96z4xrnqp8qswblc54fp77ny0kuvfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Číčov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242113</id>
    <revision>
      <id>9393122</id>
      <parentid>8588831</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5314" sha1="ioncxw9w73yzlo43ranhp0whdfw7ypg" xml:space="preserve">{{Geokesto | municipo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo               = Číčov
| devena_nomo        = 
| alia_nomo         = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Csicsó''}}
| kategorio           = municipo
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| etimologio          = 
| oficiala_nomo      = Číčov
| moto              = 
| kromnomo           = 
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando            = Slovakio
| lando_flago       = 1
| regiono           = Regiono Nitra
| distrikto         = Distrikto Komárno
| histregiono         = Supra Hungarujo
| histregiono1        = 
| histregiono2        = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco             = 
| montaro              = 
| ŝoseo               = 
| limo                 = 
| parto                = 
| memorindaĵo         = 
| konstruaĵo           = 
| konstruaĵo_tipo      = 
| rivero              = Danubo
| rivero1             = 
| rivero2             = 
| rivero3             = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo           = Číčov
| leviĝo            = 110
| lat_d              = 47
| lat_m              = 46
| lat_s              = 11
| lat_NS             = N
| long_d             = 17
| long_m             = 46
| long_s             = 04
| long_EW            = E
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| koordinatoj_tipo   = region:SK_type:city(36600)
| plej_alta            = 
| plej_alta_leviĝo = 
| plej_malalta = 
| plej_malalta_leviĝo = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo               = 29.358825
| areo_rondumo       = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro         = 1301
| loĝantaro_dato    = 31.12.2010
| loĝantaro_denseco = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita        = 1172
| establita_tipo   = Unua skribmencio
| gvidantaro = 
| gvidantaro_tipo = 
| gvidantaro_noto = 
| ĉefulo              = 
| ĉefulo_partio        = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo         = 946 19
| areo_kodo          = +421-35
| areo_kodo_tipo     = 
| kodo               = KN
| kodo_tipo          = Aŭtokodoj
| kodo1              = 501093
| kodo1_tipo         = NUTS
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera1              = 
| libera1_tipo = 
| libera2              = 
| libera2_tipo = 
| libera3              = 
| libera3_tipo = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo_priskribo      = Situo enkadre de Slovakio
| mapo_lokumilo       = Slovakio
| mapo1_priskribo       = Situo enkadre de Regiono Nitra
| mapo1_lokumilo       = Regiono Nitra
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| commons            = Číčov
| retpaĝo            = [http://www.cicov.sk/ www.cicov.sk]
| portalo             = Slovakio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj          = 
}}
'''Číčov''' (ĉIĉov) ([[hungare]] ''Csicsó'' (ĉiĉO)) estas [[vilaĝo]] en [[Slovakio]] en [[regiono Nitra]], en [[distrikto Komárno]].
[[Dosiero:Číčov3.JPG|eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo en Číčov]]
[[Dosiero:Csicsó-régi_parasztház.JPG|eta|Historia vilaĝa domo de Číčov]]

== Situo ==
Číčov situas sur [[ebenaĵo]], laŭ traira flanko[[vojo]], laŭ maldekstra bordo de [[Danubo]]. [[Veľký Meder]] 11, Komárno troviĝas 28 km.

== Historio ==
La unua mencio devenis de [[1172]] en formo ''Chichou''. La kampoj apartenis al [[abatejo]] [[Pannonhalma]], baldaŭe al [[fortikaĵo]] de [[Komárno|Komárom]]. ĝis [[1592]]. La [[turkoj]] kelkfoje rabis en la vilaĝo. Ekde [[1657]] la kampoj apartenis al [[familio]] Zichy (ziĉi). Incendioj okazis en [[1861]] kaj [[1863]], inundo en [[1899]].

En [[1910]] loĝis tie 1356 da [[homo]]j (plejparte hungaroj). Ĝis [[1919]] la vilaĝo apartenis al [[Komárom (reĝa departemento)]], al distrikto Csallóköz. La vilaĝo trovis sin en [[Ĉeĥoslovakio]] ekde [[1920]]. Inter [[1938]]-[[1945]] la vilaĝo rehungariĝis. La [[unua Viena Arbitracio|unua Arbitracio de Vieno]] deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al [[Hungario]]. Post la [[2-a mondmilito]] la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ [[Dekretoj de Beneš]]. Ĝuste tie la Danubo trarompis la [[digo]]jn en [[1965]], sekve okazis inundo, la plej granda de la regiono. En [[2001]] loĝis tie 1397 da homoj (plejparte hungaroj). La loĝantaro okupiĝas pri agrokulturo, krome laboras en la proksima industria urbo [[Győr]]. Oni alvenis el la ĉefurbo kaj ili formis feriejon ĉe la [[rivero]]bordo.

Vilaĝservo estas [[lernejo]].

== Vidindaĵoj ==
* klasikisma kalvinana [[preĝejo]] de [[1788]], [[turo]] aldoniĝis en [[1796]]
* katolika [[preĝejo]] omaĝe al Ĉieliro de [[Dipatrino]] konstruita de familio Zichy en [[1660]], trakonstruiĝis en la [[18-a jarcento]], en [[1993]] renoviĝis
* renesanca [[kastelo]] de Zichy de [[1657]], en la 18-a j.c. barokiĝis, en la [[19-a jarcento]] novbarokiĝis
* [[parko]] de la kastelo
* [[klostro]] de [[1889]]
* ligna skulptaĵo de tribestro [[Arpado]] de [[2006]]
* memoroĉambro pri iama kantoro-instruisto ''Samuelo Gáspár'' de [[2007]]
* iama Danubo-branĉo, nun protektata [[lago]]

== Famuloj ==
En la iama Csicsó naskiĝis hungara [[pedagogo]] [[Lajos Mészáros (pedagogo)|Lajos Mészáros]].
[[Dosiero:Csicsó-Árpád-szobor.JPG|eta|maldekstre|Skulptaĵo de Arpado en Číčov]]

{{Municipoj de Regiono Nitra|Distrikto Komárno}}

[[Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno]]</text>
      <sha1>ioncxw9w73yzlo43ranhp0whdfw7ypg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trogonoformaj birdoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>242496</id>
    <revision>
      <id>9393404</id>
      <parentid>9391005</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Listo de specioj */</comment>
      <origin>9393404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7224" sha1="36qmq0yrxnk3sihmxfljfejl629mvld" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Trogonoj
|koloro = pink
|dosiero = Harpactes erythrocephalus - Khao Yai.jpg
| dosiero larĝo=200px
|priskribo de dosiero = [[Ruĝkapa trogono]], ''Harpactes erythrocephalus''
|dosiero2 = Red-naped Trogon (Harpactes kasumba) (W HARPACTES KASUMBA R1 C3).ogg
| dosiero2 larĝo=200px
|priskribo de dosiero2 = Voĉo de [[Ruĝnuka trogono]], ''Harpactes kasumba''
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = '''Trogonoformaj''' ''Trogoniformes''
|familio = '''Trogonedoj''' ''Trogonidae''
|familio aŭtoritato = [[Rene Primevere Lesson|Lesson]], [[1828]]
|specioj de subdivizio = Genroj
|subdivizio2 = ''[[Apaloderma]]''&lt;br /&gt;
''[[Euptilotis]]''&lt;br /&gt;
''[[Harpactes]]''&lt;br /&gt;
''[[Apalharpactes]]''&lt;br /&gt;
''[[Kecaloj|Pharomachrus]]''&lt;br /&gt;
''[[Priotelus]]''&lt;br /&gt;
''[[Trogon (genro)|Trogon]]''&lt;br /&gt;
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Tutmonda natura [[arealo]]
|vikispecio =
|komunejo =
}}
La [[trogonoj]] kaj [[kecaloj]] estas [[birdo]]j de la [[ordo (biologio)|ordo]] '''Trogonoformaj''' kiu enhavas ununuran familion, nome la '''Trogonedoj'''. Ili estas la ununura tipo de animaloj kun heterodaktileco, tio estas du fingroj malantaŭen. Alternative, ili povas esti konsiderataj kiel membro de la baza radiado de la ordo [[Koracioformaj]] (Johansson &amp; Ericson, 2003). La vorto &quot;trogono&quot; estas [[greka]] por &quot;roduli&quot; kaj aludas la fakton, ke tiuj birdoj rodas truojn en arboj por fari siajn nestojn.

==Priskribo==
Trogonoj estas loĝantoj de tropikaj arbaroj tutmonde, kun plej granda diverseco en [[Centrameriko|Centra]] kaj [[Sudameriko]]. La genro ''Apaloderma'' enhavas la tri specion de [[Afrotropiso|Afriko]], kaj ''Harpactes'' la [[Orientaliso|aziajn]]. La cetero estas [[Neotropiso|neotropisa]], tio estas sud-centramerikaj.

Ili manĝas [[insekto]]jn kaj [[frukto]]jn, kaj ties larĝaj bekoj kaj malfortaj kruroj respegulas siajn dietojn kaj arbajn kutimarojn. Kvankam ties flugo estas rapida, Ili ne estas flugemaj kaj preferas salteti el arbo al arbo. Trogonoj ne [[birdomigrado|migras]].

Trogonoj havas mildajn, ofte koloregajn, plumojn kun distinga plumaro por maskloj kaj inoj, ne tiom buntaj tiuj lastaj. Ili nestumas en arbotruoj aŭ termitejoj, kie la ino demetas blankajn aŭ kremokolorajn ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas.

La Trogonoj de la genroj ''Pharomachrus'' kaj ''Euptilotis'' estas nomitaj &quot;[[kecaloj]]&quot;.

== Listo de specioj ==
* Ordo '''Trogonoformaj'''
** Familio '''Trogonedoj'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bildo !! Genro   !! Vivantaj specioj
|-
|[[File:Narina Trogon, Apaloderma narina MALE at Lekgalameetse Provincial Reserve, Limpopo, South Africa (14654439002).jpg|175px]]||'''''[[Apaloderma]] ''''' {{small|Swainson, 1833}}|| 
* [[Narina trogono]], ''Apaloderma narina''
* [[Flavavanga trogono]], ''Apaloderma aequatoriale''
* [[Strivosta trogono]], ''Apaloderma vittatum''
|-
|[[File:Javan Trogon (Harpactes reinwardtii reinwardtii).jpg|175px]]||'''''[[Apalharpactes]] ''''' {{small|Bonaparte, 1854}}|| 
* [[Java trogono]], ''Apalharpactes reinwardtii''
* [[Sumatra trogono]] ''Apalharpactes mackloti''
|-
|[[File:Harpactes oreskios - Kaeng Krachan.jpg|175px]]||'''''[[Harpactes]] ''''' {{small|Swainson, 1833}}|| 
* [[Blankkoluma trogono]], ''Harpactes fasciatus''
* [[Ruĝnuka trogono]], ''Harpactes kasumba''
* [[Diarda trogono]], ''Harpactes diardii''
* [[Filipina trogono]], ''Harpactes ardens''
* [[Grizbrusta trogono]], ''Harpactes whiteheadi''
* [[Cinampuga trogono]], ''Harpactes orrhophaeus''
* [[Skarlatpuga trogono]], ''Harpactes duvaucelii''
* [[Ruĝkapa trogono]], ''Harpactes erythrocephalus''
* [[Oranĝbrusta trogono]], ''Harpactes oreskios''
* [[Rozvosta trogono]], ''Harpactes wardi''
|-
|[[File:Cuban trogon (Priotelus temnurus).JPG|175px]]||'''''[[Priotelus]]''''' {{small|G.R. Gray, 1840}}|| 
* [[Kuba trogono]], ''Priotelus temnurus''
* [[Hispaniola trogono]], ''Priotelus roseigaster''
|-
|[[File:Black-headed Trogon-Trogon melanocephalus-Male.jpg|175px]]||''''' [[Trogon (genro)|Trogon]]''''' {{small|Gould, 1836}}|| 

* [[Nigrakapa trogono]], ''Trogon melanocephalus''
* [[Citreola trogono]], ''Trogon citreolus''
* [[Verda trogono]], ''Trogon viridis''
* [[Blankvosta trogono]], ''Trogon chionurus''
* [[Bludorsa trogono]], ''Trogon bairdii''
* [[Gujana trogono]] aŭ [[Viola trogono]], ''Trogon violaceus''
* [[Amazonia trogono]], ''Trogon ramonianus''
* [[Verdavosta trogono]], ''Trogon caligatus''
* [[Montotrogono]], ''Trogon mexicanus''
* [[Blankokula trogono]], ''Trogon comptus''
* [[Kolumtrogono]], ''Trogon collaris''
* [[Eleganta trogono]], ''Trogon elegans''
* [[Kuprovosta trogono]], ''Trogon ambiguus''
* [[Maskotrogono]], ''Trogon personatus''
* [[Centramerika trogono]], ''Trogon tenellus''
* [[Ĉokoa trogono]], ''Trogon cupreicauda''
* [[Nigragorĝa trogono]], ''Trogon rufus''
* [[Atlantika trogono]] ''Trogon chrysochloros''
* [[Surukua trogono]], ''Trogon surrucura''
* [[Blukrona trogono]], ''Trogon curucui''
* [[Nigravosta trogono]], ''Trogon melanurus''
* [[Ekvadora trogon]], ''Trogon mesurus''
* [[Grizvosta trogono]], ''Trogon massena''
* [[Ĵaluzivosta trogono]], ''Trogon clathratus''
|-
|[[File:Euptilotis neoxenus.jpg|175px]]||'''''[[Euptilotis]] ''''' {{small|Gould, 1858}}|| 
* [[Orelkecalo]], ''Euptilotis neoxenus''
|-
|[[File:Pharomachrus mocinno -male.jpg|175px]]||'''''[[Pharomachrus]]''''' {{small|La Llave, 1832}}|| 
* [[Kecalo]], ''Pharomachrus mocinno''
* [[Krestokecalo]] aŭ Kresta kvecalo, ''Pharomachrus antisianus''
* [[Blankvosta kvecalo]], ''Pharomachrus fulgidus''
* [[Orkapa kecalo]], ''Pharomachrus auriceps''
* [[Pavkvecalo]], ''Pharomachrus pavoninus''
|-
|}

== Bildaro ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Collared trogon - Mexico S4E7481 (16120375880).jpg|''Trogon collaris''
Dosiero:Golden-headed Quetzal (Pharomachrus auriceps) (20700858382).jpg|[[Orkapa kecalo]]
Dosiero:Priotelus temnurus -Matanzas Province, Cuba-8.jpg|''Priotelus temnurus''
Dosiero:Sumatran Trogon 2.jpg|''Apalharpactes mackloti''
Dosiero:Eared Quetzal (Euptilotis neoxenus).jpg|''Euptilotis neoxenus''
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Johansson, Ulf S. &amp; Ericson, Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34''': 185–197. [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&amp;%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Portalo Birdoj}}
* [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=87 Filmoj de Trogonoj] ĉe Interreta Birdokolekto

{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Trogonoformaj]]
[[Kategorio:Birdordoj]]
[[Kategorio:Trogonedoj]]
[[Kategorio:Birdofamilioj]]
[[Kategorio:Afrotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Orientalisa faŭno]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdordoj]]</text>
      <sha1>36qmq0yrxnk3sihmxfljfejl629mvld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psikoterapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243962</id>
    <revision>
      <id>9393586</id>
      <parentid>9136247</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7481" sha1="dvzgs3vcwrlmam0ze0qkt2wbn7ba19z" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:A_session_with_a_psychotherapist_(751707089).jpg|eta|Psikoterapio sur [[kanapo]]]]
'''Psikoterapio''' ([[greke]] ψυχοθεραπεία, psiĥoterapía - ''kuracado de la [[psiko]]'') estas la trakto de homoj kun emociaj, korpaj aŭ kondutaj perturboj aŭ malsanoj, per sistema apliko de psikologiaj metodoj de voĉa kaj senvoĉa komunikado.

Ekzistas diversaj psikoterapiaj skoloj. En iuj, aparte en la [[psikoanalizo]] kaj parencaj skoloj, aparte gravas la kompreno kaj trakto de la [[malkonscio]], la profundaj pensoj, sentoj, memoroj kaj motivoj, kiuj influas la konscian mondkoncepton kaj la konduton, sed ne estas rekte percepteblaj kaj konscie klaraj al la individuo kiu petas pri psikoterapia helpo. En aliaj skoloj, ekzemple la interparola terapio laŭ [[Carl Rogers]] aŭ la racia kondutoterapio, pli centras la konscia pensado kaj sentado, kiu analiziĝas kaj modifiĝas por pli da [[bonfarto]].

En la unuopaj ŝtatoj de la mondo malsamas la kriterioj, kiuj rajtigas je la titolo &quot;psikoterapiisto&quot;. En multaj ŝtatoj [[kuracisto]]j kaj [[psikologo]]j, kiuj post la faka studado plenumas aldonan psikoterapiistan studon, post sukcesa fino de ambaŭ edukoj rajtas je la titolo - en iuj landoj kaj cirkonstancoj ankaŭ fakuloj de aliaj profesioj, ekzemple [[pedagogo]]j, post plenumo de aldona psikoterapiista studo rajtas je ĝi. Kutime oni diferencigas inter psikoterapio de plenkreskuloj kaj tiu de infanoj kaj adoleskuloj, ĉar aparte por la terapia trakto de infanoj aplikiĝas signife aliaj metodoj ol por tiu de plenkreskuloj.

== Kio estas kaj kio ne estas psikoterapio ==
Kompreneble kuracistoj kaj psikologoj, pedagogoj kaj aliaj anoj de prisanaj kaj priedukaj profesioj, nelaste ankaŭ teologoj, ofte havas intervjuajn kaj konsilajn interparolojn kun klientoj, sed tiajn intervjuajn aŭ konsilajn interparolojn endas diferencigi de psikoterapia interkomunikado: nur komunikado malferme nomata psikoterapio, aplikata de psikoterapia fakulo en specifa kunteksto kaj laŭ la metodoj de difinita psikoterapia skolo nomeblas tiel. Tamen konstateblas, ke ne facilas ekzakte difini la limon inter psikoterapia kaj alispeca interparolado de sama fakulo kaj kliento.

Formale tiam '''ne''' temas pri psikoterapio,
# kiam ne ekzistas la celo influi malsanon aŭ emocian perturbon de la kliento (ekzemple en interfakula konsilado, trejnaj grupoj aŭ interparoloj pri ĝenerala vivkonsilado),
# kiam la interkomunikado ne baziĝas sur scienca teorio kaj terapia metodaro,
# kiam ne ekzistas (skriba aŭ buŝa) interkonsento pri psikoterapio,
# kiam la celo de terapia proceso ne estas malferme interkonsentitaj (kaj plej bone skribe fiksitaj) de la fakulo kaj la kliento,
# se temas ekskluzive pri trakto de la kliento per [[medikamento]]j,
# se ne okazas persona interago inter la paciento aŭ kliento kaj la fakulo (do se ekzemple &quot;terapiaj komunikoj&quot; ekskluzive estas perataj per elektronika poŝto, cirkuleroj, sonkasedoj aŭ vidbendoj),
# se anstataŭ psikoterapiaj metodoj sole efikas la impona personeco de la fakulo.

== Skoloj ==
[[Dosiero:Al-RaziInGerardusCremonensis1250.JPG|eta|La persa kuracisto [[al-Razio]] estis, tiom kiom oni scias, la unua se temas pri evoluigi cel-orientitan kaj teorie bazitan psikoterapion, en la 9-a jarcento.]]
La plej gravaj psikoterapiaj skoloj estas

'''Psikoanalizaj kaj profund-psikologiaj:'''
* [[psikoanalizo]] ([[germane]] ''Psychoanalyse''), fondita de [[Sigmund Freud]]
* [[individua psikologio]] (germane ''Individualpsychologie''), fondita de [[Alfred Adler]]
* [[analiza psikologio]] (germane ''Analytische Psychologie''), fondita de [[C. G. Jung]]
* [[grupa analizo]] (angle ''Group Analysis''), fondita de [[Joseph Pratt|Joseph H. Pratt]], [[Trigant Burrow]] kaj [[Paul Schilder]]
* [[aŭtogena trejnado|aŭtogena psikoterapio]] (germane ''Autogene Psychotherapie''), fondita de [[J.H. Schultz]]
* [[viva analizo]] (germane ''Daseinsanalyse''), fondita de [[Ludwig Binswanger]]
* [[grupa dinamiko|dinamika grupa psikoterapio]] (germane ''Dynamische Gruppenpsychotherapie''), fondita de [[Raoul Schindler]]
* [[hipnoterapio]] (angle ''Hypnotherapy''), fondita de [[Milton Erickson]]
* [[katatim-imagina psikoterapio]] (germane ''Katathym-Imaginative Psychotherapie''), fondita de [[Hanscarl Leuner]]
* [[koncentriga mova terapio]] (germane ''Konzentrative Bewegungstherapie''), fondita de [[Elsa Gindler]], [[Helmut Stolze]] kaj [[Sylvia Cserny]]
* [[transakcia Analizo]] (angle '' Transactional analysis'', germane ''Transaktionsanalyse''), fondita de [[Eric Berne]]
'''Humanismaj:'''
* [[logoterapio]] (respektive ''ekzista analizo'', germane ''Logotherapie'' resp. ''Existenzanalyse''), fondita de [[Viktor Frankl]]
* [[Gestalt-terapio]] (angle ''Gestalt therapy'', germane ''Gestalttherapie''), fondita de [[Fritz Perls|Fritz]] kaj [[Laura Perls]] kaj de [[Paul Goodman]]
* [[personocentrigita psikoterapio]] (angle '' person-centered psychotherapy''), fondita de [[Carl Rogers|Carl R. Rogers]]
* [[psikodramo]] (germane ''Psychodrama''), fondita de [[Jakob Moreno|Jakob L. Moreno]]
* [[psikosomatiko]]
'''Racia:'''
* [[konduta terapio]] (angle ''behavioral therapy'', germane ''Verhaltenstherapie''), fondita de [[Frederick Kanfer]], [[Arnold A. Lazarus]], [[Albert Ellis]] kaj aliaj
'''Sistema:'''
* [[sistema familia terapio]] (angle ''family systems therapy'', germane ''Systemische Familientherapie'', itale ''terapia familiare''), fondita de [[Virginia Satir]], [[Jay Haley]], [[Don Jackson|Don D. Jackson]] kaj aliaj, en Eŭropo aparte pluevoluigita de subskoloj en [[Hajdelbergo]] (Germanio) kaj [[Milano]] (Italio)
'''Kombinaj:'''
* [[integriga terapio]] (germane ''Integrative Therapie''), fondita de [[Hilarion Petzold]]
* [[neŭro-lingvistika psikoterapio]] (germane ''Neuro-Linguistische Psychotherapie''), fondita de [[Peter Schütz]] (surbaze de la metodaro de [[neŭro-lingvistika programado]])
'''Kromaj:'''
* [[bioenergia analizo]] (germane ''Bioenergetische Analyse''), fondita de [[Wilhelm Reich]] kaj [[Alexander Lowen]]
* [[Biosintezo]] (angle '' Biosynthesis''), fondita de [[David Boadella]]
* korpa psikoterapio, diversaj subskoloj
* artaj kaj kreaj terapioj, diversaj subskoloj, kiaj [[Danca terapio]]

== Psikoterapiistoj ==
* [[Virginia Satir]]

== Esperantaj psikoterapiistoj ==
Inter la esperantonparolantaj psikoterapiistoj estas ekzemple la [[kuracisto]]j pri [[infana kaj adoleskula psikiatrio kaj psikoterapio]] [[Thomas Pusch]] (antaŭa movada motoro interalie en [[TEJO]] kaj la germanlingva Esperanto-movado, aktoro kaj priesperanta verkisto) kaj [[Martin Markarian]] (germano kun armena-brita edzino, loĝanta en Belgio kaj laboranta en Nederlando, aktoro kaj verkisto interalie de la esperanta infanlibro &quot;La arbo kiu forkuris&quot;), kaj la [[psikologo]]j [[Christian Nitsche]] (eksa [[Germana Esperanto-Junularo|GEJ]]-estrarano) kaj [[Torsten Bendias]] (motoro de la Esperanto-Junularo de [[GDR]] dum la 1980-aj jaroj). Ankaŭ la svisa psikologo [[Claude Piron]] forpasinta dum januaro 2008 parte laboris kiel psikoterapiisto. [[E. James Lieberman]], usona psikiatro, specialiĝis pri familia/geedza terapio kaj la terapia metodo de psikologo [[Otto Rank]], kies biografion li verkis (angla, franca kaj germanaj eldonoj). [http://www.ottorank.com Lia TTT-ejo] enhavas eseon, &quot;La Evoluo de Psikoterapio post Freud.&quot;

{{projektoj|q=Psikoterapio}}

[[Kategorio:Psikoterapio| ]]
[[Kategorio:Psikologio]]
[[Kategorio:Psikoanaliza terminologio]]</text>
      <sha1>dvzgs3vcwrlmam0ze0qkt2wbn7ba19z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Analiza psikologio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246236</id>
    <revision>
      <id>9393626</id>
      <parentid>8161594</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="greayzf1ozrwcfho0igoldlyyiifvbq" xml:space="preserve">La '''analiza psikologio''' respektive '''kompleksa psikologio''' – [[germane]] ''Analytische Psychologie'' aŭ ''Komplexe Psychologie'' – estas psikoterapia kaj psikologia skolo, kiu fondiĝis de [[Carl Gustav Jung]] post ties malkonsentiĝo kun [[Sigmund Freud]] dum la jaro [[1913]].

Samkiel la skolo [[individua psikologio]] de [[Alfred Adler]], plia eksa disĉiplo de Sigmund Freud, la analiza psikologio apartenas al la [[profunda psikologio]].

La analiza psikologio apartenas al la tiel nomataj &quot;komprenigaj terapioj&quot;, kiuj celas doni al la malsanulo komprenon pri sia psika sufero kaj per tiu kompreno ebligi ŝanĝojn en perceptado kaj [[konduto]]. Malgraŭ tiu granda signifo de la kompreno, dum la konkreta evoluo de la terapio aparte akcentiĝas la ekestanta [[interhoma rilato]] inter terapiisto kaj terapiato kaj la analizo de tiu rilato. La celo estas iniciati kaj antaŭenigi proceson de psika konfliktado kaj fine paciĝo (ofte kun la imagoj de la gepatroj). Kiel en la aliaj skoloj de [[profunda psikologio]], unu el la bazaj konceptoj de la analiza psikologio estas, ke psikaj perturboj kaŭziĝas per nekonscia konflikto inter plenumo aŭ forŝovo de [[instinkto]] (Freud) respektive la pli-ol-kompenso de sentoj de malsupereco (Adler). Jung kaj Freud supozas la komencon de psika perturbo plejparte en la infaneco, dua range laŭ Jung en la mezo de la vivo, kiam kadre de la daŭra procezo de individuiĝo novaj vivoceloj gvidas al psikaj konfliktoj.

La analiza psikologio vidas sin kiel terapio orientita en la estonton: Simptomoj de [[psika malsano]] ne nur estas avertiloj pri pasinta damaĝo, sed samtempe ankaŭ enhavas la strebon pri io nova, pozitiva. Sekve la terapiaj metodoj pli akcentas la rigardon en la estonton ol tiun en la pasinton.
&lt;!--
jen nur plej resume
--&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.iaap.org paĝoj de la Internacia Asocio pri Analiza Psikologio (IAAP)]
* [http://www.cgjung.de DGAP paĝoj de la Germana Societo pri Analiza Psikologio]
* [http://www.isap.info paĝoj de la Internacia Seminario pri Analiza Psikologio (ISAP) en Zuriko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081011074106/http://www.isap.info/ |date=2008-10-11 }}
* [http://www.cgjungpage.org ampleksa usona paĝaro pri C. G. Jung]
* [http://www.cgjung.de/html/cgjung.html superrigardo &quot;kolektitaj verkoj de C. G. Jung&quot; (en la germana)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080512140716/http://www.cgjung.de/html/cgjung.html |date=2008-05-12 }}

[[Kategorio:Analiza psikologio| ]]
[[Kategorio:Psikoterapio]]</text>
      <sha1>greayzf1ozrwcfho0igoldlyyiifvbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evangeliisto (Nova Testamento)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246242</id>
    <revision>
      <id>9392828</id>
      <parentid>9107215</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5452" sha1="g8qk2valg4ck0rmvv6t6y6hmvpnb963" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Stained glass window, Caldbeck Church - geograph.org.uk - 949564.jpg|eta|[[Vitralo]] en Caldbeck (vilaĝo en [[Kumbrio]], [[Anglio]]), montranta la kvar evangeliistojn: [[Marko (evangeliisto)|Mateo]], [[Marko (evangeliisto)|Marko]], [[Luko la evangeliisto|Luko]] kaj [[Johano (evangeliisto)|Johano]]]]
[[Dosiero:France Arles St Trophime Portal Detail.jpg|eta|La simboloj de la kvar evangeliistoj ĉirkaŭantaj [[Jesuo Kristo|Kriston]] majeste sidanta (Katedralo de Arles Saint-Trophime (Francio).]]
[[Dosiero:Four Evangelists in Mont Saint-Michel.jpg|eta|250px|Reprezentado de la kvar evangeliistoj ĉe la [[abatejo]] de [[Monto Sankta Mikaelo (Normandio)]], en Francio.]]
[[Dosiero:KellsFol027v4Evang.jpg|eta|dekstra|250 px|La simboloj de la kvar evangeliistoj, el la [[Libro de Kells]].]]

'''Evangeliisto''' estas la nomo per kiu oni identigas la kvar verkistojn kiuj redaktis la kvar librojn diritajn [[Evangelio]]jn. Ili estas [[Sankta Mateo|Sankta Mateo apostolo kaj evangeliisto]]. [[Sankta Marko la evangeliisto|Sankta Marko evangeliisto]], [[Sankta Luko|Sankta Luko evangeliisto]] kaj [[Sankta Johano la Evangeliisto|Sankta Johano apostolo kaj evangeliisto]].

== Fontoj Kristanaj ==
Pri la aŭtoroj de la evangelioj diversaj kristanaj fontoj, ankaŭ tiuj [[apokrifoj|apokrifaj]] raportas. Unu, eble la plej antikva, por ĉiuj: Sankta [[Sankta Ireneo|Ireneo el Liono]] en sia ''Adversus Haereses'' (Kontraŭ la [[herezo]]j), skribite en la [[2-a jarcento]], kvankam koncize, tiel informis pri ili:

''”Tiel Mateo verkis en la lingvo de Hebreoj la unuan evangelion, en epoko en kiu Petro kaj Paŭlo evangelizis Romon kaj tie fondis la Eklezion. Post la forigo de tiuj du, Marko, disĉiplo kaj interpretisto de Petro, registris kion Petro predikadis. Siaflanke Luko, kompanulo de Paŭlo, liveris en libro la evangelion kiun sia majstro predikadis. Poste Johano. disĉiplo de la Sinjoro, tiu kiu ekdormis sur lia brusto, ankaŭ mem publikigis evangelion kiam troviĝis el [[Efeso]], en [[Azio]].”''

== Ikonografio ==
Ofte la ''evangeliistoj'' estas reprezentataj per simboloj de la &quot;[[tetramorfo]]&quot; (kvar elementoj, ĉi-kaze bestoj), kiuj aperas en la profetaĵoj de profeto [[Ezekielo]], poste reprenitaj en la [[Apokalipso de Johano]]:
* '''La aspekto de iliaj vizaĝoj estis kiel vizaĝo homa, kaj kiel vizaĝo leona sur la dekstra flanko de ĉiuj kvar, kiel vizaĝo bova sur la maldekstra flanko de ĉiuj kvar, kaj kiel vizaĝo agla ĉe ĉiuj kvar.(Ezekielo 1, 10)”'''
* '''”Kaj la unua kreitaĵo similis leonon, kaj la dua kreitaĵo similis bovidon, kaj la tria kreitaĵo havis vizaĝon kvazaŭ homan, kaj la kvara kreitaĵo similis aglon flugantan. (Apokalipso 4, 7)”'''

Oni rimarku, ke en la [[libro de Ezekielo]] ĉiu vivanto havas kvar vizaĝojn, nome ĉiujn kvar formojn, malsame ol en la Apokalipso.

Surbaze de tiuj priskriboj kaj surbaze de la maniero per kiu unuopa Evangelio komencas sian rakonton, ili estas asociitaj al tiuj simboloj:

* Sankta Mateo estas bildigita kiel '''[[homo]]''' alohava (similigita al anĝelo: ĉiuj figuroj, fakte, estas alohava). La [[Evangelio laŭ Mateo]] estas tiu kiu pli ol la aliaj elstarigas la homecon de Kristo (la ''Filo de la Homo'', kiel ofte li estas indikata). La teksto komenciĝas per la homa genealogia origino de Jesuo kaj, sekve, rakontas pri lia infanaĝo, substrekante do lian homan flankon.
* Sankta Marko estas reprezentata per alohava '''[[leono]]'''. En lia Evangelio estas precipe rimarkataj la reĝeco, la forto, la majesteco de Kristo: aparte la nombraj mirakloj akcentas la aspekton de la venkanto de la malbono. Krome, estas ĝuste tiu Evangelio kiu rakontas pri la voĉo de [[Johano la Baptisto]] kiu, en la dezerto, ''leviĝas simile al rorado de leono'' (de leono, ĝuste, antaŭanoncante la alvenon de Kristo. Oni vidu ankaŭ la «''[[Vox clamantis in deserto]]''» (voĉo krianta en la dezerto).
* Sankta Luko estas reprezentata per '''[[bovo]]''' alohava aŭ per '''bovido''', simbolo de tenereco, mildeco kaj trankvilo, distingaj karakterizoj de tiu Evangelio pro la priskribita humaneco de Kristo rilate pekulojn kaj virinojn ktp.
* Sankta Johano estas simboligita per '''[[aglo]]'''. Lia Evangelio, fakte, ŝvebas en teologiaj vizioj, kaj do ĝi estas kiu havas la ''vidon plej penetran''. Oportunas la aglo do kiu ''flugas pli alte'' ol ĉiuj estaĵoj kaj, unika inter ĉiuj, ''povas vidi la sunon sen blindiĝi, aŭ rigardo al la ĉielo kaj al la Absoluto, al Dio. La johana Evangelio, fakte, startas per vortoj forte ŝarĝitaj je [[transcendeco]]: ''&quot;(1, 1) En la komenco estis la Vorto, kaj la Vorto estis kun Dio, kaj la Vorto estis Dio.”''

== Galerio ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Dosiero:Simbolo dell'evangelista Marco.JPG|[[Leono]], simbolo de evangeliisto Marko
Dosiero:Simbolo dell'evangelista Matteo.JPG|[[Anĝelo]], simbolo de evangeliisto Mateo
Dosiero:Simbolo dell'evangelista Luca.jpg| [[Bovo|Bovo/Bovido]], simbolo de evangeliisto Luko
Dosiero:Simbolo dell'evangelista Giovanni.jpg|[[Aglo]], simbolo de evangeliisto Johano
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Evangelio laŭ Mateo]]
* [[Evangelio laŭ Marko]]
* [[Evangelio laŭ Luko]]
* [[Evangelio laŭ Johano]]
* [[Interevangelia harmonio]]
* [[Johano la Baptisto]]
* [[Tetramorfo]]
* [[Evangeliistaj simboloj]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Homoj de la Nova Testamento]]
[[Kategorio:Evangelioj]]
[[Kategorio:Kristanaj terminoj]]</text>
      <sha1>g8qk2valg4ck0rmvv6t6y6hmvpnb963</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nikolaj Berdjajev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246950</id>
    <revision>
      <id>9392999</id>
      <parentid>9358625</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19655" sha1="6p94xzzlrdo3os82042x658950md72k" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Nikolai Berdyaev 2024 stamp of Russia.jpg|eta|]]
'''Nikolaj BERDJAJEV''' ({{lang-ru|Николай Александрович Бердяев}}; la {{daton|6|marto|1874}} — la {{daton|23|marto|1948}}) estas [[Rusio|rusa]] [[Kristanismo|kristana]] [[Filozofio|filozofo]].

&lt;blockquote&gt;
''Plejgrade mia metafiziko estas esprimita en la libro ''Sperto de esĥatologia metafiziko (1941)''. Mia filozofio estas filozofio de spirito. Kaj spirito por mi estas libero, krea akto, persono, interkomunikado en amo. Mi asertas primarecon de libero super estado. Estado estas sekundara, ĝi jam estas determinado, neceseco, jam estas objekto. La antaŭuloj de mia ideo, de mia filozofio de libero estas [[Immanuel Kant|Kant]], [[Jakob Böhme]] kaj [[Fjodor Dostojevskij|Dostojevskij]] kiel metafizikisto.'' Memekkono, ĉap. 11.&lt;/blockquote&gt;

== Vivo ==
Nikolaj Berdjajev naskiĝis en [[Kievo]] ([[Ukrainio]], tiama [[Rusia Imperio]]) en aristokrata familio.
Ekde la 14-jaraĝo li legis verkojn de [[Hegelo|Hegel]], [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer]] kaj [[Immanuel Kant|Kant]] kiuj estis en la biblioteko de lia patro.
En 1891 li lasis la kadetan lernejon, kie li studis laŭ la tradicio de sia militista familio.
En 1894 li ekstudis ĉe la Kieva Universitato.
En 1898 li estis arestita pro konflikto kun la loka reĝimo kaj preskaŭ 2 jarojn poste li estis ekzilita por 3 jaroj en la rusian urbeton [[Vologda]].
La lastan jaron de ekzilo li loĝis en Ĵitomir, post kio li revenis al [[Kievo]].
En 1904 li edziĝis kun Lydia Trusheff (1874-1945) kaj transloĝiĝis en [[Sankt-Peterburgo|Sankt-Peterburgon]].
En 1909 li transloĝiĝis kun sia familio en [[Moskvo|Moskvon]].
En 1918 el la renkontiĝoj ĉe la moskva loĝejo de Berdjajev en la strato Malyj Vasjevskij fondiĝis la Libera Akademio de Spirita Kulturo (Вольная Академия Духовной Культуры - ВАДК), kiu estis registrita en 1919 kaj funkciis ĝis lia ekzilo.
En 1920 li estis arestita de la soveta reĝimo kaj pasigis kelkajn tagojn en malliberejo, kie li estis pridemandita de [[Feliks Dzerĵinskij]] mem, al kiu li prelegis dum 45 minutoj - ''Mi strebis klarigi pro kiuj religiaj, filozofiaj kaj moralaj kaŭzoj mi estas kontraŭulo de komunismo. Kun tio mi insistis ke mi ne estas politika persono.'' Post tiu parolado li estis tuj liberigita.
En 1922 li estis refoje arestita pro akuzo pri kontraŭsoveta agado kaj ekzilita el la Soveta Rusio.
En septembro de 1922 li kun sia edzino vojaĝis el [[Sankt-Peterburgo]] en ŝipo kun ĉ. 160 artistoj kaj intelektuloj al [[Berlino]].
En somero de 1924 li transloĝiĝis en [[Francio|Francion]].
Li mortis en [[Clamart]] apud [[Parizo]].

== Ideoj ==
=== Pri filozofio ===
* &quot;Teologio ĉiam enhavas iun filozofion. Ĝi estas filozofio, legalizita de religia kolektivo. Kontraŭ libero de la filozofia ekkono ribelas ĝuste la filozofiaj elementoj de teologio, kiuj ekhavis dogmisman formon.&quot;

* &quot;En filozofio estas profeta elemento. La vera, alvokita filozofo volas ne nur ekkonon de la mondo, sed ankaŭ la ŝanĝon, plibonigon, renaskiĝon de la mondo. Aliel ne povas esti, se filozofio unue estas instruo pri la senco de la homa ekzisto, pri la homa sorto.&quot;

* &quot;Ekkono de filozofo neeviteble instruas pri la vojoj de realig(iĝ)o de senco. Eco de vera filozofo estas gusto pri la transa realo, pri transcendado trans la limoj de la mondo. Filozofio ĉiam estis impeto el la sensenca, empiria kaj perforta por ni mondo al la mondo de senco, al la mondo transa.&quot;

* &quot;Filozofio, samkiel scienco povas havi purigan signifon por religio, povas liberigi ĝin de kuniĝo kun nereligiaj elementoj, neligitaj kun revelacio, elementoj de socia origino kiuj fiksas postrestintajn formojn de scio, same kiel postrestintajn formojn sociajn.&quot;

* &quot;Filozofio ne estas scienco, ne estas ĝi eĉ scienco pri entoj, sed estas krea perspirita konsciado pri senco de homa ekzisto.&quot;

* &quot;Filozofio povas ekzisti nur se estas agnoskata filozofia intuicio. Kaj ĉiu signifa kaj vera filozofo havas sian primarnaskan intuicion. Tiun intuicion povas anstataŭigi nek dogmoj de religio, nek veroj de scienco.&quot;

* &quot;Ne estas homo kiu estus plene libera de filozofio, almenaŭ primitiva, infana, naiva, senkonscia. Ĉar ĉiu pensas, parolas, uzas nociojn, kategoriojn kaj simbolojn, mitojn, produktas pritaksojn.&quot;

* &quot;Homo estas neforigebla el filozofio. La ekkonanta filozofo estas profundigita en estadon kaj ekzistas antaŭ la ekkono de estado kaj de ekzisto. Kaj pro tio dependas kvalito de lia ekkono. Li ekkonas estadon, ĉar li mem estas estado.&quot;

=== Pri ekkono ===
* &quot;Revelacio de Dio kaj de la mondo de nevideblaj aĵoj ne jam estas ilia ekkono. Ekkono originas de homo. Homo ekkonas revelacion de Dio kaj de la nevidebla mondo. Revelacio donas realaĵojn, faktojn de mistika plano. Sed la ekkona rilato de homo al tiuj realaĵoj kaj faktoj ne estas revelacio mem. Tio jam estas tiu aŭ alia filozofio.&quot;

* &quot;Ekkono estas humanigo en la profunda, ontologia senco de la vorto. Maksimumo de humanigo estas en la religia ekkono, pro tio ke homo estas bildo kaj similo de Dio, do Dio enhavas bildon kaj similon de homo, la puran homecon.&quot;

* &quot;Vekiĝinto por ekkono ĉiam spertas konflikton kun la dormantoj en la tradicia vivo.&quot;

=== Pri racio ===
* &quot;Racio estas aŭtonoma rilate al ĉiu ekstera aŭtoritato. Sed ĝi ne estas aŭtonoma interne, ne estas tranĉita for de emocia kaj vola vivo de la ekkonanta filozofo, for de lia amo kaj malamo, for de liaj pritaksoj. Racio havas sian ontologian fundamenton en la estado de filozofo mem, en lia interna ekzisto, ĝi dependas de kredo aŭ nekredo de filozofo. Racio ŝanĝiĝas pro larĝiĝo aŭ mallarĝiĝo de konscio. Racio ŝanĝiĝas pro revelacio.&quot;

=== Pri spirito ===
* &quot;Kriterio de vero estas ne en racio, ne en intelekto, sed en la kohera spirito. Koro kaj konscienco restas la suverenaj organoj por pritakso kaj por ekkono de senco de aĵoj.&quot;

* &quot;Spirito ne estas videbla objekto, spirito tute ne estas objekto inter objektoj. Spirito estas subjekto ĉar subjekto estas mala al objekto.&quot;

* &quot;Spirito ne nur ne estas objektiva realo, sed ne estas estado kiel racia kategorio. Kiel reala objekto spirito estas nenie kaj neniam. Filozofio de spirito devas esti ne filozofio de estado, ne ontologio, sed filozofio de ekzistado. Spirito estas realo ne nur alia ol la realo de objektoj, sed realo en tute alia senco. Uzante terminologion de Kant direblas, ke realo de spirito estas realo de libero, sed ne realo de naturo. Spirito neniam estas objekto kaj realo de spirito ne estas realo de objekto. En la tiel nomata objektiva mondo ne estas tia naturo, tia aĵo, tia objektiva realo kiun ni povus nomi spirito. Tial tiom facilas negi realecon de spirito. Dio estas spirito kaj tial ne estas objekto. Dio estas subjekto. En objekto ne estas spirito, nur en subjekto. Nur subjekto estas ekzistenciala, havas sian ekzistadon. Realo de spirito estas ne objekta, ne aĵa, sed realo alia kaj nekompareble pli granda realo, pli primara realo. Spirito estas alia, la plej alta kvalito de ekzistado ol ekzistado anima kaj korpa.&quot; ''Spirito kaj realo, ĉap. 1.''

* &quot;Spirito estas reala alie ol la mondo de naturaj aĵoj.&quot;

* &quot;Spirito estas libero, spirito estas kreado. Al spirito apartenas primareco super estado, ĉar primareco apartenas al libero.&quot;

=== Pri kredo ===
* &quot;Kredo estas interna spirita sperto kaj spirita vivo, estas renaskiĝo de animo, kaj ĝi ne povas sklavigi filozofion, ĝi povas nur nutri ĝin. Sed en la lukto kontraŭ aŭtoritatisma religio, brulinta sur lignofajro pro impeto de ekkono, filozofio defalis de kredo kiel de la interna lumigo de konscio.&quot;

* &quot;Filozofo nekredanta estas estaĵo kun tre mallarĝa sperto kaj horizonto, konscio lia estas fermita por tutaj mondoj. Filozofia ekkono lia estas tre malriĉa, li akceptas la proprajn limojn kiel limojn de estado. Kiel kredon ni komprenas malfermon de konscio por aliaj mondoj, por la senco de estado.&quot;

=== Pri kristanismo ===
* &quot;En la nova tempo, ekde [[René Descartes|Descartes]] kristanismo eniras en la internon de la homa penso kaj ŝanĝas problemaron. En la centro stariĝas homo, kio estas la rezulto de la renverso farita de kristanismo. La greka filozofio ĉefe estas direktita je objekto. La nova filozofio estas direktita je subjekto rezulte de kristanisma liberigo de homo de la potenco de la natura mondo de objektoj. Malfermiĝas la problemo de libero, kiu estis fermita por la greka filozofio.&quot;

* &quot;Kompreno ke Dio kaj Dihomo Kristo estas juĝanto kaj punanto estas esprimo de homa stato, de homa mallumo kaj limitigiteco, sed ne esprimo de vero pri Dio kaj Dihomo Kristo. Transiro al la vere krea stato liberigas de tiu malhonoriganta homon stato.

=== Pri soleco ===
* &quot;La fundamenta problemo de 'mi', kiu ĵetas lumon sur la tutan ĝian ekzistadon, estas problemo de soleco. La problemo de ekkono mem povas esti esplorita en perspektivo de la problemo de soleco kaj ĝia superforto kaj de ĉi tie povas esti elminigita interna lumo.&quot;

* &quot;'Mi' estas ĉiam sola antaŭ ĉiu objekto. En mia soleco, en mia ekzistado en mi mem, mi ne nur akre spertas kaj konscias sian personon, sed ankaŭ sopiras pri eliro el la soleco, sopiras pri interkomunikado ne kun objekto, sed kun alia, kun vi, kun ni. 'Mi' soifas eniri el la fermiteco en alian 'mi' kaj timas tion, defendas sin de la renkontiĝo, kiu povas esti renkontiĝo kun objekto.

* &quot;La spaco kaj tempo de nia objektivigita mondo estas la fonto de soleco kaj samtempe fonto de fantoma superforto de soleco. Homoj disiĝas per la spaco kaj tempo kaj ili kuniĝas en la spaco kaj tempo ne en la vera ekzistado, ne en la vera interkomunikado, sed en objekteco, en la socia ĉiutageco. Transmovado en la spaco kaj tempo havas por 'mi' fundamentan signifon. Eliro el la donita spaco kaj tempo estas kvazaŭ eliro el fiksita soleco. Sed soleco ĉiam supozas bezonon pri interkomunikado, sopiro pri interkomunikado.&quot;

* &quot;Soleco superforteblas nur en plano de ekzistado. Ĝi superforteblas ne per renkontiĝo kun 'ne-mi', sed per renkontiĝo kun 'vi', kiu ankaŭ estas 'mi', ne per renkontiĝo kun objekto, sed kun subjekto.&quot;

* &quot;Soleco sperteblas same kiel nekompreniteco, kiel neĝusta respeguliĝo en la alia. 'Mi' havas profundan bezonon esti ĝuste respegulita en la alia, ricevi konfirmon kaj firmigon de sia 'mi' en la alia, ĝi soifas esti vidita kaj aŭdita.

* &quot;Soifo pri ekkono estas soifo pri superforto de soleco. Ekkono estas eliro el si en la alian kaj aliajn. Nur tiu ekkono superfortas solecon, kiu estas konstruita en perspektivo de interkomunikado, sed ne en perspektivo de socio.&quot;

* &quot;Ontologie soleco estas esprimo de sopiro pri Dio, pri Dio kiel subjekto, ne kiel objekto, kiel pri 'vi', ne kiel pri 'ĝi'. Dio ĝuste estas superforto de soleco, ektrovo de proksimeco kaj parenceco, de senco, kunmezurebla kun mia ekzisto.&quot;

== Verkoj ==
=== Pri si ===
* Aŭtobiografio. Автобиография. 1917
* Rusa religia renaskiĝo kaj revuo &quot;Vojo&quot;. Русский религиозный ренессанс и журнал &quot;Путь&quot;. 1935
* Mia filozofia mondpercepto. Мое философское миросозерцание. 1937
* Memekkono. Самопознание. 1940

=== Pri kristanismo - homo kaj Dihomo ===
* Ekzistencialisma dialektiko de dieco kaj homeco. Экзистенциальная диалетика божественного и человеческого. 1944
* Pri digno de kristanismo kaj maldigno de kristanoj. О достоинстве христианства и недостоинстве христиан. 1928
* Vero kaj revelacio. Истина и откровение. 1946
* Sperto de esĥatologia metafiziko. Опыт эсхатологической метафизики. 1941
* Filozofio de libero. Философия свободы. 1911
* Mi kaj la mondo de objektoj. Я и мир объектов. 1934
* Sorto de homo en la nuntempa mondo. Судьба человека в современном мире. 1934
* Pri sklaveco kaj libero de homo. О рабстве и свободе человека. 1939
* Spirito kaj realo. Дух и реальность. 1937
* Regno de Spirito kaj regno de cezaro. Царство Духа и царство кесаря. 1947; Samtitola artikolo. 1925
* El pensoj pri teodiceo. Из размышлений о теодицее. 1927
* Pri redempto. Об искуплении. 1907
* Problemo de homo (Pri konstruo de kristana antropologio). Проблема человека (К построению христианской антропологии). 1936
* Senco de kreado. Смысл творчества. 1914
* Savo kaj kreado. Du komprenoj de kristanismo. Спасение и творчество. Два понимания христианства. 1926
* Pri libero de kreado. О свободе творчества. 1945
* Disiĝo de la mondo kaj kristanismo. Раздор мира и христианство. 1946
* Mistiko kaj religio. Мистика и религия. 1907
* Teokratio. Теократия. 1907
* Milito kaj esĥatologio. Война и эсхатология. 1939
* Universeco kaj konfesiismo. Вселенскость и конфессионализм. 1933
* Pri fanatismo, ortodoksio kaj vero. О фанатизме, ортодоксии и истине. 1937
* Vero de ortodoksismo. Истина православия.
* La religia sorto de hebreeco. Религиозная судьба еврейства. 1916
* La juda problemo kiel problemo kristanisma. Еврейский вопрос как вопрос христианский. 1924
* Kristanismo kaj antisemitismo. Христианство и антисемитизм. 1938

=== Pri etiko ===
* Pri destino de homo. О назначении человека. 1931
* Filozofio de libera spirito. Философия свободного духа. 1928
* Metafiziko de sekso kaj amo. Метафизика пола и любви. 1907
* Ekzekuto kaj mortigo. Казнь и убийство. 1906
* Pri memmortigo. О самоубийстве. 1931
* Spirito kaj forto. Дух и сила.
* Vojoj de humanismo. Пути гуманизма. 1946
* Paradokso de malvero. Парадокс лжи. 1939
* Filozofio de malegaleco. Философия неравенства. 1918
* La du moraloj. Две морали. 1946
* Pri malfacilaĵoj de libero. О затруднениях свободы. 1945

=== Pri historio ===
* Senco de historio. Смысл истории.
* La nova mezepoko. Новое средневековье.
* Eterno kaj tempo. Вечность и время. 1935
* Homo kaj maŝino. Problemo de sociologio kaj metafiziko de tekniko. Человек и машина. Проблема социологии и метафизики техники.
* Krizo de arto. Кризис искусства. 1918

=== Pri rusa kristanismo ===
* Slavofiloj pri libero de konscienco. Славянофилы о свободе совести. 1910
* Spirita kristanismo kaj sektismo en Rusio. Духовное христианство и сектантство в России, 1916
* Teosofio kaj antroposofio en Rusio. Теософия и антропософия в России. 1916
* Pri rilato de rusoj al ideoj. Об отношении русских к идеям.
* Estingantoj de spirito. Гасители духа. 1913
* Libera Eklezio. Reformo de la Eklezio. Свободная Церковь. 1917 Реформа Церкви.
* Eklezia tumulto kaj libero de konscienco. Церковная смута и свобода совести.
* Pri karaktero de la rusa religia ideo de la 19a jarcento. О характере русской религиозной мысли XIX-го века. 1929
* Signifo de la Rusa Kristana Movado. Значение Русского Христианского Движения.
* Pri la idea krizo de la Movado. Об идейном кризисе Движения.
* Ĉu en ortodoksismo ekzistas libero de ideo kaj konscienco? Существует ли в православии свобода мысли и совести? [В защиту Г.Федотова]. 1939
* Rusio kaj la nova monda epoko. Россия и новая мировая эпоха.

=== Pri politiko ===
* Fontoj kaj senco de la rusa komunismo. Истоки и смысл русского коммунизма. 1937
* Kontraŭ socialismo: la Granda Inkviziciisto; socialismo kiel religio; la vero de socialismo. Против социализма: Великий инквизитор; социализм как религия; правда социализма. 1907
* Anarkismo. Анархизм. 1907
* La spiritaj fundamentoj de la rusa revolucio. Духовные основы русской революции. 1918
* Pri la rusa nacia konscio. О русском национальном сознании. 1908
* La filozofia vero kaj la inteligenciana vero. Философская истина и интеллигентская правда. 1909
* La nigra anarkio. Черная анархия. 1909
* Milito kaj renaskiĝo. Война и возрождение. 1914
* La sorto de Parizo. Судьба Парижа. 22.11.1914
* Ideoj pri la naturo de milito. Мысли о природе войны. Junio. Июнь 1915
* Pri la mal- kaj dekstreco. О левости и правости. 1915
* Sinregado. Самообладание. 1915
* Pri patriotismo stoikula. О патриотизме мужественном. 1915
* Kontraŭ la rusa pigro. Против русской лени. 1915
* Pri la nova libro pri framasonismo. По поводу новой книги о масонстве. 1916
* Spiritoj de la rusa revolucio. Духи русской революции. 1918
* Eŭropazianoj. Евразийцы. 1925
* Utopia etatismo de eŭropazianoj. Утопический этатизм евразийцев. 1927
* La spiritaj taskoj de la rusa elmigrantaro. Духовные задачи русской эмиграции. 1925
* Decida horo de historia sorto. Решительный час исторической судьбы. 1939
* Ĉe la sojlo de la nova epoko. Antaŭparolo. На пороге новой эпохи. Предисловие.
* Pri la krea libero kaj pri fabrikado de animoj (Rilate al la prijuĝo de Aĥmatova kaj Zoŝĉenko). О творческой свободе и о фабрикации душ (В связи с осуждением Ахматовой и Зощенко). 1946
* Socia renverso kaj spirita vekiĝo. Социальный переворот и духовное пробуждение.
* La estonto kaj potenco de la pasinto. Власть прошлого и грядущее.
* Kristana konscienco kaj socia ordo. Христианская совесть и социальный строй. 1940

== Berdjajev en Esperanto ==
* ''La fontoj kaj esenco de rusa komunismo''. El la rusa trad. Nina Korĵenevska kaj Nina Cvileneva. Moskvo: Eŭropa Jura Universitato Justo, 1999.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Renouveau catholique]]
* [[4184 Berdyayev]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* Verkoj en la rusa: [http://www.krotov.info/library/02_b/berdyaev/berd_ogl.html ĉe krotov.info] kaj [http://www.vehi.net/berdyaev/index.html ĉe vehi.net]
* [http://www.berdyaev.com Verkoj en la angla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200921194921/http://www.berdyaev.com/ |date=2020-09-21 }}
* [http://libroesperanta.ru/shop/index.php?productID=899 Verkoj en Esperanto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Berdjajev, Nikolaj}}

[[Kategorio:Rusiaj filozofoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio]]</text>
      <sha1>6p94xzzlrdo3os82042x658950md72k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉerenkov-radiado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247702</id>
    <revision>
      <id>9392826</id>
      <parentid>8955089</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="k9u8kr1lly1yx016tx82i1bkihkxpxk" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:TrigaReactorCore.jpeg|eta|La blua lumo estas ĉerenkov-radiado]]
'''Ĉerenkov-radiado''' aŭ '''Ĉerenkov-efiko''' estas lumradiado, kiun eligas ŝargita korpusklo en travidebla medio, se ties rapido superas la lumrapidon en tiu medio. Oni uzas tiajn aparatojn - Ĉerenkov-kalkulilojn - por detekti la rapidegajn ŝargitajn korpusklojn. La fenomeno estis nomumita post [[Pavel Ĉerenkov]], rusa fizikisto, nobel-premiito.

La intensa Ĉerenkov-radiado estas rigardebla kiel pala blublanka [[lumo]] en la pigrigaj ujoj de la akvaj nukleaj reaktoroj. La Ĉerenkov-radiadon estigas tiukaze la elektronoj, kiuj forlasas la reaktoron kaj kies rapido estas pli granda ol [[lumrapido]] en la akvo. Tiu rapido estas 75% de la lumrapido en vakuo. La grandrapida korpusklo forĵetas elektronojn de la unuopaj atomoj apud sia vojo. La eligita radiado de la elĵetitaj elektronoj sumiĝas tiel, ke elformiĝas elektromagneta ondofronto.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Maĥo]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Partikla fiziko]]
[[Kategorio:Elektromagneta radiado]]</text>
      <sha1>k9u8kr1lly1yx016tx82i1bkihkxpxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gestalt-terapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248625</id>
    <revision>
      <id>9393587</id>
      <parentid>8910885</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4219" sha1="c9va2br2000ac1q4qiw5ss00hthk2mt" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Gestalt-terapio''', mallonge ''Gestalt'' (laŭ germana vorto, prononcata {{prononco|geŜTALT}} kaj signifanta &quot;formo&quot; aŭ &quot;aspekto&quot;), enkalkuliĝas en la [[Humanisma psikologio|humanismaj terapi]]-[[skolo]]j; ĝi estas [[psikoterapio]] kiu analizas precipe kaj samtempe la spertadon « ĉi tie kaj nun » de la kliento kaj ties individuan respondecon.

La ''Gestalt''-terapio estas elpensita de [[Fritz Perls]] (1893 - 1970) - germana psikiatro kaj psikanalizisto - elmigrinta unue en Sud-Afrikon kaj poste Usonon; kun-kreantoj estis la edzino [[Laura Perls]] kaj [[Paul Goodman]].

La fonda libro titolita « Gestalt-terapio » estis kunverkita kun [[Paul Goodman]] kaj Ralph Hafferline kaj eldonita en 1951.

La termino ‘Gestalt’ devenas el la germana verbo ‘gestalten’ kiu signifas : ‘enformigi’ - ‘doni sencriĉan strukturon’.

== Priskribo ==
La Gestalt' interesiĝas ĉefe pri la kontakto kaj la interago per emociaj esprimoj.

Multe da terapiaj ektraktadoj provas klarigi la [[psiko]]n per terminoj, ekzemple :

* koncerne [[psikoanalizo]]n laŭ la sub-tutaĵoj: [[Ĝio]] - [[Mio]] - [[Supermio|Super-Mio]]

* koncerne [[Transakcia Analizo|transagan analizon]] laŭ observokadro pri la tri Mio-statoj: patr(in)o - plenkreskulo - infano

* koncerne [[bioenergio]]n laŭ korpaj blokadoj ... ktp

Ĉiuj tiuj priskriboj fakte restas momentaj, senprogresaj, senevoluaj ...

Male, la Gestalt' situantas je dinamika, energia perspektivo; ĝi interesiĝas pri la &quot;procezo&quot;, t.e. la permanenta alĝustiĝo inter la individuo kaj ties medio.

Tiu ĉi alĝustiĝado nepre implicas senĉesajn ŝanĝojn.

La Gestalt'-terminaro do parolas ĉefe pri
* la kontakt-ciklo
* la kreiva alĝustiĝado
* la form' elstariĝanta el fono

Ĉiuj tiuj terminoj elvokas moviĝadon.

La Gestalt' reliefigas la ekkonscion pri la aktuala procezo « ĉi tie kaj nun » en ĉiu situacio.

La Gestalt' prezentiĝas do unue kiel teorio dotita per rigora analizilaro sed samtempe kaj precipe kiel psikoterapio, t.e. alpaŝado celanta - ene de difinita kadro - esplori la ekzistadajn malfacilaĵojn.

Ĝi integras specif-maniere koheran aron da diversaj teknikoj - voĉaj aŭ ne - uzante vortojn, emociojn, sonĝojn, imagon, kreativecon, gestojn, korp-esprimojn…

== Celoj ==
La Gestalt' celas integri la kvin precipajn dimensiojn de la individuo, nome fizika, emocia, scikapabla, socia, spirita
(vidu la pentagramon de S. Ginger)

Ĝia originaleco ne ĉefe baziĝas sur la teknikoj sed ja sur la celo:
* pligrandigi la adaptiĝ-kapablecon al estaĵoj kaj medioj malsimilaj
* restarigi la elekt-liberecon

la Gestalt' re-estigas la klienton kiel ĉef-rolanton koncerne la ŝanĝindaĵoj, kaj la interrelaton ĝi estigas motoro de tiuj ŝanĝadoj.

La Gestalt' rehabilitas la emocian sentemon (tro ofte censuritan en la okcidentaj kulturoj) ĉar ĝi ĝuste favoras ĝian esprimadon.

Tia sentemo kelkfoje eĉ torentiĝas ekde la terapi-komenco - do nepras kanaliga helpo far sperta fakulo.

== Aparteco : enfokusigi la procezon ==
Iuj terapi-metodoj koncentriĝas je la kialo, serĉante pri la traŭmat-origino.

Tiuj ‘almontaj’ terapioj - eltrovante la kaŭzon - celas forigi venontajn konsekvencojn ; pasintaj konsekvencoj estas nepre ne elimineblaj sed nur relativigeblaj.

Aliaj penso-direktoj estas ‘alvalaj’ terapioj : preteratente la devenon de oniaj blokadoj, ili celas terapie malrigidigi la agmanieron per ’’mal-ŝtopado de la rivero’’, per ’’purigado de l’ riverbordoj’’ por pli libera fluado.
Iaj kondut-terapioj tiamaniere strategias.

Ĉi-vidpunkte la Gestalt’ prezentiĝas kiel terapio de fluado, de moviĝo. La procezo mem pli gravas ol la kialo ; kaj tiu koncentriĝo je la procezo (latine : progreso, antaŭeniro) troviĝas en tipaj Gestalt-terminoj :
* kontakt-limo
* Gestalt’ nefinita
* kontakt-rompoj

La Gestalt’ priatentas kaj prizorgas la malfacilaĵojn « ĉi tie kaj nun « ; ĝi estas emoci-terapio.

== Fakuloj ==
* [[George Dennison]]
* [[Geŝtalt-psikologio]]

== Informfontoj ==
ĉi tiu artikolo ĉefe baziĝas sur la samtemaj tekstoj franca 'Gestalt-thérapie' kaj germana 'Gestalttherapie'

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Psikoterapio]]</text>
      <sha1>c9va2br2000ac1q4qiw5ss00hthk2mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Black Sabbath</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251299</id>
    <revision>
      <id>9392936</id>
      <parentid>9199798</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="tuti45ync7wuu6q2nesrw4oh2qi867x" xml:space="preserve">{{Informkesto muzika artisto
| nomo = Black Sabbath
| fono = muzikgrupo
| naskonomo = 
| alie nomata = 
| kromnomo = 
| naskiĝo = 
| morto = 
| deveno = {{Flago|Anglio}} [[Birmingham]], [[Anglio]]
| instrumento = 
| tipo de voĉo = 
| ĝenro = [[metalroko]]
| profesio = 
| aktivaj jaroj = [[1968 en muziko|1968]] — 2006; 2011 - 2017; 2025
| eldoninto = [[Warner Bros.]]&lt;br /&gt;[[I.R.S. Records]]&lt;br /&gt;[[EMI]]
| parencaj temoj = [[Deep Purple]]&lt;br /&gt;[[Heaven and Hell (skupina)|Heaven and Hell]]&lt;br /&gt;[[Iommi]]&lt;br /&gt;[[GZR]]&lt;br /&gt;[[Rainbow]]&lt;br /&gt;[[Dio (muzika grupo)|Dio]]&lt;br /&gt;[[Electric Light Orchestra]]
| ttt = [http://www.black-sabbath.com/ black-sabbath.com]
| nuntempaj membroj = [[Ozzy Osbourne]]&lt;br /&gt;[[Tony Iommi]]&lt;br /&gt;[[Geezer Butler]]&lt;br /&gt;[[Bill Ward]]
| antaŭaj membroj = [[Ronnie James Dio]]&lt;br /&gt;[[Vinny Appice]]&lt;br /&gt;[[Ian Gillan]]&lt;br /&gt;[[Geoff Nicholls]]&lt;br /&gt;[[Tony Martin]]&lt;br /&gt;[[Cozy Powell]]&lt;br /&gt;[[Neil Murray]]&lt;br /&gt;[[Bobby Rondinelli]]&lt;br /&gt;[[Laurence Cottle]]&lt;br /&gt;[[Terry Chimes]]&lt;br /&gt;[[Jo Burt]]&lt;br /&gt;[[Bob Daisley]]&lt;br /&gt;[[Bev Bevan]]&lt;br /&gt;[[Dave Spitz]]&lt;br /&gt;[[Eric Singer]]&lt;br /&gt;[[Glenn Hughes]]&lt;br /&gt;[[David Donato]]&lt;br /&gt;[[Ray Gillen]]
| signifa instrumento = 
}}
[[Dosiero:Sabs.jpg|eta|Geezer Butler, Tony Iommi, Bill Ward, Ozzy Osbourne (1970)]]

'''Black Sabbath''' estis angla metalroka muzikgrupo, kreita en 1968 en [[Birmingham (Anglio)|Birmingham]], [[Anglio]]. La unua historia formacio konsistis el [[Ozzy Osbourne]] (voĉulo), Tony Iommi (gitaristo), Geezer Butler (basgitaristo) kaj Bill Ward (drumisto). Ili estas konsiderataj ankaŭ kiel fondintoj de ''doom metal'', kiu influis multajn aliajn stilojn. Ekde 1970 ĝis 2000 estis venditaj pli ol cent milionoj da kopioj de albumoj, kio igas Black Sabbath unu el la plej sukcesaj grupoj de metalroko, apud [[Judas Priest]], [[Iron Maiden]] kaj [[Metallica]].

La signifo de la nomo Black Sabbath en Esperanto estas &quot;nigra kunveno de sorĉistoj&quot;.

&lt;!--

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
--&gt;

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009]]
[[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1968]]</text>
      <sha1>tuti45ync7wuu6q2nesrw4oh2qi867x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Personeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254798</id>
    <revision>
      <id>9393545</id>
      <parentid>9277557</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="khfrsjb6qacy5hb4m443z5hn4lxwdle" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Personeco''' povas signifi 

# Tio, kio konsistigas la [[persono]]n; propra kaj memstara ecaro. 
# Kunaranĝo de psikaj [[elemento]]j, kiuj igas [[individuo]]n agi propramaniere kaj senti sin malsama ol ĉiu alia, kaj kiuj organiziĝis laŭ unika maniero dum la [[evoluo]] de la koncerna individuo. 
# Kapablo esti persono en leĝaj aferoj.&lt;ref&gt;(fonto [[PIV]] 2002)&lt;/ref&gt;

La [[perturboj de personeco]] estas aro de [[perturbo]]j kaj misordoj kiuj okazas en emociaj, afektaj, motivaj niveloj kaj de [[socia rilato]].

==Notoj==
{{Referencoj}}

==Vidu ankaŭ==
*[[Personismo]]

{{projektoj|q=Personeco|ReVo=person.0eco}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Juro]]
[[Kategorio:Personeco| ]]
[[Kategorio:Psikologio]]</text>
      <sha1>khfrsjb6qacy5hb4m443z5hn4lxwdle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jakobo Baradai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257141</id>
    <revision>
      <id>9392890</id>
      <parentid>9287410</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1262" sha1="shqtsg1yt82wgndp7pye1q5b2rifzf4" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo     =[[505]]
|dato de morto     =[[28-a de novembro]] [[578]]
}}

'''Jakobo Baradai''' ({{lang-grc|Ἰάκωβος Βαραδαῖος}}; {{lang-la|Jācōbus Baradaeus}}; {{lang-ar|مَار يَعْقُوب اَلْبَرَادَعِي|t=Mār Yaʿqūb Al-Barādaʿī}}; sirie {{lang|syc|ܝܥܩܘܒ ܒܘܪܕܥܝܐ}}) aŭ ''Zanzale'' (mortis en Edeso [[578]]) estis la episkopo de [[Edesa]] ekde 543 ĝis sia morto en 578. Li estas la plej grava [[Patriarko]] kaj reorganizanto de la [[Siria Ortodoksa Eklezio]] pro la skismo de la kristana siria komunumo, okazinta post la [[Koncilio de Kalcedono]].

== Biografio ==
Jakobo estis siria monaĥo kiu estis elektita kiel [[episkopo]] en Edeso en [[541]] de la monofizidistoj kaj etendis la eklezion al [[Armenio]], [[Mezopotamio]] kaj najbaraj landoj, predikante liajn doktrinojn, ordinante [[sacerdoto]]jn kaj episkopojn, kaj montris tiom da amo al lia misiista laboro ke la '''komunumo''' estas nomata &quot;'''jakoba'''&quot; post lia morto.

== Verkoj ==
''[https://books.google.com.br/books/about/Clavis_Patrum_Graecorum.html?id=jOTrzgEACAAJ&amp;redir_esc=y Clavis Patrum Græcorum]'' 7170-7199

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Baradai, Jakobo|nekonata}}

[[Kategorio:Siria Ortodoksa Eklezio]]</text>
      <sha1>shqtsg1yt82wgndp7pye1q5b2rifzf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brustornama pego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258260</id>
    <revision>
      <id>9393068</id>
      <parentid>9189015</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11658" sha1="99r3jcd13amc8ribgicbma0ar92k53r" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Brustornama pego
|koloro = pink
|dosiero = Northern Flicker.jpg
|dosiero larĝo=300px 
|priskribo de dosiero = Brustornama pego, ino
|dosiero2 = NorthernFlicker-male.jpg
|dosiero2 larĝo=300px 
|priskribo de dosiero2 = Brustornama pego, masklo
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes''
|familio = [[Pegedoj]] ''Picidae''
|genro = ''[[Colaptes]]''
|specio = '''''C. auratus'''''
|statuso = LC
|dunomo = ''Colaptes auratus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =Northern Flicker-rangemap.gif
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Arealo (flave: somerejo, blue: vintrejo kaj verde: konstanta loĝado)
}}

La '''Brustornama pego''' (''Colaptes auratus'') estas [[Nearktiso|nearktisa]] kaj [[Neotropiso|neotropisa]] specio de [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]], genro “Colaptes” kaj subfamilio [[Picinae]], kiu loĝas en [[Ameriko]], nome en plej parto de [[Nordameriko]], partoj de [[Centrameriko]], [[Kubo]], la [[Kajmanoj]]. Specife estas unu el la malmultaj specioj de pegoj kiuj [[Birdomigrado|migras]], kaj estas la ununura pego kiu plej komune manĝas surgrunde. Estas en [[Usono]] ĉirkaŭ 100 popolaj komunaj nomoj por tiu ĉi specio kaj plej parto klopodas ŝajnigi [[onomatopeo|onomatopee]] la voĉon de la specio.

== Taksonomio ==
La '''Brustornama pego''' estas parto de la genro [[Colaptes]] kiu enhavas 12 novmondaj pegoj. Estas du vivantaj kaj unu formortinta subspecio de la ''C. auratus''. La ekzistantaj subspecioj estis iam konsiderataj separataj specioj, sed ili komune interreproduktiĝas kiam la teritorioj koincidas kaj nuntempe estas jam konsiderataj kiel ununura specio de la [[American Ornithologists Union]]. Ĉu ili estas aŭ ne separataj specioj estas parto de la speciproblemaro en taksonomio.

* La '''Flaveca brustornama pego''' ''Colaptes auratus'' loĝas en orienta [[Nordameriko]]. Ili estas flavaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas '''flavajn partojn''' en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas grizan kapon, sablokoloran vizaĝon kaj '''ruĝan parton en nuko'''. Masklo havas nigran mustaĉan bridon. La vorto ''Colaptes'' devenas el la antikvgreka verbo ''kolapto'', bekofrapi. ''Auratus'' devenas el la latina radiko ''aurat'', kio signifas &quot;oro&quot; aŭ &quot;orkolora&quot; kaj aludas la birdajn subflugilojn.
* La '''Ruĝeca brustornama pego''' ''Colaptes auratus cafer'' loĝas en okcidenta [[Nordameriko]]. Ili estas ruĝecaj subvoste kaj subflugiloj kaj havas '''ruĝecajn partojn''' en unuarangaj flugilplumoj. Ili havas sablokoloran kronon kaj grizan vizaĝon. Masklo havas ruĝan mustaĉan bridon. La scienca nomo, ''Colaptes auratus cafer'', devenas de eraro de [[1788]] kiam la germana sistematikisto Johann Gmelin miskredis, ke la origina habitato estis en [[Sudafriko]] inter la gento [[Kosoj]], tiam konata kiel la &quot;Kafra&quot; gento. (La termino &quot;Kafra&quot; estas nuntempe konsiderata tre etneca insulto en Sudafriko.)
* La '''Gvadalupa brustornama pego''' ''Colaptes auratus/cafer rufipileus'' formortinta ĉ. 1910.

== Priskribo ==
[[Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|eta|maldekstra|La '''Ruĝeca brustornama pego''', masklo]]
[[Dosiero:Northern Flicker (Colaptes auratus) B. Walker.jpg|eta|maldekstra|La '''Ruĝeca brustornama pego''', ino]]
Plenkreskuloj estas brunecaj kun nigraj horizontalaj strioj en dorso kaj flugiloj kaj estas ĉirkaŭ 32&amp;nbsp;cm longaj kaj 170 g pezaj. Estas '''nigrega kvazaŭkoluma parto''' kun formo de inversita duonluno kiu okupas la supran bruston kaj nomigas la specion, dum la suba brusto kaj ventro estas sablokoloraj kun nigraj grandaj punktoj tre klare markitaj. Maskloj povas esti facile identigitaj de nigra aŭ ruĝa (laŭ subspecio) mustaĉa bridostrio el la bazo de la [[beko]]. La vosto estas malhela supre ŝanĝante al blanka pugo kiu estas tre videbla dumfluge.

=== Voĉo kaj flugo ===
La voĉo de tiu ĉi birde estas konstanta rido, ''ki ki ki ki ...'', pli agrabla ol tiu de la [[Blankvizaĝa nigropego]]. Oni povas aŭskulti ankaŭ konstantan frapadon ĉar ili ofte tamburas sur arboj aŭ eĉ sur metalaj objektoj por marki la teritorion.

[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/sounds/Colaptes_auratus.html Voĉo de la '''Brustornama pego'''.]

Kiel ĉe multaj pegoj, la flugo estas ondeca. La ripetita ciklo de rapida serio de flugilfrapoj sekvata de paŭzo kreas efekton komparebla al tiu de [[koracio]].

== Kutimaro ==
=== Dieto ===
Laŭ la gvidlibro de Audubon, &quot;La brustornama pego estas la ununura pego kiu kutime manĝas surgrunde&quot;, plukante per beko, kaj foje ankaŭ kaptante [[insekto]]jn dumfluge. Kvankam ili manĝas [[frukto]]jn, berojn, semojn kaj nuksojn, ili unuaranga manĝaĵo estas insektoj. Nur [[formiko]]j jam faras 45% de ilia dieto. Ili havas kutimon kiu estas nomita ''formikumado'', dum kiu ili uzas la formikan acidon por helpi la plumaranĝadon, eble ĝi estas utila por liberigi sin de parazitoj.

=== Reproduktado ===
[[Dosiero:Northern-flicker-males-territorial-display.jpg|dekstra|eta|Du maskloj dum teritoria memmontrado dum [[printempo]]]]
La reprodukta habitato de tiu ĉi specio konsistas el arbaraj areoj tra Nordameriko kaj tiom sude kiom ĝis [[Centrameriko]]. Ili nestumas en kavaĵo en arboj, kvankam ili povas uzi ankaŭ fostojn kaj artefaritajn birdoskatolojn se tiuj havas la taŭgajn grandon kaj situon. Ili preferas elfosi siajn proprajn hejmojn, kvankam ili povas reuzi kaj ripari damaĝitajn aŭ abandonitajn nestojn. Abandonitaj nestoj de tiu ĉi specio kreas habitaton por aliaj kavonestumantoj. La brustornama pego foje estas forigita el sia nestoloko de alia kavonestumanto, la [[sturno]].

Ili (ambaŭ seksoj) konstruas la neston dum 1 aŭ 2 semajnoj. La enirtruo estas el 5&amp;nbsp;cm al 10&amp;nbsp;cm larĝa.

La tipa ovodemetado konsistas el 6 al 8 ovoj, kiuj estas tute blankaj kun milda surfaco kaj sufiĉe da brilo. La ovoj estas la duaj pli grandaj el la nordamerikaj pegoj, superigataj nur de la Blankvizaĝa nigropego. La kovadon faras ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 11 aŭ 12 tagoj. La junuloj estas manĝigataj per vomado kaj zorgataj dum 25 al 28 tagoj post eloviĝo.

=== Vintrado kaj Migrado ===
[[Dosiero:Northern Flicker-rangemap.gif|eta|250px|Mapo de Migrado:&lt;br /&gt;flava:nordaj vintromigrantoj&lt;br /&gt;
verda:sudaj loĝantoj&lt;br /&gt;
blua:vintrejoj]]
Nordaj birdoj [[birdomigrado|migras]] al sudaj partoj de la teritorio; sudaj birdoj estas ofte konstantaj loĝantoj (nemigrantaj).

== Subspecioj ==
* ''Colaptes auratus auratus'' – De la [[Roka Montaro]].
* ''Colaptes auratus cafer''
* ''Colaptes auratus chrysocaulosus''
* ''Colaptes auratus collaris''
* ''Colaptes auratus gundlachi'', [[Juan Gundlach]]
* ''Colaptes auratus luteus''
* ''Colaptes auratus mexicanoides''
* ''Colaptes auratus mexicanus''
* ''Colaptes auratus nanus''
* ''Colaptes auratus rufipileus''

== Alabama Martelflavuloj ==
[[Dosiero:Colaptes auratus auratus1.jpg|eta|maldekstra|260px|&lt;center&gt;Ino de Flaveca brustornama pego.]]
Laŭ loka nomo &quot;Martelflavulo&quot;, la Flaveca brustornama pego estas la [[Listo de birdoj de usonaj ŝtatoj|ŝtata birdo]] de [[Alabamo]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html|titolo=Alabama State Bird|alirdato=2007-03-18|dato=2006-04-27|verko=Alabama Emblems, Symbols and Honors|eldoninto=Alabama Department of Archives &amp; History|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181224225424/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_bird.html%20|arkivdato=2018-12-24}}&lt;/ref&gt;

Alabamo estas konata kiel la &quot;Martelflavula Ŝtato&quot; ekde la [[Usona Enlanda Milito]]. Tiu kromnomo estis aplikata al la Konfederaciaj soldatoj el Alabamo kiam roto de junaj soldatoj de kavalerio el Huntsville, sub la rego de. D.C. Kelly, alvenis al [[Hopkinsville, KY]], kie estis lokitaj truparo de [[Nathan Bedford Forrest|Generalo Forrest]]. La oficiroj kaj homoj de la roto de Huntsville vestis fajnajn, novajn uniformojn, dum soldatoj kiuj estis dum longe en la batalkampoj vestis trouzitajn difektitajn uniformojn. Ĉe manikoj, kolumoj kaj baskoj de la novaj kavaleriaranoj estis pecoj de brila flava tolo. Dum la parado ili estis aluditaj kaj mokitaj kiel Martelflavuloj kaj jam tiu kromnomigo restis por la soldatoj de Huntsville kaj de la tuta Alabama truparo ene de la Konfederacia Armeo.

Kiam la Konfederacia Veteranaro de Alabamo organiziĝis ili fieris de tiu nomo &quot;Martelflavuloj&quot; (Yellowhammers) kaj surmetis plumon de Flaveca brustornama pego sur siaj kronoj aŭ roversoj dum kunsidoj.

Tiu nomigo ne devas esti konfuzata kun tiu de la tute nerilata ''Emberiza citrinella'' [[Flava emberizo]], kiu ricevas ankaŭ saman anglan nomon ''yellowhammer''.

== Fotaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Northern flicker.JPG|Masklo de Ruĝeca brustornama pego
Dosiero:Yellow Shafted Flicker.jpg|Ino de Flaveca brustornama pego
Dosiero:Colaptes auratus FWS.jpg|Ino de Ruĝeca brustornama pego
Dosiero:Northern Flicker-27527.jpg|Masklo de Flaveca brustornama pego
Dosiero:Flicker-nestbox.jpg|Masklo ĉe nestoskatolo
Dosiero:Flicker-chicks-nestbox.jpg|Idoj ĉe nestoskatolo
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Portalo Birdoj}}
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Colaptes auratus}}
* [http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html Faktoj kaj Fotoj de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005003115/http://depts.washington.edu/natmap/facts/northern_flicker_712.html |date=2008-10-05 }} - NatureMapping Program
* [https://www.webcitation.org/query?id=1256454569664036&amp;url=ca.geocities.com/woodpeck2006/northernflicker.html La '''Brustornama pego'''], bibliografia fonto
* [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Northern_Flicker.html Specidatumbazo de '''Brustornama pego'''] – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html La '''Brustornama pego''' - ''Colaptes auratus''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150225010231/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/i4120id.html |date=2015-02-25 }} - USGS Patuxent Birdidentigejo
* [http://www.sdakotabirds.com/species/northern_flicker_info.htm Informaro kaj fotoj de '''Brustornama pego'''] – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto
* [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 Voĉo de '''Brustornama pego''' ĉe USGS] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081004091958/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/Infocenter/Song/h4120so.mp3 |date=2008-10-04 }}
* [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217202804/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10414800.htm |date=2015-02-17 }} (de [[Antigvo]], [[Kajmanoj]], [[Kubo]], [[Sankta-Piero kaj Mikelono]], [[Usono]])
* [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3911 Filmoj de '''Brustornama pego''']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto
* [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Common&amp;KEYWORDS=northern+flicker&amp;showwhat=images&amp;AGE=All&amp;SEX=All&amp;ACT=All&amp;Search=Search&amp;VIEW=All&amp;ORIENTATION=All&amp;RESULTS=24 Fotaro de '''Brustornama pego'''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080518005717/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&amp;SEARCHBY=Common&amp;KEYWORDS=northern%20flicker&amp;showwhat=images&amp;AGE=All&amp;SEX=All&amp;ACT=All&amp;Search=Search&amp;VIEW=All&amp;ORIENTATION=All&amp;RESULTS=24 |date=2008-05-18 }} VIREO

[[Kategorio:Pegedoj]]
[[Kategorio:Nearktisa faŭno]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdoj de Ameriko]]</text>
      <sha1>99r3jcd13amc8ribgicbma0ar92k53r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Speirs Bruce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260422</id>
    <revision>
      <id>9393619</id>
      <parentid>8905444</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44008" sha1="dw8nksuxysii0chiaabyo5wljvg3xj1" xml:space="preserve">{{Informkesto homo |
  nomo                    = William Speirs Bruce |
  priskribo               = William Speirs Bruce en [[1905]] |
  grandeco de dosiero     = 230 |
  dato de naskiĝo        = [[1-a de aŭgusto]] [[1867]] |
  loko de naskiĝo        = [[Londono]], [[Anglio]] |
  dato de morto           = [[28-a de oktobro]] [[1921]] |
  loko de morto           = [[Edinburgo]], [[Skotlando]] |
}}
'''William SPEIRS BRUCE''' (n. la [[1-an de aŭgusto]] [[1867]] - m. la [[28-an de oktobro]] [[1921]]) estis [[londono]]-naskita [[Skotlando|skota]] [[Naturalismo|naturalisto]], [[Suda poluso|polusa]] [[sciencisto]] kaj [[Oceanografio|oceanografo]]. Li organizis kaj estris la [[Skota Nacia Antarkta Ekspedicio|Skotan Nacian Antarktan Ekspedicion]] ekde [[1902]] ĝis [[1904]]. Li cetere plurfoje vojaĝis tra [[Arkto|arktaj regionoj]], pro sciencaj aŭ komercaj kialoj.

Bruce origine intencis studadi [[medicino]]n sed tiu aspiro ŝanĝis, post kiam li vizitis nedevigajn kursojn pri [[naturscienco]]j somere de la jaro [[1887]]. Post tiuj kursoj, la junulo ekinteresiĝis pri tre variaj sciencaj fakoj, kaj li en [[1892]] rezignis siajn medicinajn studojn en la [[universitato de Edinburgo]] por aliĝi al la [[ekspedicio Dundee Whaling]] direkte al [[Antarkto]], kiel scienca asistanto. Sekvis pluraj arktaj vojaĝoj al [[Nova Zemlo]], [[Spicbergo]] kaj al la [[lando Francisko Jozefo]] (kie li renkontis [[Fridtjof Nansen]]). En [[1889]], Bruce kandidatiĝis por sciencista posteno en la Brita Nacia Antarkta Ekspedicio (poste konita kiel la [[ekspedicio Discovery]]). Pro tro longa prokrasto antaŭ oficiala konfirmo de sia nomumo, kaj pro malkonsento kun [[Clements Markham]], prezidento de la [[Reĝa Geografia Societo]] (RGS), William Speirs Bruce finfine organizis sian propran ekspedicion al la [[Sudaj Orkadoj]] kaj al la [[maro de Weddell]] : la Skota Nacia Antarkta Ekspedicio (SNAE). Bruce cetere fondis skotan oceanografian laboratorion en [[1906]], sed liaj postaj antarktaj projektoj (interalie transkontinenta marŝado tra la [[suda poluso]]) estis abortitaj pro manko de publika kaj financa subteno. Liaj planoj estis poste reprenitaj de [[Ernest Shackleton]] kiel bazo por lia propra [[Imperia Transantarkta Ekspedicio]] ([[1914]]-[[1917|17]]).

Inter [[1907]] kaj [[1920]], Bruce ree vizitis Arkton sepfoje, ĉefe rilate al komerca serĉminado de [[mineralo]]j en Spicbergo : tiu ambicia entrepreno tamen ne enspezigis la komercan profiton, kiun la esploristo esperis. Li ricevis variajn premiojn pro sia laboro pri polusaj regionoj, inkluzive de honora doktoreco el la [[universitato de Aberdeen]]. Nek li nek liaj SNAE-kunlaborantoj estis tamen rekomenditaj de la Reĝa Geografia Societo por la prestiĝa [[polusa medalo]]. Tiu forgeso ĉagrenis Bruce dum lia tuta vivo. William Speirs Bruce malsukcesis organizi iun ajn gravan ekspedician entreprenon post la SNAE, verŝajne pro sia manko de societemo, pro kelkaj potencaj malamikoj kaj pro fervora skota [[naciismo]]. Ekde [[1919]], lia sano ekdifektiĝis, kaj li spertis plurajn restadojn en malsanulejo antaŭ sia morto en [[1921]], post kiu li estis preskaŭ komplete forgesita. Pli freŝdate, pro la centjariĝo de la skota ekspedicio, historiistoj klopodis por pli ĝuste taksi lian veran rolon en la historio de scienca polusa esplorado.

== Junaĝo ==
=== Hejmo kaj lernejo ===
William Speirs Bruce naskiĝis en [[Londono]] la [[1-an de aŭgusto]] [[1867]]. Li estis la kvara infano de Samuel Noble Bruce, [[Skotlando|skota]] [[kuracisto]], kaj de ties [[Kimrio|kimra]] edzino Mary Bruce (denaske Mary Lloyd). La dua familia nomo de William, &quot;Speirs&quot;, devenas de alia branĉo de lia familio : ĝia nekutima ortografio, kiu distingiĝas el la pli komuna &quot;Spiers&quot;, ofte kaŭzis problemojn kaj miskomprenojn por ĵurnalistoj, kronikistoj kaj biografiistoj&lt;ref name = &quot;Speak_21–23&quot;&gt;Speak, pĝj. 21–23&lt;/ref&gt;. William travivis sian fruan infanaĝon en la londona familia hejmo, kiu situis je la adreso 18 Royal Crescent, [[Holland Park]]. Li tie estis ĉefe prizorgita de sia avo, la pastro William Bruce. Li tiutempe oftfoje vizitis la [[Ĝardenoj Kensington|ĝardenojn Kensington]], kaj ankaŭ kelkfoje iris al la [[Muzeo pri natura historio de Londono|muzeo pri natura historio]]. Tiuj fruaĝaj spertaĵoj, laŭ Samuel Bruce, certe vekis la intereson de William pri vivo kaj naturo&lt;ref name = &quot;Speak_21–23&quot;&gt;Speak, pĝ. 23&lt;/ref&gt;.

En [[1879]], la 12-jara William estis sendita al progresema internulejo, nomita [[Norfolk County School]], kiu situis en la vilaĝo [[North Elmham]] en [[Norfolk (Anglio)|Norfolko]]. Li restis tie ĝis la jaro [[1885]], kaj tiam travivis la sekvajn du jarojn en la [[University College School]] de [[Hampstead]], prepariĝante al [[enmatrikuligo]], per kiu li sekve rajtus eniri la medicinan akademion de la [[University College (Londono)|University College de Londono]] (UCL). Li sukcesis post sia tria provo&lt;ref name = &quot;Speak_21–23&quot;&gt;Speak, pĝ. 23&lt;/ref&gt;, kaj pretis eki medicinajn studojn aŭtone de [[1887]].

=== Edinburgo ===
Dum la somero de [[1887]], Bruce tamen faris decidon, kiu ŝanĝis la destinon de lia estonta kariero : li vojaĝis norden al [[Edinburgo]], kie li vizitadis kelkajn somerkursojn pri [[Natura scienco|naturaj sciencoj]]. Tiu ses-semajna sesio okazis en la freŝdate fondita Skota Mara Stacio (''Scottish Marine Station'') de [[Granton (Edinburgo)|Granton]], ĉe la estuaro [[Firth of Forth]]. Ĝi estis organizita de [[Patrick Geddes]] kaj [[John Arthur Thomson]], kaj proponis interalie sekciojn pri [[botaniko]] kaj praktika [[zoologio]]&lt;ref name = &quot;Speak_24–25&quot;&gt;Speak, pĝj. 24–25&lt;/ref&gt;. Tiu spertaĵo, okaze de kiu li renkontis kelkajn el la plej avangardaj naturalistaj sciencistoj de tiu tempo, konvinkis Bruce daŭre restadi en [[Skotlando]]. Li rezignis sian enirrajton en UCL, kaj anstataŭe eniris la medicinan akademion de la [[universitato de Edinburgo]]&lt;ref name = &quot;Speak_24–25&quot;&gt;Speak, pĝ. 25&lt;/ref&gt;. Li tiel povis konservi kontaktojn kun siaj mentoroj Geddes kaj Thomson. Ili cetere konsentis, ke la junulo dum sia libera tempo iom laboru en la edinburgaj laboratorioj, kie oni tiam studis kaj klasifikis plurajn interesajn specimenojn alportitajn de la [[ekspedicio Challenger]]. Bruce tie laboris kun D-ro [[John Murray (oceanografo)|John Murray]] : li tiel akiris pli sagacan komprenon de [[oceanografio]], sed ankaŭ multe lernis pri la praktikado de [[scienca metodo]]&lt;ref name = &quot;Speak_24–25&quot;&gt;Speak, pĝ. 25&lt;/ref&gt;.

== Unuaj vojaĝoj ==
=== Ekspedicio Dundee Whaling ===
[[Dosiero:Right whale size.svg|eta|300ra|Desegnaĵo montrante la dimension de tipa [[baleno]], kompare kun la dimensio de homo.]]
La [[ekspedicio Dundee Whaling]], en [[1892]] kaj [[1893]], celis ekzameni la eblecon aŭ neeblecon de komerca balenkaptado en [[Suda Oceano|antarktaj maroj]] : oni esperis malkovri grandajn grupojn da [[baleno]]j en tiu regiono&lt;ref name = &quot;Speak_28–31&quot;&gt;Speak, pĝj. 28–30&lt;/ref&gt;. Sur la kvar balenŝipoj ''Balaena'', ''Active'', ''Diana'' kaj ''Polar Star'' ankaŭ devis okazi sciencaj kaj oceanografiaj esploroj&lt;ref name = &quot;Speak_28–31&quot;&gt;Speak, pĝ. 29&lt;/ref&gt;. Bruce estis rekomendita por la ekspedicio de [[Hugh Robert Mill]], konatulo renkontita en [[Granton (Edinburgo)|Granton]] kaj bibliotekisto de la [[Reĝa Geografia Societo]] de [[Londono]]. Bruce ne hezitis akcepti la proponon, kvankam li pro tio devis interrompi siajn medicinajn studojn. Li do enŝipiĝis sur la balenŝipon ''Balaena'', kiun estris la kapitano Alexander Fairweather. La kvar ŝipoj foriris el la skotlanda havenurbo [[Dundee]] la [[6-an de septembro]] [[1892]]&lt;ref name = &quot;Speak_28–31&quot;&gt;Speak, pĝ. 31&lt;/ref&gt;.

Tiu sufiĉe mallonga ekspedicio (Bruce estis jam reveninta al [[Skotlando]] en [[majo]] [[1893]]) montriĝis malsukcesa koncerne sian ĉefan komercan celon, kaj ebligis nur malmultan sciencan esploradon. Troveblis neniu baleno. Por kompensi la financan malgajnon de la ekspedicio, oni ordonis amasan buĉadon de [[foko]]j por kolekti felojn, oleon kaj grason. Tio ŝajnis al Bruce despli abomeninda, ke li pro peto de la maristoj devis partopreni la buĉadon&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 33&lt;/ref&gt;. La scienca rezulto de la vojaĝo estis, laŭ la vortoj de Bruce mem, &quot;''mizera spektaklo''&quot;&lt;ref&gt;Letero al H. R. Mill, 31-a de majo 1893, citita de Speak, pĝ. 34&lt;/ref&gt;. En letero al la Reĝa Geografia Societo li cetere skribis : &quot;''La ĝenerala konduto de la mastro (kapitano Fairweather) estis tre malfavora al scienca laboro''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_34&quot;&gt;Leteroj al &quot;Secretaries of the Royal Geographical Society&quot;, citita de Speak, pĝj. 34–35&lt;/ref&gt;. Oni ekzemple malpermesis al Bruce la konsultadon de mapoj, tiel ke li ne povis akurate difini la lokon de observitaj fenomenoj. Oni ankaŭ ofte petis, ke li laboru &quot;''en la ŝipoj''&quot;, kvankam li devis plenumi [[Meteorologio|meteorologiajn]] aŭ alispecajn esplorojn. Oni atribuis al li neniun ĉambron por la preparado de specimenoj, kaj multaj el ili estis perditaj pro malzorgema traktado. La letero al la RGS tamen finiĝas tiele : &quot;''Mi devas danki la Societon pro ties asistado al tio, kio malgraŭ ĉiuj malavantaĝoj estis kleriga kaj agrabla spertaĵo''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_34&quot;/&gt;. Li skribis en posta letero al Mill, ke li deziris ree vojaĝi suden, aldonante : &quot;''la gustumo estis tiel bona, ke mi nun estas vorema''&quot;&lt;ref&gt;Letero al H. R. Mill, junio 1893, citita de Speak, pĝ. 36&lt;/ref&gt;.

Apenaŭ post kelkaj monatoj, li jam proponis novan sciencan ekspedicion al [[Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj|Sud-Georgio]], sed la RGS reĵetis lian projekton&lt;ref name = &quot;Speak_38–40&quot;&gt;Speak, pĝj. 38–40&lt;/ref&gt;. Komence de [[1896]], li konsideris kunlabori kun la norvegoj [[Henryk Bull]] kaj [[Carsten Borchgrevink]], cele al la atingo de la [[Suda poluso|suda magneta poluso]]. Ankaŭ tio tamen ne plenumiĝis&lt;ref name = &quot;Speak_38–40&quot;&gt;Speak, 38–40&lt;/ref&gt;.

=== Ekspedicio Jackson-Harmsworth ===
Ekde [[septembro]] [[1895]] ĝis [[junio]] [[1896]], Bruce laboris en la meteorologia stacio ĉe la pinto de la monto [[Ben Nevis]], kie li perfektigis siajn sciojn pri sciencaj proceduroj kaj meteorologiaj instrumentoj&lt;ref name = &quot;Speak_41–45&quot;&gt;Speak, pĝj. 41–45&lt;/ref&gt;. En [[junio]] [[1896]], denove pro rekomendo fare de Mill, li forlasis tiun postenon por aniĝi al la arkta [[ekspedicio Jackson-Harmsworth]], kiu tiam jam de tri jaroj estis alveninta al la [[lando Francisko Jozefo]]&lt;ref name=&quot;Speak_41–45&quot;&gt;Speak, pĝ. 44&lt;/ref&gt;. Tiu ekspedicio, estrita de [[Frederick George Jackson]] kaj financita de la gazetmagnato [[Alfred Harmsworth]], estis foririnta el [[Londono]] en [[1894]], kaj entreprenis akuratan esploradon de la insularo Francisko Jozefo, kiu estis malkovrita sed ne bone mapigita de [[Aŭstrio|aŭstria]] ekspedicio dudek jarojn antaŭe&lt;ref name = &quot;Fleming_261–62&quot;&gt;Fleming, pĝj. 261–62&lt;/ref&gt;. La anaro de Jackson tiam restadis en sia bazo de la kabo Flora, sur la [[insulo Northbrook]] (la plej suda de la insularo). Ĝi senhalte ricevis provizojn pere de sia ekspedicia ŝipo ''Windward''&lt;ref name = &quot;Fleming_261–62&quot;&gt;Fleming, pĝ. 261&lt;/ref&gt;, en kiun Bruce enŝipiĝis el Londono la [[9-an de junio]] [[1896]].

[[Dosiero:Fridtjof Nansen LOC 03377u.jpg|eta|150ra|maldekstra|[[Fridtjof Nansen]]]]
La [[25-an de julio]] alvenis la ''Windward'' al la kabo Flora, kie Bruce neatendite renkontis, krom la ekspediciuloj de Jackson, [[Fridtjof Nansen]] kaj ties kunulon [[Hjalmar Johansen]]. La du norvegoj estis vivinta sur [[bankizo]] dum pli ol unu jaro, ekde kiam ili forlasis sian ŝipon ''Fram'', esperante tiel atingi la [[Norda poluso|nordan poluson]]. Estis do nekredebla ŝanco, ke ili retrovis la nuran loĝitan areon meze de miloj da kvadrataj kilometroj da arkta dezerto&lt;ref name = &quot;Fleming_262–62&quot;&gt;Fleming. pĝj. 261–62&lt;/ref&gt;. Bruce menciis sian renkonton kun Nansen en letero al Mill&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;&gt;Speak, pĝj. 49–51&lt;/ref&gt; : tiu nova konatulo poste fariĝis multvalora amiko kaj konsilisto&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;&gt;Speak, pĝ. 50&lt;/ref&gt;.

Dum sia jaro sur la kabo Flora, Bruce kolektis ĉirkaŭ 700 zoologiajn specimenojn, ofte malgraŭ tre malagrablaj laborkondiĉoj. Laŭ Jackson : &quot;''Estas neniel agrabla laboro vadi en frostfrida akvo, kun termometro je kelkaj gradoj sub nulo, aŭ penmarŝi somere tra neĝo kaj ŝlimo tra multaj mejloj, serĉante animalan vivon, kiel S-ro Bruce kutimas fari''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;&gt;Speak, pĝj. 50–51&lt;/ref&gt;. Jackson dankeme nomis laŭ la nomo de la sciencisto la kabon Bruce, kiu situas ĉe la norda bordo de la insulo Northbrook, je 80°55′N&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;&gt;Speak, pĝ. 51&lt;/ref&gt;. Jackson tamen iom malkontentiĝis pri la posedema konduto de Bruce koncerne liajn personajn specimenojn, kiujn li rifuzis konfidi al la [[Brita Muzeo]] kune kun la aliaj trovaĵoj de la ekspedicio. Tiu &quot;''scienca kaŝemo''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;/&gt; kaj manko de takto rilate al {{J|interpersona rilato}} estis ofte konstatitaj difektoj de Bruce, kiujn oni multe riproĉis al li&lt;ref name = &quot;Speak_49–51&quot;&gt;Speak, pĝ. 50&lt;/ref&gt;.

=== Arktaj vojaĝoj ===
[[Dosiero:Prince Albert I of Monaco and a pilot whale.jpg|eta|200ra|Princo [[Alberto la 1-a (Monako)|Alberto la 1-a de Monako]] sur la ŝipo ''Princesse Alice'', apud dissekcita baleno.]]
Post sia reveno el la [[lando Francisko Jozefo]], Bruce laboris en [[Edinburgo]] kiel asistanto de sia antaŭa mentoro [[John Arthur Thomson]], kaj denove vizitadis la observatorion de la monto [[Ben Nevis]]. En [[marto]] [[1898]], oni proponis al li aniĝi al ĉasvojaĝo organizita de majoro Andrew Coats, direkte al arktaj maroj ĉirkaŭ [[Nova Zemlo]] kaj [[Spicbergo]], en la privata jaĥto ''Blencathra''. Tiu posteno estis unue proponita al [[Hugh Robert Mill|Mill]], kiu tamen ne povis ricevi ferion el la [[Reĝa Geografia Societo]], kaj do denove sugestis Bruce kiel anstataŭanto&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝj. 52–57&lt;/ref&gt;. Andrew Coats estis membro de la familio Coats, prospera dinastio de teksaĵentreprenistoj, kiuj fondis la [[Observatorio Coats|observatorion Coats]] en [[Paisley]]&lt;ref&gt;[http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/scotia/gooant/gooant0501.htm&quot;Scotland and the Antarctic, Section 5: Voyage of the Scotia&quot;.] Glasgow Digital Library.&lt;/ref&gt;. La amikiĝo de Bruce kun tiu familio multe profitis al li poste, kiam ĝi kontribuis al la financado de lia ĉefa antarkta ekspedicio. Bruce enŝipiĝis en la ''Blencathra'' en [[Tromsø]], [[Norvegio]], en [[majo]] [[1898]] : li ŝipveturis tra la [[Barenca maro]], la du insuloj de Nova Zemlo kaj la insulo [[Kolgujev]]. La ekspedicio poste revenis al la nordorienta norvega haveno [[Vardø]] por replenigi la ŝipon je provizoj, antaŭ la vojaĝo al Spicbergo&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝ. 54&lt;/ref&gt;. En letero al Mill raportis Bruce : &quot;''Tio estas pura jaĥta krozado, kaj mia vivo estas luksa''&quot;. Li tamen multe laboris : &quot;''Mi plenumis observadojn de meteorologio kaj de la temperaturo de la marsurfaco je ĉiu kvara horo ''(…)'', testis ĝian salohavecon per la hidrometro de Buchanan ; mi lanĉas miajn fiŝretojn preskaŭ senĉese''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝj. 54–55&lt;/ref&gt;.

La ''Blencathra'' ekvojaĝis direkte al Spicbergo, sed estis haltita de glacio, kaj do devis reveni al Trømsø. Ĝi tie renkontis la esplorŝipon ''Princesse Alice'', speciale konstruitan por la princo kaj amatora oceanografo [[Alberto la 1-a (Monako)|Alberto la 1-a de Monako]]. Bruce estis invitita de la princo enŝipiĝi en ''Princesse Alice'' por hidrografia esplorado ĉirkaŭ Spicbergo, pri kio li multe entuziasmiĝis. La ŝipo ŝipveturis laŭlonge de la okcidenta bordo de la ĉefa insulo de Spicbergo, kaj vizitis interalie [[Adventfjorden]] kaj [[Smeerenburg]] pli norde. Ekde la lasta parto de la ekspedicio, Bruce responsis pri ĉiuj sciencaj esploradoj plenumitaj dum la vojaĝo&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝj. 56–57&lt;/ref&gt;.

Dum la sekva somero, la princo Alberto denove invitis Bruce por alia oceanografa krozado al Spicbergo. En [[Raudfjorden]], je latitudo 80°N, Bruce supreniris la plej altan pinton de tiu regiono : la princo nomis la monton &quot;Ben Nevis&quot; por honori la skotan scienciston&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝ. 57&lt;/ref&gt;. Kiam la ŝipo ''Princesse Alice'' algrundiĝis sur subakvan rokon kaj senmoviĝis, la princo Alberto petis al Bruce ekprepari vintran bazon, kaze ke oni ne kapablus liberigi la ŝipon. La ''Princesse Alice'' estis tamen rapide ree en akvon, kaj kapablis reveni al Tromsø por kelkaj riparoj&lt;ref name = &quot;Speak_52–57&quot;&gt;Speak, pĝ. 57&lt;/ref&gt;.

== Edziĝo kaj familia vivo ==
Oni ne certe scias, ĉu Bruce estis dungita post sia reveno el [[Spicbergo]] en [[aŭtuno]] [[1899]]. Li dum sia tuta vivo nur malofte havis konstantan postenon, kaj plejofte dependis de mecenatoj aŭ influaj konatuloj por trovi provizorajn postenojn&lt;ref name = &quot;Speak_59–63&quot; /&gt;. Komence de [[1901]], li videble sentis sin sufiĉe memkonfidan pri sia profesia estonteco por edziĝi. La elektita edzino estis Jessie Mackenzie, kiu antaŭe laboris kiel flegistino en la londona kurackabineto de Samuel Bruce. Pro la kaŝema personeco de Bruce, eĉ rilate al karaj kolegoj aŭ amikoj, akurataj informoj pri la edziĝo (ties dato, loko, ktp…) ne estis retrovitaj de liaj biografiistoj&lt;ref name = &quot;Speak_59–63&quot;&gt;Speak, pĝ. 60&lt;/ref&gt;.

La geedzoj enloĝiĝis en la marbordan, [[Edinburgo|edinburgan]] kvartalon [[Portobello (Edinburgo)|Portobello]]. Ili sekve plurfoje transloĝiĝis, sed restis en la sama areo. Ilia filo Eillium Alastair naskiĝis en [[aprilo]] [[1902]], kaj ilia filino Sheila Mackenzie naskiĝis sep jarojn poste. Dum tiuj jaroj, Bruce fondis skotan skiklubon, kaj fariĝis ties unua prezidanto. Li ankaŭ estis la kunfondinto de la [[zoo de Edinburgo]]&lt;ref&gt;[http://www.geo.ed.ac.uk/scotgaz/people/famousfirst109.html &quot;William Speirs Bruce 1867-1921&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070816155452/http://www.geo.ed.ac.uk/scotgaz/people/famousfirst109.html |date=2007-08-16 }}. Gazetteer for Scotland.&lt;/ref&gt;.

La esplorista vivmaniero de Bruce, liaj nekonstantaj rentoj kaj liaj oftaj, longdaŭraj forestoj ĉiuj premis la edziĝon, kaj la geedzoj apartiĝis ĉirkaŭ la jaro [[1916]]. Ili tamen pluvivis en la sama domo ĝis la morto de Bruce. Eillium fariĝis oficiro de la brita komerca ŝiparo, kaj poste estris esplorŝipon, kiu tute koincide nomiĝis ''Scotia''&lt;ref name = &quot;Speak_59–63&quot;&gt;Speak, pĝj. 61–63&lt;/ref&gt;.

== Skota Nacia Antarkta Ekspedicio ==
=== Kverelo kun Markham ===
[[Dosiero:Clem markham.jpg|eta|maldekstra|200ra|[[Clements Markham|Sir Clements Markham]]]]
La [[15-an de marto]] [[1899]] sendis Bruce leteron al Sir [[Clements Markham]], la prezidento de la [[Reĝa Geografia Societo]], en kiu li kandidatiĝis por posteno inter la sciencistaro de la [[Brita Nacia Antarkta Ekspedicio]], kiu tiam estis prepariĝanta. La respondo de Markham estis nur unulinia, neŭtrala atesto de la kandidatiĝo, kaj Bruce ricevis nenion alian dum unu jaro&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;&gt;Speak, pĝj. 69–74&lt;/ref&gt;. Oni tiam nerekte konsilis al li denove kandidatiĝi por posteno de scienca asistanto. La [[21-an de marto]] [[1900]], Bruce rememorigis al Markham, ke li jam kandidatiĝis unu jaron antaŭe, kaj cetere malkaŝis lian personan projekton : &quot;''Mi ne malesperas kolekti sufiĉan kapitalon, per kiu mi povus forveturigi duan britan ŝipon''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;/&gt;. Nur kelkajn tagojn poste sekvis alia letero, en kiu li raportis, ke la financado de la dua ŝipo estis nun certigita. Li cetere por la unua fojo aludis malkaŝeme al &quot;''skota ekspedicio''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;&gt;Speak, pĝj. 71–72&lt;/ref&gt;. Tiu projekto maltrankviligis Markham, kiu respondis iom kolereme : &quot;''Tia konduto estos plej malutila al la ekspedicio ''(…)'' Dua ŝipo estas tute ne bezonata ''(…)'' Mi vere ne scias, kial tiu malica rivaleco komenciĝis''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;&gt;Speak, pĝ. 72&lt;/ref&gt;. La stilo uzita de Markham, precipe la moko pri la &quot;malica rivaleco&quot;, longdaŭre ofendis Bruce. Li aludis al tiu esprimo en letero de [[1917]] al sia deputito, Charles Edward Price, kiam Bruce estis ankoraŭ esperanta [[Polusa medalo|polusajn medalojn]]&lt;ref&gt;Vidu Speak, pĝj. 129–31&lt;/ref&gt;. La skota sciencisto tuj respondis al la letero de Markham, neante iun ajn rivalecon, kaj asertante : &quot;''Se miaj amikoj pretas doni al mi monon por plenumi miajn projektojn, mi ne vidas, kial mi devus ne akcepti ĝin ''(…)'' Pluraj homoj persiste asertas, ke dua ŝipo estas ege dezirinda''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;/&gt;. Ne kvietigita, Markham ree respondis : &quot;''Farinte ĉion eblan por trovi postenon por vi ''[en la Ekspedicio]'', mi rajtis supozi, ke vi ne tiel agadus - almenaŭ ne sen konsulti min''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;/&gt;. Li pluskribis : &quot;''Vi kripligos la Nacian Ekspedicion ''(…)'' cele al la plenumo de via persona plano''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_69–74&quot;&gt;Speak, pĝj. 73–74&lt;/ref&gt;.

Bruce respondis tre formale kaj rimarkis, ke la mono kolektita en Skotlando ĉiukaze ne estus irinta al alia scienca projekto. Poste ĉesis letersendado inter la du homoj, ĝis mallonga reakordiĝema noto de Markham en [[februaro]] [[1901]], en kiu legeblas : &quot;''Mi nun kapablas konsideri la aferon laŭ via vidpunkto, kaj deziras al vi sukceson''&quot;&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 75&lt;/ref&gt;. La supozita bonvolo de Markham tamen ne vere montriĝis dum la skota ekspedicio&lt;ref&gt;Vidu Speak, pĝ. 75 and pĝ. 122&lt;/ref&gt;.

=== Vojaĝo de la ''Scotia'' ===
''Vidu ankaŭ : '''[[Skota Nacia Antarkta Ekspedicio]]'''''

[[Dosiero:Scotia on Laurie Island.jpg|eta|dekstra|200ra|La ''Scotia'', ankrita ĉe la [[insulo Laurie]], [[1903]].]]
Danke al la financa subtenado de la familio Coats, Bruce akiris [[Norvegio|norvegan]] [[balenŝipo]]n, nomitan ''Hekla'', kiun li aliformis en komplete ekipitan antarktan esplorŝipon, kaj kiun li alinomis al ''Scotia''&lt;ref&gt;Rudmose Brown et al. pĝj. 6–7&lt;/ref&gt;. Li sekve dungis tute skotdevenan ŝipanaron kaj sciencistaron&lt;ref&gt;Por kompleta listo de la ekspediciaro, vidu Speak, pĝj. 67–68&lt;/ref&gt;. La ''Scotia'' foriris el [[Troon]] la [[2-an de novembro]] [[1902]], kaj ŝipveturis suden, direkte al [[Antarkto]]. Bruce intencis starigi vintran bazon ie en la kvaroncirklo de la [[maro de Weddell]], &quot;''kiel eble plej proksime al la suda poluso''&quot;&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 79.&lt;/ref&gt;. La [[22-an de februaro]] [[1903]] atingis la ŝipo la latitudon 70°25&amp;nbsp;S, sed ĝi ne kapablis iri pli suden pro glacio&lt;ref&gt;Rudmose Brown et al. pĝ. 33&lt;/ref&gt;. La ''Scotia'' devis returniri al la [[insulo Laurie]], en la insularo de la [[Sudaj Orkadoj]], kie la ekspediciuloj travintris. Meteorologia stacio, nomita Omond House, estis starigita tie, konforme al la scienca programo de la vojaĝo&lt;ref&gt;Rudmose Brown et al., pĝj. 56–65&lt;/ref&gt;.

En [[novembro]] [[1903]], la ''Scotia'' alvenis al [[Bonaero]] por riparado kaj repleniĝo je provizoj. Dum en [[Argentino]], Bruce traktadis kun la registaro akordon, laŭ kiu Omond House fariĝis senhalta meteorologia stacio, sub argentina kontrolo&lt;ref&gt;Rudmose Brown et al., pĝ. 98&lt;/ref&gt;. Ĝi estis renomita [[stacio Orcadas]], kaj plufunkciis ekde tiam&lt;ref&gt;Speak, pĝj. 85–86&lt;/ref&gt;. En [[januaro]] [[1904]], la ''Scotia'' denove ekiris suden, por esplori la maron de Weddell. La [[6-an de marto]] estis malkovrita nova lando, kiu ŝajne difinis la orientan limon de la maro. Ĝi estis nomita &quot;[[lando de Coats]]&quot; fare de Bruce, laŭ la nomo de la ĉefa subtenanto de la ekspedicio&lt;ref name = &quot;Rudmose_Brown_et_al.,121&quot;&gt;Rudmose Brown et al., pĝ. 121&lt;/ref&gt;. La [[14-an de marto]], je latitudo 74°01′S kaj pro kreskanta risko de englaciigo, la ''Scotia'' revenis norden&lt;ref name = &quot;Rudmose_Brown_et_al.,122&quot;&gt;Rudmose Brown et al., pĝ. 122&lt;/ref&gt;. La longa returnvojaĝo al [[Skotlando]], post etapo en [[Kaburbo]], estis finfine plenumita la [[21-an de julio]] [[1904]].

Tiu ekspedicio kolektis grandan aron da animalaj, maraj kaj plantaj specimenoj. Ĝi cetere ebligis detalajn hidrografian, magnetan kaj meteorologian esplorojn. Unu jarcenton post la ekspedicio, oni agnoskis, ke ĝia rezulto &quot;''kuŝigis la fondaĵojn de modernaj studoj pri klimata ŝanĝo''&quot;&lt;ref name=&quot;climatechange&quot;/&gt;, kaj ke ĝia eksperimenta laboro evidentigis la gravecon de tiu regiono por la klimato de la tuta mondo&lt;ref name=&quot;climatechange&quot;/&gt;. Laŭ la oceanografo Tony Rice, la ekspedicio de Bruce plenumis programon pli kompletan ol tiuj de ĉiuj aliaj antarktaj ekspedicioj ĝis hodiaŭ&lt;ref name=&quot;Speak_14–16&quot;/&gt;. La tiutempa akcepto de la ekspedicio estis tamen tre deteniĝema en Britio. Kvankam kelkaj membroj de la brita sciencistaro ja laŭdis la laboron de la ''Scotia'', Bruce nur tre malfacile trovis monon por eldoni la sciencajn rezultojn, kaj akuzis Markham pri tiu manko de nacia agnosko&lt;ref name=&quot;Speak, pĝ. 96&quot;&gt;Speak, pĝ. 96&lt;/ref&gt;.

== Post la ekspedicio ==
=== Skota Oceanografia Laboratorio ===
[[Dosiero:JohnMurray(oceanographer).jpg|eta|maldekstra|200ra|D-ro [[John Murray (oceanografo)|John Murray]], frutempa mentoro de Bruce.]]
La multnombraj specimenoj de Bruce, kolektitaj dum pli ol unu jardeko da arktaj kaj antarktaj vojaĝoj, pli kaj pli bezonis provizoran hejmon. Bruce mem bezonis lokalon, en kiu li povus prepari la detalajn sciencajn raportojn de la ''Scotia''-vojaĝo por eldonado. Li akiris konstruaĵon ĉe la strato Nicolson, en [[Edinburgo]], kie li establis laboratorion kaj muzeon : tiel kreiĝis la [[Skota Oceanografia Laboratorio]]. La sciencisto cetere ambiciis, ke tiu laboratorio poste fariĝu la Skota Nacia Oceanografia Instituto. Ĝi estis oficiale inaŭgurita de la princo [[Alberto la 1-a (Monako)|Alberto la 1-a]] en [[1906]]&lt;ref name = &quot;Speak_97–101&quot;&gt;Speak, pĝj. 97–101&lt;/ref&gt;.

En tiun konstruaĵon enmetis Bruce siajn meteorologiajn kaj oceanografiajn ekipaĵojn, cele al la preparado de estontaj ekspedicioj. Tie li ankaŭ gastigis kolegajn esploristojn, inkluzive de [[Fridtjof Nansen]], [[Ernest Shackleton]] kaj [[Roald Amundsen]]. Lia ĉefa tasko tamen restis la finpretigo de la sciencaj raportoj de la skota ekspedicio. Malgraŭ longa prokrasto kaj grandega kosto, la raportoj estis progrese eldonitaj inter [[1907]] kaj [[1920]], escepte de unu volumo, la propra taglibro de Bruce. Tiu volumo restis neeldonita ĝis [[1992]], kiam ĝi estis finfine retrovita&lt;ref name = &quot;Speak_97–101&quot;&gt;Speak, pĝ. 100&lt;/ref&gt;. Bruce plusendadis multajn leterojn al variaj fakuloj, inkluzive de [[Joseph Dalton Hooker|Joseph Hooker]], kiu vojaĝis al Antarkto kune kun [[James Clark Ross]] en [[1839]]-[[1843|43]] : al li dediĉis Bruce sia mallonga libro ''Polar Exploration''&lt;ref name = &quot;Speak_97–101&quot;&gt;Speak, pĝ. 100&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Polar Exploration, pub. Williams and Norgate, London 1911&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

En [[1914]] komenciĝis diskutoj pri la akiro de pli daŭra lokalo, ne nur por la kolekto de Bruce sed ankaŭ por la specimenoj kaj biblioteko de la [[ekspedicio Challenger]], pro la morto de D-ro [[John Murray (oceanografo)|John Murray]] dum la sama jaro. Bruce proponis, ke nova instituto estu kreita por memorigo pri Murray&lt;ref&gt;[http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/scotia/gooant/gooant0705.htm &quot;Scotland and the Antarctic, Section 7: The legacy of Bruce&quot;.] Glasgow Digital Library.&lt;/ref&gt;. Estis rapide ĝenerala interkonsento pri tio, sed la projekto estis interrompita pro la komenco de la [[Unua mondmilito]], kaj sekve ne reaktiviĝis&lt;ref name = &quot;Speak_97–101&quot;&gt;Speak, pĝ. 101&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Swinney, G. N. (2002-09-12). [http://www.vitiaz.ru/congress/en/thesis/85.html &quot;William Speirs Bruce, Scotland, polar meteorology and oceanography&quot;]. Museum of the World Ocean Congress. www.vitiaz.ru.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;. La Skota Oceanografia Laboratorio plufunkciis ĝis la jaro [[1919]], kiam Bruce pro malsano kaj malforteco devis fermi ĝin kaj disdoni ties kolektaĵojn al la [[Reĝa Muzeo de Skotlando]], al la [[Reĝa Skota Geografia Societo]] kaj al la [[universitato de Edinburgo]]&lt;ref name = &quot;Speak_97–101&quot;&gt;Speak, pĝ. 101&lt;/ref&gt;.

=== Pliaj antarktaj planoj ===
La [[17-an de marto]] [[1910]], Bruce prezentis proponon al la Reĝa Skota Geografia Societo (RSGS) pri nova skota ekspedicio al [[Antarkto]]. Li projektis travintradon de kelkaj ekspediciuloj en aŭ proksime al la [[lando de Coats]], dum la aliaj restus sur la ŝipo direkte al la [[maro de Ross]], je la alia flanko de la kontinento. Dum la dua sezono, la grupo restinta en la lando de Coats entreprenus surpiedan marŝadon tra la kontinento kaj tra la [[suda poluso]], dum la ŝipo de la maro de Ross irus suden por renkonti kaj asisti ilin. La ekspedicio cetere plenumus vastan oceanografian kaj aliajn sciencajn esploradojn. Bruce taksis, ke la kosto de tiu projekto estus entute £50&amp;nbsp;000 (t.e. proksimume £3.5&amp;nbsp;milionoj laŭ 2008-valuto)&lt;ref name = &quot;Speak_118–23&quot;&gt;Speak, pĝj. 118–23&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;values&quot;&gt;[http://measuringworth.com/ &quot;Measuring Worth&quot;.] Institute for the Measurement of Worth.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

Ne nur la RSGS subtenis tiun proponon, sed ankaŭ la [[Reĝa Societo de Edinburgo]], la [[universitato de Edinburgo]] kaj pluraj aliaj skotaj organizaĵoj&lt;ref name = &quot;Speak_118–23&quot;&gt;Speak, pĝ. 120&lt;/ref&gt;. La periodo tamen estis maltaŭga : la [[Reĝa Geografia Societo]] de [[Londono]] estis plene okupita pri la [[ekspedicio Terra Nova]] de [[Robert Falcon Scott]], kaj ne interesiĝis pri la plano de Bruce. Neniu riĉa kaj bonfara mecenato proponis sin, kaj la persista, intensa petado ĉe la registaro pri financa subtenado malsukcesis&lt;ref name = &quot;Speak_118–23&quot;&gt;Speak, pĝ. 120&lt;/ref&gt;. Bruce denove suspektis, ke liaj penoj estis kontraŭitaj de la maljuna sed ankoraŭ influa [[Clements Markham]]&lt;ref name = &quot;Speak_118–23&quot;&gt;Speak, pĝj. 122–23&lt;/ref&gt;. Finfine akceptante la neeblecon de sia entrepreno, Bruce proponis siajn malavarajn subtenadon kaj konsilojn al [[Ernest Shackleton]], kiu en [[1913]] anoncis siajn planojn, kompareblajn kun tiuj de Bruce, pri la estonta [[Imperia Transantarkta Ekspedicio]]&lt;ref&gt;Huntford, pĝ. 367&lt;/ref&gt;. Shackleton ne nur ricevis £10&amp;nbsp;000 el la registaro, sed ankaŭ kolektis multan monon el privataj fontoj, inkluzive de £24&amp;nbsp;000 el la skota entreprenisto [[James Key Caird]] el [[Dundee]].

La ekspedicio de Shackleton estis epopea aventuro, sed tute malsukcesis koncerne sian ĉefan celon de transkontinenta marŝado. Bruce ne estis konsultita de la Shackleton-savkomitato pri la savo de la ekspedicio, kiam ĝi iĝis minacita en [[1916]]. Li skribis : &quot;''Min, mi supozas, ĉar mi estas norde de la rivero Tweed, ili kredas mortintan''&quot;&lt;ref&gt;Speak, pĝj. 124–25&lt;/ref&gt;.

=== Skota Spicberga Sindikato ===
[[Dosiero:Sv-map-eo.jpg|eta|dekstra|250ra|Mapo de la spicberga insularo (hodiaŭ nomata [[Svalbardo]]). Videblas la insuloj [[Prins Karls Forland]], [[Barentsøya]] kaj [[Edgeøya]].]]
Dum liaj vizitoj al [[Spicbergo]] kun la [[Alberto la 1-a (Monako)|princo Alberto]] en [[1898]] kaj [[1899]], Bruce detektis [[karbo]]n, [[gipso]]n kaj eĉ eble [[petrolo]]n. Somere de la jaroj [[1906]] kaj [[1907]], li denove akompanis la princon al la insularo, cele al la esplorado kaj mapigo de la insulo [[Prins Karls Forland]], ankoraŭ nevizitita dum la antaŭaj vojaĝoj. Tie malkovris Bruce pliajn fontojn de karbo, kaj indicojn pri la ĉeesto de [[fero]]&lt;ref name = &quot;Section6&quot;&gt;[http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/scotia/gooant/gooant0604.htm &quot;Scotland and the Antarctic, Section 6: After the Scotia expedition&quot;]. Glasgow Digital Library.&lt;/ref&gt;. Surbaze de tiu malkovro, Bruce fondis minadkompanion, la Skotan Spicbergan Sindikaton, en [[julio]] [[1909]]&lt;ref name = &quot;Speak_104–07&quot;&gt;Speak, pĝj. 104–07&lt;/ref&gt;.

Tiutempe, Spicbergo laŭ [[internacia juro]] estis rigardita kiel ''[[terra nullius]]'' : oni tial ĝuis la rajton minadi kaj ekstrakti metalon simple per la registrigo de postulo&lt;ref name = &quot;Speak_104–07&quot;&gt;Speak, pĝ. 104&lt;/ref&gt;. La sindikato de Bruce registrigis postulojn, interalie por Prins Karls Forland, sed ankaŭ por la insuloj [[Barentsøya]] kaj [[Edgeøya]]&lt;ref&gt;Vidu mapon en Speak pĝ. 110&lt;/ref&gt;. Sumo de £4&amp;nbsp;000 (spite al origina celo de £6&amp;nbsp;000) estis rezervita por financi detalan serĉfosadan ekspedicion dum la somero de [[1909]], en registrita ŝipo kun kompleta sciencistaro. La rezultoj montriĝis &quot;''senrevigaj''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_104–07&quot;&gt;Speak, pĝ. 105&lt;/ref&gt;, kvankam la vojaĝo necesigis preskaŭ la tutan kapitalon de la sindikato.

Bruce pagis du pliajn vizitojn al Spicbergo, en [[1912]] kaj [[1914]], sed la komenco de la [[Unua mondmilito]] provizore malebligis plian esploradon&lt;ref name = &quot;Speak_104–07&quot;&gt;Speak, pĝj. 106–07&lt;/ref&gt;. Komence de [[1919]], la malnova sindikato estis anstataŭita de pli granda, pli bone financita kompanio. Bruce tiam precipe esperis la malkovron de petrolo : sciencaj ekspedicioj en [[1919]] kaj [[1920]] ne evidentigis la ĉeeston de tiu substanco, sed konfirmis ke Spicbergo entenis signifajn fontojn da karbo kaj fero&lt;ref name = &quot;Section6&quot;/&gt;. Bruce poste fariĝis tro malsana por pludediĉi sin al sia entrepreno. La nova kompanio uzadis la plej grandan parton de sia kapitalo por tiuj minekspedicioj : kvankam ĝi pluekzistis pere de variaj proprietuloj ĝis la jaro [[1952]], ĝi ŝajne neniam plenumis profitdonajn minadojn. Ĝiaj bienoj kaj terenoj estis finfine akiritaj de rivala firmao&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 117&lt;/ref&gt;.

== Maljunaĝo ==
=== Neatingebla polusa medalo ===
Bruce dum sia vivo ricevis multajn premiojn : la ora medalo de la [[Reĝa Skota Geografia Societo]] en [[1904]], la patronmedalo de la [[Reĝa Geografia Societo]] en [[1910]], la premio Neill kaj la medalo de la [[Reĝa Societo de Edinburgo]] en [[1913]], kaj finfine la medalo Livingstone de la [[Usona Geografia Societo]] en [[1920]]. Li ankaŭ ricevis honoran doktoran diplomon el la [[universitato de Aberdeen]]&lt;ref name=&quot;Speak, pĝ. 138&quot;&gt;Speak, pĝ. 138&lt;/ref&gt;. Lin tamen neniam trafis la precipe prestiĝa [[polusa medalo]], konsentita de la [[Brita monarkio|brita reĝo]] post rekomendo de la Reĝa Geografia Societo. Kvankam la medalo estis atribuita al la membroj de ĉiuj aliaj ekspedicioj de Britio aŭ de la [[Komunumo de Nacioj]] al [[Antarkto]] komence de la [[20-a jarcento]], la [[Skota Nacia Antarkta Ekspedicio|SNAE]] restis la nura escepto. La medalo por Bruce estis detenita&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 108&lt;/ref&gt;.

Bruce kaj liaj amikoj akuzis [[Clements Markham]] pri tiu forgeso&lt;ref name=&quot;Speak, pĝ. 96&quot;/&gt;. La afero estis insiste kaj ree pridiskutita kun multaj influaj personoj, sed sensukcese. [[Robert Neal Rudmose-Brown|Robert Rudmose Brown]], kronikisto de la vojaĝo de la ''Scotia'' kaj poste biografiisto de Bruce, sendis en [[1913]] al la prezidento de la Reĝa Skota Geografia Societo leteron : tia neglektemo estis laŭ li &quot;''ofendo al Skotlando kaj al skota laboro''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_128–31&quot;&gt;Speak, pĝj. 128–31&lt;/ref&gt;. Bruce skribis en [[marto]] [[1915]] al la prezidento de la Reĝa Societo de Edinburgo, kiu konsentis en sia respondo, ke &quot;''Markham multe responsis pri tio''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_128–31&quot;&gt;Speak, pĝ. 129&lt;/ref&gt;. Post la morto de Markham en [[1916]], Bruce sendis longan leteron al sia loka [[parlamentano]], Charles Price, detalante la malicon de Markham al si kaj al la skota ekspedicio. La letero finiĝas per sentema alvoko en la nomo de liaj malnovaj kamaradoj : &quot;''Robertson'' [estro de la Scotia] ''estas mortanta sen sia multe meritita blanka rubando ! La subŝipestro estas mortinta !! La ĉefinĝeniero estas mortinta !!! Ĉiuj estis inter la plej bonaj homoj, kiuj iam partoprenis iun ajn polusan ekspedicion, kaj ili tamen ne ricevis la blankan rubonon''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_128–31&quot;&gt;Speak, pĝj. 129–31&lt;/ref&gt;. Nenio nova sekvis tiun plendon.

Preskaŭ unu jarcenton poste, la afero estis denove pridiskutita de la [[Skota Parlamento]]. La [[4-an de novembro]] [[2002]], la parlamentano [[Michael Russell]] proponis tekston rilate al la centjariĝo de la SNAE, en kiu legeblis la jena konkludo : &quot;''La Polusmedala Konsilkomitato devus rekomendi postmortan atribuon de la Polusa Medalo al D-ro William Speirs Bruce, kiel agnosko de lia eminenta rolo por polusa scienca esplorado de la frua 20-a jarcento''&quot;&lt;ref&gt;[http://scottish.parliament.uk/business/businessbulletin/bb-02/bb-11-04f.htm &quot;Scottish Parliament Business Bulletin No. 156/2002&quot;.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111003123646/http://scottish.parliament.uk/business/businessbulletin/bb-02/bb-11-04f.htm |date=2011-10-03 }} Scottish Parliament.&lt;/ref&gt;. Malgraŭ tiu propono, neniu premio estis atribuita ĝis hodiaŭ.

=== Lastaj jaroj ===
Post la komenco de la [[Unua mondmilito]] en [[1914]], provizore haltiĝis la minadprojektoj de Bruce. Li provis kandidatiĝi por la [[Royal Navy]], sed malsukcesis ricevi rendevuon. En [[1915]], li akceptis postenon kiel direktoro kaj administranto de balenkapta kompanio en la [[Sejĉeloj]]. Li restis tie dum kvar monatoj, sed la afero rapide fiaskis&lt;ref name = &quot;Speak_131–34&quot;&gt;Speak, pĝj. 131–34&lt;/ref&gt;. Post kiam li revenis al Britio, li finfine trovis malgravan postenon por la Royal Navy&lt;ref name = &quot;Speak_131–34&quot;&gt;Speak, pĝ. 132&lt;/ref&gt;.

Bruce sekve pluklopodis por pli bona agnosko de sia antaŭa laboro, emfazante la diferencon de konsidero inter la SNAE kaj anglaj ekspedicioj&lt;ref&gt;Speak, pĝj. 125–26&lt;/ref&gt;. Kiam finiĝis la milito, li provis revigligi siajn antaŭajn interesojn, sed lia sano estis difektiĝanta, tiel ke li devis fermi sian laboratorion. Li partoprenis la vojaĝon de [[1920]] al [[Spicbergo]] kiel simpla konsilisto, kaj ne rajtis pli detale partopreni sciencajn esploradojn. Kiam li revenis, li estis izoligita en la edinburgan flegejon ''Royal Infirmary'', kaj poste en la malsanulejon Liberton, kie li mortis la [[28-an de oktobro]] [[1921]]&lt;ref name = &quot;Speak_131–34&quot;&gt;Speak, pĝ. 133&lt;/ref&gt;. Konforme al sia deziro, li estis kremaciita, kaj la cindroj estis transportitaj al [[Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj|Sud-Georgio]], kie oni disĵetis ilin en la [[Suda Oceano|Sudan Oceanon]]&lt;ref name = &quot;Speak_131–34&quot;&gt;Speak, pĝ. 134&lt;/ref&gt;. Malgraŭ ŝanĝeblaj rentoj dum lia vivo, liaj havaĵoj estis taksitaj je £7&amp;nbsp;000 (t.e. almenaŭ £220&amp;nbsp;000 laŭ [[2008]]-valuto)&lt;ref name = &quot;Speak_59–63&quot;&gt;Speak, pĝ. 62&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;values&quot;/&gt;&lt;/small&gt;.

== Postmorta influo ==
Post la morto de Bruce, lia longdaŭra amiko kaj kolego [[Robert Neal Rudmose-Brown|Robert Rudmose Brown]] skribis, en letero al la patro de Bruce : &quot;''Lia nomo eterne viciĝos inter la plej grandaj esploristoj de la mondoj, kaj inter la martiroj de malegoista scienca sindonemo''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_135&quot;&gt;Speak, pĝ. 135&lt;/ref&gt;. La biografio fare de Rudmose Brown estis eldonita en [[1923]], kaj dum la sama jaro, komitato da edinburgaj kleraj societoj kunfondis la ''Bruce Memorial Prize'', premion por junaj polusaj sciencistoj&lt;ref name=&quot;Speak, pĝ. 138&quot;/&gt;. Poste, kvankam sciencistoj daŭre konis kaj respektis lian nomon, la ĝenerala publiko progrese forgesis William Speirs Bruce. Li estis kelkfoje menciita en libroj pri polusa historio aŭ en biografioj pri gravaj esploristoj kiel Scott aŭ Shackleton, ofte laŭ mallaŭda kaj malakurata maniero.

[[Dosiero:Scotiapiper.jpg|eta|maldekstra|200ra|Famkonata foto el la [[Skota Nacia Antarkta Ekspedicio]] : [[Sakŝalmo|sakŝalmisto]] Gilbert Kerr kune kun [[pingveno]], fotita de Bruce.]]
Komence de la [[21-a jarcento]] tamen ree okazis taksado de la laboro de Bruce. Por tio certe helpis la centjariĝo de la Skota Nacia Antarkta Ekspedicio, sed ankaŭ la revigligo de skota nacia identeco. Ekspedicio en [[2003]], en la moderna esplorŝipo ''Scotia'', uzadis informojn kolektitajn de Bruce kiel bazon por ekzameni [[Klimata ŝanĝo|klimatan ŝanĝon]] en [[Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj|Sud-Georgio]]. La ekspediciuloj, post sia laboro, antaŭkonjektis &quot;''tragikan konkludon''&quot; koncerne mondan varmiĝon, kaj konsideris sian kontribuon kiel &quot;''taŭga tributo al la forgesita polusa heroo de Britio, William Speirs Bruce''&quot;&lt;ref name = &quot;climatechange&quot;&gt;Collingridge, Vanessa (2003-05-09). [http://www.bbc.co.uk/radio4/science/diaryofclimatechange.shtml &quot;Diary of Climate Change&quot;]. www.bbc.co.uk.&lt;/ref&gt;. Nova biografiisto, Peter Speak, asertis en [[2003]], ke la SNAE klare estis &quot;''la plej kostefika, zorgeme planita scienca ekspedicio de la antarkta heroa epoko''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_14–16&quot;&gt;Speak, pĝj. 14–16&lt;/ref&gt;.

La sama aŭtoro provis analizi, kial la klopodoj de Bruce por reorganizi ekspedicion malsukcesis tiel komplete. Li sugestis, ke tio eble devenis de lia timida kaj solema personeco&lt;ref name = &quot;Speak_14–16&quot;&gt;Speak, pĝ. 14&lt;/ref&gt;, sed ankaŭ de lia fervora skota naciismo&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 8&lt;/ref&gt;. Al Bruce ŝajne mankis talento pri interpersonaj rilatoj aŭ por reklamacii lian propran laboron, male de Scott kaj Shackleton&lt;ref name = &quot;Speak_14–16&quot;/&gt;. Li, laŭ vivdaŭra amiko, estis &quot;''tiel ofendiĝema kiel skota kardo''&quot;&lt;ref name = &quot;Speak_14–16&quot;&gt;Speak, pĝ. 15&lt;/ref&gt;. Li kelkfoje kondutis iom sentakte, ekzemple kun Jackson pri la afero de la specimenoj alportitaj el la [[lando Francisko Jozefo]], aŭ aliokaze kun la [[Reĝa Geografia Societo]] pri malgrava monafero&lt;ref name = &quot;Speak_128–31&quot;&gt;Speak, pĝ. 128&lt;/ref&gt;. El [[Clements Markham|Sir Clements Markham]] li faris longdaŭran kaj potencan malamikon, kies influo ŝanĝis opiniojn pri Bruce en [[Londono]] eĉ multajn jarojn post ilia origina kverelo.

Koncerne naciismon, Bruce deziris, ke Skotlando estu strikte egala al Anglio, en federacia Britio kore de la [[brita imperio]]&lt;ref name = &quot;Speak_14–16&quot;&gt;Speak, pĝ. 16&lt;/ref&gt;. Lia nacia fiereco estis fortega : en skiznoto por sia libro ''The Vojage of the Scotia'', li skribis : &quot;''Dum 'Scienco' estis la talismano de la ekspedicio, 'Skotlando' estis enblazonigita sur ĝia flago''&quot;&lt;ref&gt;Rudmose Brown et al., pĝ. xiii&lt;/ref&gt;. Tiu insistemo pri la skota propreco de ĉiuj liaj entreprenoj ja povis agaci tiujn, kiujn ne samopiniis kun li&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 97 and pĝ. 131&lt;/ref&gt;. Li tamen akiris la respekton kaj sindediĉon de tiuj, kiujn li estris, kaj de tiuj, kiuj plej longe konis lin. [[John Arthur Thomson]], kiu renkontis lin jam en [[Granton (Edinburgo)|Granton]], skribis la jenon pri li okaze de recenzo de la biografio fare de Rudmose Brown en [[1923]] : &quot;''Ni neniam aŭdis lin grumbli pri li mem, kvankam li ne estis cedema, kiam oni kondutis maljuste aŭ ofendis liajn kunulojn, kolegojn, laboratorion aŭ Skotlandon. Oni tiam ekvidis la vulkanon, kiun lia ĝentila personeco kutime dormigis''&quot;&lt;ref&gt;Speak, pĝ. 59&lt;/ref&gt;.

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}

== Bibliografio ==
* Collingridge, Vanessa (2003-05-09). &quot;Diary of Climate Change&quot;. www.bbc.co.uk.
* Fleming, Fergus: Ninety Degrees North Granta Books, London 2001 ISBN 1-86207-449-6
* Huntford, Roland: Shackleton Hodder &amp; Stoughton, London 1985 ISBN 0-340-25007-0
* &quot;Measuring Worth&quot;. Institute for the Measurement of Worth.
* Rudmose Brown, R. N.; Mossman, R. C.; Harvey Pirie, J. H.: The Voyage of the Scotia Mercat Press Ltd, Edinburgh 2002 ISBN 1-84183-044-5
* Speak, Peter: William Speirs Bruce NMS Publishing, Edinburgh 2003 ISBN 1-901663-71-X
* Swinney, G. N. (2002-09-12). &quot;William Speirs Bruce, Scotland, polar meteorology and oceanography&quot;. Museum of the World Ocean Congress. www.vitiaz.ru.
* &quot;Scotland and the Antarctic, Section 5: Voyage of the Scotia&quot;. Glasgow Digital Library.
* &quot;Scotland and the Antarctic, Section 6: After the Scotia expedition&quot;. Glasgow Digital Library.
* &quot;Scotland and the Antarctic, Section 7: The legacy of Bruce&quot;. Glasgow Digital Library.
* &quot;Scottish Parliament Business Bulletin 156/2002 Section F&quot;. Scottish Parliament (2002-11-04).
* &quot;William Speirs Bruce 1867-1921&quot;. Gazetteer for Scotland.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{en}} [http://www.south-pole.com/p0000093.htm &quot;William S Bruce 1867-1921&quot;]. www.south_pole.com.
* {{en}} Goodlad, James (2003). [http://gdl.cdlr.strath.ac.uk/scotia/gooant/ &quot;Scotland and the Antarctic&quot;]. Glasgow Digital Laboratory

{{Elstara}}
{{ADLS|2008|42}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bruce, William Speirs}}

[[Kategorio:Britaj esploristoj]]
[[Kategorio:Oceanografoj]]</text>
      <sha1>dw8nksuxysii0chiaabyo5wljvg3xj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260516</id>
    <revision>
      <id>9393073</id>
      <parentid>8920296</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14379" sha1="cdp1oggwjwzyt9dnv3wudkakw5d5m4d" xml:space="preserve">{{Informkesto Organizo
| nomo                = la sidejo estas en la aktuala sidejo de [[Hungaria Esperanto-Asocio]] [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|25ra|kadra]]
| eonomo              = Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo
| bilda grandeco      = 
| tipo                = neregistara organizaĵo
| formacio            = [[2-an de marto]] [[1969]].
| mapo                = 
| mteksto             = sidejo de Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo en Budapeŝto
| sidejo              = [[Budapeŝto]] &lt;br /&gt; {{Hungario}}
| estro               = d-ro [[Ludoviko Molnár]] prezidanto, d-ro [[Petro Paŭlo Denke]] sekretario, d-ino [[Julianna Farkas]] kasistino
| lingvoj             = [[Hungara lingvo|hungara]] [[Dosiero:Flago-de-Hungario.svg|25ra|kadra]], [[Esperanto]] [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|25ra|kadra]]
| TTT-ejo             = [http://www.egalite.hu Egalite.hu] kaj [http://www.ipernity.com/home/45435 Ipernity.com]
}}
[[Dosiero: BOESZ 44 évforduló.JPG |eta|dekstra|250ra|44a datreveno de Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo.]]
[[Dosiero: Budapesti Orvos Eszperantó Szakcsoport alapításának 45 ödik évfordulója.JPG |eta|dekstra|250ra|45a datreveno de Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo.]]
[[Dosiero:50 évet meghaladó jubileumi ünnepség.JPG |eta|dekstra|250ra|Festantoj kaj festatoj.]]

'''Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo''' fondiĝis la [[2-an de marto]] [[1969]]. Fine de la jaro [[1968]] aperis la alvoko de D-ro [[Imre Ferenczy]] en la hungara Kuracista Semajnrevuo pri la fondiĝa kunveno de la Medicina Sekcio de [[Hungara Esperanto-Asocio]], kaj en marto de 1969 oni fondis la memstaran Budapeŝtan Medicinan Esperanto-Fakgrupon. S-ro Profesoro [[Kálmán Kalocsay]] iĝis la honora prezidanto, D-rino [[Istvánné Gajzágó]] la prezidanto, D-ro Lajos (Ludoviko) Molnár la sekretario.

== Estraro - sidejo - web-paĝoj ==
Sidejo de la Budapeŝta Medicina Esperanto Fakgrupo de Hungaria Esperanto-Asocio (HEA): en la aktuala sidejo de HEA, kiu estas trovebla sur la [http://esperantohea.hu retejo de Hungaria Esperanto-Asocio].

estraro:
:prezidanto: d-ro [[Ludoviko Molnár]] e-mail: ludoviko@freemail.hu / ludoviko@t-online.hu
:sekretario: d-ro [[Petro Paŭlo Denke]] e-mail: esperio@freemail.hu
:kasistino: d-rino [[Julianna Farkas]] e-mail: okulistino@freemail.hu

hejmpaĝoj:
:[http://www.egalite.hu Egalite.hu]
:[http://www.ipernity.com/home/45435 Iperniti.com]

== Vivtenado ==
La ĉefa celo de fakgrupo estis ĉiam la scienca, medicina aplikado de la [[Internacia Lingvo]], ĉar la [[scienco]] nepre bezonas justan, neŭtralan, komunan lingvon certigantan veran, lingvan egalrajtecon por ĉiuj [[sciencisto]]j.

La agado de la Fakgrupo dividiĝas en 3 epokojn: komence la lingvolernado, sekvata de la popularscienca kaj scienca periodoj. Dum la nunaj jaroj de la tutmonda, socia-ekonomia krizo la agado de la Fakgrupo servas – helpe de la internacia pontolingvo Esperanto – la sanon en ĝia pli vasta senco, kiel korpan, animan kaj socian harmonion.&lt;ref&gt;La unuajn jarojn de lia agado, la asocio dediĉis al la lingvolernado. Oni traripetis la tutan [[Lernolibro|lernolibron]] de [[Julio Baghy]]. Iom post iom la membraro akiris la deziratan lingvan nivelon. Jam en la jaro [[1969]] aperis la unuaj artikoloj en la [[cirkulero]] [[Medicinistaj Novaĵoj]], redaktitaj de D-ro [[Jozefo Hradil]], en la tiama [[Ĉeĥoslovakio]]. En la jaro [[1971]] oni organizis la unuan fojon Esperanto-lingvokurson por [[Kuracisto|kuracistoj]] kaj [[Flegisto|flegistoj]]. Dum regula, oktobra kunveno [[1972]] fondiĝis la Hungara Sekcio de la [[Universala Medicina Esperanto-Asocio]]. D-ro [[Imre Ferenczy]] fariĝis afergvida prezidanto de la sekcio, kaj oni elektis D-ron [[István Hegyi]], kiel lingvan konsilanton de la gvidantaro.

Ekde [[1973]] siaj popularsciencaj kaj sciencaj agadoj evoluis paralele. En novembro de tiu jaro oni aranĝis unuan „Sciencan vesperon” kun esperantlingvaj, sciencaj prelegoj. Dum la ceteraj kunvenoj D-rino [[Julianna Farkas]] – inter aliaj programeroj – laŭtlegadis detalojn el la „[[Lernolibro pri oftalmologio]]” de la japana Profesoro D-ro [[Seiiĉi Kato]]. La tekston oni tradukis hungaren kaj klarigis por la aŭskultantaro. Depost tiu tempo oni komune laŭtlegadis kaj tradukis hungaren dum ĉiu kunveno, sisteme la ĉapitrojn de la bonega, popularscienca verko de [[Alberto Fernández]]: „[[Senĝenaj Dialogoj]]”. Partoprenante la programojn la ĉeestantoj povis akiri interesajn konojn, kaj samtempe ni ĉiuj povis alproprigi abundan, sciencan vortotrezoron. Depost [[1974]] oni jam regule organizis solenajn, sciencajn prelegseriojn la unuan merkredon de ĉiuj monatoj por memorigi la membraron pri la datreveno de fondiĝo de la Fakgrupo.

La grupo partoprenis en la redaktado de la esperantlingva parto de plurlingva, „[[Sanitar-Ekonomia Vortaro]]” de la Organiza, Projekta kaj Informa Centro de la tiama, hungara Ministerio pri Sanafero. Dum ties redaktado oni ankoraŭ povis kunlabori kun Profesoro D-ro Kálmán Kalocsay.

Ekde [[1975]] oni regule kunlaboris kun Profesoro D-ro [[Ottó Haszpra]] en redaktado de la [[Sciencaj Komunikaĵoj]], la bonega, scienca aldono de la revuo [[Budapeŝta Informilo]]. Samtempe oni aperigis plurajn, hungarlingvajn artikolojn en [[Revuo|revuoj]] kaj [[Gazeto|gazetoj]] pri la valoro kaj estonto de Esperanto.

Je iniciato de S-ro [[Miklós Láng]], teknika redaktoro de la hungara revuo [[Gyógyszerészet]] (tio estas ''Farmacio'') en [[1978]] oni komencis sisteme esperantigi la resumojn de la sciencaj artikoloj tie aperantaj. Helpe de S-ino [[Istvánné Jenővári]] la tiama redaktorino de la semajnrevuo [[Orvosegyetem]] (tio estas ''Medicina Universitato'') en la sama jaro ni komencis prezenti Esperanton por la studentoj de la [[Budapeŝta Medicina Universitato Semmelweis]].

Somere de [[1979]] okazis en [[Hódmezővásárhely]] la 2-a [[Internacia Medicina Esperanto-Konferenco]]. S-ino [[Katalin Faragó]] brile organizis la Konferencon, kiun partoprenis 150 kuracistoj, [[Apotekisto|apotekistoj]], flegistinoj kaj veterinaroj el 8 landoj de Eŭropo. La partoprenantoj povis aŭskulti 35 esperantlingvajn, sciencajn, popularsciencajn prelegojn. La Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo kunordigis la prelegserion. Fine de la grandsukcesa Konferenco la partoprenantoj decidis, ke en ĉiu dua jaro oni devas organizi IMEK-ojn, ĉiam en alia lando.

En la jaro [[1980]] oni fondis la Memormedalon Zamenhof de la Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo. Ĝis nun 26 eminentaj, poresperantaj agantoj – grandparte membroj de la Fakgrupo – ricevis tiun ĉi [[Memormedalo|memormedalon]]. Inter la jaroj [[1983]] kaj [[1985]] kelkaj membroj de la Fakgrupo – inter ili D-ro [[Miklós Fehér]] kaj D-ro [[Balázs Szemők]], kolektis la anatomiajn, farmaciajn, medicinajn, veterinariajn, stomatologiajn kaj dentoteknikajn fakesprimojn por la pretiĝanta, [[Hungara-Esperanta Meza Vortaro]].

La reĝimŝanĝo (en la jaroj [[1989]]-[[1990]]) ne tro favoris la Esperanto-movadojn de post-socialismaj landoj. Ekde la jaro [[1995]] la regulaj, monataj kunvenoj de la Fakgrupo okazas „en familia rondo”, tio estas en hejmoj. Por fidela, por-esperanta agado la Fakgrupo en [[2001]], dum la zagreba [[Universala Kongreso de Esperanto]] kolektive ricevis la memormedalon de la [[UMEA-Shinoda-Premio]].

En [[2002]] oni verkis kaj eldonis hungarlingvan kajereton por tiuj plurmil gejunuloj, kiuj metis ŝtate rekonitajn lingvoekzamenojn pri Esperanto: - „[[Kaj ankoraŭ kial utilas por mi Esperanto?]]” Okaze de la aliĝo de [[Hungario]] al la [[Eŭropa Unio]] kune kun 17 kunlaborantoj en la jaroj 2003-2004 oni tradukis Esperanten la unuajn du ĉapitrojn de la Traktato pri estigo de [[Eŭropa Konstitucio]]. D-ro [[Seán Ó Riain]], la prezidanto de la [[Eŭropa Esperanto-Unio]] jam disdonis preskaŭ 1000 ekzemplerojn de la angla-esperanta versio por la politikistoj de la Eŭropa Unio.

Konvinkiĝinte, ke nuntempe la junaj studentoj de medicino kaj la kuracistoj en Hungario ne interesiĝas pri Esperanto, por antaŭenigi la lernejan instruadon de la Internacia Lingvo en majo de [[2006]] oni fondis la Internacian Laborgrupon „[[Lingvolanĉilo]]”, kies laboron apogas du retejoj kaj aparta, interreta diskutlisto kun proksimume 200 partoprenantoj el 37 landoj.
&lt;/ref&gt;

Dum iliaj sistemaj, monataj kunvenoj, diskutrondoj, spiritaj metiejoj regule okazas prelegoj pri san-protektado: muziko-terapio, naturkuracado, ĉiutaga, diverstipa gimnastiko, lingvaj ekskursoj, novaj, infektaj malsanoj, Yumeiho-terapio, mensa trejnado, instruado de Esperanto por plenkreskuloj.

== Kontribuoj ==
=== Prelegoj ===
* Depost [[1969]] la organizaĵo kunvenis kaj ankaŭ nuntempe kunvenas - escepte en aŭgusto - ĉiun unuan, labortagan merkredon de ĉiu [[monato]].
* La fakgrupo organizis la unuan [[Esperanto]]-lingvokurson por kuracistoj - [[1971]].
* En novembro ili aranĝis sian unuan sciencan vesperon kun esperantlingvaj prelegoj - [[1973]].

=== Artikoloj ===
* Kontribuoj al la revuo [[Budapeŝta Informilo]] - ekde [[1975]]
* Ekaperis sia scienca artikolo '''Varicelo de infanoj kuracitaj per kortikosteroidoj kaj imunsubpremantaj medikamentoj''' - Medicina Internacia Revuo, 1976&lt;ref &gt;La artikolo gajnis la belegan, arĝentan memormedalon de la UMEA Shinoda-Premio. Estas videbla en la informkesto sur la oranĝo-kolora tuko.&lt;/ref&gt;

=== Kajeroj / tradukaĵoj ===
* La kajero '''Laborant-protektado antaŭ la ekrano''' tradukita de S-ro [[János Sárközi]] - [[1995]].
* La kajero '''Kaj ankoraŭ kial utilas por mi Esperanto?''' - helpe de S-ro [[Oszkár Princz]] hungarlingve - [[2002]].
* Hungarlingva kolektado: '''Por nia gepatra lingvo helpe de la pontolingvo [[Esperanto]] estas pli facile.'''
* Redaktado de la periodaĵo '''Eŭropa Unio kaj la Lingva Demando.'''
* Tradukado en Esperanten la unuajn du ĉapitrojn de la '''Traktato pri estigo de Eŭropa Konstitucio.''' - [[2003]]-[[2004]].
* Tradukado Esperanten la malkovraĵon de d-ro [[Gyula Kulcsár]]: '''La Pasiva Antitumora Defenda Sistemo.''' - [[2005]]
* Paralela, hungara-esperanta versio de '''Fundamenta Leg'o de Hungario''' - 2012.

=== Kongresoj / konferencoj ===
==== 1a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco (IMEK) - [[Krakovo]] [[1977]]. ====
==== Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Varna 1978. Kadre de la 63a Universala Kongreso de Esperanto (UK) . ====
==== 2a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - [[Hódmezővásárhely]] [[1979]]. ====
:S-ino [[Katalin Faragó]] - bibliotekisto de la urba hospitalo, brile organizis la konferencon.&lt;ref &gt;Partoprenis 150 kuracistoj, apotekistoj, flegistinoj kaj veterinaroj el 8 landoj de [[Eŭropo]]. La partoprenantoj povis aŭskulti 35 esperantlingvajn, sciencajn, popularsciencajn prelegojn.&lt;/ref&gt;

==== 3a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Ruse 1981. ====
==== 4a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Poprad 1983. ====
==== 5a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Schwerin 1985. ====
==== Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Bergen 1991. Kadre de la 76a UK. ====
==== Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Vieno 1992. Kadre de la 77a UK. ====
==== 9a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - [[Veszprém]] [[1993]].&lt;ref&gt;Ĉeforganizanto → d-ro [[István Hegyi]].&lt;/ref&gt; ====
'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Valencia 1993. Kadre de la 78a UK.'''

'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Tampere 1995. Kadre de la 80a UK.'''

==== 2a Europa Medicina Esperanto-Konferenco - Hódmezővásárhely 1996. ====
==== 11a Jubilea Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Krakovo 1997. ====
'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Montpellier 1998. Kadre de la 83-a UK.'''

'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Berlin 1999. Kadre de la 84a UK.'''

==== Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno&lt;ref&gt;kadre de la 86-a Universala Kongreso de Esperanto&lt;/ref&gt; - [[Zagrebo]] [[2001]]. Kadre de la 86a UK. ====
'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Göteborg 2003. Kadre de la 88a UK.'''

'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Vilnius 2005. Kadre de la 90a UK.'''

'''Internacia Medicinista Esperanto-Kunveno - Firenze 2006. Kadre de la 91a UK.'''

'''16a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Krakovo 2008.'''

==== 17a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Hódmezővásárhely 2010. ====
==== 18a Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco - Opava 2012. ====
==== 19a Internacia Medicinista Esperanto-Kongreso - Budapest 2014. ====
[http://www.19a-imek.hu Kongresa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171011011642/http://www.19a-imek.hu/ |date=2017-10-11 }}
:La ĉeforganizantino de la 19a Internacia Medicina Esperanto-Kongreso estas
:[[Katalin Faragó]], vicprezidantino de [[Universala Medicina Esperanto-Asocio]].

* 20-a Internacia Medicina Esperanto-Kongreso - [[Nitra]], [[Slovakio]], 2016.

==== '''21a Internacia Medicina Esperanto-Kongreso - 1a Interreta IMEK - Hódmezővásárhely, 2020. Dum la periodo de la kronvirusa pandemio.''' ====
== Distingiloj ==
* Fine de la 1a IMEK kvar hungaraj medicinistoj ricevis de la Rektoro de Krakova Medicina Akademio la memormedalon '''Nikolao Kopernik''' - [[1977]].
* Internacia Medicinista Esperanto-Konferenco&lt;ref &gt;kadre de la 86-a Universala Kongreso de Esperanto&lt;/ref&gt; - [[Zagrebo]] [[2001]].
:La fakgrupanoj kolektive ricevis la memormedalon de la [[Universala Medicina Esperanto-Asocio]].

== Fondaĵoj ==
* La fakgrupo fondis la Memormedalon [[Zamenhof]] de la Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo. - [[1980]].&lt;ref&gt;Ĝis nun 28 eminentaj, poresperantaj agantoj - grandparte membroj de sia fakgrupo - ricevis tiun ĉi memormedalon kreitan de S-ro [[Sándor Jószai]], belartisto laboranta en [[Hódmezővásárhely]]. La medalo estas videbla en la informkesto sur la verda kovrilo.&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fontoj ==
* Arkivo de [[Hungaria Esperanto-Asocio]]
* [[Medicina Internacia Revuo]] - 25a volumo, numero 100, junio de 2013. Paĝoj 89-95.

== Eksteraj ligiloj ==
== Vidu ankaŭ ==
* [[Hungaria Esperanto-Asocio]]
* [[Boreliozo Lyme]]
* [[Medicino]]
* [[Esperanto en medicino]]
* [[Hungara Fervojista Esperanto-Asocio]]
{{Unua|kat=ne}}

[[Kategorio:Sciencaj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Hungaraj Esperanto-asocioj]]
[[Kategorio:Esperanto-organizaĵoj pri medicino]]</text>
      <sha1>cdp1oggwjwzyt9dnv3wudkakw5d5m4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261395</id>
    <revision>
      <id>9393282</id>
      <parentid>9086665</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5467" sha1="69zdsff4e5us7derb6gmrbojry4a39x" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|regiono
|kategorio=historia regiono
|lando         = Italio
|mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
|mapo priskribo=
|regiono-ISO   = IT-36
|mapo1 lokumilo = iso
|mapo2 lokumilo = Italio
|mapligilo     = jes
|latitudo      = 
|longitudo     = 
|ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|zomo          = 8
|areo_kodo  = 
|parenco       = 
|parenco_tipo  = 
|loĝantaro denseco = auto
}}
'''Friulo''' ({{lang-fur|Friul}}, {{lang-it|Friuli}}, {{lang-sl|Furlanija}}, {{lang-de|Friaul}}) estas historia kaj geografia regiono de nordorienta [[Italio]] kiu respondas al la antaŭaj provincoj Udine, Pordenone kaj nun parto de Gorizia en la aŭtonoma regiono [[Friulo-Venecio Julia]].

La ĉefa urbo estas [[Udino|Udine]] (en la slovena ''Videm'', en la friula ''Udin'', en la itala ''Udine'', en la germana ''Weiden'', en la latina ''Utinum''). Aliaj historiaj centroj estas [[Gorico|Gorizia]] (slovene ''Gorica)'' kaj [[Pordenono|Pordenone]].

== Etimologio ==
La nomo ''Friuli'' devenas de la [[Latina lingvo|latina]] nomo de la urbo [[Cividale del Friuli|Cividale]] (''Civitate Forum Iulii''). La vorto ''Forum Iulii'' estis simpligita al ''Friuli''. Tiu ĉi nomo verŝajne ekestis dum la [[Lombardoj|Lombarda]] okupado inter la 6-a kaj 8-a jarcento, kiam la urbo Cividale (Cividat) tiutempe estis la plej grava grandurbo..

== Historio ==
[[Dosiero:Sant_Ignatius_in_Gorizia_1900.jpg|eta|265x265ra| La centra placo de Gorizia en 1900.|maldekstra]]
La regiono ricevis politikan identecon sub [[Lombardoj|la lombardoj]], kiuj kreis tiegrandan [[Duklando|duklandon]] kun la ĉefurbo en la grandurbo de [[Cividale del Friuli|Friulo]] (&lt;span lang=&quot;la&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;Forum Julii&lt;/span&gt;), de kie devenas la nomo de la areo.

[[Karolo la Granda]] establis bufrejon en la konkerita duklando, dizajnita por sekurigi liajn havaĵojn de la [[Karniolo]]. Fine de la [[11-a jarcento]], la potenco de la germanoj malfortiĝis, ĉar la plej granda parto de Friulo estis submetita al la [[patriarkeco]] de Aquileia.

Tiam iom post iom, per diversaj rimedoj (libervola interkonsento kun la nobelaro kaj grandurboj, konkero, ktp.), Friuloiĝis parto de la [[Venecia Respubliko]]. Pasante de mano al mano, laŭ diversaj packontraktoj (en [[1797]] al [[Aŭstrio]], en [[1805]] al [[Italio]], en [[1809]] al la [[Iliriaj Provincoj|iliriaj provincoj]], en [[1814]] denove al Aŭstrio), Friulo,rezulte de la [[Prusia-Aŭstria milito|prusia-aŭstria milito]] de [[1866]] estis finfine reunuigita kun Italio.

=== Periodo de faŝismo kaj lingva diskriminacio ===
Dum la periodo de [[faŝismo]], Friulo devis sperti procezon de [[kultura asimilado]], de kiu la slovena kaj germana loĝantaroj estis precipe viktimoj. Asimilado ankaŭ implicis la malpermeson de la uzo de la [[Slovena lingvo|slovena]] kaj [[Germana lingvo|germana]] lingvoj, same kiel la malvolan italigon de slovenaj, germanaj kaj friulaj loknomoj kaj familiaj nomoj.

=== Dua Mondmilito ===
Post [[1943]] la [[Partizano|partizana]] movado akiris pli kaj pli da potenco ĝis la kreo de Libera Respubliko de [[Karniolo]]. Intertempe, Friulo estis integrita al la germana ŝtato, kiu interesiĝis pri ellasejo al la Adriatiko kaj kiu celis la finon de la konflikto al la kreado de [[bufroŝtato]], apartigita de la resto de Italio.

Dum la germana okupado, 40 000 ĝis 60 000 &lt;abbr&gt;[[kozakoj]]&lt;/abbr&gt; kiuj kunlaboris kun la [[nazioj]] rifuĝis en la regionon (pli precipe en Karniolo) ĉar [[Adolf Hitler|Hitler]] promesis al ili la kreadon de sendependa kozaka ŝtato. Tamen, la malvenko de la [[Nazia Germanio|Tria Regno]] entombigas ĉi tiun projekton kaj Friuli denove iĝis itala teritorio.

== Geologio ==
Friuli situas en [[Tektono|tektone]] malstabila areo. La 6-an de majo kaj la 15-an de septembro [[1976]] du fortaj tertremoj okazis en la friula centra areo ĉirkaŭ [[Gemona del Friuli|Gemona]] kaj [[Venzone]].

== Kulturo ==
[[Dosiero:Road sign in Friulian.jpg|eta|Dulingva trafikŝildo (itala kaj friula)|350x350ra]]El Friulo originas la antikva Forlana danco. Homoj de Friulo estas konataj pro la produktado de la fama itala vinalkoholo ''Grappa'' kaj la produktado de la mondfama itala ŝinko (Prosciutto crudo), kiu estas produktita proksime de [[Cividale del Friuli|Cividale]], en la grandurbo de [[San Daniele del Friuli|San Daniele]], kaj de tie ĝi estas eksportita ĉie tra la mondo.

Friulo ankaŭ estas fama pro siaj vinoj kiuj estas inter la plej bonaj italaj kaj mondaj vinoj: ''Cabernet'' aŭ ''Friulano''. La regiono ankaŭ estas konata pro sia specifa kuirarto ene de Italio.

== Lingvoj ==
Laŭ Leĝo 482/99, la [[Friula lingvo|friula]], la [[Slovena lingvo|slovena]] kaj la [[Germana lingvo|germana]] estas agnoskataj kaj protektataj kiel historiaj [[Minoritata lingvo|minoritataj lingvoj]]. La friula estas la ĉefa minoritata lingvo de la regiono (de kiu ĝi prenas sian nomon) kaj estas uzata ĉefe en la hejmo, foje en la laboro, kaj en kulturaj rondoj. Koncerne la skriban uzon, ekzistas pluraj lokaj gazetoj tute en la friula lingvo&lt;ref&gt;''[http://ladinsdalfriul.blogspot.com/ Ladins dal Friûl (Union Scritôrs Furlans)]'', ladinsdalfriul.blogspot.com &lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj|ReVo=friul}}

* [[Lignano Sabbiadoro]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}.{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Friulo-Venecio Julia]]
[[Kategorio:Historiaj teritorioj de Eŭropo]]</text>
      <sha1>69zdsff4e5us7derb6gmrbojry4a39x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Relativismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266443</id>
    <revision>
      <id>9393593</id>
      <parentid>9114602</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4388" sha1="tvwtyndsgniibjys7df70f7nfiza8qy" xml:space="preserve">'''Relativismo''' estas (ofte niajn tagojn) vorto aludanta plurajn konceptojn kaj referencas precipe al la akiro de la [[vero]], diversforme akirita aŭ tute neekirebla. Pro tio ke la vero estas akordo de la homa menso kun la objekto enketita, prave estas dirate ke la vero estas relativa.

Relativismo, tamen, okazas nur kiam la homa menso ne uzas kiel kriterion de vero la objekton, sed ion alian: nome la speciala strukturo de la konanta menso aŭ ties kulturo aŭ sperto aŭ impresoj... Tiukaze la vero varias laŭ la sensaj kaj spiritaj kaj kulturaj kaj tempaj kaj lokaj kondiĉoj de la konanto: la vero do fariĝas, tiam, vere relativa ĉar ĝi pluestas malsame ĉe iu kaj ĉe alia.

Tia konceptado, foje apogita sur filozofiaj logikaĵoj, havas gravajn konsekvencojn se tia konsento etendiĝas ĝis la etikaj [[principo]]j, ĉar signifus ke eĉ pri tiuj ne povas esti akordo, kaj se ne pri tiuj, ankaŭ ne en la komunaj interpopolaj kaj {{J|interpersona rilato}}. Ĉi-kaze relativismo estas absoluta.

Relativismoj estas multaj kaj varie fundamentitaj, sed preskaŭ neniu deduktas la ekstremajn teoriajn kaj praktikajn konsekvencojn.

Malsameco de moroj kaj opinioj kaj tradicioj kaj sciencaj vidpunktoj... ne konkretigas relativismon, kiu serĉas ĉiam filozofian bazon. Pro tio eblas distingi diversajn relativismojn, inter kiuj tiuj apogiĝantaj, ekzemple, sur [[Psikologismo]], [[pragmatismo]], [[empiriismo]], [[skeptikismo]] ktp.

== Relativismo ekstrema kaj relativismo modera ==
En la ''unua'' membras tiuj kiuj sin deklaras ĝismorte malamikoj, nivele de filozofio, de ĉiu teologio kaj de ĉiu metafiziko kaj, rilate moralon, de ĉiu aserto pri valoroj “absolutaj” de kiu ajn speco, kiel [[Dankins]] kaj [[James Watson]] laŭ kiuj moralo estas nur efiko biologia. La ''dua'' estas sekvata de tiuj kiuj ekzercas la kritikan penson firme malamikoj de ĉiu fundamentismo, sed kiuj kapablas agnoski ke la homo ne povas ne fondi sian ekziston sur valoroj, kies iuj estas absolutaj kaj nerezigneblaj, kiel ĉe [[Tomaso de Akvino]], Kant, Gandhi, ...

== Notoj kaj onidiroj ==
Ofte oni diras ke relativismo reiriĝas tute rekte al la sofistoj de la antikva Grekio, precipaj inspirantoj de la ideo ke ĉiu unuopulo estas “mezuro de ĉiuj aĵoj”. La termino “relativismo”, tamen eniras la kurantan uzon komence de la 20-a jarcento por indiki la tezon laŭ kiu ĉiuj scioj estas “relativaj”, nome validaj nur rilate al la konscienco de ĉiu unuopulo aŭ de specifa komunumo. Sed la konvinko ke ne estas sekuraj fundamentoj aŭ certaj veroj ricevis pli fortan konsiston en la publika opinio post kiam [[Albert Einstein]] disvantigis en 1916 la ĝeneralan teorion de la relativeco. Ekde tiu dato, estas preskaŭ komuna diro subteni ke ĉio estas relativa, en la konvinko ege disvastigita ke la teorioj de Einstein provizis sciencan bazon al skeptika relativismo. Reale tamen ne ekzistas en la scienco teorio malpli “relativista” kompare kun lia relativeco. kaj supraĵa kulturo povas konfuzi la du relativecojn. Einstein fakte ne dubas pri la potenco de la menso en la kapablo koni la veron en la kampo rilate la etikaj normoj.&lt;ref&gt;Kaj en [[Speciala teorio de relativeco]] kaj [[ĝenerala relativeco]] ne asertas, fakte, ke ne eblas atingi datenojn certajn koncerne spacon-tempon, sed nur ke la observoj kaj la fizika fenomenoj estas rilataj al la kondiĉoj tra kiuj ili estas observataj, kaj ne ke ili varias kun la variado de la observanto. Alidirite, relativaj estas la punktoj de observado kaj ne la observadoj. Do priscia relativismo ne trovas sciencan subtenanton en la einsteina relativismo,&lt;/ref&gt;

== Bigliografio ==
* Martin Kriele, [http://www.ciao.it/Diritto_e_ragione_pratica_Martin_Kriele__2170527]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, laŭ kiu ekzistas relativismo ekstrema kaj relativismo “bona”, kies kristanismo estis protagonisto en la historio.
* Claudio Magris, ''Se il relativismo teme la verità'' (se relativismo timas la veron), “Corriere della Sera de 23 de februaro 2012 (p.41).
* Francesco D'Agostino, ''Jus quia justum. Lezioni di filosofia del diritto e della religione'' (Lecionoj pri filozofio kaj religio) [[2012]].
* Claudio Ciancio, ''Percorsi della libertà,'' Mimesis, Milano-Udine, 2012.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|ReVo=relati.0ismo}}
{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Relativismo| ]]</text>
      <sha1>tvwtyndsgniibjys7df70f7nfiza8qy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393594</id>
      <parentid>9393593</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="db1f6qb1c3d6621th556l5cux7dv0z2" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Relativismo''' estas (ofte niajn tagojn) vorto aludanta plurajn konceptojn kaj referencas precipe al la akiro de la [[vero]], diversforme akirita aŭ tute neekirebla. Pro tio ke la vero estas akordo de la homa menso kun la objekto enketita, prave estas dirate ke la vero estas relativa.

Relativismo, tamen, okazas nur kiam la homa menso ne uzas kiel kriterion de vero la objekton, sed ion alian: nome la speciala strukturo de la konanta menso aŭ ties kulturo aŭ sperto aŭ impresoj... Tiukaze la vero varias laŭ la sensaj kaj spiritaj kaj kulturaj kaj tempaj kaj lokaj kondiĉoj de la konanto: la vero do fariĝas, tiam, vere relativa ĉar ĝi pluestas malsame ĉe iu kaj ĉe alia.

Tia konceptado, foje apogita sur filozofiaj logikaĵoj, havas gravajn konsekvencojn se tia konsento etendiĝas ĝis la etikaj [[principo]]j, ĉar signifus ke eĉ pri tiuj ne povas esti akordo, kaj se ne pri tiuj, ankaŭ ne en la komunaj interpopolaj kaj {{J|interpersona rilato}}. Ĉi-kaze relativismo estas absoluta.

Relativismoj estas multaj kaj varie fundamentitaj, sed preskaŭ neniu deduktas la ekstremajn teoriajn kaj praktikajn konsekvencojn.

Malsameco de moroj kaj opinioj kaj tradicioj kaj sciencaj vidpunktoj... ne konkretigas relativismon, kiu serĉas ĉiam filozofian bazon. Pro tio eblas distingi diversajn relativismojn, inter kiuj tiuj apogiĝantaj, ekzemple, sur [[Psikologismo]], [[pragmatismo]], [[empiriismo]], [[skeptikismo]] ktp.

== Relativismo ekstrema kaj relativismo modera ==
En la ''unua'' membras tiuj kiuj sin deklaras ĝismorte malamikoj, nivele de filozofio, de ĉiu teologio kaj de ĉiu metafiziko kaj, rilate moralon, de ĉiu aserto pri valoroj “absolutaj” de kiu ajn speco, kiel [[Dankins]] kaj [[James Watson]] laŭ kiuj moralo estas nur efiko biologia. La ''dua'' estas sekvata de tiuj kiuj ekzercas la kritikan penson firme malamikoj de ĉiu fundamentismo, sed kiuj kapablas agnoski ke la homo ne povas ne fondi sian ekziston sur valoroj, kies iuj estas absolutaj kaj nerezigneblaj, kiel ĉe [[Tomaso de Akvino]], Kant, Gandhi, ...

== Notoj kaj onidiroj ==
Ofte oni diras ke relativismo reiriĝas tute rekte al la sofistoj de la antikva Grekio, precipaj inspirantoj de la ideo ke ĉiu unuopulo estas “mezuro de ĉiuj aĵoj”. La termino “relativismo”, tamen eniras la kurantan uzon komence de la 20-a jarcento por indiki la tezon laŭ kiu ĉiuj scioj estas “relativaj”, nome validaj nur rilate al la konscienco de ĉiu unuopulo aŭ de specifa komunumo. Sed la konvinko ke ne estas sekuraj fundamentoj aŭ certaj veroj ricevis pli fortan konsiston en la publika opinio post kiam [[Albert Einstein]] disvantigis en 1916 la ĝeneralan teorion de la relativeco. Ekde tiu dato, estas preskaŭ komuna diro subteni ke ĉio estas relativa, en la konvinko ege disvastigita ke la teorioj de Einstein provizis sciencan bazon al skeptika relativismo. Reale tamen ne ekzistas en la scienco teorio malpli “relativista” kompare kun lia relativeco. kaj supraĵa kulturo povas konfuzi la du relativecojn. Einstein fakte ne dubas pri la potenco de la menso en la kapablo koni la veron en la kampo rilate la etikaj normoj.&lt;ref&gt;Kaj en [[Speciala teorio de relativeco]] kaj [[ĝenerala relativeco]] ne asertas, fakte, ke ne eblas atingi datenojn certajn koncerne spacon-tempon, sed nur ke la observoj kaj la fizika fenomenoj estas rilataj al la kondiĉoj tra kiuj ili estas observataj, kaj ne ke ili varias kun la variado de la observanto. Alidirite, relativaj estas la punktoj de observado kaj ne la observadoj. Do priscia relativismo ne trovas sciencan subtenanton en la einsteina relativismo,&lt;/ref&gt;

== Bigliografio ==
* Martin Kriele, [http://www.ciao.it/Diritto_e_ragione_pratica_Martin_Kriele__2170527]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, laŭ kiu ekzistas relativismo ekstrema kaj relativismo “bona”, kies kristanismo estis protagonisto en la historio.
* Claudio Magris, ''Se il relativismo teme la verità'' (se relativismo timas la veron), “Corriere della Sera de 23 de februaro 2012 (p.41).
* Francesco D'Agostino, ''Jus quia justum. Lezioni di filosofia del diritto e della religione'' (Lecionoj pri filozofio kaj religio) [[2012]].
* Claudio Ciancio, ''Percorsi della libertà,'' Mimesis, Milano-Udine, 2012.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|ReVo=relati.0ismo}}
{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Relativismo| ]]</text>
      <sha1>db1f6qb1c3d6621th556l5cux7dv0z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbano la 5-a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266481</id>
    <revision>
      <id>9393608</id>
      <parentid>9181450</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6101" sha1="e8yy3ajkyiyijbq338xzchiv26mxb0v" xml:space="preserve">{{Informkesto papo
| naskonomo = Guillaume de Grimoard
| antaŭulo = [[Inocento la 6-a]]
| sekvanto = [[Gregorio la 11-a]]
| dato de naskiĝo         = [[1310]]
| kesteroj = {{informkestero sanktulo
| titolo = Beatulo
| dato de beatigo = [[1870]]
| beatigita de = [[Pio la 9-a]]
}}
|dosiero=Simone dei crocifissi, urbano V, 1375 ca., forse dalla cattedrale di s. pietro 01 (cropped).jpg}}

'''Urbano la 5-a''', denaske '''Guillaume de Grimoard''' (n. en [[1310]] - m. en [[1370]] en [[Avinjono]]) estis la sesa [[papo]] de [[Avinjono]]. Li kontribuis al la starigo de multaj monumentoj kaj, pro la [[Centjara milito]], ludis la rolon de arbitracianto por multaj konfliktoj.

== Kultura kaj karaktera formado de Urbano la 5-a ==
Li monaĥiĝis en benediktana medio; studis teologion kaj kanonan juron en [[Tuluzo]], [[Avinjono]], [[Parizo]] kaj [[Montpellier]], kie doktoriĝis je kanona juro en 1342. Post instruado pri kanona juro, en 1352 estis levita abato de [[Saint Germain d’Auxerre]] kaj en 1362 kaj prioro de Sankta Viktoro en [[Marsejlo]] kaj estis elektita, lianescie, papo la 22-an de septembro 1362 dum diplomatie misias en [[Napolo]]. Tiam li estis invitita urĝe reveni al Avinjono tutsekrete pro timo, ke la itala popolo informiĝu pri lia leviĝo al papado kaj bloku lian translokiĝon al Avinjono en Francio.

La elekto de la [[konklavo]] adresiĝis al li ĉar, ne sukcesinte akordiĝi sur unika kandidato, oni decidis retreti al personulo ekstera kardinala kolegio. Urbano restis benediktana monaĥo ankaŭ en papaj vestoj kaj oficoj: aŭstera, sobra kaj sincere religia, ĝis rezigni la kutiman pompon kiu akompanis de ĉiam la novan enpapadon. Li ŝatis literaturon kaj ĝenerale kulturon ĝis defendi kaj iniciati Universitaton, fariĝante fakte protektanto de studentoj. Li riĉigis la Avinjonan bibliotekon akirigante preciozajn volumojn.

== Eklezia regado de Urbano la 5-a ==
[[Dosiero:Urbain V tête by JM Rosier.jpg|eta|200ra|Urbano la 5-a|maldekstra]]
Multe ĝentila kaj belmaniera en la {{J|interpersona rilato}}, al li mankis, tamen, la sagaceco en la alfrontado de la politika problemaro kaj tio malhelpis ke li sukcesu atingi iujn rezultojn kiujn li al si proponis: inter kiuj la provo organizi krucmiliton kontraŭ la Turkoj ĉiam pli invadantaj kaj detruantajn kristanajn komunumojn.

Romo, la papa diocezo, estis praktike forgesita de la papoj avinjonaj: konsekvence, en la urbo floris anarkio kaj dekadenco de artoj kaj monumentoj ĉar la papaj delegitoj ne sukcesadis ekzerci sian estradrajton. Laŭ [[Ludwig von Pastor]], la fama historiisto de la papoj, bildigas tiun dekadencon per ne nur metafora esprimo: &quot;en la bazilikoj de Sankta Petro kaj de Laterano ofte paŝtiĝis ŝafaro ĝis la altaro&quot;. Ene de tiu stato, jen originaleco de Urbano la 5-a: la decido reveni al Romo.
La situacio de [[Italio]] estis konstante agitiĝema, kaj multaj kardinaloj originfrancaj, kontraŭvole akceptis la ideon forlasi la avinjonajn agrablecojn; ne malutilas aldoni ankaŭ la fortan oponon al la projekto de Urbano flanke de la franca reĝo [[Karlo la 5-a (Francio)|Karlo la 5-a]] (1338-1380). Spite de ĉio, Urbano, havinte la plenan apogon de la imperiestro [[Karlo la 4-a (Luksemburgio)|Karlo la 4-a]] (1316-1378), konsciis pri la profunda aspiro de la Romanoj rericevi la papon post pli ol 63 jaroj. Tion urĝis, plurkrie, ankaŭ [[Francesco Petrarca]] kaj [[Sankta Birgita]] el Svedio. Urbano ekforiris el Avinjono la 30an de aprilo 1367: atingis la havenon de Korneto ([[Tarquinia]]) la trian de junio kaj tuj surstrande celebris dankan meson. En Viterbo, bedaŭrinde, li devis konsterne konstati la perdon de kardinalo [[Gil Álvarez de Albornoz]] (ĉ. 1295-1367), kiu laŭ [[Ferdinand Gregorovius]] estis granda ŝtatisto inter la kardinala kolegio kaj kiu tiom diplomatie jam elspezis por igi akcepta ĉe eŭropaj kancelarioj la revenon al Romo de la papo.

La [[16-an de oktobro]] [[1967]] Urbano eniris Romon ricevante la plej solenajn honorojn, kaj ene de malmulte da tempo renaskigis la urbon jam falintan, more kaj entreprene, en konstateblan dekadencon komencigante diversajn restrukturaĵon. Tie li ricevis viziton de la bizanca imperiestro [[Johano la 5-a (Bizanco)]] alveninta al Romo por oficiale proponi la reunuigon de la orienta eklezio kun tiu okcidenta kaj konfesis publike sian personan katolikan kredon kaj samtempe urĝis helpon por efike rezisti al la milita premo de la Turkoj. Ĝuste pro tio Urbano lanĉis inviton por ke la kristanaj princoj alkuru milite helpi: alkuros nur [[Amadeo la 6-a (Savojo)]], kiu tamen rezignis laŭvoje. En Romo, Urbano ricevis ankaŭ la viziton de la sanktaromia imperiestro, Karlo el Luksemburgio, kiu tamen, post la kroniĝo, ne helpis la papon reodigi la urbajn frakciojn armitajn unu kontraŭ la alia, kaj la italajn ŝtatojn ĉiam batalantajn unu kontraŭ la alia.

Post du jaroj de restado en Romo, en 1370 Urbano decidis reveni al Avinjono pro la refajriĝo de la kontrastoj inter la partioj kaj koterioj neniam komplete ĉesintaj en Romo, dum la italaj ŝtatoj estis okupitaj sin defendi el nebremseblaj rabkuroj de la dungita soldataro. Kaj eĉ ne la admono de Sankta Brigita, ke li mortos ĵus tuŝinte la avinjonan teritorion, lin rezignigis el lia propono. La [[5-an de oktobro]] li enŝipiĝis el la haveno de Korneto, la 16an sammonatan atingis Marsejlon kaj la unuan de oktobro eniris Avinjonon; ne multe post li komencis suferi pro febroj persistaj kaj foje fortrenantaj, kiuj en nuraj tri monatoj, lin, 61-jaraĝantan, kondukis al morto ([[19-an de decembro]] [[1370]]).

Lia posteulo [[Gregorio la 11-a]] revenos definitive al Romo.

Li estis beatigita en [[1870]] de la papo [[Pio la 9-a]].

== Bibliografio ==
* Ludwig Freiherr von Pastor: ''Geschichte der Päpste seit dem Ausgang des Mittelalters'', 16 Bände, Herder, Freiburg i.Br. 1886-1933
* Albero Azimonti, Urbano V, Il Timone n. 92, 2010. Milano

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Papoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1310]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1370]]
[[Kategorio:Katolikismo]]
[[Kategorio:Universitato de Montpellier|U]]</text>
      <sha1>e8yy3ajkyiyijbq338xzchiv26mxb0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stuart Beck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266865</id>
    <revision>
      <id>9392901</id>
      <parentid>8466503</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + informkesto</comment>
      <origin>9392901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="oivfp4ae3jd0gk0hgxmmlh9z396o9xi" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Stuart BECK''' estas usonano kaj ambasadoro de [[Palaŭo]] ĉe la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Li samtempe oficias kiel ambasadoro de Palaŭo en [[Israelo]].

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://mas-eo.org/article329.html Jean-Guy ALLARD: UN - la kazo Palaŭo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Ĝermo|biografio}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Beck, Stuart}}

[[Kategorio:Diplomatoj]]</text>
      <sha1>oivfp4ae3jd0gk0hgxmmlh9z396o9xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de portugalaj municipoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267394</id>
    <revision>
      <id>9393575</id>
      <parentid>9314287</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>215355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:SPS.png]] → [[File:Brasão de município de São Pedro do Sul.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a 3-letter code</comment>
      <origin>9393575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36420" sha1="qiekb7viu2nqzee318c7dimsmgslq9j" xml:space="preserve">Tiu ĉi estas '''listo de [[municipo]]j de [[Portugalio]]''' laŭ [[alfabeta ordo]]. Aktuale ([[2006]]), [[Portugalio]] havas 308 municipoj (''concelhos'', do lokaj &quot;konsilioj&quot;), al kiuj kelkaj kromkalkulas tiun de [[Olivenco]], kiu troviĝas sub administro kaj rego de la najbara landoj [[Hispanio]] ekde [[1801]]. Atentu, ke krome en Portugalio ekzistas pli eta administra unuo de ''freguesias'', kiu kutime en Esperanto tradukiĝas per la vorto &quot;komunumoj&quot;. La du vortoj &quot;minicipoj&quot; kaj &quot;komunumoj&quot; en [[Portugalio]] ne estas [[sinonimo]]j, sed havas nuancajn signifojn.

__NOTOC__

{{Indekso}}

== A ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato de fondiĝo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipa kodo de tri literoj'''
|-
| [[Dosiero:PRT Abrantes CoA.svg|50px]] || '''[[Abrantes]]''' || [[1179]] (dokumento de [[Afonso Henriques|D. Afonso Henriques]]) || ABT
|-
| [[Dosiero:Brasão de município de Águeda.png|50px]] || '''[[Águeda]]''' || [[1834]] || AGD
|-
| [[Dosiero:AGB.png|50px]] || '''[[Aguiar da Beira]]''' || [[1120]] (dokumento de [[Teresa de Leono|D. Teresa]]) || AGB
|-
| [[Dosiero:ADL.png|50px]] || '''[[Alandroal]]''' || [[1486]] (dokumento de [[Johano la 2-a de Portugalio|D. Johano la 2-a]]) || ADL
|-
| [[Dosiero:ABV.png|50px]] || '''[[Albergaria-a-Velha]]''' || [[1117]] (dokumento); [[1124]] (dokumento de [[Teresa de Leono|D. Teresa]]) || ALB
|-
| [[Dosiero:COA of Albufeira municipality (Portugal).png|50px]] || '''[[Albufeira]]''' || [[1504]] || ABF
|-
| [[Dosiero:ASL1.png|50px]] || '''[[Alcácer do Sal]]''' || [[1218]] (dokumento de [[Afonso la 2-a de Portugalio|D. Afonso la 2-a]]) || ASL
|-
| [[Dosiero:ACN.png|50px]] || '''[[Alcanena]]''' || 8a de Majo de [[1914]] (sendependo de [[Santarém (Portugalio)|Santarém]]) || ACN
|-
| [[Dosiero:ACB1.png|50px]] || '''[[Alcobaça (Portugalio)|Alcobaça]]''' || [[1153]] (dokumento de [[Afonso Henriques|D. Afonso Henriques]]); [[1210]] (dokumento de la abato de Alcobaça) || ACB
|-
| [[Dosiero:Vila_de_Alcochete_(brasão).png|50px]] || '''[[Alcochete]]''' || 7a de Januaro de [[1515]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]);&lt;br /&gt; aldonita la 26a de Septembro de [[1895]] al tiu de [[Montijo (Portugalio)|Aldeia Galega do Ribatejo]]&lt;br /&gt; kaj definitive la 15an de Januaro de [[1898]] || ACH
|-
| [[Dosiero:Alcoutim municipality coat of arms.png|50px]] || '''[[Alcoutim]]''' || 9a de Januaro de [[1304]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || ACT
|-
| [[Dosiero:ALQ.png|50px]] || '''[[Alenquer (Portugalio)|Alenquer]]''' || [[1212]] (dokumento de [[Sanĉa de Portugalio|infanta D. Sanĉa]]) || ALQ
|-
| [[Dosiero:AFE.png|50px]] || '''[[Alfândega da Fé]]''' || 8a de Majo de [[1294]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || AFE
|-
| [[Dosiero:Brasão_de_armas_-_Alijó,_Portugal.png|50px]] || '''[[Alijó]]''' || [[Aprilo]] de [[1226]] (dokumento de [[Sanĉo la 2-a de Portugalio|D. Sanĉo la 2-a]]) || ALJ
|-
| [[Dosiero:COA of Aljezur municipality (Portugal).png|50px]] || '''[[Aljezur]]''' || 12a de Novembro de [[1280]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || AJZ
|-
| [[Dosiero:AJT.png|50px]] || '''[[Aljustrel]]''' || [[1252]] (dokumento de [[Afonso la 3-a de Portugalio|D. Afonso la 3-a]]) || AJT
|-
| || '''[[Almada]]''' || ''ĉ.'' [[1190]] (dokumento de [[Sanĉo la 1-a de Portugalio|D. Sanĉo la 1-a]]) || ALM
|-
| [[Dosiero:ALD.png|50px]] || '''[[Almeida]]''' || 6a de Decembro de [[1296]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || ALD
|-
| || '''[[Almeirim (Portugal)|Almeirim]]''' || [[1483]] || ALR
|-
| [[Dosiero:ADV.png|50px]] || '''[[Almodôvar]]''' || [[1285]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || ADV
|-
| [[Dosiero:APC.png|50px]] || '''[[Alpiarça]]''' || 2a de Aprilo de [[1914]] (sendependo de [[Almeirim (Portugalio)|Almeirim]]) || APC
|-
| [[Dosiero:ALT.png|50px]] || '''[[Alter do Chão]]''' || [[1232]] (dokumento de [[Sanĉo la 2-a de Portugalio|D. Sanĉo la 2-a]]) || ALT
|-
| [[Dosiero:AVZ.png|50px]] || '''[[Alvaiázere]]''' || [[1200]] (dokumento de [[Sanĉo la 1-a de Portugalio|D. Sanĉo la 1-a]]) || AVZ
|-
| [[Dosiero:AVT.png|50px]] || '''[[Alvito]]''' || [[1280]] (dokumento de la monaĥejo de la Sankta Triunuo de [[Santarém (Portugalio)|Santarém]]) || AVT
|-
| [[Dosiero:Cidade_da_Amadora.png|50px]] || '''[[Amadora]]''' || 11a de Septembro de [[1979]] || AMD
|-
| [[Dosiero:AMT1.png|50px]] || '''[[Amarante (Portugalio)|Amarante]]''' || [[1514]] || AMT
|-
| [[Dosiero:AMR.png|50px]] || '''[[Amares]]''' || 8a de Aprilo de [[1514]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]) || AMR
|-
||| '''[[Anadia (Portugalio)|Anadia]]''' || 21a de Aŭgusto de [[1514]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]) || AND
|-
| [[Dosiero:AGH.png|50px]] || '''[[Angra do Heroísmo]]''' || [[1478]] || AGH
|-
| [[Dosiero:Crest of Ansião (Portugal).png|50px]] || '''[[Ansião]]''' || 5a de Majo de [[1514]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]) || ANS
|-
| [[Dosiero:AVV - Arcos de Valdevez.png|50px]] || '''[[Arcos de Valdevez]]''' || [[1515]] || AVV
|-
| [[Dosiero:AGN.png|50px]] || '''[[Arganil]]''' || 25a de Decembro de [[1114]] (dokumento de D. Gonçalo), episkopo de Coimbra || AGN
|-
| [[Dosiero:AMM.png|50px]] || '''[[Armamar]]''' || [[1514]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]); ĝis tiam reĝa tero || AMM
|-
| [[Dosiero:ARC.png|50px]] || '''[[Arouca]]''' || [[1132]] (dokumento de [[Afonso Henriques|D. Afonso Henriques]]); [[1513]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]) || ARC
|-
| [[Dosiero:ARL.png|50px]] || '''[[Arraiolos]]''' || [[1290]] (dokumento de [[Dinis de Portugal|D. Dinis]]) || ARL
|-
| [[Dosiero:ARR.png|50px]] || '''[[Arronches]]''' || 16a de Junio de [[1255]] (dokumento de [[Afonso la 3-a de Portugalio|D. Afonso la 3-a]]) || ARR
|-
| [[Dosiero:ARV.png|50px]] || '''[[Arruda dos Vinhos]]''' || [[1172]] (dokumento de [[Afonso Henriques|D. Afonso Henriques]]) || ARV
|-
| [[Dosiero:AVR.png|50px]] || '''[[Aveiro]]''' || 4a de Aŭgusto de [[1515]] (dokumento de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|D. Manuel la 1-a]]) || AVR
|-
| [[Dosiero:AVS.png|50px]] || '''[[Avis]]''' || [[1218]] (dokumento de [[Afonso la 2-a de Portugalio|D. Afonso la 2-a]]) || AVS
|-
| [[Dosiero:AZB.png|50px]] || '''[[Azambuja]]''' || [[1200]] (dokumento de [[Sanĉo la 1-a de Portugalio|D. Sanĉo la 1-a]]) || AZB
|}

== B ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato de fondiĝo de la municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo de tri literoj'''
|-
| [[Dosiero:BAO1.png|50px]] || '''[[Baião (Portugal)|Baião]]''' || [[1513]] || BAO
|-
| [[Dosiero:BCL.png|50px]] || '''[[Barcelos]]''' || [[1166]] || BCL
|-
| [[Dosiero:BRC.png|50px]] || '''[[Barrancos]]''' || [[1295]] || BRC
|-
| [[Dosiero:BRR1 .svg|50px]] || '''[[Barreiro]]''' || [[1521]] || BRR
|-
| [[Dosiero:BTL.png|50px]] || '''[[Batalha (Portugalio)|Batalha]]''' || 18a de Marto de [[1500]] || BTL
|-
| [[Dosiero:BJA.png|50px]] || '''[[Beja]]''' || [[1254]] || BJA
|-
| [[Dosiero:BMT.png|50px]] || '''[[Belmonte (Portugalio)|Belmonte]]''' || [[1199]] || BMT
|-
| [[Dosiero:BNV.png|50px]] || '''[[Benavente (Portugalio)|Benavente]]''' || [[1200]] || BNV
|-
| [[Dosiero:BBR.png|50px]] || '''[[Bombarral]]''' || [[1914]] || BBR
|-
| [[Dosiero:BRB.png|50px]] || '''[[Borba (Portugalio)|Borba]]''' || [[1302]] || BRB
|-
| [[Dosiero:BTC.png|50px]] || '''[[Boticas]]''' || [[1836]] || BTC
|-
| [[Dosiero:BRG.png|50px]] || '''[[Braga]]''' || [[1537]] || BRG
|-
| [[Dosiero:Brasão de Bragança.png|50px]] || '''[[Bragança (Portugalio)|Bragança]]''' || [[1187]] || BGC
|}

== C ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato de fondo de la municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:CBC.png|50px]] || '''[[Cabeceiras de Basto]]''' || [[1514]] || CBC
|-
| [[Dosiero:CDV.png|50px]] || '''[[Cadaval]]''' || [[1371]] || CDV
|-
| [[Dosiero:CLD.png|50px]] || '''[[Caldas da Rainha]]''' || [[1821]] || CLD
|-
| [[Dosiero:CHT.png|50px]] || '''[[Calheta (Acoroj)|Calheta&lt;br /&gt;(Acoroj)]]''' || 3a de Junio de [[1534]] || CHT
|-
| [[Dosiero:CLT.png|50px]] || '''[[Calheta (Madeira)|Calheta&lt;br /&gt;(Madeira)]]''' || 1a de Julio de [[1502]] || CLT
|-
| [[Dosiero:CMT1.png|50px]] || '''[[Câmara de Lobos]]''' || [[1835]] || CML
|-
| [[Dosiero:Brasão de Caminha.png|50px]] || '''[[Caminha]]''' || 24a de Julio de [[1284]] || CMN
|-
| [[Dosiero:CMR.png|50px]] || '''[[Campo Maior (Portugalio)|Campo Maior]]''' || 31a de Majo de [[1260]] || CMR
|-
| [[Dosiero:CNT1.png|50px]] || '''[[Cantanhede (Portugalio)|Cantanhede]]''' || [[1514]] || CNT
|-
| [[Dosiero:CRZ.png|50px]] || '''[[Carrazeda de Ansiães]]''' || [[1075]] || CRZ
|-
| [[Dosiero:CRS.png|50px]] || '''[[Carregal do Sal]]''' || [[1836]] || CRS
|-
| [[Dosiero:CTX1.png|50px]] || '''[[Cartaxo]]''' || [[1815]] || CTX
|-
| [[Dosiero:CSC.png|50px]] || '''[[Cascais]]''' || [[1364]] || CSC
|-
| [[Dosiero:CPR.png|50px]] || '''[[Castanheira de Pera]]''' || 15a de Novembro de [[1502]] || CPR
|-
| [[Dosiero:CTB.png|50px]] || '''[[Castelo Branco]]''' || [[1213]] || CTB
|-
| [[Dosiero:CPV.png|50px]] || '''[[Castelo de Paiva]]''' || 1a de Decembro de [[1513]] || CPV
|-
| [[Dosiero:CVD.png|50px]] || '''[[Castelo de Vide]]''' || [[1276]] || CVD
|-
| [[Dosiero:CDR.png|50px]] || '''[[Castro Daire]]''' || antaŭ [[1185]] || CDR
|-
| [[Dosiero:CTM.png|50px]] || '''[[Castro Marim]]''' || [[1277]] || CTM
|-
| [[Dosiero:CVR.png|50px]] || '''[[Castro Verde]]''' || [[1510]] || CVR
|-
| [[Dosiero:CLB.png|50px]] || '''[[Celorico da Beira]]''' || antaŭ [[1185]] || CLB
|-
| [[Dosiero:CBT.png|50px]] || '''[[Celorico de Basto]]''' || [[1520]] || CBT
|-
| [[Dosiero:CHM.png|50px]] || '''[[Chamusca]]''' || [[1561]] || CHM
|-
| [[Dosiero:CHV.png|50px]] || '''[[Chaves (Portugalio)|Chaves]]''' || [[1258]] || CHV
|-
| [[Dosiero:CNF.png|50px]] || '''[[Cinfães]]''' || [[1513]] || CNF
|-
| [[Dosiero:CBR.png|50px]] || '''[[Coimbra]]''' || [[1085]] || CBR
|-
| [[Dosiero:CDN.png|50px]] || '''[[Condeixa-a-Nova]]''' || [[1514]] || CDN
|-
| [[Dosiero:CNS.png|50px]] || '''[[Constância]]''' || [[1571]] || CNS
|-
| [[Dosiero:CCH.png|50px]] || '''[[Coruche]]''' || 26a de Majo de [[1182]] || CCH
|-
| [[Dosiero:CRV.png|50px]] || '''[[Corvo (Acoroj)|Corvo]]''' || [[1832]] || CRV
|-
| [[Dosiero:CVL.png|50px]] || '''[[Covilhã]]''' || [[1186]] || CVL
|-
| [[Dosiero:Crest_of_Crato_municipality_(Portugal).png|50px]] || '''[[Crato (Portugalio)|Crato]]''' || [[1232]] || CRT
|-
| [[Dosiero:CBA.png|50px]] || '''[[Cuba (Portugalio)|Cuba]]''' || [[1782]] || CBA
|-
|}

== E ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato de fondo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:ELV.png|50px]] || '''[[Elvas]]''' || [[1229]] (dokumento de [[Sanĉo la 2-a de Portugalio|D. Sanĉo la 2-a]]) || ELV
|-
| [[Dosiero:ENT1.png|50px]] || '''[[Entroncamento]]''' || 24a de Novembro de [[1945]] (sendependo de [[Vila Nova da Barquinha]]) || ENT
|-
| [[Dosiero:ESP1.png|50px]] || '''[[Espinho (Portugalio)|Espinho]]''' || [[1899]] || ESP
|-
| [[Dosiero:EPS1.png|50px]] || '''[[Esposende]]''' || 19a de Aŭgusto de [[1572]] || EPS
|-
| [[Dosiero:ETR.png|50px]] || '''[[Estarreja]]''' || 15a de Novembro de [[1519]] (dokumento de [[Antuã]]) || ETR
|-
| [[Dosiero:ETZ.png|50px]] || '''[[Estremoz]]''' || [[1258]] || ETZ
|-
| [[Dosiero:EVR.png|50px]] || '''[[Évora]]''' || [[1166]] || EVR
|}

== F ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:FAF1.png|50px]] || '''[[Fafe]]''' || [[1513]] || FAF
|-
| [[Dosiero:Faroarms.svg|50px]] || '''[[Faro]]''' || [[1266]] || FAR
|-
| [[Dosiero:FLG1.png|50px]] || '''[[Felgueiras]]''' || [[1514]] || FLG
|-
| [[Dosiero:FAL.png|50px]] || '''[[Ferreira do Alentejo]]''' || [[1516]] || FAL
|-
| [[Dosiero:FZZ.png|50px]] || '''[[Ferreira do Zêzere]]''' || [[1222]] || FZZ
|-
| [[Dosiero:FIG.png|50px]] || '''[[Figueira da Foz]]''' || [[1771]] || FIG
|-
| [[Dosiero:FCR.png|50px]] || '''[[Figueira de Castelo Rodrigo]]''' || [[1209]] || FCR
|-
| [[Dosiero:FVN.png|50px]] || '''[[Figueiró dos Vinhos]]''' || [[1204]] || FVN
|-
| [[Dosiero:FAG.png|50px]] || '''[[Fornos de Algodres]]''' || [[1200]] || FAG
|-
| [[Dosiero:FEC.png|50px]] || '''[[Freixo de Espada à Cinta]]''' || [[1152]] || FEC
|-
| [[Dosiero:FTR.png|50px]] || '''[[Fronteira]]''' || [[1512]] || FTR
|-
| [[Dosiero:FNC.png|50px]] || '''[[Funchal]]''' || [[1454]] || FNC
|-
| [[Dosiero:FND1.png|50px]] || '''[[Fundão (Portugalio)|Fundão]]''' || [[1747]] || FND
|}

== G ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:GAV.png|50px]] || '''[[Gavião (Portugalio)|Gavião]]''' || [[1519]] || GAV
|-
| [[Dosiero:GOI.png|50px]] || '''[[Góis]]''' || [[1516]] || GOI
|-
| [[Dosiero:GLG.png|50px]] || '''[[Golegã]]''' || 3a de Novembro de [[1534]] || GLG
|-
| [[Dosiero:GDM1.png|50px]] || '''[[Gondomar]]''' || [[1193]] || GDM
|-
| [[Dosiero:GVA1.png|50px]] || '''[[Gouveia (Portugalio)|Gouveia]]''' || [[1186]] || GVA
|-
| [[Dosiero:GDL.png|50px]] || '''[[Grândola]]''' || 22a de Oktobro de [[1544]] || GDL
|-
| [[Dosiero:GRD.png|50px]] || '''[[Guarda]]''' || 27a de Novembro de [[1199]] (dokumento de [[Sanĉo la 1-a de Portugalio|D. Sanĉo la 1-a]]) || GRD
|-
| [[Dosiero:GMR.png|50px]] || '''[[Guimarães]]''' || [[1096]] || GMR
|}

== H ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:HRT.png|35px]] || '''[[Horta]]''' || [[1498]] || HRT
|}

== I ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:IDN.png|50px]] || '''[[Idanha-a-Nova]]''' || [[1206]] || IDN
|-
| [[Dosiero:ILH1.png|50px]] || '''[[Ílhavo]]''' || [[1296]] || ILH
|}

== L ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:Lagoa,_Açores_(brasão).png|50px]] || '''[[Lagoa (Acoroj)|Lagoa&lt;br /&gt;(Acoroj)]]''' || [[1522]] || LAG
|-
| [[Dosiero:LGA1.png|50px]] || '''[[Lagoa (Algarve)|Lagoa&lt;br /&gt;(Algarve)]]''' || 16a de Januaro de [[1773]] || LGA
|-
| [[Dosiero:LGS.png|50px]] || '''[[Lagos (Portugalio)|Lagos]]''' || ĉ. [[1255]] || LGS
|-
| [[Dosiero:LGF.png|50px]] || '''[[Lajes das Flores]]''' || [[1515]] || LGF
|-
| [[Dosiero:LGP.png|50px]] || '''[[Lajes do Pico]]''' || [[1501]] || LGP
|-
| [[Dosiero:LMG.png|50px]] || '''[[Lamego]]''' || [[1191]] || LMG
|-
| [[Dosiero:Escudo de Leiria.svg|50px]] || '''[[Leiria]]''' || [[1142]] || LRA
|-
| [[Dosiero:LSB.png|50px]] || '''[[Lisboa]]''' || [[1179]] || LSB
|-
| [[Dosiero:LLE1.png|50px]] || '''[[Loulé]]''' || [[1266]] || LLE
|-
| [[Dosiero:LRS.png|50px]] || '''[[Loures]]''' || [[1886]] || LRS
|-
| [[Dosiero:LNH.png|50px]] || '''[[Lourinhã]]''' || [[1160]] (dokumento de [[D. Jordano]])|| LNH
|-
| [[Dosiero:LSA.png|50px]] || '''[[Lousã]]''' || 25a de Oktobro de [[1513]] || LSA
|-
| [[Dosiero:LOU.png|50px]] || '''[[Lousada]]''' || [[1514]] || LOU
|-
|}

== M ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:MAC.png|50px]] || '''[[Mação]]''' || [[1355]] || MAC
|-
| [[Dosiero:MCD1.png|50px]] || '''[[Macedo de Cavaleiros]]''' || [[1853]] || MCD
|-
| [[Dosiero:MCH1.png|50px]] || '''[[Machico]]''' || [[1451]] || MCH
|-
| [[Dosiero:MAD.png|50px]] || '''[[Madalena (Acoroj)|Madalena]]''' || [[1723]] || MAD
|-
| [[Dosiero:MFR.png|50px]] || '''[[Mafra (Portugalio)|Mafra]]''' || [[1189]] || MFR
|-
| [[Dosiero:MAI1.png|50px]] || '''[[Maia]]''' || [[1519]] || MAI
|-
| [[Dosiero:MGL1.png|50px]] || '''[[Mangualde]]''' || [[1102]] || MGL
|-
| [[Dosiero:MTG.png|50px]] || '''[[Manteigas]]''' || [[1188]] || MTG
|-
| [[Dosiero:MCN2.png|50px]] || '''[[Marco de Canaveses]]''' || [[1852]] || MCN
|-
| [[Dosiero:MGR1.png|50px]] || '''[[Marinha Grande]]''' || [[1836]] || MGR
|-
| [[Dosiero:MRV.png|50px]] || '''[[Marvão]]''' || [[1226]] || MRV
|-
| [[Dosiero:MTS1.png|50px]] || '''[[Matosinhos]]''' || [[1514]] || MTS
|-
| [[Dosiero:MLD.png|50px]] || '''[[Mealhada]]''' || [[1514]] || MLD
|-
| [[Dosiero:MDA-mêda.JPG|50px]] || '''[[Meda]]''' || [[1519]] || MED
|-
| [[Dosiero:MLG.png|50px]] || '''[[Melgaço (Portugalio)|Melgaço]]''' || [[1181]] || MLG
|-
| [[Dosiero:MTL.png|50px]] || '''[[Mértola]]''' || [[1254]] || MTL
|-
| [[Dosiero:MSF.png|50px]] || '''[[Mesão Frio]]''' || [[1152]] || MSF
|-
| [[Dosiero:MIR.png|50px]] || '''[[Mira (Portugalio)|Mira]]''' || [[1442]] || MIR
|-
| [[Dosiero:MCV.png|50px]] || '''[[Miranda do Corvo]]''' || [[1136]] || MCV
|-
| [[Dosiero:Coat of arms of Miranda do Douro.svg|50px]] || '''[[Miranda do Douro]]&lt;br /&gt;([[Miranda de l Douro]])''' || [[1136]] || MDR
|-
| [[Dosiero:MDL1.png|50px]] || '''[[Mirandela]]''' || [[1250]] || MDL
|-
| [[Dosiero:Brasão de Mogadouro.png|50px]] || '''[[Mogadouro]]''' || 27a de Decembro de [[1272]] || MGD
|-
| [[Dosiero:MBR.png|50px]] || '''[[Moimenta da Beira]]''' || [[1189]] || MBR
|-
| [[Dosiero:MTA.png|50px]] || '''[[Moita]]''' || 5a de Novembro de [[1691]] || MTA
|-
| [[Dosiero:Brasão de Monção.png|50px]] || '''[[Monção (Portugalio)|Monção]]''' || 12a de Marto de [[1261]] || MNC
|-
| [[Dosiero:MCQ.png|50px]] || '''[[Monchique]]''' || [[1773]] || MCQ
|-
| [[Dosiero:MDB.png|50px]] || '''[[Mondim de Basto]]''' || [[1514]] || MDB
|-
| [[Dosiero:MFT.png|50px]] || '''[[Monforte]]''' || [[1257]] || MFT
|-
| [[Dosiero:MTR.png|50px]] || '''[[Montalegre]]''' || 9a de Junio de [[1273]] || MTR
|-
| [[Dosiero:MMN1.png|50px]] || '''[[Montemor-o-Novo]]''' || [[1203]] || MMN
|-
| [[Dosiero:MMV.png|50px]] || '''[[Montemor-o-Velho]]''' || [[1212]] || MMV
|-
| [[Dosiero:MTJ.png|50px]] || '''[[Montijo (Portugalio)|Montijo]]''' || [[1514]] || MTJ
|-
| [[Dosiero:MOR.png|50px]] || '''[[Mora (Portugalio)|Mora]]''' || [[1519]] || MOR
|-
| [[Dosiero:MRT.png|50px]] || '''[[Mortágua]]''' || [[1192]] || MRT
|-
| [[Dosiero:MRA1.png|50px]] || '''[[Moura]]''' || [[1295]] || MRA
|-
| [[Dosiero:MOU.png|50px]] || '''[[Mourão]]''' || [[1296]] || MOU
|-
| [[Dosiero:Crest_of_Murça_municipality_(Portugal).png|50px]] || '''[[Murça]]''' || [[1224]] || MUR
|-
| [[Dosiero:Brasão de Murtosa.png|50px]] || '''[[Murtosa]]''' || [[1926]] || MRS
|}

== N ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''

|-
| [[Dosiero:NZR.png|50px]] || '''[[Nazaré (Portugalio)|Nazaré]]''' || [[1514]] (dokumento de Pederneira) || NZR
|-
| [[Dosiero:NLS.png|50px]] || '''[[Nelas]]''' || [[1140]] (dokumento de [[Senhorim]]) || NLS
|-
| [[Dosiero:NIS.png|50px]] || '''[[Nisa]]''' || [[1232]] || NIS
|-
| [[Dosiero:NRD.png|50px]] || '''[[Nordeste (Acoroj)|Nordeste]]''' || [[1514]] || NRD
|}

== O ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''

|-
| [[Dosiero:OBD.png|50px]] || '''[[Óbidos (Portugalio)|Óbidos]]''' || [[1195]] || OBD
|-
| [[Dosiero:ODM.png|50px]] || '''[[Odemira]]''' || [[1256]] || ODM
|-
| [[Dosiero:ODV-odivelas.png|50px]] || '''[[Odivelas]]''' || 19a de Novembro de [[1998]] || ODV
|-
| [[Dosiero:OER.png|50px]] || '''[[Oeiras (Portugalio)|Oeiras]]''' || 22a de Junio de [[1759]] (dokumento de [[Jozefo la 1-a de Portugalio|D. José la 1-a]]) || OER
|-
| [[Dosiero:OLR.png|50px]] || '''[[Oleiros]]''' || [[1233]] || OLR
|-
| [[Dosiero:OLH2.png|50px]] || '''[[Olhão da Restauração]]''' || [[1808]] || OLH
|-
| [[Dosiero:OAZ.png|50px]] || '''[[Oliveira de Azeméis]]''' || 5a de Januaro de 1779 (dokumento de D. Maria la 1-a) || OAZ
|-
| [[Dosiero:OFR.png|50px]] || '''[[Oliveira de Frades]]''' || [[1836]] || OFR
|-
| [[Dosiero:OBR1.png|50px]] || '''[[Oliveira do Bairro]]''' || [[1514]] || OBR
|-
| [[Dosiero:OHP1.png|50px]] || '''[[Oliveira do Hospital]]''' || [[1514]] || OHP
|-
| || '''[[Olivenco]]''' || [[1298]] || ne atribuita
|-
| [[Dosiero:VNO1.png|50px]] || '''[[Ourém (Portugalio)|Ourém]]''' || [[1180]] || ORM
|-
| [[Dosiero:ORQ.png|50px]] || '''[[Ourique]]''' || [[1290]] || ORQ
|-
| [[Dosiero:Brasão de município de Ovar.png|50px]] || '''[[Ovar]]''' || 10a de Februaro de [[1514]] || OVR
|}

== P ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:PFR1.png|50px]] || '''[[Paços de Ferreira]]''' || 6a de Novembro de [[1836]] || PFR
|-
| [[Dosiero:PLM.png|50px]] || '''[[Palmela]]''' || [[1185]] || PLM
|-
| [[Dosiero:PPS.png|50px]] || '''[[Pampilhosa da Serra]]''' || [[1308]] || PPS
|-
| [[Dosiero:PRD1.png|50px]] || '''[[Paredes]]''' || 6a de Novembro de [[1836]] || PRD
|-
| [[Dosiero:PCR.png|50px]] || '''[[Paredes de Coura]]''' || [[1257]] || PCR
|-
| [[Dosiero:PGR.png|50px]] || '''[[Pedrógão Grande]]''' || [[1206]] || PGR
|-
| [[Dosiero:PCV.png|50px]] || '''[[Penacova]]''' || [[1192]] || PCV
|-
| [[Dosiero:Brasão de Penafiel.png|50px]] || '''[[Penafiel]]''' || [[1519]] || PNF
|-
| [[Dosiero:PCT1.png|50px]] || '''[[Penalva do Castelo]]''' || [[1240]] || PCT
|-
| [[Dosiero:PNC1.png|50px]] || '''[[Penamacor]]''' || [[1189]] || PNC
|-
| [[Dosiero:PND.png|50px]] || '''[[Penedono]]''' || [[1195]] || PND
|-
| [[Dosiero:PNL.png|50px]] || '''[[Penela]]''' || Julio de [[1137]] || PNL
|-
||| '''[[Peniche]]''' || [[1609]] || PNI
|-
| [[Dosiero:PRG.png|50px]] || '''[[Peso da Régua]]''' || [[1836]] || PRG
|-
| [[Dosiero:PNH.png|50px]] || '''[[Pinhel]]''' || [[1209]] || PNH
|-
| [[Dosiero:PBL1.png|50px]] || '''[[Pombal (Portugalio)|Pombal]]''' || [[1174]] || PBL
|-
| [[Dosiero:PDL.png|50px]] || '''[[Ponta Delgada]]''' || [[1449]] || PDL
|-
| [[Dosiero:PTS.png|50px]] || '''[[Ponta do Sol]]''' || 2a de Decembro de [[1501]] || PTS
|-
| [[Dosiero:PTB.png|50px]] || '''[[Ponte da Barca]]''' || [[1125]] || PTB
|-
| [[Dosiero:PTL.png|50px]] || '''[[Ponte de Lima]]''' || [[1125]] || PTL
|-
| [[Dosiero:PSR.png|50px]] || '''[[Ponte de Sor]]''' || [[1199]] || PSR
|-
| [[Dosiero:PTG.png|50px]] || '''[[Portalegre (Portugalio)|Portalegre]]''' || [[1259]] || PTG
|-
| [[Dosiero:PRL.png|50px]] || '''[[Portel (Portugalio)|Portel]]''' || [[1262]] || PRL
|-
| [[Dosiero:PTM.png|50px]] || '''[[Portimão]]''' || [[1453]] || PTM
|-
| [[Dosiero:PRT.png|50px]] || '''[[Porto]]''' || [[1123]] (dokumento de D. Hugo, episkopo de Porto) || PRT
|-
| [[Dosiero:PMS.png|50px]] || '''[[Porto de Mós]]''' || 24a de Julio de [[1305]] (dokumento de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || PMS
|-
| [[Dosiero:PMZ.png|50px]] || '''[[Porto Moniz]]''' || [[1835]] || PMZ
|-
| [[Dosiero:PST1.png|50px]] || '''[[Porto Santo]]''' || [[1835]] || PST
|-
| [[Dosiero:PVL.png|50px]] || '''[[Póvoa de Lanhoso]]''' || [[1292]] || PVL
|-
| [[Dosiero:PVZ2.png|50px]] || '''[[Póvoa de Varzim]]''' || [[1308]] (foral de [[Denizo (Portugalio)|D. Dinis]]) || PVZ
|-
| [[Dosiero:PVC.png|50px]] || '''[[Povoação]]''' || [[1839]] || PVC
|-
| [[Dosiero:VPV1.png|50px]] || '''[[Praia da Vitória]]''' || [[1480]] || VPV
|-
| [[Dosiero:PNV.png|50px]] || '''[[Proença-a-Nova]]''' || [[1242]] || PNV
|}

== R ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''

|-
| [[Dosiero:RDD.png|50px]] || '''[[Redondo]]''' || [[1250]] || RDD
|-
| [[Dosiero:RMZ.png|50px]] || '''[[Reguengos de Monsaraz]]''' || 15a de Januaro de [[1276]] (dokumento de [[Monsaraz]]) || RMZ
|-
| [[Dosiero:RSD.png|50px]] || '''[[Resende (Portugalio)|Resende]]''' || [[1514]] || RSD
|-
| [[Dosiero:RBR.png|50px]] || '''[[Ribeira Brava (Madeira)|Ribeira Brava]]''' || [[1914]] || RBR
|-
| [[Dosiero:RPN.png|50px]] || '''[[Ribeira de Pena]]''' || [[1331]] || RPN
|-
| [[Dosiero:RGR1.png|50px]] || '''[[Ribeira Grande]]''' || [[1507]] || RGR
|-
| [[Dosiero:RMR1.png|50px]] || '''[[Rio Maior]]''' || [[1836]] || RMR
|}

== S ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo''' ||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:SBS.png|50px]] || '''[[Sabrosa]]''' || [[1836]] || SBS
|-
| || '''[[Sabugal]]''' || [[1296]] || SBG
|-
| [[Dosiero:SMG.png|50px]] || '''[[Salvaterra de Magos]]''' || 1a de Junio de [[1295]] || SMG
|-
| [[Dosiero:SCD1.png|50px]] || '''[[Santa Comba Dão]]''' || [[1514]] || SCD
|-
| [[Dosiero:SCR1.png|50px]] || '''[[Santa Cruz (Madeira)|Santa Cruz]]''' || 26a de Junio de [[1515]] || SCR
|-
| [[Dosiero:SCG.png|50px]] || '''[[Santa Cruz da Graciosa]]''' || [[1486]] || SCG
|-
| [[Dosiero:SCF.png|50px]] || '''[[Santa Cruz das Flores]]''' || [[1548]] || SCF
|-
| [[Dosiero:VFR1.png|50px]] || '''[[Santa Maria da Feira]]''' || [[1514]] || VFR
|-
| [[Dosiero:SMP.png|50px]] || '''[[Santa Marta de Penaguião]]''' || [[1202]] || SMP
|-
| [[Dosiero:STN1.png|50px]] || '''[[Santana (Madeira)|Santana]]''' || [[1832]] || STN
|-
| [[Dosiero:STR.png|50px]] || '''[[Santarém (Portugalio)|Santarém]]''' || [[1095]] || STR
|-
| [[Dosiero:STC1.png|50px]] || '''[[Santiago do Cacém]]''' || [[1512]] || STC
|-
| [[Dosiero:STS1.png|50px]] || '''[[Santo Tirso]]''' || [[1834]] || STS
|-
| [[Dosiero:COA of São Brás de Alportel municipality (Portugal).png|50px]] || '''[[São Brás de Alportel]]''' || 1a de Junio de [[1914]] || SBA
|-
| [[Dosiero:Brasão de São João da Madeira.png|50px]] || '''[[São João da Madeira]]''' || 11a de Oktobro de [[1926]] || SJM
|-
| [[Dosiero:SJP.png|50px]] || '''[[São João da Pesqueira]]''' || [[1055]] || SJP
|-
| [[Dosiero:Brasão de município de São Pedro do Sul.png|50px]] || '''[[São Pedro do Sul (Portugalio)|São Pedro do Sul]]''' || [[1836]] || SPS
|-
| [[Dosiero:SRQ.png|50px]] || '''[[São Roque do Pico]]''' || [[1542]] || SRQ
|-
| [[Dosiero:SVC.png|50px]] || '''[[São Vicente (Madeira)|São Vicente]]''' || 25a de Aŭgusto de [[1744]] || SVC
|-
| [[Dosiero:SRD.png|50px]] || '''[[Sardoal]]''' || [[1313]]?; 22a de Septembro de [[1531]] || SRD
|-
| [[Dosiero:SAT.png|50px]] || '''[[Sátão]]''' || [[1111]] || SAT
|-
| [[Dosiero:SEI1.png|50px]] || '''[[Seia]]''' || [[1136]] || SEI
|-
| [[Dosiero:Brasão de Seixal.png|50px]] || '''[[Seixal]]''' || 6a de Novembro de [[1836]] (Dokumento de D. Maria la 2-a) || ŜL
|-
| [[Dosiero:Brasão de Sernancelhe.png|50px]] || '''[[Sernancelhe]]''' || [[1124]] || SRN
|-
| [[Dosiero:SRP.png|50px]] || '''[[Serpa]]''' || [[1295]] || SRP
|-
| [[Dosiero:SRT.png|50px]] || '''[[Sertã]]''' || [[1455]] || SRT
|-
| [[Dosiero:SSB.png|50px]] || '''[[Sesimbra]]''' || [[1201]] || SSB
|-
| [[Dosiero:Coat of arms of Setúbal.svg|50px]] || '''[[Setúbal]]''' || [[1250]] || STB
|-
| [[Dosiero:SVV.png|50px]] || '''[[Sever do Vouga]]''' || 29a de Aprilo de [[1514]] || SVV
|-
| [[Dosiero:SLV.png|50px]] || '''[[Silves (Portugalio)|Silves]]''' || [[1266]] || SLV
|-
| [[Dosiero:SNS1.png|50px]] || '''[[Sines]]''' || [[1362]] || SNS
|-
| [[Dosiero:Brasão de Armas de Sintra.svg|50px]] || '''[[Sintra]]''' || 9a de Januaro de [[1154]] || SNT
|-
| [[Dosiero:SMA.png|50px]] || '''[[Sobral de Monte Agraço]]''' || [[1519]] ([[D. Manuel la 1-a]]) || SMA
|-
| [[Dosiero:SRE.png|50px]] || '''[[Soure (Portugalio)|Soure]]''' || [[1111]] || SRE
|-
| [[Dosiero:Crest_of_Sousel_municipality_(Portugal).png|50px]] || '''[[Sousel]]''' || [[1527]] || SSL
|}

== T ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:TBU.png|50px]] || '''[[Tábua]]''' || [[1514]] || TBU
|-
| [[Dosiero:TBC.png|50px]] || '''[[Tabuaço]]''' || [[1265]] - dokumento de la familio Azevedo de Baião; 1269, 27a Septembro - konfirmilo de D. Afonso la 3-a. || TBC
|-
| [[Dosiero:TRC.png|50px]] || '''[[Tarouca]]''' || [[1262]] || TRC
|-
| [[Dosiero:TVR.png|50px]] || '''[[Tavira]]''' || [[1266]] || TVR
|-
| [[Dosiero:TBR.png|50px]] || '''[[Terras de Bouro]]''' || [[1514]] || TBR
|-
| [[Dosiero:TMR.png|50px]] || '''[[Tomar]]''' || [[1162]] || TMR
|-
| [[Dosiero:TND1.png|50px]] || '''[[Tondela]]''' || [[1515]] || TND
|-
| [[Dosiero:TMC.png|50px]] || '''[[Torre de Moncorvo]]''' || [[1225]] (dokumento de [[Sanĉo la 2-a de Portugalio|D. Sancho II]]) || TMC
|-
| [[Dosiero:TNV1.png|50px]] || '''[[Torres Novas]]''' || [[1190]] || TNV
|-
| [[Dosiero:TVD1.png|50px]] || '''[[Torres Vedras]]''' || 15a de Aŭgusto de [[1250]] (dokumento de [[Afonso la 3-a de Portugalio|D. Afonso la 3-a]]) || TVD
|-
| [[Dosiero:TCS.png|50px]] || '''[[Trancoso]]''' || [[1157]] || TCR
|-
| [[Dosiero:TRF.png|50px]] || '''[[Trofa]]''' || 19a de Novembro de [[1998]] || TRF
|}

== V ==
{| {{prettytable}} cellpadding=3 cellspacing=0 style=&quot;margin:5px; border:3px solid;&quot;
|style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Blazono'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Municipo'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Dato'''||style=&quot;border-bottom:3px solid; background:#efefef;&quot;|'''Kodo'''
|-
| [[Dosiero:Brasão de Vagos.png|50px]] || '''[[Vagos]]''' || 12a de Aŭgusto de [[1514]] || VGS
|-
| [[Dosiero:VAC1.png|50px]] || '''[[Vale de Cambra]]''' || [[1514]] || VAC
|-
| [[Dosiero:Brasão de Valença.png|50px]] || '''[[Valença (Portugalio)|Valença]]''' || [[1217]] || VLC
|-
| [[Dosiero:VLG1.png|50px]] || '''[[Valongo]]''' || [[1836]] || VLG
|-
| [[Dosiero:VPC1.png|50px]] || '''[[Valpaços]]''' || [[1836]] || VPC
|-
| [[Dosiero:VLS.png|50px]] || '''[[Velas]]''' || [[1500]] || VLS
|-
| [[Dosiero:VND1.png|50px]] || '''[[Vendas Novas]]''' || 7a de Septembro de [[1962]] (sendependo de [[Montemor-o-Novo]]) || VND
|-
| [[Dosiero:VNT.png|50px]] || '''[[Viana do Alentejo]]''' || [[1313]] || VNT
|-
| [[Dosiero:COA of Viana do Castelo.svg|50px]] || '''[[Viana do Castelo]]''' || [[1258]] || VCT
|-
| [[Dosiero:VDG.png|50px]] || '''[[Vidigueira]]''' || [[1514]] || VDG
|-
| [[Dosiero:Crest of Vieira do Minho municipality (Portugal).png|50px]] || '''[[Vieira do Minho]]''' || [[1514]] || VRM
|-
| [[Dosiero:VLR.png|50px]] || '''[[Vila de Rei]]''' || 19a de Septembro de [[1285]] || VLR
|-
| [[Dosiero:VBP.png|50px]] || '''[[Vila do Bispo]]''' || [[1662]] || VBP
|-
| [[Dosiero:VCD1.png|50px]] || '''[[Vila do Conde]]''' || [[1516]] || VCD
|-
| [[Dosiero:VPT1.png|50px]] || '''[[Vila do Porto]]''' || [[1470]] || VPT
|-
| [[Dosiero:VFL.png|50px]] || '''[[Vila Flor]]''' || 24a de Majo de [[1286]] || VFL
|-
| [[Dosiero:VFX1.png|50px]] || '''[[Vila Franca de Xira]]''' || [[1212]] || VFX
|-
| [[Dosiero:VFC.png|50px]] || '''[[Vila Franca do Campo]]''' || [[1472]] || VFC
|-
| [[Dosiero:VNB.png|50px]] || '''[[Vila Nova da Barquinha]]''' || 6a de Novembro de [[1836]] || VNB
|-
| [[Dosiero:VNC.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Cerveira]]''' || [[1321]] || VNC
|-
| [[Dosiero:VNF1.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Famalicão]]''' || [[1205]] || VNF
|-
| [[Dosiero:VLF1.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Foz Côa]]''' || [[1299]] || VLF
|-
| [[Dosiero:Vila Nova de Gaia COA.svg|50px]] || '''[[Vila Nova de Gaia]]''' || [[1255]] || VNG
|-
| [[Dosiero:VNP.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Paiva]]''' || [[1514]] || VNP
|-
| [[Dosiero:PRS.png|50px]] || '''[[Vila Nova de Poiares]]''' || [[1836]] || VNP
|-
| [[Dosiero:VPA.png|50px]] || '''[[Vila Pouca de Aguiar]]''' || [[1206]] || VPA
|-
| [[Dosiero:Vila_Real_bras%C3%A3o.gif|50px]] || '''[[Vila Real]]''' || [[1289]] || VRL
|-
| [[Dosiero:VRS1.png|50px]] || '''[[Vila Real de Santo António]]''' || [[1774]] || VRS
|-
| [[Dosiero:VVR.png|50px]] || '''[[Vila Velha de Ródão]]''' || 8 de Novembro de [[1296]] || VVR
|-
| [[Dosiero:VVD.png|50px]] || '''[[Vila Verde]]''' || [[1855]] || VVD
|-
| [[Dosiero:VVC.png|50px]] || '''[[Vila Viçosa]]''' || [[1270]] || VVC
|-
| [[Dosiero:VMS.png|50px]] || '''[[Vimioso]]''' || [[1516]] || VMS
|-
| [[Dosiero:VNH.png|50px]] || '''[[Vinhais]]''' || [[20 de Maio]] de [[1253]] || VNH
|-
| [[Dosiero:VIS.png|50px]] || '''[[Viseu (Portugal)|Viseu]]''' || [[1123]] || VIS
|-
| [[Dosiero:VIZ.png|50px]] || '''[[Vizela]]''' || fondita en [[1361]]; nuligita en [[1408]]; restarigita la 19a de Marto de [[1998]] || VIZ
|-
| [[Dosiero:VZL.png|50px]] || '''[[Vouzela]]''' || [[1836]] || VZL
|}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de urboj de Portugalio]]
* [[Listo de portugalaj &quot;freguesias&quot;]]
* [[Portugalio]]
{{Projektoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.anmp.pt/ Oficiala retejo de la ''Associação Nacional de Municípios Portugueses'']
* [http://www.mundivideo.com/localizador.php?tp=2&amp;pais=162 Portugalaj municipoj el satelito]

[[Kategorio:Listoj de komunumoj|Portugalio]]
[[Kategorio:Municipoj de Portugalio| ]]
[[Kategorio:Komunumoj de Portugalio| ]]
[[Kategorio:Listoj]]</text>
      <sha1>qiekb7viu2nqzee318c7dimsmgslq9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anamnezo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267530</id>
    <revision>
      <id>9393420</id>
      <parentid>9032625</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6903" sha1="bvkoi5pms0lq3jfh9asjv7fwlfn1vtf" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Aeskulap.png|70px|dekstra|float]]
'''Anamnezo''' (de la [[greka]] vorto ανάμνησις ''anamnêsis'' „memoro“) estas la informoj, kiun [[kuracisto]] ricevas en pridemando de la [[paciento]] pri la antaŭhistorio de ties momentaj medicinaj problemoj. La [[biografio|biografia]] anamnezo krome ampleksas la kompletan vivohistorion de la paciento, kiu al kuracista aŭ aliprofesia [[psikoterapiisto]] povas liveri ideojn por hipotezoj pri la - eble [[nekonscio|nekonscia]] ligo de iuj vivaj okazaĵoj al la nuna situacio de la paciento. Zorga kolekto de anamnezo inkluzivas [[biologio|biologiajn]], [[psikologio|psikologiajn]] kaj [[sociologio|sociologiajn]] aspektojn de la persona vivohistorio. La unuopaj informoj kolektataj en kelkaj kazoj ebligas dedukton pri riskaj faktoroj kaj la kunteksto de la nuna malsano. La pridemando de anamnezo estas parto de la serĉado de [[diagnozo]] - ĝi mem ne havas celon terapian. Ofte tamen jam la parolado pri siaj problemoj povas havi sanigan efikon. Kutime la pridemandado de anamnezo okazas antaŭ la [[korpa ekzameno]], sed en kazoj de [[emerĝenco]]j, kiuj necesigas tujan terapian intervenon, ĝi devas esti prokrastata ĝis posta, malpli kriza, momento.

Celo de la anamnezo interalie estas la plejebla redukto de eblaj alternativaj diagnozoj al laŭeble malmultaj aŭ ideale nur unu diagnozo. Prefere la redukto de diagnozaj alternativoj okazu per gvidaj simptomoj de la unuopaj malsanoj kaj per ekskludaj kriterioj.

== Enhavaĵoj ==
La enhavaĵoj de anamneza intervjuo laŭ la unuopaj kazoj kaj demandaj fokusoj povas signife diferenci. La bazaj elementoj tamen ĉiam samas:

* Kolektiĝas informoj pri nunaj kaj pasintaj medicinaj simptomoj kaj antaŭaj kuracistaj terapioj. Inter la fokusoj estas eblaj korpaj streĉiĝoj dum la laboro kaj dum la libertempo, kutimoj pri nutrado, restadoj en aliaj landoj (kiuj povas havi aliajn statistike gravajn medicinajn riskojn kompare al la kutima loĝloko de la paciento). Interesas ĉiuj informoj, kiuj povus liveri simptomajn indikojn pri la nuna medicina problemo.

* Plia esenca ero de la anamnezo estas demandoj pri la psika farto. Emociaj ŝanĝoj aŭ oftaj emociaj osciladoj, ĝenoj en la percepto de la paciento pri sia ĉirkaŭaĵo aŭ male iritiĝoj en la percepto de la proksimuloj pri la paciento - ĉio-ĉi povas esti indikoj pri psikaj, sed ankaŭ pri korpaj malsaniĝoj. Aparte ĉe pacientoj kun daŭraj, kronikaj malsanoj, la propra psika sinteno al sia malsanoj kaj ties simptomoj estas esenca faktoro por prognozo pri estonta pliseveriĝo aŭ malpliseveriĝo de la malsano.

* Same forte ligitaj al la [[bonfarto]] estas la sociaj cirkonstancoj, en kiuj vivas la paciento. Ĉu malsanulo perceptas sian medion ŝarĝo aŭ ĉu la ricevas deziratan subtenon, kaj povas ebla kaŭzo de malsano aŭ esti indiko pri terapia interveno. Por la unuopaj faktoroj kiuj influas la sociajn cirkonstancojn, validas la samo.

== Formoj ==
Laŭ tio, kiu estas la la pridemandato kaj pri kio temas la demandoj, diferencigeblas diversaj formoj de la anamnezo.

=== Propra anamnezo ===
La '''propra anamnezo''' estas pridemandi la pacienton pri sia propra medicina antaŭhistorio. La koncernato raportas sian personan percepton de la situacio, kio havas avantaĝojn kaj malavantaĝojn: Unuflanke la paciento estas la sola, kiu povas scii pri la propraj korpaj perceptoj, do liaj informoj nemalhaveblas. Aliflanke personaj informoj ofte estas tre subjektivaj kaj ankaŭ karakterizitaj per tio, kiel plej bone estu la situacio, eĉ se tiu prijuĝo estas tute nerealisma. La informoj de la pacientoj do nur tiugrade fidindaj, kiom ne ekzistas gravaj eksteraj informoj kiuj dubigas pri la ĝusteco de la personaj informoj.

=== Familia anamnezo ===
Al la medicina antaŭhistorio de la paciento ankaŭ apartenas la '''familia anamnezo''', kadre de kiu kolektatas informoj pri la parencoj de la koncernato. Aparte esencaj tiaj informojestas pri eble ekzistaj herede transdoneblaj malsanoj, duarilate ankaŭ pri la familia vundebleco pri certaj malsanoj. Ekzemple laŭ certaj familioj pli ofte troveblas [[kancero]]j, [[alergio]]j, certaj [[infekta malsano|infektaj malsanoj]], malsanoj de la [[koro]] kaj [[sangocirkula sistemo]] aŭ [[psika malsano|psikaj malsanoj]].

=== Fremda anamnezo ===
La '''fremda anamnezo''' kontraste al la propra anamnezo estas pridemandi personojn el la proksima proksimeco de la paciento pri ŝi aŭ li. Tia nerekta demandado povas liveri gravajn kromajn informojn, ĉar flankaj personoj ofte rimarkas detalojn, kiujn la paciento mem ne povas aŭ ne volas vidi. Ĉe personoj, kiuj ne sufiĉe amplekse povas lingve komuniki, la fremda anamnezo des pli gravas. Ekzemploj por tiaj lingve limigitaj pacientoj estas etaj infanoj, iuj el la tre maljunaj homoj, pacientoj senkonsciaj, psike malorientitaj aŭ limigataj pro [[aŭtismo]]. Krome informoj de proksimuloj gravas rilate al simpromoj de ĉiaspecaj pacientoj, kiuj havas simptomojn, kiujn ili mem tute ne povas percepti ĉar ili ekzemple okazas dum dormado.

=== Socia anamnezo ===
La &quot;socia anamnezo&quot; servas al kolekto de informoj pri la sociaj strukturoj de paciento. Interalie gravas la familia stato, profesio kaj eventuala aparteno al religio.

=== Anamnezo en [[emerĝenca medicino]] ===
Ankaŭ en [[emerĝenca medicino]] ampleksa anamnezo estas parto de la pacienta trakto. En la antaŭhospitala medicina trakto de paciento disvastiĝatas ekzemple la tiel nomata „SAMPLE-skemo“:

{| class=&quot;prettytable&quot;
|-----
| '''S''' || Simptomoj &lt;br /&gt;
&lt;small&gt;komenco de la simpromoj / doloroj, lokigo, daŭro, evoluo, influoj kiuj pli- aŭ malplifortigas la simptomojn, priskribo de la doloroj &lt;/small&gt;
|-----
| '''A''' || Alergioj&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;eble ekzistas pacienta medicina pasporto pri alergioj – superrigardo pri la temo nepras antaŭ dono de emerĝencaj medikamentoj!&lt;/small&gt;
|-----
| '''M''' || Medikamentoj&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Daŭre prenataj medikamentoj ebligas dedukton de bazaj malsanoj, kaj antaŭ dono de emerĝencaj medikamentoj oni devas scii pri jam prenitaj substancoj por eviti nedeziratajn medikamentajn interagojn &lt;/small&gt;
|-----
| '''P''' || Pacienta antaŭhistorio&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Pli longe konataj malsanoj (ekzemple alta sangopremo, diabeto, korritmoperturboj ktp.)&lt;br /&gt;
Eventuale ekzistas pacienta medicina pasporto (ekzemple post enplanto de elektra korritmigilo)&lt;/small&gt;
|-----
| '''L''' || Lasta ... manĝo, necesejumado, monata sangumo, restado en malsanulejo, frakturo ktp.&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Kio? Kiom? Kiam ekzakte? Ĉu firma aŭ likva? ...&lt;/small&gt;
|-----
| '''E''' || Evento aktuala – Kio novas? Kio nun okazis? ktp.&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Eventoj, kiuj gvidis al la emerĝenco / akcidento, ekzemple la akcidenta mekanismo aŭ la ago ĵus antaŭ ekapero de la emerĝenco &lt;/small&gt;
|}

{{Projektoj|ReVo=anamnez}}

[[Kategorio:Medicina diagnozo]]
[[Kategorio:Klinika psikologio]]</text>
      <sha1>bvkoi5pms0lq3jfh9asjv7fwlfn1vtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bartolomeu Dias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269819</id>
    <revision>
      <id>9392723</id>
      <parentid>8606786</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9392723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3343" sha1="4qk4s0ia7x7la3c39kfo74vpp09nmzy" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo     =[[1466]]
}}
'''Bartolomeu DIAS''' (ĉ. 1450 – {{daton|29|majo|1500}}) estis fama [[Portugalio|portugala]] navigisto kaj esploristo. Pri lia naskiĝo kaj liaj antaŭuloj nenio preciza estas sciata. Li estis la unua eŭropa esploristo, kiu atingis la sudan ekstremaĵon de [[Afriko]]. Lia frato estis Diogo Dias.

Iuj supozas, ke li naskiĝis en [[Mirandela]], kaj iuj, ke li estis prafilo de Dinis Dias, ŝildportulo de [[Johano la 1-a (Portugalio)|Johano la 1-a]] kaj trovinto de la [[Verda Kabo|verdkaba duoninsulo]].

Kiel junulo li frekventis kursojn de [[matematiko]] kaj [[astronomio]] en [[Lisbono]] kaj soldatservis en la fortikaĵo ''São Jorge da Mina''.

En [[1481]] li akompanis la navigiston ''Diogo de Azambuja'' dum ekspedicio al nuna [[Ganao]] (tiam &quot;ora bordo&quot;). Mallonge poste li iĝis kortega kavaliro, superulo de la reĝaj magazenoj kaj velmajstro de la militŝipo ''São Cristóvão''.

En 1486 reĝo [[Johano la 2-a (Portugalio)|Johano la 2-a]] de Portugalio komisiis al Dias ĉirkaŭiri Afrikon sude kaj trovi la regnon de la mita kristana reĝo [[Pastro Johano]], pri kiu ekzistis freŝaj informoj de ''João Alfonso da Aveiro''. La reĝo deziris establi amikajn rilatojn kun tiu regno.

Post dekmonata preparo Dias ekvojaĝis en aŭgusto [[1487]] kun du [[karavelo]]j kaj unu provizaĵa ŝipo. Li veturis unue al la buŝo de rivero [[Kongo]], trovita en 1486 de Diogo Cão kaj [[Martin Behaim]], de tie li laŭiris la afrikan marbordon de [[Angolo]] kaj [[Namibio]] kaj venis al [[Walvisbaai]]. Fine de decembro 1487 li atingis lokon proksiman al la buŝo de rivero [[Oranjo]] kaj starigis ŝtonan kolonon, nomante la lokon ''Angra dos Voltas''. En januaro, fore de la marbordo, ŝtormo lin tenis dum 30 tagoj; li preterpasis la [[Bonespera Kabo|Kabon de Bona Espero]] sen vidi ĝin.

En pliboniĝinta vetero li direktiĝis orienten, sed ĉar li ne vidis teron, li decidis iri norden kaj venis, la {{daton|3|februaro|1488}}, al [[Mosselbaai]] kaj nomis ĝin ''Bahia dos Vaqueiros'' (golfo de la bovbredistoj). Irante orienten laŭ la bordo li atingis la riveron [[Groot Visrivier]] kaj nomis ĝin ''Río Infante'' laŭ la [[infanto]] Johano, komandanto de lia dua karavelo. Kvankam li planis iri plu al la [[Hinda Oceano]], liaj ŝipanoj ribelis pro manko de provizaĵoj kaj la malbona stato de la ŝipoj post la ŝtormo; ili devigis lin reiri al Portugalio.

Dum la revojaĝo li trovis la [[Kabo Aguljas|Kabon Aguljas]], la plej sudan ejon de Afriko, kaj la Kabon de Bona Espero, kiun li nomis &quot;Kabo de la Tempestoj&quot; pro la malfacilaĵoj spertitaj. En decembro li post 16 monatoj kaj 17 tagoj revenis al Lisbono; pro la bona sukceso de la ekspedicio reĝo Johano alinomis la kabon Bonespera Kabo (''Cabo da Boa Esperança''), ĉar li esperis, ke ĝi estu la pordo al itinero orienten.

Dias dum sia vojaĝo esploris ĉ. 2.030 km de afrika marbordo antaŭe ne konata en Eŭropo.

Dias partoprenis en pliaj ekspedicioj kiel subulo de [[Vasco da Gama]] ([[1497]], [[Barato]]) kaj [[Pedro Álvares Cabral]] ([[1500]], [[Brazilo]]). Dum la reveturado li trafis en ŝtormon ĉe la Bonespera Kabo, kaj lia ŝipo dronis kun ĉiuj anoj.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dias, Bartolomeu}}

[[Kategorio:Portugalaj esploristoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento]]</text>
      <sha1>4qk4s0ia7x7la3c39kfo74vpp09nmzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cristovam Buarque</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275878</id>
    <revision>
      <id>9393537</id>
      <parentid>8475092</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="ams1r5g9pstb37mt6ix7h0hf5g9y3ne" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto
|nomo = Cristovam BUARQUE
|dosiero = Foto oficial de Cristovam Buarque.jpg
|vico = 
|ofico = Guberniestro de [[Federacia Distrikto (Brazilo)|Federacia Distrikto]]
|de = [[1-a de januaro]] de [[1995]]
|ĝis = [[1-a de januaro]] de [[1999]]
|antaŭulo = [[Joaquim Roriz]]
|sekvanto = [[Joaquim Roriz]]
|vico2 = Senatano de [[Federacia Distrikto (Brazilo)|Federacia Distrikto]]
|ofico2 = 
|de2 = [[1-a de februaro]] [[2003]]
|ĝis2 = [[1-a de februaro]] [[2011]]
|antaŭulo2 = 
|sekvanto2 = 
|dato de naskiĝo = [[20-a de februaro]] [[1944]]
|loko de naskiĝo = {{Flago|Brazilo}} [[Recife|Recifo]], [[Pernambuko]], [[Brazilo]]
|partio = [[Demokrata Laborista Partio]]
|edzo/ino = Gladys Pessoa de Vasconcelos BUARQUE
|okupo= [[ekonomio|ekonomisto]], [[edukisto]], [[profesoro]]
|alma_mater = 
|religio = 
|subskribo = 
|notoj =
|}}

'''Cristovam Ricardo Cavalcanti BUARQUE''' (naskiĝinta la {{daton|20|februaro|1944}} en [[Recife]], [[Brazilo]]) estas [[Brazilo|brazila]] [[politiko|politikisto]], [[edukisto]] kaj [[profesoro]], membro de la [[Demokrata Laborista Partio]] (PDT).

Diplomito pri Mekanika [[Inĝenierarto]] en [[1966]] ĉe la [[Federacia Universitato de Pernambuco]], li en tiuj jaroj engaĝiĝis en la studenta movado kiel aktivulo de ''[[Ação Popular]]'' (Popola Agado), maldekstra grupo ligita al la [[katolika eklezio]]. Post la militista [[puĉo]] en [[1964]], li ekziliĝis en [[Francio]], kie li doktoriĝis pri [[Ekonomiko]] ĉe [[Sorbonne]] en [[Parizo]], [[1973]].

Li laboris ĉe [[Interamerika Banko por Disvolviĝo]] (BID) inter la jaroj [[1973]] kaj [[1979]], kun postenoj en [[Ekvadoro]], [[Honduro]] kaj [[Usono]]. Li estis rektoro de UnB, [[Universitato de Braziljo]], guberniestro de la brazila [[Federacia_Distrikto_(Brazilo)|Federacia Distrikto]], ministro pri edukado kaj nun (2009) estas [[senato|senatano]], por kio li ricevis la plej grandan voĉdonadon, kiun politikisto de la brazila [[Federacia Distrikto]] iam ricevis.

Aŭtoro de multaj libroj kaj artikoloj, li estis konsultisto de diversaj naciaj kaj internaciaj organizoj ligitaj al [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Li prezidis la Packonsilion de UN kaj estas membro de Instituto pri Edukado de [[Unesko]]. En [[1995]] oni aljuĝis al li la prestiĝan brazilan Premion Jabuti pri Literaturo, branĉo Homaj Sciencoj. Lia intenco &quot;fari revolucion per edukado&quot; estas ideo komuna al gravaj brazilaj intelektuloj kiel [[Anísio Teixeira]], [[Darcy Ribeiro]] kaj [[Paulo Freire]].

Li estis kandidato al brazila prezidento en [[2006]] kaj atingis la kvaran lokon kun 2.538.834 voĉoj, 2,64% de la validaj voĉoj.

== Leĝo-amendo pri instruado de Esperanto ==
En [[2008]] li prezentis al la brazila senato leĝoproponon&lt;ref&gt;Teksto de la [http://www.senado.gov.br/sf/publicacoes/diarios/pdf/sf/2008/02/21022008/03264.pdf propono kun motivigo (pdf)]&lt;br /&gt;[http://groups.yahoo.com/group/informado/message/1206 Traduko]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de la amenda leĝpropono kaj motivigo&lt;/ref&gt; pri amendo al la ĉefa federacia leĝo pri edukado. Se aprobita, oni permesos kaj instigos, laŭ la lokaj kondiĉoj kaj petoj, ke mezgradaj lernejoj instruu Esperanton; tio okazos post enkonduka fazo de ĉ. tri jaroj, do ekde proksimume 2012. En la pravigo li i.a. asertis, ke la lernado de tia lingvo estus konkreta antaŭenigo de la packulturo. En la komisiono pri kulturo la raportanto, senatano Marcelo Crivella, fine de 2008 rekomendis la akcepton de la amenda leĝpropono&lt;ref&gt;[http://www.senado.gov.br/sf/atividade/Materia/getPDF.asp?t=22983 Komisiona raporto] de senatano Crivella&lt;/ref&gt;.

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buarque, Cristovam}}

[[Kategorio:Brazilaj politikistoj]]</text>
      <sha1>ams1r5g9pstb37mt6ix7h0hf5g9y3ne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393538</id>
      <parentid>9393537</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="5pnrvu53krszu5jgozhi8d8tw2vdp1d" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto
|nomo = Cristovam BUARQUE
|dosiero = Foto oficial de Cristovam Buarque.jpg
|vico = 
|ofico = Guberniestro de [[Federacia Distrikto (Brazilo)|Federacia Distrikto]]
|de = [[1-a de januaro]] de [[1995]]
|ĝis = [[1-a de januaro]] de [[1999]]
|antaŭulo = [[Joaquim Roriz]]
|sekvanto = [[Joaquim Roriz]]
|vico2 = Senatano de [[Federacia Distrikto (Brazilo)|Federacia Distrikto]]
|ofico2 = 
|de2 = [[1-a de februaro]] [[2003]]
|ĝis2 = [[1-a de februaro]] [[2011]]
|antaŭulo2 = 
|sekvanto2 = 
|dato de naskiĝo = [[20-a de februaro]] [[1944]]
|loko de naskiĝo = {{Flago|Brazilo}} [[Recife|Recifo]], [[Pernambuko]], [[Brazilo]]
|partio = [[Demokrata Laborista Partio]]
|edzo/ino = Gladys Pessoa de Vasconcelos BUARQUE
|okupo= [[ekonomio|ekonomisto]], [[edukisto]], [[profesoro]]
|alma_mater = 
|religio = 
|subskribo = 
|notoj =
|}}

'''Cristovam Ricardo Cavalcanti BUARQUE''' (naskiĝinta la {{daton|20|februaro|1944}} en [[Recife]], [[Brazilo]]) estas [[Brazilo|brazila]] [[politiko|politikisto]], [[edukisto]] kaj [[profesoro]], membro de la [[Demokrata Laborista Partio]] (PDT).

Diplomito pri Mekanika [[Inĝenierarto]] en [[1966]] ĉe la [[Federacia Universitato de Pernambuko]], li en tiuj jaroj engaĝiĝis en la studenta movado kiel aktivulo de ''[[Ação Popular]]'' (Popola Agado), maldekstra grupo ligita al la [[katolika eklezio]]. Post la militista [[puĉo]] en [[1964]], li ekziliĝis en [[Francio]], kie li doktoriĝis pri [[Ekonomiko]] ĉe [[Sorbonne]] en [[Parizo]], [[1973]].

Li laboris ĉe [[Interamerika Banko por Disvolviĝo]] (BID) inter la jaroj [[1973]] kaj [[1979]], kun postenoj en [[Ekvadoro]], [[Honduro]] kaj [[Usono]]. Li estis rektoro de UnB, [[Universitato de Braziljo]], guberniestro de la brazila [[Federacia_Distrikto_(Brazilo)|Federacia Distrikto]], ministro pri edukado kaj nun (2009) estas [[senato|senatano]], por kio li ricevis la plej grandan voĉdonadon, kiun politikisto de la brazila [[Federacia Distrikto]] iam ricevis.

Aŭtoro de multaj libroj kaj artikoloj, li estis konsultisto de diversaj naciaj kaj internaciaj organizoj ligitaj al [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Li prezidis la Packonsilion de UN kaj estas membro de Instituto pri Edukado de [[Unesko]]. En [[1995]] oni aljuĝis al li la prestiĝan brazilan Premion Jabuti pri Literaturo, branĉo Homaj Sciencoj. Lia intenco &quot;fari revolucion per edukado&quot; estas ideo komuna al gravaj brazilaj intelektuloj kiel [[Anísio Teixeira]], [[Darcy Ribeiro]] kaj [[Paulo Freire]].

Li estis kandidato al brazila prezidento en [[2006]] kaj atingis la kvaran lokon kun 2.538.834 voĉoj, 2,64% de la validaj voĉoj.

== Leĝo-amendo pri instruado de Esperanto ==
En [[2008]] li prezentis al la brazila senato leĝoproponon&lt;ref&gt;Teksto de la [http://www.senado.gov.br/sf/publicacoes/diarios/pdf/sf/2008/02/21022008/03264.pdf propono kun motivigo (pdf)]&lt;br /&gt;[http://groups.yahoo.com/group/informado/message/1206 Traduko]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de la amenda leĝpropono kaj motivigo&lt;/ref&gt; pri amendo al la ĉefa federacia leĝo pri edukado. Se aprobita, oni permesos kaj instigos, laŭ la lokaj kondiĉoj kaj petoj, ke mezgradaj lernejoj instruu Esperanton; tio okazos post enkonduka fazo de ĉ. tri jaroj, do ekde proksimume 2012. En la pravigo li i.a. asertis, ke la lernado de tia lingvo estus konkreta antaŭenigo de la packulturo. En la komisiono pri kulturo la raportanto, senatano Marcelo Crivella, fine de 2008 rekomendis la akcepton de la amenda leĝpropono&lt;ref&gt;[http://www.senado.gov.br/sf/atividade/Materia/getPDF.asp?t=22983 Komisiona raporto] de senatano Crivella&lt;/ref&gt;.

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Buarque, Cristovam}}

[[Kategorio:Brazilaj politikistoj]]</text>
      <sha1>5pnrvu53krszu5jgozhi8d8tw2vdp1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teodoro Ŝaljapin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282574</id>
    <revision>
      <id>9393114</id>
      <parentid>9021281</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7722" sha1="lnkv9cdpr6r74yz4skfq9jge2fcqk5s" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro}}
'''Teodoro Ivanoviĉ ŜALJAPIN''' ({{lang-ru|Фёдор Иванович Шаляпин}}) naskiĝis la [[13-an de februaro]] [[1873]] en [[Kazano]], mortis la [[12-an de aprilo]] [[1938]] en [[Parizo]]. Li estis eminenta rusa kantisto (basulo).
[[Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.).jpg|eta|Teodoro Ŝaljapin - foto 1908]]
Asteroido [[2562 Chaliapin]] en sia honoro estis nomita.

==Biografio==
Liaj gepatroj ''Ivano Jakovleviĉ Ŝaljapin'' kaj ''Eŭdokia Miĥajlovna'' (n. ''Prozorova'') venis [[Kazano]]n el malsamaj vilaĝoj de [[Kirova provinco|Vjatka gubernio]] serĉinte laboron. Poste la patro laboris kiel skribisto kaj lia salajro estis nesufiĉa por la familio. Tial juna Teodoro jam dekjara adolesko komencis labori kiel asistanto de ŝuisto kaj felisto.
[[Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1898 with his father and brother.jpg|eta|maldekstra|Teodoro (maldekstre) kune kun frato kaj patro - 1898]]
Ĝis tiam li tri jarojn lernis en propedeŭtika lernejo, kie li gajnis la laŭdan ateston.
La juna knabo kantis en la klerika ĥoro kaj liajn belan voĉon kaj denaskan talenton rimarkis ĝia regento. Li instruis al Teodoro abocon de muzika scio kaj notaj signoj.

Komenco de lia artista kariero okazis en [[1889]], kiam deksesjara Teodoro eklaboris en drama trupo de impresario ''Serebrjakov'' kiel statisto. La [[29-an de marto]] [[1890]] okazis lia debuto en opero ''“Eŭgeno Onegin”'', en kiu Ŝaljapin kantis solon.

Septembre de [[1890]] Teodoro translokiĝis al urbo [[Ufa]], kie li laboris en kelkaj entreprenoj kiel kantisto. La migranta trupo, kiun gvidis impresario ''Dergaĉ'', invitis Teodoron gastroli tra la lando. Kune kun ĝi Ŝaljapin venis kartvelan urbon [[Tifliso]] (nun Tbiliso). Tie lian unikan voĉon “poluris” senpage sperta kantisto ''Usatov'', danke al kiu Teodoro jam povis kanti ĉiujn basajn partiojn.

En [[1893]] la kantisto nelonge laboris en [[Moskvo]] kaj ekde [[1894]] li kantis en kelkaj entreprenoj de [[Sankt Peterburgo]]. Sekvontjare lin invitis labori tiea prestiĝa ''[[Mariinskij-Teatro]]'', kie li kantis du ĉefajn partiojn en spektakloj ''«Faust»'' (Mefistofelo) kaj ''«Ruslano kaj Ludmila»'' (Ruslano).
[[Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1897 with Tornagi.jpg|eta|maldekstra|Teodoro kaj lia unua edzino Pola Tornagi]]
En [[1895]] li edziĝis al fama itala baletistino ''Pola Tornagi''. La geedzoj havis kvar gefilojn: ''Boriso'', ''Teodoro'', ''Tatiana'' kaj ''Lidia''.
[[Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1912 with his son Boris.jpg|eta|90 px|kun filo Boriso]]
[[Dosiero:Chaliapin home on Novinsky Blv.jpg|eta|moskva loĝejo de Ŝaljapin en 1910-1922]]
En [[1896]] li konatiĝis kun fama rusa entreprenisto kaj mecenato [[Savo Mamontov]], kiu proponis al li laboron en sia privata opero. Ŝaljapin konsentis kaj kantis en bieno [[Abramcevo]], en Moskvo kaj aliloke dum kvar jaroj. Tiam li konatiĝis kun multaj eminentaj reprezentantoj de la rusa kulturo, kiuj laboris, verkis, pentris en Abramcevo. Danke al [[Savo Mamontov|Mamontov]] financa stato de Ŝaljapin sufiĉe pliboniĝis. Lia populareco en Rusio videble elkreskis.

Ekde [[1899]] Teodoro Ŝaljapin komencis labori en [[Bolŝoj-teatro]] de [[Moskvo]], kie lia kantado permanente furoris.

Lia talento estis diversa. Ŝaljapin ankaŭ reĝisoris en teatroj, ŝatis pentri kaj skulpti.
Apartan amon de publiko donis al la kantisto liaj kanzonoj en la rusa stilo, en kiuj ofte temis pri malfacila vivo de la popolo. Ekz. ''“Dubinuŝka”'' (klabo) eĉ iĝis neformala himno de multaj politikaj demonstracioj okazintaj dum la rusia [[Rusia revolucio de 1905|revolucio en 1905]]. Poste li laboris en kelkaj entreprenoj de Moskvo kaj [[Petrogrado]].

En [[1915]] okazis debuto de Ŝaljapin en kinematografo. Li ĉefrolis en filmo ''«[[Ivano la Terura|Caro Ivano la Terura]]»''.

Post [[Oktobra revolucio]] Teodoro Ŝaljapin gvidis ''[[Mariinskij-Teatro]]n'' en [[Petrogrado]] kaj pro sia fruktodona laboro ricevis honoran rangon – ''Popola artisto de [[Sovetio]]''.
En [[1921]] post repudio Ŝaljapin edziĝis al ''Maria Eluchen'', kiu naskis tri filinojn: ''Marina'', ''Marta'' kaj ''Daisia''.

En [[1922]] la kantisto gastrolis en [[Eŭropo]] kaj tie li decidis ne reveni la patrujon, en kiu estis ĉieaj malsato kaj ĥaoso. Kune kun li tie restis lia dua edzino kaj sep liaj gefiloj.
En [[1927]] pro tio, ke Ŝaljapin en [[Francio]] subvenciis infanaron de rusaj enmigrintoj kaj kvazaŭ tielmaniere apogis kontraŭrevoluciistojn, la sovetia registaro deprenis liajn rangon de ''Popola artisto de [[Sovetio]]'' kaj rusian civitanecon (ĉi-decido estis nuligita en [[1991]]).

Somere de [[1932]] Ŝaljapin ĉefrolis en filmo ''«[[Kiĥoto|Don-Kiĥot]]»'', kiun reĝisoris aŭstro [[Georg Wilhelm Pabst]]. Muzikon por ĝi komponis franco ''Ĵako Iber'' (Jacques François Antoine Ibert). Oni filmis apud franca ĉemara banloko [[Nice]].

Trifoje Francio dekoraciis la elstaran rusan basulon per ordeno de [[Honora Legio]] (en [[1908]], en [[1916]] kaj en [[1933]]).

Dum lastaj jaroj de sia vivo Ŝaljapin verkis libron ''«Masko kaj animo»'', kiun ĝis nun oni tre ŝatas legi.
[[Dosiero:Ochi chernie.ogg|eta|kanzono ''Okuloj nigraj'']] En repertuaro de la kantisto estis ĉ.70 operaj partioj, 400 kanzonoj kaj romancoj. Dum [[1920]] - [[1930]] li faris ĉ.300 gramofonajn diskojn.

Printempe de [[1937]] kuracistoj diagnozis al li [[leŭkozo]]n. La [[12-an de aprilo]] [[1938]] Teodoro Ŝaljapin' mortis en [[Parizo]]. Lin oni sepultis en pariza tombejo ''[[Tombejo Batignolles|Cimetière des Batignolles]]''.

La [[29-an de oktobro]] [[1984]] en [[Novodeviĉje tombejo]] en Moskvo okazis ceremonio de resepulto de Teodoro Ŝaljapin.

En moskva palaceto, en kiu li loĝis ekde [[1910]] nun funkcias la muzeo (''Novinskij'' blv. 25). En iuj alilandaj fontoj lian rusan nomon oni tradukas kiel Fedor Chaliapin.

==Bildoj==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1898.jpg|Ŝaljapin en 1898
Dosiero:1897 Serow F.I. Schaljapin als Iwan der Schreckliche anagoria.jpg|V.A. Serov: Feodor Chaliapin as Ivan the Terrible, 1897
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1912.jpg|Saljapin skulptas sin mem - 1912
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1913.jpg|Ŝaljapin faras gramofonan diskon - 1913
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1914 and Repin I..jpg|Ŝaljapin en studio de [[Ilja Repin]] - 1915
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1898 as Salieri.jpg|Ŝaljapin ludas Salieri - 1898
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1901 with Gorkiy.jpg|Ŝaljapin kaj [[Maksim Gorkij]] - 1901
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1916 as “Mefistofele”.jpg|Ŝaljapin ludas Mefistofelon - 1916
Dosiero:Chaliapin F. (Шаляпин Ф. И.) 1916 with Rachmaninoff.jpg|Ŝaljapin kaj [[Sergej Rachmaninoff]] - 1916
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Feodor Chaliapin}}
* http://www.hrono.info/biograf/shalyapin.html Biografio, bildoj kaj fotoj {{ru}}
* http://www.tonnel.ru/?l=gzl&amp;uid=349&amp;op=bio Biografio {{ru}}
* http://www.youtube.com/watch?v=dADSo142g9E&amp;feature=related Aŭskulti liajn kanzonojn
* http://www.abcgallery.com/bio/chaliapin.html Biografio, bildoj kaj fotoj {{en}}
* http://www.shalyapin-museum.org/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180530094353/http://www.shalyapin-museum.org/ |date=2018-05-30 }} domo-muzeo en Moskvo {{ru}}

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Ŝaljapin,Teodoro}}

[[Kategorio:Rusiaj aktoroj]]
[[Kategorio:Usonaj aktoroj]]
[[Kategorio:Rusiaj operkantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj operkantistoj]]
[[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Tatarstano]]
[[Kategorio:Mortintoj en Francio]]</text>
      <sha1>lnkv9cdpr6r74yz4skfq9jge2fcqk5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lotusa efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282719</id>
    <revision>
      <id>9392789</id>
      <parentid>8331636</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2631" sha1="3ch42rabl0hexyktmvlwuwuva7u9lcy" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:LotusEffect1.jpg|eta|Ekzemplo por la lotusa efiko]]
[[Dosiero:Lotus3.jpg|eta|Surfaco de la lotusfolio]]

La '''lotusa efiko''' (''lotusefiko'') preskaŭ komplete evitas la malsekigon de iu surfaco, kiel oni povas vidi ĉe [[lotusaj floroj|lotuso]]. La akvo, kiu gutas sur la folion, kunportas malpuraĵon - kaj la lotusa efiko evitas la malpurigon per tio. Ankaŭ aliaj plantoj, ekzemple tropeolo (''Tropaeolum''), fragmito (''Phragmites'') aŭ [[brasiko]] (''Brassica oleracea'') uzas tiun efikon, same kiel multaj bestoj, ekzemple insektoj ĉe siaj flugiloj.

== Funkcio ==
La surfaco de la funelforma lotusfolio estas kovrata per malgrandaj elstaraĵoj kaj sur tiuj troviĝas [[vakso]]. Akvogutoj, kiuj falas sur la lotusfolion, plumoviĝas antaŭ ol ili povas malsekigi la surfacon de la folio.

== Signifo ==
Malpuraĵo reduktas la fotosintezon. La biologia utilo por plantoj estas la protekto kontraŭ malsanoj per [[fungoj]] kaj [[mikroorganismoj]] kaj kontraŭ surkresko per [[algo]]j.

Tiu efiko ankaŭ validas por insektoj, kiuj per siaj gamboj ne povas purigi ĉiujn lokojn sur siaj korpoj.

== Teknika aplikado ==
* La unua produkto estis en la jaro 1999 la mempuriĝanta fasadkoloro ''Lotusan''.
* Ĉe vojimpostaj kameraoj en Germanio troviĝas mempuriĝantaj vitroj de la firmao Ferro GmbH.
* La firmao Degussa AG evoluigis prototipojn de [[plasto]]j kaj [[sprajo]]j kun la lotusa efiko.

Atentigo: Tia maniero de mempurigo helpas nur kontraŭ likvaj solvaĵoj kaj estas tial nenia protekto kontraŭ grafitioj. En la varbado oni ofte intence miksas la lotusan efikon kun „efiko de facila purigo“ de iuj surfacoj.

== Esplorhistorio ==
La fenomeno de la mempuriga kapablo de lotuso estas konata en [[Azio]] ekde ĉirkaŭ 2000 jaroj; lotuso estas inter aliaj la simbolo por pureco en la [[budhismo]]. Finfine komence de la [[1970-aj jaroj]] la botanikisto Wilhelm Barthlott esploris la efikon per rastrumelektrona [[mikroskopo]]. Unue li esploris la tropeolon, poste kun C. Neinhuis la lotuson. Ekde la [[1990-aj jaroj]] multe da literaturo kaj patentoj ekzistas. Wilhelm Barthlott gajnis kelkajn premiojn: 1997 &quot;Karl-Heinz Beckurts Preis&quot;, en 1998 li estis nomita por la &quot;Deutscher Zukunftspreis des Bundespräsidenten&quot;, 1999 &quot;Philip Morris Forschungspreis&quot;, 1999 &quot;Deutscher Umweltpreis&quot;, 2005 &quot;Innovationspreis Bundesministerium für Bildung und Forschung&quot;.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Lotus effect}}
* [http://www.lotus-salvinia.de Lotus-Effect]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:LotuseffectAnimation.ogg Animation of the lotus effect]

[[Kategorio:Botaniko]]</text>
      <sha1>3ch42rabl0hexyktmvlwuwuva7u9lcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Korpopsikoterapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284398</id>
    <revision>
      <id>9393590</id>
      <parentid>9292715</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9347" sha1="11lj0atxkoobudkkzbihcsrfd6yq4tf" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Korpopsikoterapio''' aŭ „korpe orientigita psikoterapio“ estas la nomo por malsamaj metodoj de [[psikoterapio]], kiuj samrange traktas la [[psiko|psikajn]] kaj [[korpo|korpajn]] dimensiojn de homa spertado. La diversaj metodoj dividas la konvinkon, ke korpo kaj psiko estas nedisigebla unuo. Preskaŭ ĉiuj metodoj de korpopsikotherapio estas orientigitaj laŭ la konceptaro de [[profunda psikologio]] kaj uzas la korpan percepton kiel eblecon, porti nekonsciajn psikajn procesojn al la homa [[konscio]]. Dum la terapio la momenta kaj ĉefe korpe perceptata spertado de la paciento estas en la fokuso de la atento.

== Aliro al la nekonscio ==
Psikoterapiaj skoloj orientitaj laŭ la idearo de [[profunda psikologio]] havas la bazan koncepton, ke senkonsciaj psikaj procesoj esence influas la homan agadon, pensadon kaj sentadon, kaj ke la konsciigo de tiuj nekonsciaj procesoj estas esenca antaŭkondiĉo por psika ŝanĝo aŭ sanigo. [[Sigmund Freud]] nomis la interpredadon de sonĝoj la &quot;reĝa vojo&quot;, do preferinda metodo, por la aliro al la nekonscio de paciento. Lia metodo de &quot;libera pensa asociigo&quot; kompletigis kaj plivastigis tiun aliron. En la nuntempaj psikoterapiaj skoloj orientigitaj laŭ la [[profunda psikologio]], la analizo de la emocia interago inter paciento kaj terapiisto havas pli centran rolon por la konsciigo de nekonsciaj psikaj procesoj. En la skoloj de korpopsikoterapio oni serĉas aliron al la nekonscio pere de la perceptado de la korpo.

== La korpopsikoterapia aliro al homo ==
La [[bildstrio|bildstria]] desegnisto [[Charles M. Schulz]] foje igis sian figuron, la ofte tristan knabon ''Charlie Brown'', diri pli-malpli: &quot;Se mi suprentiras la finaĵojn de mia buŝo, tio tre malbonas por mia [[depresio]].“ Tiu frazo bone resumas, ke ne nur la psiko influas la korpan percepton kaj sintenon, sed ke ankaŭ ŝanĝoj de korpaj sintenoj reciproke influas la psikon. Ŝajnas tute kompreneble, ke certaj korpaj sintenoj kaj gestoj &quot;rilatas&quot; al certaj sentoj. En ĉiutagaj situacioj la korpa sinteno kaj perceptado de psikaj sentoj kvazaŭ aŭtomate kaj nekonscie interrilatas. Kontraste al tio, per la metodoj de korpopsikoterapio unuopaj korpaj fenomenoj estas fokusigitaj kaj konsciigitaj. Terapie interesaj aparte estas tiaj korpaj sintenoj, moviĝoj aŭ perceptoj, kiuj tiom memkompreneblas, ke ili ne konscie perceptatas. Profundpsikologie orientitaj korpopsikoterapiistoj havas la hipotezon, ke en la korpaj sintenoj, moviĝoj aŭ perceptoj de la plenkreskulo &quot;stokiĝas&quot; emociaj informoj el la frua infaneco. Povas temi ekzemple pri tiel nomataj &quot;kernaj konvinkoj&quot;, kiel la frazeto &quot;mi ne sufiĉe bonas&quot;. Laŭ la teorioj de la korpopsikoterapio tiaj informoj el la frua infaneco konserviĝas kiel sento en la korpo kaj difinas la mondkoncepton de la paciento. Laŭ tiuj teorioj homo kun la korpe konservita kerna konvinko &quot;mi ne sufiĉe bonas&quot; devus baze kredi tiun konvinkon pri si mem, sendepende de tio, kiom li poste sukcesis kaj atingis en sia vivo, kaj kiom li konscie komprenas pri la radikaleco kaj nelogikeco de tiu sento. La kropopsikoterapiistoj do konvinkatas, ke emocie fiksita kredo nur tiam ŝanĝeblas, se sur la korpe perceptita kaj spertita nivelo eblas fari alian sperton..&lt;ref&gt;Ron Kurtz: ''Body-Centered Psychotherapy'' (angle: &quot;korpocentrigita psikoterapio&quot;), eldonejo LifeRhythm, 1990&lt;/ref&gt; La terapiisto ''Albert Pesso'' nomas tiun alternativan kaj senpere sentitan sperton &quot;kontraŭveneno&quot;. En la kazo de la homo, kiu kredas neniam esti &quot;sufiĉe bone&quot;, tia kontraŭveneno estus la senpere spertita kaj de raciaj pensoj sendependa sento, percepti sin sufiĉe sukcese.&lt;ref&gt; Albert Pesso (1999): ''Dramaturgie des Unbewussten. Eine Einführung en la psychomotorische Therapie'' (germane: &quot;[[dramaturgio]] de la [[nekonscio]]: enkonduko en la psikomotoran terapion&quot;), eldonejo [[Klett-Cotta]]&lt;/ref&gt;

== Korpopsikoterapiaj metodaroj ==
La granda kvanto de sendependaj skoloj kaj metodaroj malfacile superrigardeblas. Principe divideblas tri kategorioj de metodaroj, nome la terapio per korpaj tuŝoj, per korpaj ekzercoj kaj per trejnado de la korpa perceptado. La elekto kaj la kombino de unuopaj terapiaj teknikoj tre malsamas laŭ la unuopaj skoloj kaj metodaroj. Korpaj tuŝoj povas esti tre delikataj kaj dediĉitaj al la plifajniĝo de la korpa percepto, aŭ povas esti fortaj kun la celo de klara korpa ŝanĝo. Inter la korpaj ekzercoj la gamo varias inter la alpreno de &quot;stresaj pozicioj&quot; kun forta muskola tensiiĝo ĝis minimismaj eksperimentoj de moviĝoj, kiuj celas konsciigi pri la efiko de plej etaj korpaj ŝanĝoj al la homa konscio. Kaj la trejnado de la korpa perceptado fokusigas la atenton al la interna kaj ĉefe korpa perceptado. Atenteco estas mensa stato, en kiu ekestas eblo el ne juĝanta interna distanco iĝi atestanto de la momenta travivaĵo.

La Eŭropa Asocio pri Korpopsikoterapio ([[angle]] ''European Association for Bodypsikotherapy'', EABP),kiu ankaŭ estis kuninicianto de la koresponda Amerika Asocio pri Korpopsikoterapio (''American Association for Bodypsikotherapy''), establiĝis kiel [[tegmenta organizaĵo]] pri plej multaj korpopsikoterapiaj metodoj kaj tutmonde difinas la terminajn kaj etikajn normojn pri la fako.

=== Metodoj agnoskitaj fare de la Eŭropa Asocio pri Korpopsikoterapio ===
* ''Biodinamika psikologio'' laŭ ''Gerda Boyesen''
* ''[[Bioenergia analizo]]'' laŭ ''Alexander Lowen'', kuracisto kaj sporta instruisto &lt;ref&gt;Alexander Lowen: Körperausdruck und Persönlichkeit. Grundlagen und Praxis der Bioenergetik (same germane: &quot;Korpa esprimo kaj personeco. Bazoj kaj praktiko de la Bioenergia Analizo). Munkeno: eldonejo Kösel 1981&lt;/ref&gt;
* ''[[Biosintezo]]'' laŭ [[David Boadella]]
* ''Core Energetic Therapy'' laŭ ''John C. Pierrakos''
* ''Hakomi'' laŭ Ron Kurtz
* ''Integriga korpopsikoterapio'' (angle ''Integrative Body Psikotherapy'', IBP, germane ''Integrative Körperpsikotherapie'' laŭ ''Jack Lee Rosenberg''
* ''Personocentrigita parola kaj korpa psikoterapio'' (germane ''Klientenzentrierte Gesprächs- kaj Körperpsikotherapie'' estas integrigo de [[personocentrigita psikoterapio]] laŭ [[Carl Rogers]], ''Fokusigo'' (angle ''Focusing'') laŭ ''Eugene Gendlin'') kaj Korpopsikoterapio laŭ [[Wilhelm Reich]] kaj pliaj korpocentrigitaj metodoj)
* ''Korpocentrigita psikoterapio'' laŭ ''Yvonne Maurer-Groeli''
* ''Organisma psikoterapio'' laŭ ''Malcolm Brown'' kaj ''Katherine Ennis Brown''
* ''Psikoterapio laŭ Albert Pesso''
* ''Uniiga korpopsikoterapio'' laŭ ''Jay Stattman''
* ''Strukturiga korpoterapio'' (SKT)
* ''Emocia reintegrigo'' laŭ ''Peter Bolen''

=== Pliaj korpopsikoterapiaj metodoj ===
Kiel pliaj korpopsikoterapiaj metodoj nomeblas:&lt;ref&gt; Heike Langfeld kaj Dagmar Rellensmann, p. 77 en: Marlock, Gustl kaj Weiss, Halko (eldonintoj): ''Handbuch der Körperpsychotherapie'' (germane, &quot;manlibro de korpopsikoterapio&quot;), eldonejo Schattauer; 1-a eldono majo 2006&lt;/ref&gt;

* ''Vegetotherapio'' laŭ [[Wilhelm Reich]]; modifita de Ola Raknes, Björn Blumenthal, Federico Navarro kaj aliaj
* ''[[Profunda psikologio|Profundpsikologie]] bazita korpopsikoterapio'' (germane ''Tiefenpsikologisch fundierte Körperpsychotherapie'') laŭ ''George Downing'';
* ''Iniciga terapio'' (germane ''Initiatische Therapie'') laŭ ''Karlfried Graf Dürckheim'';
* ''Formatiga psikologio'' (germane ''Formative Psychologie'') laŭ ''Stanley Keleman'';
* ''Integriga korpoterapio'' (germane ''Integrative Leibtherapie'') laŭ ''Hilarion Petzold'';
* ''Psikoanaliza dancoterapio'' (germane ''Psychoanalytische Tanztherapie'') laŭ ''Elaine von Siegel;
* ''Sinergia terapio'' (germane ''Synergetik-Therapie'') laŭ ''Bernd Joschko'';
* ''Funkcia malstreĉiĝo'' (germane ''Funktionelle Entspannung'') laŭ ''Marianne Fuchs'';
* ''Koncentra movoterapio'' (germane ''Konzentrative Bewegungstherapie'') laŭ ''Helmut Stolze'';
* ''Psikoorgana analizo'' (germane ''Psychoorganische Analyse'') laŭ ''Paul Boyesen''.

== Taksoj pri efikeco ==
Psikosomatikaj klinikoj en la tuta mondo, aparte en [[Mezeŭropo]], havas similan komprenon pri sanigo, integrigante la korpan, psikan kaj mensan dimensiojn en socia kunteksto. Ankaŭ la fakto, ke iuj [[malsanasekuro]]j en pluraj landoj intertempe financas unuopajn terapiojn el la metodaro de „korpe centrigita psikoterapio“, povas esti komprenata kiel indiko pri agnosko de la efikeco de tiuj terapiaj metoroj.

Tamen ĝis nun ekzistas nur malmultaj empiriaj studoj kun klaraj rezultoj pri la efikeco de korpe centrigita psikoterapio. Centraj hipotezoj de la korpopsikoterapiaj metodoj ĉiukaze estas subtenataj de novaj neŭrofiziologiaj esploraj rezultoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Korpoterapioj]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.eabp.org/ retejo de la Eŭropa Asocio pri Korpopsikoterapio (angle)]
* [https://www.koerperpsychotherapie-dgk.de/ retejo de la Germana Ligo pri Korpopsikoterapio (germane)]
* [http://www.aabp.at/ retejo de koresponda aŭstria ...]
* [http://www.ch-eabp.ch/ ... kaj de svisia organizaĵoj (germane)]
* [https://web.archive.org/web/20071107022121/http://www.ibp-institut.ch/newsletter.html#c312 informoj de svisia Instituo por Integriga Korpopsikoterapio, arkivigite en novembro 2007 (same germane)]

&lt;br/&gt;
{{Medicinaj temoj}}

[[Kategorio:Psikoterapio]]</text>
      <sha1>11lj0atxkoobudkkzbihcsrfd6yq4tf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sistema terapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284759</id>
    <revision>
      <id>9393577</id>
      <parentid>8963568</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2999" sha1="bjzr348mydmovcmapv6mq00xosvuhwb" xml:space="preserve">'''Sistema terapio''' aŭ '''sistema familia terapio''' – [[germane]] ''Systemische Therapie'' aŭ ''Systemische Familientherapie'', hispane ''Terapia sistémica'', itale ''Terapia familiare'', angle ''Family therapy'' aŭ france ''Thérapie familiale'' – estas la nomo de  [[psikoterapio|psikoterapia]] metodaro, kiu konsideras sistemajn interrilatojn kaj {{JN|interpersona rilato}} en difinita grupo kiel bazo por la trovo de diagnozo kaj de terapio de psikaj malsanoj kaj interpersonaj [[konflikto]]j. 

== Historio ==
Kontraŭe al la klasikaj skoloj de [[profunda psikologio]] kaj aliaj psikoterapiaj metodoj ekestintaj ĝis la mezo de la 20-a jarcento, kiuj havis poe unu fondinton kaj unu komencan centron ([[Sigmund Freud]], [[Alfred Adler]], [[Carl Gustav Jung]], [[Viktor Frankl]]), la sistema terapio havas multajn naskolokojn, plurajn patrinojn kaj multajn patrojn. Teoriaj bazoj de la sistema terapia metodaro estas la &quot;[[sistemteorio]]&quot; kaj la &quot;[[konstruktivismo]]&quot;.  

La biologo ''Ludwig von Bertalanffy'' kiel fondinto de la ĝenerala [[sistemteorio]] serĉis universale al diversaj sistemoj aplikeblan modelon, kaj tiucele evoluis metateorion. Lia koncepto ekestis per la observo de kutimaj karakterizaĵoj kaj reguloj de diversaj sistemoj, kaj de ties principaj bazoj. Sistemo laŭ tiuj observoj estas unuo el elementoj kaj pli ol la nura sumo de tiuj elementoj. La elementoj havas rilatojn inter si kaj al aliaj sistemoj: Tiaj interrilatoj kompreneble povas kaŭzi pli fortajn efikojn, ol klarigeblus per la nura karakterizaĵoj de la elementoj.

Kiam dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ĝermis la novaj sciencaj branĉoj [[kibernetiko]] kaj sistemteorio, psikoterapiistoj kaj aliaj profesiaj konsilistoj rapide &quot;tradukis&quot; la novajn konceptojn al terapia apliko. Pli kaj pli diferenciĝis diversaj terapiaj metodoj, tiel ke nun distingeblas pluraj skoloj: &quot;struktura familia terapio&quot; kaj &quot;strategia familia terapio&quot;, sed ankaŭ &quot;plurgeneracia familia terapio&quot; (aparte la tiel nomataj &quot;Milana modelo&quot; kaj &quot;Hajdelberga skolo&quot;), &quot;rakontaj terapioj&quot; (laŭ [[Michael White]] aŭ [[Harold A. Goolishian]]), &quot;familiaj skulptaĵoj&quot; laŭ [[Virgina Satir]] aŭ la solvoorientitaj modeloj de la ''skolo de Milwaukee''.].

La bazaj konceptoj de la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento, kiel la &quot;teorio pri duobla ligo&quot; de  [[Gregory Bateson]] kaj [[Paul Watzlawick]] aŭ la komenca egaligo de la vortoj &quot;familio&quot; kaj &quot;sistemo&quot; ja estis gravaj en al fonda fazo de la sistema terapio. Tamen ili nuntempe inter sistemaj terapiistoj konsideriĝas eksmodaj. La hodiaŭa teoriaro forte influiĝis de la biologia sistema teorio de la ĉilianoj ''Humberto Maturana'' kaj ''Francisco Varela'', kiu poste estis pliampleksigita kaj kompletigita de la sociologia sistema teorio de ''Niklas Luhmann''.
&lt;!-- jen nur komenco --&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Eŭropa Familia Terapia Asocio]]
* [[Germana Societo por Sistema Terapio, Konsilado kaj Familia Terapio]]

{{Medicinaj temoj}}

[[Kategorio:Psikoterapio]]</text>
      <sha1>bjzr348mydmovcmapv6mq00xosvuhwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Casimir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286573</id>
    <revision>
      <id>9392773</id>
      <parentid>9310471</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27956" sha1="r5nj9jf2xpgu9hs0t7hoy8k0lw11rkk" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Fortoj de Casimir ĉe paralelaj platoj}}
[[Dosiero:Teleroj de Casimir.svg|eta|dekstra|300ra|Fortoj de Casimir ĉe paralelaj platoj]]
En [[fiziko]], la '''efiko de Casimir''' aŭ '''forto de Casimir-Polder''' estas certa [[forto (fiziko)|forto]] aperanta pro [[kvantuma kampa teorio|kvantumaj kampaj]] efikoj. La tipa ekzemplo estas en okazo de du [[elektra ŝargo|neŝargitaj]] metalaj platoj en [[vakuo]], lokitaj je kelkaj mikrometroj aparte, sen iu ekstera [[elektromagneta kampo]]. En [[klasika elektromagnetismo|klasika]] priskribo, la manko de ekstera kampo ankaŭ signifas ke ne estas kampo inter la [[plato]]j, kaj do ne aperas forto inter ili. Kiam ĉi tiu kampo estas anstataŭe studata per la [[kvantuma elektromagnetismo]], videblas ke la platoj influas la [[virtuala partiklo|virtualajn]] [[fotono]]jn, kiuj konsistigas la kampon, kaj tiel generas forton allogan aŭ dispuŝan depende de la specifa ordigo de la du platoj. Ĉi tiu forto estas eksperimente mezurita, kaj estas ekzemplo de efiko pure pro la [[dua kvantumigo]].

Nederlandaj fizikistoj Hendrik B. G. Casimir kaj Dirk Polder la unuaj proponis ekziston de la forto kaj formulis eksperimenton por detekti ĝin en [[1948]].

Ĉar la forteco de la forto falas for rapide (en la kvara [[potenco (matematiko)|potenco]]) kun distanco, ĝi estas nur mezurebla kiam la distanco inter la objektoj estas ege malgranda. Sur submikrometra skalo, ĉi tiu forto iĝas tiel forta ke ĝi estas la domina forto inter neŝargitaj konduktiloj. Je apartiga distanco 10 [[nanometro]]j, kio estas proksimume 100 fojoj de la tipa amplekso de [[atomo]], la efiko de Casimir produktas [[premo]]n de proksimume 1 [[atmosfero]] (101,3 [[paskalo (unuo)|kPa]]).

Kvankam la efiko de Casimir povas esti esprimita per [[virtuala partiklo|virtualaj partikloj]] interagantaj kun la objektoj, ĝi estas plej bone priskribita kaj pli facile kalkulita per la [[nulo-punkta energio]] de [[kvantuma kampa teorio|kvantumita kampo]] en la spaco inter la objektoj.

En moderna [[teoria fiziko]], la efiko de Casimir ludas gravan rolon en la [[nememspegulsimetria saka modelo]] de la [[nukleono]]. En [[aplikita fiziko]] ĝi estas grava en iuj aspektoj en [[mikroteknologio]]j kaj [[nanoteknologio]]j.

== Vakua energio ==
La efiko de Casimir povas esti komprenita per tio ke la ekzisto de konduktantaj [[metalo]]j kaj [[izolaĵo]]j aliigas la [[vakua ekspekta valoro|vakuan ekspektan valoron]] de la energio de la [[dua kvantumigo|dua kvantumita]] [[elektromagneta kampo]]. Pro tio ke la valoro de ĉi tiu energio dependas de la formoj kaj pozicioj de la konduktiloj kaj izolaĵoj, la efiko de Casimir aperas kiel forto inter ĉi tiuj objektoj.

La kaŭzo de la efiko de Casimir estas priskribita per [[kvantuma kampa teorio]], kiu statas ke ĉiu el la diversaj fundamentaj [[kampo (fiziko)|kampoj]], inter ili la [[elektromagneta kampo]], devas esti kvantumita je ĉiu punkto en spaco. En plisimpligita vido, kampo en fiziko povas esti konsiderata kiel kvazaŭ spaco estas plenigita per interkonektitaj vibrantaj pilkoj kaj risortoj, kaj la forteco de la kampo povas esti bildigita kiel la delokigo de la pilkoj de iliaj ripozaj pozicioj. Vibradoj en ĉi tiu kampo propagas kaj estas regitaj per la [[onda ekvacio]] por la kampo. La [[dua kvantumigo]] de kvantuma kampa teorio postulas ke ĉiu ĉi tia pilko-risorta kombinaĵo estas kvantumita, tio estas, ke forteco de la kampo estas kvantumita je ĉiu punkto en spaco. Kanone, la kampo je ĉiu punkto en spaco estas [[simpla oscililo]], kaj ĝia kvantumigo situigas simplan [[kvantumita oscililo|kvantumitan oscililon]] je ĉiu punkto. Ekscitoj de la kampo respektivas al la [[elementa partiklo|elementaj partikloj]] de [[partikla fiziko]]. Tamen, eĉ la [[vakuo]] havas komplikan strukturon, ĉiuj kalkuloj de kvantuma kampa teorio devas esti faritaj en rilato al ĉi tiu modelo de la vakuo.

La [[vakuo]] havas, implice, ĉiujn el la proprecoj kiujn partiklo povas havi: [[spino (fiziko)|spinon]], aŭ [[polarizo de ondo|polarizon]] ĉe [[lumo]], [[energio]]n, kaj tiel plu. En averaĝo, ĉiuj el ĉi tiuj propraĵoj nuliĝas: la vakuo estas, post ĉio, malplena en ĉi tiu senco. Unu grava escepto estas la [[vakua energio]] aŭ la [[vakua ekspekta valoro]] de la energio. La kvantumigo de simplaj oscililoj statas ke la plej malalta ebla energio aŭ [[nulo-punkta energio]] kiun ĉi tia oscililo povas havi estas

:&lt;math&gt;{E} = \frac{1}{2}\hbar \omega &lt;/math&gt;

Sumado tra ĉiuj eblaj oscililoj en ĉiuj punktoj en spaco donas malfinian kvanton. Por forpreni ĉi tiu malfinion, oni povas argumenti ke nur diferencoj en energio estas fizike mezureblaj; ĉi tiu argumento estas la bazo de la teorio de [[renormaligo]]. En ĉiuj praktikaj kalkuloj, ĉi tio estas la maniero kiel la malfinio estas ĉiam konsiderata. En pli profunda senco, tamen, renormaligo estas nekontentiga, kaj la forigo de ĉi tiu malfinio prezentas defion en la serĉo de [[teorio de ĉio]]. Nun estas ne bona ekspliko por tio kiel ĉi tiu malfinio devus esti traktata kiel esence nulo; ne-nula valoro estas esence la [[kosmoscienca konstanto]] kaj ĉiu granda valoro kaŭzas ĝenon en [[fizika kosmoscienco|kosmoscienco]].

== Forto de Casimir ==
La [[dua kvantumigo|due-kvantumita]] kvantuma elektromagneta kampo, en ĉeesto de ampleksaj korpoj kiel metaloj aŭ [[izolaĵo]]j, devas obei la samajn [[randa valora problemo|randajn kondiĉojn]], kiun la klasika elektromagneta kampo devas obei. Aparta, ĉi tio influas la kalkulon de la vakua energio en ĉeesto de [[konduktilo]] aŭ izolaĵo.

Konsideru, ekzemple, la kalkulo de la vakua ekspekta valoro de la elektromagneta kampo ene de metala ujo, kiel, ekzemple [[mikroondoj|mikroonda]] [[ondokonduktilo]]. En ĉi tiu okazo, la korekta maniero trovi la nulan punktan energion de la kampo estas sumi la energiojn de la [[staranta ondo|starantaj ondoj]] de la ujo. Al ĉiu ebla staranta ondo respektivas energio. La energio de la ''n''-a staranta ondo estu ''E&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt;''. La vakua ekspekta valoro de la energio de la elektromagneta kampo en la ujo estas tiam

: &lt;math&gt;\langle E \rangle = \frac{1}{2} \sum_n E_n&lt;/math&gt;

kie la sumo estas super ĉiuj eblaj valoroj de ''n'' numerigantaj la starantajn ondojn. La faktoro de 1/2 respektivas al la fakto ke la nulo-punktaj energioj estas sumitaj (ĝi estas la sama 1/2 kiel en la ekvacio &lt;math&gt;E=\frac{1}{2}\hbar \omega &lt;/math&gt;). Skribita en ĉi tia maniero, ĉi tiu sumo estas klare malkonverĝa; tamen, ĝi povas esti uzata por krei finiajn esprimojn.

Oni povas demandi kiel la nula punkta energio dependas de la formo ''f'' de la ujo. Ĉiu energinivelo ''E&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt;'' dependas de la formo, kaj do onu devus skribi kiel ''E&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt;(f)'' por la energiniveloj, kaj ''&lt; E(f) &gt;'' por la vakua ekspekta valoro. Je ĉi tiu punkto venas grava observado: la forto je punkto ''p'' sur la muro de la ujo estas egala al la ŝanĝo en la vakua energio se la formo ''f'' de la muro estas perturbita iom malmulte, per distanco ''δf'', je punkto ''p''. Tio estas ke

: &lt;math&gt;F = - \left. \frac{\delta \langle E(f) \rangle} {\delta f} \right\vert_p&lt;/math&gt;

Ĉi tiu valoro estas finia en multaj praktikaj kalkuloj.

== Klasika kalkulo de efiko de Casimir ==
En la originala kalkulo farita per Casimir, li konsideris la spacon inter du konduktantaj metalaj platoj kun distanco ''a'' inter ili. En ĉi tiu okazo, la starantajn ondojn estas aparte facile kalkuli, pro tio ke la transversa komponanto de la elektra kampo kaj la normala komponanto de la magneta kampo devas nuliĝi sur la surfaco de konduktilo. Alprenante ke la paralelaj teleroj kuŝas en la ''x-y''-ebeno, la starantaj ondoj estas

: &lt;math&gt;\psi_n(x,y,z,t) = e^{-i\omega_nt} e^{ik_xx+ik_yy} \sin \left( k_n z \right)&lt;/math&gt;

kie ''ψ'' estas por la elektra komponanto de la elektromagneta kampo, kaj, por koncizeco, la [[polarizo de ondo|polarizo]] kaj la magnetaj komponantoj estas ignoritaj ĉi tie. Ĉi tie, ''k&lt;sub&gt;x&lt;/sub&gt;'' kaj ''k&lt;sub&gt;y&lt;/sub&gt;'' estas la [[onda vektoro|ondaj vektoroj]] en direktoj paralele al la teleroj, kaj

: &lt;math&gt;k_n = \frac{n\pi}{a}&lt;/math&gt;

estas la ondo-vektoro perpendikularo al la teleroj. Ĉi tie, ''n'' estas entjero, rezultante de la bezono ke ''ψ'' nuliĝas sur la metalaj platoj. La energio de ĉi tiu ondo estas

: &lt;math&gt;\omega_n = c \sqrt{{k_x}^2 + {k_y}^2 + \frac{n^2\pi^2}{a^2}}&lt;/math&gt;

kie ''c'' estas la [[lumrapideco]]. La vakua energio estas tiam la sumo super ĉiuj eblaj ekscitaj reĝimoj

: &lt;math&gt;\langle E \rangle = \frac{\hbar}{2} \cdot 2 \int \frac{dk_x dk_y}{(2\pi)^2} \sum_{n=1}^\infty A\omega_n &lt;/math&gt;

kie ''A'' estas la areo de la platoj, kaj faktoro de 2 estas pro la du eblaj [[polarizo]]j de la ondo. Ĉi tiu esprimo estas klare malfinio, kaj por daŭrigi la kalkulon, necesas prezenti [[reguligo (fiziko)|reguligon]]. La reguligo servas por fari la esprimon finian, kaj en la fino de kalkulado ĝi estos forprenita. La [[zeta funkcio|zeto-reguligita]] versio de la energio por unuobla areo de la telero estas

: &lt;math&gt;\frac{\langle E(s) \rangle}{A} = \hbar \int \frac{dk_x dk_y}{(2\pi)^2} \sum_{n=1}^\infty \omega_n \vert \omega_n\vert^{-s}&lt;/math&gt;

Ĉi tie ''s'' estas [[kompleksa nombro]]. En la fino, la limigo &lt;math&gt;s \to 0&lt;/math&gt; estos prenita. Ĉi tiu integralo/sumo estas finia por ''s'' [[reela nombro|reela]] kaj pli granda ol 3. La sumo havas [[poluso (kompleksa analitiko)|poluson]] je ''s=3'', sed povas esti [[analitika vastigaĵo|analitike daŭrita]] al ''s=0'', kie la esprimo estas finia. Elvolvante ĉi tion rezultas

: &lt;math&gt;\frac{\langle E(s) \rangle}{A} =
\frac{\hbar c^{1-s}}{4\pi^2} \sum_n \int_0^\infty 2\pi qdq \left \vert q^2 + \frac{\pi^2 n^2}{a^2} \right\vert^{(1-s)/2}&lt;/math&gt;

kie [[polusa koordinata sistemo|polusaj koordinatoj]] &lt;math&gt;q^2 = k_x^2+k_y^2&lt;/math&gt; estas uzataj por trairi de la [[duobla integralo]] al unuobla integralo. La ''q'' antaŭe estas la [[jakobia determinanto]], kaj la ''2π'' aperas de la angula integralado. La integralo estas facile kalkulata kaj rezultas

: &lt;math&gt;\frac{\langle E(s) \rangle}{A} =
-\frac {\hbar c^{1-s} \pi^{2-s}}{2a^{3-s}} \frac{1}{3-s} \sum_n \vert n\vert ^{3-s}&lt;/math&gt;

La sumo povas esti komprenita kiel la [[rimana ζ funkcio]], kaj do

: &lt;math&gt;\frac{\langle E \rangle}{A} =
\lim_{s\to 0} \frac{\langle E(s) \rangle}{A} =
-\frac {\hbar c \pi^{2}}{6a^{3}} \zeta (-3)&lt;/math&gt;

Kun tio ke ''ζ(-3)=1/120'' rezultas

: &lt;math&gt;\frac{\langle E \rangle}{A} =
\frac {-\hbar c \pi^{2}}{3 \cdot 240 a^{3}}&lt;/math&gt;

Tiel la forto de Casimir por unuo de areo &lt;math&gt;F_c / A&lt;/math&gt; por idealigitaj, perfekte kondutantaj platoj kun vakuo inter ilin estas

: &lt;math&gt;{F_c \over A} = -
\frac{d \frac{\langle E \rangle}{A} }{da} =
-\frac {\hbar c \pi^2} {240 a^4} = -\frac {h c \pi } { 480 a^4}&lt;/math&gt;

kie ''ħ'' estas la [[malpligrandigita konstanto de Planck]];
: ''h'' estas la [[konstanto de Planck]];
: ''c'' estas la [[lumrapideco]];
: ''a'' estas la [[distanco]] inter la du teleroj.

La forto estas negativa, indikante ke ĝi estas alloga: per movo de la du teleroj pli proksimen unu al la alia, la energio estas malpligrandigata. La ekzisto de ''ħ'' montras ke la forto estas tre malgranda relative al la kutimaj makroskalaj efikoj, kaj ke ĝi estas imanente de kvantumo-mekanika fonto.

== Efiko de Casimir en aliaj okazoj ==
Pli plena analitiko de la efiko de Casimir je mallongaj distancoj estas bazita sur detala analitiko de la [[forto de Van-der-Waals]] de Evgeny Lifshitz. Uzante ĉi tiun manieron, propraĵoj de la barantaj surfacoj, kiel ekzemple finia konduktokapablo, povas esti enkalkulitaj ciferece uzante la kompleksajn izolajn funkciojn de la barantaj materialoj kaj doni valoron de la forto de Casimir. Aldone al ĉi tiuj faktoroj, komplikaĵoj aperas pro malglateco de la surfacoj kaj geometriaj efikoj kiel ekzemple grado de la paraleleco de la platoj.

Por surfacoj je granda apartigoj, malfruiĝaj efikoj produktas longo-limigan interagon. Por la okazo de du paralelaj teleroj komponitaj el idealaj konduktiloj en vakuo, la rezultoj la samas kiel tiuj de Casimir.

En la okazo de teleroj komponitaj el idealaj konduktilo, en formulo por la forto de Casimir forestas la [[konstanto de maldika strukturo]] ''&amp;alpha;''. La konstanto de maldika strukturo aperas en la formulo se konsideri nenulan [[elektra rezistanco|elektran rezistancon]] de la teleroj. De la alia flanko, la klasika formulo estas limiga okazo je &lt;math&gt;\alpha \to \infty&lt;/math&gt;.

== Eksperimentoj ==
Unu el la unuaj eksperimentaj testoj estis fartita de Marcus Sparnaay en Eindhoven en 1958, en delikata kaj malfacila eksperimento kun paralelaj platoj. La rezultoj estis ne en kontraŭdiro kun la teorio de Casimir, sed kun grandaj eksperimentaj eraroj.

La efiko de Casimir estis mezurita pli precize en 1997 per Steve K. Lamoreaux de [[Nacia Laboratorio Los Alamos]] kaj per Umar ibn al-Ĥattab Mohideen kaj Anushree Roy de la [[Universitato de Kalifornio je Riverside]].

En praktiko, anstataŭ uzo de du paralelaj platoj, kio postulas ege precizan aranĝon por certiĝo je ilia paraleleco, en iuj el la eksperimentoj estas uzata unu ebena telero kaj la dua telero de formo de parto de [[sfero]] de granda [[radiuso]].

En 2001, grupo je la [[Universitato de Padovo]] sukcesis mezuri la forton de Casimir inter paralelaj teleroj uzante mikroresonancilojn.

En [[Universitato de Kalifornio je Riverside]] en [[2002]] Umar ibn al-Ĥattab Mohideen mezuris la efikon de Casimir kun precizeco 1%.

== Reguligo ==
Por kapabli plenumi la kalkulojn en la ĝenerala okazo, necesas fari [[reguligo (fiziko)|reguligon]] en la sumadoj. Ĉi tio estas artefarita aparato, uzata por fari ke la sumoj estu finiaj por ke ili povas esti pli facile manipulitaj, sekvita per la preno de limigo por forpreni la reguligon.

La [[varma kerna reguligo]] aŭ [[eksponenta reguligo]] de sumo estas

: &lt;math&gt;\langle E(t) \rangle = \frac{1}{2} \sum_n \hbar |\omega_n|
\exp (-t|\omega_n|)&lt;/math&gt;

kie la limigo &lt;math&gt;t\to 0^+&lt;/math&gt; estas prenata fine. La diverĝenco de la sumo estas tipe kiel

: &lt;math&gt;\langle E(t) \rangle = \frac{C}{t^3} + \textrm{finia}&lt;/math&gt;

por tri-dimensia ujoj. La malfinia parto de la sumo estas asociita kun la ampleksa konstanto ''C'' kiu ne dependas de formo de la ujo. La interesa parto de la sumo estas la finia parto, kiu estas formo-dependa.

La [[gaŭsa funkcio|gaŭsa]] regulilo

: &lt;math&gt;\langle E(t) \rangle = \frac{1}{2} \sum_n \hbar |\omega_n| \exp (-t^2|\omega_n|^2)&lt;/math&gt;

estas pli bona konvena al ciferecaj kalkuloj pro ĝiaj pli bonaj konverĝaj propraĵoj, sed estas pli malfacila por uzo en teoriaj kalkuloj. Ankaŭ la aliaj, konvene glataj, reguliloj povas esti uzita. La [[zeta funkcia reguligo]]

: &lt;math&gt;\langle E(s) \rangle = \frac{1}{2} \sum_n \hbar |\omega_n| |\omega_n|^{-s}&lt;/math&gt;

estas plene maloportuna por ciferecaj kalkuloj, sed estas sufiĉe utila en teoriaj kalkuloj. Aparte, malkonverĝo aperas kiel polusoj en la [[kompleksa ebeno|komplekso ''s'' ebeno]], kun la ampleksa malkonverĝo je ''s=4''. Ĉi tiu sumo povas esti [[analitika vastigaĵo|analitike daŭrita]] ĉirkaŭ ĉi tiu poluso, por ricevi finian parton je ''s=0''.

Iu konfiguro de la ujo povas doni formo-dependan malfinian parton de la sumo, kio aperas kiel poluso je ''s=0''. En ĉi tiu okazo aldonaj fizikaj konsideroj devas esti prenitaj en kalkulon. Aparta, je ege grandaj frekvencoj (pli supre de la [[plasma frekvenco]]), metaloj estas travideblaj al [[fotono]]j (kiel [[ikso-radioj]]), kaj ankaŭ izoloj havas finon je frekvenco kiel bone. Ĉi tiu frekvenca dependeco agas kiel natura reguligo. Ankaŭ ekzistas diversampleksaj efikoj en [[solida stata fiziko]], matematike tre similaj al la efiko de Casimir, kie la [[fina frekvenco]] estas grava por ke esprimoj estu finiaj.

== Analogecoj ==
Simila analitiko povas esti uzata por ekspliki [[radiado de Hawking|radiadon de Hawking]] kiu kaŭzas la malrapidan [[vaporado]]n de [[nigra truo|nigraj truoj]] (kvankam ĉi tio estas ĝenerale konsiderata kiel la eskapo de unu partiklo de [[virtuala partiklo]]-[[kontraŭpartiklo|kontraŭpartikla]] paro, dum kiam la alia partiklo estas kaptata per la [[nigra truo]]).

La efiko de Casimir povas ankaŭ esti komputita pere la [[funkcionala integralo|funkcionalaj integraloj]] de [[kvantuma kampa teorio]], kvankam ĉi tiaj kalkuloj estas konsiderinde pli abstraktaj, kaj tial malfacilaj por kompreno. Aldone, ili povas esti faritaj nur por la plej simplaj geometriaj konfiguroj. Tamen, la formalaĵo de kvantuma kampa teorio montras ke la sumoj de vakuaj ekspektaj valoraj estas en certa senco sumoj super la tiel nomataj [[virtuala partiklo|virtualaj partikloj]].

La sumoj tra la energioj de starantaj ondoj povas esti formale komprenitaj kiel sumoj tra la [[ajgeno]]j de [[hamiltona mekaniko|hamiltona esprimo]]. Ĉi tio permesas atomajn kaj molekulajn efikojn, kiel la [[forto de Van-der-Waals]], kompreni kiel variado sur la temo de la efiko de Casimir. Tial oni konsideras la hamiltonan esprimon de sistemo kiel funkcio de la ordigo de objektoj, kiel atomoj, en [[konfigura spaco]]. La ŝanĝo en la nulo-punkta energio kiel funkcio de ŝanĝo de la konfiguro rezultas kiel fortoj agantaj inter la objektoj.

En la [[nememspegulsimetria saka modelo]] de [[nukleono]], la energio de Casimir ludas gravan rolon en montrado de tio ke maso de la nukleono estas sendependa de la saka radiuso. Aldone, la [[spektra nesimetrio]] estas interpretata kiel ne-nula vakua ekspekta valoro de la [[bariona nombro]], foriganta la [[topologia bobena nombro|topologian bobenan nombron]] de la [[piono|piona]] kampo ĉirkaŭbaranta la nukleonon.

Efiko analogia al la efiko de Casimir estis observata en la [[18-a jarcento]] per francaj maristoj. Se estas du [[ŝipo]]j en maro en okazo de grandaj ondoj kaj malgranda vento, kaj distanco inter ili estas pli malgranda ol proksimume 40 metroj, do pro [[interfero]] de la ondoj, ondoj inter la ŝipoj malpligrandiĝas. Pli kvieta maro inter la ŝipoj donas pli malgrandan horizontalan forton ol ondoj de ekstere. Pro ĉi tio la suma forto estas tia ke la ŝipoj moviĝas kunen. Gvidlibro pri navigado de komenco de 1800-aj jaroj rekomendis al la ŝipoj sendi po boaton kun 10 ... 20 maristoj por dispuŝi la ŝipojn.

== Forlogaj fortoj ==
Estas iuj okazoj en kiuj la efiko de Casimir povas doni forlogan forton inter neŝargitaj objektoj. Evgeny Lifshitz montris teorie ke en certaj cirkonstancoj, plej kutime engaĝante likvaĵojn, forlogaj fortoj povas aperi. Pro ĉi tio aperis intereso en aplikoj de la efiko de Casimir al la evoluo de [[levitacio|levitaciaj]] aparatoj. Aliaj sciencistoj ankaŭ sugestis la uzon de [[lazera materialo]] por efektivigi similan levitacian efikon, kvankam ĉi tiuj estas kontraŭaj ĉar ĉi tiuj materialoj aspektas al esti atencantaj fundamentajn kaŭzecajn limigojn kaj la bezonon de varmodinamika ekvilibro. Eksperimenta demonstracio de la levitacio surbaze de efiko de Casimir estis farita de la grupo Capasso en Harvard tra eksperimentoj engaĝantaj oro-kovriitan partiklon kaj [[kvarco|kvarcan]] maldikan filmon mergitajn en [[bromobenzolo]]n.

== Truoj en spaco ==
[[Ekzotika materio]] kun negativa energia denseco estas postulata por stabiligi [[truo en spaco|truon en spaco]]. Morris, Kip Thorne kaj Yurtsever montris ke la [[kvantuma mekaniko]] de la efiko de Casimir povas esti uzata por produkti loke maso-negativan regionon de spaco-tempo, kaj sugestis ke la negativa efiko povas esti uzata por stabiligi truon en spaco por permesi [[vojaĝo pli rapida ol lumo|vojaĝon pli rapidan ol lumo]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Virtuala partiklo]]
* [[Forto de Van-der-Waals]]
* [[Ekvacio de Van-der-Waals]]
* [[Premo de Casimir]]
* [[Radiado de Hawking]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www3.interscience.wiley.com/journal/109926455/abstract Vakuo kaj efiko de Casimir]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://physicsworld.com/cws/article/print/9747] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111210073216/http://physicsworld.com/cws/article/print/9747 |date=2011-12-10 }}
* [http://scienzapertutti.lnf.infn.it/risposte/ris26.html Efiko de Casimir] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090204200603/http://scienzapertutti.lnf.infn.it/risposte/ris26.html |date=2009-02-04 }} en ScienzaPerTutti
* [http://nature.web.ru/db/msg.html?mid=1190700&amp;s=260000138 Efiko de Casimir - forto el nenio]
* [http://www.n-t.ru/nj/nz/1989/1201.htm Efiko de Casimir] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191127062836/http://n-t.ru/nj/nz/1989/1201.htm |date=2019-11-27 }}
* [http://virlib.eunnet.net/mif/text/n2300/5.html Efiko de Casimir aŭ problemo de vakuo]
* [http://www.scientific.ru/journal/news/n070202.html Efiko de Casimir - novaj eksperimentoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190906093811/http://www.scientific.ru/journal/news/n070202.html |date=2019-09-06 }}
* [http://xstructure.inr.ac.ru/x-bin/theme2.py?arxiv=hep-th&amp;level=2&amp;index1=10 Efiko de Casimir en ''arxiv.org'']
* [http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Quantum/casimir.html Efiko de Casimir] de Universitato de Kalifornio, Riverside, versio de la [http://math.ucr.edu/home/baez/physics/index.html fizika respondaro].
* [http://physicsworld.com/cws/article/print/9747 La efiko de Casimir: forto de nenio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111210073216/http://physicsworld.com/cws/article/print/9747 |date=2011-12-10 }}, ''Fizika Mondo'', Septembro 2002.
* [https://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap061217.html] [https://apod.nasa.gov/apod/ap061217.html] [https://apod.gsfc.nasa.gov/apod/ap061217.html] Astronomia bildo de tago. Decembro de 2006. Foto de pilko allogita al telero per efiko de Casimir.
* [http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/08/06/nlevitate106.xml Fizikistoj solvis mistero de levitacio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080414202611/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F08%2F06%2Fnlevitate106.xml |date=2008-04-14 }}
* Hendrik Casimir, Dirk Polder, [http://prola.aps.org/abstract/PR/v73/i4/p360_1 &quot;La influi de malfruiĝo sur la forton de Van-der-Waals&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111123011044/http://prola.aps.org/abstract/PR/v73/i4/p360_1 |date=2011-11-23 }}, ''Phys. Rev.'' '''73''', 360-372 (1948).
* Hendrik Casimir, [http://www.historyofscience.nl/search/detail.cfm?pubid=2642&amp;view=image&amp;startrow=1 &quot;Pri la allogaĵo inter du perfekte kondutanta teleroj&quot;] ''Proc. Kon. Nederland. Akad. Wetensch.'' '''B51''', 793 (1948)
* S. K. Lamoreaux, &quot;[http://link.aps.org/abstract/PRL/v78/p5 Demonstracio de la forto de Casimir en la 0.6 al 6 µm Limigo]&quot;, ''Phys. Rev. Let.'' '''78''', 5–8 (1997)
* M. Bordag, U. Mohideen, V. M. Mostepanenko, &quot;[http://dx.doi.org/10.1016/S0370-1573(01)00015-1 Nova evoluoj de la efiko de Casimir ]&quot;, ''Phys. Rep.'' '''353''', 1–205 (2001), [http://arxiv.org/abs/quant-ph/0106045]. ''(200+ paĝa recenza papero.)''
* G. Bressi, G. Carugno, R. Onofrio, G. Ruoso, &quot;[http://link.aps.org/abstract/PRL/v88/e041804 Mezuro, de la forto de Casimir inter paralelaj metalaj surfacoj]&quot;, ''Phys. Rev. Let. '' '''88''' 041804 (2002)
* J. D. Barrow, &quot;[http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=4&amp;EventId=258 Multa bruo pri nenio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930185128/http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=4&amp;EventId=258 |date=2007-09-30 }}&quot;, (2005) Prelego je Gresham Kolegio. Inkluzivas diskuton de la franca mara analogeco.
* [http://www.nist.gov/public_affairs/newsfromnist_casimir-polder.htm Pri temperatura dependeco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070210090006/http://www.nist.gov/public_affairs/newsfromnist_casimir-polder.htm |date=2007-02-10 }}
* V. V. Nesterenko, G. Lambiase, G. Scarpetta, [http://arxiv.org/abs/hep-th/0503100 Kalkulo de la energio de Casimir je nula kaj finia temperaturoj: iu lastatempaj rezultoj].
* [http://xstructure.inr.ac.ru/x-bin/theme3.py?level=3&amp;index1=313011 Serĉo de artikoloj pro efiko de Casimir] en arxiv.org
* G. Lang, [http://www.casimir.rl.ac.uk/default.htm La forto de Casimir] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040604161012/http://www.casimir.rl.ac.uk/default.htm |date=2004-06-04 }}, retpaĝaro, 2002
* [http://focus.aps.org/story/v2/st28 La forto de malplena spaco] sur Fizika Recenza Fokuso
* A. Lambrecht, [http://physicsworld.com/cws/article/print/9747 La efiko de Casimir: forto de nenio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111210073216/http://physicsworld.com/cws/article/print/9747 |date=2011-12-10 }}, ''Fizika Mondo'', Septembro 2002.
* [http://www.aip.org/pnu/1996/split/pnu300-3.htm Amerika Instituto de Fiziko. Novaĵaj notoj 1996] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080129093425/http://www.aip.org/pnu/1996/split/pnu300-3.htm |date=2008-01-29 }}
* [http://cua.mit.edu/8.422/Jaffe2005_Casimir.pdf R. Jaffe ''Efiko de Casimir kaj la kvantuma vakuo''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080529111706/http://cua.mit.edu/8.422/Jaffe2005_Casimir.pdf |date=2008-05-29 }}
* [http://arxiv.org/abs/hep-th/0503158 R. Jaffe ''Efiko de Casimir kaj la kvantuma vakuo'']
* [http://www.turpion.org/php/paper.phtml?journal_id=pu&amp;paper_id=3330 IE Dzyaloshinskii, EM Lifshitz, LP Pitaevskii: ''Ĝenerala teorio de fortoj de Van-der-Waals''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090414182500/http://www.turpion.org/php/paper.phtml?journal_id=pu&amp;paper_id=3330 |date=2009-04-14 }}
* [http://arxiv.org/abs/cond-mat/0408348v1 Dzyaloshinskii IE, Kats EI ''Fortoj de Casimir en modulitaj sistemoj'']
* [http://arxiv.org/abs/0706.1184v2 F. Intravaia, C. Henkel, A. Lambrecht: ''La rolo de surfacaj plasmaĵoj en la efiko de Casimir'']
* U. Mohideen kaj Anushree Roy, &quot;[http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.81.4549 Precizeco de mezuro de la forto de Casimir de 0,1 al 0,9 µm]&quot;, ''Phys. Rev. Let.'' '''81''', 004549 (1998)
* [http://arxiv.org/abs/0708.2240v1 R. Passante, S. Spagnolo. Interatoma potencialo de Casimir-Polder inter du atomoj je finia temperaturo kaj en ĉeesto de randaj kondiĉoj]
* M. Morris, K. Thorne, U. Yurtsever, [http://prola.aps.org/abstract/PRL/v61/i13/p1446_1 Truoj en spaco, tempaj maŝinoj, kaj la malforta energia kondiĉo] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20120717072851/http://prola.aps.org/abstract/PRL/v61/i13/p1446_1 |date=2012-07-17 }}, ''Fizika Recenzo, 61'', 13, Septembro 1988, pp. 1446 - 1449
* [http://www.telegraph.co.uk/news/1559579/Physicists-have-%27solved%27-mystery-of-levitation.html Levitacia efiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090220092113/http://www.telegraph.co.uk/news/1559579/Physicists-have-%27solved%27-mystery-of-levitation.html |date=2009-02-20 }}
* [http://www.seas.harvard.edu/capasso/publications/Munday_Nature_457_170_2009.pdf Eksperimenta demonstracio de la levitacio surbaze de efiko de Casimir]
* [http://www.ubka.uni-karlsruhe.de/cgi-bin/psview?document=/1997/physik/15&amp;search=/1997/physik/15 Fortoj de Van-der-Waals kaj Casimir (1997)]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.mpg.de/bilderBerichteDokumente/dokumentation/pressemitteilungen/2008/pressemitteilung20080108/ Forto de nenio - informo de Max-Planck-Instituto (2008)]
* [http://palasantzas.fmns.rug.nl/Physics%20Today%20-%20S.%20Lamoreaŭ.pdf Steve K. Lamoreaux: Fortoj de Casimir: post 60 jaroj. Physics Today, Februaro de 2007, 40-45]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://physicsweb.org/article/world/15/9/6] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040904062136/http://physicsweb.org/article/world/15/9/6 |date=2004-09-04 }}
* [http://www.quantumfields.com/aip98.pdf Rolo de efiko de Casimir en deformiĝo de membranoj en elektronikaj sistemoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060313160304/http://www.quantumfields.com/aip98.pdf |date=2006-03-13 }}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Kvantuma kampa teorio]]
[[Kategorio:Fizikaj fenomenoj]]
[[Kategorio:Forto]]</text>
      <sha1>r5nj9jf2xpgu9hs0t7hoy8k0lw11rkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bormujos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289385</id>
    <revision>
      <id>9393028</id>
      <parentid>8191135</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="n57pzlzh6gwizduwn2sbjxhz7pj3s18" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| nomo=Bormujos
| statuso=Municipo
| mapo=Andalucia municipalities.png
| bildo-priskribo=Bormujos (Sevilla, Andaluzio)
| bildo=Bormujos_(Sevilla).PNG| longitudo=6/4/0/W
| latitudo=37/22/0/N
| regiono-ISO=ES-SE
| situo sur mapo2=Hispanio
| zomo = 11
| ŝtato={{ESP}}
| aŭtonomio = {{Andaluzio}}
| provinco = [[Dosiero:Flag_of_Diputacion_de_Sevilla_Spain.svg|22px]] [[Provinco Sevilo|Sevilla]]
| municipo = Bormujos
| registaro=Ayuntamiento de Bormujos
| komunumestro-titolo = Alcalde
| alto= 98 
| areo= 12 
| loĝ= 16548 
| jaro = &lt;ref&gt;[http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41017.htm SIMA] 2007&lt;/ref&gt;
| TTTejo=http://www.bormujos.es bormujos.es
}}
'''Bormujos''' estas [[urbeto]] kaj [[municipo]] de la Aŭtonoma Komunumo [[Andaluzio]], en la [[provinco]] [[Sevilla (provinco)|Sevilla]], sude de [[Hispanio]].
La areo de la municipo estas 12&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; kie loĝas 16548 geloĝantoj, do loĝdenso estas 1379.0 loĝ./km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.
Bormujos situas je 8&amp;nbsp;km de la provinca ĉefurbo [[Sevilo|Sevilla]].

==Demografio==
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro ([http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41017.htm SIMA], 2007) la 16548 geloĝantoj de la municipo '''Bormujos''' estas 8299 inoj kaj 8249 viroj. En la 12-kvadratkilometra teritorio estas 1 [[setlejo]]j, kie loĝas 16374 geloĝantoj, kaj aliaj 174 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 336, 178 inoj kaj 158 viroj, kaj mortis 71, 38 inoj kaj 33 viroj. Tiel la [[natura kresko]] estis 265 (1.6%). La laborkapabla loĝantaro estis 6118 homoj (37.0%).
 
==Eksteraj ligiloj==
*[http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm41017.htm Bormujos] - Statistikoj en ''Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía''.
 
==Referencoj==
{{Referencoj}}
 
{{Municipoj de Provinco Sevilla}}

[[Kategorio:Municipoj de Andaluzio]]
[[Kategorio:Geografio de Andaluzio]]</text>
      <sha1>n57pzlzh6gwizduwn2sbjxhz7pj3s18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Auger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290941</id>
    <revision>
      <id>9392776</id>
      <parentid>9167262</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="kz982tmdyfi3wz5bbw459ge1iqf11vh" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Elektron augera.png|eta|200px|dekstra|Eligo de elektrono de Auger]]

En [[fiziko]], '''efiko de Auger''', prononco pli-mampli {{prononco|oĴEː}}, estas efiko, en kiu trairo de [[elektrono]] en [[atomo]] kun plenigo de malplenaĵo en [[eno-ŝelaj elektronoj|ena]] [[elektronkovraĵo]] kaŭzas eligon de la alia elektrono.

Se [[elektrono]] estas forprenita de ena nivelo de [[atomo]] (kutime per alte energia [[fotono]]), lasante malplenaĵon, elektrono de pli alta energinivelo povas fali en la malplenaĵon kun liberigo de [[energio]]. Ĉi tiu energio povas esti liberigata en formo de disradiata [[fotono]], kaj la energio povas ankaŭ esti transdonita al la alia elektrono, kiu estas tiam elĵetata el la atomo. Ĉi tiu elĵetita elektrono estas nomata '''elektrono de Auger'''.

La procezo kun disradiado de [[fotono]] estas pli probabla, se la liga energio de la elektrono estas pli granda ol 1 keV. La procezo kun elĵeto de la alia elektrono estas pli probabla por malpezaj atomoj kaj se la liga energio de la elektrono estas malpli granda ol 1 keV.

La [[kineta energio]] de la elektrono de Auger estas la diferenco inter la energio de la komenca [[elektrona trairo]] kaj la [[joniga energio]] por la [[elektronkovraĵo]], de kiu la elektrono de Auger estis elĵetita (se ne konsideri desalton de la atomo). Ĉi tiuj energiaj niveloj dependas de la speco de atomo kaj la kemia ĉirkaŭaĵo, en kiu la atomo situas.

La energio de elektronoj de Auger ne dependas de energio de la fotono, kiu kreis la malplenaĵon en la ena elektronkovraĵo, pro kiu okazis la efiko de Auger.

Spektroesploro per elektronoj de Auger engaĝas la eligon de elektronoj de Auger per bombardado de la specimeno per [[ikso-radioj]] aŭ sufiĉe energiaj elektronoj kaj mezurado de la intensecoj de elektronoj de Auger kiel funkcio de energio de la elektronoj de Auger. La rezultantaj spektroj povas esti uzataj por identigi la disradiantajn atomojn kaj ricevi iun informon pri ilia ĉirkaŭaĵo.

Rekombinado de Auger estas simila efiko, kiu okazas en [[duonkonduktaĵo]]j. Elektrono kaj [[elektrona truo]] (elektrono-trua paro) povas rekombiniĝi donante energion al elektrono en la [[kondukteca bendo]], pligrandigante ĝian energion. La mala efiko estas nomata [[influa jonigo]].

La nomo &quot;efiko de Auger&quot; estas de unu el ĝiaj esploristoj, [[Pierre Victor Auger]], prononco pli-malpli {{prononco|PjER vikTOR oĴEː}}.

== Malkovro ==
La eliga procezo estis esplorita en la 1920-aj jaroj de aŭstra fizikisto [[Lise Meitner]]. La efiko de Auger estis esplorita en 1925 per [[Pierre Victor Auger]] per analizado de [[nebulkamero|nebulkameraj]] eksperimentoj. Alte energiaj ikso-radioj estis aplikitaj por jonigi gasajn partiklojn kaj observi [[fotoelektra efiko|fotoelektrajn]] elektronojn. Observado de elektronaj spuroj de energioj, sendependaj de energio de la incida fotona, sugestis manieron por elektrona jonigo, kiu estis kaŭzita de [[ena konvertiĝo]] de energio de senradiada trairo. Plua esploro kaj teoria laboro montris, ke la efiko estis senradiada efiko, sed ne ena konvertiĝa efiko, kio estis trovite per uzo de rudimenta kvantummekaniko kaj kalkuloj de la trairaj kurzoj kaj trairaj probablaj.

== Vidu ankaŭ ==
&lt;!-- Ne eblas vidi ion kio ne estas! Tekstoj pri la subaj tri temoj mankas ekde kiam ekfariĝis tiu ĉi teksto en aŭgusto 2009, kaj ne kreiĝis en 16 jaroj. Tamen ili daŭre bonvenos!!! 
* [[Subtenanta generacio kaj rekombinado]]
* [[Spektroesploro per elektronoj de Auger]]
* [[Rekombinado de Auger]]
--&gt;
* [[Ena konvertiĝo (atoma fiziko)]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://goldbook.iupac.org/A00520.html Efiko de Auger]
* [http://goldbook.iupac.org/A00521.html Elektrono de Auger]
* [http://www.techniques-ingenieur.fr/dossier/spectroscopie_des_electrons_auger/P2620_4_1990 Spektroesploro per elektronoj de Auger], ''Techniques de l'ingénieur''
* [http://hal.archives-ouvertes.fr/docs/00/24/39/56/PDF/ajp-rphysap_1976_11_1_13_0.pdf Spektroesploro per elektronoj de Auger], Revue de Physique Appliquée 11, 1 (1976) 13-21

[[Kategorio:Atoma fiziko]]

[[de:Augerelektronenspektroskopie#Auger-Effekt]]</text>
      <sha1>kz982tmdyfi3wz5bbw459ge1iqf11vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kozai-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292234</id>
    <revision>
      <id>9392796</id>
      <parentid>6126382</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2077" sha1="dksbjpflziog94v2m8t6c7w6ty4x0xn" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

En la fako de [[ĉielmeĥaniko]], la '''Kozai-efiko''' estas perioda interŝanĝo inter la [[inklinacio]] kaj [[discentreco]] de iu difinita [[orbito]].

La fenomenon unue priskribis en [[1962]] la [[Japanio|japana]] [[astronomo]] [[Yoshihide Kozai]], kiu tiam estis priesploranta la orbitojn de la sunsistemaj [[asteroido]]j. Ekde tiam, malkovriĝis ankaŭ la grava rolo de la Kozai-efiko en la orbitoj de la malplej grandaj [[natura satelito|naturaj satelitoj]] de [[Jupitero (planedo)|Jupitero]], [[Saturno (planedo)|Saturno]], [[Urano (planedo)|Urano]] kaj [[Neptuno (planedo)|Neptuno]], sed ankaŭ de kelkaj [[transneptunaj objektoj]], [[ekstersunaj planedoj]] kaj [[duoblaj steloj]].

== Resonanco de Kozai ==
Estu &lt;math&gt;e\,\!&lt;/math&gt; la discentreco, kaj &lt;math&gt;i\,\!&lt;/math&gt; la inklinacio de iu difinita orbito; tiam konstantas la kvanto
 
:&lt;math&gt; \sqrt{(1-e^2)} \cos i&lt;/math&gt;

Simplavorte, discentreco kaj inklinacio estas interŝanĝeblaj, kaj eksteraj perturboj al la dukorpa sistemo povas estigi resonancon inter la du grandoj.

Pro la Kozai-efiko, preskaŭ-cirklaj orbitoj kun granda inklinacio povas iĝi pli kaj pli discentraj, sed perdi sian inklinacion. Pro tio, ke pligrandiĝo de la discentreco (kaj samtempa konstanteco de la [[granda duonakso]]) estigas malpli grandan distancon inter la satelito kaj la ĉefkorpo dum la [[periapsido]], la Kozai-efiko povas proksimigi neaktivajn [[kometo]]jn el la ekstera sunsistemo al la [[Suno]].

== Referencoj ==
* Y. Kozai, Secular perturbations of asteroids with high inclination and eccentricity, ''[[Astronomical Journal]]'' 67, 591 [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/bib_query?1962AJ.....67..591K ADS]
* C. Murray and S. Dermott ''Solar System Dynamics'', Cambridge University Press, ISBN 0-521-57597-4
* Innanen et al. ''The Kozai Mechanism and the stability of planetary orbits in binary star systems'', The Astronomical Journal,'''113''' (1997).

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.orbitsimulator.com/gravity/articles/kozai.html Simulado de la Kozai-efiko]

[[Kategorio:Astronomio]]</text>
      <sha1>dksbjpflziog94v2m8t6c7w6ty4x0xn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campillo de Arenas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295458</id>
    <revision>
      <id>9393398</id>
      <parentid>6890734</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="2kbyjny7e7jsqyp0wzgs7a7mmsrkt2b" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| nomo=Campillo de Arenas
| lando=
| statuso=Municipo
| devizo=
| patrono=
| mapo=Campillo de Arenas_-_Location.png
| mapo2= {{Situo sur mapo |Andaluzio |Lon-dir=U |Teksto=Campillo de Arenas
|Bordo=none |Lon-g=3|Lon-m=38 | Lon-dir=U |Lat-g=37|Lat-m=33
|Larĝo=280 |Titolo=Campillo de Arenas sur la municipa mapo de Andaluzio |montrukoordinatojn=ne }}
| bildo-priskribo=Campillo de Arenas (Jaén, Andaluzio)
| bildo=
| longitudo-gradoj=3
| longitudo-minutoj=38
| longitudo-sekundoj=
| longitudo-direkto=U
| latitudo-gradoj=37
| latitudo-minutoj=33
| latitudo-sekundoj=
| latitudo-direkto=N
| montrukoordinatojn = entekste,titolo
| ŝtato={{ESP}}
| aŭtonomio = {{Andaluzio}}
| provinco = [[Dosiero:Bandera provincia Jaén.svg|22px]] [[Jaén]]
| municipo = [[Campillo de Arenas]]
| regiono=
| mikroregiono=
| departemento=
| arondismento=
| distriktaro=
| kantono=
| distrikto=
| fondo=
| registaro=Ayuntamiento de Campillo de Arenas
| estro=
| komunumestro-titolo = Alcalde
| komunumestro-partio =
| alto= 864 m
| areo= 113 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| loĝ= 1985 &lt;ref&gt;[http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm23019.htm SIMA] 2007&lt;/ref&gt;
| dens=17.6
| HDI=
| interkom=
| ĝemel=
| horzono=
| pk=
| tel=
| aŭto=
| kodo=
| laŭ=
| TTTejo=[http://www.campillodearenas.org www.campillodearenas.org]
|
}}
[[Dosiero:Sierra Mágina.png|eta|maldekstra|250px|La dekkvar municipoj de la komarko ''Sierra Mágina'' de Ĥaeno. Campillo de Arenas en la sudokcidento flave.]]

'''Campillo de Arenas''' estas [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] de la Aŭtonoma Komunumo [[Andaluzio]], en la [[provinco]] [[Provinco Ĥaeno|Ĥaeno]], sude de [[Hispanio]].

La areo de la municipo estas 113 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; kie loĝas 1985 geloĝantoj, do loĝdenso estas 17.6 loĝ./km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

==Geografio==
[[Dosiero:Castillo de Arenas 24J 05.jpg|eta|maldekstra|250px|Ruinoj el la epoko de [[almohadoj]] de la Kastelo de Arenas.]]
[[Dosiero:Castillo de Arenas 24J 22.jpg|eta|maldekstra|250px|Akvorezervujo kaj turo de epoko de [[Nazaria dinastio|nazarioj]] de la Kastelo de Arenas.]]
[[Dosiero:Castillo de Arenas 24J 30.jpg|eta|maldekstra|250px|Detalo de unu de la plurlateraj turoj de la ekstera murego, de la epoko de kristanoj, de la Kastelo de Arenas.]]
Campillo de Arenas situas je 38 km de la provinca ĉefurbo [[Ĥaeno]] en la komarko [[Sierra Mágina]] je 58 km de [[Granado]], laŭ la aŭtovojo Bailén-Motril (A-44). Ĝi estas je 865 msm. En la valo de la rivero Campillo kiu poste estos Guadalbullón antaŭ elflui en la Gvadalkiviron.

La municipa teritorio limas kun tiuj de [[Noalejo]], [[Cambil]], Carchelejo ([[Cárcheles]]), [[Pegalajar]], [[Jaén]] kaj [[Valdepeñas de Jaén]]. Temas pri montara areo plena de olivarboj nome taŭga loko por promeno kaj sporto subĉiela. Sur montaro, kunhavita kun Noalejo kaj Valdepeñas de Jaén oni instalis en 2001 ventogeneratoran parkon de la Sierra del Trigo.

==Historio==
La vilaĝo estis fondita per &quot;Real Cédula&quot; de la reĝino [[Johana de Kastilio|doña Juana]] en 1508, sed estis [[Filipo la 2-a]] kiu havigis la urban titolon de &quot;villa&quot; en 1539. 

== Demografio ==
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro ([http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm23019.htm SIMA], 2007) la 1985 geloĝantoj de la municipo '''Campillo de Arenas''' estas 968 inoj kaj 1017 viroj. En la 113-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 1978 geloĝantoj, kaj aliaj 7 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 25, 10 inoj kaj 15 viroj, kaj mortis 23, 9 inoj kaj 14 viroj. Tiel la [[natura kresko]] estis 2 (0.1%). La laborkapabla loĝantaro estis 780 homoj (39.3%).
 
== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm23019.htm Campillo de Arenas] - Statistikoj en ''Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía''.
 
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Municipoj de Provinco Jaén}}

[[Kategorio:Municipoj de Andaluzio]]
[[Kategorio:Geografio de Andaluzio]]</text>
      <sha1>2kbyjny7e7jsqyp0wzgs7a7mmsrkt2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alianco por la Estonto de Kosovo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299199</id>
    <revision>
      <id>9392894</id>
      <parentid>9375740</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33437-22</username>
        <id>258197</id>
      </contributor>
      <origin>9392894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="rq2exf5kvquq98pkz3en262yqdqrsk0" xml:space="preserve">{{Informkesto partio
|emblemo=AAK Aleanca.png
|propra nomo= Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës
|lingvo=[[albana]]
|esperanta nomo= Alianco por la Estonto de Kosovo
|lando=Kosovo
|fondiĝo= la 29-an de aprilo [[2001]]
|dissolvo=
|sidejo=
|estro= Ramush Haradinaj
}}
La '''Alianco por la Estonto de Kosovo''' - [[albane]] ''Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK)'' - estas nacia [[centrismo|centrisma]] [[politika partio]] en la juna ŝtato [[Kosovo]] kun grandparte albana enloĝantaro, memstara nur ekde februaro 2008 kaj antaŭe aŭtonoma regiono de [[Serbio]] sub administrado de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. &lt;ref&gt;Vidu ankaŭ la artikolon pri la [[Unuiĝintaj-Nacioj-Misio pri Intertempa administrado de Kosovo]] (UNMIK - la esperanta titolo estas iom tordita, sed tiel ĝi kongruas al la internacia mallongigo).&lt;/ref&gt; La partio fondiĝis en aprilo 2001 kaj laŭ la stato de 2009 estas la tria plej forta politika partio en la nove plurpartia Kosovo. Nuna gvidanto de la partio estas ''Ramush Haradinaj'' kaj laŭ la stato de aŭtuno 2009 la partio havas tri vicprezidantojn: ''Ahmet Isufi, Naim Maloku'' kaj [[Bajram Kosumi]].

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.aleanca.info oficialaj paĝoj de la partio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090529081002/http://www.aleanca.info/ |date=2009-05-29 }}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Ĝermo|politiko}}

[[Kategorio:Politikaj partioj de Kosovo]]
[[Kategorio:Konservativaj partioj]]
[[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001]]</text>
      <sha1>rq2exf5kvquq98pkz3en262yqdqrsk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝablono:Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Bavario</title>
    <ns>10</ns>
    <id>300890</id>
    <revision>
      <id>9392672</id>
      <parentid>9124589</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>aktualigo 2024 &gt; 2025</comment>
      <origin>9392672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107887" sha1="ace7eodne8o6erq3rpx8ulvdcpxjtjp" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if: {{{2|}}} | &lt;!-- la metadatumaj parametroj ĉi-tie ne rilatas al la distriktaj/komunumaj kodoj --&gt;
  {{#switch: {{{2}}}
  | STATO | STAND = 2025-12-31
  | FONTO | QUELLE =[https://www.statistik.bayern.de/mam/produkte/veroffentlichungen/statistische_berichte/a1210c_202500.pdf fonto: landa statistika oficejo]
  | #default= &lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erara metadatuma kodo &lt;tt&gt;{{{2}}}&lt;/tt&gt;&lt;/strong&gt;[[Kategorio:Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Germanio/eraroj]]
  }} |
{{#switch: {{{1}}}
| 09 = 13245503 &lt;!-- tuta Bavario --&gt;
| 091 = 4767226 &lt;!-- Supra Bavario, Oberbayern--&gt;
| 092 = 1260007 &lt;!-- Malsupra Bavario, Niederbayern--&gt;
| 093 = 1120630 &lt;!-- Supra Palatinato, Oberpfalz--&gt;
| 094 = 1051584 &lt;!-- Supra Frankonio, Oberfranken--&gt;
| 095 = 1795514 &lt;!-- Meza Frankonio, Mittelfranken--&gt;
| 096 = 1314706 &lt;!-- Malsupra Frankonio, Unterfranken--&gt;
| 097 = 1935836 &lt;!-- distriktaro Schwaben--&gt;
| 09171 = 113775 &lt;!-- Altötting (distrikto) --&gt;
| 09172 = 105118 &lt;!-- Berchtesgadener Land (distrikto) --&gt;
| 09173 = 130081 &lt;!-- Bad Tölz-Wolfratshausen (distrikto) --&gt;
| 09174 = 154176 &lt;!-- Dachau (distrikto) --&gt;
| 09175 = 144526 &lt;!-- Ebersberg (distrikto) --&gt;
| 09176 = 135982 &lt;!-- Eichstätt (distrikto) --&gt;
| 09177 = 140456 &lt;!-- Erding (distrikto) --&gt;
| 09178 = 184399 &lt;!-- Freising (distrikto) --&gt;
| 09179 = 218580 &lt;!-- Fürstenfeldbruck (distrikto) --&gt;
| 09180 = 89350 &lt;!-- Garmisch-Partenkirchen (distrikto) --&gt;
| 09181 = 122307 &lt;!-- Landsberg am Lech (distrikto) --&gt;
| 09182 = 96924 &lt;!-- Miesbach (distrikto) --&gt;
| 09183 = 122314 &lt;!-- Mühldorf a.Inn (distrikto) --&gt;
| 09184 = 353994 &lt;!-- München (distrikto) --&gt;
| 09185 = 99429 &lt;!-- Neuburg-Schrobenhausen (distrikto) --&gt;
| 09186 = 131079 &lt;!-- Pfaffenhofen an der Ilm (distrikto) --&gt;
| 09187 = 258824 &lt;!-- Rosenheim (distrikto) --&gt;
| 09188 = 139709 &lt;!-- Starnberg (distrikto) --&gt;
| 09189 = 175319 &lt;!-- Traunstein (distrikto) --&gt;
| 09190 = 139241 &lt;!-- Weilheim-Schongau (distrikto) --&gt;
| 09271 = 121886 &lt;!-- Deggendorf (distrikto) --&gt;
| 09272 = 78441 &lt;!-- Freyung-Grafenau (distrikto) --&gt;
| 09273 = 126321 &lt;!-- Kelheim (distrikto) --&gt;
| 09274 = 162624 &lt;!-- Landshut (distrikto) --&gt;
| 09275 = 194329 &lt;!-- Passau (distrikto) --&gt;
| 09276 = 77118 &lt;!-- Regen (distrikto) --&gt;
| 09277 = 120638 &lt;!-- Rottal-Inn (distrikto) --&gt;
| 09278 = 103104 &lt;!-- Straubing-Bogen (distrikto) --&gt;
| 09279 = 101040 &lt;!-- Dingolfing-Landau (distrikto) --&gt;
| 09371 = 103788 &lt;!-- Amberg-Sulzbach (distrikto) --&gt;
| 09372 = 128141 &lt;!-- Cham (distrikto) --&gt;
| 09373 = 138902 &lt;!-- Neumarkt i.d.OPf. (distrikto) --&gt;
| 09374 = 95657 &lt;!-- Neustadt an der Waldnaab (distrikto) --&gt;
| 09375 = 196410 &lt;!-- Regensburg (distrikto) --&gt;
| 09376 = 149363 &lt;!-- Schwandorf (distrikto) --&gt;
| 09377 = 71768 &lt;!-- Tirschenreuth (distrikto) --&gt;
| 09471 = 147319 &lt;!-- Bamberg (distrikto) --&gt;
| 09472 = 102756 &lt;!-- Bayreuth (distrikto) --&gt;
| 09473 = 83687 &lt;!-- Coburg (distrikto) --&gt;
| 09474 = 116602 &lt;!-- Forchheim (distrikto) --&gt;
| 09475 = 91582 &lt;!-- Hof (distrikto) --&gt;
| 09476 = 63806 &lt;!-- Kronach (distrikto) --&gt;
| 09477 = 70997 &lt;!-- Kulmbach (distrikto) --&gt;
| 09478 = 67114 &lt;!-- Lichtenfels (distrikto) --&gt;
| 09479 = 69990 &lt;!-- Wunsiedel i.Fichtelgebirge (distrikto) --&gt;
| 09571 = 187487 &lt;!-- Ansbach (distrikto) --&gt;
| 09572 = 138365 &lt;!-- Erlangen-Höchstadt (distrikto) --&gt;
| 09573 = 117787 &lt;!-- Fürth (distrikto) --&gt;
| 09574 = 168282 &lt;!-- Nürnberger Land (distrikto) --&gt;
| 09575 = 100767 &lt;!-- Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim (distrikto) --&gt;
| 09576 = 128210 &lt;!-- Roth (distrikto) --&gt;
| 09577 = 94407 &lt;!-- Weißenburg-Gunzenhausen (distrikto) --&gt;
| 09671 = 170120 &lt;!-- Aschaffenburg (distrikto) --&gt;
| 09672 = 102950 &lt;!-- Bad Kissingen (distrikto) --&gt;
| 09673 = 78902 &lt;!-- Rhön-Grabfeld (distrikto) --&gt;
| 09674 = 83390 &lt;!-- Haßberge (distrikto) --&gt;
| 09675 = 91471 &lt;!-- Kitzingen (distrikto) --&gt;
| 09676 = 126746 &lt;!-- Miltenberg (distrikto) --&gt;
| 09677 = 124315 &lt;!-- Main-Spessart (distrikto) --&gt;
| 09678 = 113608 &lt;!-- Schweinfurt (distrikto) --&gt;
| 09679 = 161586 &lt;!-- Würzburg (distrikto) --&gt;
| 09771 = 137281 &lt;!-- Aichach-Friedberg (distrikto) --&gt;
| 09772 = 263381 &lt;!-- Augsburg (distrikto) --&gt;
| 09773 = 98870 &lt;!-- Dillingen an der Donau (distrikto) --&gt;
| 09774 = 129580 &lt;!-- Günzburg (distrikto) --&gt;
| 09775 = 183829 &lt;!-- Neu-Ulm (distrikto) --&gt;
| 09776 = 82399 &lt;!-- Lindau (Bodensee) (distrikto) --&gt;
| 09777 = 142065 &lt;!-- Ostallgäu (distrikto) --&gt;
| 09778 = 147386 &lt;!-- Unterallgäu (distrikto) --&gt;
| 09779 = 135262 &lt;!-- Donau-Ries (distrikto) --&gt;
| 09780 = 155421 &lt;!-- Oberallgäu (distrikto) --&gt;
| 09161000 = 140799 &lt;!-- Ingolstadt (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09162000 = 1505036 &lt;!-- München, Landeshauptstadt--&gt;
| 09163000 = 65808 &lt;!-- Rosenheim (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09171111 = 12980 &lt;!-- Altötting, urbo --&gt;
| 09171112 = 19381 &lt;!-- Burghausen, urbo --&gt;
| 09171113 = 10963 &lt;!-- Burgkirchen an der Alz--&gt;
| 09171114 = 4320 &lt;!-- Emmerting--&gt;
| 09171115 = 1187 &lt;!-- Erlbach--&gt;
| 09171116 = 1366 &lt;!-- Feichten an der Alz--&gt;
| 09171117 = 8546 &lt;!-- Garching an der Alz--&gt;
| 09171118 = 2542 &lt;!-- Haiming--&gt;
| 09171119 = 1066 &lt;!-- Halsbach--&gt;
| 09171121 = 2813 &lt;!-- Kastl--&gt;
| 09171122 = 2907 &lt;!-- Kirchweidach--&gt;
| 09171123 = 2784 &lt;!-- Marktl, foira komunumo --&gt;
| 09171124 = 2389 &lt;!-- Mehring--&gt;
| 09171125 = 8983 &lt;!-- Neuötting, urbo --&gt;
| 09171126 = 1351 &lt;!-- Perach--&gt;
| 09171127 = 2432 &lt;!-- Pleiskirchen--&gt;
| 09171129 = 2765 &lt;!-- Reischach--&gt;
| 09171130 = 994 &lt;!-- Stammham--&gt;
| 09171131 = 1736 &lt;!-- Teising--&gt;
| 09171132 = 9574 &lt;!-- Töging a.Inn, urbo --&gt;
| 09171133 = 3243 &lt;!-- Tüßling, foira komunumo --&gt;
| 09171134 = 1057 &lt;!-- Tyrlaching--&gt;
| 09171135 = 3486 &lt;!-- Unterneukirchen--&gt;
| 09171137 = 4910 &lt;!-- Winhöring--&gt;
| 09172111 = 9725 &lt;!-- Ainring--&gt;
| 09172112 = 4213 &lt;!-- Anger--&gt;
| 09172114 = 18284 &lt;!-- Bad Reichenhall, urbo --&gt;
| 09172115 = 2954 &lt;!-- Bayerisch Gmain--&gt;
| 09172116 = 7697 &lt;!-- Berchtesgaden, foira komunumo --&gt;
| 09172117 = 6997 &lt;!-- Bischofswiesen--&gt;
| 09172118 = 17702 &lt;!-- Freilassing, urbo --&gt;
| 09172122 = 7333 &lt;!-- Laufen, urbo --&gt;
| 09172124 = 1703 &lt;!-- Marktschellenberg, foira komunumo --&gt;
| 09172128 = 5274 &lt;!-- Piding--&gt;
| 09172129 = 1694 &lt;!-- Ramsau b.Berchtesgaden--&gt;
| 09172130 = 5568 &lt;!-- Saaldorf-Surheim--&gt;
| 09172131 = 1373 &lt;!-- Schneizlreuth--&gt;
| 09172132 = 5278 &lt;!-- Schönau a.Königssee--&gt;
| 09172134 = 9323 &lt;!-- Teisendorf, foira komunumo --&gt;
| 09173111 = 3854 &lt;!-- Bad Heilbrunn--&gt;
| 09173112 = 19652 &lt;!-- Bad Tölz, urbo --&gt;
| 09173113 = 3768 &lt;!-- Benediktbeuern--&gt;
| 09173115 = 2323 &lt;!-- Bichl--&gt;
| 09173118 = 5620 &lt;!-- Dietramszell--&gt;
| 09173120 = 5230 &lt;!-- Egling--&gt;
| 09173123 = 4302 &lt;!-- Eurasburg--&gt;
| 09173124 = 3228 &lt;!-- Gaißach--&gt;
| 09173126 = 25907 &lt;!-- Geretsried, urbo --&gt;
| 09173127 = 1482 &lt;!-- Greiling--&gt;
| 09173130 = 3651 &lt;!-- Icking--&gt;
| 09173131 = 830 &lt;!-- Jachenau--&gt;
| 09173133 = 4075 &lt;!-- Kochel a.See--&gt;
| 09173134 = 3145 &lt;!-- Königsdorf--&gt;
| 09173135 = 10176 &lt;!-- Lenggries--&gt;
| 09173137 = 4457 &lt;!-- Münsing--&gt;
| 09173140 = 2497 &lt;!-- Reichersbeuern--&gt;
| 09173141 = 1329 &lt;!-- Sachsenkam--&gt;
| 09173142 = 1349 &lt;!-- Schlehdorf--&gt;
| 09173145 = 3670 &lt;!-- Wackersberg--&gt;
| 09173147 = 19536 &lt;!-- Wolfratshausen, urbo --&gt;
| 09174111 = 7876 &lt;!-- Altomünster, foira komunumo --&gt;
| 09174113 = 7636 &lt;!-- Bergkirchen--&gt;
| 09174115 = 47461 &lt;!-- Dachau, urbo --&gt;
| 09174118 = 6214 &lt;!-- Erdweg--&gt;
| 09174121 = 5715 &lt;!-- Haimhausen--&gt;
| 09174122 = 5781 &lt;!-- Hebertshausen--&gt;
| 09174126 = 21425 &lt;!-- Karlsfeld--&gt;
| 09174131 = 10366 &lt;!-- Markt Indersdorf, foira komunumo --&gt;
| 09174135 = 5727 &lt;!-- Odelzhausen--&gt;
| 09174136 = 6401 &lt;!-- Petershausen--&gt;
| 09174137 = 2355 &lt;!-- Pfaffenhofen an der Glonn--&gt;
| 09174141 = 6471 &lt;!-- Röhrmoos--&gt;
| 09174143 = 6264 &lt;!-- Schwabhausen--&gt;
| 09174146 = 2841 &lt;!-- Sulzemoos--&gt;
| 09174147 = 3343 &lt;!-- Hilgertshausen-Tandern--&gt;
| 09174150 = 4628 &lt;!-- Vierkirchen--&gt;
| 09174151 = 3672 &lt;!-- Weichs--&gt;
| 09175111 = 4433 &lt;!-- Anzing--&gt;
| 09175112 = 4545 &lt;!-- Aßling--&gt;
| 09175113 = 1500 &lt;!-- Baiern--&gt;
| 09175114 = 1336 &lt;!-- Bruck--&gt;
| 09175115 = 12340 &lt;!-- Ebersberg, urbo --&gt;
| 09175116 = 2290 &lt;!-- Egmating--&gt;
| 09175118 = 3681 &lt;!-- Forstinning--&gt;
| 09175119 = 1535 &lt;!-- Frauenneuharting--&gt;
| 09175121 = 5086 &lt;!-- Glonn, foira komunumo --&gt;
| 09175122 = 13930 &lt;!-- Grafing b.München, urbo --&gt;
| 09175123 = 3420 &lt;!-- Hohenlinden--&gt;
| 09175124 = 10356 &lt;!-- Kirchseeon, foira komunumo --&gt;
| 09175127 = 13765 &lt;!-- Markt Schwaben, foira komunumo --&gt;
| 09175128 = 1438 &lt;!-- Moosach--&gt;
| 09175131 = 2468 &lt;!-- Oberpframmern--&gt;
| 09175132 = 25039 &lt;!-- Vaterstetten--&gt;
| 09175133 = 5957 &lt;!-- Pliening--&gt;
| 09175135 = 16593 &lt;!-- Poing--&gt;
| 09175136 = 1457 &lt;!-- Emmering--&gt;
| 09175137 = 3940 &lt;!-- Steinhöring--&gt;
| 09175139 = 9417 &lt;!-- Zorneding--&gt;
| 09176111 = 2981 &lt;!-- Adelschlag--&gt;
| 09176112 = 7195 &lt;!-- Altmannstein, foira komunumo --&gt;
| 09176114 = 10242 &lt;!-- Beilngries, urbo --&gt;
| 09176116 = 1697 &lt;!-- Böhmfeld--&gt;
| 09176118 = 3771 &lt;!-- Buxheim--&gt;
| 09176120 = 5059 &lt;!-- Denkendorf--&gt;
| 09176121 = 2850 &lt;!-- Dollnstein, foira komunumo --&gt;
| 09176122 = 1247 &lt;!-- Egweil--&gt;
| 09176123 = 14066 &lt;!-- Eichstätt, urbo --&gt;
| 09176124 = 3030 &lt;!-- Eitensheim--&gt;
| 09176126 = 12526 &lt;!-- Gaimersheim, foira komunumo --&gt;
| 09176129 = 7498 &lt;!-- Großmehring--&gt;
| 09176131 = 3077 &lt;!-- Hepberg--&gt;
| 09176132 = 3022 &lt;!-- Hitzhofen--&gt;
| 09176137 = 2600 &lt;!-- Kinding, foira komunumo --&gt;
| 09176138 = 5835 &lt;!-- Kipfenberg, foira komunumo --&gt;
| 09176139 = 9737 &lt;!-- Kösching, foira komunumo --&gt;
| 09176143 = 4980 &lt;!-- Lenting--&gt;
| 09176147 = 1822 &lt;!-- Mindelstetten--&gt;
| 09176148 = 1523 &lt;!-- Mörnsheim, foira komunumo --&gt;
| 09176149 = 2351 &lt;!-- Nassenfels, foira komunumo --&gt;
| 09176150 = 1371 &lt;!-- Oberdolling--&gt;
| 09176153 = 4100 &lt;!-- Pförring, foira komunumo --&gt;
| 09176155 = 3051 &lt;!-- Pollenfeld--&gt;
| 09176160 = 3285 &lt;!-- Schernfeld--&gt;
| 09176161 = 4159 &lt;!-- Stammham--&gt;
| 09176164 = 2688 &lt;!-- Titting, foira komunumo --&gt;
| 09176165 = 2289 &lt;!-- Walting--&gt;
| 09176166 = 2725 &lt;!-- Wellheim, foira komunumo --&gt;
| 09176167 = 5205 &lt;!-- Wettstetten--&gt;
| 09177112 = 2915 &lt;!-- Berglern--&gt;
| 09177113 = 4062 &lt;!-- Bockhorn--&gt;
| 09177114 = 1637 &lt;!-- Buch a.Buchrain--&gt;
| 09177115 = 14727 &lt;!-- Dorfen, urbo --&gt;
| 09177116 = 3155 &lt;!-- Eitting--&gt;
| 09177117 = 37341 &lt;!-- Erding, urbo --&gt;
| 09177118 = 4713 &lt;!-- Finsing--&gt;
| 09177119 = 3667 &lt;!-- Forstern--&gt;
| 09177120 = 3896 &lt;!-- Fraunberg--&gt;
| 09177121 = 1648 &lt;!-- Hohenpolding--&gt;
| 09177122 = 1560 &lt;!-- Inning a.Holz--&gt;
| 09177123 = 5581 &lt;!-- Isen, foira komunumo --&gt;
| 09177124 = 1163 &lt;!-- Kirchberg--&gt;
| 09177126 = 2884 &lt;!-- Langenpreising--&gt;
| 09177127 = 2765 &lt;!-- Lengdorf--&gt;
| 09177130 = 6064 &lt;!-- Moosinning--&gt;
| 09177131 = 2789 &lt;!-- Neuching--&gt;
| 09177133 = 6355 &lt;!-- Oberding--&gt;
| 09177134 = 1970 &lt;!-- Ottenhofen--&gt;
| 09177135 = 2826 &lt;!-- Pastetten--&gt;
| 09177137 = 4581 &lt;!-- Sankt Wolfgang--&gt;
| 09177138 = 1364 &lt;!-- Steinkirchen--&gt;
| 09177139 = 10705 &lt;!-- Taufkirchen (Vils) --&gt;
| 09177142 = 2175 &lt;!-- Walpertskirchen--&gt;
| 09177143 = 5497 &lt;!-- Wartenberg, foira komunumo --&gt;
| 09177144 = 4416 &lt;!-- Wörth--&gt;
| 09178113 = 5953 &lt;!-- Allershausen--&gt;
| 09178115 = 2734 &lt;!-- Attenkirchen--&gt;
| 09178116 = 6266 &lt;!-- Au i.d.Hallertau, foira komunumo --&gt;
| 09178120 = 14732 &lt;!-- Eching--&gt;
| 09178122 = 3510 &lt;!-- Rudelzhausen--&gt;
| 09178123 = 5087 &lt;!-- Fahrenzhausen--&gt;
| 09178124 = 48953 &lt;!-- Freising, urbo --&gt;
| 09178125 = 1595 &lt;!-- Gammelsdorf--&gt;
| 09178129 = 2718 &lt;!-- Haag an der Amper--&gt;
| 09178130 = 11602 &lt;!-- Hallbergmoos--&gt;
| 09178132 = 1973 &lt;!-- Hörgertshausen--&gt;
| 09178133 = 2671 &lt;!-- Hohenkammer--&gt;
| 09178136 = 3393 &lt;!-- Kirchdorf an der Amper--&gt;
| 09178137 = 4288 &lt;!-- Kranzberg--&gt;
| 09178138 = 4023 &lt;!-- Langenbach--&gt;
| 09178140 = 3259 &lt;!-- Marzling--&gt;
| 09178142 = 3158 &lt;!-- Mauern--&gt;
| 09178143 = 20107 &lt;!-- Moosburg an der Isar, urbo --&gt;
| 09178144 = 5617 &lt;!-- Nandlstadt, foira komunumo --&gt;
| 09178145 = 21066 &lt;!-- Neufahrn b.Freising--&gt;
| 09178150 = 1629 &lt;!-- Paunzhausen--&gt;
| 09178155 = 2507 &lt;!-- Wang--&gt;
| 09178156 = 2582 &lt;!-- Wolfersdorf--&gt;
| 09178157 = 4976 &lt;!-- Zolling--&gt;
| 09179111 = 1881 &lt;!-- Adelshofen--&gt;
| 09179113 = 4103 &lt;!-- Alling--&gt;
| 09179114 = 2066 &lt;!-- Althegnenberg--&gt;
| 09179117 = 3446 &lt;!-- Egenhofen--&gt;
| 09179118 = 11483 &lt;!-- Eichenau--&gt;
| 09179119 = 6849 &lt;!-- Emmering--&gt;
| 09179121 = 37666 &lt;!-- Fürstenfeldbruck, urbo --&gt;
| 09179123 = 41155 &lt;!-- Germering, urbo --&gt;
| 09179125 = 3866 &lt;!-- Grafrath--&gt;
| 09179126 = 19206 &lt;!-- Gröbenzell--&gt;
| 09179128 = 1586 &lt;!-- Hattenhofen--&gt;
| 09179130 = 1678 &lt;!-- Jesenwang--&gt;
| 09179131 = 1574 &lt;!-- Kottgeisering--&gt;
| 09179132 = 1581 &lt;!-- Landsberied--&gt;
| 09179134 = 13955 &lt;!-- Maisach--&gt;
| 09179136 = 5068 &lt;!-- Mammendorf--&gt;
| 09179137 = 1691 &lt;!-- Mittelstetten--&gt;
| 09179138 = 4112 &lt;!-- Moorenweis--&gt;
| 09179140 = 1769 &lt;!-- Oberschweinbach--&gt;
| 09179142 = 27418 &lt;!-- Olching, urbo --&gt;
| 09179145 = 20896 &lt;!-- Puchheim, urbo --&gt;
| 09179147 = 1905 &lt;!-- Schöngeising--&gt;
| 09179149 = 3626 &lt;!-- Türkenfeld--&gt;
| 09180112 = 2898 &lt;!-- Bad Kohlgrub--&gt;
| 09180113 = 1311 &lt;!-- Bad Bayersoien--&gt;
| 09180114 = 1557 &lt;!-- Eschenlohe--&gt;
| 09180115 = 684 &lt;!-- Ettal--&gt;
| 09180116 = 3563 &lt;!-- Farchant--&gt;
| 09180117 = 28088 &lt;!-- Garmisch-Partenkirchen, foira komunumo --&gt;
| 09180118 = 3488 &lt;!-- Grainau--&gt;
| 09180119 = 1618 &lt;!-- Großweil--&gt;
| 09180122 = 2069 &lt;!-- Krün--&gt;
| 09180123 = 7400 &lt;!-- Mittenwald, foira komunumo --&gt;
| 09180124 = 12057 &lt;!-- Murnau a.Staffelsee, foira komunumo --&gt;
| 09180125 = 5064 &lt;!-- Oberammergau--&gt;
| 09180126 = 3125 &lt;!-- Oberau--&gt;
| 09180127 = 3291 &lt;!-- Ohlstadt--&gt;
| 09180128 = 1260 &lt;!-- Riegsee--&gt;
| 09180129 = 1632 &lt;!-- Saulgrub--&gt;
| 09180131 = 603 &lt;!-- Schwaigen--&gt;
| 09180132 = 2434 &lt;!-- Seehausen a.Staffelsee--&gt;
| 09180133 = 745 &lt;!-- Spatzenhausen--&gt;
| 09180134 = 3156 &lt;!-- Uffing a.Staffelsee--&gt;
| 09180135 = 1759 &lt;!-- Unterammergau--&gt;
| 09180136 = 1548 &lt;!-- Wallgau--&gt;
| 09181111 = 1240 &lt;!-- Apfeldorf--&gt;
| 09181113 = 2898 &lt;!-- Denklingen--&gt;
| 09181114 = 10699 &lt;!-- Dießen am Ammersee, foira komunumo --&gt;
| 09181115 = 1634 &lt;!-- Eching am Ammersee--&gt;
| 09181116 = 2448 &lt;!-- Egling an der Paar--&gt;
| 09181118 = 2080 &lt;!-- Eresing--&gt;
| 09181120 = 1934 &lt;!-- Finning--&gt;
| 09181121 = 4258 &lt;!-- Fuchstal--&gt;
| 09181122 = 5855 &lt;!-- Geltendorf--&gt;
| 09181123 = 2137 &lt;!-- Greifenberg--&gt;
| 09181124 = 1842 &lt;!-- Hofstetten--&gt;
| 09181126 = 1951 &lt;!-- Hurlach--&gt;
| 09181127 = 2551 &lt;!-- Igling--&gt;
| 09181128 = 10040 &lt;!-- Kaufering, foira komunumo --&gt;
| 09181129 = 1062 &lt;!-- Kinsau--&gt;
| 09181130 = 29230 &lt;!-- Landsberg am Lech, urbo --&gt;
| 09181131 = 1767 &lt;!-- Obermeitingen--&gt;
| 09181132 = 4248 &lt;!-- Penzing--&gt;
| 09181133 = 2856 &lt;!-- Vilgertshofen--&gt;
| 09181134 = 2630 &lt;!-- Prittriching--&gt;
| 09181135 = 1754 &lt;!-- Reichling--&gt;
| 09181137 = 1727 &lt;!-- Rott--&gt;
| 09181138 = 1984 &lt;!-- Scheuring--&gt;
| 09181139 = 3770 &lt;!-- Schondorf am Ammersee--&gt;
| 09181140 = 1041 &lt;!-- Schwifting--&gt;
| 09181141 = 3740 &lt;!-- Pürgen--&gt;
| 09181142 = 1087 &lt;!-- Thaining--&gt;
| 09181143 = 1516 &lt;!-- Unterdießen--&gt;
| 09181144 = 4561 &lt;!-- Utting am Ammersee--&gt;
| 09181145 = 3995 &lt;!-- Weil--&gt;
| 09181146 = 3772 &lt;!-- Windach--&gt;
| 09182111 = 4783 &lt;!-- Bad Wiessee--&gt;
| 09182112 = 1577 &lt;!-- Bayrischzell--&gt;
| 09182114 = 5550 &lt;!-- Fischbachau--&gt;
| 09182116 = 5749 &lt;!-- Gmund a.Tegernsee--&gt;
| 09182119 = 8152 &lt;!-- Hausham--&gt;
| 09182120 = 16187 &lt;!-- Holzkirchen, foira komunumo --&gt;
| 09182123 = 3280 &lt;!-- Irschenberg--&gt;
| 09182124 = 3378 &lt;!-- Kreuth--&gt;
| 09182125 = 11334 &lt;!-- Miesbach, urbo --&gt;
| 09182127 = 4619 &lt;!-- Otterfing--&gt;
| 09182129 = 5492 &lt;!-- Rottach-Egern--&gt;
| 09182131 = 6668 &lt;!-- Schliersee, foira komunumo --&gt;
| 09182132 = 3538 &lt;!-- Tegernsee, urbo --&gt;
| 09182133 = 3380 &lt;!-- Valley--&gt;
| 09182134 = 5406 &lt;!-- Waakirchen--&gt;
| 09182136 = 4095 &lt;!-- Warngau--&gt;
| 09182137 = 3736 &lt;!-- Weyarn--&gt;
| 09183112 = 7197 &lt;!-- Ampfing--&gt;
| 09183113 = 3274 &lt;!-- Aschau a.Inn--&gt;
| 09183114 = 3386 &lt;!-- Buchbach, foira komunumo --&gt;
| 09183115 = 1375 &lt;!-- Egglkofen--&gt;
| 09183116 = 1005 &lt;!-- Erharting--&gt;
| 09183118 = 4026 &lt;!-- Gars a.Inn, foira komunumo --&gt;
| 09183119 = 6541 &lt;!-- Haag i.OB, foira komunumo --&gt;
| 09183120 = 2813 &lt;!-- Heldenstein--&gt;
| 09183122 = 782 &lt;!-- Jettenbach--&gt;
| 09183123 = 1338 &lt;!-- Kirchdorf--&gt;
| 09183124 = 4001 &lt;!-- Kraiburg a.Inn, foira komunumo --&gt;
| 09183125 = 833 &lt;!-- Lohkirchen--&gt;
| 09183126 = 2076 &lt;!-- Maitenbeth--&gt;
| 09183127 = 3686 &lt;!-- Mettenheim--&gt;
| 09183128 = 22624 &lt;!-- Mühldorf a.Inn, urbo --&gt;
| 09183129 = 6408 &lt;!-- Neumarkt-Sankt Veit, urbo --&gt;
| 09183130 = 1217 &lt;!-- Niederbergkirchen--&gt;
| 09183131 = 1431 &lt;!-- Niedertaufkirchen--&gt;
| 09183132 = 1766 &lt;!-- Oberbergkirchen--&gt;
| 09183134 = 829 &lt;!-- Oberneukirchen--&gt;
| 09183135 = 2733 &lt;!-- Obertaufkirchen--&gt;
| 09183136 = 3324 &lt;!-- Polling--&gt;
| 09183138 = 1075 &lt;!-- Rattenkirchen--&gt;
| 09183139 = 2107 &lt;!-- Rechtmehring--&gt;
| 09183140 = 1729 &lt;!-- Reichertsheim--&gt;
| 09183143 = 1121 &lt;!-- Schönberg--&gt;
| 09183144 = 3461 &lt;!-- Schwindegg--&gt;
| 09183145 = 1389 &lt;!-- Taufkirchen--&gt;
| 09183147 = 1754 &lt;!-- Unterreit--&gt;
| 09183148 = 25851 &lt;!-- Waldkraiburg, urbo --&gt;
| 09183151 = 1162 &lt;!-- Zangberg--&gt;
| 09184112 = 8998 &lt;!-- Aschheim--&gt;
| 09184113 = 3338 &lt;!-- Baierbrunn--&gt;
| 09184114 = 5500 &lt;!-- Brunnthal--&gt;
| 09184118 = 7720 &lt;!-- Feldkirchen--&gt;
| 09184119 = 17729 &lt;!-- Garching b.München, urbo --&gt;
| 09184120 = 13395 &lt;!-- Gräfelfing--&gt;
| 09184121 = 6511 &lt;!-- Grasbrunn--&gt;
| 09184122 = 11175 &lt;!-- Grünwald--&gt;
| 09184123 = 22934 &lt;!-- Haar--&gt;
| 09184127 = 11043 &lt;!-- Höhenkirchen-Siegertsbrunn--&gt;
| 09184129 = 8951 &lt;!-- Hohenbrunn--&gt;
| 09184130 = 18038 &lt;!-- Ismaning--&gt;
| 09184131 = 13708 &lt;!-- Kirchheim b.München--&gt;
| 09184132 = 8790 &lt;!-- Neuried--&gt;
| 09184134 = 13231 &lt;!-- Oberhaching--&gt;
| 09184135 = 11926 &lt;!-- Oberschleißheim--&gt;
| 09184136 = 22729 &lt;!-- Ottobrunn--&gt;
| 09184137 = 5595 &lt;!-- Aying--&gt;
| 09184138 = 11043 &lt;!-- Planegg--&gt;
| 09184139 = 8545 &lt;!-- Pullach i.Isartal--&gt;
| 09184140 = 7010 &lt;!-- Putzbrunn--&gt;
| 09184141 = 7991 &lt;!-- Sauerlach--&gt;
| 09184142 = 5830 &lt;!-- Schäftlarn--&gt;
| 09184144 = 3250 &lt;!-- Straßlach-Dingharting--&gt;
| 09184145 = 18130 &lt;!-- Taufkirchen--&gt;
| 09184146 = 14351 &lt;!-- Neubiberg--&gt;
| 09184147 = 11729 &lt;!-- Unterföhring--&gt;
| 09184148 = 26611 &lt;!-- Unterhaching--&gt;
| 09184149 = 28193 &lt;!-- Unterschleißheim, urbo --&gt;
| 09185113 = 3099 &lt;!-- Aresing--&gt;
| 09185116 = 1401 &lt;!-- Berg im Gau--&gt;
| 09185118 = 2029 &lt;!-- Bergheim--&gt;
| 09185123 = 1841 &lt;!-- Brunnen--&gt;
| 09185125 = 4656 &lt;!-- Burgheim, foira komunumo --&gt;
| 09185127 = 3674 &lt;!-- Ehekirchen--&gt;
| 09185131 = 2624 &lt;!-- Gachenbach--&gt;
| 09185139 = 5972 &lt;!-- Karlshuld--&gt;
| 09185140 = 5159 &lt;!-- Karlskron--&gt;
| 09185143 = 1674 &lt;!-- Langenmosen--&gt;
| 09185149 = 30039 &lt;!-- Neuburg an der Donau, urbo --&gt;
| 09185150 = 3231 &lt;!-- Oberhausen--&gt;
| 09185153 = 4835 &lt;!-- Rennertshofen, foira komunumo --&gt;
| 09185157 = 1636 &lt;!-- Rohrenfels--&gt;
| 09185158 = 17916 &lt;!-- Schrobenhausen, urbo --&gt;
| 09185163 = 4931 &lt;!-- Königsmoos--&gt;
| 09185166 = 2317 &lt;!-- Waidhofen--&gt;
| 09185168 = 2395 &lt;!-- Weichering--&gt;
| 09186113 = 5554 &lt;!-- Baar-Ebenhausen--&gt;
| 09186116 = 1813 &lt;!-- Ernsgaden--&gt;
| 09186122 = 11642 &lt;!-- Geisenfeld, urbo --&gt;
| 09186125 = 3833 &lt;!-- Gerolsbach--&gt;
| 09186126 = 2139 &lt;!-- Hettenshausen--&gt;
| 09186128 = 4886 &lt;!-- Hohenwart, foira komunumo --&gt;
| 09186130 = 2193 &lt;!-- Ilmmünster--&gt;
| 09186132 = 3116 &lt;!-- Jetzendorf--&gt;
| 09186137 = 12958 &lt;!-- Manching, foira komunumo --&gt;
| 09186139 = 3264 &lt;!-- Münchsmünster--&gt;
| 09186143 = 27228 &lt;!-- Pfaffenhofen an der Ilm, urbo --&gt;
| 09186144 = 2215 &lt;!-- Pörnbach--&gt;
| 09186146 = 5142 &lt;!-- Reichertshausen--&gt;
| 09186147 = 8134 &lt;!-- Reichertshofen, foira komunumo --&gt;
| 09186149 = 6136 &lt;!-- Rohrbach--&gt;
| 09186151 = 4883 &lt;!-- Scheyern--&gt;
| 09186152 = 5595 &lt;!-- Schweitenkirchen--&gt;
| 09186158 = 8828 &lt;!-- Vohburg an der Donau, urbo --&gt;
| 09186162 = 11520 &lt;!-- Wolnzach, foira komunumo --&gt;
| 09187113 = 3834 &lt;!-- Amerang--&gt;
| 09187114 = 5439 &lt;!-- Aschau i.Chiemgau--&gt;
| 09187116 = 3145 &lt;!-- Babensham--&gt;
| 09187117 = 18575 &lt;!-- Bad Aibling, urbo --&gt;
| 09187118 = 6901 &lt;!-- Bernau a.Chiemsee--&gt;
| 09187120 = 6584 &lt;!-- Brannenburg--&gt;
| 09187121 = 1439 &lt;!-- Breitbrunn a.Chiemsee--&gt;
| 09187122 = 16992 &lt;!-- Bruckmühl, foira komunumo --&gt;
| 09187123 = 141 &lt;!-- Chiemsee--&gt;
| 09187124 = 4281 &lt;!-- Edling--&gt;
| 09187125 = 2831 &lt;!-- Eggstätt--&gt;
| 09187126 = 3314 &lt;!-- Eiselfing--&gt;
| 09187128 = 8207 &lt;!-- Bad Endorf, foira komunumo --&gt;
| 09187129 = 8245 &lt;!-- Bad Feilnbach--&gt;
| 09187130 = 10716 &lt;!-- Feldkirchen-Westerham--&gt;
| 09187131 = 2924 &lt;!-- Flintsbach a.Inn--&gt;
| 09187132 = 2942 &lt;!-- Frasdorf--&gt;
| 09187134 = 2758 &lt;!-- Griesstätt--&gt;
| 09187137 = 7418 &lt;!-- Großkarolinenfeld--&gt;
| 09187138 = 1141 &lt;!-- Gstadt a.Chiemsee--&gt;
| 09187139 = 2692 &lt;!-- Halfing--&gt;
| 09187142 = 5380 &lt;!-- Schechen--&gt;
| 09187145 = 1189 &lt;!-- Höslwang--&gt;
| 09187148 = 6443 &lt;!-- Kiefersfelden--&gt;
| 09187150 = 19149 &lt;!-- Kolbermoor, urbo --&gt;
| 09187154 = 4130 &lt;!-- Neubeuern, foira komunumo --&gt;
| 09187156 = 2545 &lt;!-- Nußdorf a.Inn--&gt;
| 09187157 = 5128 &lt;!-- Oberaudorf--&gt;
| 09187159 = 4008 &lt;!-- Pfaffing--&gt;
| 09187162 = 10949 &lt;!-- Prien a.Chiemsee, foira komunumo --&gt;
| 09187163 = 2918 &lt;!-- Prutting--&gt;
| 09187164 = 1422 &lt;!-- Ramerberg--&gt;
| 09187165 = 10862 &lt;!-- Raubling--&gt;
| 09187167 = 5623 &lt;!-- Riedering--&gt;
| 09187168 = 3756 &lt;!-- Rimsting--&gt;
| 09187169 = 5835 &lt;!-- Rohrdorf--&gt;
| 09187170 = 4104 &lt;!-- Rott a.Inn--&gt;
| 09187172 = 2823 &lt;!-- Samerberg--&gt;
| 09187173 = 1411 &lt;!-- Schonstett--&gt;
| 09187174 = 2676 &lt;!-- Söchtenau--&gt;
| 09187176 = 2947 &lt;!-- Soyen--&gt;
| 09187177 = 10695 &lt;!-- Stephanskirchen--&gt;
| 09187179 = 7109 &lt;!-- Tuntenhausen--&gt;
| 09187181 = 3097 &lt;!-- Vogtareuth--&gt;
| 09187182 = 12371 &lt;!-- Wasserburg a.Inn, urbo --&gt;
| 09187186 = 1735 &lt;!-- Albaching--&gt;
| 09188113 = 8128 &lt;!-- Berg--&gt;
| 09188117 = 3798 &lt;!-- Andechs--&gt;
| 09188118 = 4349 &lt;!-- Feldafing--&gt;
| 09188120 = 21684 &lt;!-- Gauting--&gt;
| 09188121 = 19159 &lt;!-- Gilching--&gt;
| 09188124 = 11186 &lt;!-- Herrsching a.Ammersee--&gt;
| 09188126 = 4801 &lt;!-- Inning a.Ammersee--&gt;
| 09188127 = 7797 &lt;!-- Krailling--&gt;
| 09188132 = 7660 &lt;!-- Seefeld--&gt;
| 09188137 = 5618 &lt;!-- Pöcking--&gt;
| 09188139 = 24602 &lt;!-- Starnberg, urbo --&gt;
| 09188141 = 10054 &lt;!-- Tutzing--&gt;
| 09188144 = 5585 &lt;!-- Weßling--&gt;
| 09188145 = 5288 &lt;!-- Wörthsee--&gt;
| 09189111 = 4124 &lt;!-- Altenmarkt an der Alz--&gt;
| 09189113 = 4609 &lt;!-- Bergen--&gt;
| 09189114 = 4781 &lt;!-- Chieming--&gt;
| 09189115 = 2506 &lt;!-- Engelsberg--&gt;
| 09189118 = 4313 &lt;!-- Fridolfing--&gt;
| 09189119 = 4305 &lt;!-- Grabenstätt--&gt;
| 09189120 = 6963 &lt;!-- Grassau, foira komunumo --&gt;
| 09189124 = 4668 &lt;!-- Inzell--&gt;
| 09189126 = 1378 &lt;!-- Kienberg--&gt;
| 09189127 = 3332 &lt;!-- Kirchanschöring--&gt;
| 09189129 = 3014 &lt;!-- Marquartstein--&gt;
| 09189130 = 2346 &lt;!-- Nußdorf--&gt;
| 09189133 = 4405 &lt;!-- Obing--&gt;
| 09189134 = 3513 &lt;!-- Palling--&gt;
| 09189135 = 2232 &lt;!-- Petting--&gt;
| 09189137 = 1903 &lt;!-- Pittenhart--&gt;
| 09189139 = 2182 &lt;!-- Reit im Winkl--&gt;
| 09189140 = 6819 &lt;!-- Ruhpolding--&gt;
| 09189141 = 1747 &lt;!-- Schleching--&gt;
| 09189142 = 3726 &lt;!-- Schnaitsee--&gt;
| 09189143 = 4537 &lt;!-- Seeon-Seebruck--&gt;
| 09189145 = 8318 &lt;!-- Siegsdorf--&gt;
| 09189146 = 1109 &lt;!-- Staudach-Egerndach--&gt;
| 09189148 = 3203 &lt;!-- Surberg--&gt;
| 09189149 = 5647 &lt;!-- Tacherting--&gt;
| 09189150 = 2085 &lt;!-- Taching a.See--&gt;
| 09189152 = 5744 &lt;!-- Tittmoning, urbo --&gt;
| 09189154 = 20381 &lt;!-- Traunreut, urbo --&gt;
| 09189155 = 20977 &lt;!-- Traunstein, urbo --&gt;
| 09189157 = 11442 &lt;!-- Trostberg, urbo --&gt;
| 09189159 = 5042 &lt;!-- Übersee--&gt;
| 09189160 = 3622 &lt;!-- Unterwössen--&gt;
| 09189161 = 1750 &lt;!-- Vachendorf--&gt;
| 09189162 = 7036 &lt;!-- Waging a.See, foira komunumo --&gt;
| 09189165 = 1560 &lt;!-- Wonneberg--&gt;
| 09190111 = 3272 &lt;!-- Altenstadt--&gt;
| 09190113 = 1352 &lt;!-- Antdorf--&gt;
| 09190114 = 2407 &lt;!-- Bernbeuren--&gt;
| 09190115 = 2406 &lt;!-- Bernried am Starnberger See--&gt;
| 09190117 = 1911 &lt;!-- Böbing--&gt;
| 09190118 = 1743 &lt;!-- Burggen--&gt;
| 09190120 = 1522 &lt;!-- Eberfing--&gt;
| 09190121 = 1199 &lt;!-- Eglfing--&gt;
| 09190126 = 1166 &lt;!-- Habach--&gt;
| 09190129 = 1733 &lt;!-- Hohenfurch--&gt;
| 09190130 = 3845 &lt;!-- Hohenpeißenberg--&gt;
| 09190131 = 2869 &lt;!-- Huglfing--&gt;
| 09190132 = 2707 &lt;!-- Iffeldorf--&gt;
| 09190133 = 1116 &lt;!-- Ingenried--&gt;
| 09190135 = 2139 &lt;!-- Oberhausen--&gt;
| 09190136 = 1563 &lt;!-- Obersöchering--&gt;
| 09190138 = 2531 &lt;!-- Pähl--&gt;
| 09190139 = 13154 &lt;!-- Peißenberg, foira komunumo --&gt;
| 09190140 = 11773 &lt;!-- Peiting, foira komunumo --&gt;
| 09190141 = 17246 &lt;!-- Penzberg, urbo --&gt;
| 09190142 = 3635 &lt;!-- Polling--&gt;
| 09190143 = 946 &lt;!-- Prem--&gt;
| 09190144 = 2374 &lt;!-- Raisting--&gt;
| 09190145 = 1847 &lt;!-- Rottenbuch--&gt;
| 09190148 = 12676 &lt;!-- Schongau, urbo --&gt;
| 09190149 = 1012 &lt;!-- Schwabbruck--&gt;
| 09190151 = 1433 &lt;!-- Schwabsoien--&gt;
| 09190152 = 3116 &lt;!-- Seeshaupt--&gt;
| 09190153 = 1189 &lt;!-- Sindelsdorf--&gt;
| 09190154 = 2965 &lt;!-- Steingaden--&gt;
| 09190157 = 23406 &lt;!-- Weilheim i.OB, urbo --&gt;
| 09190158 = 2190 &lt;!-- Wessobrunn--&gt;
| 09190159 = 3436 &lt;!-- Wielenbach--&gt;
| 09190160 = 1362 &lt;!-- Wildsteig--&gt;
| 09261000 = 71922 &lt;!-- Landshut (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09262000 = 53523 &lt;!-- Passau (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09263000 = 49061 &lt;!-- Straubing (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09271111 = 2363 &lt;!-- Aholming--&gt;
| 09271113 = 2120 &lt;!-- Auerbach--&gt;
| 09271114 = 1528 &lt;!-- Außernzell--&gt;
| 09271116 = 4815 &lt;!-- Bernried--&gt;
| 09271118 = 995 &lt;!-- Buchhofen--&gt;
| 09271119 = 35166 &lt;!-- Deggendorf, urbo --&gt;
| 09271122 = 2708 &lt;!-- Grafling--&gt;
| 09271123 = 1343 &lt;!-- Grattersdorf--&gt;
| 09271125 = 7709 &lt;!-- Hengersberg, foira komunumo --&gt;
| 09271126 = 1165 &lt;!-- Hunding--&gt;
| 09271127 = 2221 &lt;!-- Iggensbach--&gt;
| 09271128 = 3271 &lt;!-- Künzing--&gt;
| 09271130 = 1630 &lt;!-- Lalling--&gt;
| 09271132 = 4263 &lt;!-- Metten, foira komunumo --&gt;
| 09271135 = 2373 &lt;!-- Moos--&gt;
| 09271138 = 1748 &lt;!-- Niederalteich--&gt;
| 09271139 = 1205 &lt;!-- Oberpöring--&gt;
| 09271140 = 3371 &lt;!-- Offenberg--&gt;
| 09271141 = 12073 &lt;!-- Osterhofen, urbo --&gt;
| 09271143 = 1988 &lt;!-- Otzing--&gt;
| 09271146 = 13296 &lt;!-- Plattling, urbo --&gt;
| 09271148 = 1495 &lt;!-- Schaufling--&gt;
| 09271149 = 4753 &lt;!-- Schöllnach, foira komunumo --&gt;
| 09271151 = 3202 &lt;!-- Stephansposching--&gt;
| 09271152 = 1282 &lt;!-- Wallerfing--&gt;
| 09271153 = 3803 &lt;!-- Winzer, foira komunumo --&gt;
| 09272116 = 924 &lt;!-- Eppenschlag--&gt;
| 09272118 = 7059 &lt;!-- Freyung, urbo --&gt;
| 09272119 = 817 &lt;!-- Fürsteneck--&gt;
| 09272120 = 8171 &lt;!-- Grafenau, urbo --&gt;
| 09272121 = 2475 &lt;!-- Grainet--&gt;
| 09272122 = 1345 &lt;!-- Haidmühle--&gt;
| 09272126 = 2400 &lt;!-- Hinterschmiding--&gt;
| 09272127 = 3280 &lt;!-- Hohenau--&gt;
| 09272128 = 1507 &lt;!-- Innernzell--&gt;
| 09272129 = 3361 &lt;!-- Jandelsbrunn--&gt;
| 09272134 = 2021 &lt;!-- Mauth--&gt;
| 09272136 = 4240 &lt;!-- Neureichenau--&gt;
| 09272138 = 2829 &lt;!-- Perlesreut, foira komunumo --&gt;
| 09272139 = 622 &lt;!-- Philippsreut--&gt;
| 09272140 = 1878 &lt;!-- Ringelai--&gt;
| 09272141 = 4291 &lt;!-- Röhrnbach, foira komunumo --&gt;
| 09272142 = 2002 &lt;!-- Saldenburg--&gt;
| 09272143 = 2903 &lt;!-- Sankt Oswald-Riedlhütte--&gt;
| 09272145 = 1338 &lt;!-- Schöfweg--&gt;
| 09272146 = 2193 &lt;!-- Neuschönau--&gt;
| 09272147 = 3912 &lt;!-- Schönberg, foira komunumo --&gt;
| 09272149 = 3892 &lt;!-- Spiegelau--&gt;
| 09272150 = 2507 &lt;!-- Thurmansbang--&gt;
| 09272151 = 11326 &lt;!-- Waldkirchen, urbo --&gt;
| 09272152 = 1148 &lt;!-- Zenting--&gt;
| 09273111 = 15254 &lt;!-- Abensberg, urbo --&gt;
| 09273113 = 1925 &lt;!-- Aiglsbach--&gt;
| 09273115 = 1439 &lt;!-- Attenhofen--&gt;
| 09273116 = 12427 &lt;!-- Bad Abbach, foira komunumo --&gt;
| 09273119 = 1381 &lt;!-- Biburg--&gt;
| 09273121 = 1114 &lt;!-- Essing, foira komunumo --&gt;
| 09273125 = 2315 &lt;!-- Hausen--&gt;
| 09273127 = 1438 &lt;!-- Herrngiersdorf--&gt;
| 09273133 = 4154 &lt;!-- Ihrlerstein--&gt;
| 09273137 = 17108 &lt;!-- Kelheim, urbo --&gt;
| 09273139 = 940 &lt;!-- Kirchdorf--&gt;
| 09273141 = 5931 &lt;!-- Langquaid, foira komunumo --&gt;
| 09273147 = 15279 &lt;!-- Mainburg, urbo --&gt;
| 09273152 = 14891 &lt;!-- Neustadt an der Donau, urbo --&gt;
| 09273159 = 2313 &lt;!-- Painten, foira komunumo --&gt;
| 09273163 = 2127 &lt;!-- Elsendorf--&gt;
| 09273164 = 6055 &lt;!-- Riedenburg, urbo --&gt;
| 09273165 = 3495 &lt;!-- Rohr i.NB, foira komunumo --&gt;
| 09273166 = 5759 &lt;!-- Saal an der Donau--&gt;
| 09273172 = 4186 &lt;!-- Siegenburg, foira komunumo --&gt;
| 09273175 = 1723 &lt;!-- Teugn--&gt;
| 09273177 = 1927 &lt;!-- Train--&gt;
| 09273178 = 1752 &lt;!-- Volkenschwand--&gt;
| 09273181 = 1388 &lt;!-- Wildenberg--&gt;
| 09274111 = 4549 &lt;!-- Adlkofen--&gt;
| 09274112 = 1937 &lt;!-- Aham--&gt;
| 09274113 = 11407 &lt;!-- Altdorf, foira komunumo --&gt;
| 09274114 = 2571 &lt;!-- Altfraunhofen--&gt;
| 09274118 = 733 &lt;!-- Baierbach--&gt;
| 09274119 = 2008 &lt;!-- Bayerbach b.Ergoldsbach--&gt;
| 09274120 = 5259 &lt;!-- Bodenkirchen--&gt;
| 09274121 = 3911 &lt;!-- Buch a.Erlbach--&gt;
| 09274124 = 4254 &lt;!-- Eching--&gt;
| 09274126 = 13511 &lt;!-- Ergolding, foira komunumo --&gt;
| 09274127 = 8535 &lt;!-- Ergoldsbach, foira komunumo --&gt;
| 09274128 = 11970 &lt;!-- Essenbach, foira komunumo --&gt;
| 09274132 = 3683 &lt;!-- Furth--&gt;
| 09274134 = 7212 &lt;!-- Geisenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09274135 = 1897 &lt;!-- Gerzen--&gt;
| 09274141 = 4297 &lt;!-- Hohenthann--&gt;
| 09274145 = 2049 &lt;!-- Kröning--&gt;
| 09274146 = 5599 &lt;!-- Kumhausen--&gt;
| 09274153 = 4300 &lt;!-- Neufahrn i.NB--&gt;
| 09274154 = 1062 &lt;!-- Neufraunhofen--&gt;
| 09274156 = 4234 &lt;!-- Niederaichbach--&gt;
| 09274165 = 1652 &lt;!-- Obersüßbach--&gt;
| 09274172 = 5444 &lt;!-- Pfeffenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09274174 = 1684 &lt;!-- Postau--&gt;
| 09274176 = 8487 &lt;!-- Rottenburg an der Laaber, urbo --&gt;
| 09274179 = 912 &lt;!-- Schalkham--&gt;
| 09274182 = 3931 &lt;!-- Tiefenbach--&gt;
| 09274183 = 6488 &lt;!-- Velden, foira komunumo --&gt;
| 09274184 = 12205 &lt;!-- Vilsbiburg, urbo --&gt;
| 09274185 = 2696 &lt;!-- Vilsheim--&gt;
| 09274187 = 2444 &lt;!-- Weihmichl--&gt;
| 09274188 = 1406 &lt;!-- Weng--&gt;
| 09274191 = 3275 &lt;!-- Wörth an der Isar--&gt;
| 09274193 = 1318 &lt;!-- Wurmsham--&gt;
| 09274194 = 5704 &lt;!-- Bruckberg--&gt;
| 09275111 = 2477 &lt;!-- Aicha vorm Wald--&gt;
| 09275112 = 3006 &lt;!-- Aidenbach, foira komunumo --&gt;
| 09275114 = 4278 &lt;!-- Aldersbach--&gt;
| 09275116 = 8062 &lt;!-- Bad Füssing--&gt;
| 09275117 = 1209 &lt;!-- Beutelsbach--&gt;
| 09275118 = 1972 &lt;!-- Breitenberg--&gt;
| 09275119 = 4388 &lt;!-- Büchlberg--&gt;
| 09275120 = 4136 &lt;!-- Eging a.See, foira komunumo --&gt;
| 09275121 = 3501 &lt;!-- Fürstenstein--&gt;
| 09275122 = 8442 &lt;!-- Fürstenzell, foira komunumo --&gt;
| 09275124 = 9050 &lt;!-- Bad Griesbach i.Rottal, urbo --&gt;
| 09275125 = 2485 &lt;!-- Haarbach--&gt;
| 09275126 = 11883 &lt;!-- Hauzenberg, urbo --&gt;
| 09275127 = 3488 &lt;!-- Hofkirchen, foira komunumo --&gt;
| 09275128 = 6342 &lt;!-- Hutthurm, foira komunumo --&gt;
| 09275130 = 2653 &lt;!-- Kirchham--&gt;
| 09275131 = 1862 &lt;!-- Kößlarn, foira komunumo --&gt;
| 09275132 = 1221 &lt;!-- Malching--&gt;
| 09275133 = 4473 &lt;!-- Neuburg a.Inn--&gt;
| 09275134 = 3433 &lt;!-- Neuhaus a.Inn--&gt;
| 09275135 = 3008 &lt;!-- Neukirchen vorm Wald--&gt;
| 09275137 = 3572 &lt;!-- Obernzell, foira komunumo --&gt;
| 09275138 = 7369 &lt;!-- Ortenburg, foira komunumo --&gt;
| 09275141 = 16296 &lt;!-- Pocking, urbo --&gt;
| 09275143 = 4660 &lt;!-- Rotthalmünster, foira komunumo --&gt;
| 09275144 = 3040 &lt;!-- Ruderting--&gt;
| 09275145 = 7145 &lt;!-- Ruhstorf an der Rott, foira komunumo --&gt;
| 09275146 = 6506 &lt;!-- Salzweg--&gt;
| 09275148 = 1432 &lt;!-- Sonnen--&gt;
| 09275149 = 1844 &lt;!-- Tettenweis--&gt;
| 09275150 = 4112 &lt;!-- Thyrnau--&gt;
| 09275151 = 6676 &lt;!-- Tiefenbach--&gt;
| 09275152 = 4206 &lt;!-- Tittling, foira komunumo --&gt;
| 09275153 = 6021 &lt;!-- Untergriesbach, foira komunumo --&gt;
| 09275154 = 18184 &lt;!-- Vilshofen an der Donau, urbo --&gt;
| 09275156 = 5361 &lt;!-- Wegscheid, foira komunumo --&gt;
| 09275159 = 4981 &lt;!-- Windorf, foira komunumo --&gt;
| 09275160 = 1555 &lt;!-- Witzmannsberg--&gt;
| 09276111 = 957 &lt;!-- Achslach--&gt;
| 09276113 = 2031 &lt;!-- Arnbruck--&gt;
| 09276115 = 925 &lt;!-- Bayerisch Eisenstein--&gt;
| 09276116 = 3376 &lt;!-- Bischofsmais--&gt;
| 09276117 = 3646 &lt;!-- Bodenmais, foira komunumo --&gt;
| 09276118 = 1553 &lt;!-- Böbrach--&gt;
| 09276120 = 2387 &lt;!-- Drachselsried--&gt;
| 09276121 = 2657 &lt;!-- Frauenau--&gt;
| 09276122 = 2234 &lt;!-- Geiersthal--&gt;
| 09276123 = 1139 &lt;!-- Gotteszell--&gt;
| 09276126 = 4353 &lt;!-- Kirchberg i.Wald--&gt;
| 09276127 = 2035 &lt;!-- Kirchdorf i.Wald--&gt;
| 09276128 = 2720 &lt;!-- Kollnburg--&gt;
| 09276129 = 1815 &lt;!-- Langdorf--&gt;
| 09276130 = 2263 &lt;!-- Lindberg--&gt;
| 09276134 = 1704 &lt;!-- Patersdorf--&gt;
| 09276135 = 2808 &lt;!-- Prackenbach--&gt;
| 09276138 = 10951 &lt;!-- Regen, urbo --&gt;
| 09276139 = 3138 &lt;!-- Rinchnach--&gt;
| 09276142 = 2015 &lt;!-- Ruhmannsfelden, foira komunumo --&gt;
| 09276143 = 2956 &lt;!-- Teisnach, foira komunumo --&gt;
| 09276144 = 8326 &lt;!-- Viechtach, urbo --&gt;
| 09276146 = 2051 &lt;!-- Zachenberg--&gt;
| 09276148 = 9078 &lt;!-- Zwiesel, urbo --&gt;
| 09277111 = 6523 &lt;!-- Arnstorf, foira komunumo --&gt;
| 09277112 = 1662 &lt;!-- Bayerbach--&gt;
| 09277113 = 5829 &lt;!-- Bad Birnbach, foira komunumo --&gt;
| 09277114 = 2980 &lt;!-- Dietersburg--&gt;
| 09277116 = 14295 &lt;!-- Eggenfelden, urbo --&gt;
| 09277117 = 2242 &lt;!-- Egglham--&gt;
| 09277118 = 1864 &lt;!-- Ering--&gt;
| 09277119 = 3942 &lt;!-- Falkenberg--&gt;
| 09277121 = 6119 &lt;!-- Gangkofen, foira komunumo --&gt;
| 09277122 = 856 &lt;!-- Geratskirchen--&gt;
| 09277124 = 3622 &lt;!-- Hebertsfelden--&gt;
| 09277126 = 2310 &lt;!-- Johanniskirchen--&gt;
| 09277127 = 2306 &lt;!-- Julbach--&gt;
| 09277128 = 5294 &lt;!-- Kirchdorf a.Inn--&gt;
| 09277131 = 1225 &lt;!-- Malgersdorf--&gt;
| 09277133 = 4027 &lt;!-- Massing, foira komunumo --&gt;
| 09277134 = 2196 &lt;!-- Mitterskirchen--&gt;
| 09277138 = 12842 &lt;!-- Pfarrkirchen, urbo --&gt;
| 09277139 = 2450 &lt;!-- Postmünster--&gt;
| 09277140 = 1641 &lt;!-- Reut--&gt;
| 09277141 = 927 &lt;!-- Rimbach--&gt;
| 09277142 = 2911 &lt;!-- Roßbach--&gt;
| 09277144 = 1906 &lt;!-- Schönau--&gt;
| 09277145 = 10311 &lt;!-- Simbach a.Inn, urbo --&gt;
| 09277147 = 1423 &lt;!-- Stubenberg--&gt;
| 09277148 = 3805 &lt;!-- Tann, foira komunumo --&gt;
| 09277149 = 5407 &lt;!-- Triftern, foira komunumo --&gt;
| 09277151 = 2269 &lt;!-- Unterdietfurt--&gt;
| 09277152 = 1943 &lt;!-- Wittibreut--&gt;
| 09277153 = 3390 &lt;!-- Wurmannsquick, foira komunumo --&gt;
| 09277154 = 2121 &lt;!-- Zeilarn--&gt;
| 09278112 = 1905 &lt;!-- Aholfing--&gt;
| 09278113 = 3550 &lt;!-- Aiterhofen--&gt;
| 09278116 = 1597 &lt;!-- Ascha--&gt;
| 09278117 = 1665 &lt;!-- Atting--&gt;
| 09278118 = 10479 &lt;!-- Bogen, urbo --&gt;
| 09278120 = 1022 &lt;!-- Falkenfels--&gt;
| 09278121 = 2015 &lt;!-- Feldkirchen--&gt;
| 09278123 = 6954 &lt;!-- Geiselhöring, urbo --&gt;
| 09278129 = 2025 &lt;!-- Haibach--&gt;
| 09278134 = 1855 &lt;!-- Haselbach--&gt;
| 09278139 = 3266 &lt;!-- Hunderdorf--&gt;
| 09278140 = 1129 &lt;!-- Irlbach--&gt;
| 09278141 = 3964 &lt;!-- Kirchroth--&gt;
| 09278143 = 1827 &lt;!-- Konzell--&gt;
| 09278144 = 3496 &lt;!-- Laberweinting--&gt;
| 09278146 = 4370 &lt;!-- Leiblfing--&gt;
| 09278147 = 641 &lt;!-- Loitzendorf--&gt;
| 09278148 = 6670 &lt;!-- Mallersdorf-Pfaffenberg, foira komunumo --&gt;
| 09278149 = 1379 &lt;!-- Mariaposching--&gt;
| 09278151 = 2796 &lt;!-- Mitterfels, foira komunumo --&gt;
| 09278154 = 1854 &lt;!-- Neukirchen--&gt;
| 09278159 = 2935 &lt;!-- Niederwinkling--&gt;
| 09278167 = 3325 &lt;!-- Oberschneiding--&gt;
| 09278170 = 3385 &lt;!-- Parkstetten--&gt;
| 09278171 = 522 &lt;!-- Perasdorf--&gt;
| 09278172 = 1611 &lt;!-- Perkam--&gt;
| 09278177 = 2968 &lt;!-- Rain--&gt;
| 09278178 = 1633 &lt;!-- Rattenberg--&gt;
| 09278179 = 1487 &lt;!-- Rattiszell--&gt;
| 09278182 = 2782 &lt;!-- Salching--&gt;
| 09278184 = 1847 &lt;!-- Sankt Englmar--&gt;
| 09278187 = 2954 &lt;!-- Schwarzach, foira komunumo --&gt;
| 09278189 = 1412 &lt;!-- Stallwang--&gt;
| 09278190 = 3337 &lt;!-- Steinach--&gt;
| 09278192 = 3473 &lt;!-- Straßkirchen--&gt;
| 09278197 = 3962 &lt;!-- Wiesenfelden--&gt;
| 09278198 = 1012 &lt;!-- Windberg--&gt;
| 09279112 = 20890 &lt;!-- Dingolfing, urbo --&gt;
| 09279113 = 6671 &lt;!-- Eichendorf, foira komunumo --&gt;
| 09279115 = 4783 &lt;!-- Frontenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09279116 = 2639 &lt;!-- Gottfrieding--&gt;
| 09279122 = 14776 &lt;!-- Landau an der Isar, urbo --&gt;
| 09279124 = 3825 &lt;!-- Loiching--&gt;
| 09279125 = 3319 &lt;!-- Mamming--&gt;
| 09279126 = 3834 &lt;!-- Marklkofen--&gt;
| 09279127 = 6086 &lt;!-- Mengkofen--&gt;
| 09279128 = 5244 &lt;!-- Moosthenning--&gt;
| 09279130 = 2738 &lt;!-- Niederviehbach--&gt;
| 09279132 = 7095 &lt;!-- Pilsting, foira komunumo --&gt;
| 09279134 = 7673 &lt;!-- Reisbach, foira komunumo --&gt;
| 09279135 = 4196 &lt;!-- Simbach, foira komunumo --&gt;
| 09279137 = 7271 &lt;!-- Wallersdorf, foira komunumo --&gt;
| 09361000 = 42631 &lt;!-- Amberg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09362000 = 151517 &lt;!-- Regensburg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09363000 = 42453 &lt;!-- Weiden i.d.OPf. (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09371111 = 2036 &lt;!-- Ammerthal--&gt;
| 09371113 = 8846 &lt;!-- Auerbach i.d.OPf., urbo --&gt;
| 09371116 = 1808 &lt;!-- Birgland--&gt;
| 09371118 = 2412 &lt;!-- Ebermannsdorf--&gt;
| 09371119 = 2009 &lt;!-- Edelsfeld--&gt;
| 09371120 = 2163 &lt;!-- Ensdorf--&gt;
| 09371121 = 2512 &lt;!-- Freihung, foira komunumo --&gt;
| 09371122 = 4054 &lt;!-- Freudenberg--&gt;
| 09371123 = 829 &lt;!-- Gebenbach--&gt;
| 09371126 = 4964 &lt;!-- Hahnbach, foira komunumo --&gt;
| 09371127 = 5737 &lt;!-- Hirschau, urbo --&gt;
| 09371128 = 1178 &lt;!-- Hirschbach--&gt;
| 09371129 = 1815 &lt;!-- Hohenburg, foira komunumo --&gt;
| 09371131 = 2099 &lt;!-- Illschwang--&gt;
| 09371132 = 2487 &lt;!-- Kastl, foira komunumo --&gt;
| 09371135 = 1743 &lt;!-- Königstein, foira komunumo --&gt;
| 09371136 = 9833 &lt;!-- Kümmersbruck--&gt;
| 09371140 = 1402 &lt;!-- Etzelwang--&gt;
| 09371141 = 2495 &lt;!-- Neukirchen b.Sulzbach-Rosenberg--&gt;
| 09371144 = 3364 &lt;!-- Poppenricht--&gt;
| 09371146 = 2619 &lt;!-- Rieden, foira komunumo --&gt;
| 09371148 = 2280 &lt;!-- Schmidmühlen, foira komunumo --&gt;
| 09371150 = 4253 &lt;!-- Schnaittenbach, urbo --&gt;
| 09371151 = 19255 &lt;!-- Sulzbach-Rosenberg, urbo --&gt;
| 09371154 = 3805 &lt;!-- Ursensollen--&gt;
| 09371156 = 6558 &lt;!-- Vilseck, urbo --&gt;
| 09371157 = 1232 &lt;!-- Weigendorf--&gt;
| 09372112 = 2010 &lt;!-- Arnschwang--&gt;
| 09372113 = 2292 &lt;!-- Arrach--&gt;
| 09372115 = 1895 &lt;!-- Blaibach--&gt;
| 09372116 = 17617 &lt;!-- Cham, urbo --&gt;
| 09372117 = 2500 &lt;!-- Chamerau--&gt;
| 09372124 = 3294 &lt;!-- Eschlkam, foira komunumo --&gt;
| 09372125 = 3420 &lt;!-- Falkenstein, foira komunumo --&gt;
| 09372126 = 8525 &lt;!-- Furth im Wald, urbo --&gt;
| 09372128 = 785 &lt;!-- Gleißenberg--&gt;
| 09372130 = 1478 &lt;!-- Grafenwiesen--&gt;
| 09372135 = 1890 &lt;!-- Hohenwarth--&gt;
| 09372137 = 7390 &lt;!-- Bad Kötzting, urbo --&gt;
| 09372138 = 2585 &lt;!-- Lam, foira komunumo --&gt;
| 09372142 = 1728 &lt;!-- Michelsneukirchen--&gt;
| 09372143 = 2295 &lt;!-- Miltach--&gt;
| 09372144 = 3592 &lt;!-- Neukirchen b.Hl.Blut, foira komunumo --&gt;
| 09372146 = 2144 &lt;!-- Pemfling--&gt;
| 09372147 = 1004 &lt;!-- Pösing--&gt;
| 09372149 = 1288 &lt;!-- Reichenbach--&gt;
| 09372150 = 1814 &lt;!-- Rettenbach--&gt;
| 09372151 = 1824 &lt;!-- Rimbach--&gt;
| 09372153 = 13060 &lt;!-- Roding, urbo --&gt;
| 09372154 = 3293 &lt;!-- Rötz, urbo --&gt;
| 09372155 = 2225 &lt;!-- Runding--&gt;
| 09372157 = 1904 &lt;!-- Schönthal--&gt;
| 09372158 = 3070 &lt;!-- Schorndorf--&gt;
| 09372161 = 2219 &lt;!-- Stamsried, foira komunumo --&gt;
| 09372163 = 1842 &lt;!-- Tiefenbach--&gt;
| 09372164 = 4229 &lt;!-- Traitsching--&gt;
| 09372165 = 952 &lt;!-- Treffelstein--&gt;
| 09372167 = 1826 &lt;!-- Zell--&gt;
| 09372168 = 2028 &lt;!-- Waffenbrunn--&gt;
| 09372169 = 3027 &lt;!-- Wald--&gt;
| 09372170 = 2328 &lt;!-- Walderbach--&gt;
| 09372171 = 6533 &lt;!-- Waldmünchen, urbo --&gt;
| 09372174 = 2426 &lt;!-- Weiding--&gt;
| 09372175 = 2008 &lt;!-- Willmering--&gt;
| 09372177 = 2057 &lt;!-- Zandt--&gt;
| 09372178 = 1744 &lt;!-- Lohberg--&gt;
| 09373112 = 8991 &lt;!-- Berching, urbo --&gt;
| 09373113 = 8069 &lt;!-- Berg b.Neumarkt i.d.OPf.--&gt;
| 09373114 = 2636 &lt;!-- Berngau--&gt;
| 09373115 = 3687 &lt;!-- Breitenbrunn, foira komunumo --&gt;
| 09373119 = 5371 &lt;!-- Deining--&gt;
| 09373121 = 6448 &lt;!-- Dietfurt an der Altmühl, urbo --&gt;
| 09373126 = 9097 &lt;!-- Freystadt, urbo --&gt;
| 09373134 = 2295 &lt;!-- Hohenfels, foira komunumo --&gt;
| 09373140 = 3737 &lt;!-- Lauterhofen, foira komunumo --&gt;
| 09373143 = 2582 &lt;!-- Lupburg, foira komunumo --&gt;
| 09373146 = 5353 &lt;!-- Mühlhausen--&gt;
| 09373147 = 41258 &lt;!-- Neumarkt i.d.OPf., urbo --&gt;
| 09373151 = 7829 &lt;!-- Parsberg, urbo --&gt;
| 09373153 = 2892 &lt;!-- Pilsach--&gt;
| 09373155 = 7932 &lt;!-- Postbauer-Heng, foira komunumo --&gt;
| 09373156 = 5884 &lt;!-- Pyrbaum, foira komunumo --&gt;
| 09373159 = 4114 &lt;!-- Sengenthal--&gt;
| 09373160 = 5270 &lt;!-- Seubersdorf i.d.OPf.--&gt;
| 09373167 = 5457 &lt;!-- Velburg, urbo --&gt;
| 09374111 = 4692 &lt;!-- Altenstadt an der Waldnaab--&gt;
| 09374117 = 4370 &lt;!-- Eschenbach i.d.OPf., urbo --&gt;
| 09374118 = 2640 &lt;!-- Eslarn, foira komunumo --&gt;
| 09374119 = 1556 &lt;!-- Etzenricht--&gt;
| 09374121 = 3485 &lt;!-- Floß, foira komunumo --&gt;
| 09374122 = 1478 &lt;!-- Flossenbürg--&gt;
| 09374123 = 1266 &lt;!-- Georgenberg--&gt;
| 09374124 = 6347 &lt;!-- Grafenwöhr, urbo --&gt;
| 09374127 = 1699 &lt;!-- Irchenrieth--&gt;
| 09374128 = 926 &lt;!-- Kirchendemenreuth--&gt;
| 09374129 = 3249 &lt;!-- Kirchenthumbach, foira komunumo --&gt;
| 09374131 = 1194 &lt;!-- Kohlberg, foira komunumo --&gt;
| 09374132 = 1164 &lt;!-- Leuchtenberg, foira komunumo --&gt;
| 09374133 = 3424 &lt;!-- Luhe-Wildenau, foira komunumo --&gt;
| 09374134 = 2793 &lt;!-- Mantel, foira komunumo --&gt;
| 09374137 = 2458 &lt;!-- Moosbach, foira komunumo --&gt;
| 09374139 = 5948 &lt;!-- Neustadt an der Waldnaab, urbo --&gt;
| 09374140 = 1166 &lt;!-- Neustadt am Kulm, urbo --&gt;
| 09374144 = 2441 &lt;!-- Parkstein, foira komunumo --&gt;
| 09374146 = 1910 &lt;!-- Pirk--&gt;
| 09374147 = 2321 &lt;!-- Pleystein, urbo --&gt;
| 09374148 = 1316 &lt;!-- Trabitz--&gt;
| 09374149 = 4149 &lt;!-- Pressath, urbo --&gt;
| 09374150 = 1698 &lt;!-- Püchersreuth--&gt;
| 09374154 = 2107 &lt;!-- Schirmitz--&gt;
| 09374155 = 864 &lt;!-- Schlammersdorf--&gt;
| 09374156 = 1124 &lt;!-- Schwarzenbach--&gt;
| 09374157 = 1111 &lt;!-- Speinshart--&gt;
| 09374158 = 1558 &lt;!-- Störnstein--&gt;
| 09374159 = 1495 &lt;!-- Tännesberg, foira komunumo --&gt;
| 09374160 = 1204 &lt;!-- Theisseil--&gt;
| 09374162 = 7559 &lt;!-- Vohenstrauß, urbo --&gt;
| 09374163 = 1088 &lt;!-- Vorbach--&gt;
| 09374164 = 2093 &lt;!-- Waidhaus, foira komunumo --&gt;
| 09374165 = 1888 &lt;!-- Waldthurn, foira komunumo --&gt;
| 09374166 = 3934 &lt;!-- Weiherhammer--&gt;
| 09374168 = 4886 &lt;!-- Windischeschenbach, urbo --&gt;
| 09374170 = 1056 &lt;!-- Bechtsrieth--&gt;
| 09375113 = 3228 &lt;!-- Alteglofsheim--&gt;
| 09375114 = 1512 &lt;!-- Altenthann--&gt;
| 09375115 = 1957 &lt;!-- Aufhausen--&gt;
| 09375116 = 1819 &lt;!-- Bach an der Donau--&gt;
| 09375117 = 5926 &lt;!-- Barbing--&gt;
| 09375118 = 5664 &lt;!-- Beratzhausen, foira komunumo --&gt;
| 09375119 = 5354 &lt;!-- Bernhardswald--&gt;
| 09375120 = 2081 &lt;!-- Brennberg--&gt;
| 09375122 = 1672 &lt;!-- Brunn--&gt;
| 09375127 = 1981 &lt;!-- Deuerling--&gt;
| 09375130 = 4336 &lt;!-- Donaustauf, foira komunumo --&gt;
| 09375131 = 1501 &lt;!-- Duggendorf--&gt;
| 09375143 = 2031 &lt;!-- Hagelstadt--&gt;
| 09375148 = 9348 &lt;!-- Hemau, urbo --&gt;
| 09375153 = 1089 &lt;!-- Holzheim a.Forst--&gt;
| 09375156 = 2823 &lt;!-- Kallmünz, foira komunumo --&gt;
| 09375161 = 3106 &lt;!-- Köfering--&gt;
| 09375162 = 5321 &lt;!-- Laaber, foira komunumo --&gt;
| 09375165 = 13477 &lt;!-- Lappersdorf, foira komunumo --&gt;
| 09375170 = 5036 &lt;!-- Mintraching--&gt;
| 09375171 = 1405 &lt;!-- Mötzing--&gt;
| 09375174 = 14351 &lt;!-- Neutraubling, urbo --&gt;
| 09375175 = 8769 &lt;!-- Nittendorf, foira komunumo --&gt;
| 09375179 = 8688 &lt;!-- Obertraubling--&gt;
| 09375180 = 6404 &lt;!-- Pentling--&gt;
| 09375181 = 3426 &lt;!-- Pettendorf--&gt;
| 09375182 = 1608 &lt;!-- Pfakofen--&gt;
| 09375183 = 3139 &lt;!-- Pfatter--&gt;
| 09375184 = 1660 &lt;!-- Pielenhofen--&gt;
| 09375190 = 16390 &lt;!-- Regenstauf, foira komunumo --&gt;
| 09375191 = 806 &lt;!-- Riekofen--&gt;
| 09375196 = 8306 &lt;!-- Schierling, foira komunumo --&gt;
| 09375199 = 7306 &lt;!-- Sinzing--&gt;
| 09375201 = 2215 &lt;!-- Sünching--&gt;
| 09375204 = 5530 &lt;!-- Tegernheim--&gt;
| 09375205 = 3570 &lt;!-- Thalmassing--&gt;
| 09375208 = 8703 &lt;!-- Wenzenbach--&gt;
| 09375209 = 2609 &lt;!-- Wiesent--&gt;
| 09375210 = 5301 &lt;!-- Wörth an der Donau, urbo --&gt;
| 09375211 = 1516 &lt;!-- Wolfsegg--&gt;
| 09375213 = 5446 &lt;!-- Zeitlarn--&gt;
| 09376112 = 880 &lt;!-- Altendorf--&gt;
| 09376116 = 4218 &lt;!-- Bodenwöhr--&gt;
| 09376117 = 4151 &lt;!-- Bruck i.d.OPf., foira komunumo --&gt;
| 09376119 = 14681 &lt;!-- Burglengenfeld, urbo --&gt;
| 09376122 = 987 &lt;!-- Dieterskirchen--&gt;
| 09376125 = 2401 &lt;!-- Fensterbach--&gt;
| 09376131 = 623 &lt;!-- Gleiritsch--&gt;
| 09376133 = 816 &lt;!-- Guteneck--&gt;
| 09376141 = 12075 &lt;!-- Maxhütte-Haidhof, urbo --&gt;
| 09376144 = 6256 &lt;!-- Nabburg, urbo --&gt;
| 09376146 = 1152 &lt;!-- Neukirchen-Balbini, foira komunumo --&gt;
| 09376147 = 8155 &lt;!-- Neunburg vorm Wald, urbo --&gt;
| 09376148 = 1261 &lt;!-- Niedermurach--&gt;
| 09376149 = 9067 &lt;!-- Nittenau, urbo --&gt;
| 09376150 = 5490 &lt;!-- Wernberg-Köblitz, foira komunumo --&gt;
| 09376151 = 4908 &lt;!-- Oberviechtach, urbo --&gt;
| 09376153 = 4965 &lt;!-- Pfreimd, urbo --&gt;
| 09376159 = 3124 &lt;!-- Schmidgaden--&gt;
| 09376160 = 2222 &lt;!-- Schönsee, urbo --&gt;
| 09376161 = 29836 &lt;!-- Schwandorf, urbo --&gt;
| 09376162 = 1367 &lt;!-- Schwarzach b.Nabburg--&gt;
| 09376163 = 6262 &lt;!-- Schwarzenfeld, foira komunumo --&gt;
| 09376164 = 1364 &lt;!-- Schwarzhofen, foira komunumo --&gt;
| 09376167 = 534 &lt;!-- Stadlern--&gt;
| 09376168 = 1927 &lt;!-- Steinberg am See--&gt;
| 09376169 = 1705 &lt;!-- Stulln--&gt;
| 09376170 = 8114 &lt;!-- Teublitz, urbo --&gt;
| 09376171 = 1832 &lt;!-- Teunz--&gt;
| 09376172 = 928 &lt;!-- Thanstein--&gt;
| 09376173 = 883 &lt;!-- Trausnitz--&gt;
| 09376175 = 5379 &lt;!-- Wackersdorf--&gt;
| 09376176 = 450 &lt;!-- Weiding--&gt;
| 09376178 = 1350 &lt;!-- Winklarn, foira komunumo --&gt;
| 09377112 = 2972 &lt;!-- Bärnau, urbo --&gt;
| 09377113 = 1136 &lt;!-- Brand--&gt;
| 09377115 = 1289 &lt;!-- Ebnath--&gt;
| 09377116 = 5026 &lt;!-- Erbendorf, urbo --&gt;
| 09377117 = 918 &lt;!-- Falkenberg, foira komunumo --&gt;
| 09377118 = 1176 &lt;!-- Friedenfels--&gt;
| 09377119 = 1529 &lt;!-- Fuchsmühl, foira komunumo --&gt;
| 09377127 = 1941 &lt;!-- Immenreuth--&gt;
| 09377128 = 1468 &lt;!-- Kastl--&gt;
| 09377129 = 5893 &lt;!-- Kemnath, urbo --&gt;
| 09377131 = 1746 &lt;!-- Konnersreuth, foira komunumo --&gt;
| 09377132 = 1447 &lt;!-- Krummennaab--&gt;
| 09377133 = 2207 &lt;!-- Kulmain--&gt;
| 09377137 = 1054 &lt;!-- Leonberg--&gt;
| 09377139 = 1757 &lt;!-- Mähring, foira komunumo --&gt;
| 09377141 = 6557 &lt;!-- Mitterteich, urbo --&gt;
| 09377142 = 1389 &lt;!-- Bad Neualbenreuth, foira komunumo --&gt;
| 09377143 = 1952 &lt;!-- Neusorg--&gt;
| 09377145 = 1282 &lt;!-- Pechbrunn--&gt;
| 09377146 = 3108 &lt;!-- Plößberg, foira komunumo --&gt;
| 09377148 = 1543 &lt;!-- Pullenreuth--&gt;
| 09377149 = 1109 &lt;!-- Reuth b.Erbendorf--&gt;
| 09377154 = 8467 &lt;!-- Tirschenreuth, urbo --&gt;
| 09377157 = 4300 &lt;!-- Waldershof, urbo --&gt;
| 09377158 = 6679 &lt;!-- Waldsassen, urbo --&gt;
| 09377159 = 3823 &lt;!-- Wiesau, foira komunumo --&gt;
| 09461000 = 77218 &lt;!-- Bamberg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09462000 = 72919 &lt;!-- Bayreuth (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09463000 = 40970 &lt;!-- Coburg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09464000 = 46624 &lt;!-- Hof (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09471111 = 2142 &lt;!-- Altendorf--&gt;
| 09471115 = 4131 &lt;!-- Baunach, urbo --&gt;
| 09471117 = 6036 &lt;!-- Bischberg--&gt;
| 09471119 = 4441 &lt;!-- Breitengüßbach--&gt;
| 09471120 = 7180 &lt;!-- Burgebrach, foira komunumo --&gt;
| 09471122 = 1286 &lt;!-- Burgwindheim, foira komunumo --&gt;
| 09471123 = 3680 &lt;!-- Buttenheim, foira komunumo --&gt;
| 09471128 = 1827 &lt;!-- Ebrach, foira komunumo --&gt;
| 09471131 = 5132 &lt;!-- Frensdorf--&gt;
| 09471133 = 1039 &lt;!-- Gerach--&gt;
| 09471137 = 3535 &lt;!-- Gundelsheim--&gt;
| 09471140 = 8755 &lt;!-- Hallstadt, urbo --&gt;
| 09471142 = 3661 &lt;!-- Heiligenstadt i.OFr., foira komunumo --&gt;
| 09471145 = 12425 &lt;!-- Hirschaid, foira komunumo --&gt;
| 09471150 = 2487 &lt;!-- Kemmern--&gt;
| 09471151 = 1236 &lt;!-- Königsfeld--&gt;
| 09471152 = 1195 &lt;!-- Lauter--&gt;
| 09471154 = 1745 &lt;!-- Lisberg--&gt;
| 09471155 = 6197 &lt;!-- Litzendorf--&gt;
| 09471159 = 8726 &lt;!-- Memmelsdorf--&gt;
| 09471165 = 4561 &lt;!-- Oberhaid--&gt;
| 09471169 = 2244 &lt;!-- Pettstadt--&gt;
| 09471172 = 3101 &lt;!-- Pommersfelden--&gt;
| 09471173 = 1453 &lt;!-- Priesendorf--&gt;
| 09471174 = 4494 &lt;!-- Rattelsdorf, foira komunumo --&gt;
| 09471175 = 1932 &lt;!-- Reckendorf--&gt;
| 09471185 = 7115 &lt;!-- Scheßlitz, urbo --&gt;
| 09471186 = 1903 &lt;!-- Schönbrunn i.Steigerwald--&gt;
| 09471189 = 1242 &lt;!-- Stadelhofen--&gt;
| 09471191 = 6898 &lt;!-- Stegaurach--&gt;
| 09471195 = 7800 &lt;!-- Strullendorf--&gt;
| 09471207 = 3621 &lt;!-- Viereth-Trunstadt--&gt;
| 09471208 = 2633 &lt;!-- Walsdorf--&gt;
| 09471209 = 644 &lt;!-- Wattendorf--&gt;
| 09471214 = 4927 &lt;!-- Zapfendorf, foira komunumo --&gt;
| 09471220 = 5895 &lt;!-- Schlüsselfeld, urbo --&gt;
| 09472111 = 2172 &lt;!-- Ahorntal--&gt;
| 09472115 = 1250 &lt;!-- Aufseß--&gt;
| 09472116 = 4276 &lt;!-- Bad Berneck i.Fichtelgebirge, urbo --&gt;
| 09472118 = 2515 &lt;!-- Betzenstein, urbo --&gt;
| 09472119 = 7127 &lt;!-- Bindlach--&gt;
| 09472121 = 1909 &lt;!-- Bischofsgrün--&gt;
| 09472127 = 4925 &lt;!-- Creußen, urbo --&gt;
| 09472131 = 5047 &lt;!-- Eckersdorf--&gt;
| 09472133 = 979 &lt;!-- Emtmannsberg--&gt;
| 09472138 = 1772 &lt;!-- Fichtelberg--&gt;
| 09472139 = 4173 &lt;!-- Gefrees, urbo --&gt;
| 09472140 = 1258 &lt;!-- Gesees--&gt;
| 09472141 = 1281 &lt;!-- Glashütten--&gt;
| 09472143 = 3408 &lt;!-- Goldkronach, urbo --&gt;
| 09472146 = 944 &lt;!-- Haag--&gt;
| 09472150 = 3703 &lt;!-- Heinersreuth--&gt;
| 09472154 = 4769 &lt;!-- Hollfeld, urbo --&gt;
| 09472155 = 2420 &lt;!-- Hummeltal--&gt;
| 09472156 = 1275 &lt;!-- Kirchenpingarten--&gt;
| 09472164 = 1256 &lt;!-- Mehlmeisel--&gt;
| 09472166 = 1475 &lt;!-- Mistelbach--&gt;
| 09472167 = 3830 &lt;!-- Mistelgau--&gt;
| 09472175 = 13614 &lt;!-- Pegnitz, urbo --&gt;
| 09472176 = 837 &lt;!-- Plankenfels--&gt;
| 09472177 = 1333 &lt;!-- Plech, foira komunumo --&gt;
| 09472179 = 5177 &lt;!-- Pottenstein, urbo --&gt;
| 09472180 = 949 &lt;!-- Prebitz--&gt;
| 09472184 = 977 &lt;!-- Schnabelwaid, foira komunumo --&gt;
| 09472188 = 1258 &lt;!-- Seybothenreuth--&gt;
| 09472190 = 5901 &lt;!-- Speichersdorf--&gt;
| 09472197 = 2955 &lt;!-- Waischenfeld, urbo --&gt;
| 09472198 = 2180 &lt;!-- Warmensteinach--&gt;
| 09472199 = 5811 &lt;!-- Weidenberg, foira komunumo --&gt;
| 09473112 = 4003 &lt;!-- Ahorn--&gt;
| 09473120 = 3535 &lt;!-- Dörfles-Esbach--&gt;
| 09473121 = 6040 &lt;!-- Ebersdorf b.Coburg--&gt;
| 09473132 = 2541 &lt;!-- Großheirath--&gt;
| 09473134 = 2510 &lt;!-- Grub a.Forst--&gt;
| 09473138 = 2313 &lt;!-- Itzgrund--&gt;
| 09473141 = 4333 &lt;!-- Lautertal--&gt;
| 09473144 = 3447 &lt;!-- Meeder--&gt;
| 09473151 = 14620 &lt;!-- Neustadt b.Coburg, urbo --&gt;
| 09473153 = 1450 &lt;!-- Niederfüllbach--&gt;
| 09473158 = 6182 &lt;!-- Bad Rodach, urbo --&gt;
| 09473159 = 12329 &lt;!-- Rödental, urbo --&gt;
| 09473165 = 3763 &lt;!-- Seßlach, urbo --&gt;
| 09473166 = 4422 &lt;!-- Sonnefeld--&gt;
| 09473170 = 4087 &lt;!-- Untersiemau--&gt;
| 09473174 = 3113 &lt;!-- Weidhausen b.Coburg--&gt;
| 09473175 = 4999 &lt;!-- Weitramsdorf--&gt;
| 09474119 = 1919 &lt;!-- Dormitz--&gt;
| 09474121 = 6692 &lt;!-- Ebermannstadt, urbo --&gt;
| 09474122 = 2441 &lt;!-- Effeltrich--&gt;
| 09474123 = 6521 &lt;!-- Eggolsheim, foira komunumo --&gt;
| 09474124 = 2064 &lt;!-- Egloffstein, foira komunumo --&gt;
| 09474126 = 33359 &lt;!-- Forchheim, urbo --&gt;
| 09474129 = 4290 &lt;!-- Gößweinstein, foira komunumo --&gt;
| 09474132 = 4181 &lt;!-- Gräfenberg, urbo --&gt;
| 09474133 = 4162 &lt;!-- Hallerndorf--&gt;
| 09474134 = 3658 &lt;!-- Hausen--&gt;
| 09474135 = 5025 &lt;!-- Heroldsbach--&gt;
| 09474137 = 1376 &lt;!-- Hetzles--&gt;
| 09474138 = 1486 &lt;!-- Hiltpoltstein, foira komunumo --&gt;
| 09474140 = 5057 &lt;!-- Igensdorf, foira komunumo --&gt;
| 09474143 = 2163 &lt;!-- Kirchehrenbach--&gt;
| 09474144 = 1448 &lt;!-- Kleinsendelbach--&gt;
| 09474145 = 1404 &lt;!-- Kunreuth--&gt;
| 09474146 = 3080 &lt;!-- Langensendelbach--&gt;
| 09474147 = 1660 &lt;!-- Leutenbach--&gt;
| 09474154 = 8052 &lt;!-- Neunkirchen a.Brand, foira komunumo --&gt;
| 09474156 = 2200 &lt;!-- Obertrubach--&gt;
| 09474158 = 1958 &lt;!-- Pinzberg--&gt;
| 09474160 = 1565 &lt;!-- Poxdorf--&gt;
| 09474161 = 2349 &lt;!-- Pretzfeld, foira komunumo --&gt;
| 09474168 = 1239 &lt;!-- Unterleinleiter--&gt;
| 09474171 = 1991 &lt;!-- Weilersbach--&gt;
| 09474173 = 1161 &lt;!-- Weißenohe--&gt;
| 09474175 = 1577 &lt;!-- Wiesenthau--&gt;
| 09474176 = 2524 &lt;!-- Wiesenttal, foira komunumo --&gt;
| 09475112 = 3192 &lt;!-- Bad Steben, foira komunumo --&gt;
| 09475113 = 1951 &lt;!-- Berg--&gt;
| 09475120 = 3741 &lt;!-- Döhlau--&gt;
| 09475123 = 2686 &lt;!-- Feilitzsch--&gt;
| 09475127 = 1029 &lt;!-- Gattendorf--&gt;
| 09475128 = 2598 &lt;!-- Geroldsgrün--&gt;
| 09475136 = 8033 &lt;!-- Helmbrechts, urbo --&gt;
| 09475137 = 976 &lt;!-- Issigau--&gt;
| 09475141 = 2346 &lt;!-- Köditz--&gt;
| 09475142 = 3119 &lt;!-- Konradsreuth--&gt;
| 09475145 = 1235 &lt;!-- Leupoldsgrün--&gt;
| 09475146 = 927 &lt;!-- Lichtenberg, urbo --&gt;
| 09475154 = 9884 &lt;!-- Münchberg, urbo --&gt;
| 09475156 = 7486 &lt;!-- Naila, urbo --&gt;
| 09475158 = 5249 &lt;!-- Oberkotzau, foira komunumo --&gt;
| 09475161 = 2219 &lt;!-- Regnitzlosau--&gt;
| 09475162 = 9055 &lt;!-- Rehau, urbo --&gt;
| 09475165 = 1830 &lt;!-- Schauenstein, urbo --&gt;
| 09475168 = 6505 &lt;!-- Schwarzenbach an der Saale, urbo --&gt;
| 09475169 = 4170 &lt;!-- Schwarzenbach a.Wald, urbo --&gt;
| 09475171 = 4131 &lt;!-- Selbitz, urbo --&gt;
| 09475174 = 1499 &lt;!-- Sparneck, foira komunumo --&gt;
| 09475175 = 2317 &lt;!-- Stammbach, foira komunumo --&gt;
| 09475181 = 1019 &lt;!-- Töpen--&gt;
| 09475182 = 1367 &lt;!-- Trogen--&gt;
| 09475184 = 1209 &lt;!-- Weißdorf--&gt;
| 09475189 = 1809 &lt;!-- Zell im Fichtelgebirge, foira komunumo --&gt;
| 09476145 = 16497 &lt;!-- Kronach, urbo --&gt;
| 09476146 = 7663 &lt;!-- Küps, foira komunumo --&gt;
| 09476152 = 2989 &lt;!-- Ludwigsstadt, urbo --&gt;
| 09476154 = 2721 &lt;!-- Mitwitz, foira komunumo --&gt;
| 09476159 = 1474 &lt;!-- Nordhalben, foira komunumo --&gt;
| 09476164 = 3835 &lt;!-- Pressig, foira komunumo --&gt;
| 09476166 = 649 &lt;!-- Reichenbach--&gt;
| 09476171 = 941 &lt;!-- Schneckenlohe--&gt;
| 09476175 = 2976 &lt;!-- Steinbach a.Wald--&gt;
| 09476177 = 3250 &lt;!-- Steinwiesen, foira komunumo --&gt;
| 09476178 = 4617 &lt;!-- Stockheim--&gt;
| 09476179 = 1862 &lt;!-- Tettau, foira komunumo --&gt;
| 09476180 = 1827 &lt;!-- Teuschnitz, urbo --&gt;
| 09476182 = 499 &lt;!-- Tschirn--&gt;
| 09476183 = 3512 &lt;!-- Marktrodach, foira komunumo --&gt;
| 09476184 = 2413 &lt;!-- Wallenfels, urbo --&gt;
| 09476185 = 2704 &lt;!-- Weißenbrunn--&gt;
| 09476189 = 3377 &lt;!-- Wilhelmsthal--&gt;
| 09477117 = 840 &lt;!-- Grafengehaig, foira komunumo --&gt;
| 09477118 = 459 &lt;!-- Guttenberg--&gt;
| 09477119 = 942 &lt;!-- Harsdorf--&gt;
| 09477121 = 3189 &lt;!-- Himmelkron--&gt;
| 09477124 = 2380 &lt;!-- Kasendorf, foira komunumo --&gt;
| 09477127 = 1469 &lt;!-- Ködnitz--&gt;
| 09477128 = 26511 &lt;!-- Kulmbach, urbo --&gt;
| 09477129 = 1033 &lt;!-- Kupferberg, urbo --&gt;
| 09477135 = 941 &lt;!-- Ludwigschorgast, foira komunumo --&gt;
| 09477136 = 6378 &lt;!-- Mainleus, foira komunumo --&gt;
| 09477138 = 2946 &lt;!-- Marktleugast, foira komunumo --&gt;
| 09477139 = 1345 &lt;!-- Marktschorgast, foira komunumo --&gt;
| 09477142 = 3738 &lt;!-- Neudrossenfeld--&gt;
| 09477143 = 2954 &lt;!-- Neuenmarkt--&gt;
| 09477148 = 1630 &lt;!-- Presseck, foira komunumo --&gt;
| 09477151 = 929 &lt;!-- Rugendorf--&gt;
| 09477156 = 2996 &lt;!-- Stadtsteinach, urbo --&gt;
| 09477157 = 4055 &lt;!-- Thurnau, foira komunumo --&gt;
| 09477158 = 1513 &lt;!-- Trebgast--&gt;
| 09477159 = 1721 &lt;!-- Untersteinach--&gt;
| 09477163 = 1900 &lt;!-- Wirsberg, foira komunumo --&gt;
| 09477164 = 1128 &lt;!-- Wonsees, foira komunumo --&gt;
| 09478111 = 5438 &lt;!-- Altenkunstadt--&gt;
| 09478116 = 6335 &lt;!-- Burgkunstadt, urbo --&gt;
| 09478120 = 5630 &lt;!-- Ebensfeld, foira komunumo --&gt;
| 09478127 = 1560 &lt;!-- Hochstadt am Main--&gt;
| 09478139 = 20452 &lt;!-- Lichtenfels, urbo --&gt;
| 09478143 = 1104 &lt;!-- Marktgraitz, foira komunumo --&gt;
| 09478144 = 1602 &lt;!-- Marktzeuln, foira komunumo --&gt;
| 09478145 = 6042 &lt;!-- Michelau i.OFr.--&gt;
| 09478155 = 3405 &lt;!-- Redwitz an der Rodach--&gt;
| 09478165 = 10731 &lt;!-- Bad Staffelstein, urbo --&gt;
| 09478176 = 4815 &lt;!-- Weismain, urbo --&gt;
| 09479111 = 930 &lt;!-- Bad Alexandersbad--&gt;
| 09479112 = 4844 &lt;!-- Arzberg, urbo --&gt;
| 09479126 = 1007 &lt;!-- Höchstädt i.Fichtelgebirge--&gt;
| 09479127 = 1362 &lt;!-- Hohenberg an der Eger, urbo --&gt;
| 09479129 = 3059 &lt;!-- Kirchenlamitz, urbo --&gt;
| 09479135 = 2762 &lt;!-- Marktleuthen, urbo --&gt;
| 09479136 = 17166 &lt;!-- Marktredwitz, urbo --&gt;
| 09479138 = 1629 &lt;!-- Nagel--&gt;
| 09479145 = 1927 &lt;!-- Röslau--&gt;
| 09479147 = 1102 &lt;!-- Schirnding, foira komunumo --&gt;
| 09479150 = 3066 &lt;!-- Schönwald, urbo --&gt;
| 09479152 = 14536 &lt;!-- Selb, urbo --&gt;
| 09479158 = 1706 &lt;!-- Thiersheim, foira komunumo --&gt;
| 09479159 = 1051 &lt;!-- Thierstein, foira komunumo --&gt;
| 09479161 = 2068 &lt;!-- Tröstau--&gt;
| 09479166 = 2839 &lt;!-- Weißenstadt, urbo --&gt;
| 09479169 = 8936 &lt;!-- Wunsiedel, urbo --&gt;
| 09561000 = 40554 &lt;!-- Ansbach (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09562000 = 116450 &lt;!-- Erlangen (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09563000 = 131344 &lt;!-- Fürth (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09564000 = 531159 &lt;!-- Nürnberg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09565000 = 40702 &lt;!-- Schwabach (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09571111 = 892 &lt;!-- Adelshofen--&gt;
| 09571113 = 2215 &lt;!-- Arberg, foira komunumo --&gt;
| 09571114 = 3102 &lt;!-- Aurach--&gt;
| 09571115 = 6287 &lt;!-- Bechhofen, foira komunumo --&gt;
| 09571122 = 1236 &lt;!-- Bruckberg--&gt;
| 09571125 = 984 &lt;!-- Buch a.Wald--&gt;
| 09571127 = 3795 &lt;!-- Burgoberbach--&gt;
| 09571128 = 1101 &lt;!-- Burk--&gt;
| 09571130 = 2142 &lt;!-- Colmberg, foira komunumo --&gt;
| 09571132 = 2320 &lt;!-- Dentlein a.Forst, foira komunumo --&gt;
| 09571134 = 1156 &lt;!-- Diebach--&gt;
| 09571135 = 5776 &lt;!-- Dietenhofen, foira komunumo --&gt;
| 09571136 = 12398 &lt;!-- Dinkelsbühl, urbo --&gt;
| 09571137 = 2065 &lt;!-- Dombühl, foira komunumo --&gt;
| 09571139 = 2500 &lt;!-- Dürrwangen, foira komunumo --&gt;
| 09571141 = 1941 &lt;!-- Ehingen--&gt;
| 09571145 = 12390 &lt;!-- Feuchtwangen, urbo --&gt;
| 09571146 = 2472 &lt;!-- Flachslanden, foira komunumo --&gt;
| 09571152 = 1746 &lt;!-- Gebsattel--&gt;
| 09571154 = 937 &lt;!-- Gerolfingen--&gt;
| 09571155 = 1384 &lt;!-- Geslau--&gt;
| 09571165 = 9762 &lt;!-- Heilsbronn, urbo --&gt;
| 09571166 = 8241 &lt;!-- Herrieden, urbo --&gt;
| 09571169 = 1204 &lt;!-- Insingen--&gt;
| 09571170 = 2039 &lt;!-- Langfurth--&gt;
| 09571171 = 3146 &lt;!-- Lehrberg, foira komunumo --&gt;
| 09571174 = 5606 &lt;!-- Leutershausen, urbo --&gt;
| 09571175 = 3802 &lt;!-- Lichtenau, foira komunumo --&gt;
| 09571177 = 3114 &lt;!-- Merkendorf, urbo --&gt;
| 09571178 = 1701 &lt;!-- Mitteleschenbach--&gt;
| 09571179 = 1646 &lt;!-- Mönchsroth--&gt;
| 09571180 = 8074 &lt;!-- Neuendettelsau--&gt;
| 09571181 = 1941 &lt;!-- Neusitz--&gt;
| 09571183 = 1598 &lt;!-- Oberdachstetten--&gt;
| 09571188 = 540 &lt;!-- Ohrenbach--&gt;
| 09571189 = 1747 &lt;!-- Ornbau, urbo --&gt;
| 09571190 = 4949 &lt;!-- Petersaurach--&gt;
| 09571192 = 771 &lt;!-- Röckingen--&gt;
| 09571193 = 11331 &lt;!-- Rothenburg ob der Tauber, urbo --&gt;
| 09571194 = 1256 &lt;!-- Rügland--&gt;
| 09571196 = 3700 &lt;!-- Sachsen b.Ansbach--&gt;
| 09571198 = 2786 &lt;!-- Schillingsfürst, urbo --&gt;
| 09571199 = 3568 &lt;!-- Schnelldorf--&gt;
| 09571200 = 2929 &lt;!-- Schopfloch, foira komunumo --&gt;
| 09571205 = 1218 &lt;!-- Steinsfeld--&gt;
| 09571208 = 854 &lt;!-- Unterschwaningen--&gt;
| 09571214 = 6374 &lt;!-- Wassertrüdingen, urbo --&gt;
| 09571216 = 2490 &lt;!-- Weidenbach, foira komunumo --&gt;
| 09571217 = 2985 &lt;!-- Weihenzell--&gt;
| 09571218 = 1393 &lt;!-- Weiltingen, foira komunumo --&gt;
| 09571222 = 957 &lt;!-- Wettringen--&gt;
| 09571223 = 1322 &lt;!-- Wieseth--&gt;
| 09571224 = 1992 &lt;!-- Wilburgstetten--&gt;
| 09571225 = 1085 &lt;!-- Windelsbach--&gt;
| 09571226 = 6110 &lt;!-- Windsbach, urbo --&gt;
| 09571227 = 1234 &lt;!-- Wittelshofen--&gt;
| 09571228 = 1879 &lt;!-- Wörnitz--&gt;
| 09571229 = 3304 &lt;!-- Wolframs-Eschenbach, urbo --&gt;
| 09572111 = 9109 &lt;!-- Adelsdorf--&gt;
| 09572114 = 3131 &lt;!-- Aurachtal--&gt;
| 09572115 = 7926 &lt;!-- Baiersdorf, urbo --&gt;
| 09572119 = 4578 &lt;!-- Bubenreuth--&gt;
| 09572120 = 3180 &lt;!-- Buckenhof--&gt;
| 09572121 = 14408 &lt;!-- Eckental, foira komunumo --&gt;
| 09572126 = 1636 &lt;!-- Gremsdorf--&gt;
| 09572127 = 2408 &lt;!-- Großenseebach--&gt;
| 09572130 = 5177 &lt;!-- Hemhofen--&gt;
| 09572131 = 8241 &lt;!-- Heroldsberg, foira komunumo --&gt;
| 09572132 = 24312 &lt;!-- Herzogenaurach, urbo --&gt;
| 09572133 = 3834 &lt;!-- Heßdorf--&gt;
| 09572135 = 13827 &lt;!-- Höchstadt an der Aisch, urbo --&gt;
| 09572137 = 2986 &lt;!-- Kalchreuth--&gt;
| 09572139 = 2065 &lt;!-- Lonnerstadt, foira komunumo --&gt;
| 09572141 = 1551 &lt;!-- Marloffstein--&gt;
| 09572142 = 4714 &lt;!-- Möhrendorf--&gt;
| 09572143 = 1850 &lt;!-- Mühlhausen, foira komunumo --&gt;
| 09572147 = 1334 &lt;!-- Oberreichenbach--&gt;
| 09572149 = 4628 &lt;!-- Röttenbach--&gt;
| 09572154 = 2278 &lt;!-- Spardorf--&gt;
| 09572158 = 4782 &lt;!-- Uttenreuth--&gt;
| 09572159 = 1599 &lt;!-- Vestenbergsgreuth, foira komunumo --&gt;
| 09572160 = 2256 &lt;!-- Wachenroth, foira komunumo --&gt;
| 09572164 = 6555 &lt;!-- Weisendorf, foira komunumo --&gt;
| 09573111 = 1994 &lt;!-- Ammerndorf, foira komunumo --&gt;
| 09573114 = 11203 &lt;!-- Cadolzburg, foira komunumo --&gt;
| 09573115 = 4213 &lt;!-- Großhabersdorf--&gt;
| 09573120 = 10485 &lt;!-- Langenzenn, urbo --&gt;
| 09573122 = 17678 &lt;!-- Oberasbach, urbo --&gt;
| 09573123 = 3187 &lt;!-- Obermichelbach--&gt;
| 09573124 = 2193 &lt;!-- Puschendorf--&gt;
| 09573125 = 9626 &lt;!-- Roßtal, foira komunumo --&gt;
| 09573126 = 3124 &lt;!-- Seukendorf--&gt;
| 09573127 = 14997 &lt;!-- Stein, urbo --&gt;
| 09573129 = 1374 &lt;!-- Tuchenbach--&gt;
| 09573130 = 6281 &lt;!-- Veitsbronn--&gt;
| 09573133 = 5203 &lt;!-- Wilhermsdorf, foira komunumo --&gt;
| 09573134 = 26229 &lt;!-- Zirndorf, urbo --&gt;
| 09574111 = 1126 &lt;!-- Alfeld--&gt;
| 09574112 = 15527 &lt;!-- Altdorf b.Nürnberg, urbo --&gt;
| 09574117 = 11558 &lt;!-- Burgthann--&gt;
| 09574120 = 1067 &lt;!-- Engelthal--&gt;
| 09574123 = 13604 &lt;!-- Feucht, foira komunumo --&gt;
| 09574128 = 3509 &lt;!-- Happurg--&gt;
| 09574129 = 1454 &lt;!-- Hartenstein--&gt;
| 09574131 = 1731 &lt;!-- Henfenfeld--&gt;
| 09574132 = 12261 &lt;!-- Hersbruck, urbo --&gt;
| 09574135 = 2060 &lt;!-- Kirchensittenbach--&gt;
| 09574138 = 25754 &lt;!-- Lauf an der Pegnitz, urbo --&gt;
| 09574139 = 6640 &lt;!-- Leinburg--&gt;
| 09574140 = 2652 &lt;!-- Neuhaus an der Pegnitz, foira komunumo --&gt;
| 09574141 = 4506 &lt;!-- Neunkirchen a.Sand--&gt;
| 09574145 = 1563 &lt;!-- Offenhausen--&gt;
| 09574146 = 1909 &lt;!-- Ottensoos--&gt;
| 09574147 = 5278 &lt;!-- Pommelsbrunn--&gt;
| 09574150 = 2461 &lt;!-- Reichenschwand--&gt;
| 09574152 = 12512 &lt;!-- Röthenbach an der Pegnitz, urbo --&gt;
| 09574154 = 4749 &lt;!-- Rückersdorf--&gt;
| 09574155 = 8538 &lt;!-- Schnaittach, foira komunumo --&gt;
| 09574156 = 8910 &lt;!-- Schwaig b.Nürnberg--&gt;
| 09574157 = 8212 &lt;!-- Schwarzenbruck--&gt;
| 09574158 = 3186 &lt;!-- Simmelsdorf--&gt;
| 09574160 = 1706 &lt;!-- Velden, urbo --&gt;
| 09574161 = 1631 &lt;!-- Vorra--&gt;
| 09574164 = 4178 &lt;!-- Winkelhaid--&gt;
| 09575112 = 12329 &lt;!-- Bad Windsheim, urbo --&gt;
| 09575113 = 1250 &lt;!-- Baudenbach, foira komunumo --&gt;
| 09575115 = 3517 &lt;!-- Burgbernheim, urbo --&gt;
| 09575116 = 2738 &lt;!-- Burghaslach, foira komunumo --&gt;
| 09575117 = 1815 &lt;!-- Dachsbach, foira komunumo --&gt;
| 09575118 = 3702 &lt;!-- Diespeck--&gt;
| 09575119 = 2143 &lt;!-- Dietersheim--&gt;
| 09575121 = 5837 &lt;!-- Emskirchen, foira komunumo --&gt;
| 09575122 = 1041 &lt;!-- Ergersheim--&gt;
| 09575124 = 736 &lt;!-- Gallmersgarten--&gt;
| 09575125 = 2508 &lt;!-- Gerhardshofen--&gt;
| 09575127 = 890 &lt;!-- Gollhofen--&gt;
| 09575128 = 1289 &lt;!-- Gutenstetten--&gt;
| 09575129 = 1652 &lt;!-- Hagenbüchach--&gt;
| 09575130 = 655 &lt;!-- Hemmersheim--&gt;
| 09575133 = 934 &lt;!-- Illesheim--&gt;
| 09575134 = 1109 &lt;!-- Ippesheim, foira komunumo --&gt;
| 09575135 = 2159 &lt;!-- Ipsheim, foira komunumo --&gt;
| 09575138 = 1068 &lt;!-- Langenfeld--&gt;
| 09575143 = 1646 &lt;!-- Marktbergel, foira komunumo --&gt;
| 09575144 = 1793 &lt;!-- Markt Bibart, foira komunumo --&gt;
| 09575145 = 5540 &lt;!-- Markt Erlbach, foira komunumo --&gt;
| 09575146 = 1136 &lt;!-- Markt Nordheim, foira komunumo --&gt;
| 09575147 = 1034 &lt;!-- Markt Taschendorf, foira komunumo --&gt;
| 09575150 = 1417 &lt;!-- Münchsteinach--&gt;
| 09575152 = 2186 &lt;!-- Neuhof an der Zenn, foira komunumo --&gt;
| 09575153 = 13293 &lt;!-- Neustadt an der Aisch, urbo --&gt;
| 09575155 = 729 &lt;!-- Oberickelsheim--&gt;
| 09575156 = 2495 &lt;!-- Obernzenn, foira komunumo --&gt;
| 09575157 = 1060 &lt;!-- Oberscheinfeld, foira komunumo --&gt;
| 09575161 = 4516 &lt;!-- Scheinfeld, urbo --&gt;
| 09575163 = 955 &lt;!-- Simmershofen--&gt;
| 09575165 = 2296 &lt;!-- Sugenheim, foira komunumo --&gt;
| 09575166 = 1309 &lt;!-- Trautskirchen--&gt;
| 09575167 = 3097 &lt;!-- Uehlfeld, foira komunumo --&gt;
| 09575168 = 6497 &lt;!-- Uffenheim, urbo --&gt;
| 09575179 = 956 &lt;!-- Weigenheim--&gt;
| 09575181 = 1440 &lt;!-- Wilhelmsdorf--&gt;
| 09576111 = 5455 &lt;!-- Abenberg, urbo --&gt;
| 09576113 = 8498 &lt;!-- Allersberg, foira komunumo --&gt;
| 09576117 = 5419 &lt;!-- Büchenbach--&gt;
| 09576121 = 6891 &lt;!-- Georgensgmünd--&gt;
| 09576122 = 7070 &lt;!-- Greding, urbo --&gt;
| 09576126 = 4662 &lt;!-- Heideck, urbo --&gt;
| 09576127 = 13707 &lt;!-- Hilpoltstein, urbo --&gt;
| 09576128 = 3046 &lt;!-- Kammerstein--&gt;
| 09576132 = 7146 &lt;!-- Schwanstetten, foira komunumo --&gt;
| 09576137 = 6922 &lt;!-- Rednitzhembach--&gt;
| 09576141 = 3351 &lt;!-- Röttenbach--&gt;
| 09576142 = 3724 &lt;!-- Rohr--&gt;
| 09576143 = 25473 &lt;!-- Roth, urbo --&gt;
| 09576147 = 5203 &lt;!-- Spalt, urbo --&gt;
| 09576148 = 5233 &lt;!-- Thalmässing, foira komunumo --&gt;
| 09576151 = 16410 &lt;!-- Wendelstein, foira komunumo --&gt;
| 09577111 = 1435 &lt;!-- Absberg, foira komunumo --&gt;
| 09577113 = 962 &lt;!-- Alesheim--&gt;
| 09577114 = 2425 &lt;!-- Muhr a.See--&gt;
| 09577115 = 1147 &lt;!-- Bergen--&gt;
| 09577120 = 1141 &lt;!-- Burgsalach--&gt;
| 09577122 = 1873 &lt;!-- Dittenheim--&gt;
| 09577125 = 3923 &lt;!-- Ellingen, urbo --&gt;
| 09577127 = 886 &lt;!-- Ettenstatt--&gt;
| 09577133 = 805 &lt;!-- Gnotzheim, foira komunumo --&gt;
| 09577136 = 16698 &lt;!-- Gunzenhausen, urbo --&gt;
| 09577138 = 2740 &lt;!-- Haundorf--&gt;
| 09577140 = 2464 &lt;!-- Heidenheim, foira komunumo --&gt;
| 09577141 = 1078 &lt;!-- Höttingen--&gt;
| 09577148 = 2221 &lt;!-- Langenaltheim--&gt;
| 09577149 = 1259 &lt;!-- Markt Berolzheim, foira komunumo --&gt;
| 09577150 = 840 &lt;!-- Meinheim--&gt;
| 09577151 = 1429 &lt;!-- Nennslingen, foira komunumo --&gt;
| 09577158 = 3934 &lt;!-- Pappenheim, urbo --&gt;
| 09577159 = 1454 &lt;!-- Pfofeld--&gt;
| 09577161 = 7322 &lt;!-- Pleinfeld, foira komunumo --&gt;
| 09577162 = 1779 &lt;!-- Polsingen--&gt;
| 09577163 = 1215 &lt;!-- Raitenbuch--&gt;
| 09577168 = 1784 &lt;!-- Solnhofen--&gt;
| 09577172 = 1140 &lt;!-- Theilenhofen--&gt;
| 09577173 = 13110 &lt;!-- Treuchtlingen, urbo --&gt;
| 09577177 = 18172 &lt;!-- Weißenburg i.Bay., urbo --&gt;
| 09577179 = 1171 &lt;!-- Westheim--&gt;
| 09661000 = 73326 &lt;!-- Aschaffenburg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09662000 = 54539 &lt;!-- Schweinfurt (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09663000 = 133753 &lt;!-- Würzburg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09671111 = 17968 &lt;!-- Alzenau, urbo --&gt;
| 09671112 = 5373 &lt;!-- Bessenbach--&gt;
| 09671113 = 1466 &lt;!-- Blankenbach--&gt;
| 09671114 = 7531 &lt;!-- Karlstein am Main--&gt;
| 09671119 = 2099 &lt;!-- Geiselbach--&gt;
| 09671120 = 3183 &lt;!-- Glattbach--&gt;
| 09671121 = 9784 &lt;!-- Goldbach, foira komunumo --&gt;
| 09671122 = 15762 &lt;!-- Großostheim, foira komunumo --&gt;
| 09671124 = 7977 &lt;!-- Haibach--&gt;
| 09671126 = 2224 &lt;!-- Heigenbrücken--&gt;
| 09671127 = 2128 &lt;!-- Heimbuchenthal--&gt;
| 09671128 = 816 &lt;!-- Heinrichsthal--&gt;
| 09671130 = 12965 &lt;!-- Hösbach, foira komunumo --&gt;
| 09671133 = 4075 &lt;!-- Johannesberg--&gt;
| 09671134 = 8544 &lt;!-- Kahl am Main--&gt;
| 09671135 = 1807 &lt;!-- Kleinkahl--&gt;
| 09671136 = 8153 &lt;!-- Kleinostheim--&gt;
| 09671138 = 2011 &lt;!-- Krombach--&gt;
| 09671139 = 5049 &lt;!-- Laufach--&gt;
| 09671140 = 8627 &lt;!-- Mainaschaff--&gt;
| 09671141 = 2170 &lt;!-- Mespelbrunn--&gt;
| 09671143 = 11247 &lt;!-- Mömbris, foira komunumo --&gt;
| 09671148 = 1658 &lt;!-- Rothenbuch--&gt;
| 09671150 = 3591 &lt;!-- Sailauf--&gt;
| 09671152 = 4092 &lt;!-- Schöllkrippen, foira komunumo --&gt;
| 09671153 = 1254 &lt;!-- Sommerkahl--&gt;
| 09671155 = 7852 &lt;!-- Stockstadt am Main, foira komunumo --&gt;
| 09671156 = 4053 &lt;!-- Waldaschaff--&gt;
| 09671157 = 1806 &lt;!-- Weibersbrunn--&gt;
| 09671159 = 1945 &lt;!-- Westerngrund--&gt;
| 09671160 = 1887 &lt;!-- Dammbach--&gt;
| 09671162 = 1023 &lt;!-- Wiesen--&gt;
| 09672111 = 855 &lt;!-- Aura an der Saale--&gt;
| 09672112 = 4669 &lt;!-- Bad Bocklet, foira komunumo --&gt;
| 09672113 = 6415 &lt;!-- Bad Brückenau, urbo --&gt;
| 09672114 = 23191 &lt;!-- Bad Kissingen, urbo --&gt;
| 09672117 = 7256 &lt;!-- Burkardroth, foira komunumo --&gt;
| 09672121 = 2832 &lt;!-- Elfershausen, foira komunumo --&gt;
| 09672122 = 1505 &lt;!-- Euerdorf, foira komunumo --&gt;
| 09672124 = 1866 &lt;!-- Fuchsstadt--&gt;
| 09672126 = 778 &lt;!-- Geroda, foira komunumo --&gt;
| 09672127 = 10557 &lt;!-- Hammelburg, urbo --&gt;
| 09672131 = 4334 &lt;!-- Maßbach, foira komunumo --&gt;
| 09672134 = 1729 &lt;!-- Motten--&gt;
| 09672135 = 7538 &lt;!-- Münnerstadt, urbo --&gt;
| 09672136 = 3811 &lt;!-- Nüdlingen--&gt;
| 09672138 = 2104 &lt;!-- Oberleichtersbach--&gt;
| 09672139 = 4954 &lt;!-- Oberthulba, foira komunumo --&gt;
| 09672140 = 5052 &lt;!-- Oerlenbach--&gt;
| 09672142 = 1090 &lt;!-- Ramsthal--&gt;
| 09672143 = 1086 &lt;!-- Rannungen--&gt;
| 09672145 = 930 &lt;!-- Riedenberg--&gt;
| 09672149 = 1621 &lt;!-- Schondra, foira komunumo --&gt;
| 09672155 = 849 &lt;!-- Sulzthal, foira komunumo --&gt;
| 09672157 = 988 &lt;!-- Thundorf i.UFr.--&gt;
| 09672161 = 2109 &lt;!-- Wartmannsroth--&gt;
| 09672163 = 2863 &lt;!-- Wildflecken, foira komunumo --&gt;
| 09672166 = 1968 &lt;!-- Zeitlofs, foira komunumo --&gt;
| 09673113 = 736 &lt;!-- Aubstadt--&gt;
| 09673114 = 15405 &lt;!-- Bad Neustadt an der Saale, urbo --&gt;
| 09673116 = 1976 &lt;!-- Bastheim--&gt;
| 09673117 = 4686 &lt;!-- Bischofsheim i.d.Rhön, urbo --&gt;
| 09673123 = 2064 &lt;!-- Fladungen, urbo --&gt;
| 09673126 = 931 &lt;!-- Großbardorf--&gt;
| 09673127 = 1034 &lt;!-- Großeibstadt--&gt;
| 09673129 = 687 &lt;!-- Hausen--&gt;
| 09673130 = 824 &lt;!-- Hendungen--&gt;
| 09673131 = 611 &lt;!-- Herbstadt--&gt;
| 09673133 = 1263 &lt;!-- Heustreu--&gt;
| 09673134 = 1023 &lt;!-- Höchheim--&gt;
| 09673135 = 3555 &lt;!-- Hohenroth--&gt;
| 09673136 = 1510 &lt;!-- Hollstadt--&gt;
| 09673141 = 5917 &lt;!-- Bad Königshofen i.Grabfeld, urbo --&gt;
| 09673142 = 5458 &lt;!-- Mellrichstadt, urbo --&gt;
| 09673146 = 1652 &lt;!-- Niederlauer--&gt;
| 09673147 = 1046 &lt;!-- Nordheim v.d.Rhön--&gt;
| 09673149 = 2634 &lt;!-- Oberelsbach, foira komunumo --&gt;
| 09673151 = 1464 &lt;!-- Oberstreu--&gt;
| 09673153 = 3308 &lt;!-- Ostheim v.d.Rhön, urbo --&gt;
| 09673156 = 948 &lt;!-- Rödelmaier--&gt;
| 09673160 = 1517 &lt;!-- Saal an der Saale, foira komunumo --&gt;
| 09673161 = 2278 &lt;!-- Salz--&gt;
| 09673162 = 2291 &lt;!-- Sandberg--&gt;
| 09673163 = 1199 &lt;!-- Schönau an der Brend--&gt;
| 09673167 = 933 &lt;!-- Sondheim v.d.Rhön--&gt;
| 09673170 = 1029 &lt;!-- Stockheim--&gt;
| 09673171 = 961 &lt;!-- Strahlungen--&gt;
| 09673172 = 1140 &lt;!-- Sulzdorf an der Lederhecke--&gt;
| 09673173 = 1772 &lt;!-- Sulzfeld--&gt;
| 09673174 = 869 &lt;!-- Trappstadt, foira komunumo --&gt;
| 09673175 = 965 &lt;!-- Unsleben--&gt;
| 09673182 = 555 &lt;!-- Willmars--&gt;
| 09673183 = 1404 &lt;!-- Wollbach--&gt;
| 09673184 = 1547 &lt;!-- Wülfershausen an der Saale--&gt;
| 09673186 = 1710 &lt;!-- Burglauer--&gt;
| 09674111 = 1625 &lt;!-- Aidhausen--&gt;
| 09674118 = 1034 &lt;!-- Breitbrunn--&gt;
| 09674120 = 915 &lt;!-- Bundorf--&gt;
| 09674121 = 1333 &lt;!-- Burgpreppach, foira komunumo --&gt;
| 09674129 = 3795 &lt;!-- Ebelsbach--&gt;
| 09674130 = 7153 &lt;!-- Ebern, urbo --&gt;
| 09674133 = 5304 &lt;!-- Eltmann, urbo --&gt;
| 09674139 = 1315 &lt;!-- Gädheim--&gt;
| 09674147 = 13780 &lt;!-- Haßfurt, urbo --&gt;
| 09674149 = 5095 &lt;!-- Hofheim i.UFr., urbo --&gt;
| 09674153 = 1718 &lt;!-- Riedbach--&gt;
| 09674159 = 3995 &lt;!-- Oberaurach--&gt;
| 09674160 = 1320 &lt;!-- Kirchlauter--&gt;
| 09674163 = 6379 &lt;!-- Knetzgau--&gt;
| 09674164 = 3575 &lt;!-- Königsberg i.Bay., urbo --&gt;
| 09674171 = 3069 &lt;!-- Maroldsweisach, foira komunumo --&gt;
| 09674180 = 2667 &lt;!-- Theres--&gt;
| 09674184 = 1430 &lt;!-- Pfarrweisach--&gt;
| 09674187 = 2713 &lt;!-- Rauhenebrach--&gt;
| 09674190 = 1513 &lt;!-- Rentweinsdorf, foira komunumo --&gt;
| 09674195 = 3033 &lt;!-- Sand am Main--&gt;
| 09674201 = 1107 &lt;!-- Stettfeld--&gt;
| 09674210 = 1591 &lt;!-- Untermerzbach--&gt;
| 09674219 = 1903 &lt;!-- Wonfurt--&gt;
| 09674221 = 5506 &lt;!-- Zeil am Main, urbo --&gt;
| 09674223 = 522 &lt;!-- Ermershausen--&gt;
| 09675111 = 837 &lt;!-- Abtswind, foira komunumo --&gt;
| 09675112 = 2107 &lt;!-- Albertshofen--&gt;
| 09675113 = 1282 &lt;!-- Biebelried--&gt;
| 09675114 = 1089 &lt;!-- Buchbrunn--&gt;
| 09675116 = 832 &lt;!-- Castell--&gt;
| 09675117 = 6890 &lt;!-- Dettelbach, urbo --&gt;
| 09675127 = 2672 &lt;!-- Geiselwind, foira komunumo --&gt;
| 09675131 = 1557 &lt;!-- Großlangheim, foira komunumo --&gt;
| 09675139 = 4822 &lt;!-- Iphofen, urbo --&gt;
| 09675141 = 23028 &lt;!-- Kitzingen, urbo --&gt;
| 09675142 = 1664 &lt;!-- Kleinlangheim, foira komunumo --&gt;
| 09675144 = 2215 &lt;!-- Mainbernheim, urbo --&gt;
| 09675146 = 1939 &lt;!-- Mainstockheim--&gt;
| 09675147 = 3764 &lt;!-- Marktbreit, urbo --&gt;
| 09675148 = 1221 &lt;!-- Markt Einersheim, foira komunumo --&gt;
| 09675149 = 1801 &lt;!-- Marktsteft, urbo --&gt;
| 09675150 = 1013 &lt;!-- Martinsheim--&gt;
| 09675155 = 980 &lt;!-- Nordheim am Main--&gt;
| 09675156 = 1636 &lt;!-- Obernbreit, foira komunumo --&gt;
| 09675158 = 2989 &lt;!-- Prichsenstadt, urbo --&gt;
| 09675161 = 2014 &lt;!-- Rödelsee--&gt;
| 09675162 = 852 &lt;!-- Rüdenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09675165 = 3659 &lt;!-- Schwarzach am Main, foira komunumo --&gt;
| 09675166 = 803 &lt;!-- Segnitz--&gt;
| 09675167 = 1046 &lt;!-- Seinsheim, foira komunumo --&gt;
| 09675169 = 1493 &lt;!-- Sommerach--&gt;
| 09675170 = 1240 &lt;!-- Sulzfeld am Main--&gt;
| 09675174 = 8450 &lt;!-- Volkach, urbo --&gt;
| 09675177 = 1086 &lt;!-- Wiesenbronn--&gt;
| 09675178 = 4893 &lt;!-- Wiesentheid, foira komunumo --&gt;
| 09675179 = 1597 &lt;!-- Willanzheim, foira komunumo --&gt;
| 09676111 = 1212 &lt;!-- Altenbuch--&gt;
| 09676112 = 3911 &lt;!-- Amorbach, urbo --&gt;
| 09676116 = 4148 &lt;!-- Bürgstadt, foira komunumo --&gt;
| 09676117 = 2448 &lt;!-- Collenberg--&gt;
| 09676118 = 1702 &lt;!-- Dorfprozelten--&gt;
| 09676119 = 2464 &lt;!-- Eichenbühl--&gt;
| 09676121 = 9069 &lt;!-- Elsenfeld, foira komunumo --&gt;
| 09676122 = 9688 &lt;!-- Erlenbach am Main, urbo --&gt;
| 09676123 = 3883 &lt;!-- Eschau, foira komunumo --&gt;
| 09676124 = 2566 &lt;!-- Faulbach--&gt;
| 09676125 = 4963 &lt;!-- Großheubach, foira komunumo --&gt;
| 09676126 = 4155 &lt;!-- Großwallstadt--&gt;
| 09676128 = 1836 &lt;!-- Hausen--&gt;
| 09676131 = 2193 &lt;!-- Kirchzell, foira komunumo --&gt;
| 09676132 = 3608 &lt;!-- Kleinheubach, foira komunumo --&gt;
| 09676133 = 5604 &lt;!-- Kleinwallstadt, foira komunumo --&gt;
| 09676134 = 6006 &lt;!-- Klingenberg am Main, urbo --&gt;
| 09676135 = 1462 &lt;!-- Laudenbach--&gt;
| 09676136 = 4634 &lt;!-- Leidersbach--&gt;
| 09676139 = 9283 &lt;!-- Miltenberg, urbo --&gt;
| 09676140 = 4728 &lt;!-- Mömlingen--&gt;
| 09676141 = 2504 &lt;!-- Mönchberg, foira komunumo --&gt;
| 09676143 = 1437 &lt;!-- Neunkirchen--&gt;
| 09676144 = 4756 &lt;!-- Niedernberg--&gt;
| 09676145 = 8583 &lt;!-- Obernburg am Main, urbo --&gt;
| 09676151 = 1758 &lt;!-- Röllbach--&gt;
| 09676153 = 717 &lt;!-- Rüdenau--&gt;
| 09676156 = 1748 &lt;!-- Schneeberg, foira komunumo --&gt;
| 09676158 = 1542 &lt;!-- Stadtprozelten, urbo --&gt;
| 09676160 = 7374 &lt;!-- Sulzbach am Main, foira komunumo --&gt;
| 09676165 = 2016 &lt;!-- Weilbach, foira komunumo --&gt;
| 09676169 = 4748 &lt;!-- Wörth am Main, urbo --&gt;
| 09677114 = 8235 &lt;!-- Arnstein, urbo --&gt;
| 09677116 = 913 &lt;!-- Aura i.Sinngrund--&gt;
| 09677119 = 2117 &lt;!-- Birkenfeld--&gt;
| 09677120 = 1808 &lt;!-- Bischbrunn--&gt;
| 09677122 = 2306 &lt;!-- Burgsinn, foira komunumo --&gt;
| 09677125 = 2387 &lt;!-- Erlenbach b.Marktheidenfeld--&gt;
| 09677126 = 2070 &lt;!-- Esselbach--&gt;
| 09677127 = 2994 &lt;!-- Eußenheim--&gt;
| 09677128 = 838 &lt;!-- Fellen--&gt;
| 09677129 = 4404 &lt;!-- Frammersbach, foira komunumo --&gt;
| 09677131 = 10021 &lt;!-- Gemünden am Main, urbo --&gt;
| 09677132 = 1097 &lt;!-- Gössenheim--&gt;
| 09677133 = 1283 &lt;!-- Gräfendorf--&gt;
| 09677135 = 1759 &lt;!-- Hafenlohr--&gt;
| 09677137 = 1324 &lt;!-- Hasloch--&gt;
| 09677142 = 1601 &lt;!-- Himmelstadt--&gt;
| 09677146 = 1472 &lt;!-- Karbach, foira komunumo --&gt;
| 09677148 = 14719 &lt;!-- Karlstadt, urbo --&gt;
| 09677149 = 1677 &lt;!-- Karsbach--&gt;
| 09677151 = 3776 &lt;!-- Kreuzwertheim, foira komunumo --&gt;
| 09677154 = 4170 &lt;!-- Triefenstein, foira komunumo --&gt;
| 09677155 = 14964 &lt;!-- Lohr am Main, urbo --&gt;
| 09677157 = 11306 &lt;!-- Marktheidenfeld, urbo --&gt;
| 09677159 = 743 &lt;!-- Mittelsinn--&gt;
| 09677164 = 803 &lt;!-- Neuendorf--&gt;
| 09677165 = 1105 &lt;!-- Neuhütten--&gt;
| 09677166 = 1140 &lt;!-- Neustadt am Main--&gt;
| 09677169 = 928 &lt;!-- Obersinn, foira komunumo --&gt;
| 09677170 = 2679 &lt;!-- Partenstein--&gt;
| 09677172 = 1050 &lt;!-- Rechtenbach--&gt;
| 09677175 = 1675 &lt;!-- Retzstadt--&gt;
| 09677177 = 1833 &lt;!-- Rieneck, urbo --&gt;
| 09677178 = 1008 &lt;!-- Roden--&gt;
| 09677181 = 948 &lt;!-- Rothenfels, urbo --&gt;
| 09677182 = 861 &lt;!-- Schollbrunn--&gt;
| 09677186 = 2079 &lt;!-- Steinfeld--&gt;
| 09677189 = 1265 &lt;!-- Thüngen, foira komunumo --&gt;
| 09677193 = 1399 &lt;!-- Urspringen--&gt;
| 09677200 = 1215 &lt;!-- Wiesthal--&gt;
| 09677203 = 6343 &lt;!-- Zellingen, foira komunumo --&gt;
| 09678115 = 5208 &lt;!-- Bergrheinfeld--&gt;
| 09678122 = 1328 &lt;!-- Dingolshausen--&gt;
| 09678123 = 7460 &lt;!-- Dittelbrunn--&gt;
| 09678124 = 1948 &lt;!-- Donnersdorf--&gt;
| 09678128 = 2850 &lt;!-- Euerbach--&gt;
| 09678130 = 984 &lt;!-- Frankenwinheim--&gt;
| 09678132 = 2514 &lt;!-- Geldersheim--&gt;
| 09678134 = 6771 &lt;!-- Gerolzhofen, urbo --&gt;
| 09678135 = 6082 &lt;!-- Gochsheim--&gt;
| 09678136 = 3488 &lt;!-- Grafenrheinfeld--&gt;
| 09678138 = 4315 &lt;!-- Grettstadt--&gt;
| 09678150 = 5663 &lt;!-- Kolitzheim--&gt;
| 09678153 = 758 &lt;!-- Lülsfeld--&gt;
| 09678157 = 1166 &lt;!-- Michelau i.Steigerwald--&gt;
| 09678160 = 8347 &lt;!-- Niederwerrn--&gt;
| 09678164 = 1430 &lt;!-- Oberschwarzach, foira komunumo --&gt;
| 09678168 = 4360 &lt;!-- Poppenhausen--&gt;
| 09678170 = 4377 &lt;!-- Röthlein--&gt;
| 09678174 = 7575 &lt;!-- Schonungen--&gt;
| 09678175 = 1754 &lt;!-- Schwanfeld--&gt;
| 09678176 = 4115 &lt;!-- Schwebheim--&gt;
| 09678178 = 4193 &lt;!-- Sennfeld--&gt;
| 09678181 = 4145 &lt;!-- Stadtlauringen, foira komunumo --&gt;
| 09678183 = 2029 &lt;!-- Sulzheim--&gt;
| 09678186 = 3736 &lt;!-- Üchtelhausen--&gt;
| 09678190 = 2614 &lt;!-- Waigolshausen--&gt;
| 09678192 = 3379 &lt;!-- Wasserlosen--&gt;
| 09678193 = 10056 &lt;!-- Werneck, foira komunumo --&gt;
| 09678196 = 963 &lt;!-- Wipfeld--&gt;
| 09679114 = 1325 &lt;!-- Aub, urbo --&gt;
| 09679117 = 3709 &lt;!-- Bergtheim--&gt;
| 09679118 = 850 &lt;!-- Bieberehren--&gt;
| 09679122 = 1279 &lt;!-- Bütthard, foira komunumo --&gt;
| 09679124 = 3089 &lt;!-- Eibelstadt, urbo --&gt;
| 09679126 = 3379 &lt;!-- Eisingen--&gt;
| 09679128 = 1835 &lt;!-- Erlabrunn--&gt;
| 09679130 = 5291 &lt;!-- Estenfeld--&gt;
| 09679131 = 1194 &lt;!-- Frickenhausen am Main, foira komunumo --&gt;
| 09679134 = 2445 &lt;!-- Gaukönigshofen--&gt;
| 09679135 = 834 &lt;!-- Gelchsheim, foira komunumo --&gt;
| 09679136 = 6500 &lt;!-- Gerbrunn--&gt;
| 09679137 = 1363 &lt;!-- Geroldshausen--&gt;
| 09679138 = 5556 &lt;!-- Giebelstadt, foira komunumo --&gt;
| 09679141 = 1609 &lt;!-- Greußenheim--&gt;
| 09679142 = 4368 &lt;!-- Güntersleben--&gt;
| 09679143 = 2524 &lt;!-- Hausen b.Würzburg--&gt;
| 09679144 = 2517 &lt;!-- Helmstadt, foira komunumo --&gt;
| 09679146 = 3588 &lt;!-- Hettstadt--&gt;
| 09679147 = 9503 &lt;!-- Höchberg, foira komunumo --&gt;
| 09679149 = 945 &lt;!-- Holzkirchen--&gt;
| 09679153 = 2172 &lt;!-- Kirchheim--&gt;
| 09679154 = 2662 &lt;!-- Kist--&gt;
| 09679155 = 1956 &lt;!-- Kleinrinderfeld--&gt;
| 09679156 = 4541 &lt;!-- Kürnach--&gt;
| 09679161 = 3085 &lt;!-- Margetshöchheim--&gt;
| 09679164 = 2266 &lt;!-- Neubrunn, foira komunumo --&gt;
| 09679165 = 1962 &lt;!-- Altertheim--&gt;
| 09679167 = 1314 &lt;!-- Eisenheim, foira komunumo --&gt;
| 09679169 = 1133 &lt;!-- Oberpleichfeld--&gt;
| 09679170 = 11247 &lt;!-- Ochsenfurt, urbo --&gt;
| 09679174 = 1152 &lt;!-- Prosselsheim--&gt;
| 09679175 = 3356 &lt;!-- Randersacker, foira komunumo --&gt;
| 09679176 = 4216 &lt;!-- Reichenberg, foira komunumo --&gt;
| 09679177 = 1460 &lt;!-- Remlingen, foira komunumo --&gt;
| 09679179 = 739 &lt;!-- Riedenheim--&gt;
| 09679180 = 7569 &lt;!-- Rimpar, foira komunumo --&gt;
| 09679182 = 1687 &lt;!-- Röttingen, urbo --&gt;
| 09679185 = 5271 &lt;!-- Rottendorf--&gt;
| 09679187 = 1889 &lt;!-- Sommerhausen, foira komunumo --&gt;
| 09679188 = 876 &lt;!-- Sonderhofen--&gt;
| 09679192 = 799 &lt;!-- Tauberrettersheim--&gt;
| 09679193 = 2310 &lt;!-- Theilheim--&gt;
| 09679194 = 2645 &lt;!-- Thüngersheim--&gt;
| 09679196 = 1938 &lt;!-- Uettingen--&gt;
| 09679200 = 3245 &lt;!-- Leinach--&gt;
| 09679201 = 3148 &lt;!-- Unterpleichfeld--&gt;
| 09679202 = 9694 &lt;!-- Veitshöchheim--&gt;
| 09679204 = 2915 &lt;!-- Waldbrunn--&gt;
| 09679205 = 4904 &lt;!-- Waldbüttelbrunn--&gt;
| 09679206 = 1386 &lt;!-- Winterhausen, foira komunumo --&gt;
| 09679209 = 4346 &lt;!-- Zell am Main, foira komunumo --&gt;
| 09761000 = 301786 &lt;!-- Augsburg (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09762000 = 46282 &lt;!-- Kaufbeuren (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09763000 = 67916 &lt;!-- Kempten (Allgäu) (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09764000 = 44378 &lt;!-- Memmingen (eksterdistrikta urbo) --&gt;
| 09771111 = 1875 &lt;!-- Adelzhausen--&gt;
| 09771112 = 5586 &lt;!-- Affing--&gt;
| 09771113 = 22011 &lt;!-- Aichach, urbo --&gt;
| 09771114 = 4694 &lt;!-- Aindling, foira komunumo --&gt;
| 09771122 = 5840 &lt;!-- Dasing--&gt;
| 09771129 = 1840 &lt;!-- Eurasburg--&gt;
| 09771130 = 29980 &lt;!-- Friedberg, urbo --&gt;
| 09771140 = 2530 &lt;!-- Hollenbach--&gt;
| 09771141 = 2760 &lt;!-- Inchenhofen, foira komunumo --&gt;
| 09771142 = 11671 &lt;!-- Kissing--&gt;
| 09771144 = 4100 &lt;!-- Kühbach, foira komunumo --&gt;
| 09771145 = 3203 &lt;!-- Merching--&gt;
| 09771146 = 15329 &lt;!-- Mering, foira komunumo --&gt;
| 09771149 = 2022 &lt;!-- Obergriesbach--&gt;
| 09771155 = 1744 &lt;!-- Petersdorf--&gt;
| 09771156 = 7052 &lt;!-- Pöttmes, foira komunumo --&gt;
| 09771158 = 2710 &lt;!-- Rehling--&gt;
| 09771160 = 3289 &lt;!-- Ried--&gt;
| 09771162 = 1956 &lt;!-- Schiltberg--&gt;
| 09771163 = 1461 &lt;!-- Schmiechen--&gt;
| 09771165 = 1872 &lt;!-- Sielenbach--&gt;
| 09771168 = 988 &lt;!-- Steindorf--&gt;
| 09771169 = 1508 &lt;!-- Todtenweis--&gt;
| 09771176 = 1260 &lt;!-- Baar (Schwaben) --&gt;
| 09772111 = 2569 &lt;!-- Adelsried--&gt;
| 09772114 = 976 &lt;!-- Allmannshofen--&gt;
| 09772115 = 4826 &lt;!-- Altenmünster--&gt;
| 09772117 = 3062 &lt;!-- Aystetten--&gt;
| 09772121 = 3475 &lt;!-- Biberbach, foira komunumo --&gt;
| 09772125 = 18108 &lt;!-- Bobingen, urbo --&gt;
| 09772126 = 1582 &lt;!-- Bonstetten--&gt;
| 09772130 = 10634 &lt;!-- Diedorf, foira komunumo --&gt;
| 09772131 = 6719 &lt;!-- Dinkelscherben, foira komunumo --&gt;
| 09772134 = 1158 &lt;!-- Ehingen--&gt;
| 09772136 = 1163 &lt;!-- Ellgau--&gt;
| 09772137 = 1519 &lt;!-- Emersacker--&gt;
| 09772141 = 5089 &lt;!-- Fischach, foira komunumo --&gt;
| 09772145 = 4804 &lt;!-- Gablingen--&gt;
| 09772147 = 23409 &lt;!-- Gersthofen, urbo --&gt;
| 09772148 = 4380 &lt;!-- Gessertshausen--&gt;
| 09772149 = 4040 &lt;!-- Graben--&gt;
| 09772151 = 5314 &lt;!-- Großaitingen--&gt;
| 09772156 = 1048 &lt;!-- Heretsried--&gt;
| 09772157 = 1666 &lt;!-- Hiltenfingen--&gt;
| 09772159 = 2935 &lt;!-- Horgau--&gt;
| 09772160 = 1267 &lt;!-- Kleinaitingen--&gt;
| 09772162 = 3045 &lt;!-- Klosterlechfeld--&gt;
| 09772163 = 27847 &lt;!-- Königsbrunn, urbo --&gt;
| 09772166 = 838 &lt;!-- Kühlenthal--&gt;
| 09772167 = 2730 &lt;!-- Kutzenhausen--&gt;
| 09772168 = 1967 &lt;!-- Langenneufnach--&gt;
| 09772170 = 4185 &lt;!-- Langerringen--&gt;
| 09772171 = 8818 &lt;!-- Langweid a.Lech--&gt;
| 09772177 = 12328 &lt;!-- Meitingen, foira komunumo --&gt;
| 09772178 = 1367 &lt;!-- Mickhausen--&gt;
| 09772179 = 1116 &lt;!-- Mittelneufnach--&gt;
| 09772184 = 23026 &lt;!-- Neusäß, urbo --&gt;
| 09772185 = 2660 &lt;!-- Nordendorf--&gt;
| 09772186 = 1775 &lt;!-- Oberottmarshausen--&gt;
| 09772197 = 1103 &lt;!-- Scherstetten--&gt;
| 09772200 = 15512 &lt;!-- Schwabmünchen, urbo --&gt;
| 09772202 = 15595 &lt;!-- Stadtbergen, urbo --&gt;
| 09772207 = 4086 &lt;!-- Thierhaupten, foira komunumo --&gt;
| 09772209 = 7785 &lt;!-- Untermeitingen--&gt;
| 09772211 = 1205 &lt;!-- Ustersbach--&gt;
| 09772214 = 1175 &lt;!-- Walkertshofen--&gt;
| 09772215 = 3171 &lt;!-- Wehringen--&gt;
| 09772216 = 3900 &lt;!-- Welden, foira komunumo --&gt;
| 09772217 = 1743 &lt;!-- Westendorf--&gt;
| 09772223 = 6661 &lt;!-- Zusmarshausen, foira komunumo --&gt;
| 09773111 = 1356 &lt;!-- Aislingen, foira komunumo --&gt;
| 09773112 = 2282 &lt;!-- Bachhagel--&gt;
| 09773113 = 1302 &lt;!-- Bächingen an der Brenz--&gt;
| 09773116 = 1331 &lt;!-- Binswangen--&gt;
| 09773117 = 3647 &lt;!-- Bissingen, foira komunumo --&gt;
| 09773119 = 1795 &lt;!-- Blindheim--&gt;
| 09773122 = 6124 &lt;!-- Buttenwiesen--&gt;
| 09773125 = 19643 &lt;!-- Dillingen an der Donau, urbo --&gt;
| 09773133 = 1085 &lt;!-- Glött--&gt;
| 09773136 = 7836 &lt;!-- Gundelfingen an der Donau, urbo --&gt;
| 09773137 = 1583 &lt;!-- Haunsheim--&gt;
| 09773139 = 6910 &lt;!-- Höchstädt an der Donau, urbo --&gt;
| 09773140 = 3752 &lt;!-- Holzheim--&gt;
| 09773143 = 1556 &lt;!-- Laugna--&gt;
| 09773144 = 11604 &lt;!-- Lauingen (Donau), urbo --&gt;
| 09773146 = 972 &lt;!-- Lutzingen--&gt;
| 09773147 = 1416 &lt;!-- Mödingen--&gt;
| 09773150 = 1874 &lt;!-- Finningen--&gt;
| 09773153 = 994 &lt;!-- Medlingen--&gt;
| 09773164 = 1396 &lt;!-- Schwenningen--&gt;
| 09773170 = 3862 &lt;!-- Syrgenstein--&gt;
| 09773179 = 1270 &lt;!-- Villenbach--&gt;
| 09773182 = 9534 &lt;!-- Wertingen, urbo --&gt;
| 09773183 = 2543 &lt;!-- Wittislingen, foira komunumo --&gt;
| 09773186 = 1133 &lt;!-- Ziertheim--&gt;
| 09773187 = 762 &lt;!-- Zöschingen--&gt;
| 09773188 = 1308 &lt;!-- Zusamaltheim--&gt;
| 09774111 = 1217 &lt;!-- Aletshausen--&gt;
| 09774115 = 1255 &lt;!-- Balzhausen--&gt;
| 09774116 = 3199 &lt;!-- Ursberg--&gt;
| 09774117 = 1258 &lt;!-- Breitenthal--&gt;
| 09774118 = 1570 &lt;!-- Bubesheim--&gt;
| 09774119 = 4908 &lt;!-- Bibertal--&gt;
| 09774121 = 10677 &lt;!-- Burgau, urbo --&gt;
| 09774122 = 3447 &lt;!-- Burtenbach, foira komunumo --&gt;
| 09774124 = 1436 &lt;!-- Deisenhausen--&gt;
| 09774127 = 1491 &lt;!-- Dürrlauingen--&gt;
| 09774129 = 620 &lt;!-- Ebershausen--&gt;
| 09774133 = 1258 &lt;!-- Ellzee--&gt;
| 09774135 = 21291 &lt;!-- Günzburg, urbo --&gt;
| 09774136 = 1369 &lt;!-- Gundremmingen--&gt;
| 09774140 = 2127 &lt;!-- Haldenwang--&gt;
| 09774143 = 9354 &lt;!-- Ichenhausen, urbo --&gt;
| 09774144 = 6976 &lt;!-- Jettingen-Scheppach, foira komunumo --&gt;
| 09774145 = 3361 &lt;!-- Kammeltal--&gt;
| 09774148 = 3319 &lt;!-- Kötz--&gt;
| 09774150 = 14258 &lt;!-- Krumbach (Schwaben), urbo --&gt;
| 09774151 = 647 &lt;!-- Landensberg--&gt;
| 09774155 = 7385 &lt;!-- Leipheim, urbo --&gt;
| 09774160 = 1986 &lt;!-- Münsterhausen, foira komunumo --&gt;
| 09774162 = 3285 &lt;!-- Neuburg an der Kammel, foira komunumo --&gt;
| 09774166 = 1180 &lt;!-- Aichen--&gt;
| 09774171 = 4365 &lt;!-- Offingen, foira komunumo --&gt;
| 09774174 = 1691 &lt;!-- Rettenbach--&gt;
| 09774178 = 1209 &lt;!-- Röfingen--&gt;
| 09774185 = 6424 &lt;!-- Thannhausen, urbo --&gt;
| 09774189 = 1022 &lt;!-- Wiesenbach--&gt;
| 09774191 = 1287 &lt;!-- Waldstetten, foira komunumo --&gt;
| 09774192 = 742 &lt;!-- Waltenhausen--&gt;
| 09774196 = 789 &lt;!-- Winterbach--&gt;
| 09774198 = 3177 &lt;!-- Ziemetshausen, foira komunumo --&gt;
| 09775111 = 5417 &lt;!-- Altenstadt, foira komunumo --&gt;
| 09775115 = 4709 &lt;!-- Bellenberg--&gt;
| 09775118 = 4340 &lt;!-- Buch, foira komunumo --&gt;
| 09775126 = 1973 &lt;!-- Holzheim--&gt;
| 09775129 = 18484 &lt;!-- Illertissen, urbo --&gt;
| 09775132 = 1572 &lt;!-- Kellmünz an der Iller, foira komunumo --&gt;
| 09775134 = 9725 &lt;!-- Nersingen--&gt;
| 09775135 = 62843 &lt;!-- Neu-Ulm, urbo --&gt;
| 09775139 = 9768 &lt;!-- Elchingen--&gt;
| 09775141 = 1000 &lt;!-- Oberroth--&gt;
| 09775142 = 921 &lt;!-- Osterberg--&gt;
| 09775143 = 7287 &lt;!-- Pfaffenhofen an der Roth, foira komunumo --&gt;
| 09775149 = 2747 &lt;!-- Roggenburg--&gt;
| 09775152 = 23676 &lt;!-- Senden, urbo --&gt;
| 09775161 = 1069 &lt;!-- Unterroth--&gt;
| 09775162 = 14060 &lt;!-- Vöhringen, urbo --&gt;
| 09775164 = 14238 &lt;!-- Weißenhorn, urbo --&gt;
| 09776111 = 2918 &lt;!-- Bodolz--&gt;
| 09776112 = 1334 &lt;!-- Gestratz--&gt;
| 09776113 = 1571 &lt;!-- Grünenbach--&gt;
| 09776114 = 3488 &lt;!-- Heimenkirch, foira komunumo --&gt;
| 09776115 = 1915 &lt;!-- Hergensweiler--&gt;
| 09776116 = 25702 &lt;!-- Lindau (Bodensee), urbo --&gt;
| 09776117 = 11572 &lt;!-- Lindenberg i.Allgäu, urbo --&gt;
| 09776118 = 1494 &lt;!-- Maierhöfen--&gt;
| 09776120 = 1779 &lt;!-- Nonnenhorn--&gt;
| 09776121 = 1678 &lt;!-- Oberreute--&gt;
| 09776122 = 2345 &lt;!-- Opfenbach--&gt;
| 09776124 = 1964 &lt;!-- Röthenbach (Allgäu) --&gt;
| 09776125 = 4475 &lt;!-- Scheidegg, foira komunumo --&gt;
| 09776126 = 2911 &lt;!-- Sigmarszell--&gt;
| 09776127 = 1878 &lt;!-- Stiefenhofen--&gt;
| 09776128 = 3890 &lt;!-- Wasserburg (Bodensee) --&gt;
| 09776129 = 6327 &lt;!-- Weiler-Simmerberg, foira komunumo --&gt;
| 09776130 = 2716 &lt;!-- Weißensberg--&gt;
| 09776131 = 2442 &lt;!-- Hergatz--&gt;
| 09777111 = 2031 &lt;!-- Aitrang--&gt;
| 09777112 = 4258 &lt;!-- Biessenhofen--&gt;
| 09777114 = 1357 &lt;!-- Baisweil--&gt;
| 09777118 = 1884 &lt;!-- Bidingen--&gt;
| 09777121 = 13785 &lt;!-- Buchloe, urbo --&gt;
| 09777124 = 1402 &lt;!-- Eggenthal--&gt;
| 09777125 = 1114 &lt;!-- Eisenberg--&gt;
| 09777128 = 1498 &lt;!-- Friesenried--&gt;
| 09777129 = 15334 &lt;!-- Füssen, urbo --&gt;
| 09777130 = 3884 &lt;!-- Germaringen--&gt;
| 09777131 = 1343 &lt;!-- Görisried--&gt;
| 09777135 = 1218 &lt;!-- Hopferau--&gt;
| 09777138 = 1352 &lt;!-- Günzach--&gt;
| 09777139 = 1611 &lt;!-- Irsee, foira komunumo --&gt;
| 09777140 = 2617 &lt;!-- Jengen--&gt;
| 09777141 = 1741 &lt;!-- Kaltental, foira komunumo --&gt;
| 09777144 = 924 &lt;!-- Kraftisried--&gt;
| 09777145 = 2230 &lt;!-- Lamerdingen--&gt;
| 09777147 = 2767 &lt;!-- Lechbruck am See--&gt;
| 09777149 = 1525 &lt;!-- Lengenwang--&gt;
| 09777151 = 18463 &lt;!-- Marktoberdorf, urbo --&gt;
| 09777152 = 3258 &lt;!-- Mauerstetten--&gt;
| 09777153 = 3749 &lt;!-- Nesselwang, foira komunumo --&gt;
| 09777154 = 6360 &lt;!-- Obergünzburg, foira komunumo --&gt;
| 09777155 = 1485 &lt;!-- Oberostendorf--&gt;
| 09777157 = 704 &lt;!-- Osterzell--&gt;
| 09777158 = 2429 &lt;!-- Pforzen--&gt;
| 09777159 = 7706 &lt;!-- Pfronten--&gt;
| 09777163 = 1383 &lt;!-- Rieden am Forggensee--&gt;
| 09777164 = 1461 &lt;!-- Rieden--&gt;
| 09777165 = 1631 &lt;!-- Ronsberg, foira komunumo --&gt;
| 09777166 = 2239 &lt;!-- Roßhaupten--&gt;
| 09777167 = 1731 &lt;!-- Ruderatshofen--&gt;
| 09777168 = 1043 &lt;!-- Rückholz--&gt;
| 09777169 = 3248 &lt;!-- Schwangau--&gt;
| 09777170 = 3076 &lt;!-- Seeg--&gt;
| 09777171 = 2020 &lt;!-- Stötten a.Auerberg--&gt;
| 09777172 = 1934 &lt;!-- Stöttwang--&gt;
| 09777173 = 3376 &lt;!-- Halblech--&gt;
| 09777175 = 2805 &lt;!-- Unterthingau, foira komunumo --&gt;
| 09777176 = 1680 &lt;!-- Untrasried--&gt;
| 09777177 = 2364 &lt;!-- Waal, foira komunumo --&gt;
| 09777179 = 1163 &lt;!-- Wald--&gt;
| 09777182 = 1966 &lt;!-- Westendorf--&gt;
| 09777183 = 916 &lt;!-- Rettenbach a.Auerberg--&gt;
| 09778111 = 1552 &lt;!-- Amberg--&gt;
| 09778113 = 991 &lt;!-- Apfeltrach--&gt;
| 09778115 = 5694 &lt;!-- Babenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09778116 = 16893 &lt;!-- Bad Wörishofen, urbo --&gt;
| 09778118 = 2124 &lt;!-- Benningen--&gt;
| 09778119 = 784 &lt;!-- Böhen--&gt;
| 09778120 = 2384 &lt;!-- Boos--&gt;
| 09778121 = 2322 &lt;!-- Breitenbrunn--&gt;
| 09778123 = 3147 &lt;!-- Buxheim--&gt;
| 09778127 = 2285 &lt;!-- Dirlewang, foira komunumo --&gt;
| 09778130 = 1192 &lt;!-- Egg an der Günz--&gt;
| 09778134 = 1934 &lt;!-- Eppishausen--&gt;
| 09778136 = 3220 &lt;!-- Erkheim, foira komunumo --&gt;
| 09778137 = 3476 &lt;!-- Ettringen--&gt;
| 09778139 = 1123 &lt;!-- Fellheim--&gt;
| 09778144 = 5771 &lt;!-- Bad Grönenbach, foira komunumo --&gt;
| 09778149 = 1262 &lt;!-- Hawangen--&gt;
| 09778150 = 1868 &lt;!-- Heimertingen--&gt;
| 09778151 = 1378 &lt;!-- Holzgünz--&gt;
| 09778157 = 1312 &lt;!-- Kirchhaslach--&gt;
| 09778158 = 2528 &lt;!-- Kirchheim i.Schw., foira komunumo --&gt;
| 09778161 = 1756 &lt;!-- Kronburg--&gt;
| 09778162 = 1697 &lt;!-- Lachen--&gt;
| 09778163 = 1391 &lt;!-- Lauben--&gt;
| 09778164 = 1273 &lt;!-- Lautrach--&gt;
| 09778165 = 3232 &lt;!-- Legau, foira komunumo --&gt;
| 09778168 = 4037 &lt;!-- Markt Rettenbach, foira komunumo --&gt;
| 09778169 = 2072 &lt;!-- Markt Wald, foira komunumo --&gt;
| 09778171 = 2951 &lt;!-- Memmingerberg--&gt;
| 09778173 = 15296 &lt;!-- Mindelheim, urbo --&gt;
| 09778177 = 1517 &lt;!-- Niederrieden--&gt;
| 09778180 = 1862 &lt;!-- Kammlach--&gt;
| 09778183 = 1202 &lt;!-- Oberrieden--&gt;
| 09778184 = 1074 &lt;!-- Oberschönegg--&gt;
| 09778186 = 8429 &lt;!-- Ottobeuren, foira komunumo --&gt;
| 09778187 = 2678 &lt;!-- Pfaffenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09778188 = 906 &lt;!-- Pleß--&gt;
| 09778190 = 1464 &lt;!-- Salgen--&gt;
| 09778196 = 2794 &lt;!-- Sontheim--&gt;
| 09778199 = 1477 &lt;!-- Stetten--&gt;
| 09778202 = 1730 &lt;!-- Trunkelsberg--&gt;
| 09778203 = 7454 &lt;!-- Türkheim, foira komunumo --&gt;
| 09778204 = 3040 &lt;!-- Tussenhausen, foira komunumo --&gt;
| 09778205 = 1114 &lt;!-- Ungerhausen--&gt;
| 09778207 = 1414 &lt;!-- Unteregg--&gt;
| 09778209 = 1576 &lt;!-- Rammingen--&gt;
| 09778214 = 2225 &lt;!-- Westerheim--&gt;
| 09778216 = 1472 &lt;!-- Wiedergeltingen--&gt;
| 09778217 = 936 &lt;!-- Winterrieden--&gt;
| 09778218 = 2102 &lt;!-- Wolfertschwenden--&gt;
| 09778219 = 2101 &lt;!-- Woringen--&gt;
| 09778221 = 1874 &lt;!-- Kettershausen--&gt;
| 09779111 = 1676 &lt;!-- Alerheim--&gt;
| 09779112 = 854 &lt;!-- Amerdingen--&gt;
| 09779115 = 4777 &lt;!-- Asbach-Bäumenheim--&gt;
| 09779117 = 1055 &lt;!-- Auhausen--&gt;
| 09779126 = 2060 &lt;!-- Buchdorf--&gt;
| 09779129 = 800 &lt;!-- Daiting--&gt;
| 09779130 = 1843 &lt;!-- Deiningen--&gt;
| 09779131 = 20024 &lt;!-- Donauwörth, urbo --&gt;
| 09779136 = 1100 &lt;!-- Ederheim--&gt;
| 09779138 = 756 &lt;!-- Ehingen a.Ries--&gt;
| 09779146 = 529 &lt;!-- Forheim--&gt;
| 09779147 = 2056 &lt;!-- Fremdingen--&gt;
| 09779148 = 1339 &lt;!-- Fünfstetten--&gt;
| 09779149 = 1176 &lt;!-- Genderkingen--&gt;
| 09779154 = 1389 &lt;!-- Hainsfarth--&gt;
| 09779155 = 5543 &lt;!-- Harburg (Schwaben), urbo --&gt;
| 09779162 = 540 &lt;!-- Hohenaltheim--&gt;
| 09779163 = 1131 &lt;!-- Holzheim--&gt;
| 09779167 = 1636 &lt;!-- Huisheim--&gt;
| 09779169 = 3999 &lt;!-- Kaisheim, foira komunumo --&gt;
| 09779176 = 1302 &lt;!-- Maihingen--&gt;
| 09779177 = 1281 &lt;!-- Marktoffingen--&gt;
| 09779178 = 2571 &lt;!-- Marxheim--&gt;
| 09779180 = 837 &lt;!-- Megesheim--&gt;
| 09779181 = 3977 &lt;!-- Mertingen--&gt;
| 09779184 = 1450 &lt;!-- Mönchsdeggingen--&gt;
| 09779185 = 2700 &lt;!-- Möttingen--&gt;
| 09779186 = 5416 &lt;!-- Monheim, urbo --&gt;
| 09779187 = 1226 &lt;!-- Münster--&gt;
| 09779188 = 1706 &lt;!-- Munningen--&gt;
| 09779192 = 1433 &lt;!-- Niederschönenfeld--&gt;
| 09779194 = 20442 &lt;!-- Nördlingen, urbo --&gt;
| 09779196 = 2649 &lt;!-- Oberndorf a.Lech--&gt;
| 09779197 = 5189 &lt;!-- Oettingen i.Bay., urbo --&gt;
| 09779198 = 793 &lt;!-- Otting--&gt;
| 09779201 = 9197 &lt;!-- Rain, urbo --&gt;
| 09779203 = 1366 &lt;!-- Reimlingen--&gt;
| 09779206 = 602 &lt;!-- Rögling--&gt;
| 09779217 = 1047 &lt;!-- Tagmersheim--&gt;
| 09779218 = 4126 &lt;!-- Tapfheim--&gt;
| 09779224 = 3399 &lt;!-- Wallerstein, foira komunumo --&gt;
| 09779226 = 1397 &lt;!-- Wechingen--&gt;
| 09779228 = 5742 &lt;!-- Wemding, urbo --&gt;
| 09779231 = 1131 &lt;!-- Wolferstadt--&gt;
| 09780112 = 10426 &lt;!-- Altusried, foira komunumo --&gt;
| 09780113 = 388 &lt;!-- Balderschwang--&gt;
| 09780114 = 2880 &lt;!-- Betzigau--&gt;
| 09780115 = 5539 &lt;!-- Blaichach--&gt;
| 09780116 = 1073 &lt;!-- Bolsterlang--&gt;
| 09780117 = 4126 &lt;!-- Buchenberg, foira komunumo --&gt;
| 09780118 = 3117 &lt;!-- Burgberg i.Allgäu--&gt;
| 09780119 = 8492 &lt;!-- Dietmannsried, foira komunumo --&gt;
| 09780120 = 6924 &lt;!-- Durach--&gt;
| 09780121 = 3120 &lt;!-- Fischen i.Allgäu--&gt;
| 09780122 = 3789 &lt;!-- Haldenwang--&gt;
| 09780123 = 5039 &lt;!-- Bad Hindelang, foira komunumo --&gt;
| 09780124 = 14237 &lt;!-- Immenstadt i.Allgäu, urbo --&gt;
| 09780125 = 3464 &lt;!-- Lauben--&gt;
| 09780127 = 1561 &lt;!-- Missen-Wilhams--&gt;
| 09780128 = 4532 &lt;!-- Oy-Mittelberg--&gt;
| 09780131 = 1037 &lt;!-- Obermaiselstein--&gt;
| 09780132 = 7794 &lt;!-- Oberstaufen, foira komunumo --&gt;
| 09780133 = 9289 &lt;!-- Oberstdorf, foira komunumo --&gt;
| 09780134 = 2035 &lt;!-- Ofterschwang--&gt;
| 09780137 = 4402 &lt;!-- Rettenberg--&gt;
| 09780139 = 21641 &lt;!-- Sonthofen, urbo --&gt;
| 09780140 = 5059 &lt;!-- Sulzberg, foira komunumo --&gt;
| 09780143 = 9787 &lt;!-- Waltenhofen--&gt;
| 09780144 = 5270 &lt;!-- Weitnau, foira komunumo --&gt;
| 09780145 = 2753 &lt;!-- Wertach, foira komunumo --&gt;
| 09780146 = 5061 &lt;!-- Wiggensbach, foira komunumo --&gt;
| 09780147 = 2586 &lt;!-- Wildpoldsried--&gt;
| 091715101 = 6709 &lt;!--Emmerting (komunumaro) --&gt;
| 091715102 = 6396 &lt;!--Kirchweidach (komunumaro) --&gt;
| 091715103 = 3778 &lt;!--Marktl (komunumaro) --&gt;
| 091715104 = 5303 &lt;!--Reischach (komunumaro) --&gt;
| 091715106 = 6299 &lt;!--Unterneukirchen (komunumaro) --&gt;
| 091735107 = 6091 &lt;!--Benediktbeuern (komunumaro) --&gt;
| 091735108 = 5424 &lt;!--Kochel a.See (komunumaro) --&gt;
| 091735109 = 5308 &lt;!--Reichersbeuern (komunumaro) --&gt;
| 091755112 = 7537 &lt;!--Aßling (komunumaro) --&gt;
| 091755114 = 14118 &lt;!--Glonn (komunumaro) --&gt;
| 091765115 = 8625 &lt;!--Eichstätt (komunumaro) --&gt;
| 091765116 = 4727 &lt;!--Eitensheim (komunumaro) --&gt;
| 091765118 = 6579 &lt;!--Nassenfels (komunumaro) --&gt;
| 091765119 = 7293 &lt;!--Pförring (komunumaro) --&gt;
| 091775120 = 4463 &lt;!--Pastetten (komunumaro) --&gt;
| 091775121 = 6591 &lt;!--Hörlkofen (komunumaro) --&gt;
| 091775123 = 9510 &lt;!--Oberding (komunumaro) --&gt;
| 091775124 = 4759 &lt;!--Oberneuching (komunumaro) --&gt;
| 091775125 = 5735 &lt;!--Steinkirchen (komunumaro) --&gt;
| 091775126 = 11296 &lt;!--Wartenberg (komunumaro) --&gt;
| 091785127 = 7582 &lt;!--Allershausen (komunumaro) --&gt;
| 091785129 = 9233 &lt;!--Mauern (komunumaro) --&gt;
| 091785130 = 13010 &lt;!--Zolling (komunumaro) --&gt;
| 091795131 = 17320 &lt;!--Mammendorf (komunumaro) --&gt;
| 091795132 = 7345 &lt;!--Grafrath (komunumaro) --&gt;
| 091805133 = 2943 &lt;!--Saulgrub (komunumaro) --&gt;
| 091805135 = 2443 &lt;!--Unterammergau (komunumaro) --&gt;
| 091805136 = 7069 &lt;!--Ohlstadt (komunumaro) --&gt;
| 091805137 = 4439 &lt;!--Seehausen a.Staffelsee (komunumaro) --&gt;
| 091815138 = 5774 &lt;!--Fuchstal (komunumaro) --&gt;
| 091815139 = 6269 &lt;!--Igling (komunumaro) --&gt;
| 091815140 = 4614 &lt;!--Prittriching (komunumaro) --&gt;
| 091815141 = 6623 &lt;!--Pürgen (komunumaro) --&gt;
| 091815142 = 9726 &lt;!--Reichling (komunumaro) --&gt;
| 091815143 = 7541 &lt;!--Schondorf am Ammersee (komunumaro) --&gt;
| 091815144 = 7786 &lt;!--Windach (komunumaro) --&gt;
| 091835145 = 3888 &lt;!--Heldenstein (komunumaro) --&gt;
| 091835146 = 5780 &lt;!--Gars a.Inn (komunumaro) --&gt;
| 091835147 = 3067 &lt;!--Reichertsheim (komunumaro) --&gt;
| 091835148 = 6172 &lt;!--Kraiburg a.Inn (komunumaro) --&gt;
| 091835149 = 7783 &lt;!--Neumarkt-Sankt Veit (komunumaro) --&gt;
| 091835150 = 4882 &lt;!--Oberbergkirchen (komunumaro) --&gt;
| 091835151 = 4153 &lt;!--Polling (komunumaro) --&gt;
| 091835152 = 3653 &lt;!--Rohrbach (komunumaro) --&gt;
| 091835183 = 4183 &lt;!--Maitenbeth (komunumaro) --&gt;
| 091855154 = 3665 &lt;!--Neuburg an der Donau (komunumaro) --&gt;
| 091855155 = 9857 &lt;!--Schrobenhausen (komunumaro) --&gt;
| 091865156 = 13455 &lt;!--Geisenfeld (komunumaro) --&gt;
| 091865157 = 4332 &lt;!--Ilmmünster (komunumaro) --&gt;
| 091865158 = 10349 &lt;!--Reichertshofen (komunumaro) --&gt;
| 091875160 = 2721 &lt;!--Breitbrunn a.Chiemsee (komunumaro) --&gt;
| 091875162 = 5292 &lt;!--Halfing (komunumaro) --&gt;
| 091875165 = 5526 &lt;!--Rott a.Inn (komunumaro) --&gt;
| 091875184 = 5743 &lt;!--Pfaffing (komunumaro) --&gt;
| 091895166 = 6359 &lt;!--Bergen (komunumaro) --&gt;
| 091895169 = 4123 &lt;!--Marquartstein (komunumaro) --&gt;
| 091895170 = 7686 &lt;!--Obing (komunumaro) --&gt;
| 091895173 = 10681 &lt;!--Waging a.See (komunumaro) --&gt;
| 091905174 = 8566 &lt;!--Altenstadt (komunumaro) --&gt;
| 091905175 = 4150 &lt;!--Bernbeuren (komunumaro) --&gt;
| 091905176 = 5270 &lt;!--Habach (komunumaro) --&gt;
| 091905177 = 7729 &lt;!--Huglfing (komunumaro) --&gt;
| 091905178 = 3758 &lt;!--Rottenbuch (komunumaro) --&gt;
| 091905179 = 5823 &lt;!--Seeshaupt (komunumaro) --&gt;
| 091905180 = 5273 &lt;!--Steingaden (komunumaro) --&gt;
| 092715202 = 5633 &lt;!--Lalling (komunumaro) --&gt;
| 092715204 = 4475 &lt;!--Oberpöring (komunumaro) --&gt;
| 092715205 = 3368 &lt;!--Moos (komunumaro) --&gt;
| 092715206 = 6281 &lt;!--Schöllnach (komunumaro) --&gt;
| 092725211 = 7681 &lt;!--Schönberg (komunumaro) --&gt;
| 092725212 = 3022 &lt;!--Hinterschmiding (komunumaro) --&gt;
| 092725213 = 3655 &lt;!--Thurmansbang (komunumaro) --&gt;
| 092725214 = 3646 &lt;!--Perlesreut (komunumaro) --&gt;
| 092735215 = 5268 &lt;!--Ihrlerstein (komunumaro) --&gt;
| 092735216 = 7482 &lt;!--Saal an der Donau (komunumaro) --&gt;
| 092735217 = 9684 &lt;!--Langquaid (komunumaro) --&gt;
| 092735218 = 9822 &lt;!--Siegenburg (komunumaro) --&gt;
| 092735219 = 7243 &lt;!--Mainburg (komunumaro) --&gt;
| 092745220 = 10543 &lt;!--Ergoldsbach (komunumaro) --&gt;
| 092745221 = 7779 &lt;!--Furth (komunumaro) --&gt;
| 092745222 = 6365 &lt;!--Wörth an der Isar (komunumaro) --&gt;
| 092745223 = 6795 &lt;!--Gerzen (komunumaro) --&gt;
| 092745226 = 3304 &lt;!--Altfraunhofen (komunumaro) --&gt;
| 092745227 = 8868 &lt;!--Velden (komunumaro) --&gt;
| 092755229 = 5761 &lt;!--Tittling (komunumaro) --&gt;
| 092755232 = 4215 &lt;!--Aidenbach (komunumaro) --&gt;
| 092755234 = 5881 &lt;!--Rotthalmünster (komunumaro) --&gt;
| 092765238 = 6162 &lt;!--Ruhmannsfelden (komunumaro) --&gt;
| 092775239 = 6094 &lt;!--Falkenberg (komunumaro) --&gt;
| 092775240 = 4883 &lt;!--Massing (komunumaro) --&gt;
| 092775241 = 7491 &lt;!--Bad Birnbach (komunumaro) --&gt;
| 092775243 = 5446 &lt;!--Tann (komunumaro) --&gt;
| 092775244 = 3287 &lt;!--Ering (komunumaro) --&gt;
| 092785246 = 3540 &lt;!--Stallwang (komunumaro) --&gt;
| 092785248 = 7270 &lt;!--Mitterfels (komunumaro) --&gt;
| 092785249 = 6132 &lt;!--Hunderdorf (komunumaro) --&gt;
| 092785250 = 8149 &lt;!--Rain (komunumaro) --&gt;
| 092785252 = 7790 &lt;!--Schwarzach (komunumaro) --&gt;
| 092785256 = 6332 &lt;!--Aiterhofen (komunumaro) --&gt;
| 092785257 = 4602 &lt;!--Straßkirchen (komunumaro) --&gt;
| 092795208 = 5958 &lt;!--Mamming (komunumaro) --&gt;
| 093715301 = 5793 &lt;!--Hahnbach (komunumaro) --&gt;
| 093715302 = 2921 &lt;!--Königstein (komunumaro) --&gt;
| 093715303 = 5129 &lt;!--Neukirchen/Sulzbach-R. (komunumaro) --&gt;
| 093715304 = 3907 &lt;!--Illschwang (komunumaro) --&gt;
| 093725308 = 2794 &lt;!--Tiefenbach (komunumaro) --&gt;
| 093725310 = 3223 &lt;!--Stamsried (komunumaro) --&gt;
| 093725312 = 3211 &lt;!--Weiding (komunumaro) --&gt;
| 093725313 = 3616 &lt;!--Walderbach (komunumaro) --&gt;
| 093725317 = 4853 &lt;!--Wald (komunumaro) --&gt;
| 093725318 = 6962 &lt;!--Falkenstein (komunumaro) --&gt;
| 093735321 = 9642 &lt;!--Neumarkt i.d.OPf. (komunumaro) --&gt;
| 093745323 = 7827 &lt;!--Neustadt an der Waldnaab (komunumaro) --&gt;
| 093745324 = 6589 &lt;!--Pressath (komunumaro) --&gt;
| 093745325 = 6684 &lt;!--Weiherhammer (komunumaro) --&gt;
| 093745326 = 5201 &lt;!--Kirchenthumbach (komunumaro) --&gt;
| 093745327 = 6647 &lt;!--Eschenbach i.d.OPf. (komunumaro) --&gt;
| 093745329 = 6772 &lt;!--Schirmitz (komunumaro) --&gt;
| 093745330 = 2659 &lt;!--Tännesberg (komunumaro) --&gt;
| 093745331 = 3587 &lt;!--Pleystein (komunumaro) --&gt;
| 093755332 = 5413 &lt;!--Kallmünz (komunumaro) --&gt;
| 093755333 = 8974 &lt;!--Laaber (komunumaro) --&gt;
| 093755334 = 3176 &lt;!--Pielenhofen-Wolfsegg (komunumaro) --&gt;
| 093755335 = 7667 &lt;!--Donaustauf (komunumaro) --&gt;
| 093755336 = 7382 &lt;!--Wörth an der Donau (komunumaro) --&gt;
| 093755337 = 4836 &lt;!--Alteglofsheim (komunumaro) --&gt;
| 093755338 = 6383 &lt;!--Sünching (komunumaro) --&gt;
| 093765339 = 5066 &lt;!--Oberviechtach (komunumaro) --&gt;
| 093765341 = 7952 &lt;!--Nabburg (komunumaro) --&gt;
| 093765342 = 9334 &lt;!--Schwarzenfeld (komunumaro) --&gt;
| 093765343 = 5848 &lt;!--Pfreimd (komunumaro) --&gt;
| 093765344 = 3206 &lt;!--Schönsee (komunumaro) --&gt;
| 093765345 = 4431 &lt;!--Neunburg vorm Wald (komunumaro) --&gt;
| 093765346 = 7306 &lt;!--Wackersdorf (komunumaro) --&gt;
| 093775347 = 8893 &lt;!--Mitterteich (komunumaro) --&gt;
| 093775348 = 7361 &lt;!--Kemnath (komunumaro) --&gt;
| 093775349 = 5920 &lt;!--Neusorg (komunumaro) --&gt;
| 093775350 = 2556 &lt;!--Krummennaab (komunumaro) --&gt;
| 093775351 = 4741 &lt;!--Wiesau (komunumaro) --&gt;
| 094715401 = 8297 &lt;!--Baunach (komunumaro) --&gt;
| 094715403 = 3122 &lt;!--Steinfeld (komunumaro) --&gt;
| 094715407 = 3113 &lt;!--Ebrach (komunumaro) --&gt;
| 094715408 = 9083 &lt;!--Burgebrach (komunumaro) --&gt;
| 094715445 = 3198 &lt;!--Lisberg (komunumaro) --&gt;
| 094725412 = 6856 &lt;!--Hollfeld (komunumaro) --&gt;
| 094725413 = 5111 &lt;!--Mistelgau (komunumaro) --&gt;
| 094725414 = 5153 &lt;!--Mistelbach (komunumaro) --&gt;
| 094725415 = 9323 &lt;!--Weidenberg (komunumaro) --&gt;
| 094725416 = 7795 &lt;!--Creußen (komunumaro) --&gt;
| 094725417 = 3848 &lt;!--Betzenstein (komunumaro) --&gt;
| 094735418 = 3960 &lt;!--Grub a.Forst (komunumaro) --&gt;
| 094745420 = 7931 &lt;!--Ebermannstadt (komunumaro) --&gt;
| 094745422 = 4939 &lt;!--Gosberg (komunumaro) --&gt;
| 094745423 = 5814 &lt;!--Kirchehrenbach (komunumaro) --&gt;
| 094745425 = 4006 &lt;!--Effeltrich (komunumaro) --&gt;
| 094745426 = 4743 &lt;!--Dormitz (komunumaro) --&gt;
| 094745427 = 6828 &lt;!--Gräfenberg (komunumaro) --&gt;
| 094755428 = 1903 &lt;!--Lichtenberg (komunumaro) --&gt;
| 094755430 = 6101 &lt;!--Feilitzsch (komunumaro) --&gt;
| 094755431 = 3065 &lt;!--Schauenstein (komunumaro) --&gt;
| 094755432 = 2708 &lt;!--Sparneck (komunumaro) --&gt;
| 094765433 = 2975 &lt;!--Teuschnitz (komunumaro) --&gt;
| 094765434 = 3662 &lt;!--Mitwitz (komunumaro) --&gt;
| 094775435 = 3925 &lt;!--Stadtsteinach (komunumaro) --&gt;
| 094775436 = 3786 &lt;!--Marktleugast (komunumaro) --&gt;
| 094775437 = 4154 &lt;!--Untersteinach (komunumaro) --&gt;
| 094775438 = 3508 &lt;!--Kasendorf (komunumaro) --&gt;
| 094775439 = 3924 &lt;!--Trebgast (komunumaro) --&gt;
| 094785441 = 4509 &lt;!--Redwitz an der Rodach (komunumaro) --&gt;
| 094785446 = 3162 &lt;!--Hochstadt-Marktzeuln (komunumaro) --&gt;
| 094795442 = 3764 &lt;!--Thiersheim (komunumaro) --&gt;
| 094795443 = 2464 &lt;!--Schirnding (komunumaro) --&gt;
| 094795444 = 4627 &lt;!--Tröstau (komunumaro) --&gt;
| 095715501 = 10010 &lt;!--Rothenburg/Tauber (komunumaro) --&gt;
| 095715502 = 9827 &lt;!--Schillingsfürst (komunumaro) --&gt;
| 095715504 = 5477 &lt;!--Weihenzell (komunumaro) --&gt;
| 095715506 = 4237 &lt;!--Triesdorf (komunumaro) --&gt;
| 095715507 = 4743 &lt;!--Dentlein a.Forst (komunumaro) --&gt;
| 095715508 = 5031 &lt;!--Wilburgstetten (komunumaro) --&gt;
| 095715509 = 5737 &lt;!--Hesselberg (komunumaro) --&gt;
| 095715538 = 5005 &lt;!--Wolframs-Eschenbach (komunumaro) --&gt;
| 095725510 = 7150 &lt;!--Höchstadt an der Aisch (komunumaro) --&gt;
| 095725512 = 4465 &lt;!--Aurachtal (komunumaro) --&gt;
| 095725514 = 11791 &lt;!--Uttenreuth (komunumaro) --&gt;
| 095725539 = 6242 &lt;!--Heßdorf (komunumaro) --&gt;
| 095735517 = 9405 &lt;!--Veitsbronn (komunumaro) --&gt;
| 095735540 = 4561 &lt;!--Obermichelbach-Tuchen. (komunumaro) --&gt;
| 095745527 = 4791 &lt;!--Velden (komunumaro) --&gt;
| 095745528 = 4635 &lt;!--Happurg (komunumaro) --&gt;
| 095745529 = 4361 &lt;!--Henfenfeld (komunumaro) --&gt;
| 095755518 = 11767 &lt;!--Scheinfeld (komunumaro) --&gt;
| 095755519 = 13968 &lt;!--Uffenheim (komunumaro) --&gt;
| 095755520 = 3092 &lt;!--Hagenbüchach-Wilhelmsdorf (komunumaro) --&gt;
| 095755521 = 7658 &lt;!--Diespeck (komunumaro) --&gt;
| 095755522 = 7420 &lt;!--Uehlfeld (komunumaro) --&gt;
| 095755524 = 6833 &lt;!--Burgbernheim (komunumaro) --&gt;
| 095755525 = 3495 &lt;!--Neuhof an der Zenn (komunumaro) --&gt;
| 095775532 = 6769 &lt;!--Gunzenhausen (komunumaro) --&gt;
| 095775533 = 4934 &lt;!--Altmühltal (komunumaro) --&gt;
| 095775534 = 5887 &lt;!--Ellingen (komunumaro) --&gt;
| 095775535 = 4932 &lt;!--Nennslingen (komunumaro) --&gt;
| 095775536 = 4440 &lt;!--Hahnenkamm (komunumaro) --&gt;
| 096715602 = 3040 &lt;!--Heigenbrücken (komunumaro) --&gt;
| 096715603 = 6185 &lt;!--Mespelbrunn (komunumaro) --&gt;
| 096715604 = 13598 &lt;!--Schöllkrippen (komunumaro) --&gt;
| 096725606 = 5433 &lt;!--Bad Brückenau (komunumaro) --&gt;
| 096725607 = 4698 &lt;!--Elfershausen (komunumaro) --&gt;
| 096725608 = 4299 &lt;!--Euerdorf (komunumaro) --&gt;
| 096725609 = 6408 &lt;!--Maßbach (komunumaro) --&gt;
| 096735633 = 10751 &lt;!--Mellrichstadt (komunumaro) --&gt;
| 096735634 = 7082 &lt;!--Bad Königshofen/Grabf. (komunumaro) --&gt;
| 096735635 = 12303 &lt;!--Bad Neustadt an der Saale (komunumaro) --&gt;
| 096735637 = 3797 &lt;!--Fladungen (komunumaro) --&gt;
| 096735638 = 5142 &lt;!--Heustreu (komunumaro) --&gt;
| 096735639 = 4796 &lt;!--Ostheim v.d.Rhön (komunumaro) --&gt;
| 096735640 = 4098 &lt;!--Saal an der Saale (komunumaro) --&gt;
| 096745610 = 7256 &lt;!--Ebelsbach (komunumaro) --&gt;
| 096745611 = 10096 &lt;!--Ebern (komunumaro) --&gt;
| 096745612 = 11208 &lt;!--Hofheim i.UFr. (komunumaro) --&gt;
| 096745613 = 5885 &lt;!--Theres (komunumaro) --&gt;
| 096755614 = 7414 &lt;!--Wiesentheid (komunumaro) --&gt;
| 096755615 = 4307 &lt;!--Großlangheim (komunumaro) --&gt;
| 096755616 = 9654 &lt;!--Iphofen (komunumaro) --&gt;
| 096755617 = 7657 &lt;!--Kitzingen (komunumaro) --&gt;
| 096755618 = 10063 &lt;!--Marktbreit (komunumaro) --&gt;
| 096755619 = 10923 &lt;!--Volkach (komunumaro) --&gt;
| 096765626 = 5585 &lt;!--Erftal (komunumaro) --&gt;
| 096765627 = 5787 &lt;!--Kleinheubach (komunumaro) --&gt;
| 096765630 = 7440 &lt;!--Kleinwallstadt (komunumaro) --&gt;
| 096765631 = 4262 &lt;!--Mönchberg (komunumaro) --&gt;
| 096765632 = 2754 &lt;!--Stadtprozelten (komunumaro) --&gt;
| 096775620 = 5961 &lt;!--Kreuzwertheim (komunumaro) --&gt;
| 096775621 = 14968 &lt;!--Marktheidenfeld (komunumaro) --&gt;
| 096775622 = 5728 &lt;!--Burgsinn (komunumaro) --&gt;
| 096775623 = 4057 &lt;!--Gemünden am Main (komunumaro) --&gt;
| 096775624 = 5072 &lt;!--Lohr am Main (komunumaro) --&gt;
| 096775625 = 10884 &lt;!--Zellingen (komunumaro) --&gt;
| 096775656 = 4999 &lt;!--Partenstein (komunumaro) --&gt;
| 096785642 = 16414 &lt;!--Gerolzhofen (komunumaro) --&gt;
| 096785643 = 2717 &lt;!--Schwanfeld (komunumaro) --&gt;
| 096795644 = 3035 &lt;!--Aub (komunumaro) --&gt;
| 096795645 = 4842 &lt;!--Bergtheim (komunumaro) --&gt;
| 096795646 = 7558 &lt;!--Eibelstadt (komunumaro) --&gt;
| 096795647 = 7757 &lt;!--Estenfeld (komunumaro) --&gt;
| 096795648 = 6835 &lt;!--Giebelstadt (komunumaro) --&gt;
| 096795649 = 6860 &lt;!--Helmstadt (komunumaro) --&gt;
| 096795650 = 3535 &lt;!--Kirchheim (komunumaro) --&gt;
| 096795651 = 4624 &lt;!--Kist (komunumaro) --&gt;
| 096795652 = 4920 &lt;!--Margetshöchheim (komunumaro) --&gt;
| 096795654 = 4075 &lt;!--Röttingen (komunumaro) --&gt;
| 096795655 = 5197 &lt;!--Hettstadt (komunumaro) --&gt;
| 097715701 = 7946 &lt;!--Aindling (komunumaro) --&gt;
| 097715703 = 6056 &lt;!--Kühbach (komunumaro) --&gt;
| 097715704 = 13449 &lt;!--Dasing (komunumaro) --&gt;
| 097715705 = 17778 &lt;!--Mering (komunumaro) --&gt;
| 097715771 = 8312 &lt;!--Pöttmes (komunumaro) --&gt;
| 097725706 = 8538 &lt;!--Nordendorf (komunumaro) --&gt;
| 097725707 = 8049 &lt;!--Welden (komunumaro) --&gt;
| 097725708 = 5585 &lt;!--Gessertshausen (komunumaro) --&gt;
| 097725709 = 6728 &lt;!--Stauden (komunumaro) --&gt;
| 097725710 = 8356 &lt;!--Großaitingen (komunumaro) --&gt;
| 097725711 = 10830 &lt;!--Lechfeld (komunumaro) --&gt;
| 097725712 = 5851 &lt;!--Langerringen (komunumaro) --&gt;
| 097735713 = 11715 &lt;!--Gundelfingen an der Donau (komunumaro) --&gt;
| 097735714 = 6906 &lt;!--Syrgenstein (komunumaro) --&gt;
| 097735715 = 5092 &lt;!--Wittislingen (komunumaro) --&gt;
| 097735716 = 12947 &lt;!--Höchstädt an der Donau (komunumaro) --&gt;
| 097735718 = 14999 &lt;!--Wertingen (komunumaro) --&gt;
| 097735719 = 6193 &lt;!--Holzheim (komunumaro) --&gt;
| 097745727 = 7425 &lt;!--Offingen (komunumaro) --&gt;
| 097745728 = 6263 &lt;!--Haldenwang (komunumaro) --&gt;
| 097745729 = 4889 &lt;!--Kötz (komunumaro) --&gt;
| 097745730 = 11899 &lt;!--Ichenhausen (komunumaro) --&gt;
| 097745731 = 6295 &lt;!--Krumbach (Schwaben) (komunumaro) --&gt;
| 097745732 = 9665 &lt;!--Thannhausen (komunumaro) --&gt;
| 097745733 = 4357 &lt;!--Ziemetshausen (komunumaro) --&gt;
| 097755739 = 9260 &lt;!--Pfaffenhofen an der Roth (komunumaro) --&gt;
| 097755740 = 7910 &lt;!--Altenstadt (komunumaro) --&gt;
| 097755741 = 6409 &lt;!--Buch (komunumaro) --&gt;
| 097765735 = 7542 &lt;!--Sigmarszell (komunumaro) --&gt;
| 097765737 = 6363 &lt;!--Argental (komunumaro) --&gt;
| 097765738 = 3556 &lt;!--Stiefenhofen (komunumaro) --&gt;
| 097775748 = 20996 &lt;!--Buchloe (komunumaro) --&gt;
| 097775749 = 5501 &lt;!--Pforzen (komunumaro) --&gt;
| 097775751 = 7830 &lt;!--Westendorf (komunumaro) --&gt;
| 097775752 = 9904 &lt;!--Biessenhofen (komunumaro) --&gt;
| 097775753 = 4257 &lt;!--Eggenthal (komunumaro) --&gt;
| 097775754 = 9392 &lt;!--Obergünzburg (komunumaro) --&gt;
| 097775755 = 5072 &lt;!--Unterthingau (komunumaro) --&gt;
| 097775756 = 9139 &lt;!--Seeg (komunumaro) --&gt;
| 097775770 = 3622 &lt;!--Roßhaupten (komunumaro) --&gt;
| 097775772 = 2936 &lt;!--Stötten a.Auerberg (komunumaro) --&gt;
| 097785757 = 10475 &lt;!--Ottobeuren (komunumaro) --&gt;
| 097785758 = 12082 &lt;!--Babenhausen (komunumaro) --&gt;
| 097785759 = 7666 &lt;!--Pfaffenhausen (komunumaro) --&gt;
| 097785760 = 4462 &lt;!--Kirchheim i.Schw. (komunumaro) --&gt;
| 097785761 = 7798 &lt;!--Boos (komunumaro) --&gt;
| 097785762 = 8698 &lt;!--Erkheim (komunumaro) --&gt;
| 097785764 = 12054 &lt;!--Türkheim (komunumaro) --&gt;
| 097785765 = 10994 &lt;!--Memmingerberg (komunumaro) --&gt;
| 097785766 = 6167 &lt;!--Dirlewang (komunumaro) --&gt;
| 097785767 = 6261 &lt;!--Illerwinkel (komunumaro) --&gt;
| 097785768 = 9974 &lt;!--Bad Grönenbach (komunumaro) --&gt;
| 097795720 = 5982 &lt;!--Wallerstein (komunumaro) --&gt;
| 097795721 = 10932 &lt;!--Oettingen i.Bay. (komunumaro) --&gt;
| 097795722 = 10755 &lt;!--Ries (komunumaro) --&gt;
| 097795723 = 10641 &lt;!--Wemding (komunumaro) --&gt;
| 097795724 = 9925 &lt;!--Monheim (komunumaro) --&gt;
| 097795725 = 4966 &lt;!--Rain (komunumaro) --&gt;
| 097805742 = 7653 &lt;!--Hörnergruppe (komunumaro) --&gt;
| 097805745 = 6831 &lt;!--Weitnau (komunumaro) --&gt;
}} }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
[[dosiero:Coat of arms of Bavaria.svg|dekstra|70px]]
Tiu-ĉi [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Metadaten|metadatuma ŝablono]] enhavas la nombrojn de loĝantoj de la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]]j, [[distrikto (Germanio)|distrikto]]j, [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]]j, urbaj kaj neurbaj komunumoj en la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Bavario]] de [[Germanio]] laŭ la stato fine de {{#time: F Y | {{Metadaten Einwohnerzahl DE-BY||STATO}} }}.

[[Kategorio:Ŝablono:Bavario]]
[[Kategorio:Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Germanio]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ace7eodne8o6erq3rpx8ulvdcpxjtjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko Rashomon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300979</id>
    <revision>
      <id>9392811</id>
      <parentid>8957681</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="rfatui2qv52z04529rm54vw8oevivs7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''efiko Rashomon''' estas la efiko okazigita de la subjektiveco kaj percepto persona kiam oni rakontas saman historion aŭ situacion kaj la individuoj kiuj rakontas tiujn faras malsame, sed laŭ manieroj per kiuj iu ajn el iliaj versioj estas akceptebla sen nepre esti neniu el ili malvera; simple ili estas influataj de la esenca varieco kaj percepto persona.

Oni nomas ĝin tiel pro la filmo de [[Akira Kurosawa]] ''[[Rashōmon (filmo)|Rashōmon]]'' (bazita sur la rakonto verkita de [[Akutagawa Ryunosuke]] en [[1915]]), kie la malsamaj atestantoj de murdo kaj la farinto priskribas ĝin en manieroj kontraŭdiraj.

== Bibliografio ==
&quot;The Rashomon Effect: When Ethnographers Disagree,&quot; de Karl G. Heider (American Anthropologist, Marto 1988, Vol. 90 No. 1, pp. 73-81).

[[Kategorio:Percepto]]
[[Kategorio:Ĝermoj pri psikologio]]
[[Kategorio:Psikologiaj konceptoj]]
[[Kategorio:Sociologio de scienca scio]]</text>
      <sha1>rfatui2qv52z04529rm54vw8oevivs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Canard enchaîné</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302956</id>
    <revision>
      <id>9393409</id>
      <parentid>9171837</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33202" sha1="7a5blqzl9eygz4v9ggrlggdom0aax7r" xml:space="preserve">{{Tabgazeto
|nomo = Le Canard enchaîné
|lando = {{Francio}}
|lingvo = [[franca]]
|periodeco = semajngazeto
|ĝenro = satira gazeto
|prezo po numero = {{unité|1.20|€}}
|eldonkvanto = 536 874 &lt;ref&gt;Temas pri la entuta dissendo pagita de la jaro 2008 kiu aperas en la jara kontolibro de la ĵurnalo. La nombro da ekzempleroj venditaj de Canard Enchaîné kreskis je 7% en 2008; post progreso de 24% en 2007 («Les comptes du &quot;Canard&quot; en 2008», ''Le Canard Enchaîné'', 16-an de septembro 2008, p. 4).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|fondiĝodato = [[1915]]
|urbo = [[Parizo]]
|eldonejo = Société anonyme (SA)&lt;br /&gt;Les Éditions Maréchal - Le Canard Enchaîné
|direcktoro de la publikaĵo = [[Michel Gaillard]]
|direktoro de la redakcio = [[Michel Gaillard]]
|ĉefredaktoro = [[Claude Angeli]] &amp; [[Érik Emptaz]]
|url = [http://www.canardenchaine.com/ Le Canard enchaîné]
|ISSN = 0008-5405
}}
[[Dosiero:LeCanard2.JPG|eta|Leganto konsultanta ekzempleron de la gazeto Le Canard enchaîné.]]
&quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; (La Katenita Anaso) estas [[Francio|franca]] [[satiro|satira]] [[gazeto|semajngazeto]] aperanta ĉiun merkredon. Fondita la 10-an de septembro 1915&lt;ref&gt;Ĉefartikolo de la n° 1 de '''Le Canard enchaîné''' de la 10-a de septembre 1915 ('''rimarko''': la militdeklaro okazis la 2-an de aŭgusto inter Francio kaj Germanio). Aliflanke, &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; ''engaĝigas sur honoro por ne cedi, en iu ajn momento, al la bedaŭrinda momenta manio. Sufiĉas diri ke ĝi engaĝiĝas ne publikigi, pro iu ajn motivo, strategian, diplomatan aŭ ekonomian artikolon, kia ajn ĝi estas. Ĝia malgranda formato malebligas al ĝi, cetere, formale, tiun tipon de ŝerco. Finfine,'' '''Le Canard enchaîné''' ''alprenas la grandan liberecon enmeti, post detalema kontrolo, nur rigore ekzaktajn novaĵojn. Ĉiu scias, efektive, ke la franca gazetaro, senescepte, komunikas al sia legantaro, ekde la komenco de la milito, nur rigore verajn novaĵojn. Nu, la publiko estas laca pri tio! La publiko volas falsajn novaĵojn… por ŝanĝi. Tion ĝi havos. Por obteni tiun belan rezultaton, la Direkcio de'' '''Le Canard enchaîné''', ''retroiranta antaŭ neniu forofero, ne hezitis subskribi unujaran kontrakton kun la tre fama Agentejo Wolff, kiu transsendos ĉiusemajne al ĝi, el [[Berlino]], per speciala pikdrato, ĉiujn falsajn novaĵojn el la tuta mondo. En tiuj kondiĉoj, ni ne tute ne dubas ke la granda publiko bonvolos rezervi al ni bonan akcepton kaj, en tiu espero ni plej sincere kaj respekte kondolencas al ĝi...''&quot;&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;La Agentejon Wolf fondis la germana ĵurnalisto Bernhard Wolf (nask. la 3-an de marto 1811 en Berlino, mort. la 11-an de majo 1879 en Berlino). Poste ĝi fariĝis ''''[[Deutsche Presse-Agentur]]'''.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;{fr} [http://www.datas.ch/article.php?id=298 &quot;1915-2005: le Canard enchaîné fête ses 90 ans&quot;, Gilles Labarthe, agentejo ][[Datas]] ([[Svisio]]).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; fare de [[Maurice Maréchal (ĵurnalisto)|Maurice Maréchal]], [[Jeanne Maréchal]] kaj [[Henri-Paul Deyvaux-Gassier]], ĝi estas unu el la plej malnovaj titoloj el la nuna franca gazetaro&lt;ref&gt;Citaĵo : &quot;''Alveninta en respektinda aĝo, '''Le Canard Enchaîné''' fariĝis eĉ temo de universitata disertacio. Disertacio por diplomo de superaj studoj pri politikaj sciencoj estis freŝdate dediĉita al ĝi. Ĝia aŭtoro alvenis al la konkludo, ke tiu institucio de la liberala kaj intelekta maldekstro fariĝis simbolo. Ĝia malapero — li aldonis — estus signalo pri diktaturo.'' Correspondance de la presse, 4-an de septembro 1965, p. 11.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

Laŭ la historiisto Laurent Martin, tiu gazeto reprezentas &quot;''alternativan formon de gazetaro, kiu havas ne multe da ekvivalentoj en Francio kaj en la mondo''&quot;.&lt;ref&gt; &quot;Kial oni legas &quot;'''Le Canard enchaîné ?'''&quot;. &quot;'''Vingtième Siècle'''&quot;. Revue d'histoire (Revuo pri historio), vol 68 (2000), p. 52. Legebla interrete {fr} [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/xxs_0294-1759_2000_num_68_1_3934 Pourquoi lit-on le canard enchaîné ?]&lt;/ref&gt;.

== Origino ==
Historio pri '''Le Canard enchaîné'''

Ĝia nomo referencas al la ĵurnalo '''[[L'Homme libre]]''' (La libera Homo), kiun eldonis [[Georges Clemenceau]] kaj en kiu li mallaŭdis kaj malkaŝe kritikis la tiutempan registaron. {fr} &lt;ref&gt;Clemenceau opiniis ĝin necesa en milita tempo; li vigle protestis kontraŭ cenzuro : [http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&amp;obj=livre&amp;no=19392 Clemenceau journaliste (1841-1929) Les combats d'un républicain pour la liberté et la justice] (Clemenceau ĵurnalisto — bataloj de respublikano por libereco kaj justico).{fr} [http://books.google.fr/books?id=QĤK_epxMwYC&amp;pg=PA185&amp;lpg=PA185&amp;dq=cl%C3%A9menceau+censure&amp;source=web&amp;ots=lWCdzrjKfS&amp;sig=lDeINGzU9KamGtxN3lMzuZmzAa8&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Eltiraĵo pri cenzuro]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},
Gérard Minart.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;. Tiu &quot;Canard&quot; de Clemenceau, homonimo kun &quot;canard&quot;, t.e. gazeto en populara lingvaĵo, estis tamen [[cenzuro|cenzurita]] , kaj ĝi ricevis alian nomon : &quot;'''[[L'Homme enchaîné]]'''&quot; (la katenita Homo). Parodie, Maurice kaj Jeanne Maréchal decidis nomi sian gazeton '''Le Canard enchaîné'''.

Historia varianto de la titolo aperis de la 15-a de oktobro 1918 ĝis la 28-a de aprilo 1920 : '''Le Canard déchaîné''' (La malkatenita Anaso).

== Eldonlinio ==
La subtitolo estis &quot;Journal satirique paraissant le mercredi&quot; (Satira ĵurnalo aperanta la merkredon&lt;ref&gt;Tiu subtitolo datumas de 1925; ĝi estis antaŭe, de 1915 ĝis 1917, &quot;'''Journal humoristique'''&quot; (Humura ĵurnalo), kaj poste &quot;'''Journal hebdomadaire'''&quot; (Semajna gazeto) ĝis 1925.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;). Ĝia slogano : &quot;''La liberté de la presse ne s'use que quand on ne s'en sert pas.''&quot; (La libereco de la gazetaro eluziĝas nur kiam oni ne uzas ĝin). Tio resumas sufiĉe bone la eldonlinion de tiu semajngazeto : &quot;'''Le Canard'''&quot; informas pri ĉiuj skandaloj publikaj, politikaj, ekonomiaj, justicaj, ktp, en Francio sed ankaŭ en aliaj landoj. Ĝian devizon eltrovis [[H.-P. Gassier]] en 1915 : &quot;''Ci havos miajn plumojn, ci ne havos mian haŭton''&quot;.

La desegnon pri anaso, kiu aperas frontpaĝe en ĉiu numero apud la titolo de la gazeto, faris [[Henri Guilac]].

La stabileco de la redakta kadro de la gazeto estas cetere unu el la karakterizoj de la gazeto.

Jam de 1971, la gazeto aplikas la [[Ĉarto de Munkeno|Ĉarton de Munkeno]]&lt;ref&gt;Eltiraĵo :&quot;''La esencaj devoj de ĵurnalisto konsistas respekti la veron pro la rajto, kiun havas la publiko ĝin koni; defendi la informliberecon; publikigi nur informojn, kies originon oni konas; ne uzi nekorektajn metodojn por obteni informojn; rifuzi ĉiun premon (…)''&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

=== Maldekstre naskiĝinta… ===
Ofte sentebla en la paĝoj de la gazeto estas [[Kontraŭmilitarismo|Kontraŭmilitarisma]] maldekstra sentemo. Iuj perceptas dekomencan tendencon maldekstre anarkiistan, sed iuj aliaj dekstran [[Anarkiismo|Anarkiisman]] &lt;ref&gt;Laurent Martin : &quot;'''Le Canard enchaîné, un objet politique mal identifié'''&quot;, en &quot;'''Revue d'histoire moderne et contemporaine'''&quot;, vol. 2003-2, no 50, p. 73-91. Eltiraĵo : &quot;''Li rifuzos ankaŭ esti konsiderata kiel komunista ĵurnalo. En la libro &quot;'''Les Mémoires du général de Gaulle'''&quot;, vol. 3, &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; estis inkludita inter la komunistaj gazetoj. Sekve de demando de la gazeto, la koncerna parto estis korektita, tamen ĝi ne rezignis je sia sendependeco kaj kritika spirito.''&quot;&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt; &quot;''Por la dekstremuloj ili montras en tio stultecon, kiu pravigas [[Guy Mollet]], &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; estas nur amuzaĵo, distraĵo ne ĉiam tre ridiga, kaj la gurdaĵoj ne havas konsekvencojn. En realo, &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; estas la franca gazeto, kiu, depost la Dua Mondmilito, havis sur la politikon la plej profundan kaj daŭran influon, kiu havis plej bonan aŭ malbonan influon por reputacioj. Tio ĉar ĝi estas la formulo le plej rimarkinde adaptita al la franca temperamento, ĉar ĝi korespondas al bezono, al spiritostato, al animstato, kiuj estas sen ekvivalento ekster niaj landlimoj''&quot;.&lt;/ref&gt;. &lt;ref&gt;[[Pierre-Antoine Cousteau]] en l'&quot;'''Écho de la presse et de la publicité'''&quot;, 15-a de marto 1958&lt;/ref&gt;. Ĝi malkaŝe deklaras bonfaman kontraŭklerikalismon. &lt;ref&gt;La kreo fare de la ĵurnalo, en 1956 de la premio [[Chevalier de La Barre]] markis engaĝigon de la gazeto. Tiu premio celis rekompenci, ĉiun jaron, kinan verkon kiu &quot;''ekzaltas la spiriton de toleremo kaj de frateco aŭ kondamnis maltoleremon kaj maljustecon, kia ajn estis ilia deveno''&quot;, en &quot;'''L'Action laïque'''&quot; (La sekulara Agado, monata revuo de la Franca Ligo de Instruado [[Ligue française de l'enseignement]]), n° 220, marto 1961, p. 9. Ĝi estas atribuita dum la Festivalo de Cannes. La unua rekompencita filmo estis '''[[Storm Center]]''' ('''En la koro de la Tempesto''') de [[Daniel Tadarash]], kiu publike mallaŭdegis [[Makartiismo|Makartiismon]]. En 1966, la premio estis atribuita al &quot;Suzanne Simonin, la Religieuse de Diderot&quot;, de [[Jacques Rivette]], kiu estis premiita.&lt;/ref&gt;.

&quot;'''Le Canard'''&quot; aplaŭdis, kiam maldekstra koalicio akiris la regpovon en 1924 sub la nomo &quot;Cartel des gauches&quot;&lt;ref&gt;« Oni diris al ni : &quot;''[[Édouard Herriot|Herriot]] ĉe la prezidanteco de la Konsilio, kaj [[Paul Painlevé|Painlevé]], ŝtatestro. Nia nedefektigebla respublikanismo estis en favora situacio, evidente, sed kio okazos al &quot;Le Canard ?&quot; Organo ne nur ministeria, sed ankaŭ prezidenta ? Kaj tio pro konvinko ? Sen esti, kiel oni diras, &quot;pagita por&quot; ? La hipotezo estis tragika,... Feliĉe, ili elektis [[Gaston Doumergue|Doumergue]]. Ili pensis pri Le Canard !.''&quot; 18-a de junio 1924.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;, [[Popola Fronto]] en 1936, [[Pierre Mendès France]], [[François Mitterrand]] en 1981, sed kun malfido kaj singardemo. La maldekstraj partioj ĉiam malfidis je ĝi. [[Maurice Thorez]], en centra komitato de la [[Franca Komunista Partio]], skurĝis la blageman spiriton de Le Canard &quot;'''kiu kondukis al dubo pri ĉio'' “ ; ankaŭ [[Guy Mollet]], en la Franca Sekcio de la Laborista Internacio, mallaŭdis ĝin.

=== Nek pli maldekstre, nek pli dekstre ===
&quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; estas de ĉiam klare sendependa. Eĉ se ĝi konservas maldekstreman sentemon, ĝi ne hezitas kondamni ĉiujn politikajn devojiĝojn, kia ajn estas la politika tendenco de kie ili okazas. Vigle ema al konservo de sia eldona sendependeco, la gazeto rifuzas reklamistojn. Ĝi restas unu el la lastaj esplorgazetoj en Francio. Ĉar ĝi ne referencas al la informagentejo [[Agence France-Presse]] (AFP), kontraŭe al plejparto el la gazetoj &quot;'''Le Canard'''&quot; estas konata por flari la sensaciajn novaĵojn, kaj malvuali skandalojn. Pro tio ĝin legas kaj timas politike plej diverstendencaj homoj. Ĝi estas same senkompata pri malvenko de dekstra aŭ maldekstra partio, kaj eĉ pli se temas pri ekstremista. [[André Escaro]], desegnisto de la gazeto, esprimis jene ties opinion &quot;''la nuna tendenco de &quot;Le Canard&quot; estas objektiveco. Nek dekstro, nek maldekstro''&quot;&lt;ref&gt;Laurent Martin, &quot;''Le Canard enchaîné, un « objet politique mal identifié »''&quot;, en &quot;'''Revue d'histoire moderne et contemporaine'''&quot;, vol. 2003-2, n° 50, p. 73-91].&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

=== Sendependeco ===
Sen reklamaj enspezoj, '''Le Canard''' pluvivas nur per sia vendado kaj tamen montriĝas finance tre bonstata. Ĝi rifuzas en siaj paĝoj ian ajn eĉ minimuman reklamon&lt;ref&gt;&quot;''Nia sola argumento kontraŭ radiofonia reklamo estas en tio ke ĝi ĝenus la gazetaron, tamen mi ne estas certa ke ĝi ĝenus ĝin multe. La reklamo, mi konsentas kun vi, ne estas tre morala afero, sed ĝi ne estas pli tia en la gazetaro ol ĝi povus esti en radiofonio. Kaj, tiurilate &quot;'''le Canard enchaîné'''&quot;, la sola el la francaj gazetoj, kiu publikigas neniun reklamon, ŝajnas al mi la plej morala''&quot;. ([[Robert Buron]] en la [[Nacia Asembleo (Francio)]], la 14-an de novembro 1953)....&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;, tio kio faras el ĝi unu malofta kazo en la profesia papera gazetaro en Francio&lt;ref&gt;Aliaj titoloj de la franca gazetaro ne akceptas reklamon en siaj paĝoj : &quot;'''Ce qu'il faut détruire — CQFD'''&quot; (Tio kio estas detruenda), &quot;'''[[La Décroissance]]'''&quot; (La malkresko), &quot;'''Le Plan B'''&quot; (La Plano B), &quot;'''Silence'''&quot; (Silento), &quot;'''Psikopat'''&quot;, &quot;'''Fluide Glacial'''&quot;, &quot;'''Minute '''&quot;, &quot;'''Charlie-Hebdo'''&quot;, &quot;'''Siné Hebdo'''&quot; kaj kelkaj regionaj gazetoj kiel &quot;'''Cuverville'''&quot;, &quot;'''Le Ravi'''&quot; , &quot;'''Fakir'''&quot; aŭ ankaŭ&quot;'''Particule'''&quot;. Sed multe malpli granda estas la disvastigo de tiuj titoloj ol &quot;'''Le Canard'''&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Escepto okazis en marto 1923, kiam aperis reklamo pri la societo Félix Potin (pioniro en la vendo en [[superbazaro]]j, kaj kelkaj enmetaĵoj pri libroj en 1924. Mallonge daŭris tiu eksperimento/sperto pri reklamo.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.

Ĝiaj [[statuto]]j de &quot;Société anonyme&quot; (Anonima societo), la eldonejo Marechal, ŝirmas ĝin kontraŭ ĉia ekstera estriĝo (tio de kiam la entreprengrupo [[Hachette]] provis estri la gazeton, en 1953) ĉar akciuloj estas nur tiuj, kiuj laboras en Le Canard kaj ankaŭ ties fondintoj. La titoloj de la gazeto estas ne transdoneblaj kaj senvaloraj.

Ĝia bona financa stato ebligis al ĝi transiri al la [[fotokompostado]] en 1982, kaj al la [[perkomputila eldonado]] en 1996. La profitoj estas enmetitaj en rezervo por certigi la financan sendependecon (tiuj rezervoj estas trioble pli grandaj ol la jara enspezo per vendado.

Ĝiaj salajruloj estas inter la plej bone pagataj el la tuta franca gazetaro&lt;ref&gt;{fr}[http://charlieenchaine.free.fr/spip.php?article235 Portrait radiophonique du Canard enchaîné]{{404|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;. Kompense, la redaktoroj povas nek spekuli en borso, nek porokaze praktiki ĵurnalismon ekster la gazeto, nek akcepti donacon (precipe oficialajn francajn civilajn kaj militistajn ordenojn). La financaj kontoj estas ĉiujare publikigitaj en la lasta numero de aŭgusto.

La semajngazeto estas presita la mardon komence de la posttagmezo. Tiel ĝi maltrafis :
* la eventojn, kiuj okazis en la nokto de la mardo 7-a de februaro 1934 : manifestacioj de la ekstremdekstraj ligoj ĉe la placo de Konkordo, en Parizo;
* la murdon, en [[Marseille|Marsejlo]] de [[Louis Barthou]] kaj de la reĝo [[Aleksandro la 1-a Karađorđević]] de [[Jugoslavio]] (&quot;'''Le Canard'''&quot; kiu iom blagis pri tiu akcepto sukcesis rekuperi la tutan eldonon kaj aperigi novan numeron);
* la morto de [[Georges Pompidou]]. Ĝi estis anoncita al la gazetaro je la 21-a 50, multe post la finredaktado de la gazeto kaj forsendo de la ekzempleroj. La numero de la antaŭa numero de 27-a de marto enhavis artikolon de [[Gabriel Macé]] pri &quot;Pompidou, l'homme invisible&quot; (Pompidou, la nevidebla homo);
* la atencoj de la [[11-a de septembro 2001]]. Le gazeto povis nur lastmomente modifi sian ĉeftitolon en « Apocalypse là-haut » ([[Apokalipso]] tie supre)..

=== Bonkaraktera ===
La gazeto estas ofte severa, foje kruela, inkluzive por siaj amikoj, tamen ne venĝema. Tiel la kapitano Nusillard, estro de la cenzuro de 1916 ĝis 1918, fariĝis poste unu el la plej fidelaj abonantoj de la ĵurnalo ĝis sia morto, en sia 95-a jaraĝo, en 1955.

Jean Egen, en ''Messieurs du Canard'', kaj poste Vincent Nouzille, en artikolo de &quot;'''[[Le Nouvel Économiste]]'''&quot;, en [[1993]], distingos &quot;''du klanojn da ĵurnalistoj historie kontraŭaj, la [[Dionizo|Dionizo-anojn]] aŭ vintrinkantojn (tradicio de vino &quot;Juliénas&quot; (Julienas est unu el la diversaj [[Beaujolais|boĵolezaj vinoj]], inter la plej famaj en Francio).
&lt;ref&gt;En 1991, en unu el la &quot;'''Dossiers du Canard'''&quot; (Dosieroj de Le Canard) [[Yvan Audouard]] jene skizis la trinkevoluon de la redakcio de la gazeto de trinkejo al trinkejo en artikolo titolita &quot;''L'Archipel du Goulot''&quot; (La Arkipelago de botelkolo) (analoge al &quot;L'archipel du Goulag&quot; = &quot;Arkipelago de Gulago&quot;). Li skribis pri la jenaj periodoj :

*La antaŭmilita periodo, kiam la fondinto Maurice Maréchal, trinkis ĉampanon kun siaj kunlaborantoj post apero de la ĵurnalo;
*La epoko Juliénas, kiam la redakcianoj de la gazeto estis troveblaj en la trinkejo ''Le Vieux Saumur''
*Kaj poste la epoko de « Vieux Gaulois » (Olda gaŭlo) aŭ la [[Anizo|aniza]] aperitivo &quot;pastis&quot;, sub impulso de [[Gabriel Macé]] faris intermitan interrompon.&lt;/ref&gt;), reĝoj de la satiro, kaj la [[Apolono|apolonanojn]] aŭ la akvotrinkantojn, ĉevaliroj de la informado ». [[Yvan Audouard]] diros aferojn simple por uzi la vortotrezoron de la profesio apartigante &quot;kronikisartojn&quot; kaj ĵurnalistojn de informado&lt;ref&gt;« La [[opiniĵurnalisto]] havas kiel esencan funkcion redakti artikolojn en kiuj li esprimas la ideojn de sia ĉefredaktoro. Tio tute ne signifas ke lia ĉefredaktoro havas ideojn. Li tenas ilin el sia direktoro, kiu mem tenas ilin el la registaro en funkcio, kiam estas unu, kaj en ĉiuj cirkonstancoj, el siaj estroj de la vendoj kaj reklamo. » Yvan Audouard, &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot;, 27 de majo, 1953.&lt;/ref&gt;.

== La rubrikoj ==
=== La Mare aux canards ===
La anasa marĉo — Rubriko aperinta ekde [[1916]], poste regule eldonita ekde [[1918]], ĝi situas en paĝo 2 kaj 3.

En paĝo 2 aperas mallongaj faktoj en rilato kun kelkaj agadoj aŭ paroloj (malprudentaj aŭ maldiskretaj) kaŝite registritaj kaj malofte diskonigitaj fare de la gazetaro, ĉu maldekstra, ĉu dekstra (en la sama spirito aperas, sampaĝe, la « Minimares »). Tiu paĝo 2 de la gazeto estas probable la plej legata de la ordinara leganto, sed ankaŭ de la famuloj, kiuj scias ke tio kio aperas tie ne estas uzebla por pliriĉigi ilian gazetaran dosieron. Male.

En paĝo 3 aperas artikoloj pli riĉenhavaj pri politikaj internaj aktualaĵoj kaj ankaŭ, ĝenerale, artikolo (ofte redaktita de [[Claude Angeli]]) pritraktanta eksterajn problemojn.

=== Minimares ===
Marĉetoj — Mallongaj novaĵoj eltiritaj el gazetoj aliaj ol &quot;'''Le Canard'''&quot;raportantaj pri paroloj de tiu aŭ alia famulo kun sarkasma komento.

=== Pan sur le bec ===
Frap' sur la bekon ! — Malkonfirmoj, agnosko pri eraroj enŝoviĝintaj en antaŭaj numeroj de la gazeto.

=== La noix d'honneur ===
La honora juglando — Ĝi estas iaspeca &quot;distingo&quot; aŭ &quot;rekompenco&quot;, kiun la gazeto atribuas pli malpli ĉiusemajne. Ĝi estas facile rimarkebla en unua paĝo aŭ en la oka (ĉefa aŭ lasta) pro ĝia griza kadro. Tiu rubriko publike mallaŭdas parolojn de famulo, kiu distingiĝis pro senspriteco, stulteco, malveraĵo, ktp.

La unua &quot;juglando&quot; datumas de la 14-a de januaro 1921. Ĝi estis atribuita al Louis Latzarus, ĉefredaktoro de &quot;'''[[Le Figaro]]'''&quot;.&lt;ref&gt;pro atribuo al la urbo [[Cannes]] (franca departemento [[Alpes-Maritimes]]) de la &quot;batalo de Cannes&quot;, t.e. fakte batalo de Hanibalo kiu okazis en 216 antaŭ nia erao en [[Apulio]], en la sudo de Italio, proksime de loko tiam nomata latine &quot;Cannae&quot; kaj nun &quot;[[Canne della Battaglia]]&quot;.&lt;/ref&gt;.

=== Le mur du çon ===
La muro de stulteco&lt;ref&gt;La nomo de tiu rubriko konsistas el vorludo inter la franca esprimo &quot;''mur du son''&quot; (supersona rapido) per modifo de la normala ortografio de &quot;con&quot; (stultulo) el kio rezultas neekzistanta nomo &quot;çon&quot;, kies prononco estas sama kiel tiu de &quot;'''son''&quot;, do, iel tradukebla per &quot;muro de stulteco&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; Tiu rubriko iom similas al &quot;La honora juglando&quot;, sed je pli alta grado de primoko. Temas pri vera stultaĵo, kiun diris aŭ skribis famulo.

=== La brosse à reluire ===
La briliga broso — Tiu rubriko, ne sistema, primokas personojn, kiuj esprimiĝis flataĉeme favore al tiu aŭ alia eminentulo.

=== Les insolents de la semaine ===
La insolentuloj de la semajno — Inaŭgurita la 25-an de julio 2007, tiu rubriko enskribiĝas en aparta situacio en la monatoj, kiuj sekvis la elekton de [[Nicolas Sarkozy]] al prezidenteco de la Respubliko (majo 2007). &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; tiam decidis listigi kritikojn kontraŭ la politiko, kiun kondukis tiu lasta sed fontantaj el informorganoj, kie la editora linio estas tre favora al li. Fakte, tiuj &quot;malrespektemuloj&quot; ne estas tiaj, kaj tiu hiperbola retoriko ebligas al la gazeto publike montri suspektindan komplezemon, aŭ almenaŭ mankon de kritika spirito en tiuj informiloj.

Tiu rubriko daŭris nur kelkajn monatojn kaj estis forigita (ĉu provizore ?...).

=== Prise de bec ===
Disputo — Temas pri vitriola portreto de famulo lokita unuarange en aktualaĵoj, sed ne devige por unuaranga personeco. Tiu rubriko volonte trafas ne nur tiun aŭ alian ŝtatestron aŭ ministron, sed ankaŭ famulojn ne malpli influaj kvankam ili vivas kaŝite, iel en la ombro.

=== Canard Plus ===
Tiu rubriko temas pri la aŭdvida mondo. Ĝia nomo estas iom analoga al tiu de la TV-kanalo &quot;'''Canal +'''&quot;.

=== Couac ===
Rakonto pri peripetioj, aventur(et)oj, okazintaj al legantoj. Prizorgas tiun rubrikon Isabelle Barré kaj Jean-Yves Viollier. La nomo de tiu rubriko estas onomatopeo de la krio de anaso &quot;kŭak !&quot;.

=== Coup de barre ===
Kroniko pri justico fare de [[Dominique Simonnot]]. Sen emfazo, li abunde citas la protagonistojn de procesoj kaj liveras abruptan raporton, eĉ krudan, pri ĉiutagaĵoj el deliktpunaj aŭ asizaj tribunaloj. La nomo de la rubriko denove uzas vortludon : &quot;Coup de barre&quot; = laceco; la nomon &quot;barre&quot; povas havi aliajn signifojn, i.a. balustrado de tribunalo aŭ juĝeja barilo.

=== Plouf ! ===
Kroniko pri Alimondismo de [[Jean-Luc Porquet]]. La nomo &quot;Plouf !&quot; estas onomatopeo de bruo, kiun okazigas objekto falanta en likvaĵo : &quot;pluf'&quot;.

=== Conflit de canard ===
Artikoloj pritraktantaj nutraĵojn ĝenerale, kaj aparte la agro-nutran industrion kaj komercon. La nomo de la rubriko estas vortludo inter &quot;Conflit&quot; kaj &quot;Confit&quot;, t.e. respektive konflikto kaj graskonservaĵo (ekzemple, de anaso : &quot;confit de canard&quot;).

=== Sur l'Album de la Comtesse ===
Tio estas mallonga kroniko de [[kontraŭknalo]]j. Traduko de la titolo : Sur la albumo de la grafino.

=== À travers la presse déchaînée, Rue des petites perles kaj Comme son nom l'indique ===
Temas pri tri ĝemelaj rubrikoj, kiuj ebligas kolekti erarperlojn kaj preserarojn el la cetera gazetaro kun aldono de originala komento. Povas okazi ke &quot;'''Le Canard'''&quot; mem aperas en tiu rubriko. Traduko de la titoloj : &quot;Tra la furioza gazetaro&quot;, &quot;Strato de la erarperletoj&quot;, &quot;Kiel indikas ĝia nomo&quot;.

=== Contes du Canard enchaîné ===
Rakontoj de la Katenita Anaso — Jam de sia unua numero, en 1915,&quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; publikigis rakontojn de verkistoj kiel [[Jean Cocteau]] aŭ [[Tristan Bernard]] aŭ de ĵurnalistoj kiel [[Victor Snell]]. Ŝajnas ke la gazeto forlasis tiujn rakontojn.

Vidu {fr} : [http://fr.wikipedia.org/wiki/Contes_du_Canard_enchaîné Contes du Canard enchaîné].

=== Feuillets de route de l'ami Bidasse ===
Temas pri rubriko pri militoj en kiuj partoprenis Francio, verkitaj far soldatoj dum la [[dua Mondmilito]] (André Guérin) kaj la [[milito de Alĝerio]] (Jean Clémentin). &quot;Bidasse&quot; (''bidas'') estas populara nomo de simpla rekrutita soldato; ĝi estas malpli uzata nun pro tio, ke la franca armeo konsistas nur el volontuloj, profesiuloj.

=== Les interviews (presque) imaginaires du Canard ===
La intervjuoj (preskaŭ) imagaj de &quot;'''Le Canard'''&quot; — Temas pri malofte aperantaj artikoloj, kiuj transskribas realan intervjuon de famulo (ekzemple [[Fratino Emmanuelle]]). Tiu intervjuo, realigita far ĵurnalistoj de la gazeto, miksas verajn parolojn de iu famulo (eligitaj el ilia kunteksto) kun imagaj paroloj.

=== La Cour ===
La Korto — Tiu kritika rubriko pri la povo de prezidento de Gaulle aperis sub la plumo de [[Roger Fressoz]] kun desegnoj de [[Roland Moisan]]. Ĝi aperis ekde 1960 kaj, post la foriro de [[Charles de Gaulle]], en 1969, ĝi ricevis la nomon « La Régence » (La Regenteco). Hodiaŭ malaperinta, tiu kroniko estis unu el la plej famaj de la gazeto

=== Le Cinéma ===
La Kino — Tiu rubriko kunigas kelkaj mallongajn recenzojn pri filmoj. En ĝi aperas subtitoloj « Les films qu'on peut voir cette semaine » (La filmoj, kiujn oni povas spekti ĉi semajne), « Les films qu'on peut voir à la rigueur » (la filmoj, kiujn oni povas ne nepre spekti) kaj « Les films qu'on peut ne pas voir » (La filmoj, kiujn oni povas ne spekti). Okazas ke &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; atentigas pri pli malnova filmo, tamen denove videbla : la intertitolo estas tiukaze « Les films qu'on peut voir ou revoir » (La filmoj, kiujn oni povas spekti aŭ ree spekti).

=== Le concours '''Ma binette partout''' ===
Temas pri konkurso nur okaze aperanta. En ĝi aperas fotoj de lokaj elektitoj kiuj montras sin per multaj fotoj en magazinoj de lokaj kolektivoj. &quot;Ma binette partout&quot; signifas &quot;Mia vizaĝo ĉie&quot;.

=== Le Journal de Carla B. ===
La ĵurnalo de Carla B. — Tiu ĉi rubriko estas dediĉita al la edzino de la prezidento de la franca respubliko [[Nicolas Sarkozy]]. La gazeto raportas fiktivajn kaj humurajn parolojn de [[Carla Bruni|Carla Bruni-Sarkozy]] ĉiun tagon de la semajno (de la merkredo ĝis la mardo). La humuro fontas el la diferenco inter persono senzorga kaj &quot;bobo&quot; (BOurgeois-BOhème / burĝa - bohemia) apud membroj de la registaro. La rubriko ekaperis ne multe post la edziĝo de la prezidento kun manekeno kaj pludaŭros ĝis la fino de la mandato de Nicolas Sarkozy. Ĝi aperas en la ĉefpaĝo de ĉiu numero en rozkolora kadro. Ĝi sekvas alian kronikon, kiu estis antaŭe dediĉita al Xavière Tiberi (edzino de la urbestro de la 5-a arondismento de Parizo) en kiu estis primokata ŝia misuzo de la franca lingvo, kiu klare aperis en ŝia raporto pri la Francparolantaro; kaj tion severe kritikis la Korto de la Kontoj, des pli ke ŝi fakturis egkoste siajn servojn.

== La ĉeftitoloj ==
&quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; elektas titolojn, logike, laŭ elstara aktuala fakto, nacia aŭ internacia. Ĝiaj ĉeftitoloj enhavas ĉiam vortludojn. Ekzemple :
* Dum la prezidentaj balotoj de 1965, generalo [[de Gaulle]], konvinkita pri sia reelekto jam post la unua baloto, praktike ne kampanjis. Nu, la 5-an de decembro, la unua baloto metis lin en nedecida situacio fronte al [[François Mitterrand]], kaj dua balotado estis necesa por dispartigi la du kandidatojn. La gazeto tiam titolis : « De l'appel du 18 juin... à la pelle du 5 décembre ». En tiu vortludo aperas homonima kombinaĵo de la fama &quot;alvoko de la 18-a de junio 1940&quot;, kiam de Gaulle vokis la francojn al rezistado kontraŭ la okupaciantoj, kaj &quot;la pelle&quot;, kiu en populara franca signifas &quot;malvenko&quot;, malsukceso&quot;. Sama estas la prononco por &quot;l'appel&quot; kaj &quot;la pelle&quot;.
* Aliaj famaj titoloj aperas france ĉe [http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste de manchettes du Canard enchaîné liste de manchettes du Canard enchaîné|manchettes du Canard enchaîné].

== Diversigo ==
Provoj de diversigo estis maloftaj. Temas pri apartaj publikaĵoj sub formo de libroj : almanako &quot;'''Almanach du Canard enchaîné'''&quot;, vortaroj &quot;''''Dico Canard'''&quot; aŭ &quot;'''Dictionnaire Canard'''&quot; (1957-1972), dosieroj &quot;'''Les Dossiers du Canard enchaîné'''&quot; ekde 1981.
* Numerado :
** 1-a jaro, n° 1 (10-a de septembro 1915 - n° 5 (4-a de novembro 1915).
** 1-a jaro, n° 1 (5-a de julio 1916 - n° 1000 (28-a de aŭgusto 1935).
** numero 2000 aperis en 1937, temas pri eraro post la n° 1099.
** 25-a jaro, n° 1249 (5-a de juin 1940).
** 29-a jaro, n° 1250 (6-a de septembro 1944) - n° 2000 (18-a de februaro 1959).
** aĝo de la gazeto : Korektistoj plurfoje eraris en la kalkulo de la aĝo de la gazeto.
** En januaro 1948, ĝis transiro de sia 32a jaro al sia 34-a. La eraro estis korektita la sekvantan jaron.
** En januaro 1951, ĝi plijuniĝis je 3 jaroj (33-a jaro anstataŭ 36-a).
** En 1956, ĝi forgesis aldoni unu jaron, kaj de 1962 ĝis 1964, oni lasis 43-a jaro.

=== Franclingva bibliografio ===
* &quot;'''L'anti-France'''. Tekstoj elektitaj far R. Treno kaj legantoj de '''Canard enchaîné'''&quot;. Parizo : Jean-Jacques Pauvert. 1962.
* &quot;'''Messieurs du Canard'''&quot;. Jean Egen. Parizo : Stock. 1973.
* &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot;. Jean Egen. Parizo : Seghers. 1978.
* &quot;'''Le Canard enchaîné ou les fortunes de la vertu, histoire d'un journal satirique 1915-2000'''&quot;. Laurent Martin. Parizo : Flammarion. 2001. Ĝisdatigo aperis en 2005 : * &quot;'''Le Canard enchaîné. Histoire d'un journal satirique (1915-2005)'''&quot;. Parizo : Nouveau Monde Éditions, kun postparolo de la aŭtoro. ISBN|2-84736-112-X
* &quot;'''Pourquoi lit-on Le Canard enchaîné'''&quot;. Laurent Martin. Vingtième Siècle. Revuo pri historio, vol. 68 (2000), p. 43-54. Interrete legebla [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/xxs_0294-1759_2000_num_68_1_3934]
* &quot;'''Le Vrai Canard'''&quot;. Karl Laske kaj Laurent Valdiguié. Parizo : Stock. 2008&lt;ref&gt;[http://www.liberation.fr/medias/0101268327-ne-pas-jeter-le-canard-avec-l-eau-de-la-mare &quot;Ne pas jeter le &quot;Canard&quot; avec l’eau de la mare&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081209070314/http://www.liberation.fr/medias/0101268327-ne-pas-jeter-le-canard-avec-l-eau-de-la-mare |date=2008-12-09 }}(Oni ne forĵetu &quot;Le Canard&quot; kun la akvo de la marĉo) far [[Daniel Schneidermann]], &quot;'''[[Libération]]'''&quot;, 24-an de novembro 2008....&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.
* &quot;'''Une Enquête de police sur le Canard Enchaîné'''&quot;. Christian Plume kaj Xavier Pasquini. Parizo : Jean Picollec. 1980.
* &quot;'''L'idéologie du « Canard enchaîné »'''&quot;. Alain Schifres. '''Analyses de presse'''. Parizo : Presses universitaires de France. 1963.
* &quot;'''Le Canard enchaîné: la Vème République en 2000 dessins — 50 ans de dessins'''&quot;. Le Canard enchaîné. Parizo : Éditions Les Arènes. 2009.

=== Filmaro ===
* '''La mare au Canard''' (dokumentalo)
* '''Les quatre coins-coins du Canard''' (dokumentalo)

=== Ligitaj artikoloj ===
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_d'affaires_révélées_par_le_Canard_enchaîné Liste d'affaires révélées par le Canard enchaîné] Listo de la aferoj diskonigitaj fare de &quot;Le Canard enchaîné&quot;
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_illustrateurs_du_Canard_enchaîné Liste des illustrateurs du Canard enchaîné] Listo de la ilustristoj de Le Canard Enchaîné.
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_journalistes_du_Canard_enchaîné Liste des journalistes du Canard enchaîné] Listo de la ĵurnalistoj de Le Canard Enchaîné.
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Langage_du_Canard_enchaîné Langage du Canard enchaîné] Lingvaĵo (esprimoj) de Le Canard Enchaîné.
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Sur_l'Album_de_la_Comtesse Sur l'Album de la Comtesse] Sur la albumo de la Grafino.
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Ind%C3%A9pendance_des_r%C3%A9dactions Indépendance des rédactions] Sendependeco de la redakcioj.
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Journalisme_d%27enqu%C3%AAte Journalisme d'enquête] [[Enketa ĵurnalismo]].
* {fr} [http://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Cafard_lib%C3%A9r%C3%A9 &quot;''' Le Cafard libéré]'''&quot;, [[Senegalo|senegala]] satira gazeto, kiu trovas inspiron en &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot;.

=== Eksteraj ligiloj ===
{{Projektoj}}
* {fr} [http://www.lecanardenchaine.fr/ Le site officiel du Canard enchaîné]
* {fr} [http://charlieenchaine.free.fr/ Site consacré à ''Charlie Hebdo'' et au ''Canard enchaîné'']
* {fr} [http://lecanardenchaine.ueuo.com/ Un site proposant les archives des meilleurs articles depuis 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091212042616/http://lecanardenchaine.ueuo.com/ |date=2009-12-12 }}

== &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; kaj Interreto ==
La gazeto ja havas [http://www.lecanardenchaine.fr/ oficialan retejon], sed ĝi ne emas transiri parte aŭ entute al Interreto. Pro tio ĝi dediĉas nur unu ĉefpaĝon kun ligilo kondukanta al la ĉefpaĝo de la kuranta numero. Tamen, ankaŭ alireblaj estas la ĉefpaĝo de ĉiuj numeroj aperintaj ekde la 27-a de oktobro 2004 ĝis la 18-a de novembro 2009 kaj postaj, t.e. 4383 ĝis 4647. Ili estas videblaj per simpla modifo de la numero en la reteja adreso http://www.lecanardenchaine.fr/une4683.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100730052048/http://www.lecanardenchaine.fr/une4683.html |date=2010-07-30 }}

== &quot;'''Le Canard enchaîné'''&quot; kaj Esperanto ==
Ne ofte la satira gazeto aludis pri Esperanto; ĝi ja estas sendependa kaj fakte esprimiĝis nek por nek kontraŭ. Tamen, interesa desegno aperis en malnova, tre verŝajne en la periodo, kiam okazis la [[Universala Kongreso]] de [[Esperanto]] en [[Marsejlo]]&lt;small&gt;(kontrolo necesa)&lt;/small&gt;, en 1957. La desegno, de Jean Lap, unu el la plej lertaj karikaturistoj de la gazeto, estas videbla ĉe http://www.esperanto-sat.info/article288.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090106025012/http://esperanto-sat.info/article288.html |date=2009-01-06 }} . Ĝi montras tri riĉegajn uzinestrojn. Sub ĝi aperas la frazo &quot;''Pas besoin d'espéranto pour se comprendre !''&quot; : Ne necesas Esperanto por interkompreniĝi !

== Fonto ==
&lt;!-- Bonvolu aldoni ĉi tie --&gt;
Tiu ĉi artikolo fontas esence el la franclingva versio de '''Vikipédia'''.

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Canard enchaine, Le}}

[[Kategorio:Franclingvaj gazetoj]]
[[Kategorio:Francaj gazetoj]]</text>
      <sha1>7a5blqzl9eygz4v9ggrlggdom0aax7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tori Amos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303112</id>
    <revision>
      <id>9393598</id>
      <parentid>9318950</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="nd7g6s2f4bdx2w63xko0pf6qzyte08q" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro
|kesteroj=
{{Informkesto muzika artisto
|subŝablono=jes
| nomo = Tori Amos
| dosiero = Tori Amos 2007.jpg
| priskribo de dosiero = Tori Amos en [[2007 en muziko|2007]]
| grandeco de dosiero = 
| larĝa dosiero = 
| fono = soloa kantisto
| naskonomo = Myra Ellen Amos
| alie nomata = 
| kromnomo = 
| naskiĝo = [[22-an de aŭgusto]] [[1963]]
| morto = 
| deveno = {{Flago|Usono}} Newton, [[Norda Karolino]]
| instrumento = [[piano]]
| tipo de voĉo = [[Mezosoprano]]
| ĝenro = [[Rokmuziko]]
| profesio = Kantistino, pianistino, muzika producento
| aktivaj jaroj = [[1990 en muziko|1990]] – nuntempo
| eldoninto = 
| parencaj temoj = 
| ttt = [http://www.toriamos.com toriamos.com]
| nuntempaj membroj = 
| antaŭaj membroj = 
| signifa instrumento = [[piano]]
}}
}}
'''Tori Amos''' ([[22-an de aŭgusto]] [[1963]]) estas kantistino kaj pianistino. Ŝi loĝas en Anglio kun ŝia edzo, Mark Hawley, kaj ilia filino, Natashya Lórien Hawley. La temoj de ŝia kantoj atingopovas el [[sekseco]] kaj personaj malfacilaĵoj al [[religio]] kaj {{J|interpersona rilato}}.

== Diskografio ==
=== Studiaj albumoj ===
* 1991: ''Little Earthquakes''
* 1994: ''Under The Pink''
* 1996: ''Boys For Pele''
* 1998: ''From the Choirgirl Hotel''
* 1999: ''To Venus and Back''
* 2001: ''Strange Little Girls''
* 2002: ''Scarlet's Walk''
* 2005: ''The Beekeeper''
* 2007: ''American Doll Posse''
* 2009: ''Abnormally Attracted to Sin''
* 2009: ''Midwinter Graces''
* 2010: ''The Light Princess''
* 2011: ''Night of Hunters''
* 2012: ''Gold Dust''
* 2014: ''Unrepentant Geraldines''
* 2017: ''Native Invander''
* 2021: ''Ocean to Ocean''
* 2025: ''The Music of Tori and the Muses''
* 2026: ''In Times of Dragons''

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Amos, Tori}}

[[Kategorio:Usonaj kantistoj]]</text>
      <sha1>nd7g6s2f4bdx2w63xko0pf6qzyte08q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Great Moon Hoax</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308981</id>
    <revision>
      <id>9393521</id>
      <parentid>8880071</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4496" sha1="2og1lfjruhb0l8d07ey6f4x4o23468t" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}La '''Great Moon Hoax''' aŭ '''Granda Luna Mistifiko''' estis serio de ses fantaziaj artikoloj publikigitaj en la [[Usono|usona]] ĵurnalo &quot;[[The New York Sun (1833)|The New York Sun]]&quot; inter la {{dato|25|aŭgusto|1835}} kaj la {{dato|31|aŭgusto|1835}}, kiuj rakontis la malkovron de vivaj estaĵoj sur [[Luno]].[[Dosiero:Great-Moon-Hoax-1835-New-York-Sun-lithograph-298px.jpg|eta|250px|Ilustraĵo de la {{dato|28|aŭgusto|1835}} en &quot;The New York Sun&quot;: la lunaj &quot;vespertilioj-homoj&quot;]]La artikoloj atribuis tiun malkovron al [[John Herschel]], kiu tiam estis observanta la sudan ĉielon en [[Sud-Afriko]].

== La artikoloj ==
Sub la titolo {{cquote|
&lt;center&gt;GREAT ASTRONOMICAL DISCOVERIES&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;LATELY MADE&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;BY SIR JOHN HERSCHEL, L.L.D. F.R.S. &amp;c.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''At the [[Bonespera Kabo|Cape of Good Hope]]'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[From Supplement to the [[Edinburgh]] Journal of Science]&lt;/center&gt;
}}
''(Grandaj astronomiaj malkovroj ĵus faritaj de SIR JOHN HERSCHEL, en Bonespera Kabo. [el la aldonaĵo de la Edinburga Ĵurnalo pri scienco])''

La artikoloj priskribis lunajn oceanojn, arbojn, strandojn kaj diversajn lunajn bestojn : [[bizono]]jn, [[kapro]]jn [[unukornulo]]jn, [[Dupiedulo|dupiedajn]] sen[[vosto|vostajn]] [[kastoro]]jn kaj homojn kun [[Kiropteroj|vespertaj]] [[flugilo]]j (''« Vespertilio-homo »''), kiuj konstruis templon kun ora tegmento. Tiujn malkovrojn permesis grandega [[teleskopo]] de tute nova principo. La aŭtoro de tiu rakonto sin prezentis kiel Dr. Andrew Grant, kunvojaĝanto kaj sekretario de John Herschel. Tiu Dr. Andrew Grant neniam ekzistis.

== Kiu inventis ĝin? ==
Oni atribuis la mistifikon al [[Richard Adams Locke]], reportero, lerninto en [[Universitato de Kembriĝo|Kembriĝo]], kiu laboris en la ĵurnalo en aŭgusto 1835. Ankaŭ estis suspektitaj [[Joseph Nicollet]], [[Francio|franca]] [[astronomo]] kiu tiam vojaĝis en Usono, kaj [[Lewis Gaylord Clark]], ĉefredaktanto de la revuo ''[[The Knickerbocker]]''; sed nenia pruvo ekzistas.

La motivoj de Richard Adams Locke estis eble krei sensacion por impulsi la vendon de la ĵurnalo, sed ankaŭ ridindigi iujn el plej ekstravagancaj astronomiaj teorioj ĵus publikigataj, kiel tiu de [[Franz von Gruithuisen]] kiu, en [[1842]] asertis vidi [[urbo]]n sur Luno, aŭ tiu de [[Thomas Dick]] kiu nombris la loĝantaron de la [[sunsistemo]] al 21&amp;nbsp;891&amp;nbsp;974&amp;nbsp;404&amp;nbsp;480 loĝantoj.

== Sekvoj ==
Legendo disdiris, ke &quot;The New York Sun&quot; forte pligrandigis sian vendonombron post tiu mistifiko.
J. Herschel mem komence amuziĝis pri la rakonto, rimarkante ke siaj propraj eltrovoj ne estis tiel sensaciaj. Sed pli malfrue li estis incitita pro la granda nombro da homoj kiuj, fidinte la mistifikon, petis de li precizojn.

== Inspiro ==
La rakonto inspiriĝis el &quot;The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall&quot; (''la senkompara aventuro de iu Hans Pfaall'') de [[Edgar Allan Poe]], fikcio prezentita kiel realaĵo en [[1835]] en la revuo &quot;''Southern Literary Messenger''&quot;.
Edgar Poe poste aperigis en [[1844]] en &quot;The New York Sun&quot; fantazian rakonton pri traveturo de [[Atlantiko]] per [[balono]], kiu estos reeldonata sub titolo &quot;The Balloon Hoax&quot; (''la balona mistifiko'').

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{en}} [http://www.historybuff.com/library/refmoon.html The Great Moon Hoax of 1835]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110725103337/http://www.historybuff.com/library/refmoon.html |date=2011-07-25 }}
* {{en}} [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax.html The Great Moon Hoax, el la &quot;Muzeo de la Mistifikoj&quot;]
* {{en}} [http://thememorypalace.us/2010/01/episode-24-the-moon-in-the-sun/ La artikoloj, el &quot;The Memory Palace on the Hoax&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130309073223/http://thememorypalace.us/2010/01/episode-24-the-moon-in-the-sun/ |date=2013-03-09 }}
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax1.html 1-a artikolo, 25-a de aŭgusto 1835]
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax2.html 2-a artikolo, 26-a de aŭgusto 1835]
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax3.html 3-a artikolo, 27-a de aŭgusto 1835]
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax4.html 4-a artikolo, 28-a de aŭgusto 1835]
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax5.html 5-a artikolo, 29-a de aŭgusto 1835]
** [http://www.museumofhoaxes.com/moonhoax6.html 6-a artikolo, 31-a de aŭgusto 1835]

[[Kategorio:Trompoj]]
[[Kategorio:Sciencfikcio]]
[[Kategorio:Eksterteranoj en fikcio]]
[[Kategorio:Luno en fikcio]]</text>
      <sha1>2og1lfjruhb0l8d07ey6f4x4o23468t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de falsa konsento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312983</id>
    <revision>
      <id>9392779</id>
      <parentid>8757605</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3271" sha1="to9tpmzcowepalp2ii4opy69a6w1903" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''efiko (aŭ fenomeno) de falsa konsento''' estas inklino de homoj projekti sian pensmanieron al aliaj homoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.psychologycampus.com/social-psychology/false-consensus.html|titolo=False Consensus &amp; False Uniqueness|eldoninto=Psychology Campus.com|alirdato=2010-02-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071117094105/http://www.psychologycampus.com/social-psychology/false-consensus.html|arkivdato=2007-11-17}}&lt;/ref&gt; Aŭ dirite alimaniere, ili supozas, ke ĉiuj pensas same kiel ili mem. Tia supozita korelacio gvidas al percepto de [[interkonsento]], kiu ne ekzistas. Tia [[paralogismo]] rilatas al grupo aŭ individuo, kiu supozas ke siaj propraj opinioj, kredoj kaj emoj estas pli disvastiĝintaj en la ĝenerala [[publiko]] ol ili vere estas.

Tia tendenco ekzistas kutime en grupo, kie oni opinias, ke la kolektiva opinio de la propra grupo korespondas al tiu de pli vasta popolo. Ĉar la anoj de grupo atingis interkonsenton kaj malofte renkontas iujn kiuj malkonsentas, ili emas opinii, ke ĉiu opinias sammaniere.

Tial, kiam oni montras al ili la evidenton, ke interkonsento ne ekzistas, homoj ofte supozas, ke tiuj, kiuj ne interkonsentas kun ili, iel misas.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.spring.org.uk/2007/11/why-we-all-stink-as-intuitive.php|titolo=Why We All Stink as Intuitive Psychologists: The False Consensus Bias|eldoninto=PsyBlog}}&lt;/ref&gt; 
&lt;!--
There is no single cause for this [[cognitive bias]]; the [[availability heuristic]] and [[self-serving bias]] have been suggested as at least partial underlying factors.  There could also be protective mechanisms behind this phenomenon.

The false consensus effect can be contrasted with [[pluralistic ignorance]]. In pluralistic ignorance, people privately disdain but publicly support a norm (or a belief), while the false consensus effect causes people to wrongly assume that most people think like them, while in reality most people do not think like them (and express the disagreement openly). For instance, pluralistic ignorance may lead a student to drink alcohol excessively because he believes that everyone else does that, while in reality everyone else also wishes they could avoid binge drinking, but no one expresses that due to the fear of being ostracized. A false consensus for the same situation would mean that a student believes that most other people enjoy excessive drinking, while most other people do not enjoy that and openly express their opinion about it.
--&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Psikologio]]
* [[Interkonsento]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Ross L., Greene D. &amp; House, P. (1977). The false consensus effect: An egocentric bias in social perception and attribution processes. ''Journal of Experimental Social Psychology'' '''13''', 279-301.
* Fields, James M., and Howard Schuman, (1976-77) &quot;Public Beliefs about the Beliefs of the Public,&quot; Public Opinion Quarterly, 40: 427-448.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://changingminds.org/explanations/theories/false_consensus.htm Changing minds: the false consensus effect (angle)]
* [http://www.overcomingbias.com/2008/03/mind-projection.html Overcoming Bias: Mind Projection Fallacy (angle)]

[[Kategorio:Socia psikologio]]</text>
      <sha1>to9tpmzcowepalp2ii4opy69a6w1903</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Török</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314576</id>
    <revision>
      <id>9393240</id>
      <parentid>9151878</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4859" sha1="9lt6oekr9kvakb8i8939m437viybxfr" xml:space="preserve">{{TOC-dekstre}}{{Apartigilo}}
'''Török''' estas la hungara vorto por ''turko''.

== Personoj ==
Török estas la familia nomo de la sekvaj personoj:

=== A ===
* [[Ákos Török]], hungara geologo
* [[András Török]] (* 1949, Bánffyhunyad ({{lang|ro|''[[Huedin]]''}})), hungara aktoro

=== B ===
* [[Béla Török]], kuracisto
* [[Bertalan Török]] (1847, [[Nagyenyed]] ({{lang|ro|''Aiud''}}) {{ndash}} 1915, Nagyenyed), hungara politikisto, publicisto

=== E ===
* [[Erzsébet Török (kantistino)|Erzsébet &quot;Erzsi&quot; Török]] (1912, [[Kolozsvár]] {{ndash}} 1973, Budapeŝto), hungara kantistino, merit- kaj eminenta artisto
* [[Erzsébet Török (tekstilistino)|Erzsébet Török]] (* 1939, [[Torboszló]] ({{lang|ro|''[[Torba (Măgherani)|Torba]]''}})), rumanihungara pentristino, industriartistino

=== F ===
* [[Ferenc Török]] (* 1969, Székelyudvarhely ({{lang|ro|''[[Odorheiu Secuiesc]]''}})), rumanuja hungara pentristo

=== G ===
* [[Gábor Török]] (n. en 1902 en [[Abrudbánya]] ({{lang|ro|''Abrud''}}), m. en 1966 en Budapeŝto), hungara inĝeniero pri kemio
* Gyula Török (n. en 1888, m. en 1918): [[Kálmán Kalocsay]] esperantlingve publikigis tradukon de lia teatraĵo ''Rozinjo'' (1938, 1977)
* [[Gyula Török (boksisto)|Gyula Török]] (n. en 1938, m. en 2014): boksisto

=== I ===
* [[Ignác Török]] (1795, [[Gödöllő]] {{ndash}} 1795), hungara honvedgeneralo, unu el la 13 martiroj de Arad
* [[Irma Török]] (1871, [[Temesvár]] ({{lang|ro|''Timișoara''}}) {{ndash}} 1945, [[Budapeŝto]]), hungara dramaktorino
* [[István Török (n. 1789)|István Török]] (1789, [?] {{ndash}} 1851, [[Kolozsvár]]), hungara aktoro
* [[István Török (n. 1826)|István Török]] (1826, [[Kolozsvár]] {{ndash}} 1865, Szeged), hungara aktoro
* [[István Török (n. 1924)|István Török]] (* 1924, [[Gyergyószentmiklós]] ({{lang|ro|''[[Gheorgheni]]''}})), rumanuja hungara aktoro
* [[István Török (teologo)]] (1904-1996)

=== J ===
* [[János Török]] (1806, [[Bágy]] ({{lang|ro|''[[Bădeni (Harghita)|Bădeni]]''}}) {{ndash}} 1854, [[Marosvásárhely]] ({{lang|ro|''Târgu Mureș''}})), hungara instruisto, martiro de lukto por sendependeco de Hungario
* [[József Thewrewk]], {{lang|hu|Ponori Thewrewk József}}, {{lang-la|Josephus Thewrewk de Ponor}} (1793, [[Déva]] ({{lang|ro|''Deva''}}) {{ndash}} 1870, [[Peŝto]]), hungara verkisto, antikvaĵkolektanto
* [[József Török]] (* 1922, Máramarossziget ({{lang|ro|''[[Sighetu Marmației]]''}})), hungara aktoro
* [[József Török (pastro)]] (1946-2020)

=== K ===
* [[Károly Török]] (1843, [[Kolozsvár]] {{ndash}} ?), hungara aktoro
* [[Katalin Török]] (* 1930, [[Kolozsvár]]), rumanuja hungara aktorino
* [[László Török]] (1929, [[Târgu Mureş]] {{ndash}} 1997), rumanuja hungara ĵurnalisto, filmkritikisto
* [[László Török (historiisto)]]

=== M ===
* [[Margit Csernyánszky|Margit Török, naskita Csernyánszky]] (1882, Kolozsvár {{ndash}} 1981, Budapeŝto), hungara operkantistino (soprano)
* [[Mária Török]] (1822, [[Kolozsvár]] {{ndash}} 1895, [[Budapeŝto]]), hungara aktorino
* [[Marianna Török (artisto)]]
* [[Marianna Török (kegloludisto)]]
* [[Miklós Török]] (* 1946, Nagyvárad ({{lang|ro|''[[Oradea]]''}})), rumanuja hungara verkisto, ĵurnalisto
* [[Miklós Török (kantisto)|Miklós Török]] (1848, [[Nagyenyed]] {{ndash}} 1887, Nagyenyed), hungara kantisto (baso)

=== P ===
* [[Pál Török (historiisto)|Pál Török]] (1885, [[Kolozsvár]] {{ndash}} 1973, [[Budapeŝto]]), hungara historiisto
* [[Pál Török (pentristo)|Pál Török]] (1929, [[Vadad]] ({{lang|ro|''[[Vadu (Vărgata)|Vadu]]''}})), hungara pentristo
* [[Péter Török]] (1857, [[Hajdúböszörmény]] {{ndash}} 1929, [[Debrecen]]), hungaro, gimnazia instruisto

=== S ===
* [[Sándor Török (agronomo)]]
* [[Sándor Török (ĵurnalisto)]]
* [[Sándor Török (verkisto)|Sándor Török]] (1904, [[Homoróddaróc]] ({{lang|ro|''Drăușeni''}}) {{ndash}} 1985, Budapeŝto), hungara verkisto, tradukisto, antropozofo
* [[Sándor Béla Török]] (1911, [[Nagykároly]] ({{lang|ro|''Carei''}}) {{ndash}} 1990, [[Kolozsvár]]), rumanuja hungara teatra fakverkisto

=== T ===
* [[János Török]]
* [[János Török (ornitologo)]]

=== Z ===
* [[Zoltán Török (geologo)|Zoltán Török]] (1893, [[Marosvásárhely]] ({{lang|ro|''Târgu Mureș''}}) {{ndash}} 1963, Kolozsvár), rumanuja hungara geologo, universitata profesoro
* [[Zoltán Török (boatisto)|Zoltán Török]] (1899, [[Gyergyótölgyes]] ({{lang|ro|''Tulgheş''}}) {{ndash}} 1970, Budapeŝto), hungara boatisto, eŭropa ĉampiono, trejnisto, tribunala juĝisto

== Loknomo ==
* [[Turecká]] ({{lang|hu|''Török''}}), malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio

== Vidu ankaŭ ==
* [[István Török]]
* [[Pál Török]]

{{DEFAŬLTORDIGO:Toeroek}}

[[Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj]]</text>
      <sha1>9lt6oekr9kvakb8i8939m437viybxfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bastonmapo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318960</id>
    <revision>
      <id>9392893</id>
      <parentid>9165997</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2955" sha1="3rh0n3mimx83xyvqyqxa32u2lw1ot50" xml:space="preserve">[[Dosiero:Überseemuseum Bremen 2009 063.JPG|eta|&lt;center&gt;bastonmapo en la &quot;transmara muzeo&quot; de [[Bremeno]] (Germanio)]]
La '''bastonmapo''' estas grava [[navigacio|navigacia]] instrumento en [[Polinezio]].

== Konsisto ==
Bastonmapo konsistas el reto de bastonetoj, kiuj tranĉiĝas el la centra branĉo de [[kokospalmo|kokospalmaj]] folioj, kaj kiuj estas interligitaj per ŝnuroj el kokosaj fibroj. En resumaj mapoj aldone konkoj de [[cipreedoj|cipreedo-helikoj]] estas ligitaj al iuj partoj de la bastonoj, por mape signi apartajn lokojn.

Bastonmapo estas bildigita en la suba parto de la [[blazono de la Marŝala Insularo]].

== Funkcio ==
La bastonmapoj ne uziĝis por navigado sur vojaĝantaj ŝipoj, sed nur por la eduko de la ŝipaj navigistoj sur la hejmaj insuloj. Ili ne servas por trovo de la momenta ŝipa pozicio, sed montru al la ŝipa navigisto kiel atingi sian celon.

En plena amplekso bastonmapo nur interpreteblas de tiu kiu produktis ĝin.

Ili per pli malgrandaj, kurbaj branĉetoj montras la marfluojn ĉirkaŭ la insuloj, ondomovojn reflektitajn de la insuloj, maltrankvilajn maropartojn kie diversdirektaj ondoj renkontiĝas, kaj per pli longaj bastonoj la veturdirekton al la per helikaj konkoj signitaj insuloj.

Bedaŭrinde konstateblas ke la konoj de polinezia navigado necesaj por utila uzo de la bastonmapoj intertempe plejparte perdiĝis. Nuntempe bastonmapoj preskaŭ ekskluzive produktiĝas por vendado al turistoj.

== Variaĵoj ==
Bastonmapoj aparte uziĝis sur la [[Marŝala Insularo]] en [[Mikronezio]].

Ekzistis tri specoj de ili:
# '''rebbelib''' - aparte grandaj resumaj mapoj,
# '''mattang''' - mezgrandaj
# kaj '''meddo''' - malgrandaj, detalaj mapoj.

== Literaturo ==
* ''Primitive Cartography in the Marshall Islands'' (&quot;primitiva [[kartografio]] en la Marŝala Insularo&quot;). Anglalingva artikolo en la ĵurnalo ''Journal Cartographica: The International Journal for Geographic Information and Geovisualization''. Eldonejo ''University of Toronto Press'', junio 1976

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.janesoceania.com/micronesian_stick_chart anglalingvaj klarigoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100407044925/http://www.janesoceania.com/micronesian%5Fstick%5Fchart/ |date=2010-04-07 }}
* [http://www.teara.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/CanoeNavigation/3/ENZ-Resources/Standard/4/en#breadcrumbtop bildo de replikaĵo de bastonmapo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081019172125/http://www.teara.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/CanoeNavigation/3/ENZ-Resources/Standard/4/en#breadcrumbtop |date=2008-10-19 }}
* [http://objectwiki.sciencemuseum.org.uk/wiki/Rebbelib_or_shell_map bildo de Rebbelib-bastonmapo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091215220939/http://objectwiki.sciencemuseum.org.uk/wiki/Rebbelib_or_shell_map |date=2009-12-15 }}

[[Kategorio:Navigado]]
[[Kategorio:Polinezio]]
[[Kategorio:Kulturo de la Marŝala Insularo]]</text>
      <sha1>3rh0n3mimx83xyvqyqxa32u2lw1ot50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉestara efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319911</id>
    <revision>
      <id>9392799</id>
      <parentid>9349025</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="579" sha1="re42gsm2jlkch76l3ufa3ev9teqg2yt" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''ĉestara efiko''' (ankaŭ '''nehelpa efiko''') estas tiu fenomeno, kiam personoj, kiuj hazarde okulatestas akcidenton aŭ krimagon, faras nenion, gapas la eventojn kaj ne ofertas helpon. Oni atestas ankaŭ laŭ esploroj, ke ju pli da atestantoj, des malpli da helpantoj.

La nehelpemon kaŭzas, ke la situo estas danĝera, neklara, okazas [[respondec-difuzo]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Civila kuraĝo]]
* [[Kitty Genovese]]

[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Morala psikologio]]
[[Kategorio:Homamasa psikologio]]</text>
      <sha1>re42gsm2jlkch76l3ufa3ev9teqg2yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de tunelknalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320070</id>
    <revision>
      <id>9392822</id>
      <parentid>8137889</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="h853xlm824p97z4250oyn2b3e691cyc" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:JRE_E523-1.jpg|eta|Ŝinkanseno E5]]
La '''efiko de tunelknalo''' (germane ''Tunnelknall'') estas fizika fenomeno, kiu estiĝas per rapidtrafiko tra tunelo. Kiam [[grandrapida trajno]] veturas en fervojtunelon, tiam estiĝas prem-ondo, kiu antaŭrapidas la trajnon per [[rapido de sono]] kaj povas eksplodi laŭte ĉe la tunelelirejo.

Por eviti la efikon de tunelknalo en Japanio, oni konstruis la fronton de la ŝinkanseno kiel la bekon de [[alciono]].

La efiko de tunelknalo influiĝas interalie per:
* la rapideco de enveturo
* la trajndizajno
* la longeco de la tunelo
* la tuneldiagonalo

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ŝinkanseno]]

== Eksteraj ligiloj ==
[http://www.japanfs.org/en_/newsletter/200503-2.html Eiji Nakatsu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110421065504/http://www.japanfs.org/en_/newsletter/200503-2.html |date=2011-04-21 }}

[[Kategorio:Aerodinamiko]]
[[Kategorio:Fervojaj tuneloj]]</text>
      <sha1>h853xlm824p97z4250oyn2b3e691cyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tunela efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329820</id>
    <revision>
      <id>9392781</id>
      <parentid>9208909</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="iqme5tb5vwy6zxw8reu8h5rkgvub6a7" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Tunela efiko''' estas tiu fenomeno en la fiziko, kiam atomaj korpuskloj povas trairi potencialajn barilojn ankaŭ tiam, se ties energio estas malpli ol tiu de la barilo. Laŭ leĝoj de la klasika fiziko, tio estus neebla, sed la [[kvantuma mekaniko]] ebligas tion. Per helpo de la tunel-efiko estas klarigebla interalie la [[alfa-disfalo]] de la atomkernoj. La teknika apliko de la tunel-efiko estas la [[tunel-efika mikroskopo]].

La efikon malkovris en 1897 [[Robert Williams Wood]], sed ne povis klarigi tion.
La bazojn por la klarigo faris en 1926 [[Gregor Wentzel]], [[Hendrik Anthony Kramers]] kaj [[Leon Brillouin]] per la t.n. [[WKB-metodo]].

Oni uzas la tunel-efikon ĉe grand-erigaj kampaj elektron- (1936) kaj jonmikroskopoj (1951). Tiujn evoluigis [[Erwin Wilhelm Müller]] en [[Berlino]]. Tiuj ebligis atoman detaligon.

Plua apliko de la tunel-efiko okazas interalie ĉe [[tuneldiodo]]j ([[Leo Esaki]], 1957), en suprakonduktado, [[tunel-efika mikroskopo]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Eksponente malpligrandiĝanta ondo]]

{{Projektoj}}
{{Ĝermo|fiziko}}

[[Kategorio:Partikla fiziko]]
[[Kategorio:Kvantummekaniko]]</text>
      <sha1>iqme5tb5vwy6zxw8reu8h5rkgvub6a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tunel-efika mikroskopo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330278</id>
    <revision>
      <id>9392825</id>
      <parentid>8805729</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="enlik4aqxveug0engxgps0xnwvdanwl" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''tunel-efika mikroskopo''' aŭ '''skantunela mikroskopo''' (angla mallongigo '''STM''' el ''scanning tunneling microscopy'') laboras per elektre kondukanta „kudrilo”, ofte nomata pinto kaj tio baziĝas je la kvantummeĥanika [[tunel-efiko]]. Okaze de uzata tensio inter la pinto (de mikroskopa sondilo) kaj surfaco estiĝas mezurebla tunela elektro. La uzebla tunelefika [[mikroskopo]] estis evoluigita je komenco de la 1980-aj jaroj.

La tunela kurento (tipe 1 pA - 10 nA) sensas jam la ŝanĝiĝon je 100-ono de nm, tiel la pinto-surfaco-diferenco de tipe 0,5 - 1&amp;nbsp;nm devas stabile halti la ŝanĝiĝon malpli ol 1 %.

Oni uzas la tunelefikan mikroskopon ekzemple por manipulado de la surfaco.

La [[atom-forta mikroskopo]] (AFM) estas tre detala analiza ilo el nova generacio. Temas pri speco de tunel-efika mikroskopo (aŭ skantunela mikroskopo, STM), kiuj komence de la 21-a jarcento refortigis la intereson pri koloida scienco kaj antaŭenigis la [[nanoteknologio]]n.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Mikroskopoj]]</text>
      <sha1>enlik4aqxveug0engxgps0xnwvdanwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Diderot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336408</id>
    <revision>
      <id>9392777</id>
      <parentid>8458547</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="jaq5xo09xwkls2stf5q7xl4rnzc9al9" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''efiko de Diderot''' estas termino de la konsumadesploro. 

Ĝi priskribas, kiel homoj aĉetintaj aĵon sentas sin devigataj aĉeti aliajn aĵojn por krei kongruantan tuton. La anstataŭigo de detalo, ekzemple de [[vestaĵo]], kreas malkontentecon rilate al alia aŭ aliaj detaloj kaj povas tiel estigi konsumadan [[Ĉena reakcio|ĉenreakcion]].

Se iu, ekzemple aĉetas novan seĝon, kiu farbe ne kongruas al la ekzistantaj seĝoj en lia loĝejo, li psikologie devigiĝas anstataŭi ankaŭ la ceterajn seĝojn per aliaj taŭgaj por la tuto. Sed post tio, ekzemple la ŝranko ne plu taŭgas por la tuta kaj devas esti anstataŭata kaj tiel plu. 

Kontraŭe tia problemo povas ankaŭ malhelpi aĉetadon.

==Etimologio==
La termino devenas de [[Denis Diderot]]. Iu donacis al li novan belegan hejmmantelon. Post tio li disiĝis de la malnova kaj konstatis, ke la antaŭe harmoniaspekta meblaro de lia hejmo ne konvenis al la nova mantelo. En eseo li skribis en [[1772]]:&lt;ref&gt;Denis Diderot: ''Gründe, meinem alten Hausrock nachzutrauern oder: Eine Warnung an alle, die mehr Geschmack als Geld haben. (Kialoj por bedaŭri mian malnovan hejmmantelon aŭ: averto al ĉiuj, kiuj havas pli da gusto ol mono.)'' 1772 ([http://www.zeit.de/1989/49/Gruende-meinem-alten-Hausrock-nachzutrauern interrete] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090412074705/http://www.zeit.de/1989/49/Gruende-meinem-alten-Hausrock-nachzutrauern |date=2009-04-12 }})&lt;/ref&gt;

{{citaĵo|''Mia malnova hejmmantelo kaj la tuta aĵaro, per kiu mi ĉirkaŭis min - kiel bone tiu konvenis unu al la alia!''|Denis Diderot}} 

La priskribitan efikon oni ankoraŭ nuntempe atentas en reklampsikologio.&lt;ref&gt;''Der Diderot-Effekt. (La efiko de Diderot)'' En: ZEITmagazin, 8-an de aprilo 2009 ([http://www.zeit.de/2009/16/Design-Diderot-16 online])&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grant McCracken: ''Kultur und Konsum. (Kulturo kaj konsumado.)'' 1988&lt;/ref&gt;  

== Referencoj==
{{referencoj}}

[[Kategorio:Merkatiko]]
[[Kategorio:Psikologio]]</text>
      <sha1>jaq5xo09xwkls2stf5q7xl4rnzc9al9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝenerala striko de 2010 en Hispanio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336591</id>
    <revision>
      <id>9393119</id>
      <parentid>8589019</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1466" sha1="187pjsws7bccajgt3nme25cmwv33sqx" xml:space="preserve">'''Ĝenerala striko de 2010 en Hispanio''' estas [[ĝenerala striko]] ekigita kontraŭ la [[labormerkata reformo]] de [[José Luis Rodríguez Zapatero]] kaj kunvokita ĉefe de la [[sindikato]]j [[UGT]] kaj [[CCOO]] por la [[29-a de septembro|29-an de septembro]] [[2010]]. Ĉefaj kialoj de la protesto estis la ŝanĝo de la sistemo por maldungigo (nun plej favoraj al entreprenoj kaj malfavoraj al laboristoj), detranĉo de socialaj elspezoj fare de la ŝtato kaj malbonigo de la kondiĉoj por emeritiĝo. Kvankam la kialoj estas sufiĉe gravaj, la sintenoj de la sindikatoj estis ankaŭ sufiĉe mildaj kaj ne celas tiom faligi la reformon, sed plumontri sian bildon de sindikatoj reprezentantaj de la laborista klaso.

Krome la akcepto de la striko estis meza, ĉar iom funkciis en industriaj zono kaj ne tiom en centro de urboj. Krom la agado de la ĉefaj oficialaj sindikatoj CCOO kaj UGT, ankaŭ aliaj ne tiom gravaj, sed eble pli luktemaj kiaj [[CNT]] kaj [[CGT]] partoprenis en la [[striko]]. La plej gravaj okazaĵoj okazis en [[Barcelono]], kie policanoj profitis la subpremadon de la striko por malokupigi konstruaĵon antaŭe &quot;okupita&quot; de alternativa movado. Tiam okazis batado, arestoj, bruligado kaj detruado de montrofenestroj kaj alia urba ekipaĵo ktp. Krome en kelkaj industriaj areoj kelkaj nestrikantoj surveturigis sur strikantoj.

{{Projektoj}}

{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Politiko en 2010]]
[[Kategorio:Historio de Hispanio]]
[[Kategorio:Strikoj]]</text>
      <sha1>187pjsws7bccajgt3nme25cmwv33sqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vasilij Ĉapajev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338173</id>
    <revision>
      <id>9393131</id>
      <parentid>9339246</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6389" sha1="as4zhcyjourksy6gi3n79o5et6rdv83" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Vasilij ĈAPAJEV''' ({{l-ru|Василий Иванович Чапаев}}) estis fama rusia militestro de la [[Ruĝa Armeo]] batalinta kontraŭ la [[Blanka Armeo|blankuloj]] dum la [[Rusia enlanda milito|Civila milito]] en [[Rusio]] en [[1918]] - [[1919]].

== Biografio ==
Li naskiĝis la [[9-an de februaro]] [[1887]] en vilaĝo ''Budajka'', [[Kazana gubernio]] de la [[Rusa Imperio]], kaj pereis la [[5-an de septembro]] [[1919]] apud urala urbo ''Lbiŝĉensko'' (nun ''Ĉapajevo'' en [[Kazaĥio]]). Li mem nomis sin '''Ĉepajev''' kaj tiel subskribis sian familian nomon.

Lia patro ''Ivan Stepanoviĉ'' estis ĉarpentisto kaj la filo dejunaĝe asistis al lia laboro. Vasilij sukcesis fini nur tri klasojn de la elementa lernejo, ĉar necesis subteni la familion. En [[1908]] lin oni rekrutigis, sed jam en [[1909]] li revenis hejmen pro okula malsano. Samjare estis ekzekutita lia frato ''Andrej'' pro farita kontraŭcara propagando, tial Vasilij eksiĝis el la armeo ĉefe pro tio ĉi.

En [[1909]] Vasilij edziĝis al ''Pelageja Metelina'' (? - [[1919]]) filino de loka paroĥestro. La geedzoj havis tri gefilojn (''Aleksandr'', ''Klavdia'' kaj ''Arkadij'').

Ekde komenco de la [[Unua Mondmilito]] Vasilij Ĉapajev estis rekrutigita kaj brave batalis kiel soldato. Li estis kelkfoje vundita kaj pro siaj heroaĵoj jam en [[1916]] li estis ĉefserĝento dekorita per kvar krucoj de [[Sankta Georgo]] (plena kompleto, t.e. [[Georga kavaliro]]) - plej valora milita rekompenco de la [[Rusa Imperio]]. Somere de [[1917]] post longa kuracado de lia nova vundo Ĉapajev venis en uralan urbon ''Nikolajevsko'' (nun [[Pugaĉov]]), kie li plu militservis. Tiam la [[Rusa Imperio]] jam ĉesis kaj aktive agadis variaj politikaj grupoj. Septembre de tiu jaro li iĝis [[bolŝeviko]].

Post la [[Oktobra revolucio]] en novembro [[1917]] Ĉapajev estis nomumita kiel regimentestro kaj garnizonestro de urbo ''Nikolajevsko''. Poste dum la [[Rusia enlanda milito|Civila milito]] li sukcese batalis kontraŭ la [[Blanka Armeo|blankulo]]j kiel diviziestro. Lia ĉefa milita oponinto estis admiralo [[Aleksandr Kolĉak]].

La [[5-an de septembro]] [[1919]] la ĝeneralan stabon de la divizio troviĝintan en urbo ''Lbiŝĉensko'' malproksime de ĉefaj iliaj militfortoj subite atakis la [[Blanka Armeo|blankulo]]j. Post kurta batalo Ĉapajev kaj kelkaj liaj kamaradoj retiriĝis al rivero [[Uralo (rivero)|Uralo]], en kiu lin oni pafmortigis, pro kio li dronis. En iuj memorlibroj oni diras, ke liaj asistintoj sukcesis veturigi grave vunditan Ĉapajev per flosilo al la mala bordo de la rivero, kie li mortis kaj estis entombigita. Poste la riverkuŝejo ŝanĝis sian situon, do virtualan tombon kovris akvo.

En [[1917]] Ĉapajev dufojon edziĝis al ''Pelageja Kamiŝkerceva'' vidvino de lia amiko ''Petro'' pereinta enfronte. Iliaj interrilatoj ne estis oficiale registritaj. Kelkajn tagojn antaŭ pereo Ĉapajev eksciis pri adulto de ''Pelageja'', kiu onidire denuncis situon de la stabo kun ĝia diviziestro Vasilij Ĉapajev al la malamikoj.

== Libro &quot;Ĉapajev&quot; de Dmitrij Furmanov ==
En [[1919]] [[Dmitrij Furmanov]] estis nomumita kiel politika komisaro (t.e. reprezentanto de la [[Komunista Partio de Sovetunio|Rusia Komunista Partio]]) de la 25-a divizio, kiun estris Vasilij Ĉapajev. Li venis militservi kune kun sia edzino ''Anna'', kio estis tute ne ordinara okazo. Kvin monatojn Furmanov kaj Ĉapajev militis kune. Poste la komisaron oni translokigis aliloke, sed amikeco aperinta tiam generis la libron ''&quot;Ĉapajev&quot;'', kiun Dmitrij Furmanov verkis en [[1923]]. De tiam la familia nomo de la diviziestro laŭ volo de la verkisto ŝanĝis unu literon (e-a) kaj oni ĉie skribis same kiel titoliĝis la libro. Ĝi multajn jarojn furoris en [[Sovetunio]] kaj eksterlande. - La verko de Furmanov aperis ankaŭ en Esperanto (D. Furmanov: Ĉapajev. Leipzig, 1933, Ekrelo).
{{citaĵo|Jen viveca rakonto, aŭ plibone serio de kunrilataj epizodoj, prezentantaj—de la “ruĝa” vidpunkto -parton de la [[militado]] en Rusujo post la Revolucio de [[1918]]. La priskriboj de scenoj kaj lokoj, la konversacioj, kaj la komentoj pri [[okazaĵo]]j kaj la karakteroj de la ĉefaj [[partoprenanto]]j, estas leginde prezentitaj en bonega Esperanto, kaj (krom pro la [[temo]] mem) ne estas multo en la verko por repeli la pli senteman tipon de [[leganto]]. Ĉi tiu bone verkita libro povos do allogi legantojn, kiuj ĝuas rakontadon pri [[gerilo|gerila batalado]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 351, Julio (1934)}}

== Filmo &quot;Ĉapajev&quot; de fratoj Vasiljev ==
En [[1934]] samnomuloj ''Georgo Vasiljev'' kaj ''Sergej Vasiljev'', kies arta pseŭdonomo estis fratoj Vasiljev, kreis la filmon ''&quot;Ĉapajev&quot;'' laŭ la samnoma libro de Dmitrij Furmanov. Ili iom ŝanĝis la tekston de la scenaro kaj aldonis kelkajn [[rolulo]]jn por pliigi intereson al la filmo. Rezulto estis superba. Tre populara poste iĝis ĉefrolulo, aktoro [[Boris Baboĉkin]].

Por entuazmigi la sovetajn soldatojn batalintajn kontraŭ la germanaj faŝistoj en [[1941]] reĝisoro [[Sergej Gerasimov]] kreis la filmon ''&quot;Ĉapajev kune kun ni&quot;'', en kiu tiu kvazaŭ ne pereis kaj apelaciis al la venko super la malamikoj. Ĝi estis elpensita daŭrigo de la unua filmo farita de fratoj Vasiljev.

== Eksteraj ligiloj ==
* http://www.chapaev.ru/ varia informo (tekstoj, biografia filmo, fotoj ktp) {{ru}}
* http://www.pq4.ru/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100119093943/http://www.pq4.ru/ |date=2010-01-19 }} muzeo en Pugaĉov {{ru}}
* http://www.sovlit.com/chapaev/ fragmento el la libro &quot;Chapaev&quot; {{en}}
* http://www.youtube.com/watch?v=t-ORc8hQjR0 eltranĉaĵoj el la filmo &quot;Ĉapajev&quot; moderne aranĝitaj
* http://jorgecice.blogspot.com/2009/08/capajev.html pri la verko de Furmanov en la blogo de Jorge Camacho

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Дом-музей Чапаева.jpg|Ĉi-dome Ĉapajev naskiĝis
Dosiero:Furmanov by Malutin.jpg|portreton de Dm. Furmanov pentris S. Maljutin en [[1922]]
Dosiero:Чапаев кадр Бабочкин.jpg|Baboĉkin rolas Ĉapajev
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ĉapajev, Vasilij}}

[[Kategorio:Sovetiaj militistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj militistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito]]
[[Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉuvaŝio]]
[[Kategorio:Mortintoj pro drono]]</text>
      <sha1>as4zhcyjourksy6gi3n79o5et6rdv83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bocvana pulao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338756</id>
    <revision>
      <id>9392944</id>
      <parentid>7996340</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="qafpgp1kn112gun83ae3uu6v2ny6juw" xml:space="preserve">{{Informkesto valuto
|Valuto = Bocvana pulao
|Ŝtato = [[Bocvano]]
|Subdivido = 100 tebeoj
|ISO-kodo = [[BWP]]
|Mallongigo = P
|Kurzo = 1 [[usona dolaro]] = 6,5274 BWP &lt;br /&gt;
1 [[eŭro]] = 9,0974 BWP
|Kurza dato = la 21-an de oktobro 2010
|Bildo ={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|Bildo-grandeco=
|Bildo-priskribo=
}}
La '''Bocvana pulao''' estas la nacia valuto de [[Bocvano]]. Unu pulao estas dividita je cent ''tebeoj''. La internacia valuta kodo laŭ la normo [[ISO 4217]] estas [[BWP]].

La valuto nomiĝas laŭ la ŝtata moto „pula“, kiu signifas “pluvo”, respektive laŭ solena bonveniga saluto „Ke venu pluvo!“. La vorto venas el la [[cvana lingvo]]. Tiu nomelekto videbligas kiom en Bocvano gravas akvo kaj pluvo, kaj kiom proksime pluvo kaj riĉeco interligatas.

La vorto „tebeo“ („thebe“) koresponde signivas „pluvero“ aŭ „pluvguto“.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.bankofbotswana.bw retejo de la centra banko de Bocvano]

{{Clear|left}}{{Ĝermo|Bocvano}}

{{Valutoj de Afriko}}

[[Kategorio:Monunuoj]]
[[Kategorio:Ekonomio de Bocvano]]</text>
      <sha1>qafpgp1kn112gun83ae3uu6v2ny6juw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jojo-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339293</id>
    <revision>
      <id>9392809</id>
      <parentid>8697969</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1826" sha1="5go9md7ybf7u4dtc7tb7ippt5xkx4fw" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Jojo-efiko''' estas nedezirata –&amp;nbsp;aparte rapida&amp;nbsp;– plialtiĝo de la korpa pezo fine de [[dieto]].
Dum sinsekvaj dietoj la pezo povas moviĝi ree supren kaj malsupren kiel [[jojo]]. Ofte la fina pezo estas pli alta ol la komenca.

== Kaŭzoj ==
La jojo-efiko estiĝas ĉefe tial, ĉar post la dieto la malpli peza korpo bezonas malpli da energio ol antaŭe - la baza metabolo malaltiĝas. Aldone dum la dieto malaltiĝas ne nur lipida histo, sed ofte ankaŭ muskola histo. Pro la fakto, ke muskola histo uzas daŭre (eĉ dum korpa ripozo) pli da energio ol lipeda histo, la malgrandiĝo de muskola histo malaltigas ankaŭ la bazan metabolon.&lt;ref&gt;Steven B. Heymsfield et al.: ''Body-size dependence of resting energy expenditure can be attributed to nonenergetic homogeneity of fat-free mass'' Am J Physiol Endocrinol Metab 282: E132–E138, 2002&lt;/ref&gt;

Ankaŭ aparte granda manko de kalorioj ŝajnas influi la bazan metabolon. La korpo adaptiĝas al la malalta kalorinivelo kaj eniras ŝparmoduson por sekurigi la supervivon.&lt;ref&gt;Arne Astrup et al.: ''Meta-analysis of resting metabolic rate in formerly obese subjects'' Am J Clin Nutr 1999;69:1117–22.&lt;/ref&gt;

Ĉiuj efikoj kune estas la bazo por la rapida pezokresko, kiam fine de la dieto oni transprenas denove la kutimajn nutrad- kaj vivmanierojn.

== Evito ==
Eblas eviti la jojo-efikon kiam la dieto estas ne tiel drasta, ke la korpo enŝaltas la malsatmetabolon. Krome necesas atingi daŭran nutradŝanĝiĝon, por eviti la ĝistiaman tronutradon.
Prefere fine de dieto oni altiĝu la kreskon de kalorioj malrapide kaj laŭ periodo de pluraj semajnoj, por konservi la atingitan pezon. Per sporto kaj ĉia korpa moviĝo eblas altigi la tagan kaloribezonon.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Nutrado]]</text>
      <sha1>5go9md7ybf7u4dtc7tb7ippt5xkx4fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ciniko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339335</id>
    <revision>
      <id>9392805</id>
      <parentid>9097947</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="a9ps4xmn4kqrsd53ytixi5mci24ns5d" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Ciniko''' laŭ [[PIV]] estas
# origine la sinteno de la anoj de antikva sekto de filozofoj, kiuj praktikis la vivofilozofion de [[cinikismo]] ([[greke]] κυνισμός, ''kinismós'', laŭvorte &quot;hundeco&quot; en la senco de &quot;mordemo&quot;, de la vorto κύων (''kíon'', &quot;hundo&quot;), kaj
# senhonta maldeco, senhontego, indiferenteco kaj malŝtato por ĉia noblaĵo.

Cinika sinteno kaj korespondaj eldiroj do unuflanke en ofte konscie vunda maniero malplivalorigas aŭ ridindigas la moralajn valorojn de aliaj homoj, kaj aliflanke principe pridemandas la ĝustecon de moralaj valoroj. Cinika sinteno povas esti sekvo kaj simptomo de [[rezignacio]]. ''(&quot;Cinikulo estas iu kiu havas idealojn sed kredas scii ke ili ne estos realigeblaj&quot;)''.

== Ciniko kaj sarkasmo ==
Dum [[sarkasmo]] estas amara moko, ciniko estas interna sinteno kiu malaprezas centraj normojn kaj moralajn valorojn kaj konsideras ilin ridindaj. [[Cinikismo]] do estas fenomeno karaktera, kiu povas esprimiĝi per cinikaj rimarkoj, kiuj por aŭskultanto povas esti malfacile diferencigeblaj de sarkasmaj rimarkoj.

Kvankam la diferenco inter sarkasmo kaj ciniko do estas klare nomebla, tamen la du vortoj en ĉiutaga lingvouzo ofte pro malatentemo miksiĝas. Tiuj, kiuj volas retorike konscie uzi sarkasmon kaj cinikon respektive la diferencon inter ambaŭ, sekve havas la problemon ke centra aspekto de ilia - cinika aŭ sarkasma - rimarko eble ne estos komprenata de la publiko.

== Vidu ankaŭ ==
* [[ironio]]
* [[moko]]
* [[sarkasmo]]
* [[nigra humuro]]
* [[sardona rido]]
* [[Diogeno la Cinika]]

{{Projektoj|ReVo=cinik.0o}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Etiko]]
[[Kategorio:Psikologio]]</text>
      <sha1>a9ps4xmn4kqrsd53ytixi5mci24ns5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nedašovce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>340367</id>
    <revision>
      <id>9393313</id>
      <parentid>8386527</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venca24</username>
        <id>19855</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Historio */</comment>
      <origin>9393313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="asu9qmmoboi742wa2xgysyy40fln2s8" xml:space="preserve">'''Nedašovce,''' [[hungare]] '''Nyitranádas''' [njitranAdaŝ], [[germane]] '''Nedaschowitz''' estas tre malgranda [[vilaĝo|vilaĝeto]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]].
[[Dosiero:Slovakia trencin banovcenadbebravou.png|300px|eta|Nedašovce situas en la plej griza parto]]
{{Informkesto urbo
| nomo=Nedašovce
| statuso=Vilaĝo
| lando=Slovakio
| flago= 
| blazono=
| devizo=
| patrono=
| mapo=
| bildo=
| longitudo-gradoj= 18
| longitudo-minutoj= 18
| longitudo-sekundoj=45
| longitudo-direkto= E
| latitudo-gradoj= 48
| latitudo-minutoj= 40
| latitudo-sekundoj=00
| latitudo-direkto= N
| ŝtato= [[Slovakio]]
| regiono= [[Trenčín]]
| mikroregiono=
| provinco=
| departemento=
| arondismento=
| distriktaro=
| kantono=
| distrikto= [[Bánovce nad Bebravou]]
| fondo=
| registaro=
| estro=
| alto= 202 m s.m.
| areo= 7 km²
| loĝ= &amp;nbsp;40 (en [[2007]])
| dens= 
| interkom=
| ĝemel=
| horzono=[[UTC]]+1 (en [[somero]] +2)
| pk= 956&amp;nbsp;35
| tel=++421-38-....
| aŭto=BN
| kodo=
| laŭ=
}}

== Situo ==
Nedašovce situas laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Bánovce nad Bebravou]] troviĝas je 7&amp;nbsp;km-oj.

== Historio ==
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1232]] laŭ tiama hungara [[ortografio]] ''&quot;Nadas&quot;''. En [[1787]] loĝis tie 208 vilaĝanoj en 35 [[domo]]j, en [[1828]] 252 vilaĝanoj en 36 domoj. En [[1898]] la tiama ''Nedasócz'' rericevis la originan hungaran nomon pro peto de [[poŝto]]. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Nyitranádas 429 [[homo]]j, (plejparte [[slovakoj]]). Ĝis [[Trianona traktato]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Nyitra (reĝa departemento)]], al [[distrikto]] de [[Žabokreky nad Nitrou|Nyitrazsámbokrét]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]].

== Vidindaĵoj ==
* romkatolika [[kapelo]] de [[1868]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://mapy.zoznam.sk/index.pl?zoom=6&amp;pos_x=-479377&amp;pos_y=-1231080&amp;size=full&amp;lang=sk&amp;sipka=1&amp;name=Neda%9Aovce%2C%20B%E1novce%20nad%20Bebravou Nedašovce sur mapo de Slovakio]

== Fontoj ==
* Hungara Vikipedio

{{Municipoj de Regiono Trenčín|Distrikto Bánovce nad Bebravou}}

[[Kategorio:Municipoj en distrikto Bánovce nad Bebravou]]</text>
      <sha1>asu9qmmoboi742wa2xgysyy40fln2s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393329</id>
      <parentid>9393313</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venca24</username>
        <id>19855</id>
      </contributor>
      <origin>9393329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2019" sha1="hjlj8ju1rp7zdkcy3mb2ivyypzeoroc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo=Nedašovce
| statuso=Vilaĝo
| lando=Slovakio
| flago= 
| blazono=
| devizo=
| patrono=
| mapo=
| bildo=
| longitudo-gradoj= 18
| longitudo-minutoj= 18
| longitudo-sekundoj=45
| longitudo-direkto= E
| latitudo-gradoj= 48
| latitudo-minutoj= 40
| latitudo-sekundoj=00
| latitudo-direkto= N
| ŝtato= [[Slovakio]]
| regiono= [[Trenčín]]
| mikroregiono=
| provinco=
| departemento=
| arondismento=
| distriktaro=
| kantono=
| distrikto= [[Bánovce nad Bebravou]]
| fondo=
| registaro=
| estro=
| alto= 202 m s.m.
| areo= 7 km²
| loĝ= &amp;nbsp;40 (en [[2007]])
| dens= 
| interkom=
| ĝemel=
| horzono=[[UTC]]+1 (en [[somero]] +2)
| pk= 956&amp;nbsp;35
| tel=++421-38-....
| aŭto=BN
| kodo=
| laŭ=
}}
'''Nedašovce,''' [[hungare]] '''Nyitranádas''' [njitranAdaŝ], [[germane]] '''Nedaschowitz''' estas tre malgranda [[Vilaĝo|vilaĝeto]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]].
[[Dosiero:Slovakia trencin banovcenadbebravou.png|300px|eta|Nedašovce situas en la plej griza parto]]

== Situo ==
Nedašovce situas laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Bánovce nad Bebravou]] troviĝas je 7&amp;nbsp;km-oj.

== Historio ==
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1232]] laŭ tiama hungara [[ortografio]] ''&quot;Nadas&quot;''. En [[1787]] loĝis tie 208 vilaĝanoj en 35 [[domo]]j, en [[1828]] 252 vilaĝanoj en 36 domoj. En [[1898]] la tiama ''Nedasócz'' rericevis la originan hungaran nomon pro peto de [[poŝto]]. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Nyitranádas 429 [[homo]]j, (plejparte [[slovakoj]]). Ĝis [[Trianona traktato]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Nyitra (reĝa departemento)]], al [[distrikto]] de [[Žabokreky nad Nitrou|Nyitrazsámbokrét]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]].

== Vidindaĵoj ==
* romkatolika [[kapelo]] de [[1868]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}}

{{Municipoj de Regiono Trenčín|Distrikto Bánovce nad Bebravou}}

[[Kategorio:Municipoj en distrikto Bánovce nad Bebravou]]</text>
      <sha1>hjlj8ju1rp7zdkcy3mb2ivyypzeoroc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialektike behaviorisma terapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>341829</id>
    <revision>
      <id>9393582</id>
      <parentid>8105284</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10070" sha1="e8zkvregz0dtuhtd3mx7fltkxg275um" xml:space="preserve">La '''[[dialektiko|dialektike]] [[kondutismo|kondutisma]] terapio''' aŭ '''dialektike behaviorisma terapio''' (ĉi-tie mallongigata DBT laŭ la internacie plej uzata mallongigo surbaze interalie de la anglalingva nomo ''dialectical behavior therapy'') estas [[psikoterapio|psikoterapia]] modelo kaj konceptaro evoluigita de la usona psikologia profesorino kaj klinikestrino [[Marsha M. Linehan]] por trakto de la [[emocie malstabila personeca perturbo]]. La terapia metodo utiliĝas kaj en psikiatriaj-psikoterapiaj klinikoj kaj en samfakaj eksterklinikaj praktikejoj.

La precipa tasko de la terapiisto estas trovi balancon inter strategioj por apreza kompreno de problemo kaj strategioj por ties ŝanĝo. Tiu &quot;dialektika strategio&quot; (Linehan, 1996) konsistigas la bazon por la nomo &quot;dialektike behaviorisma terapio&quot;. Laŭ la kompreno de tiu strategio, utila dialektike rigardi ŝajnajn kontraŭdirojn en la vivo de la paciento, por malfondi tiujn kontraŭdirojn kaj iom post iom integrigi la antaŭe kontraŭdirajn problemojn en balanciĝintan vivokoncepton.

La metodo uzas multajn intervenojn de la [[kogna konduta terapio]], sed ankaŭ elektitajn elementojn de humanisma psikoterapio kaj korpoterapiaj formoj, [[Gestalt-terapio]], [[hipnoterapio]], kaj krome filozofiajn modelojn kaj ekzercojn el [[Zeno|Zen]][[budhismo]].

== Bazoj ==
La dialektike behaviorisma terapio (DBT) de pacientoj suferantaj je [[emocie malstabila personeca perturbo]], evoluigita de [[Marsha Linnehan]] surbaze de la [[kondutisma terapio]], utiliĝas ekde la mezo de la [[1990-aj jaroj]]. Marsha Linnehan aparte laboris kun suicidemaj pacientinoj. La psikologino starigis ampleksan terapian manlibron kiu inkluzivas elementojn de kondutisma terapio, socia psikologio, neŭrobiologio kaj aspektojn de orientazai [[meditado]] kaj spiriteco.

La metodo komence evoluiĝis por pacientoj ekster klinikoj. Ĝi inkluzivas
* individuan psikoterapion,
* grupan trejnadon de sinkontrolaj kapabloj,
* telefonajn kontaktojn en krizaj situacioj, kaj
* regulajn interkonsiladojn de la terapiistoj.

Poste la metodo ankaŭ ekuziĝis en klinikaj stacioj kaj en sia apliko specife adaptiĝis al certaj grupoj de pacientoj: [[adolesko|adoleskuloj]], pacientoj kun manĝoperturboj kiel [[anoreksio]] aŭ [[bulimio]], malliberigitaj pacientoj kaj aliaj.

En la individua terapio la problemaroj estas ordigitaj, tiel ke la plej urĝaj estas unuaj en listo. Aparte pritraktendaj estas suicidiga kaj pseŭdosuicidiga konduto, sekvas konduto bojkotanta la terapion, reduktoj de la vivkvalito kaj mankaj kondutaj kapabloj. En tiu sinsekvo la problemaroj estas prilaboritaj, kaj se necese la terapia fokuso reiras ankoraŭfoje al la pli alta tavolo de pli urĝaj problemoj.

Esenca bazo de la terapio estas stabila terapia rilato kun subteno de la terapiistoj en funkcio de &quot;[[helpa mio]]&quot;: Ekzemple la terapiisto helpu al la paciento difini kaj teni adekvatan distancon al aliaj homoj, evoluigi meminiciitan disciplinon kaj aprezi la nove lernitajn kapablojn. Tiu terapiista funkcio similas al eduka funkcio de unu el la gepatroj rilate al eta infano, kaj tial fakuloj nomas la funkcion &quot;regepatrumo&quot;, aŭ [[angle]] ''reparenting'' - esenca elemento de ĉiu rilato inter terapiisto kaj terapiato.

== Metodo ==
=== Individua terapio ===
Apartan rolon en la terapio de la [[emocie malstabila personeca perturbo]] do havas la terapia rilato inter paciento kaj terapiisto, da tiuj pacientoj pli ol aliaj inklinas je tro fruaj terapioĉesoj, malfacila agumo, ekstrema negativismo ktp., aparte pro iliaj emociaj kaj interpersonaj problemoj kaj pro la manko je ebloj kompensi tion. Inter la pacientoj kaj la terapiistoj respektive kliniko estas interkonsentata &quot;kontrakto pri sindediĉo&quot;: la pacientoj deklaras sian firman intencon sindediĉe kunlabori kaj obei regulojn kaj interkonsentojn, kaj la terapiisto deklaras sian firman intencon je laŭeble plej bona helpo. Tiu &quot;kontrakto&quot; regule dum la terapio estas kontrolata kaj laŭnecese novigata, ŝanĝata aŭ ampleksigata.

La pacientoj ĉiutage en tabelo simila al taglibro notas suicidemajn pensojn, statojn de ekstrema tensio, konsumon de drogoj, pliajn memdamaĝajn kondutojn, sed ankaŭ la aplikon de emocie stabiligaj kapabloj kaj pozitivajn tagajn eventojn.

Per analizoj de sia kondutoj la pacientoj lernu, kiel ekestas la statoj de ekstrema tensio, kaj kiel per apartaj kapabloj eblas reatingi emocie stabilan staton. Post memvunda konduto aŭ provoj je suicido la pacientoj estas petataj mem verki tiajn memanalizojn.

Kondiĉo por eventuala pritrakto de [[psika traŭmato]] en dua terapia paŝo estas ke la pacientoj unuapaŝe lernis mem per la lernitaj kapabloj reguligi emociajn krizojn, statojn de ekstrema tensio kaj la senton seninflue psike distanciĝi de la propra personaĵo. La duapaŝa terapia pritrakto de psika(j) traŭmato(j) uzas metodojn el la kondutisma terapio kaj per strategioj de konscia konfronto.

=== Trejnado de kapabloj en la grupa terapio ===
La kapabloj peritaj en la [[grupa terapio]] subtenas la individuan terapion, kaj kaze ke mankas taŭga grupo kompreneble ankaŭ povas esti instruataj individue.

La trejnado de kapabloj en grupa terapio laŭ la terapia koncepto nepre estu gvidata pere de tu terapiistoj. La fokuso estas instrui kapablojn, do la kunvenoj similas al unuoj de iu ajn instrua kurso (de lernata lingvo, scienca temo, komputila programo aŭ simile), ne al emocie perturbiga psikoterapio. Interpersonaj emociaj problemoj nur estas temigataj se ili vere ĝenas la trejnadon, kaj tiam estas solvata per apliko de la ĵus lernataj kondutaj kapabloj. Kritikoj kaj plibonigaj proponoj flanke de la partoprenantoj estas eksplicite dezirataj, kaj ekestu kursa etoso eksperimenta kaj partnera.

La trejnado de kapabloj okazas regule, almenaŭ unufoje semajne, kaj konsistas el la sekvaj kvin partoj:
* interna atento
* interpersonaj kapabloj
* trakto de emocioj
* plitolerigo de tensiiga streso kaj
* plialtigo de la memestimo

La parto &quot;interna atento&quot; celas peri al la pacientoj metodojn sin mem pli bone senti kaj percepti, kaj pli fidi al la propra percepto. La paciento sentiĝu sekura en socia situacio sen juĝi aŭ negativisme kritiki ĝin aŭ sin - li aŭ ŝi havu la ĝustan decidon kiugrade aŭ partopreni en situacio aŭ eliri el ĝi. Jen helpas la elementoj transprenitaj el [[Zeno|Zen]][[budhismo]].

Celo estas pli konscie senti kaj percepti sin kaj sociajn interagojn en la ĉiutaga vivo, ricevi pli da influo pri la propra konduto kaj harmoniigi emociojn kaj racion.

La parto &quot;interhomaj kapabloj&quot; helpu kaj vivteni interhomajn kontaktojn. Grava decido estas daŭre kontroli kaj prijuĝi, ĉu en la momenta situacio pli gravas teni la socian rilatojn aŭ ĉu pli gravas realigi la propran personan volon.

La paciento mem komprenu kiuj faktoroj malplibonigas la proprajn sociajn kapablojn kaj kiuj faktroj plibonigas ilin. Koncernaj memcertigaj kaj subtenaj frazoj estas vortumataj: ekzemple &quot;Mi povas mem fidi pri mi. Mi rajtas mem estimi min. Mi meritas esti aprezata. Mi rajtas zorgi pri tio ke mi bonfartas&quot;. La paciento ekhavu la eblon ''insisti'' pri propraj deziroj, celoj kaj opinioj ''sen danĝerigi'' la {{JN|interpersona rilato}}, sen perdi la respektiĝon de aliaj homoj kaj la memestimon.

En la parto &quot;trakto de emocioj&quot; la pacientoj lernas ekkoni siajn diversajn emociojn, traduki ilin al vortoj kaj kompreni kiurilate ili influas la propran konduton. Tio en klariga frazo sonas pli simple ol efektive estas: aparte la klara vortumo de iusence skuaj kaj premaj emocioj por multaj homoj estas kapablo lernenda, sed la atingo de tiu kapablo tre helpas kompreni sin mem kaj la propran socian interagon. Emocioj estas signaloj kiuj donu orientiĝon al la homo, ekzemple ĉu iu situacio efikas kolerige aŭ tristige - do gravas ankaŭ vorte povi esprimi malagrablajn sentojn. Estas trejnata la kapabloj observi, priskribi kaj kompreni la proprajn sentojn, senti sin malpli vundite de malagrablaj sentoj, pli senti subtenajn, agrablajn sentojn, kaj adiaŭi de emocia sufero. Celo estas kompreni kaj akcepti emociojn en siaj signifoj kaj efikoj, kaj fortigi la propran fidon en la percepto de siaj emocioj.

En la parto &quot;plitolerigo de tensiiga streso&quot; la unua paŝo estas akcepti la fakton momente esti en tensiiga streso. En tiuj momentoj eblas interne iom distanciĝi (&quot;interne retroiri unu paŝon&quot;), limigi la pensadon al la nuna momento kaj la plej proksimaj sekvaj minutoj, kaj en urĝa situacio mem apliki fortan, sed ne vundigan, percepton kiu helpas pretervivi la situacion de forta tensiiga streso.

La pacientoj lernas elteni emociajn krizojn kaj redukti psikan tension: Eblas mem fortiri la atenton de la interna tensio per fortaj sensaj perceptoj (ekzemple glacikubo sur la haŭto, forta gusta aŭ flara impreso kiel mordado de akra kapsiko aŭ flarado de amoniako...). Eblas per diversaj psikaj metodoj &quot;plibonigi la momenton&quot;. Eblas interne pripensi kiuj argumentoj nun estas por memvundo kaj kiuj kontraŭ. Eblas lerni akcepti la tensian momenton anstataŭ tuj voli forigi ĝin, eblas memtrankvilige spiri, intence influi la propran emocion per singarda rideto kaj influi sin per ekzercoj de &quot;interna akcepto&quot; (vidu supre).

En la parto &quot;plialtigo de la memestimo&quot; la paciento lernu ankaŭ strese konscii ke li aŭ ŝi estas valora, aprezinda persono. Tio ne nur signifas racian juĝon de pli alta memestimo: La pacientoj lernu emocie pli atenti sin, pli ami sin kaj pli bone zorgi pri si mem. Celo estas la kreo de pli stabila, pli sana memfido kaj memakcepto.

La pacientoj estas instruataj mem instali &quot;kesteton...&quot; aŭ &quot;valizeton por krizaj situacioj&quot;. En ĝi la plej gravaj helpiloj por redukto de tensiiga streso estu konservataj. La pacientoj ĉe si havu kartetojn, sur kiuj notiĝis la plej helpaj kapabloj, por povi rememori ilin en krizo kiam la racio apenaŭ plu funkcias. Krome la pacientoj havas paperojn sur kiuj ili skribu protokole, kiujn kapablojn ili uzis kun kioma sukceso aŭ nesukceso.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Psikoterapio]]
[[Kategorio:Psikiatrio]]</text>
      <sha1>e8zkvregz0dtuhtd3mx7fltkxg275um</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393585</id>
      <parentid>9393582</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10099" sha1="avs7pf4xylhp2tcyfbqpcrt94o1t59m" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''[[dialektiko|dialektike]] [[kondutismo|kondutisma]] terapio''' aŭ '''dialektike behaviorisma terapio''' (ĉi-tie mallongigata DBT laŭ la internacie plej uzata mallongigo surbaze interalie de la anglalingva nomo ''dialectical behavior therapy'') estas [[psikoterapio|psikoterapia]] modelo kaj konceptaro evoluigita de la usona psikologia profesorino kaj klinikestrino [[Marsha M. Linehan]] por trakto de la [[emocie malstabila personeca perturbo]]. La terapia metodo utiliĝas kaj en psikiatriaj-psikoterapiaj klinikoj kaj en samfakaj eksterklinikaj praktikejoj.

La precipa tasko de la terapiisto estas trovi balancon inter strategioj por apreza kompreno de problemo kaj strategioj por ties ŝanĝo. Tiu &quot;dialektika strategio&quot; (Linehan, 1996) konsistigas la bazon por la nomo &quot;dialektike behaviorisma terapio&quot;. Laŭ la kompreno de tiu strategio, utila dialektike rigardi ŝajnajn kontraŭdirojn en la vivo de la paciento, por malfondi tiujn kontraŭdirojn kaj iom post iom integrigi la antaŭe kontraŭdirajn problemojn en balanciĝintan vivokoncepton.

La metodo uzas multajn intervenojn de la [[kogna konduta terapio]], sed ankaŭ elektitajn elementojn de humanisma psikoterapio kaj korpoterapiaj formoj, [[Gestalt-terapio]], [[hipnoterapio]], kaj krome filozofiajn modelojn kaj ekzercojn el [[Zeno|Zen]][[budhismo]].

== Bazoj ==
La dialektike behaviorisma terapio (DBT) de pacientoj suferantaj je [[emocie malstabila personeca perturbo]], evoluigita de [[Marsha Linnehan]] surbaze de la [[kondutisma terapio]], utiliĝas ekde la mezo de la [[1990-aj jaroj]]. Marsha Linnehan aparte laboris kun suicidemaj pacientinoj. La psikologino starigis ampleksan terapian manlibron kiu inkluzivas elementojn de kondutisma terapio, socia psikologio, neŭrobiologio kaj aspektojn de orientazai [[meditado]] kaj spiriteco.

La metodo komence evoluiĝis por pacientoj ekster klinikoj. Ĝi inkluzivas
* individuan psikoterapion,
* grupan trejnadon de sinkontrolaj kapabloj,
* telefonajn kontaktojn en krizaj situacioj, kaj
* regulajn interkonsiladojn de la terapiistoj.

Poste la metodo ankaŭ ekuziĝis en klinikaj stacioj kaj en sia apliko specife adaptiĝis al certaj grupoj de pacientoj: [[adolesko|adoleskuloj]], pacientoj kun manĝoperturboj kiel [[anoreksio]] aŭ [[bulimio]], malliberigitaj pacientoj kaj aliaj.

En la individua terapio la problemaroj estas ordigitaj, tiel ke la plej urĝaj estas unuaj en listo. Aparte pritraktendaj estas suicidiga kaj pseŭdosuicidiga konduto, sekvas konduto bojkotanta la terapion, reduktoj de la vivkvalito kaj mankaj kondutaj kapabloj. En tiu sinsekvo la problemaroj estas prilaboritaj, kaj se necese la terapia fokuso reiras ankoraŭfoje al la pli alta tavolo de pli urĝaj problemoj.

Esenca bazo de la terapio estas stabila terapia rilato kun subteno de la terapiistoj en funkcio de &quot;[[helpa mio]]&quot;: Ekzemple la terapiisto helpu al la paciento difini kaj teni adekvatan distancon al aliaj homoj, evoluigi meminiciitan disciplinon kaj aprezi la nove lernitajn kapablojn. Tiu terapiista funkcio similas al eduka funkcio de unu el la gepatroj rilate al eta infano, kaj tial fakuloj nomas la funkcion &quot;regepatrumo&quot;, aŭ [[angle]] ''reparenting'' - esenca elemento de ĉiu rilato inter terapiisto kaj terapiato.

== Metodo ==
=== Individua terapio ===
Apartan rolon en la terapio de la [[emocie malstabila personeca perturbo]] do havas la terapia rilato inter paciento kaj terapiisto, da tiuj pacientoj pli ol aliaj inklinas je tro fruaj terapioĉesoj, malfacila agumo, ekstrema negativismo ktp., aparte pro iliaj emociaj kaj interpersonaj problemoj kaj pro la manko je ebloj kompensi tion. Inter la pacientoj kaj la terapiistoj respektive kliniko estas interkonsentata &quot;kontrakto pri sindediĉo&quot;: la pacientoj deklaras sian firman intencon sindediĉe kunlabori kaj obei regulojn kaj interkonsentojn, kaj la terapiisto deklaras sian firman intencon je laŭeble plej bona helpo. Tiu &quot;kontrakto&quot; regule dum la terapio estas kontrolata kaj laŭnecese novigata, ŝanĝata aŭ ampleksigata.

La pacientoj ĉiutage en tabelo simila al taglibro notas suicidemajn pensojn, statojn de ekstrema tensio, konsumon de drogoj, pliajn memdamaĝajn kondutojn, sed ankaŭ la aplikon de emocie stabiligaj kapabloj kaj pozitivajn tagajn eventojn.

Per analizoj de sia kondutoj la pacientoj lernu, kiel ekestas la statoj de ekstrema tensio, kaj kiel per apartaj kapabloj eblas reatingi emocie stabilan staton. Post memvunda konduto aŭ provoj je suicido la pacientoj estas petataj mem verki tiajn memanalizojn.

Kondiĉo por eventuala pritrakto de [[psika traŭmato]] en dua terapia paŝo estas ke la pacientoj unuapaŝe lernis mem per la lernitaj kapabloj reguligi emociajn krizojn, statojn de ekstrema tensio kaj la senton seninflue psike distanciĝi de la propra personaĵo. La duapaŝa terapia pritrakto de psika(j) traŭmato(j) uzas metodojn el la kondutisma terapio kaj per strategioj de konscia konfronto.

=== Trejnado de kapabloj en la grupa terapio ===
La kapabloj peritaj en la [[grupa terapio]] subtenas la individuan terapion, kaj kaze ke mankas taŭga grupo kompreneble ankaŭ povas esti instruataj individue.

La trejnado de kapabloj en grupa terapio laŭ la terapia koncepto nepre estu gvidata pere de tu terapiistoj. La fokuso estas instrui kapablojn, do la kunvenoj similas al unuoj de iu ajn instrua kurso (de lernata lingvo, scienca temo, komputila programo aŭ simile), ne al emocie perturbiga psikoterapio. Interpersonaj emociaj problemoj nur estas temigataj se ili vere ĝenas la trejnadon, kaj tiam estas solvata per apliko de la ĵus lernataj kondutaj kapabloj. Kritikoj kaj plibonigaj proponoj flanke de la partoprenantoj estas eksplicite dezirataj, kaj ekestu kursa etoso eksperimenta kaj partnera.

La trejnado de kapabloj okazas regule, almenaŭ unufoje semajne, kaj konsistas el la sekvaj kvin partoj:
* interna atento
* interpersonaj kapabloj
* trakto de emocioj
* plitolerigo de tensiiga streso kaj
* plialtigo de la memestimo

La parto &quot;interna atento&quot; celas peri al la pacientoj metodojn sin mem pli bone senti kaj percepti, kaj pli fidi al la propra percepto. La paciento sentiĝu sekura en socia situacio sen juĝi aŭ negativisme kritiki ĝin aŭ sin - li aŭ ŝi havu la ĝustan decidon kiugrade aŭ partopreni en situacio aŭ eliri el ĝi. Jen helpas la elementoj transprenitaj el [[Zeno|Zen]][[budhismo]].

Celo estas pli konscie senti kaj percepti sin kaj sociajn interagojn en la ĉiutaga vivo, ricevi pli da influo pri la propra konduto kaj harmoniigi emociojn kaj racion.

La parto &quot;interhomaj kapabloj&quot; helpu kaj vivteni interhomajn kontaktojn. Grava decido estas daŭre kontroli kaj prijuĝi, ĉu en la momenta situacio pli gravas teni la socian rilatojn aŭ ĉu pli gravas realigi la propran personan volon.

La paciento mem komprenu kiuj faktoroj malplibonigas la proprajn sociajn kapablojn kaj kiuj faktroj plibonigas ilin. Koncernaj memcertigaj kaj subtenaj frazoj estas vortumataj: ekzemple &quot;Mi povas mem fidi pri mi. Mi rajtas mem estimi min. Mi meritas esti aprezata. Mi rajtas zorgi pri tio ke mi bonfartas&quot;. La paciento ekhavu la eblon ''insisti'' pri propraj deziroj, celoj kaj opinioj ''sen danĝerigi'' la {{JN|interpersona rilato}}, sen perdi la respektiĝon de aliaj homoj kaj la memestimon.

En la parto &quot;trakto de emocioj&quot; la pacientoj lernas ekkoni siajn diversajn emociojn, traduki ilin al vortoj kaj kompreni kiurilate ili influas la propran konduton. Tio en klariga frazo sonas pli simple ol efektive estas: aparte la klara vortumo de iusence skuaj kaj premaj emocioj por multaj homoj estas kapablo lernenda, sed la atingo de tiu kapablo tre helpas kompreni sin mem kaj la propran socian interagon. Emocioj estas signaloj kiuj donu orientiĝon al la homo, ekzemple ĉu iu situacio efikas kolerige aŭ tristige - do gravas ankaŭ vorte povi esprimi malagrablajn sentojn. Estas trejnata la kapabloj observi, priskribi kaj kompreni la proprajn sentojn, senti sin malpli vundite de malagrablaj sentoj, pli senti subtenajn, agrablajn sentojn, kaj adiaŭi de emocia sufero. Celo estas kompreni kaj akcepti emociojn en siaj signifoj kaj efikoj, kaj fortigi la propran fidon en la percepto de siaj emocioj.

En la parto &quot;plitolerigo de tensiiga streso&quot; la unua paŝo estas akcepti la fakton momente esti en tensiiga streso. En tiuj momentoj eblas interne iom distanciĝi (&quot;interne retroiri unu paŝon&quot;), limigi la pensadon al la nuna momento kaj la plej proksimaj sekvaj minutoj, kaj en urĝa situacio mem apliki fortan, sed ne vundigan, percepton kiu helpas pretervivi la situacion de forta tensiiga streso.

La pacientoj lernas elteni emociajn krizojn kaj redukti psikan tension: Eblas mem fortiri la atenton de la interna tensio per fortaj sensaj perceptoj (ekzemple glacikubo sur la haŭto, forta gusta aŭ flara impreso kiel mordado de akra kapsiko aŭ flarado de amoniako...). Eblas per diversaj psikaj metodoj &quot;plibonigi la momenton&quot;. Eblas interne pripensi kiuj argumentoj nun estas por memvundo kaj kiuj kontraŭ. Eblas lerni akcepti la tensian momenton anstataŭ tuj voli forigi ĝin, eblas memtrankvilige spiri, intence influi la propran emocion per singarda rideto kaj influi sin per ekzercoj de &quot;interna akcepto&quot; (vidu supre).

En la parto &quot;plialtigo de la memestimo&quot; la paciento lernu ankaŭ strese konscii ke li aŭ ŝi estas valora, aprezinda persono. Tio ne nur signifas racian juĝon de pli alta memestimo: La pacientoj lernu emocie pli atenti sin, pli ami sin kaj pli bone zorgi pri si mem. Celo estas la kreo de pli stabila, pli sana memfido kaj memakcepto.

La pacientoj estas instruataj mem instali &quot;kesteton...&quot; aŭ &quot;valizeton por krizaj situacioj&quot;. En ĝi la plej gravaj helpiloj por redukto de tensiiga streso estu konservataj. La pacientoj ĉe si havu kartetojn, sur kiuj notiĝis la plej helpaj kapabloj, por povi rememori ilin en krizo kiam la racio apenaŭ plu funkcias. Krome la pacientoj havas paperojn sur kiuj ili skribu protokole, kiujn kapablojn ili uzis kun kioma sukceso aŭ nesukceso.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Psikoterapio]]
[[Kategorio:Psikiatrio]]</text>
      <sha1>avs7pf4xylhp2tcyfbqpcrt94o1t59m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marsha M. Linehan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>341831</id>
    <revision>
      <id>9393580</id>
      <parentid>8024787</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="nolyc8bfrk8jrprqkap3clwwqojqq6e" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Marsha M. Linehan''' (naskiĝis la [[5-an de majo]] [[1943]] en [[Tulsa]], [[Oklahomo]], [[Usono]]) estas profesorino pri [[psikologio]] en la [[universitato]] de [[Seatlo]] en la usona ŝtato [[Vaŝingtonio]]. Interalie ŝi gvidas klinikan terapian centron por patientoj suferantaj je [[emocie malstabila personeca perturbo]].

En siaj [[konduta terapio|kondutisme bazitaj]] esploroj ŝi koncentriĝas pri la temo de &quot;[[psikoterapio]] de [[suicido|suicidemaj]] [[emocie malstabila personeca perturbo|emocie malstabilaj]] pacientinoj, kaj evoluigis la [[dialektike behaviorisma terapio|Dialektike behaviorisman terapion]] - stude kontrolitan terapian koncepton, en kiu aparte gravas la emocia rilato inter terapiisto kaj terapiato en individuaj kunsidoj kaj la grupa trejnado de psikosociaj kapabloj de la terapiatoj. Specifa adapto por junuloj nomatas &quot;dialektike behaviorisma terapio por adoleskuloj&quot; (DBT-A).

== &quot;Malvalidigo&quot; ==
&quot;Malvalidigo&quot; estas termino, kiun Marsha Linehan ekuzis en psikosocia senco kaj enkondukis en la psikologian lingvaĵon: Laŭ ŝia vortuzo la termino priskribas procedojn kaj situaciojn, en kiuj homoj devas vivi en psike malfavora etoso de manka [[empatio]] ĝis la travivo de psika misuzo kaj [[traŭmato (psikologio)|psikaj traŭmatoj]]. Tiel la koncernatoj povas evoluigi misfunkciajn psikajn strategiojn kaj sekve havi signifajn problemojn trakti siajn proprajn emociojn kaj kontroli la {{JN|interpersona rilato}}. Se tiu malfavora etoso jam regas en infana kaj adoleska aĝo, la koncernatoj eĉ eble neniam lernis taŭgan trakton de siaj emocioj, kaj tiukaze estas aparte malavanĝigitaj.

== Retej ligiloj ==
* [http://faculty.washington.edu/linehan/ oficiala retejo (anglalingva)]
{{PND|11065921X}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Linehan, Marsha M.}}
[[Kategorio:Usonaj psikologoj]]</text>
      <sha1>nolyc8bfrk8jrprqkap3clwwqojqq6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brusno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>345772</id>
    <revision>
      <id>9393067</id>
      <parentid>7954484</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5009" sha1="khpp2c4t210gh9u66j4fm7emunfek4p" xml:space="preserve">{{Geokesto | municipo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Brusno
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Borosznó''}}
| alia_nomo1               = 
| kategorio                = municipo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio                = 
| oficiala_nomo             = Brusno
| moto                      = 
| kromnomo                  = 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| lando                     = Slovakio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = 
| ŝtato_tipo               = 
| regiono                   = Regiono Banská Bystrica
| distrikto                 = Distrikto Banská Bystrica
| histregiono               = Supra Hungarujo
| histregiono1              = 
| histregiono2              = 
| histregiono3              = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco                   = Rentar
| parto_tipo                = Loka parto
| parto                     = Ondrej nad Hronom
| rivero                    = Hron
| memorindaĵo              = 
| memorindaĵo_noto         = 
| memorindaĵo_tipo         = Memorindaĵo
| ŝoseo                    = 
| montaro_tipo              = 
| montaro                   = Malaltaj Tatroj
| montaro1                  = 
| konstruaĵo               = 
| konstruaĵo_tipo          = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                    = Brusno
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo            = 405
| lat_d              = 48
| lat_m              = 47
| lat_s              = 27
| lat_NS             = N
| long_d             = 19
| long_m             = 23
| long_s             = 20
| long_EW            = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta               = 
| plej_malalta_lat_d         = 
| plej_malalta_long_d        = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 43.511159
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 2142
| loĝantaro_dato          = 31.12.2010
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita                = 1424
| establita_tipo           = Unua skribmencio
| dato                     = 
| ĉefulo                  = 
| ĉefulo_tipo             = 
| ĉefulo_partio           = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono                  = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST              = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo                = 976 62
| areo_kodo                = +421 48
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = BB
| kodo_tipo                = Aŭtokodoj
| kodo1                    = 508675
| kodo1_tipo               = NUTS
| kodo2                    = 
| kodo2_tipo               = 
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo               = 
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                    = 
| libera_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo            = Situo enkadre de Slovakio
| mapo_lokumilo             = Slovakio
| mapo1                     = 
| mapo1_fono                = 
| mapo1_priskribo           = Situo enkadre de Regiono Banská Bystrica
| mapo1_lokumilo            = Regiono Banská Bystrica
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = [http://www.brusno.sk www.brusno.sk]
| commons                   = Brusno, Banská Bystrica District
| portalo                   = Slovakio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                     = 
}}
[[Dosiero:Brusno2.JPG|eta|250px|maldekstra|Administrejo de Brusno]]
'''Brusno''' ([[hungare]] ''Borosznó'' [borosnO]) estas unuigita [[vilaĝo]], [[kuracbanloko]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]].

== Situo ==
Brusno situas laŭ ambaŭ [[bordo]]j de [[Hron]], laŭ traira flanko[[vojo]], laŭ [[fervojo]] [[Brezno]]-[[Banská Bystrica]]. La lasta [[urbo]] troviĝas je 20&amp;nbsp;km.

== Historio ==
=== Brusno ===
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1441]] en formo ''&quot;Bruzno&quot;'', kiu etendiĝis laŭ la maldekstra flanko de la rivero. En [[1796]] la tutlanda geografia [[libro]] taksis la lokon triaklasa. En [[1828]] loĝis tie 581 vilaĝanoj en 77 [[domo]]j. En [[1839]] oni konstatis saniga la kuracakvon. En [[1884]] la fervojo atingis la vilaĝon.

=== Ondrej nad Hronom ===
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1424]] en latina formo ''&quot;villa utraque Zenthandras&quot;'', kiu situis en la dekstra flanko de [[Hron|Garam]]. Ekde la [[18-a jarcento]] oni minadis [[fero]]n. En 1828 loĝis tie 760 vilaĝanoj en 105 domoj.

== Vidindaĵoj ==
* romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Sankta Andreo]] el la [[15-a jarcento]], en [[1766]] barokiĝis
* iama notariejo el la [[18-a jarcento]]
* [[banejo]] kun [[parko]] el la [[1850-aj jaroj]]

{{Municipoj de Regiono Banská Bystrica|Distrikto Banská Bystrica}}

[[Kategorio:Brusno| ]]
[[Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica]]
[[Kategorio:Banlokoj en Slovakio]]</text>
      <sha1>khpp2c4t210gh9u66j4fm7emunfek4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šiatorská Bukovinka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350203</id>
    <revision>
      <id>9393111</id>
      <parentid>8594632</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="iy41oxefthr48xj493t947x9ghi0jbi" xml:space="preserve">{{Geokesto | municipo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Šiatorská Bukovinka
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Sátorosbánya''}}
| alia_nomo1               = 
| kategorio                = municipo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio                = 
| oficiala_nomo             = Šiatorská Bukovinka
| moto                      = 
| kromnomo                  = 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| lando                     = Slovakio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = 
| ŝtato_tipo               = 
| regiono                   = Regiono Banská Bystrica
| distrikto                 = Distrikto Lučenec
| histregiono               = Supra Hungarujo
| histregiono1              = 
| histregiono2              = 
| histregiono3              = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco                   = Novohrad
| parto                     = 
| rivero                    = Bukovinský potok
| rivero1                   = [[Belina (alfluanto de Suchá)|Belina]]
| memorindaĵo              = Šomoška
| memorindaĵo_noto         = burgo
| memorindaĵo_tipo         = Memorindaĵo
| ŝoseo                    = 
| montaro                   = 
| konstruaĵo               = 
| konstruaĵo_tipo          = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                    = Šiatorská Bukovinka
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo            = 
| lat_d              = 48
| lat_m              = 11
| lat_s              = 10
| lat_NS             = N
| long_d             = 19
| long_m             = 49
| long_s             = 20
| long_EW            = E
| plej_alta_leviĝo          = 320
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta_leviĝo       = 240
| plej_malalta_lat_d         = 
| plej_malalta_long_d        = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 21.60
| areo_rondumo             = 2
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 317
| loĝantaro_dato          = 31.12.2010
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita                = 
| establita_tipo           = Unua skribmencio
| dato                     = 
| ĉefulo                  = 
| ĉefulo_tipo             = 
| ĉefulo_partio           = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono                  = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST              = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo                = 985 58
| areo_kodo                = +421 47
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = LC
| kodo_tipo                = Aŭtokodoj
| kodo1                    = 511862
| kodo1_tipo               = NUTS
| kodo2                    = 
| kodo2_tipo               = 
&lt;!-- *** UNESCO ktp. *** --&gt;
| unesko_nomo               = 
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                    = 
| libera_tipo               = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = 
| mapo_fono                 = 
| mapo_priskribo            = Situo enkadre de Slovakio
| mapo_lokumilo             = Slovakio
| mapo1                     = 
| mapo1_fono                = 
| mapo1_priskribo           = Situo enkadre de Regiono Banská Bystrica
| mapo1_lokumilo            = Regiono Banská Bystrica
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = 
| commons                   = Šiatorská Bukovinka
| portalo                   = Slovakio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                     = 
}}
'''Šiatorská Bukovinka,''' [[hungare]] '''Sátorosbánya''' [ŝAtoroŝbAnja] estas unuigita [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]].
[[Dosiero:Somoskő - castle.jpg|eta|maldekstre|230ra|Burgo Šomoška]]

== Situo ==
Šiatorská Bukovinka situas laŭ la hungara [[landlimo]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Salgótarján]]-[[Fiľakovo]]. La lasta [[urbo]] troviĝas 10&amp;nbsp;km de ĉi tie.
[[Dosiero:Somoska-stone-waterfall-02.jpg|eta|Ŝtona akvofalo]]
[[Dosiero:View-to-village-Somosko-from-Somoska-fortress.jpg|eta|Vido al municipo Šiatorská Bukovinka tra burgo Šomoška]]

== Historio ==
Pli frue la subaj lokoj ĝis [[Traktato de Trianon]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Nógrád (reĝa departemento)]], al [[distrikto]] de [[Fiľakovo]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]]. Inter [[1938]]-[[1945]] tiuj lokoj rehungariĝis. La [[unua Viena Arbitracio|unua Arbitracio de Vieno]] deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al [[Hungario]]. Post la [[2-a mondmilito]] la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ [[Dekretoj de Beneš]]. En [[1957]] [[kolĥozo]] formiĝis. Post 2 [[jaro]]j tiu nova vilaĝo naskiĝis. Ekde [[1993]] Šiatorská Bukovinka apartenas al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis tie 358 homoj (303 (85%) slovakoj, 26 (7%) hungaroj).

=== Burgo ===
Burgo nomata Šomoška konstruiĝis antaŭ ol [[1291]], kiun [[Mateo Csák]] akiris en [[1310]]. En la [[15-a jarcento]] [[turo]] kaj aliaj partoj alkonstruiĝis. En [[1576]] la [[turkoj]] facile okupis ĝin, sed en [[1593]] la hungaroj sen sieĝo reakiris ĝin. En [[1682]] la turkoj bruldetruis la fortikaĵon, kiu iĝis ruina. Dum la [[socialismo]] parte ĝi renoviĝis.

=== Šiatorská ===
Laŭ la mezepoka onidiro komercistoj faris tie dumvoje ofte tendaron, tial la [[loknomo]] signifas: [[tendo|tenda]]. Tiu nomo aperis en la [[18-a jarcento]]. En [[1866]] [[ŝtonminejo]] ekfunkciis.

=== Bukovinka ===
La loko ĝis la [[19-a jarcento]] apartenis al [[Somoskőújfalu]] kaj al burgo Šomoška. Ekde [[1871]] [[vagonaro]] trafikas.

=== [[Radzovce]] ===
Ankaŭ el tiu vilaĝo eksteraj partoj aldoniĝis al tiu nova vilaĝo en [[1959]].

== Vidindaĵoj ==
* romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Apostolo]]j [[Sankta Petro]] kaj [[Sankta Paŭlo]]

{{Municipoj de Regiono Banská Bystrica|Distrikto Lučenec}}

[[Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec]]</text>
      <sha1>iy41oxefthr48xj493t947x9ghi0jbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Papilia efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>351703</id>
    <revision>
      <id>9392806</id>
      <parentid>9176885</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3760" sha1="mj6b36qjhn9cz0yxe8u0aqfu1eq9ojy" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Papilia efiko''' estas esprimo, kiu entenas gravecon de la {{J|komenca kondiĉo}} en [[ĥaosoteorio]]. Baza principo estas, ke etaj modifoj de la komencaj kondiĉoj en dinamika sistemo povas ŝanĝi grave la longtempan funkciadon de la sistemo, povas konduki al neatendita [[ĉena reakcio]].

Pri ĝi verkis studaĵon [[Edward Lorenz]] [edvard lorenc] en [[1963]] por la Novjorka Scienca Universitato. Laŭ la studaĵo, „iu meteologo rimarkis, ke tiu teorio estas ĝusta, tiam unuopa flugilfrapo de [[mevo]] povas ŝanĝi por eterno la proceson de la meteologio”. En pli postaj prelegoj, studaĵoj de Lorenz, li uzis la papilion, kiun verŝajne inspiris bildo, produktita de [[Lorenc-atraktoro]], kiu similas al papilio. Laŭ aliaj teorioj, la papilio estas naskaĵo de fikcio, kies bazo estas novelo de [[Ray Bradbury]], verkita en [[1952]] (&quot;A Sound of Thunder&quot;), kvankam tion nenio pruvas.

Graveco de agnosko de la papilia efiko estas, ke ŝanĝiĝon de kompleksaj sistemoj - ekz. vetero, borso - oni ne povas bone aŭguri je difinita tempo.

Ekzemplo de papilia efiko: La tunizia junulo [[Mohamed Bouazizi]] ne havis vendopermeson pri legomoj, tiel policanoj konfiskis liajn varojn, aŭtomobilon. Pro la senespera situacio kaj la polica humiligo, li [[sinbruligo|bruligis sin]] publike. Lia morto [[Tunizia ribelo en 2010-2011|kaŭzis amasprotestojn]] kaj tio kondukis al fuĝo de la aŭtokrata prezidento [[Zine El Abidine Ben Ali]] kaj al demokratiaj reformoj en la lando. La sukceso de la amasprotestoj instigis junulojn en Egiptio kaj en aliaj arabaj landoj same protesti por libereco, liberaj elektoj, reformoj.

== Papilia efiko en kulturo kaj socio ==
[[Ĉina]] proverbo asertas, ke la flugil-batado de papilio estus perceptebla ĉe la kontraŭa flanko de la mondo. Ĉi tiu aserto, kune kun la esploroj de la matematikisto kaj meteologo Edward Lorenz, estas la fundamento de unu el la plej diskonigitaj teorioj en [[filmo]]j: la efiko de la papilio. Laŭ ĝi, la flugil-batado de papilio en [[Hongkongo]] povas okazigi tempeston en [[Novjorko]]. Tutcerte, perturbo kiu estas malgranda en sia komenco, se ĝi pligrandiĝas post ĉiu ripeto, povus kaŭzi enorman rezulton post kelke da tempo. Tiel, laŭ ĉi tiu fizika teorio, fakte nomata ''[[ĥaosoteorio]]'', sistemo tiel kompleksa kiel la [[universo]] estas tute neprognozebla. Do, sen-fina ripetado de agoj, inter kiuj unuavide ŝajnas ne ekzisti ligilo, povus okazigi ne-antaŭvideblan rezulton.

Edward Lorenz en la jaro [[1963]], realigis [[vetero|veterajn kalkulojn]] laŭ kompleksaj ekvacioj pere de [[komputilo]], pere de tiuj kalkuloj li deziris konstati, ĉu la vetero sekvis regulajn kalkulojn. Dum la maŝino finis tiujn kalkulojn li decidis prepari kafon, do, li ne sekvis la kalkulojn realigatajn de la komputilo dum kelkaj minutoj. Kiam li revenis en la labor-tablon li vidis, ke la rezultoj atingitaj de la komputilo estis tute malsimilaj al tiuj de antaŭe nur pro uzo de nur tri [[decimalo]]j post ĉiu nombro.

[[Holivudo]] jam diskonigis tiun teorion okaze de kelkaj [[filmo]]j. En unu el ili, pritraktanta vojaĝojn en la [[tempo]], turistoj en la [[dinosaŭroj|dinosaŭra]] epoko estis avertitaj tuŝi nenion dum la vizito al pasinteco. Tamen, unu el tiuj vojaĝantoj prenis kaŝite ekzotan [[floro]]n en la ĵurasia epoko, kiam li revenis en la nun-tempan epokon, la mondo estis tute malsimila al tiu antaŭe konata, pro la fakto, ke la malapero de tiu simpla floro provokis sinsekvajn ŝanĝojn dum milionoj da jaroj.&lt;ref&gt;Por la tuta ĉapitro &quot;La efiko de la papilio&quot;, [[Gazeto Andaluzia]], 33-a Jarkolekto, Septembro 2019, N-ro 114, pp. 3-5. &lt;/ref&gt;

== Notoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Fizikaj fenomenoj]]
[[Kategorio:Ĥaosoteorio]]</text>
      <sha1>mj6b36qjhn9cz0yxe8u0aqfu1eq9ojy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virina Futbala Mondpokalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>362219</id>
    <revision>
      <id>9392691</id>
      <parentid>9392670</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16954" sha1="sk9or764xx7cizhmrtedzpmkx8h6teh" xml:space="preserve">{{Tiu-ĉi artikolo|priskribas la Virinan Futbalan Mondpokalon. Pri la Vira Futbala Mondpokalo vidu la artikolon [[Futbala Mondpokalo]].}}
{{Informkesto premio}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 21em; font-size: 90%;&quot; ! |-
! style=&quot;text-align: center; padding: 0.2em; background-color: #E6E8FA;&quot; colspan=&quot;2&quot; class=&quot;kaplinio futbalo&quot; | '''Virina Futbala Mondpokalo'''
|-
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|[[Dosiero:FIFA Women's World Cup 2019 Final - Alex Morgan with ball in penalty area (4).jpg|250ra]]
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''angle'''&amp;nbsp;|| ''FIFA Women's World Cup''
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''organizanto'''&amp;nbsp;||''[[FIFA]]''
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''organizita'''&amp;nbsp;||ekde [[1991]]
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''teamoj'''&amp;nbsp;||24
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''nuna ĉampiono'''&amp;nbsp;|| {{UsonoVFB}}
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''rekorda ĉampiono'''&amp;nbsp;|| {{UsonoVFB}} (4-foje ĉampiono)
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''rekorda futbalisto'''&amp;nbsp;||plej multaj matĉoj:&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] ''Kristine Lilly'' (30 matĉoj)&lt;br /&gt;
plej multaj goloj:&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|20ra]] ''Marta'' (17 goloj)
|}
La '''Virina Futbala Mondpokalo''', oficiale '''Virina Mondpokalo de [[FIFA]]''', nacilingve ekzemple [[angle]] ''FIFA Women's World Cup'', [[germane]] ''FIFA Frauen-Weltmeisterschaft'' aŭ [[hispane]] ''Copa Mundial Femenina de la FIFA'', estas [[turniro]] por naciaj teamoj de [[futbalo]]. Per ĝi ekde la jaro 1991 ĉiun kvaran jaron troviĝas la monda ĉampiona nacia teamo de virina futbalo. La evento okazas simile al la [[Futbala Mondpokalo|Vira Futbala Mondpokalo]], sed ĉiam unu jaron pli poste.

La aktuala ĉampiono estas [[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]]. La [[Virina Futbala Mondpokalo 2023|turniro de 2023]] okazas en [[Aŭstralio]] kaj [[Nov-Zelando]], partoprenas 32 teamoj.

== Regularo ==
=== Kvalifikiĝo ===
Por rajti je partopreno de la ĉampioneco, la naciaj teamoj devas sukcesi en kvalifikiga kontinenta turniro. Dum en la plej multaj kontinentaj konfederacioj de la tutmonda asocio FIFA, la koresponda kontinenta ĉampionado samtempe estas la kvalifikigo por la monda ĉampionado, la eŭropa federacio [[UEFA]] ekde la jaro 1999 organizas apartan kvalifikigan turniron (en la monda ĉampionado de 1991 kaj 1995 la koresponda eŭropa ĉampionado ankoraŭ estis la kvalifikiga turniro). La nacia teamo de la gastiganta lando aŭtomate kvalifikiĝas je partopreno de la ĉampionado pri la monda pokalo. La unuopaj kontinentaj konfederacioj laŭ la antaŭa sukceso de siaj teamoj havas malsaman nombron de partoprenorajtaj teamoj: [[Eŭropo]] laŭ la stato de la jaro 2011 havas kvin partoprenantajn naciajn teamojn, kaj [[Nordameriko]] ([[CONCACAF]]) respektive [[Azio]] ([[AFC]]) havas po 2,5 teamojn - la triarangaj teamoj de la nordamerika kaj de la azia kontinentaj ĉampionadoj matĉe komparas siajn fortojn kaj la gajnanto de la du matĉoj inter tiuj du teamoj (unu matĉo en Nordameriko, la alia en Azio) ricevas la kvinan ĉampionadan partoprenolokon de la du kontinentoj kune. [[Sudameriko]] ([[CONMEBOL]]) kaj [[Afriko]] ([[CAF]]) havas po du partoprenolokojn, kaj [[Oceanio]] ([[OFC]]) unu.

=== Turniro ===
La 15 kvalifikiĝintaj teamoj kaj la teamo de la antaŭe nomumita gastiganta lando en proksimume trisemajna turniro konkuras pri la monda pokalo kaj do pri la titolo de monda ĉampiono. En la unua parto (grupa fazo de la turniro), la teamoj plejparte hazarde dividiĝas al kvar grupoj, en kiu ĉiu teamo ludas kontraŭ ĉiu alia. La po du plej bonaj teamoj avancas al la dua parto, en kiuj komence la ok teamoj estas parigataj laŭ certaj reguloj (&quot;kvaronfinalo&quot;), poste la kvar venkaj teamoj ree estas parigataj (&quot;duonfinalo&quot;) kaj la du venkaj teamoj el tio en &quot;finalo&quot; decidas pri la pokala titolo, do la du malvenkaj teamoj el la duonfinalo matĉe decidas pri la tria pozicio de la turniro.

En la unua turnira parto venko de unuopa matĉo rezultigas tri poentojn, sama nombro da goloj en matĉo donas po 1 poenton al ĉiu el la du samfortaj teamoj. Se post ĉiuj matĉoj de la unua parto iuj teamoj havas saman poentonombron kaj maleblas decidi, kiu el ili avancos al la dua turnira parto, ekzistas pluraj kriterioj laŭ kiuj elkalkuliĝas favorata teamo.

== Ĝisnunaj partoprenintaj teamoj ==
{|
|[[Dosiero:World_cup_(women)_best_result_and_host..png|300ra|&lt;center&gt;plej bona rezulto de unuopaj naciaj teamoj]]
|[[Dosiero:World cup (woman) appearances.png|300ra|&gt;center&gt;nombro da partoprenoj en la dua turnira parto]]
|-
! plej bona rezulto de unuopaj naciaj teamoj
! nombro da partoprenoj en la dua turnira parto
|}
En la ĝis nun ok okazigitaj pokalaj turniroj partoprenis sume 36 naciaj teamoj. La sekva tabelo montras, en kiu jaro unuopa teamo unuafoje partoprenis la duan turniran parton:

{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1991|1991]]
| {{BraziloVFB}}
| {{ĈinioVFB}}
| {{DanioVFB}}
| {{GermanioVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{ItalioVFB}}
| {{JapanioVFB}}
| {{NovzelandoVFB}}
| {{NiĝerioVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{NorvegioVFB}}
| {{SvedioVFB}}
| {{TajvanoVFB}}
| {{UsonoVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1995|1995]]
| {{AŭstralioVFB}}
| {{AnglioVFB}}
| {{KanadoVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]]
| {{GanaoVFB}}
| {{MeksikoVFB}}
| {{Nord-KoreioVFB}}
| {{RusioVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2003|2003]]
| {{ArgentinoVFB}}
| {{FrancioVFB}}
| {{Sud-KoreioVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2007|2007]]
| colspan=&quot;4&quot; | ''neniuj unuafojaj partoprenintoj''
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|2011]]
| {{Ekvatora-GvineoVFB}}
| {{KolombioVFB}}
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]]
| {{Ebur-BordoVFB}}
| {{EkvadoroVFB}}
| {{HispanioVFB}}
| {{KamerunoVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{KostarikoVFB}}
| {{NederlandoVFB}}
| {{SvislandoVFB}}
| {{TajlandoVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Piedpilkada Mondopokalo 2019|2019]]
| [[Dosiero:Flag_of_Chile.svg|20ra]] [[Ĉilia virina nacia teamo de futbalo|Ĉilio]]
| {{JamajkoVFB}}
| [[Dosiero:Flag_of_Scotland.svg|20ra]] [[Skotlanda virina nacia teamo de futbalo|Skotlando]]
| {{Sud-AfrikoVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2023|2023]]
| [[Dosiero:Flag_of_the_Philippines.svg|20ra]] [[Filipina virina nacia teamo de futbalo|Filipinoj]]
| [[Dosiero:Flag_of_Haiti.svg|20ra]] [[Haitia virina nacia teamo de futbalo|Haitio]]
| [[Dosiero:Flag_of_the_Republic_of_Ireland.svg|20ra]] [[Irlanda virina nacia teamo de futbalo|Irlando]]
| [[Dosiero:Flag_of_Morocco.svg|20ra]] [[Maroka virina nacia teamo de futbalo|Maroko]]
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| [[Dosiero:Flag_of_Panama.svg|20ra]] [[Panama virina nacia teamo de futbalo|Panamo]]
| [[Dosiero:Flag_of_Portugal.svg|20ra]] [[Portugala virina nacia teamo de futbalo|Portugalio]]
| [[Dosiero:Flag_of_Vietnam.svg|20ra]] [[Vjetnama virina nacia teamo de futbalo|Vjetnamo]]
| [[Dosiero:Flag_of_Zambia.svg|20ra]] [[Zambia virina nacia teamo de futbalo|Zambio]]
|}

== La turniroj en superrigardo ==
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center;&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot;

|- bgcolor=&quot;#C1D8FF&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;5%&quot; |jaro
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;10%&quot; |gastiganta lando
! width=&quot;1%&quot; rowspan=&quot;10&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; |finalo
! width=&quot;1%&quot; rowspan=&quot;10&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; |matĉo pri la 3-a pozicio
|- bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot;
! width=&quot;15%&quot; |ĉampiono
! width=&quot;8%&quot; |rezulto
! width=&quot;15%&quot; |2-a pozicio
! width=&quot;15%&quot; |3-a pozicio
! width=&quot;8%&quot; |rezulto
! width=&quot;15%&quot; |4-a pozicio

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1991|1991]]
|[[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''2:1'''
|{{NorvegioVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''4:0'''
|{{GermanioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1995|1995]]
|[[Svedio]]
|'''{{NorvegioVFB}}'''
|'''2:0'''
|{{GermanioVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''2:0'''
|{{ĈinioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]]
|[[Usono]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''0:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''5:4''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{ĈinioVFB}}
|{{BraziloVFB}}
|'''0:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''5:4''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{NorvegioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2003|2003]]
|[[Usono]]
|'''{{GermanioVFB}}'''
|'''2:1'''&lt;br /&gt;post &quot;ora golo&quot;
|{{SvedioVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''3:1'''
|{{KanadoVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2007|2007]]
|[[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]]
|'''{{GermanioVFB}}'''
|'''2:0'''&lt;br /&gt;
|{{BraziloVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''4:1'''
|{{NorvegioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2011|2011]]
|[[Germanio]]
|'''{{JapanioVFB}}'''
|'''2:2''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''3:1''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{UsonoVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''2:1'''
|{{FrancioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]]
|[[Kanado]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''5:2'''
|{{JapanioVFB}}
|{{AnglioVFB}}
|'''1:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}
|{{GermanioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondopokalo 2019|2019]]
|[[Francio]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''2:0'''
|{{NederlandoVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''2:1'''
|{{AnglioVFB}}
|}

== Listo de ĉampionaj teamoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|- style=&quot;background: #C1D8FF;&quot;
! pozicio !! lando !! nombro de pokalvenkoj !! turniroj
|- style=&quot;background-color: #F5FAFF;&quot;
! 1.
| {{UsonoVFB}}
 | align=center |3 || 1991, 1999, 2015
|- style=&quot;background-color: #D0E7FF;&quot;
! 2.
| {{GermanioVFB}}
 | align=center | 2 || 2003, 2007
|- style=&quot;background-color: #F5FAFF;&quot;
! 3.
| {{JapanioVFB}}
 | align=center |1 || 2011
|- style=&quot;background-color: #D0E7FF;&quot;
!
| {{NorvegioVFB}}
 | align=center | 1 || 1995
|}

== &quot;Eterna pokala tabelo&quot; ==
La &quot;Eterna pokala tabelo&quot; estas statistika resumo de ĉiuj turniraj matŝoj. Venko de matĉo en ĝi kalkulatas tri poentojn, sama nombro da goloj post matĉo donas al ĉiu teamo po unu poenton. La jen montrata tabelo havas la staton de majo 2011:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;4%&quot; | pozicio &lt;br /&gt;
! width=&quot;18%&quot; | nacia teamo &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | turniraj partoprenoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | matĉoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | venkoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | sendecide &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | malvenkoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; class=&quot;unsortable&quot; | goloj
! width=&quot;11%&quot; | poentoj &lt;br /&gt;
|-
! 1.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{UsonoVFB}}
| 5 || 30 || 24 || 3 || 3 || 84:25 || 75
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 2.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GermanioVFB}}
| 5 || 28 || 20 || 3 || 5 || 84:27 || 63
|-
! 3.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NorvegioVFB}}
| 5 || 28 || 19 || 2 || 7 || 75:36 || 59
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 4.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ĈinioVFB}}
| 5 || 24 || 13 || 5 || 6 || 48:25 || 44
|-
! 5.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SvedioVFB}}
| 5 || 23 || 13 || 2 || 8 || 46:28 || 41
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 6.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{BraziloVFB}}
| 5 || 22 || 12 || 3 || 7 || 46:34 || 39
|-
! 7.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{KanadoVFB}}
| 4 || 15 || 4 || 3 || 8 || 25:39 || 15
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 8.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{RusioVFB}}
| 2 || 8 || 4 || 0 || 4 || 16:14 || 12
|-
! 9.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AnglioVFB}}
| 2 || 8 || 3 || 2 || 3 || 14:15 || 11
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 10.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{JapanioVFB}}
| 5 || 16 || 3 || 2 || 11 || 13:40 || 11
|-
! 11.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ItalioVFB}}
| 2 || 7 || 3 || 1 || 3 || 11:8 || 10
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 12.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{Nord-KoreioVFB}}
| 3 || 10 || 3 || 1 || 6 || 12:17 || 10
|-
! 13.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{DanioVFB}}
| 4 || 14 || 3 || 1 || 10 || 19:26 || 10
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 14.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NiĝerioVFB}}
| 5 || 16 || 2 || 2 || 12 || 14:48 || 8
|-
! 15.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AŭstralioVFB}}
| 4 || 13 || 1 || 4 || 8 || 18:32 || 7
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 16.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{FrancioVFB}}
| 1 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2:3 || 4
|-
! 17.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GanaoVFB}}
| 3 || 9 || 1 || 1 || 7 || 6:29 || 4
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 18.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{TajvanoVFB}}
| 1 || 4 || 1 || 0 || 3 || 2:15 || 3
|-
! 19.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{Sud-KoreioVFB}}
| 1 || 3 || 0 || 0 || 3 || 1:11 || 0
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 20.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MeksikoVFB}}
| 1 || 3 || 0 || 0 || 3 || 1:15 || 0
|-
! 21.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NovzelandoVFB}}
| 2 || 6 || 0 || 0 || 6 || 1:20 || 0
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 22.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ArgentinoVFB}}
| 2 || 6 || 0 || 0 || 6 || 2:33 || 0
|}

=== Rekordaj turniraj partoprenantinoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=70%
|-
!Pozicio
|align=center| '''nomo'''
|align=center| '''lando'''
|align=center| '''matĉoj'''
|align=center| '''turniraj partoprenoj'''
|-
|align=right|1
|[[Kristine Lilly]]
|{{UsonoVFB}}
|30
|5
|-
|align=right|2
|Julie Foudy
|{{UsonoVFB}}
|24
|4
|-
|align=right|3
|Joy Fawcett
|{{UsonoVFB}}
|23
|4
|-
|align=right|
|[[Mia Hamm]]
|{{UsonoVFB}}
|23
|4
|-
|align=right|5
|Bente Nordby
|{{NorvegioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Birgit Prinz
|{{GermanioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Hege Riise
|{{NorvegioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Bettina Wiegmann
|{{GermanioVFB}}
|22
|4
|-
|align=right|9
|Sun Ŭen
|{{ĈinioVFB}}
|20
|4
|-
|align=right|10
|Briana Scurry
|{{UsonoVFB}}
|19
|4
|-
| colspan=&quot;5&quot;|'''Notoj:'''&lt;br /&gt;&lt;references group=&quot;REK&quot; /&gt;
|}

=== Rekordaj trejnistoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=80%
|-
!Pozicio
|align=center| '''nomo'''
|align=center| '''lando'''
|align=center| '''matĉoj'''
|align=center|'''prizorgataj teamoj'''
|align=center| '''turniraj partoprenoj'''
|-
|align=right|1
|Even Pellerud
|{{NOR}}
|21
|[[norvega virina nacia teamo de futbalo|Norvegio]] (12), [[kanada virina nacia teamo de futbalo|Kanado]] (9)
|4 (1991, 1995, 2003, 2007)
|-
|align=right|2
|Marika Domanski Lyfors
|{{SWE}}
|14
|[[sveda virina nacia teamo de futbalo|Svedio]] (10), [[ĉina virina nacia teamo de futbalo|Ĉinio]] (4)
|3 (1999, 2003, 2007)
|-
|align=right|3
|Gero Bisanz
|{{DEU}}
|12
|[[Germana virina nacia teamo de futbalo|Germanio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|
|Tony DiCicco
|{{Usono}}
|12
|[[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]]
|2 (1995, 1999)
|-
|
|Juanam Ma
|{{CHN}}
|12
|[[Ĉina virina nacia teamo de futbalo|Ĉinio]]
|2 (1995, 1999)

|-
|align=right|6
|Tina Theune
|{{DEU}}
|10
|[[Germana virina nacia teamo de futbalo|Germanio]]
|2 (1999, 2003)
|-
|align=right|7
|Keld Gantzhorn
|{{DNK}}
|8
|[[Dania virina nacia teamo de futbalo|Danio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|
|Jurij Bijstricki
|{{RUS}}
|8
|[[Rusia virina nacia teamo de futbalo|Rusio]]
|2 (1999, 2003)
|-
|align=right|9
|Tom Sermanni
|{{AUS}}
|7
|[[Aŭstralia virina nacia teamo de futbalo|Aŭstralio]]
|2 (1995, 2007)
|-
|
|Tamotsu Suzuki
|{{JPN}}
|7
|[[Japana virina nacia teamo de futbalo|Japanio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|}

=== Plej altaj venkoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=40%
|-
!Platz
|align=center| '''venkinto'''
|align=center| '''malvenkinto'''
|align=center| '''rezulto'''
|align=center|'''jaro'''
|align=center| '''turnira parto'''
|-
|align=right|1
|Germanio ||Argentino|| &lt;center&gt;11:0 (5:0)||2007|| unua parto
|-
|align=right|2
|Norvegio|| Niĝerio|| &lt;center&gt;8:0 (2:0)||1995||unua parto
|-
|
|Svedio|| Japanio|| &lt;center&gt;8:0 (6:0)||1991||unua parto
|-
|align=right|4
|Usono|| Tajvano|| &lt;center&gt;7:0 (4:0)||1991||kvaronfinalo
|-
|
|Norvegio||Kanado|| &lt;center&gt;7:0 (3:0)||1995||unua parto
|-
|
|Ĉinio||Ganao|| &lt;center&gt;7:0 (3:0)||1999||unua parto
|-
|align=right|7
|Brazilo||Meksiko|| &lt;center&gt;7:1 (5:1)||1999||unua parto
|-
|
|Usono||Niĝerio|| &lt;center&gt;7:1 (6:1)&lt;ref group=&quot;S&quot;&gt;matĉo kun plej da goloj en la unua duontempo&lt;/ref&gt;||1999||unua parto
|-
|
|Norvegio||Kanado|| &lt;center&gt;7:1 (2:1)||1999||unua parto
|-
|
|Germanio ||Rusio|| &lt;center&gt;7:1 (1:0)&lt;ref group=&quot;S&quot;&gt; matĉo kun plej da goloj en la dua duontempo&lt;/ref&gt;||2003||kvaronfinalo
|-
|
|Norvegio||Sudkoreio || &lt;center&gt;7:1 (4:0)||2003||unua parto
|-
|align=right|12
|Germanio ||Meksiko|| &lt;center&gt;6:0 (2:0)||1999||unua parto
|-
|
|Japanio||Argentino|| &lt;center&gt;6:0 (2:0)||2003||unua parto
|-
| colspan=&quot;6&quot;|'''notoj:'''&lt;br /&gt;&lt;references group=&quot;S&quot; /&gt;
|}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://esperanto.cri.cn/681/2009/06/25/1s98082.htm Inaŭguriĝis Virina Futbala Mondpokalo 2007 (artikolo esperantlingva de Ĉina Radio Internacia)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131029205710/http://esperanto.cri.cn/681/2009/06/25/1s98082.htm |date=2013-10-29 }}

{{Virina Futbala Mondpokalo}}

[[Kategorio:Virina Futbala Mondpokalo| ]]</text>
      <sha1>sk9or764xx7cizhmrtedzpmkx8h6teh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392692</id>
      <parentid>9392691</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16954" sha1="59ms3xxupwihvoveku8xwgu9j9naxx4" xml:space="preserve">{{Tiu-ĉi artikolo|priskribas la Virinan Futbalan Mondpokalon. Pri la Vira Futbala Mondpokalo vidu la artikolon [[Futbala Mondpokalo]].}}
{{Informkesto premio}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 21em; font-size: 90%;&quot; ! |-
! style=&quot;text-align: center; padding: 0.2em; background-color: #E6E8FA;&quot; colspan=&quot;2&quot; class=&quot;kaplinio futbalo&quot; | '''Virina Futbala Mondpokalo'''
|-
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|[[Dosiero:FIFA Women's World Cup 2019 Final - Alex Morgan with ball in penalty area (4).jpg|250ra]]
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''angle'''&amp;nbsp;|| ''FIFA Women's World Cup''
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''organizanto'''&amp;nbsp;||''[[FIFA]]''
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''organizita'''&amp;nbsp;||ekde [[1991]]
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''teamoj'''&amp;nbsp;||24
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''nuna ĉampiono'''&amp;nbsp;|| {{UsonoVFB}}
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''rekorda ĉampiono'''&amp;nbsp;|| {{UsonoVFB}} (4-foje ĉampiono)
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|'''rekorda futbalisto'''&amp;nbsp;||plej multaj matĉoj:&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Kristine Lilly]] (30 matĉoj)&lt;br /&gt;
plej multaj goloj:&lt;br /&gt;[[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|20ra]] ''Marta'' (17 goloj)
|}
La '''Virina Futbala Mondpokalo''', oficiale '''Virina Mondpokalo de [[FIFA]]''', nacilingve ekzemple [[angle]] ''FIFA Women's World Cup'', [[germane]] ''FIFA Frauen-Weltmeisterschaft'' aŭ [[hispane]] ''Copa Mundial Femenina de la FIFA'', estas [[turniro]] por naciaj teamoj de [[futbalo]]. Per ĝi ekde la jaro 1991 ĉiun kvaran jaron troviĝas la monda ĉampiona nacia teamo de virina futbalo. La evento okazas simile al la [[Futbala Mondpokalo|Vira Futbala Mondpokalo]], sed ĉiam unu jaron pli poste.

La aktuala ĉampiono estas [[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]]. La [[Virina Futbala Mondpokalo 2023|turniro de 2023]] okazas en [[Aŭstralio]] kaj [[Nov-Zelando]], partoprenas 32 teamoj.

== Regularo ==
=== Kvalifikiĝo ===
Por rajti je partopreno de la ĉampioneco, la naciaj teamoj devas sukcesi en kvalifikiga kontinenta turniro. Dum en la plej multaj kontinentaj konfederacioj de la tutmonda asocio FIFA, la koresponda kontinenta ĉampionado samtempe estas la kvalifikigo por la monda ĉampionado, la eŭropa federacio [[UEFA]] ekde la jaro 1999 organizas apartan kvalifikigan turniron (en la monda ĉampionado de 1991 kaj 1995 la koresponda eŭropa ĉampionado ankoraŭ estis la kvalifikiga turniro). La nacia teamo de la gastiganta lando aŭtomate kvalifikiĝas je partopreno de la ĉampionado pri la monda pokalo. La unuopaj kontinentaj konfederacioj laŭ la antaŭa sukceso de siaj teamoj havas malsaman nombron de partoprenorajtaj teamoj: [[Eŭropo]] laŭ la stato de la jaro 2011 havas kvin partoprenantajn naciajn teamojn, kaj [[Nordameriko]] ([[CONCACAF]]) respektive [[Azio]] ([[AFC]]) havas po 2,5 teamojn - la triarangaj teamoj de la nordamerika kaj de la azia kontinentaj ĉampionadoj matĉe komparas siajn fortojn kaj la gajnanto de la du matĉoj inter tiuj du teamoj (unu matĉo en Nordameriko, la alia en Azio) ricevas la kvinan ĉampionadan partoprenolokon de la du kontinentoj kune. [[Sudameriko]] ([[CONMEBOL]]) kaj [[Afriko]] ([[CAF]]) havas po du partoprenolokojn, kaj [[Oceanio]] ([[OFC]]) unu.

=== Turniro ===
La 15 kvalifikiĝintaj teamoj kaj la teamo de la antaŭe nomumita gastiganta lando en proksimume trisemajna turniro konkuras pri la monda pokalo kaj do pri la titolo de monda ĉampiono. En la unua parto (grupa fazo de la turniro), la teamoj plejparte hazarde dividiĝas al kvar grupoj, en kiu ĉiu teamo ludas kontraŭ ĉiu alia. La po du plej bonaj teamoj avancas al la dua parto, en kiuj komence la ok teamoj estas parigataj laŭ certaj reguloj (&quot;kvaronfinalo&quot;), poste la kvar venkaj teamoj ree estas parigataj (&quot;duonfinalo&quot;) kaj la du venkaj teamoj el tio en &quot;finalo&quot; decidas pri la pokala titolo, do la du malvenkaj teamoj el la duonfinalo matĉe decidas pri la tria pozicio de la turniro.

En la unua turnira parto venko de unuopa matĉo rezultigas tri poentojn, sama nombro da goloj en matĉo donas po 1 poenton al ĉiu el la du samfortaj teamoj. Se post ĉiuj matĉoj de la unua parto iuj teamoj havas saman poentonombron kaj maleblas decidi, kiu el ili avancos al la dua turnira parto, ekzistas pluraj kriterioj laŭ kiuj elkalkuliĝas favorata teamo.

== Ĝisnunaj partoprenintaj teamoj ==
{|
|[[Dosiero:World_cup_(women)_best_result_and_host..png|300ra|&lt;center&gt;plej bona rezulto de unuopaj naciaj teamoj]]
|[[Dosiero:World cup (woman) appearances.png|300ra|&gt;center&gt;nombro da partoprenoj en la dua turnira parto]]
|-
! plej bona rezulto de unuopaj naciaj teamoj
! nombro da partoprenoj en la dua turnira parto
|}
En la ĝis nun ok okazigitaj pokalaj turniroj partoprenis sume 36 naciaj teamoj. La sekva tabelo montras, en kiu jaro unuopa teamo unuafoje partoprenis la duan turniran parton:

{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1991|1991]]
| {{BraziloVFB}}
| {{ĈinioVFB}}
| {{DanioVFB}}
| {{GermanioVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{ItalioVFB}}
| {{JapanioVFB}}
| {{NovzelandoVFB}}
| {{NiĝerioVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{NorvegioVFB}}
| {{SvedioVFB}}
| {{TajvanoVFB}}
| {{UsonoVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1995|1995]]
| {{AŭstralioVFB}}
| {{AnglioVFB}}
| {{KanadoVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]]
| {{GanaoVFB}}
| {{MeksikoVFB}}
| {{Nord-KoreioVFB}}
| {{RusioVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2003|2003]]
| {{ArgentinoVFB}}
| {{FrancioVFB}}
| {{Sud-KoreioVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2007|2007]]
| colspan=&quot;4&quot; | ''neniuj unuafojaj partoprenintoj''
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|2011]]
| {{Ekvatora-GvineoVFB}}
| {{KolombioVFB}}
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]]
| {{Ebur-BordoVFB}}
| {{EkvadoroVFB}}
| {{HispanioVFB}}
| {{KamerunoVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| {{KostarikoVFB}}
| {{NederlandoVFB}}
| {{SvislandoVFB}}
| {{TajlandoVFB}}
|- bgcolor=#DDDDDD
! [[Virina Piedpilkada Mondopokalo 2019|2019]]
| [[Dosiero:Flag_of_Chile.svg|20ra]] [[Ĉilia virina nacia teamo de futbalo|Ĉilio]]
| {{JamajkoVFB}}
| [[Dosiero:Flag_of_Scotland.svg|20ra]] [[Skotlanda virina nacia teamo de futbalo|Skotlando]]
| {{Sud-AfrikoVFB}}
|- bgcolor=#EEEEEE
! [[Virina Futbala Mondpokalo 2023|2023]]
| [[Dosiero:Flag_of_the_Philippines.svg|20ra]] [[Filipina virina nacia teamo de futbalo|Filipinoj]]
| [[Dosiero:Flag_of_Haiti.svg|20ra]] [[Haitia virina nacia teamo de futbalo|Haitio]]
| [[Dosiero:Flag_of_the_Republic_of_Ireland.svg|20ra]] [[Irlanda virina nacia teamo de futbalo|Irlando]]
| [[Dosiero:Flag_of_Morocco.svg|20ra]] [[Maroka virina nacia teamo de futbalo|Maroko]]
|- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp;
| [[Dosiero:Flag_of_Panama.svg|20ra]] [[Panama virina nacia teamo de futbalo|Panamo]]
| [[Dosiero:Flag_of_Portugal.svg|20ra]] [[Portugala virina nacia teamo de futbalo|Portugalio]]
| [[Dosiero:Flag_of_Vietnam.svg|20ra]] [[Vjetnama virina nacia teamo de futbalo|Vjetnamo]]
| [[Dosiero:Flag_of_Zambia.svg|20ra]] [[Zambia virina nacia teamo de futbalo|Zambio]]
|}

== La turniroj en superrigardo ==
{| border=&quot;1&quot; style=&quot;border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center;&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;100%&quot;

|- bgcolor=&quot;#C1D8FF&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;5%&quot; |jaro
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;10%&quot; |gastiganta lando
! width=&quot;1%&quot; rowspan=&quot;10&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; |finalo
! width=&quot;1%&quot; rowspan=&quot;10&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; |matĉo pri la 3-a pozicio
|- bgcolor=&quot;#EFEFEF&quot;
! width=&quot;15%&quot; |ĉampiono
! width=&quot;8%&quot; |rezulto
! width=&quot;15%&quot; |2-a pozicio
! width=&quot;15%&quot; |3-a pozicio
! width=&quot;8%&quot; |rezulto
! width=&quot;15%&quot; |4-a pozicio

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1991|1991]]
|[[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''2:1'''
|{{NorvegioVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''4:0'''
|{{GermanioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1995|1995]]
|[[Svedio]]
|'''{{NorvegioVFB}}'''
|'''2:0'''
|{{GermanioVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''2:0'''
|{{ĈinioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]]
|[[Usono]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''0:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''5:4''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{ĈinioVFB}}
|{{BraziloVFB}}
|'''0:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''5:4''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{NorvegioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2003|2003]]
|[[Usono]]
|'''{{GermanioVFB}}'''
|'''2:1'''&lt;br /&gt;post &quot;ora golo&quot;
|{{SvedioVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''3:1'''
|{{KanadoVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2007|2007]]
|[[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]]
|'''{{GermanioVFB}}'''
|'''2:0'''&lt;br /&gt;
|{{BraziloVFB}}
|{{UsonoVFB}}
|'''4:1'''
|{{NorvegioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2011|2011]]
|[[Germanio]]
|'''{{JapanioVFB}}'''
|'''2:2''' {{abbr|pl|post plilongigo}}&lt;br /&gt;'''3:1''' {{abbr|pŝ|post penalŝotado}}
|{{UsonoVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''2:1'''
|{{FrancioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#F5FAFF&quot;
|[[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]]
|[[Kanado]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''5:2'''
|{{JapanioVFB}}
|{{AnglioVFB}}
|'''1:0''' {{abbr|pl|post plilongigo}}
|{{GermanioVFB}}

|- bgcolor=&quot;#D0E7FF&quot;
|[[Virina Futbala Mondopokalo 2019|2019]]
|[[Francio]]
|'''{{UsonoVFB}}'''
|'''2:0'''
|{{NederlandoVFB}}
|{{SvedioVFB}}
|'''2:1'''
|{{AnglioVFB}}
|}

== Listo de ĉampionaj teamoj ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|- style=&quot;background: #C1D8FF;&quot;
! pozicio !! lando !! nombro de pokalvenkoj !! turniroj
|- style=&quot;background-color: #F5FAFF;&quot;
! 1.
| {{UsonoVFB}}
 | align=center |3 || 1991, 1999, 2015
|- style=&quot;background-color: #D0E7FF;&quot;
! 2.
| {{GermanioVFB}}
 | align=center | 2 || 2003, 2007
|- style=&quot;background-color: #F5FAFF;&quot;
! 3.
| {{JapanioVFB}}
 | align=center |1 || 2011
|- style=&quot;background-color: #D0E7FF;&quot;
!
| {{NorvegioVFB}}
 | align=center | 1 || 1995
|}

== &quot;Eterna pokala tabelo&quot; ==
La &quot;Eterna pokala tabelo&quot; estas statistika resumo de ĉiuj turniraj matŝoj. Venko de matĉo en ĝi kalkulatas tri poentojn, sama nombro da goloj post matĉo donas al ĉiu teamo po unu poenton. La jen montrata tabelo havas la staton de majo 2011:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;4%&quot; | pozicio &lt;br /&gt;
! width=&quot;18%&quot; | nacia teamo &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | turniraj partoprenoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | matĉoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | venkoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | sendecide &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; | malvenkoj &lt;br /&gt;
! width=&quot;11%&quot; class=&quot;unsortable&quot; | goloj
! width=&quot;11%&quot; | poentoj &lt;br /&gt;
|-
! 1.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{UsonoVFB}}
| 5 || 30 || 24 || 3 || 3 || 84:25 || 75
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 2.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GermanioVFB}}
| 5 || 28 || 20 || 3 || 5 || 84:27 || 63
|-
! 3.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NorvegioVFB}}
| 5 || 28 || 19 || 2 || 7 || 75:36 || 59
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 4.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ĈinioVFB}}
| 5 || 24 || 13 || 5 || 6 || 48:25 || 44
|-
! 5.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SvedioVFB}}
| 5 || 23 || 13 || 2 || 8 || 46:28 || 41
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 6.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{BraziloVFB}}
| 5 || 22 || 12 || 3 || 7 || 46:34 || 39
|-
! 7.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{KanadoVFB}}
| 4 || 15 || 4 || 3 || 8 || 25:39 || 15
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 8.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{RusioVFB}}
| 2 || 8 || 4 || 0 || 4 || 16:14 || 12
|-
! 9.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AnglioVFB}}
| 2 || 8 || 3 || 2 || 3 || 14:15 || 11
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 10.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{JapanioVFB}}
| 5 || 16 || 3 || 2 || 11 || 13:40 || 11
|-
! 11.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ItalioVFB}}
| 2 || 7 || 3 || 1 || 3 || 11:8 || 10
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 12.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{Nord-KoreioVFB}}
| 3 || 10 || 3 || 1 || 6 || 12:17 || 10
|-
! 13.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{DanioVFB}}
| 4 || 14 || 3 || 1 || 10 || 19:26 || 10
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 14.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NiĝerioVFB}}
| 5 || 16 || 2 || 2 || 12 || 14:48 || 8
|-
! 15.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AŭstralioVFB}}
| 4 || 13 || 1 || 4 || 8 || 18:32 || 7
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 16.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{FrancioVFB}}
| 1 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2:3 || 4
|-
! 17.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GanaoVFB}}
| 3 || 9 || 1 || 1 || 7 || 6:29 || 4
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 18.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{TajvanoVFB}}
| 1 || 4 || 1 || 0 || 3 || 2:15 || 3
|-
! 19.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{Sud-KoreioVFB}}
| 1 || 3 || 0 || 0 || 3 || 1:11 || 0
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 20.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MeksikoVFB}}
| 1 || 3 || 0 || 0 || 3 || 1:15 || 0
|-
! 21.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NovzelandoVFB}}
| 2 || 6 || 0 || 0 || 6 || 1:20 || 0
|- style=&quot;background-color:#ddeeff;&quot;
! 22.
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ArgentinoVFB}}
| 2 || 6 || 0 || 0 || 6 || 2:33 || 0
|}

=== Rekordaj turniraj partoprenantinoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=70%
|-
!Pozicio
|align=center| '''nomo'''
|align=center| '''lando'''
|align=center| '''matĉoj'''
|align=center| '''turniraj partoprenoj'''
|-
|align=right|1
|[[Kristine Lilly]]
|{{UsonoVFB}}
|30
|5
|-
|align=right|2
|Julie Foudy
|{{UsonoVFB}}
|24
|4
|-
|align=right|3
|Joy Fawcett
|{{UsonoVFB}}
|23
|4
|-
|align=right|
|[[Mia Hamm]]
|{{UsonoVFB}}
|23
|4
|-
|align=right|5
|Bente Nordby
|{{NorvegioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Birgit Prinz
|{{GermanioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Hege Riise
|{{NorvegioVFB}}
|22
|4
|-
|
|Bettina Wiegmann
|{{GermanioVFB}}
|22
|4
|-
|align=right|9
|Sun Ŭen
|{{ĈinioVFB}}
|20
|4
|-
|align=right|10
|Briana Scurry
|{{UsonoVFB}}
|19
|4
|-
| colspan=&quot;5&quot;|'''Notoj:'''&lt;br /&gt;&lt;references group=&quot;REK&quot; /&gt;
|}

=== Rekordaj trejnistoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=80%
|-
!Pozicio
|align=center| '''nomo'''
|align=center| '''lando'''
|align=center| '''matĉoj'''
|align=center|'''prizorgataj teamoj'''
|align=center| '''turniraj partoprenoj'''
|-
|align=right|1
|Even Pellerud
|{{NOR}}
|21
|[[norvega virina nacia teamo de futbalo|Norvegio]] (12), [[kanada virina nacia teamo de futbalo|Kanado]] (9)
|4 (1991, 1995, 2003, 2007)
|-
|align=right|2
|Marika Domanski Lyfors
|{{SWE}}
|14
|[[sveda virina nacia teamo de futbalo|Svedio]] (10), [[ĉina virina nacia teamo de futbalo|Ĉinio]] (4)
|3 (1999, 2003, 2007)
|-
|align=right|3
|Gero Bisanz
|{{DEU}}
|12
|[[Germana virina nacia teamo de futbalo|Germanio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|
|Tony DiCicco
|{{Usono}}
|12
|[[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]]
|2 (1995, 1999)
|-
|
|Juanam Ma
|{{CHN}}
|12
|[[Ĉina virina nacia teamo de futbalo|Ĉinio]]
|2 (1995, 1999)

|-
|align=right|6
|Tina Theune
|{{DEU}}
|10
|[[Germana virina nacia teamo de futbalo|Germanio]]
|2 (1999, 2003)
|-
|align=right|7
|Keld Gantzhorn
|{{DNK}}
|8
|[[Dania virina nacia teamo de futbalo|Danio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|
|Jurij Bijstricki
|{{RUS}}
|8
|[[Rusia virina nacia teamo de futbalo|Rusio]]
|2 (1999, 2003)
|-
|align=right|9
|Tom Sermanni
|{{AUS}}
|7
|[[Aŭstralia virina nacia teamo de futbalo|Aŭstralio]]
|2 (1995, 2007)
|-
|
|Tamotsu Suzuki
|{{JPN}}
|7
|[[Japana virina nacia teamo de futbalo|Japanio]]
|2 (1991, 1995)
|-
|}

=== Plej altaj venkoj ===
{| class=&quot;prettytable&quot; width=40%
|-
!Platz
|align=center| '''venkinto'''
|align=center| '''malvenkinto'''
|align=center| '''rezulto'''
|align=center|'''jaro'''
|align=center| '''turnira parto'''
|-
|align=right|1
|Germanio ||Argentino|| &lt;center&gt;11:0 (5:0)||2007|| unua parto
|-
|align=right|2
|Norvegio|| Niĝerio|| &lt;center&gt;8:0 (2:0)||1995||unua parto
|-
|
|Svedio|| Japanio|| &lt;center&gt;8:0 (6:0)||1991||unua parto
|-
|align=right|4
|Usono|| Tajvano|| &lt;center&gt;7:0 (4:0)||1991||kvaronfinalo
|-
|
|Norvegio||Kanado|| &lt;center&gt;7:0 (3:0)||1995||unua parto
|-
|
|Ĉinio||Ganao|| &lt;center&gt;7:0 (3:0)||1999||unua parto
|-
|align=right|7
|Brazilo||Meksiko|| &lt;center&gt;7:1 (5:1)||1999||unua parto
|-
|
|Usono||Niĝerio|| &lt;center&gt;7:1 (6:1)&lt;ref group=&quot;S&quot;&gt;matĉo kun plej da goloj en la unua duontempo&lt;/ref&gt;||1999||unua parto
|-
|
|Norvegio||Kanado|| &lt;center&gt;7:1 (2:1)||1999||unua parto
|-
|
|Germanio ||Rusio|| &lt;center&gt;7:1 (1:0)&lt;ref group=&quot;S&quot;&gt; matĉo kun plej da goloj en la dua duontempo&lt;/ref&gt;||2003||kvaronfinalo
|-
|
|Norvegio||Sudkoreio || &lt;center&gt;7:1 (4:0)||2003||unua parto
|-
|align=right|12
|Germanio ||Meksiko|| &lt;center&gt;6:0 (2:0)||1999||unua parto
|-
|
|Japanio||Argentino|| &lt;center&gt;6:0 (2:0)||2003||unua parto
|-
| colspan=&quot;6&quot;|'''notoj:'''&lt;br /&gt;&lt;references group=&quot;S&quot; /&gt;
|}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://esperanto.cri.cn/681/2009/06/25/1s98082.htm Inaŭguriĝis Virina Futbala Mondpokalo 2007 (artikolo esperantlingva de Ĉina Radio Internacia)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131029205710/http://esperanto.cri.cn/681/2009/06/25/1s98082.htm |date=2013-10-29 }}

{{Virina Futbala Mondpokalo}}

[[Kategorio:Virina Futbala Mondpokalo| ]]</text>
      <sha1>59ms3xxupwihvoveku8xwgu9j9naxx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Włodzimierz Krzyżanowski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365652</id>
    <revision>
      <id>9393005</id>
      <parentid>8573276</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ooligan</username>
        <id>185404</id>
      </contributor>
      <comment>Photo/ foto/ image</comment>
      <origin>9393005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="bbwcqcin8exav0q85ttzgi0xd8d0k65" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Włodzimierz Bonawentura Krzyżanowski''' (naskiĝis la 8-an de julio 1824 en Rożnowo, distrikto [[Oborniki]], mortis la 31-an de januaro 1887 en [[Novjorko]]) – usona [[generalo]], politikisto, onklina frato de [[Frédéric Chopin]].

== Juneco ==
Lia patro kaj du [[onklo]]j batalis por la pola sendependeco en la armeo de [[Napoleono Bonaparte]], kaj frato en la [[novembra ribelo]] de 1830. Post morto de la patro la familio ekŝuldiĝis kaj forlasis sian [[bieno]]n. Włodzimierz estis transdonita de la patrino al [[parenco]]j en [[Poznań]], cetero de la familio iris al [[Varsovio]]. Krzyżanowski eklernis en Gimnazio al la sankta [[Mario Magdaleno]], unu el ĉefaj centroj de la pola [[konspiro]] en la [[Prusio|prusa]] aneksaĵo. Li partoprenis en kontraŭprusa ribelo de 1846. Post malvenko formigris el [[Pollando]] por eviti areston pro la politika agado kaj iris al [[Hamburgo]], de kie ŝipis al Novjorko. En [[Usono]] lernis de komenco la [[angla]]n lingvon kaj daŭrigis edukadon.
[[Dosiero:Grave of Brevet Brigadier General Wlodzimierz Krzyzanowski (Włodzimierz Krzyżanowski) in Section 1 of Arlington National Cemetery, Arlington, Virginia, June 2, 2026 (cropped).jpg|eta]]
Krzyżanowski post edukiĝo eklaboris kiel [[inĝeniero]] en [[Virginio (ŝtato)|Virginio]], partoprenis en konstruado de [[fervojo]] okcidenten. Dum la laboro ekkonis generalon Burnett kaj edziĝis al lia filino Caroline, kun kiu translokiĝis al [[Vaŝingtono]] por establi firmaon. Per sia agado sukcesis riĉiĝi kaj ekaktivis flanke de la [[Respublikana Partio (Usono)|Respublikana Partio]].

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Krzyzanowski, Wlodzimierz}}

[[Kategorio:Poldevenaj usonanoj]]
[[Kategorio:Polaj generaloj]]
[[Kategorio:Polaj ribeluloj]]
[[Kategorio:Polaj nobeloj]]
[[Kategorio:Usonaj generaloj]]
[[Kategorio:Generaloj de la Usona Enlanda Milito]]</text>
      <sha1>bbwcqcin8exav0q85ttzgi0xd8d0k65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cab Calloway</title>
    <ns>0</ns>
    <id>368746</id>
    <revision>
      <id>9393389</id>
      <parentid>7879610</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="mfbbxaid1lexiduuwqom2rhiv2jm1xp" xml:space="preserve">{{Informkesto muzika artisto
|nomo = Cab Calloway
|dosiero = Cab Calloway Gottlieb.jpg
|priskribo de dosiero = 
|grandeco de dosiero = 
|larĝa dosiero = 
|fono = soloa kantisto
|naskonomo = Cabell Calloway III
|alie nomata = 
|kromnomo = 
|naskiĝo = [[25-an de decembro]] [[1907]]&lt;br /&gt;[[Roĉestro (Nov-Jorkio)|Roĉestro]], [[Novjorkio]], [[Usono]]
|morto = [[18-an de novembro]] [[1994]]&lt;br /&gt;[[Hockessin]], [[Delavaro]], [[Usono]]
|deveno = 
|instrumento = [[voĉo]]
|tipo de voĉo = 
|ĝenro = [[ĵazo]], [[bluso]]
|profesio = [[Bandestro]], [[kantisto]], [[komponisto]]
|aktivaj jaroj = 1930–1994
|eldoninto = 
|parencaj temoj = 
|ttt = http://www.cabcalloway.com
|nuntempaj membroj = 
|antaŭaj membroj = 
|signifa instrumento = 
|kesteroj=
{{Informkesto homo
|subŝablono=jes
}}}}

'''Cab CALLOWAY''' (naskiĝe ''Cabell Calloway la 3-a'', n. [[25-an de decembro]] [[1907]] en [[Roĉestro (Nov-Jorkio)|Roĉestro]], [[Novjorkio]]; m. [[18-an de novembro]] [[1994]] en Cokebury Village, [[Delavaro]]) estis usona [[ĵaz]]-[[kantado|kantisto]], [[saksofonisto]] kaj [[bandestro]].

== Vivo kaj kariero ==
Calloway estis la filo de advokato Cabell Calloway la 2-a kaj instruistino kaj orgenistino Martha Eulalia Reed. Li alkreskis en [[Baltimore (Marilando)|Baltimore]] kaj komencis laŭ la modelo de sia fratino Blanche Calloway en la [[1920-aj jaroj]] sian karieron kiel kantisto en kelkaj ĵazbandoj. La bandoj ja ne estis sukcesis, sed Calloway okulfrapis per siaj kantado kaj dancistaj intermetaĵo kiel ĵazdistristo. En 1930 li faris sian unuan diskon kaj havis ekde 1931 siajn unuajn dungitecojn en la mita [[novjorko|novjorka]] [[Cotton Club]]. Tie li evoluis krom [[Louis Armstrong]] kaj [[Duke Ellington]] kun la bando ''Missourians'' al plej populara nigrula distristo de la 1930-aj jaroj kaj prezentis ankaŭ en kelkaj filmoj. Meze de 1931 li lanĉis per „Six or Seven Times“, „(I’ll be Glad When You’re Dead) You Rascal, You“, „Kickin’ the Gong Around“ kaj „Between the Devil and the Deep Blue Sea“ unuajn furorkantojn.


Baldaŭ li havis sian propran [[bandego]]n kaj en 1942 li lanĉis sian plej grandan furoraĵon per „Blues in the Night (My Mama Done Tol’ Me)“. La personaro de sia bandego konsistis el kelkaj el la veraj steluloj de la svingepoko, inter ili la trumpetistoj Lammar Wright la pli maljuna kaj [[Doc Cheatham]], trombonisto Claude Jones, gitaristo [[Danny Barker]], frapinstrumentisto Cozy Cole (famas lia &quot;Crescendo in Drums&quot;), kaj precipe tenorsaksofonisto [[Chu Berry]]. (Ĉi-lasta sin lasis laŭ eldiroj de la muzikistoj motivigi al laboro en la orkestro de Calloway nur, post kiam Cab promesis al li, dum lia ĉeesto neniam plu tuŝi tenorsaksofonon.) En 1945 li denove sukcesis lanĉi per la peco de Harold Arlen „Let's Take the Long Way Home“ kiel furoraĵo en la ranglistojn; post la [[Dua Mondmilito]] la ora epoko de la [[svingo (muzikstilo)|svingorkestroj]] finiĝis kaj li devis malfondi sian [[orkestro]]n en 1948. Calloway ekde tiam prezentis kun aliaj bandoj.

Artikolo en la revuo Ebony 1951 kostis al li kelkan simpation inter la muzikistaj kolegoj. En la artikolo subskribita per Cab Calloway tekstis, ke drogo estas la impulso de la muziknegoco kaj ke multaj muzikistoj konsumas drogojn.

[[George Gershwin]] konceptis je 1935 en sia [[opero]] [[Porgy and Bess]] la rolon de ''Sportin' Life'' laŭ la modelo de la homo Cab Calloway. Nur en la 1950-aj jaroj estis okazonta sceneja prezentado de ĉi tiu rolo fare de Calloway.

Al publiko trans la limoj de ĵazo Cab Calloway famiĝis per sia prezentado en la [[kulta filmo]] Blues Brothers en 1980. ''Minnie the Moocher'' estis la rekonkanto de Calloway kaj estas ankaŭ nun lia plej fama kanto, ĝi eĉ evoluis al festofuroraĵo kaj estis ludata en [[diskoteko]]j.

{{Portalo Muziko}}

== Literaturo ==
* George T. Simon: ''The Big Bands''. Antaŭparolo de Frank Sinatra. 3-a priverkita eldono. Novjorko: Macmillan Publishing Co und London: Collier Macmillan Publishers, 1974, p. 110-112

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Calloway, Cab}}

[[Kategorio:Usonaj ĵazkantistoj]]
[[Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj]]
[[Kategorio:Usonaj ĵazbandego-direktistoj]]
[[Kategorio:Usonaj dancistoj]]
[[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]]</text>
      <sha1>mfbbxaid1lexiduuwqom2rhiv2jm1xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Švošov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369493</id>
    <revision>
      <id>9393108</id>
      <parentid>7161948</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="es1ut5om4vipai3p3vxoe4r33aagllc" xml:space="preserve">{{Geokesto | municipo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo               = Švošov
| devena_nomo        = 
| alia_nomo         = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Sósó''}}
| alia_nomo1        = 
| kategorio           = municipo
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| etimologio          = 
| oficiala_nomo      = Švošov
| moto               = 
| kromnomo           = 
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando               = Slovakio
| lando_flago         = 1
| regiono             = Regiono Žilina
| distrikto           = Distrikto Ružomberok
| histregiono         = Supra Hungarujo
| histregiono1        = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco             = Liptov
| ŝoseo              = 
| limo                = 
| parto               =  
| memorindaĵo        = 
| memorindaĵo_noto   = 
| konstruaĵo         = 
| rivero              = Váh
| montaro             = Granda Fatro
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo              = Švošov
| leviĝo            = 509
| lat_d              = 49
| lat_m              = 07
| lat_s              = 30
| lat_NS             = N
| long_d             = 19
| long_m             = 11
| long_s             = 50
| long_EW            = E
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| plej_alta            = 
| plej_alta_leviĝo    = 
| plej_malalta         = 
| plej_malalta_leviĝo = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo               = 4.273182 
| areo_rondumo       = 2 
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro         = 829 
| loĝantaro_dato    = 31.12.2009
| loĝantaro_denseco = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita        = 1572
| establita_tipo   = Unua skribmencio
| gvidantaro = 
| gvidantaro_tipo = 
| gvidantaro_noto = 
| ĉefulo              = 
| ĉefulo_partio        = 
| ĉefulo_tipo       = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo         = 034 91 
| areo_kodo          = +421-44
| areo_kodo_tipo     = 
| kodo               = RK 
| kodo_tipo          = Aŭtokodoj
| kodo1              = 511064
| kodo1_tipo         = NUTS
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera             = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                = 
| mapo_fono           = 
| mapo_priskribo      = Situo enkadre de Slovakio
| mapo_lokumilo       = Slovakio
| mapo1               = 
| mapo1_fono          = 
| mapo1_priskribo     = Situo enkadre de Regiono Žilina
| mapo1_lokumilo      = Regiono Žilina
| mapo2               = 
| mapo2_priskribo     = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo            = [http://www.svosov.sk www.svosov.sk]
| commons            = Švošov
| portalo            = Slovakio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj          = 
}}
'''Švošov''' ([[hungare]] ''Sósó'' [ŝoŝO], (foje ''Svossó'')) estas [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]].

== Situo ==
Švošov situas laŭ dekstra [[bordo]] de [[Váh]] (sen [[ponto]]), laŭ traira flanko[[vojo]], laŭ [[fervojo]] [[Poprad]]-[[Žilina]]. [[Ružomberok]] troviĝas je 10&amp;nbsp;km.

== Historio ==
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1572]] en formo ''&quot;Sosow&quot;''. En [[1625]] oni komputis tie 18 [[familio]]jn. En [[1669]], [[1802]] kaj en [[1946]] [[incendio]]j okazis. En [[1715]] 17 familioj pagis [[imposto]]jn. En [[1784]] 321 vilaĝanoj loĝis en 30 domoj, en [[1828]] 437 vilaĝanoj loĝis en 63 domoj. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Sósó 585 [[homo]]j, (plejparte [[slovakoj]]). Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Liptó]], al [[distrikto]] de [[Ružomberok]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis en Švošov 810 homoj, (804 slovakoj).

== Vidindaĵoj ==
* romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al Sepdolora [[Dipatrino]] de [[1994]]
* romkatolika tombeja [[kapelo]] omaĝe al [[Sankta Mateo]] de [[1798]]

{{Municipoj de Regiono Žilina|Distrikto Ružomberok}}

[[Kategorio:Municipoj en distrikto Ružomberok]]
[[Kategorio:Liptov]]</text>
      <sha1>es1ut5om4vipai3p3vxoe4r33aagllc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bygdøy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>371499</id>
    <revision>
      <id>9393097</id>
      <parentid>7955956</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="815" sha1="63jsgqbu9asj0wzilnwgud4wrcpspsl" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|duoninsulo
|kategorio=Duoninsulo
|lando         = Norvegio
|mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
|mapo priskribo=
|regiono-ISO   = NO
|mapo1 lokumilo = iso
|areo_kodo  = 
|parenco       = 
|parenco_tipo  = 
|loĝantaro denseco = auto
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
| tipo1 = reliefo
|mapligilo     = jes
|zomo=10
}}
'''Bygdøy''' aŭ '''Bygdø''' estas [[duoninsulo]] en la okcidenta parto de [[Oslo]], la [[ĉefurbo]] de [[Norvegio]]. Ĝi administre apartenas al la kvartalo [[Frogner]].

Ĝi precipe entenas plurajn muzeojn, inkluzive de la [[muzeo Kon-Tiki]] pri la famaj ekspedicioj de [[Thor Heyerdahl]].

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Oslo]]
[[Kategorio:Duoninsuloj en Norvegio]]</text>
      <sha1>63jsgqbu9asj0wzilnwgud4wrcpspsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skeptikismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>375144</id>
    <revision>
      <id>9392803</id>
      <parentid>9261907</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19248" sha1="q7hw5ow3cyb8k3g43t634zg1c6h5ebm" xml:space="preserve">{{PorA}}{{Informkesto organizaĵo}}
'''Skeptikismo''' estas pensmaniero, kiu estas aplikata en la kampoj de [[filozofio]], [[juro]] kaj [[scienco]]. Principe, ĉi tio estas sinteno, kiu dubas pri [[Epistemologio (vorto)|akceptita scio]], [[kredo]] aŭ [[dogmo]]. Ĝi estas ĉefe aplikata al [[Supernaturo|supernaturoj]], al [[moralo]] ([[morala skeptiko]]), al [[teismo]] (la [[Ekzisto de Dio|ekzisto de dio]], [[Dioj (hinduismo)|dioj]] aŭ [[diaĵo]]) kaj al [[Sciteorio|scio]] (al la ĝusteco de aparta scio, aŭ al la ebleco de sciado ĝenerale).

== Skeptikismo en greka filozofio ==
La skeptika skolo de greka filozofio estis fondita de [[Pirono]]. La skeptika skolo malkonsentis kun ĉiuj [[Konvencio|konvencioj]] argumentante ke ekzistas neniu kiu povas scii ĉion kaj tial ni devus esplori ĉiun temon kaj ne preni ion ajn por donita/evidenta. Pirono, kiu servis kiel instruisto de filozofio, fakte verkis nenion, sed lia studento [[Timono de Flio]] verkis [[Satiro|satirojn]] per kiuj li resumis la ĉefajn punktojn de la instruo de lia instruisto &lt;ref&gt;[http://plato.stanford.edu/entries/skepticism-ancient/ Stanford Encyclopedia of Philosophy, Ancient Skepticisem, 24.2.2010]&lt;/ref&gt;:

* [[Certeco]] estas neatingebla ĉar la [[Senso|sensoj]] kaj la [[intelekto]] ne havas la potencon provizi al ni certan scion.
* La sensoj distordas la aferojn, kiujn ni sentas, kaj la [[racio]] estas sklavigita al [[deziro]].
* Ĉiu [[argumento]] havas kontraŭargumenton, kaj ne ekzistas absoluta vero.
* Tial, la saĝulo devus sindeteni de fari juĝon pri io ajn, kaj pozitiva kaj negativa.
* Li devus strebi atingi trankvilan staton anstataŭ provi atingi la studon de vero.
* Ĉar verŝajne ĉiuj [[Opinio|opinioj]] estas malĝustaj, estas pli bone akcepti la konvenciojn de tempo kaj loko.

La instruoj de Pirono penetris la [[Akademio de Platono|Platonan Akademion]] en [[Ateno]], kaj la filozofo [[Arcesilao]], kiu estris tiun ĉi akademion ekde 264 a.K., estis unu el liaj posteuloj. La skeptikismo regis ankaŭ la trian platonan akademion fonditan de [[Karneado]] en 155 a.K. La lasta el la skeptikaj filozofoj de la Platona Akademio estis [[Filon de Larisa]] kiu mortis ĉirkaŭ 84 a.K.

En la malfrua greka skeptiko oni atestas ne nur la renovigon de la instruo de Pirono, sed ankaŭ ĝian prezenton en multe pli scienca maniero. La greka filozofo [[Aenesidemo|Aenesidemus de Knossos]] opiniis ke la fonto de dubo kaj embaraso estas en la relativeco de la [[percepto]] de homo. Por priskribi tion li kompilis en [[Aleksandrio]] ĉirkaŭ 50 a.K. tabelon de dek manieroj laŭ kiuj la homa scio ŝanĝiĝas. Tiele li evoluigis [[Pironismo|pironismon]] per tiuj dek elementoj sur kiuj li bazigis dubon. Tiu doktrino de Aenesidemus poste estis utiligita fare de [[Sextus Empiricus]] (160-210 p.K.) kiu resumis la teorion de greka kaj romia skeptikismo.

Pironismo estis vaste influanta al de Renesancaj verkistoj &lt;ref&gt;http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Skeptikoi&lt;/ref&gt; inkluzive de [[Michel de Montaigne|Michel de Montagne]] (1533-1592), kiuj skribis la eseon &quot;[[Apologio]] [[Rajmondo Sabundo]]&quot; inspirita fare de Sextus Empiricus, kaj de 17-a kaj 18-a jarcentaj filozofoj inkluzive de [[Pierre Bayle]] kaj [[David Hume]].

== Principoj de filozofiaj kaj sciencaj skeptikuloj ==
Ĝenerale, skeptikuloj klopodas taksi kiel eble plej precize la ĝustecon de la aferoj, kiujn ili elektas ekzameni. Tiucele ili serĉas signojn, kiuj povas kontraŭpruvi/kontraŭdiri tion, kion ili ekzamenas surbaze de ĝia fundamentigo (kaj inverse), aŭ almenaŭ levi suspekton, kiu malaltigas la [[Verŝajneco|verŝajnecon]] de ĝia ĝusteco (kaj inverse). Ĉi tiuj signoj inkluzivas:

[[Paralogismo]] - Logika malveraĵo estas situacio en kiu la konsiderata aserto baziĝas sur logiko, kiu ne validas kaj kontraŭdiras la jam akceptitajn regulojn de logiko. Paralogismoj estis evoluigitaj uzante filozofiaj teorioj, kaj estas pli gravaj al filozofiaj skeptikuloj, ĉar filozofiaj skeptikuloj ekzamenas argumentojn ĉefe uzante logikon. Tamen, ili ankaŭ estas ekstreme gravaj por sciencaj skeptikuloj.

Ekzemple, David Hume argumentis, ke ne eblas pruvi, ke ĉio nepre havas kaŭzon, ĉar la bazo por ĉi tiu argumento estas indukto, kiam la argumento mem estas ankaŭ indukto, kaj tial tia argumento estas paralogismo kiu antaŭsupozis tion kion oni deziras postuli kiel veraĵo. La argumento de Hume ankaŭ influis sciencajn skeptikulojn, ĉar ĝi malhelpas ilin memfide refuti certajn argumentojn, kaj la paralogismo, kiun li prezentis en la supra argumento, estas unu el la paralogismo konataj hodiaŭ.

[[Kogna biaso|Kognaj biasoj]] kaj [[kogna misformo]] (misprezentaĵoj de pensado) - priskribas [[Eraro|erarojn]] kiuj okazas en la pensprocezo kiu igas homojn atingi certajn [[Konkludo|konkludojn]], dum kognaj biasoj estas &quot;naturaj&quot; eraroj kiuj okazas en ĉiuj, dum kogna misformo okazas post mensa malordo (malgrava tipo de [[psika malsano]]). Ili ne rekte rilatas al pruvi la aserton de la persono suferanta de ili, sed koncentriĝas sur la postulanto, kaj tial ili povas nur malaltigi la verŝajnecon de la ĝusteco de la aserto, kaj ne refuti ĝin. Tamen, multaj skeptikuloj kredas ke la trovo de ĉi-supraj biasoj kaj misprezentoj indikas pri ekzamenata aserto pli certe ol la trovo de paralogismoj, en la spirito de [[empiriismo]], ĉar la biasoj kaj misprezentoj estas bazitaj sur empiriaj indicoj.
{{Ĉefartikolo|Scienca skeptikismo}}
[[Scienca skeptikismo|Sciencaj skeptikuloj]] ankaŭ serĉas ilin ĉar ili estas &quot;mallongigoj&quot;, kiuj permesas al ili fari racie akcepteblan takson pri la ĝusteco de aserto, kiun ili ekzamenas - sen provi ĝin empirie, kaj ankaŭ ĉar konscio pri ili estas necesa por desegni [[Kontrolita eksperimento|kontrolitajn eksperimentojn]] - tiuj, kiuj permesos konkludi pri la aferoj, per kiuj la eksperimentoj estas faraiaj, kun akceptebla certigo, ke la eksperimento &quot;preterpasas&quot; la biasojn kaj misformojn, kiuj povas konduki al eraraj konkludoj de ĉi tiuj eksperimentoj.

Ekzemple, la [[placebo]]-efiko estas kogna biaso, kiu kaŭzas al persono, kiu ricevis kuracilon sen ajnan esencan komponanton de la kuraco, kredi, ke li ja ricevis esencajn komponentojn en la kuracilo sed tamen lia kondiĉo ja pliboniĝis kiel rezulto, sed en la praktiko lia kondiĉo pliboniĝis pro aliaj kialoj, kiel ekzemple, la kredo mem ke lia kondiĉo devis pliboniĝi. Tial scienca skeptikulo ne pensos pri aparta kuracilo kiel efika ĝis li pruvos ke tio estas pli efika ol la efikeco kiun placebo-efiko kapablas alporti.

Ĉiuj skeptikuloj ekzamenas ĉiujn ĉi-suprajn signojn ne nur en aliuloj sed ankaŭ en si mem. Ili strebas al [[Metakongo|meta-kongo]], kiu permesos al ili distingi la samajn signojn en argumentoj kaj pensoj, kiuj estiĝas en ili kiam ili kritike ekzamenas argumenton. Tial estas kial [[kolega reviziado]] estas tiel grava por ili.

== Skeptikismo kiel ilo de vera sciado: Metodologia dubo ==
'''Metodologia dubo''', aŭ metodologia aŭ metoda '''skeptikismo''', estis filozofia pensfluo naskiĝinta kuntekste de la moderna [[empirismo]], aparte kun [[René Descartes|Kartezio]]. La [[metodologia dubo]] distanciĝas el la [[Skeptikismoticismo|skeptika dubo]] kiu estas «dubi por dubi», en kiu la [[dubo]] kultas sin mem pro la kompleta malestimo pri [[Kogno|kogna]] kapacito de la [[homo]]. Distingiĝas ankaŭ el la dubo de la skeptikuloj de la [[Antikva Grekio|antikva greka]] medio kiuj, fakte, dubis pri la [[Menso|mensa]] kapablo koni kion ajn, krom, sed kontraŭdire laŭ iuj, pri sia kogna kapablo dubi.

La metodologia dubo oficas kiel «[[fajropruvo]]» kaj nur la konoj kiuj supervivas tiun kontrolon povas esti konsideritaj absolute veraj. Tiamaniere la metodologia dubo ne negas la [[Adhero|adheron]] de la menso al la veroj komunikitaj de la sensoj aŭ intelektaj [[Kompreno|komprenoj]] aŭ [[Dedukto|deduktoj]].

Pro certaj similaĵoj, tamen negataj de aliaj, iuj intelektuloj opinias ke la metodologia dubo estis heredanto de la [[Razilo de Ockham]] kaj antaŭveninto de [[Malpruvebleco]] ([[falseco|falsigo]]) aŭ [[malverigebleco]] de [[Karl Popper]]. En Kartezio la metoda dubo utiliĝas por taksi la valoron de la empiriaj spertojn kaj situigas la &quot;ĉesiĝon de la dubo ĉe la konstato de tio kio estas [[Evidenteco|evidenta]]&quot;. La evidento, fakte, estas la unua intelekta rajtigilo de lia [[sciteorio]], aŭ [[kognologio]], por eliri la la metodologia dubo mem.

Psikologie konsiderata, la dubo estas mensstato rezultanta el la sendecido inter [[aserto]] kaj ĝia neado aŭ la sendecido inter du kontraŭaj samvalidaj asertoj. Oni distingas diversajn tipojn de duboj: subjektiva, objektiva, religia, kogna... vidu [[dubo]]n.

La dubo rilate moralan konduton en dubostata [[konscienco]] havas apartajn konsekvencojn en la vivo de persono interesita respekti la konsciencajn kaj pozitivajn moralajn normojn. Sed eĉ en kazo de dubo pri moralaj devoj la konscienco elstarigas normojn sufiĉajn por ke la moralaganto konservu sian [[Honesteco|honestecon]]. Vidu [[moralo]]n kaj [[etiko]]n.

Ĉi-artikolo tamen interesiĝas pri la intelekta kaj filozofia dubo kun speciala atento al Kartezio kies dubo fariĝis bazo de lia komenca filozofado.

== Kartezio ==
=== Vero, certeco, evidento ===
Temas pri la tri tiriloj de la filozofia pensado de Kartezio.

Kiel multaj pensistoj de la postklasika epoko, ankaŭ Kartezio estis profunde influita de la legado de la traktaĵo «[[Elementoj de Eŭklido]]» de la greka matematikisto kaj geometro. Dum tiu sperto li konvinkiĝis pri la ekzisto de veroj certaj kaj pri la [[fakto]] ke ĉiuj veroj certaj estas evidentaj, ĝuste same kiel la [[Eŭklida geometrio|eŭklidaj konstruoj]], en kiuj ĉiu povas vide verifi ĉiun [[Propozicio|propozicion]] sur la [[geometria figuro]] observante paŝon post paŝo la [[Pruvoteorio|pruvadon]].

Laŭ Kartezio, la [[Rezonado|rezonadoj]] de la filozofio antaŭanta lian epokon ne havis la saman nivelon de [[certeco]] de la demonstro de Eŭklido ĉar ne temas pri evidentaj veroj: la procedo per [[abstraktado|abstraktigo]] per kiu estis grandparte konstruita la filozofio [[Aristotelo|aristotela]]-[[Tomaso de Akvino|tomista]] similas al procedo de [[analizo kaj sintezo]] kiu por karakterizi la [[esenco]]n kun sinsekva rekono antaŭpostulus [[apriore]] observi ĉiujn manifestaciojn de determinita spaco kaj/aŭ tempo (por koni, ekzemple, la esencon de homo necesus antaŭe observinti ĉiujn homojn, aŭ la tutan vivon de unuopulo – evento malmulte [[Probablo|probabla]]. Oni ne povas realigi tian sisteman observadon, tial la veroj devenigitaj per tiu abstraktiga procedo restas dependaj de marĝeno de dubo, ne certe demonstreblaj kiel tiuj de Eŭklido. Tial, Kartezio reĵetas grandparton de la filozofio de la pasinteco.

De la pensfluo aristotela-tomista konsideras nur evidentecojn: Kartezio akceptas, kaj ne pridiskutas, de Aristotelo la [[principo de nekontraŭdiro|principon de nekontraŭdiro]], kaj de la [[Skolastiko]] la [[ontologia pruvo|ontologian pruvon]] de [[Anselmo de Canterbury|Anselmo el Aosta]] kiuj estos la bazoj de sia sinsekva verkado.

Do, Kartezio decidas sin provizi per [[metodo]], nome la metodo de la [[evidento]],
celante plibone kompreni kio estas evidento kaj trovi ĉiujn eblajn certecojn.

Ankaŭ la [[eksperimenta metodo]] de lia samtempulo [[Galileo Galilei]] taksiĝis, ĉe Kartezio, ne taŭga kiel kriterio por la fondo-difino pri [[certeco]] kaj por ĝia sinsekva aplikado cele atingi ĉiujn verojn certajn. Ankaŭ tiu [[scienca metodo]] senprave pretendis [[Mezuro|mezuri]] kaj aplikiĝi al fenomeno per granda nombro da fojoj en la diversaj spacoj/tempoj, kvankam ne plu kiel la [[aristotela metodo]] de la [[abstraktigo]] pretendanta vidi ĝiajn manifestiĝojn en ĉiuj kazoj de determinita spaco/tempo (ĉiuj homoj de iu epoko aŭ ĉiuj eventoj en la vivo de iu homo).

Kartezio estas enkondukita de sia metodo al dubo pri ĉio, ankaŭ pri la mondo fronta al ni; sed li posedas samradikita konvinko kiu devenas el la principo de nekontraŭdiro pro kiu la vero estas nenegebla kaj samtempe ke kelka vero devas ekzisti malgraŭ ke oni ne scias kie ĉar ankaŭ la ekstera mondo estas konsiderata kiel duba. Tio generas kulturan tension tendencan solvi la kontraŭdiron en la konvinko ke la vero nekontraŭdira kaj ĝiaj pridubindaj derivaĵoj ne povas esti ambaŭ malveraj.

=== Metologia metodo ===
La laŭracia strukturo de la demonstroj de la eŭklida geometrio, tiom simpla ke el malmultaj principoj dedukteblas realaĵoj plej kompleksaj, puŝis Kartezion al pensado, ke ĉiu konkreta kono estas produkto de determinita [[logiko]] esplorebla per implica metodo kaj validiga por malkovri ĉiujn tipojn de kogno.

El la legato de la «[[Elementoj de Eŭklido|Elementoj]]» de Eŭklido naskiĝas la konvinko, ke la veroj certaj aperas ''evidentaj'' al la racio, nome nebezonaj je pluaj demonstroj kaj ke ilia fundamento estas la [[principo]] de nekontraŭdiro. Ekirante el la [[premiso]] ne povi eksperimente fondi la certecon same kiel, male, pretendis sia samtempulo Galileo Galilei, Kartezio vidas la neceson repripensi la fundamenton de la [[certeco]]: la valoro de la [[metoda dubo]], antaŭvidita de la [[kartezia metodo]], staras ĝuste en jeno: trovi tiun fundamenton!

La ekzisto de plureco de manieroj el kiuj eblas dedukti la veron, kaj la emo de unuopulo uzi sian propran manieron por krei siajn certecojn, ne ĝenas Kartezion kiu prezentas sian metodon kiel proponon: propono el kiu, tamen, devenas kontentigaj fruktoj kiuj konvinkas pri la efikeco de la metodo mem dum la aliaj allasas dubojn.

Kiel aliaj pensistoj de la antaŭaj epokoj, Kartezio admiris en la eŭklida geometrio la kontroleblecon de la pruvanta rezonado ĉe ĉiu pasaĵo sur geometria figuro kaj do la fakton, ke la demonstroj konstituas logikan ĉenon de dekomencaj evidentecoj kiujn la racio povas reekzameni unu sendepende de la aliaj: tiel en la kartezia logiko la demonstro ne utilas por formi certecon sed nur por ligi propoziciojn sendependajn kiujn la racio jam konsideris certaj kaj por faciligi la memorigon (la ligo inter la ideoj faciligus akceptiĝon pri ili).

Kartezio konsilas al racia ulo sin doti per metodo, kaj dum la serĉado pri la plej taŭga metodo nepre trapasi tra kriza fazo en kiu oni dubas pri ĉio ĉu rilate la ekziston mem ĉu rilate la mondon kiu onin frontas: tia nego pri la veroj pli ŝajne evidentaj ne estas malriĉiĝo de si mem, sed kriza premiso al la akiro de la vero. Submetante sian propran ideon al [[kribrilo]] de la racio kaj ĝin konfrontante kun la aliaj [[Realo|realoj]] pruvitaj jam je nia [[dispozicio]], la esploranto adresiĝas al ekskludo (moderne: falsifikado) de la tiuj senfundamentaj.

Foje ŝajnas ke la dubo metoda similas pli al kodo de la prudenta esploranto. Metodo, ĉi-sence, nenova kaj koincidanta kun tiu de Galileo, neakceptita tamen de Kartezio.

=== Hiperbola dubo ===
La aristotela doktrino de la [[Esenco|esencoj]] kaj, pli ĝenerale, la tuta aristotela-skolastika kadro de la [[certeco]], falas, konsekve, en [[Preskripto|preskripton]] kaj montras sian maltaŭgon antaŭ la klareco de la rigidaj reguloj de la kartezia evidento: la aristotela serĉado pri la esenco (de homo, ekzemple) estas ampleksa procedo pro tio ke ĝi konstituiĝas el [[analizo]] kaj [[sintezo]] senutilaj por difini la esencon de homo, kiel jam vidigite supre. Manke de produktiga metodo, la esencoj kiujn ni aplikas al la realo staranta sense antaŭ ni estas tiom ŝanĝiĝemaj ke ĝi devus naski la dubon pri la ekzakta [[percepto]] de la [[Senso|sensoj]]. La [[skeptikismo]] «metodologia» de Kartezio estas eĉ pli radikala ol tiu antikva kiu asertis ja jes la kontraŭdiran naturon de la realo sen tamen pridubi la ekziston de la realo.

=== &quot;Cogito ergo sum&quot; ===
Per tiu frazo la historiistoj pri filozofio atribuas al Kartezio la refondadon de la [[moderna filozofio]] post la [[krizo de la Skolastiko]]. La «mi» estus la unua evidento komunikiĝanta al la racio sur kiu fondi ĉiun novan certecon: la fakto mem, ke mi estas pensanta tiun ĉi [[Frazo (gramatiko)|frazon]] estas la pruvo, ke mi estas ekzistanta almenaŭ rilate mian pripensadon.

Kartezio alvenas al la aserto enhave identiganta la pripensadon (cogito) kun la [[esto]] de la pripensanto. La dubo metoda, hiperbola, restas rilate la eksteran mondon kaj [[Homa korpo|nian propran korpon]]: tiu dubo montras, ke ne estas ni la produktantoj de niaj [[Sensaco|sensacoj]] kaj ke ili postulas la ekziston de alia inteligenta estulo, kiun Kartezio nomas Dio, kiu tamen diferencas el la Dio de la [[teologio|teologia]] kaj skolastika tradicio, kvankam konceptata [[Kreitaro|kreinto]] kaj amanto.

Post la solvo de la dubo pri la ekzisto de la ekstera mondo, venas la solvo pri la verkonformeco kaj [[Iluzio|neiluzieco]] de niaj sensacoj per la konsidero, ke tiu Dio estas [[amo]] laŭ sia naturo kiu, do, ne povas [[Trompo|trompi]]: li kreis la mondon ĝin aperiganta al niaj sensoj tia kian li pensis kaj kreis (por tiu pasaĵo li utiligas la [[ontologia pruvo]] de Amselmo, kiun Kartezio pro ĝia kurteco, simpleco kaj graveco konsideras la unua evidento komparebla al la eŭklidaj demonstroj.

Tiamaniere profiliĝas realo konstituiĝinta el tri entoj: la &quot;cogito=mi pensas&quot; (kiu estas ni pensantaj), la mondo kaj Dio: la sensacoj kiujn ni nomas ekstera mondo estas la spaca kaj etendebla, nome aĵo [[Ekstersenso|ekstersense]] vasta, intersekco inter la pensantaj entoj senmateriaj (formoj, laŭ kartezia lingvaĵo), nome la ''mi'' kaj Dio, kiuj estas estuloj senspacaj kaj senetendeblaj en la spaco.

=== Kritikoj ===
Diversaj filozofiaj skoloj obĵetis, ke se la dubo estas vere etendiĝanta al ĉio, ne plu eblas eliri el ĝi: fakte, por eliri el ĝi Kartezio helpiĝas per premisoj kiaj la nekontraŭdireco de la realo kaj la fideleco de netrompanta Dio kreinta, realoj malkovrontaj, eventuale, post la akiraĵoj pere de la metodo por akiri certecon.

Oni obĵetis ankaŭ la [[taŭtologio]]n rilate la uzadon de la ontologia pruvo, en kiu estas antaŭsupozata la ekzisto de iu kiu entenus en sia nocio la ekziston mem. Kutime, ankaŭ la filozofoj inspiriĝintaj el [[kristanismo]], kvankam ne eblas [[kristana filozofio]], konsideras neracia tiun argumento, bezonata de Kartezio por eliri el la [[subjektiveco]] de la sensacoj.

Fine, oni observas, ke aserti, ke la evidente ekzistanta Dio estas bona kaj verfaranta, konturiĝas pli [[Pieco|pia]] religia konvinko ol racia dedukto.

== Bibliografio ==
* Nicola Abbagnano [http://it.wikipedia.org/wiki/Nicola_Abbagnano]

* Augusto de Noce [http://it.wikipedia.org/wiki/Augusto_Del_Noce]

* ENCICLOPEDIA FILOSOFICA, Lucarini, Centro Studi Filosofici di Gallarate (Italio), vol 2-a.

* Discours de la Méthode.

== Referencoj ==
[[Kategorio:Skeptikismo| ]]
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Agnostikismo]]
* [[Raciismo]]
* [[Scienca metodo]]
* [[Scienca skeptikismo]]
* [[Fideismo]]
* [[Pironismo]]
* [[Skolastikismo]]
* [[Suspendo de juĝo]]
* [[Aristotelismo]]
* [[Liberpenso]] - [[Libera penso (filozofio)|Libera penso]]
* [[Sciteorio]]
* [[Certeco]]
* [[Senmitigo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj|ReVo=skepti.0ismo}}
[[Kategorio:Filozofio]]
[[Kategorio:Scienco]]
[[Kategorio:Scienca metodo]]</text>
      <sha1>q7hw5ow3cyb8k3g43t634zg1c6h5ebm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bosporo-ponto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>379930</id>
    <revision>
      <id>9393038</id>
      <parentid>9016299</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2846" sha1="lqki43veg16yk0i9wr891s11u0ng4gi" xml:space="preserve">{{Informkesto ponto
|latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=TR-34
| ŝanĝebla mapo = Istanbulo/Turkio/Marmora Maro/Nigra Maro
|zomo=
}}
La '''Bosporo-ponto''', aŭ la '''Unua Bosporo-ponto''' aŭ Bosforo-ponto ({{lang-tr|Boğaziçi Köprüsü}}) estas ŝtalpiliera [[pendoponto]] de Istanbulo, interligante la eŭropan kaj azian parton de la urbo, super la [[Bosporo]], Istanbulo. La ponto interligas la urban eŭropan distrikton [[Ortaköy]] al la azia distrikto [[Beylerbeyi]]. Ĝia longo estas 1510 metroj, larĝo 39 metroj. La interpilona distanco estas 1074 metroj, la ponto situas 64 metrojn super la mara surfaco. La konstrulaboroj finiĝis en 1974, tiam ĝi estis la 4-a plej longa pendoponto de la mondo kaj la plej longa ekster teritorio de Usono. Ĝi estas lumigita per [[LED]]-lampoj nokte.

== Historio ==
En 1957, tiama ĉefministro de Turkio, [[Adnan Menderes]] decidis pri konstruo de ponto super la Bosporo. La ponton planis la brita [[Gilbert Roberts]], la inĝenieran laboron koordinis la brita Freeman Fox &amp; Partners. La konstruo komenciĝis en [[1970]] kaj daŭris kvar jarojn, la konstrulaboron faris la turka entrepreno Enka Insaat ve Sanayi. La projekto kostis 200 milionojn da USD, 35 inĝenieroj kaj 400 laboristoj.

== Trafiko ==
La ponto havas 8 lenojn, ambaŭflanke la aŭtomobiloj povas uzi po tri lenojn, unu leno estas paneejo. Ekzistas ankaŭ trotuaro ambaŭflanke por la piedirantoj. Dum labortagoj, matene, kvar lenoj direktas la trafikon en la eŭropan flankon, kaj nur du lenoj en la anatolian direkton. Vespere, kvar lenoj kondukas al la azia flanko, du lenoj inverse. Dum la unuaj kvar jaroj, piedirantoj povis uzis la ponton, atingante ĝin per lifto, sed hodiaŭ tio estas malpermesita. Same oni malpermesas la pontouzon por la tropezaj veturiloj (kamionoj).

Por traveturi la ponto en la azian direkton, oni devas pagi en la azia flanko (oinverse oni ne devas pagi). La pontopordoj (''Otomatik Giriş Sistemi'' OGS) funkcias laŭ aŭtomata enlasiga sistemo, oni ne devas halti por pago, se la veturilo estas ekipita per la necesa elektronika aparato. Ĉe la kontrolpunto la sistemo sensas la OGS-aparaton kaj tiras la necesan sumon el la kredito. Ekzistas ankaŭ KGS-pordoj ''(Kart Giriş Sistemi)'' sur la ponto, kie oni devas pagi per magneta karto. Se oni volas pagi per monbiletoj, oni devas uzi la ponton Mehmed, kiu situas 5 km pli norde.
[[Dosiero:Comparison_of_notable_bridges_SMIL.svg|eta|772x772ra|Komparo de kelkaj rimarkindaj pendopontoj ĉe la sama skalo. ([https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Comparison_of_notable_bridges_SMIL.svg Alklaku por interaga versio])]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Pontoj en Turkio]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Istanbulo]]
[[Kategorio:Pendopontoj]]</text>
      <sha1>lqki43veg16yk0i9wr891s11u0ng4gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carauari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>380765</id>
    <revision>
      <id>9393428</id>
      <parentid>9227737</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2932" sha1="0fu1hxugcxk9aqdb86pxsogvmroj2h2" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                    = Carauari
| kategorio               = municipo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio              =
| oficiala_nomo           = Carauari
| moto                    =
| kromnomo                =
| kromnomo_tipo           =
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| lando                     = Brazilo
| lando_tipo                =
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = Amazonio [[Dosiero:Bandeira do Amazonas.svg|20px]]
| ŝtato_tipo               = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]]
| regiono                   = [[Sudoeste Amazonense]]
| regiono_tipo              = Mezoregiono
| distrikto_tipo            = Mikroregiono
| distrikto                 = [[Juruá (mikroregiono)|Juruá]]
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                 = urba centro
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  =
| lat_d                    = 04
| lat_m                    = 52
| lat_s                    = 58
| lat_NS                   = S
| long_d                   = 66
| long_m                   = 53
| long_s                   = 45
| long_EW                  = W
| plej_alta_leviĝo        =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo              = 25767.348
| areo_rondumo      = 3
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 25774
| loĝantaro_dato          = 2010
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = UTC-4
| kodo                     =
| kodo_noto                =
| kodo_tipo                =
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                      = Amazonas Municip Carauari.jpg
| mapo_fono           =
| mapo_priskribo              = Situo ene de Amazonio
| mapo_lokumilo              =
| mapo1                      = Relief Map of Brazil.jpg
| mapo1_fono           =
| mapo1_priskribo             = Situo ene de Brazilo
| mapo1_lokumilo              = Brazilo
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  =  http://www.carauari.am.gov.br
| commons                  = Carauari
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                = [[Dosiero:Portal.svg|15px]] [[Portalo:Brazilo|Portalo pri Brazilo]]
}}

'''Carauari''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Amazonio]], kiu taksis 25.774 loĝantojn en [[2010]] &lt;ref name=&quot;ibge-loĝ&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=29 de oktobro 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}&lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Municipoj de Amazonio]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{pt}} [http://www.bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/carauari.php Virtuala Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100308073714/http://www.bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/carauari.php |date=2010-03-08 }}

== Referencoj ==
{{referencoj}}

{{Ĝermo|Brazilo}}

[[Kategorio:Municipoj de Amazonio]]</text>
      <sha1>0fu1hxugcxk9aqdb86pxsogvmroj2h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eŭrazia kotino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>383919</id>
    <revision>
      <id>9392860</id>
      <parentid>8002785</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>12476</id>
      </contributor>
      <origin>9392860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3302" sha1="dx3mq1f4qclfs1atpyl7ko3lmvvwbmu" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Eŭrazia kotino
|dosiero = Cotinus coggygria5.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Foliaro kaj semaro
|regno = [[Plantoj]] ''Plantae''
|regno2 = planto
|divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta''
|klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida''
|ordo = Sapindaloj ''Sapindales''
|familio = [[Anakardiacoj]] ''Anacardiaceae''
|genro = [[Kotino]] ''Cotinus''
|dunomo = Cotinus coggygria
|dunomo aŭtoritato = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]])
|vikispecio = Cotinus coggygria
|komunejo = Cotinus coggygria
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Eŭrazia kotino''' aŭ '''perukarbedo''' (''Cotinus coggygria'', sin. ''Rhus cotinus'' ) estas [[specio]] indiĝena en granda areo de suda [[Eŭropo]], oriente ĝi troviĝas tra tuta [[Mezazio]] kaj [[Himalajo]] ĝis norda [[Ĉinujo]].

== Priskribo ==
Ĝi estas multetrunka [[arbedo]] kiu altas ĝis 5–7 m, kun malferma, disvastiĝanta, neregula [[Habito (botaniko)|habito]], nur malofte konsistigante malgrandan [[arbo]]n. La [[folio]]j longas 3–8&amp;nbsp;cm, kaj estas rondete [[Ovalo|ovalaj]], verdaj kun [[Vakso|vakseca]] bluverda brilo. La [[Aŭtuno|aŭtuna]] koloro ekstreme varias, ekde [[Persiko|persikkolora]] kaj flava ĝis skarlata. La [[floro]]j estas multnombraj, prezentataj en grandaj [[infloresko]]j kiuj longas 15–30&amp;nbsp;cm; ĉiu floro diametras 5–10&amp;nbsp;mm, kun kvin pale flavaj [[petalo]]j. La plej multaj el la floroj en ĉiu infloresko ne plene disvolviĝas, plilongiĝante en flavec-rozaj al roz-purpuraj plumecaj [[paniklo]]j (se rigardate kiel amaso tiuj havas tufan &quot;[[Fumo|fum]]-similan&quot; aspekton, tial la angla nomo ''smoke tree'') kiuj ĉirkaŭas la malgrandajn ( 2–3&amp;nbsp;mm ) [[Drupo|drupecajn]] [[frukto]]jn kiuj jes disvolviĝas.

== Kultivado kaj uzo ==
Tiu [[Palearktiso|palearktisa]] specio ofte estas kreskigata kiel [[ornama planto]], kun pluraj haveblaj [[kulturvario]]j. Multaj el tiuj estas selektitaj por la purpura foliaro kaj por la floroj. La [[ligno]] antaŭe estis uzata por prepari flavan kolorigilon por farbi [[felo]]jn kaj [[vestaĵo]]jn.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Amerika kotino]]
* [[Iliraj deciduaj arbaroj]]

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Cotinus coggygria0.jpg
Dosiero:Cotinus coggygria1.jpg
Dosiero:Cotinus coggyria.jpg
Dosiero:DaydreamSmokeTree.jpg &lt;!--|Cotinus coggygria &lt;br&gt;&quot;Daydream&quot; variety--&gt;
Dosiero:Purple Smoke Bush1.jpg
Dosiero:Purple Smoke Bush2.jpg
Dosiero:Cotinus coggygria autumn leaf.jpg|Aŭtuna folio
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Portalo Biologio}}
* {{en}} [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&amp;GENUS_XREF=Cotinus&amp;SPECIES_XREF=&amp;TAXON_NAME_XREF=&amp;RANK= ''Flora Europaea'' : Eŭropa distribuo]
* {{en}} [http://www.arborday.org/trees/treeguide/TreeDetail.cfm?ID=32 Eŭrazia kotino]
* {{en}} [http://www.tropicos.org/Name//1300634 Eŭrazia kotino ( ''Tropicos'' )]
* {{en}} [http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ Eŭrazia kotino ( ''TreeTopics'' )] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927162533/http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ |date=2011-09-27 }}

[[Kategorio:Anakardiacoj]]
[[Kategorio:Palearktisa flaŭro]]
[[Kategorio:Arbedoj]]
[[Kategorio:Ĝardenplantoj]]</text>
      <sha1>dx3mq1f4qclfs1atpyl7ko3lmvvwbmu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392861</id>
      <parentid>9392860</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>12476</id>
      </contributor>
      <origin>9392861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3306" sha1="06juux098q66aqtszm8w27uw87tin3v" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Eŭrazia kotino
|dosiero = Cotinus coggygria5.jpg
|dosiero larĝo = 300px
|priskribo de dosiero = Foliaro kaj semaro
|regno = [[Plantoj]] ''Plantae''
|regno2 = planto
|divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta''
|klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida''
|ordo = Sapindaloj ''Sapindales''
|familio = [[Anakardiacoj]] ''Anacardiaceae''
|genro = [[Kotino]] ''Cotinus''
|dunomo = Cotinus coggygria
|dunomo aŭtoritato = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]])
|vikispecio = Cotinus coggygria
|komunejo = Cotinus coggygria
|mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}}
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Eŭrazia kotino''' aŭ '''perukarbedo''' (''Cotinus coggygria'', sin. ''Rhus cotinus'' ) estas [[specio]] indiĝena en granda areo de suda [[Eŭropo]], oriente ĝi estas trovata tra tuta [[Mezazio]] kaj [[Himalajo]] ĝis norda [[Ĉinujo]].

== Priskribo ==
Ĝi estas multetrunka [[arbedo]] kiu altas ĝis 5–7 m, kun malferma, disvastiĝanta, neregula [[Habito (botaniko)|habito]], nur malofte konsistigante malgrandan [[arbo]]n. La [[folio]]j longas 3–8&amp;nbsp;cm, kaj estas rondete [[Ovalo|ovalaj]], verdaj kun [[Vakso|vakseca]] bluverda brilo. La [[Aŭtuno|aŭtuna]] koloro ekstreme varias, ekde [[Persiko|persikkolora]] kaj flava ĝis skarlata. La [[floro]]j estas multnombraj, prezentataj en grandaj [[infloresko]]j kiuj longas 15–30&amp;nbsp;cm; ĉiu floro diametras 5–10&amp;nbsp;mm, kun kvin pale flavaj [[petalo]]j. La plej multaj el la floroj en ĉiu infloresko ne plene disvolviĝas, plilongiĝante en flavec-rozaj al roz-purpuraj plumecaj [[paniklo]]j (se rigardate kiel amaso tiuj havas tufan &quot;[[Fumo|fum]]-similan&quot; aspekton, tial la angla nomo ''smoke tree'') kiuj ĉirkaŭas la malgrandajn ( 2–3&amp;nbsp;mm ) [[Drupo|drupecajn]] [[frukto]]jn kiuj jes disvolviĝas.

== Kultivado kaj uzo ==
Tiu [[Palearktiso|palearktisa]] specio ofte estas kreskigata kiel [[ornama planto]], kun pluraj haveblaj [[kulturvario]]j. Multaj el tiuj estas selektitaj por la purpura foliaro kaj por la floroj. La [[ligno]] antaŭe estis uzata por prepari flavan kolorigilon por farbi [[felo]]jn kaj [[vestaĵo]]jn.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Amerika kotino]]
* [[Iliraj deciduaj arbaroj]]

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Cotinus coggygria0.jpg
Dosiero:Cotinus coggygria1.jpg
Dosiero:Cotinus coggyria.jpg
Dosiero:DaydreamSmokeTree.jpg &lt;!--|Cotinus coggygria &lt;br&gt;&quot;Daydream&quot; variety--&gt;
Dosiero:Purple Smoke Bush1.jpg
Dosiero:Purple Smoke Bush2.jpg
Dosiero:Cotinus coggygria autumn leaf.jpg|Aŭtuna folio
&lt;/gallery&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Portalo Biologio}}
* {{en}} [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&amp;GENUS_XREF=Cotinus&amp;SPECIES_XREF=&amp;TAXON_NAME_XREF=&amp;RANK= ''Flora Europaea'' : Eŭropa distribuo]
* {{en}} [http://www.arborday.org/trees/treeguide/TreeDetail.cfm?ID=32 Eŭrazia kotino]
* {{en}} [http://www.tropicos.org/Name//1300634 Eŭrazia kotino ( ''Tropicos'' )]
* {{en}} [http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ Eŭrazia kotino ( ''TreeTopics'' )] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927162533/http://www.wcisel.com/plants/smoketree/ |date=2011-09-27 }}

[[Kategorio:Anakardiacoj]]
[[Kategorio:Palearktisa flaŭro]]
[[Kategorio:Arbedoj]]
[[Kategorio:Ĝardenplantoj]]</text>
      <sha1>06juux098q66aqtszm8w27uw87tin3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gregorio Palamas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392035</id>
    <revision>
      <id>9393055</id>
      <parentid>9374136</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35565" sha1="muxzitdqquajdq7r97fizx35p4dz6ex" xml:space="preserve">{{Informkesto sanktulo}}
{| style=&quot;border:2px solid #E3B707; background: #FFFCEF; margin:0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse; float:right;clear:right; width:300px; text-align:left; font-size:95%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #F3E299; font-size:120%&quot; align=&quot;center&quot; |KRISTANAJ TEOLOGOJ
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|''“GREGORIO PALAMAS”''
|-
| 
|-
|sekso = '''viro'''
|-
|nomo = '''Gregorio Palamas''' (grekalfabete: Γρηγόριος Παλαμάς)
|-
|naskiĝodato = '''[[1296]]'''
|-
|mortodato = '''[[1359]]'''
|-
|notoj = '''monaĥo kaj ĉefepiskopo'''
|-
|honorita = '''precipe ĉe la orientaj kristanaj eklezioj'''
|-
|nacia = '''greka (bizanca imperio)'''
|-
|okupoj = '''Palamas estis monaĥo de [[Athos|Monto Athos]], teologo kaj mistikulo, fariĝis ĉefepiskopo de Tesaloniko. Li estas konata kiel eminenta epigono de la [[Hezikasmo|hezikasma]] teologio kaj kelkaj liaj verkoj kontribuas formi la [[Filokalio]]n. Li honoratas kiel sanktulo ĉe ĉiuj kristanaj eklezioj.'''
|}
'''Gregorio Palamas''' estis kristana [[teologo]].

== Biografio ==
Origine nobelfamilie (1296), Gregorio Palamas havis kiel patron, membron de la bizanca kortego kaj senatanon. Tiu patro, imitinte la monaĥan vivostilon, praktikadis ankaŭ dum sia laboro la [[Hezikasmo|hezikasman preĝon]]. Bedaŭrinde, li forpasis ege frue: kiam Gregorio ĵus atingis la sepjaran aĝon. Gregorio, spite de sia infanaĝo, estis alproksimiĝinta al la monaĥa medio, al majstroj kaj spiritaj patroj: tiu unua pereduka formiĝo metis la bazojn por la tuta lia estonta vivo kaj teologia-mistika pensado. Li estis direktita al studoj pri [[retoriko]] kaj [[filozofio]] ĉe la filozofo [[Teodoro Metokita]], kie li gajnis bonegajn poentojn taŭgajn por malfermi al li la karieron en la imperia administracio.

Tamen, li sentis ke sia vivo povis trovi plenan kontentigon de ĝiaj aspiroj nur en la monaĥa vivo kaj, ĉirkaŭ [[1316]], li decidis forlasi la mondaĵojn kaj adheri al [[monaĥejo]] liberiĝante de la insistaj familiaj obstakloj en maniero tute... siatempa: li proponis al sia patrino, al la du fratoj kaj al la servistaro ke eĉ ili eniru monaĥejon por resti kune kun li. Tiel, li retiriĝis sur la [[Athos|Monto Athos]] kaj havis kiel unuan {{N|spirita majstro}} Theolepto (1250-1324/25) kiu sekve estis [[metropolito]] de [[Fidaldelfio]] de [[Turkujo|Minora Azio]]. La juna monaĥo estis multe influita de tiu majstro kiu lin enmetis en la gustadon de la praktiko de la [[Hezikasmo|Preĝo de la Koro]]

Apenaŭ dudekjaraĝa, Gregorio translokiĝis ĉe la monaĥejon de monto Papikion en [[Makedonio (Grekio)|Makedonio]]. En tiu regiono troviĝis monaĥa komunumo de neortodoksaj [[Mesalianoj]]&lt;ref&gt;Tiu sekto estis restaĵo iomete eŭtikema, iomete vidanta ĉiun homon ligitan al iu diablo pro la origina peko.&lt;/ref&gt; kun kiuj li kontaktis kaj sukcesis kelkajn altiri al la ortodoksio.

En [[1317]], Gregorio, kune kun du kunfratoj, revenis al la “Sankta Monto”, kie subgvide de [[anakoreto]] Nikodemo unuatempe, duatempe ĉe [[Granda Lavra]], sekve ĉe la ermita komunumo nomata Glossia&lt;ref&gt;Temas pri monaĥaj komunumoj ligitaj al la monaĥeja rondo de Monto Athos&lt;/ref&gt;, kie kondukis monaĥan vivon Gregorio Sinaita kaj Kalisto (kiu poste estos elektita patriarko de [[Konstantinopolo]]).

En [[1325]] Gregorio Palamas forlasis la duoninsulon pro la piratoj. Li dezirus translokiĝi al [[Jerusalemo]] sed lia vojaĝo blokiĝis en [[Tesaloniko]], kie li estis ordenita sacerdoto. Post vizitoj al diversaj monaĥejoj, en [[1331]] li revenis al Monto Athos, en la [[skito]]&lt;ref&gt;Komunumo de ermitaj monaĥoj&lt;/ref&gt; de Sankta Saba, najbare de la Granda Lavra. Ĉi tie li komencis kompili sian unuan verkon. Dum kelke da tempo li [[Egumeno|egumene]] prezidis la monaĥejon de [[Esfigmenu]], kiu tiutempe gastigadis komunumon de 200 monaĥoj.

En [[1335]] dum reflamiĝis la “hezikasma polemiko” kun [[Barlaam el Kalabrio]]&lt;ref&gt; Barlaam estos instruisto [[de Dante]] pri la greka lingvo&lt;/ref&gt; li revenis al Skito de Sankta Saba.

En [[1342]] dumvojaĝe al [[Konstantinopolo]] Gregorio Palamas estis arestita kaj procesita kaj kondamnita pro la ideoj de siaj verkoj. Li restis en la imperiaj karceroj laŭ kvar jaroj. En kaptitejo li povis surpaperigi diversajn siajn verkojn.

En [[1347]] estis kunvokita, iniciate de la imperiestrino Ana, koncilio en kiu la ideoj de Barlaam kaj de aliaj filozofoj estis kondamnitaj, dum Gregorio Palamas rehabilitita kaj rerajtigita disvastigi siajn ideojn. En tiu sama jaro Gregorio estis konsekrita metropolito de Tesaloniko; sed li sukcesis establiĝi nur ĉe la finiĝo de [[1350]] aŭ ĉe la komenciĝo de la sinsekva jaro post kiam ĉesis la insurekciaj ribeloj de la [[zelotoj de Tesaloniko]], speco de sendependisma partio en kiu partoprenis ankaŭ monaĥoj. La polemiko ĉirkaŭ la ideoj de la filozofo ne senfajriĝis kaj [[1351]] estis kunvokita kroma koncilio kiu reasertis la ortodoksecon de la palamasaj ideoj. La [[Bizanca Eklezio]] inkluzivis en sian ''Synodikon'' (koncilia dekretaro) teologiajn esprimojn de la palamasaj verkoj.

Sekve Gregorio estis kaptita, kaj restis enprizonigita laŭ unu jaro, de Turkoj kaj liberigita, post pago de elaĉeto per nomo elpoŝita de Serboj. En [[1355]] li revenis al [[Tesaloniko]], kie li restis ĝis la morto. Li estis entombigita en la katedralo de la sama urbo. En [[1368]] liaj korpaj restaĵoj estis lokigitaj en la preĝejo al li dediĉita, kie li estas daŭre amase honorata ekde tiu jaro kiel [[sanktulo]] en la [[Ortodoksa Kristana Eklezio]]; iuj [[Bizanca rito|Bizancaj Katolikaj Eklezioj]], kiuj formas parton de la komunumo de la [[Katolika Eklezio]], ankaŭ kultas lin.

== Ĝeneralaj linioj pri la penso de Gregorio Palamas ==
Gregorio Palamas neniam sin proponis kiel pensulo, filozofo aŭ teologo akademisence. Laŭ li kulturo havas ja jes gravan funkcion, sed la kristana praktikado kaj la pridia kompreno estas senfine supera. Gregorio skribas: “Temas pri scio pli alta ol tiu pri la naturo, astronomio kaj pli alta ol tiu pri la tuta filozofio rilata al ili, ne nur scio pri Dio kaj scio de la homo pri si mem kaj lia propra ordo sed ankaŭ ke nia intelekto estas konsciigita pri sia febleco. [...] Fakte, intelekto konscia pri sia febleco jam ekenvojaĝas trovi el kie povas veni la savo, alproksimiĝas al la lumo de vera scio kaj ricevas veran saĝon, kiu ne dissolviĝas en tiu ĉi sekularaĵoj”. &lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''Centkvindek ĉapitroj'', 29. &lt;/ref&gt;

Li pardonpetas kiam diras ke mem povus verki retorikostile kaj mirigi siajn aŭskultantojn sed, male, li opiniis oportune eviti ĉion tion. Kun la kulturo tiu “pensulo” havas apartan rilaton: ”La profana eduko utilas por la prinatura kono, sed neniam kapablas fariĝi spirita, ĝis kiam ĝi ne kuniĝas kun la kredo kaj la amo de Dio, aŭ eĉ plibone, ĝis kiam ĝi ne estas regenerata per la amo kaj graco kiu en ĝi manifestiĝas&quot;.&lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''La Triadoj''.&lt;/ref&gt;.

Ekzistas insista skolo kiu emas legi en la [[Patroj de la Eklezio]], kaj sekve ankaŭ en Palamas, filozofiajn influojn de aliaj pensuloj, kristanaj aŭ nekristanaj. Palamas estis granda ŝatanto de [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]]: facilas, do, atribui al li [[Novplatonismo|novplatonan]] pensadon. Gravas atentigi, tamen, ke spite de elementoj kaj terminoj de filozofia origino, Gregorio preferas distanciĝi el filozofio eĉ kiam li per ties konceptoj kaj terminoj starigas sian tutalian konstruaĵon. Ne malsame ol diversaj Patroj. “Per la sola racio neniam eblas koni la revelaciitajn verojn”. &lt;ref&gt;Centkvindek Ĉapitroj, 28&lt;/ref&gt;

La distanciĝo el la filozofio kaj kulturo, intencitaj kiel forigilo el la kristana enmensigo, klarigas ankaŭ lian malinklinon verki kaj publikigi siajn rapsodajn kaj hazardajn verkojn. Li komencis kompili siajn verkojn nur kiam li estis devigita sin defendi. Lia penso, do, dedukteblas el liaj verkoj naskiĝintaj por defendi la monaĥismon kaj la “preĝpratikaĵojn” de la monaĥoj “Athosanoj”. Palamas, do, ekverkas nur por rebati la opiniojn de la monaĥo-filozofo alveninta Konstantinopolon: [[Barlaam el Kalabrio]].

Barlaam atingis Konstantinopolon unuavide pro kredaj motivoj, opiniante ke la grekoj estis konservintaj kristanan puron jam perditan ĉe la latinoj. Unu el liaj traktadoj, fakte, koncernas ĝuste la defendon de iuj prikredaj pozicioj de la grekoj. Ĵus alveninta la imperian ĉefurbon li komencis instrui filozofion ricevante atenton kaj laŭdon ĉe elito kiu ekmalkovris la antikvajn klasikojn. Tiam alvenis al liaj oreloj ke iuj monaĥoj faris strangajn preĝpraktikojn en la [[Athos|Monto Athos]], li volis tien iri por persone konstati la aferon. En Athos, eble li ricevis malklarajn informojn kaj revenis al Konstantinopolo kun skandalo en la menso: kaj kun intenco denunci demona kion li konstatis. Li tuj iniciatis disvastigi siajn juĝojn altirante al si la atenton de Palamas. Tiu ĉi dekomence estis milda kaj konsilis al sia interparolanto limiĝi al la sola filozofio kaj rezigni invadi la kampon ne apartenantan al lia kompetento. Barlaam, tamen, ne rezignis kaj, per filozofiaj argumentadoj, reproponis siajn akuzojn laŭ maniero ankoraŭ pli akra kaj konvinkta. Nur tiam la polemiko flamiĝis.

La polemiko inter la du revestas intereson kiu ege superas la kontraston de ideoj inter du pensuloj. Jen la fonto de ilia kontrasto.

=== Koncepto pri Dio ===
Barlaam iusence estas konsiderinda humanisto, reprezentanto de nova sentemo, de nova maniero observi la mondon kaj la aferon religian. Kiel tia, li decide antaŭmetis la novplatonisman filozofion (ene de kiu li interpretis Pseŭdo-Dionizon la areopapagan). Barlaam signas rigidan distingon inter la nekreita regno (de Dio) kaj la homa menso kia tia. Li formulas specon de “[[agnostikismo]]” pro tio ke li pritraktante la dian esencon en si mem konkludas ke ĝi estas nekonebla. Ekzemple, ĉar laŭ li, finfine, la dia regno estas nealirebla por la homa racio, estas sensenca la dogma kontrasto inter Oriento kaj Okcidento rilate la “Filioque”.

=== Scio pri Dio ===
Barlaam komencas metante, rilate la scion pri la mondaj realoj, [[Platono]]n kaj [[Aristotelo]]n sur la sama nivelo en kiu la teologio metas la [[Biblio]]n kaj la Patrojn de la Eklezio. Laŭ li eblas “koni Dion nur pere la kreita mondo dum la “[[Apofata teologio|negativaj]]” asertoj pri Dio, esprimitaj de Pseŭdo-Dionizo, utilas nur por determini tion kio Dio ne estas. &lt;ref&gt;Cfr. MEYENDORFF JOHN, ''A study of Gregory Palamas''.&lt;/ref&gt;. La kalabriano opiniadis ke, finfine, la studo kaj ekscio estus pli gravaj ol la [[preĝo]] kaj [[kontemplo]]. Kohere kun tio, li juĝadis tempoperdo, tiu ŝtelita al la studo, la vivostilo de la monaĥoj de Monto Athos, tute encentrita sur la preĝado &quot;[[Hezikasmo|hezikia]]&quot;. Barlaam ridindigis la hezikiajn monaĥojn ilin difinante &quot;omfalompsiĥoi&quot;, nome personoj situigantaj la prezentiĝon de la animo en la umbiliko. Barlaam oponis “hezikianojn”, ilin akuzante esti [[Eŭtiko|mesalianoj]], tio estas pri pretendo vidi la Dian Esencon per la okuloj de la korpo, afero neata eĉ de Platono.

Gregorio Palamas ekdefendas hezikasmon kaj, sekve, rebatas ke la profetoj havas gradon de scio pri la dia koncepto kiu ne povas esti eĉ minimume komparata kun tiu de la filozofoj, ĉar nur la profetoj povis reale Lin (Dion) vidi kaj senti en sia koro dum la filozofoj Lin povis nur konjekti. Tio kion la homo povas vidi pri Dio ne estas Dio en si mem (Lia substanco) sed Liaj efikoj. Krome, “la homo ne kapablas ascendi al Dio el la kreita realo ĉar ne eblas iu ajn komparo inter kreita kaj kreinta. Malgraŭ tio, homo, pergracie, povas havi sperton pri la nekreita kaj eniri en komunion kun Dio kiu al li riveliĝas. En la Palamasa sistemo estas radikale ekskluzivita la “barlaama agnoskismo”,

Ĉirilate jen pluaj precizigoj:

“Nek utilas nek oportunas, eĉ male estas tro danĝera por ĉiuj serĉi en la vortoj la aĵojn superajn al la vortoj mem, ĵeti la misteraĵon al la neeruditoj, konfidi tiujn temojn al la oreloj kaj kompreno de infanoj, inciti laikojn kontraŭ la monaĥoj kaj krei okazojn de ne malmulta konfuzo en la Eklezio de Kristo” &lt;ref&gt;Citaĵo prenita de KONKINOS FILOTHEOS, ''Vivo de Palamas''.&lt;/ref&gt;.

Tiuj vortoj montras la profundan malsamecon en la pensado de la du homoj: la unua, filozofo Barlaam, nutris grandan fidon en la racio kiu kapablis resuriri al Dio startante el la kreitaj realaĵoj. La dua, la mistika Gregorio, ekvidis en la racio limojn kiam temis paroli pri Dio, ĉar tiu staras trans la konceptebla kaj humane neimagebla; la unua fidas la racion sed konkludas ke pri Dio eblas difini nenion, la dua, kiu ne fidas al la racio, opinias ke la racio per la revelacio kapablas multe diri pri Dio. La unua imagis utila la kuntrenon de la popolo, la dua konvinkitis ke certaj temoj bezonas prudenton kaj profundan spiritan formadon por esti alireblaj. La unua provokis distancon inter la mondo de la monaĥoj kaj tiu de la laikoj, kvazaŭ tiuj estus postlasaĵo de epoko jam preterpasinta; la dua ne metis diferencon inter ambaŭ se konsideri ke la monaĥoj estas nenio pli ol laikoj kiuj vivas radike la postulojn de la bapto.

Rilate la problemon de la eblo flanke de la homo maturigi scion pri Dio, transcenda kaj substance nekonebla, Gregorio distingis “koni Dion en lia [[esenco]]” (greke: ''ousia'') kaj “koni Dion en liaj “energioj” (greke: ''energeiai''), tradukeblaj per “manifestacioj! aŭ “aktivecoj”. Gregorio konservis la konvinkon ke neeblus perscie atingi Dion en Lia esenco (nome kio estas Dio en si mem kaj per si mem), sed akceptis la eblecon Lin koni en liaj verkoj pro tio ke Dio riveliĝis kaj volis la enkarniĝon de sia Filo. En sia argumentadoj Palamas baziĝis sur la doktrinoj de la Patroj de la Eklezio kiuj lin antaŭis, aparte sur la [[Kapadokaj Patroj]] ĝispunkte ke, laŭ iuj, li skizas, eĉ ripetas, la penson de la tuta patristiko.

La filozofiaj vidpunktoj de Barlaam, estis definitive forigitaj en du koncilioj en [[1341]]&lt;ref&gt;La kondamnoj koncernis liajn kritikojn pri la la manieron preĝi la monaĥaro, kaj ne aliaj aspektoj de lia teologio-filozofio&lt;/ref&gt;, ambaŭ plenumiĝintaj en Konstantinopolo. Post tiu kondamno li revenis al Italio, estis, iniciate de la papo, elektita episkopo de Gerace kaj, fine, papa ambasadoro en Konstantinopolo por prepari unuigon de la du ekleziaj stumpoj. La intertrakto fiaskis. Laŭmallonga tempo Barlaam estis ankaŭ instruisto de [[Petrarca]] pri la [[greka lingvo]]. La kondamno koncernis lian juĝon pri “Preĝo de la koro” kaj Hezikasmo; rilate aliajn ideojn ili trovis konsenton en Okcidento.

Gregorio fininte la diskuton kun Barlaam, devis konfrontiĝi kun la monaĥoj Gregorio Akindinos kaj kun Niceforo Gregorio (Gregoras). Por plikomplete kompreni tiujn polemikojn, oni aldonu ke en Konstantinopolo la teologiaj pozicioj vekis ankaŭ politikajn eĥojn, kunvolvante kortegajn altrangulojn kaj la imperiestron mem. Tio helpas kompreni la kompleksecon de la temoj kaj la daŭrigon de tiuj.

Akindinos, jam amiko de Palamas, ne sukcesadis toleri iujn pasaĵojn de la Palamasa penso ilin taksante kontraŭaj al la doktrinoj de la Patroj. Laŭ li, la Palamasa teologio inokuladis danĝerajn ennovaĵojn kaj li eksplikis la terminojn “esenco” kaj “energio” kvazaŭ en Dio estus dualo supera kaj dio malsupera. Tiu distingo kolizius kontraŭ la tradicio kaj povus kredigi plurecon de dioj. Aliflanke, Akindinos povis sin konsideri apartan specon de [[ante litteram]] tradiciisto: li praktikis omaĝon pure statikan al la patristikaj verkoj, dum Palamas sukcesadis ilin interpreti per nova lingvaĵo restante fidela al la aliaj asertoj. Necesas precizigi tiurilate ke Gregorio Palamas, parolante pri “dio supera” kaj “dio malsupera” kopiis tiajn esprimojn el la [[Corpus Dionysianum]]. “Tiu distingo devas esti komprenata en la senco ke '''&quot;Tiu kiu sin manifestas antaŭas kaj restas super sia manifestiĝo mem&quot;'''&lt;ref&gt;SCAZZOSO PIERO, ''La teologia di san Gregorio Palamas'', Istituto di studi teologici ortodossi S. Gregorio Palamas, Milano 1970, p. 103.&lt;/ref&gt;

Palamas respondis al tiuj obĵetoj per kompilado de longaj kaj ellaboritaj verkoj. Ni, do, ekzamenu iujn trajtojn de lia penso: mistiko, antropologio, teologio kaj ekleziologio.
[[Dosiero:Gregor Palamas.jpg|eta|Gregorio Palamas]]

=== Mistiko ===
La teologia penso de Palamas estas intime kunigita kun la kristana sperto kaj, do, kun la [[Mistikismo|mistiko]]. Lia mistiko ne estas teorio aŭ simpla filozofio kaj nek, des malpli, penso laŭmatrice “novplatonisma”, same kiel unuavide povas ŝajni. Inter la du pensaj sistemoj abismas malsameco. Klaras Palamas: nur la homo spirita povas esti la transdonanto de la spirita tradicio havanta profundan ligon kun dogma tradicio al kiu li konstante suriras. Homo kiu surbaze de pura logiko intencas tion fari, devojigas. Tia homo difinindas “psika” nome intelektulema (= kaptite de si mem). Gregorio pri tio ne hezitas: “Kiu fidas siajn rezonadojn kaj esplorojn pere de tiuj, pro tio ke li opinias trovi la tutan veron per distingoj, silogismoj kaj analizoj, tiu povas nek koni la spertojn de la spirita homo, nek kredi en ili. Efektive, tiu ĉi estas “psika”: sed kiu estas “psika”, aldonas Palamas, nek ricevos la manifestaciojn de la Spirito, nek povas ilin realigi: tial, kiu ilin ne konas kaj en ili kredas, kiamaniere povos ilin igi koneblaj kaj kredeblaj, konfrontiĝante kun ili? Pro tio, se iu instruas pri la sobreco sen la [[Hezikasmo|‘hezikio’]], sen la sobreco de la intelekto kaj sen la sperto de ĝiaj spiritaj kaj afinaj efikoj, se, male, iu konformiĝas al siaj rezonadoj kaj provante per ĉiuj vojoj esplori per la vorto la bonon superan al vorto mem, estas evidente falinta en ekstreman frenezon kaj, en tia lia ‘saĝo’, mense alienulas ĉar stulte supozis povi analizi per la natura scikapablo la manifestaciojn kiuj estas superaj al la naturo kaj la profundecojn de Dio konitaj nur de la Spirito. &lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''La Triadoj''.&lt;/ref&gt;.

Konfrontiĝante kun Barlaam, Palamas moviĝas ĉiam kun jena perspektivo: li startas ĉiam el la spirita sperto. Kaj okazas pro tio ke li defende subtenas la eblecon por la monaĥoj sperti la ĉeeston de Dio subforme de lumo nekreita kiu, reale, estas la “energio” de la Dia Graco. Por tion pravigi kaj akceptigi li alkroĉiĝas al la fama biblia pasaĵo de la [[Transfiguriĝo]] en kiu la disĉiploj, [[Sankta Petro|Petro]] kun [[Sankta Johano la Evangeliisto]] kaj [[Jakobo la pli juna]], proprokule vidante la transfiguriĝon de Jesuo sur la [[Monto Tabor]], efektive ili vidis la nekreitan lumon de Dio. Ankaŭ aliaj povos atingi, en apartaj cirkonstancoj, la vizion de la sama nekreita lumo. Tiu [[Teofanio|“lumfanio”]], ĉiam senpage donacita de Dio, postulas la praktikon de la monaĥa asketismo en la “ekzikio” (trankvileco) kaj en la daŭra '''preĝo de la koro'''. Ĉiuj asketuloj pasas tra tri stadioj: la purigo, la lumigo kaj la diigo. Tiuj stadioj atingeblas en la harmonia kunlaborado kun la [[Graco|dia Graco]], sen iu ajn aŭtomatismo aŭ [[mekanismo]]. La diigo, nome la supera stadio, kuntrenas la kompletan komunion kun Dio kaj la riveliĝon de Dio al la homo ĉiam en tiu ĉi vivo, kvankam en maniero ne permanenta.

Necesas rimarki ke la kritikantoj de Palamas ne ĉiam kontraŭis lian mistikon. Akindinos kaj Palamas jam havis la saman hezikian majstron: Teolopto el [[Filadelfio]]. Ilin dividis la Palamasa dirmaniero netradicia kaj ŝajne inklina igi Dion iamaniere spertebla, kiu certe incitas la konstantan teologion, aparte tiun de okcidentaj teologiistoj.

La mistikismo de Palamas ne estis konsiderita en Okcidento, pro ĝiaj teologiaj premisoj (la distingo de “energio” kaj “substanco” en Dio), kiuj, tiam oni pensadis, minus kaj negus la dian simplecon per kiu Dio povas esti nenio alio ol pura substanco ekskludanta, tial, ĉiun ajn disdividon. Tiusence, evidentiĝas malfacile sanebla la kontrasto kun la aŭgustena-tomisma filozofia-teologia doktrino.

=== Antropologio de Gregorio Palamas ===
Gregorio Palamas ne elpensis sistemecajn priteologiajn traktadojn, dividitajn laŭ specifaj temoj. Kiam li troviĝis antaŭ problemon kiu urĝu tujan respondon, li alfrontis la temon. Pro tio, por aliri lian koncepton pri homo, nome lia antropologio, ni estas devigitaj ekzameni la tuton de lia verkoj. Laŭ Palamas, la homo estas komponaĵo de materiaj realaĵoj (korpo) kaj realaĵoj spiritaj (animo kaj spirito). Tamen, pruvinte ke la homo estas farita por Dio, li subtenas ke ĉiu lia ero povas diiĝi, inkluzivita la korpo. Rilate tion Palamas asertas: “La spirita ĝojo kiu el la intelekto atingas la korpon, neniel malplibonigita pro la komunumo kun la korpo, transformas la korpon mem kaj igas ĝin spirita, kaj ĝi forpelas la aĉajn karnajn apetitojn kaj ĝi ne plu humiligas la animon, sed sin levas kun ĝi, ĝispunkte ke la tuta homo fariĝas Spirito, kiel estas skribite: ‘’’Kiu estas por la spirito estas Spirito’’’. Sed tio klariĝas nur per la sperto” &lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''La Triadoj''.&lt;/ref&gt;.

Tamen, la homo ne kapablas atingi Dion per la nura racia penso (la tieldirita &quot;dianoia&quot;) kaj okazas pro tio ke Palamas oponas Barlaam. Tamen, la homo povas intuicii la dian ĉeeston per la ero pli alta de sia inteligento (la tieldirita “[[nous]]&quot;). La &quot;nous&quot; estas speco de “spirita okulo” kiu povas esti purigita por alproksimiĝi al tio kio estas dia, ĝin travidi kaj ĝui. La &quot;nous&quot;, aŭ spirita intelekto, post esti deiĝinta el ĉiuj ligoj ĝin torporigantaj (la pasioj kaj la mondumecaj allogitecoj), eniras la “koron”, nome la plej intima realo de la homo, kaj okazas tie ke, kun la dia graco, estas deigita kaj “ekbrilas”. La hezikasma preĝo grave rolas en tiu malsupreniro de la &quot;nous&quot; en la koron. Se brilas la interna okulo, ankaŭ la tuta korpo loĝas en la lumo. Tiusence li interpretas la faman psalman versegon “Kaj en via lumo, ni vidas la lumon” (Sl 35,10).

&quot;Kontraste kun Barlaam, kiu emis tute elimini la pasiecojn de la animo ([[influite de novplatonismo]]), Palamas ne provis la neniigon de tio kio estas ligita al la korpo (koleriĝemo kaj voluptemo), sed, prefere, ĝin igi servisto de la bono kaj amo”.&quot;&lt;ref&gt;STANILOAE DUMITRU, ''The experience of God. Orthodox Dogmatic Theology'', 2: The world: creation and deification, Holy Cross Orthodox Press, Brookline 2000, p. 77. &lt;/ref&gt;.

Palamas konstruas, aŭ malkovras, antropologion dinamikan: ĝi havas aspekton ligitan al la '''bildo de Kristo''', la homo nova, kaj aspekton '''triunuecan'''. Rilate tiun lastan, “sublume de la [[revelacio]], la homa naturo estas ‘nature triunua’ post la Supera Triunuo, ĉar, malsame ol ĉio kreita, ĝi estas farita laŭ lia bildo, nome kunmetaĵo de intelekt(nous), nome intelekto-([[logos]]), kaj de spirito(pneuma)”. (''Teologiaj kaj fizikaj ĉapitroj'', 40, PG 150, 1148 C).

La Palamasa antropologio, repreninte la klasikajn asketajn konceptojn, estas animita per profundo optimismo ĉar al la homo estas donita la eblon esti “ontologie similigita al Dio per la dia Graco. Li alvokas, ĝin adaptante al siaj epoko, la faman moton de [[Atanazio|Atanazio el Aleksandrio]]: “Dio fariĝis homo por ke la homo fariĝu dio”. &lt;ref&gt;Atanazio, ''De Incarnatione'', 54, 3. (PG 25, 192)&lt;/ref&gt;.

Tiu genro de antropologio ''optimista'' ne estas multe akceptita de tiu kiu sin movas kun la filozofiaj-tomismaj premisoj&lt;ref&gt;En la Katolika Eklezio viglas ankaŭ aliaj teologiaj antropologioj kiel tiu Aŭgustena, Skota, Rosminia ktp, ne malproksimaj el tiu de Palamas&lt;/ref&gt; kaj estas absolute ekskluzivigita en la premisoj de la Lutera kaj luterana penso (laŭ kiuj la homo povas nur esti justigita ĉar nesaneble pekulo kaj do fora el Dio: liaj pekoj povas esti ja jes pardonitaj sed ne forstrekitaj).
[[Dosiero:Thessaloniki Saint Gregory Palamas.jpg|eta|275px|maldekstra|Preĝejo Metropolitana de Sankta Gregorio Palamas en Tesaloniko, kie konserviĝas liaj korpaj relikvoj.]]

=== Teologio de Palamas ===
El tio supre skizite aperas ke la teologio de Palamas ripetas tiun monaĥecan ĉar ĝi energie substrekas la neceson de la asketo. Teologo ne estas tiu kiu verkas sed, antaŭ ĉio, tiu kiu vidas, spertas, “ardas” pro la dia ĉeesto en la animo. Alikaze li estas ne teologo sed pura akademiano. Por atingi la teologion, tiu homo devas trapasi la purigon de la sensoj kaj pro tio asketo kaj teologio intime ligiĝas.

Palamas ne disvolvas paroladon pivotigitan ĉirkaŭ la sakramentoj kaj ilia uzo en la kristana vivo, kiel faras, ekzemple, [[Nikolao Kabasilas]] lia samtempulo. Li koncentriĝas en la konservado de la bazoj de la kristanaj spertoj kiuj “povas esti endanĝerigitaj de iu teologio raciiga”.

Utilas, ĉipunkte, pliekspliki ĉar estas ĝuste sur tiu apartaĵo ke disvolviĝos la malsama religia sensemo inter Oriento kaj Okcidento.

Laŭ Palamas la historio de la savo estas procezo en daŭra realiĝo: Dio aktivas ĉiumomente en la mondo pere de diaj ''energioj''. Estas la diaj energioj kiuj plu ekzistigas la mondon, agadas en la homo, lin konvertas kaj lin altiras al Dio. Ene de tiu kadro ĝenerale situas la laŭsakramenta vivo: la fidelulo en la momento en kiu ricevas la sakramentojn (aŭ misterojn) partoprenas specialmaniere la diajn energiojn kiuj trapenetras la realaĵojn. La vivo kiun Dio donas pere de la sakramenta agado devenas de Li mem kaj do estas nekreita ago: “Ĉiuj aĵoj kiuj ĉi-kaze estas donitaj de Dio al ni - diras Palamas – estas nek eroj, nek ĉiu el ili estas kreitaĵo” &lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''Letero al lAtanazio ĉefepiskopo de [[Kiziko]]''.&lt;/ref&gt;. Do, Dio donas reale sin mem, ne sian kreitan efikon: punkto tiu kiu distancigas Palamason el la teologia vidpunkto aristotela-tomisma inkliniĝanta al pli precizan distingon inter Dio kaj liaj donacoj.

Krome, la palamasa mistikulo estas ricevanta la agadon de la tri diaj personoj, kies efikojn li inspire priskribas. Pro tio oni diras ke lia teologio estas '''Triunueca'''; plue li ne ignoras la eklezion kvazaŭ mistikulo estus dehokita el la videbla ekstera aparato, volita de Dio. Jen lia ekleziologio:

=== Ekleziologio de Palamas ===
La Eklezio en Palamas ne estas konsiderata subaspekte de la leĝo kaj kiel institucio; laŭ li, ĝi estas, precipe karismeca realo: ''la komunumo de la sanktuloj diigitaj'''.

Ĝi estas deponprenanto, pli ol de paroladoj pri dogmoj, de vero naskiĝanta el la sperto. Dehaki la veron el la sperto multe danĝeras kaj misformas la realon de la Eklezio. En tiu senco, Gregorio Palamas devis havi klare antaŭ si la vortojn de alia mistikulo, Niceta Stethatòs de la [[11-a jarcento]], laŭ kiu laiko aŭ monaĥo aŭ diakono plenplena de la dia graco valoras pli ol episkopo kiu preterlasus sian sanktiĝon.

Okazas ke nur konsiderinte tiun karisman superecon ke ni kapabliĝu kompreni la terminojn ŝajne “anarkiajn” de la ekleziologio de Palamas: “Ĉar, do, en Kristo Jesuo estas nek viro ne virino, nek greko nek hebreo, sed ĉiuj estas unusola realo, laŭ la dia apostolo, tiel en Li ne estas nek kiu komandas, nek la komandato, sed ĉiuj, pere de lia graco, ni estas unusola realo per la kredo en LI...” &lt;ref&gt;GREGORIO PALAMAS, ''Omelia XV''.&lt;/ref&gt;.

Ĉiam la karisma supereco, kiu emfazas la sperton, igas proklami, ekzemple, la sakramentan gracon nekreita (dum laŭ tomismo, la graco, malgraŭ ĝia supernatureco, estas difinita ''kreita'' &lt;ref&gt;Vedi, ad es., GALLI ALBERTO, ''La teologia della grazia secondo san Tommaso e nella storia'', Edizioni Studio Domenicano, Bologna 1987.&lt;/ref&gt;. Laŭ li, la Eklezio estas vere reprezentita de tiuj kiuj spertis tian gracon.

Tamen, Palamas provas eviti la redukton de la Eklezio al anarkio ĉar eĉ mem ekzercas la aktivecon de episkopo. Okazas ke la urĝo de la persona sanktiĝo puŝas lin duarangigi la aspektojn jurajn en la Eklezio, kiuj (kaj tio estas lia intenco) devas kunvivi kaj esti nutritaj de la karisma elemento.

La sacerdota funkcio en la Eklezio havas rolon medicinan. La sacerdoto, krom administri la medicinojn de la Graco, estu scianto de la vojo kiu kondukas al Dio kaj antaŭu la fidelulojn laŭ tiu vojo. Malkaze, li ne transdonas la apostolan karismon. Lia rolo ne estas tiu de pura instruisto sed tiu de viva atestanto. Pro tio li instigas la fidelulojn serĉi tiajn pastrojn, aparte unu el kiu alprenis la vojo al la viva Kristo.

Tiu koncepto pri karisma eklezio pivotas ĉirkaŭ la sperto de la sanktiĝo. Kaj ĝuste pro tio okazas ke la Eklezio ne povas esti esprimo de simpla demokratio, de formala konvencio de iu homa plejmulto. Gregorio Palamas, eĉ kiam li havas kontraŭ la tuta mondo kaj viva enprizonigita en karcero, sentas ke mem apartenas al la Eklezio laŭ la sama maniero per kiu al ĝi apartenis [[Sankta Maksimo la Konfesanto]] kontraŭa al la [[Monotelismo|Monovolismo]] aŭ [[Atanazio|Sankta Atanazio el Aleksandrio]] kontraŭa al la [[arianismo]].

La koncepto pri Eklezio ellaborita de Gregorio Palamas forte influas eĉ hodiaŭ en la Kristana Oriento, kaj ne nur, dum en Okcidento oni emfazas samtempe ankaŭ la aspekton institucian kaj juran.

== Studoj pri Palamas ==
MEYENDORFF JOHN, ''Introduction à l’étude de Grégoire Palamas'', [[Éditions du Seuil]], Paris, 1959, p. 11. Laŭ tiu esploristo, malsame ol la mezepoka Okcidento, kiu organike evoluis kaj progresive al la modernaj tempoj, la bizanca Oriento ne havis rektajn heredojn kapablajn antaŭenirigi la bizancan kulturon: Turkoj mortigis ne nur imperion sed precipe kulturon. Nur en Rusujo naskiĝis io disvolviganta entreprenojn kiel tiu de G. Palamas. Preskaŭ ĉiuj verkoj de Palamas, kiam verkis tiu aŭtoro, estis ankoraŭ neeldonitaj.

Kromaj, sed kelkaj antaŭaj, studuloj pri Palamas estis: Jean Boivin (17-a jarcento), Porfirio Ouspensky, Polihronij Syrku (19-a jarcento), Mons. Louis Petit, Martin Jugie, Vitalien Laurent, Rodolphe Guilland, Raymond-Joseph Loenertz, Giovanni Schirò ([[20-a jarcento]]).

Inter ĉiu elstaris Martin Jugie.
Guste pro tio ke lia penso ne estis plenkompleta kaj sistema, li sinsekve alportis diversajn klarigojn, en kiuj Palamas ŝajnas (laŭ Jugie) “trouzi la aŭtoritaton de la Patroj” kaj inspiriĝis al konceptoj platonizantaj. La palamasa diskuto estas natura disvolviĝo de la instruoj grekaj-patristikaj, en kiuj pli elstaraj la mistikaj elementoj en la priskriboj de la rilatoj de la kristkredanto kun Dio.

En 1991 Amphilokios Radovic prezentis “La mistero de la Sankta Triunuo en Gregorio Palamas” en kiu estas elstarigita la [[persona rilato]] inter la tri diaj Personoj kaj la asketulo. Kelkaj jam parolis pri nepersona rilato, atribuante al Palamas tiun ekstercentraĵon kiu kontraŭus lian koncepton pri “preĝo de koro”.

Estas ankaŭ studuloj “kontraŭpalamasaj, Unu el tiuj estas Juan Nadal Cañellas &lt;ref&gt; NADAL CAÑELLAS J. S., ''La critique par Akindynos de l’herméneutique patristique de Palamas'', en ''Istina'', 19, 1974, p. 297-328 ; NADAL CAÑELLAS J., ''La résistance d’Akindynos à Grégoire Palamas. Enquête historique, avec traduction et commentaires de quatre traités édités récemment'', vol. 1 et 2, Leuven, 2006.&lt;/ref&gt;. Alia simila estas kapucena episkopo Yanni Spiteris &lt;ref&gt; SPITERIS YANNI, ''Palamas: la grazia e l'esperienza. Gregorio Palamas nella discussione teologica'', Roma 1996. &lt;/ref&gt;.

En priteologiaj fakultatoj de Grekio notiĝas granda estimo kaj elastarigo de la penso de Palamas kvankam, laŭ fakuloj, ankoraŭ ne vidiĝaras sistemajn studojn.

== Bibliografio ==
Primaraj fontoj. Verkoj tradukitaj al la latina, itala aŭ angla aŭ franca aŭ hispana... lingvoj. Por titoloj kaj tekstoj de ok verkoj en la origina greka lingvo oni vidu [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_20_1296-1359-_Gregorius_Palamas_Thessalonicensis_Metropolita.html].
* GREGORIO PALAMAS, ''Defendo pri la hezikasmaj sanktuloj'', (zorge de Renato D'Antiga), Edizioni Messaggero, Padova 1989.
* GREGORIO PALAMAS, ''Li mallevis la ĉielojn kaj malsupreniris. Homelioj'', Qiqajon, Magnano 1999.
* GREGORIO PALAMAS, ''Akto kaj dia lumo. Filozofiaj kaj teologiaj eseoj'', zorge de Ettore Perrella, Bompiani, Milano 2003.
* GREGORIO PALAMAS, ''De la superesenco al la esenco. Refutoj, diskutoj, konfesiaj skriboj, dokumentoj el enprizonigo inter turkoj'', zorge de Ettore Perrella, Bompiani, Milano 2005.
* GREGORIO PALAMAS, ''Kio estas Ortodoksio. Ĉapitroj, priasketaj skriboj, leteroj, homelioj, zorge de Ettore Perrella, Bompiani, Milano 2006.

Akcesoraj fontoj:

* MEYENDORFF JOHN, ''A study of Gregory Palamas'', Translated by George Lawrence, 1964.
* SCAZZOSO PIERO, ''La teologia di san Gregorio Palamas'', Istituto di studi teologici ortodossi S. Gregorio Palamas, Milano 1970.
* MEYENDORFF JOHN, St. Gregory Palamas and Orthodox spirituality, St. Vladimir Seminary press, 1974. (Trad. it. ''San Gregorio Palamas e la mistica ortodossa'', Gribaudi, 1997).
* MANTZARIDIS GEORGIOS. I., ''La doctrine de saint Grégoire Palamas sur la déification de l’être humain'', traduzione di M.-J. Monsaingeon, in ''Saint Grégoire Palamas. De la déification de l’être humain'', coll. “Sophia”, L’Age d’homme-Lausanne, 1990.
* CHRISTOY PANAGIOTI K., ''Il Mistero di Dio'' (in greco), Thessaloniki 1991.
* RADOVIC AMPHILOKIOS, ''Il mistero della santa Trinità in san Gregorio Palamas'' (in greco), (Analecta Blatadon, 16), Patriarchikon idryma Paterikon Meleton, Thessaloniki 1991.
* LISON JACQUES, ''L'Esprit répandu. La pneumatologie de Grégoire Palamas'', Les Éditions du Cerf, Paris 1994.
* SPITERIS YANNI, ''Palamas: la grazia e l'esperienza. Gregorio Palamas nella discussione teologica'', Roma 1996.
* MANTZARIDIS GEORGIOS. I., ''Palamikà'', Ekdosis P. Poyrnara, Thessaloniki 1998.
* GIAGKAZOGLOY STAYROS, ''Comunione dei deificati'' (in greco), Ekdosis Domos, Athina 2001.
* PAPADEMETRIOY GEORGIOS C., ''Introduction to St. Gregory Palamas'', Holy Cross Orthodox Press, Brookline Massachussetts 2004.
* RIGO ANTONIO (a cura di), ''Gregorio Palamas e oltre. Studi e documenti sulle controversie teologiche del XIV secolo bizantino'', Leo S. Olschki editore, 2004.
* GEORGIOS (Archimandrita del monastero di Grigoriou), ''San Gregorio Palamas maestro della divinizzazione'' (in greco), Ekdosis Ieras Monis Osioy Grigorioy, Agios Oros 2006.
* HIEROTHEOS, Metropolita di Naypaktos, ''Psicoterapia ortodossa. La scienza terapeutica dei padri della Chiesa'' (in francese), Monastère de la Nativité de la Vierge, Levadia (Grèce) 2006.
* RIGO ANTONIO, ''Grégoire Palamas: &quot;nouveau Chrysostome&quot; et &quot;nouveau théologien&quot;'', in ''Irénikon'', Vol. 80 (2007), p. 547-562.
* BIANCHI LUCA, ''Monasteri icona del mondo celeste. La teologia spirituale di Gergorio Palamas'', EDB, Bologna 2010

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Hezikasmo]]
* [[Monto Athos]]
* [[Mistikismo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.santiebeati.it/dettaglio/93521]
* [http://www.gregoriopalamas.it/ Retejo dediĉita al Sankta Gregorio Plamas]
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/30_20_1296-1359-_Gregorius_Palamas_Thessalonicensis_Metropolita.html] Opera Omnia el Migne Patrologia Graeca.
* [http://www.ortodoxia.it/GREGORIO%20PALAMAS.htm]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo}}

[[Kategorio:Bizancaj sanktuloj]]
[[Kategorio:Kristanaj mistikuloj]]
[[Kategorio:Kristanaj teologoj]]
[[Kategorio:Grekaj teologoj]]
[[Kategorio:Grekaj monaĥoj]]
[[Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj]]
[[Kategorio:Hezikasmo]]</text>
      <sha1>muxzitdqquajdq7r97fizx35p4dz6ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buseto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>394487</id>
    <revision>
      <id>9393095</id>
      <parentid>8455834</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>ne konfuzu kun Busseto</comment>
      <origin>9393095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="jz21tp05i5nfg2g69enc5xo49sr5pgy" xml:space="preserve">{{Ne konfuzu|Busseto}}[[Dosiero:Vw typ 2 t1b by the sea.jpg|eta|[[VW-Bus]] T1]]
'''Buseto''' estas nomo de [[kamioneto]] kun [[fenestro]]j kaj kun ĝis 9 sidejoj, inklude la stir-sidejon. Ĝi estas stirebla per permesilo por simplaj aŭtomobiloj.

== Konataj reprezentantoj de eŭropaj firmaoj ==
* [[VW-Bus]]
* [[Fiat Ducato]], [[Peugeot Boxer]], [[Citroen Jumper]]
* [[Fiat Scudo]], [[Peugeot Expert]], [[Citroen Jumpy]]
* [[Ford Transit]]
* [[Mercedes-Benz MB 100]]
* [[Mercedes-Benz Vito]]
* [[Mercedes-Benz T 1]]
* [[Mercedes-Benz Sprinter]], [[VW LT]]/[[VW Crafter]]
* [[Opel Vivaro]], [[Renault Trafic]], [[Nissan Primastar]]
* [[Barkas|Barkas B1000]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Aŭtobuso]]

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Aŭtobusa transporto]]</text>
      <sha1>jz21tp05i5nfg2g69enc5xo49sr5pgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Newbury</title>
    <ns>0</ns>
    <id>395147</id>
    <revision>
      <id>9393522</id>
      <parentid>8866393</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4854" sha1="hzl3jfo05hbk84euh6zdxu0gyp9z12m" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Newbury
| devena_nomo              = 
| alia_nomo                = 
| kategorio                = urbo
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                  = Newbury Market Place - geograph.org.uk - 1342009.jpg
| dosiero_priskribo        = la urba merkata placo
| dosiero_kompl            = 
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago                    = 
| blazono                  = 
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio               = 
| oficiala_nomo            = 
| moto                     = 
| kromnomo                 = 
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                    = Britio
| lando_flago              = 1
| ŝtato_tipo               = Unio
| ŝtato                    = [[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|20px]]&amp;nbsp; [[Eŭropa Unio]]
| regiono                  = Sud-orienta Anglio
| histregiono              = 
| distrikto                = Berkshire
| distrikto_tipo           = Provinco
| komunumo                 = 
| municipo                 = 
| ĉefurbo                  = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco                  = 
| montaro                  = 
| ŝoseo                    = 
| limo                     = 
| parto                    = 
| urbo                     = 
| memorindaĵo              = 
| konstruaĵo               = 
| konstruaĵo1              = 
| konstruaĵo2              = 
| konstruaĵo_tipo          = 
| rivero                   = 
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                    = Newbury
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo                   = 
| lat_d                    = 51
| lat_m                    = 24
| lat_s                    = 2
| lat_NS                   = N
| long_d                   = 1
| long_m                   = 19
| long_s                   = 24
| long_EW                  = U
| koordinatoj_tipo         = 
| plej_alta                = 
| plej_alta_leviĝo         = 
| plej_alta_lat_d          = 
| plej_alta_lat_m          = 
| plej_alta_lat_s          = 
| plej_alta_lat_NS         = 
| plej_alta_long_d         = 
| plej_alta_long_m         = 
| plej_alta_long_s         = 
| plej_alta_long_EW        = 
| plej_malalta             = 
| plej_malalta_leviĝo      = 
| plej_malalta_lat_d       = 
| plej_malalta_lat_m       = 
| plej_malalta_lat_s       = 
| plej_malalta_lat_NS      = 
| plej_malalta_long_d      = 
| plej_malalta_long_m      = 
| plej_malalta_long_s      = 
| plej_malalta_long_EW     = 
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 
| areo_rondumo             = 
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro                = 28,339
| loĝantaro_dato           = 2001
| loĝantaro_denseco        = 
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita                = 
| establita_tipo           = Setligo
| establita1               = 
| establita1_tipo          = urba statuso
| ĉefulo                   = 
| ĉefulo_partio            = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono                  = [[GMT]]+0h
| horzono_DST              = [[GMT]]+1h
| poŝtkodo                 = 
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     =
| kodo_tipo                = [[NUTS|NUTS 3]]
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               =
&lt;!-- *** Liberaj kampoj *** --&gt;
| libera                   = 
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                     = England location map.svg
| mapo_fono                = 
| mapo_priskribo           = Situo de Newbury kadre de Anglio
| mapo_lokumilo            = Anglio
| mapo1                    = 
| mapo1_fono               = 
| mapo1_priskribo          = 
| mapo1_lokumilo           = 
| mapo2                    = 
&lt;!-- *** TTT-paĝoj *** --&gt;
| commons                  = Newbury, Berkshire
| retpaĝo                  = [http://www.newbury.gov.uk/ www.newbury.gov.uk]
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                    = 
}}
'''Newbury''' estas [[urbo]] de [[Britio]], situanta proksimume 95 kilometrojn okcidente de [[Londono]]. Newbury apartenas al la nuna administra regiono [[Sud-orienta Anglio]] kaj la historia provinco [[Berkshire]], borde de la rivero ''Kennet'' kaj de la ''kanalo Kennet kaj Avon''. En la urbo mem vivas iom malpli ol 30&amp;nbsp;000 homoj, sed kune kun kunkreskintaj antaŭurboj kiel [[Thatcham]] oriente la suma urbeca teritorio havas pli-malpli 60&amp;nbsp;000 loĝantojn. En la urbo vivas pluraj konatuloj, inter ili la verkisto [[Richard Adams]], aŭtoro de la novelo &quot;Watership Down&quot; pri la sorto de kunikla familiego.

[[Dosiero:Below Greenham Lock - geograph.org.uk - 127708.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;unu el multaj pitoreskaj piediraj pontoj super la ''kanalo Kennet kaj Avon'' en Newbury]]
[[Dosiero:Donnington Castle - UK - geograph.org.uk - 7002.jpg|eta|maldekstra|&lt;center&gt;la mezepoka kastelo ''Donnington'']]

{{Ĝermo|Britio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj de Anglio]]</text>
      <sha1>hzl3jfo05hbk84euh6zdxu0gyp9z12m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almonacid de Toledo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>397091</id>
    <revision>
      <id>9393348</id>
      <parentid>9214257</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4305" sha1="sd481pgpm150d7nbjr21c4q95iua33i" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| nomo = Almonacid de Toledo
| mapo = 
| flago = 
| blazono =
| lando = [[Hispanio]]
| regiono = [[Kastilio-Manĉo]]
| provinco = [[Provinco de Toledo|Toledo]]
| titolo de administra unuo1 = Komarko
| administra unuo1= [[Montoj de Toledo (komarko)|Montoj de Toledo]]
| regiono-ISO = ES
| areo = 96
| loĝ = 873
| jaro = 2011
| dens = 9,09
| pk = 
| estro = Gonzalo Lara García
| TTTejo = [almonaciddetoledo.es]
}}
[[Dosiero:Localización de la provincia de Toledo.svg|eta|250ra|Situo de la [[provinco Toledo]] en Hispanio]]
[[Dosiero:Almonacid de Toledo.png|eta|250ra|Situo de Almonacid de Toledo en la [[provinco Toledo]] kaj en Hispanio]]
'''Almonacid de Toledo''' estas [[municipo]] de [[Hispanio]], en la [[Provinco de Toledo]], [[regiono]] de [[Kastilio-Manĉo]].

== Toponimio ==
La deveno de la termino de &quot;Almonacid&quot; ne estas klara. Estas variaj versioj, ĉiuj rilataj kun la [[Kastelo de Almonacid|kastelo]]:

* De la arabigita latina vorto &quot;''almonaster''&quot;, uzata de [[almoravidoj]] por aludi al &quot;monaĥejo&quot;. Laŭ tio eble la kastelo estis &quot;ribat&quot; (nome fortika monaĥejo) en la islama epoko.

* De la fratoj Armonices kiuj ŝajne rekonstruis unu de la turoj de la kastelo.

* Per derivo de &quot;Almenas del Cid&quot; (kreneloj de la senjoro), antikva nomo de la vilaĝo.

== Loĝantoj ==
La loĝanto nomiĝas ''Almonaciliño''. La censita populacio en [[2011]] estis de 873 loĝantoj kaj la denseco estas de 9,09 loĝ/km².

== Situo ==
Almonacid de Toledo estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la [[komarko]] aŭ [[distrikto]] [[Montoj de Toledo (komarko)|Montoj de Toledo]] en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 720 m; je 21 km el [[Toledo]], provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 96 km². La [[geografiaj koordinatoj]] estas 39°45′18″ N 3°51′16″ Ok.

== Geografio ==
La municipo troviĝas en la komarko de la [[Montoj de Toledo (komarko)|Montoj de Toledo]], borde de la rivero Guazalete, kaj limas kun la municipaj teritorioj de [[Toledo]], [[Aranjuez (Madrido)|Aranjuez]], [[Yepes]], [[Villasequilla]], [[Mascaraque]], [[Villaminaya]], kaj [[Nambroca]], ĉiuj de la provinco de Toledo escepte Aranjuez.

== Ekonomio ==
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo.

== Historio ==
Tre ofte Almonacid de Toledo pasis de posedanto al alia. En [[1086]], la reĝo [[Alfonso la 6-a de Leono kaj Kastilio|Alfonso la 6-a]] donis tiun vilaĝon al la eklezio de Toledo. Post unu jarcento, en [[1132]], [[Alfonso la 7-a de Leono kaj Kastilio|Alfonso la 7-a]] donis ĝin al la grafo Pons de Cabrera. En [[1176]], [[Alfonso la 8-a (Kastilio)|Alfonso la 8-a]], donis ĝin al la [[Ordeno de Kalatravo]].

En la [[Milito de Hispana Sendependigo|Milito de Sendependigo]], ĝi iĝis fama pro la [[batalo de Almonacid]], en kiu la [[Horace Sebastiani de la Porta|Marŝalo Sebastiani]], plifortigita pro la alveno de la reĝo [[Joseph Bonaparte|Jozefo la 1-a]], sukcesis forpeli la hispanajn trupojn al la rivero [[Gvadiano]]. En la batalo mortiĝis ĉirkaŭ 4.000 hispanoj kaj 2.000 francoj. En la [[Triumfa Arko de Parizo]] aperas la nomo de Almonacid kiel memoro de tiu franca venko.

Dum la [[20a jarcento]] la populacio atingis pinton dum la [[1930-aj jaroj]] kiam estis 2070 loĝantoj, sed post la [[Hispana Enlanda Milito|enlanda milito]] oni perdis 300 loĝantojn pro diversaj kaŭzoj. Dum la [[1960-aj jaroj]] okazis nova falo pro elmigrado al urbaj kaj industriaj areoj kaj naciaj kaj internaciaj, kio okazis ankaŭ en multaj el la sudhispanaj areoj. Dum la fino de la [[20a jarcento]] la populacio stabiliĝis ĉirkaŭ la 800 loĝantoj, tio estas multe malpli ol duono de tiu iama.

El la restaŭro de la demokratio la voĉdonintoj preferis urbestron de la dekstraj partioj. Fakte la sama urbestro regis la vilaĝon dum ses regofojoj, nome sub tri diversaj partioj, kaj el 1979 al 2003, nome dum preskaŭ kvarono de jarcento, nome Eusebio Segovia Martín.

Almonacid de Toledo estas deklarata historia komplekso. Ĉiujare vizitas 2.000 turistoj la kastelon de Almonacid de Toledo.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Municipoj de la provinco de Toledo]]

{{Municipoj de Provinco Toledo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de Toledo]]</text>
      <sha1>sd481pgpm150d7nbjr21c4q95iua33i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monda Tago de Medio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404753</id>
    <revision>
      <id>9392963</id>
      <parentid>9114006</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>25129</id>
      </contributor>
      <comment>de temo en 2026</comment>
      <origin>9392963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2724" sha1="rixgyjeci7jtnw20o3k11oahfmfyn9u" xml:space="preserve">[[Dosiero:Ecologia.jpg|eta|Protekto de ĉirkaŭa [[medio]]]]
'''Monda Tago de Medio''' ([[angle]]: World Environment Day - WED) – tiu [[Internacia tago#Junio|internacia festotago]] estis fiksita de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] dum [[Stokholmo|Stokholma]] Konferenco en [[1972]] kaj estas ĉiujare celebrata la [[5-an de junio]] en pli ol 100 landoj de la mondo por rememoro de ĉefaj postuloj de la konferenco pri harmonia disvolvo de [[civilizacio]] kun [[ekologio|ekologia]] disvolvo de la ĉirkaŭanta mondo.

Unue okazigita en 1973, ĝi estis platformo por levado de [[konscio]] pri mediaj temoj kiel ekzemple [[mara poluo]], [[troloĝateco]], [[mondvarmiĝo]], [[Daŭrigebla disvolvo|daŭrigebla konsumo]] kaj krimoj kontraŭ la ekologio. La tago estas markita de pli ol 143 landoj. Ĉiun jaron, la programo disponigis temon kaj forumon por [[Entrepreno|entreprenoj]], [[neregistaraj organizoj]], komunumoj, registaroj kaj [[Famulo|famuloj]] por antaŭeniri pormediajn iniciatojn.

Tiu ĉi tago estas unu el kelkaj internaciaj tagoj pri [[naturkonservado]], [[daŭripovo]] kaj [[ekologiismo]]. Similaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj inkluzivas [[Internacia Tago de Naturo|Internacia tago de Naturo]] (la 3-an de marto), [[Internacia Tago de Forstoj]] (la 21-an de marto), [[Monda akvotago]] (la 22-an de marto), [[Tago de la Tero]] (la 22-an de aprilo), [[Monda Biodiverseca Tago]] (la 22-an de majo), [[internacia tago de la oceano]] (la 8-an de junio) kaj la internacia tago de la lukto kontraŭ [[dezertiĝo]] kaj [[trosekeco]] (la 17-an de junio).

== Temaj jaroj ==
* 2010: Multaj specioj. Unu planedo. Unu estonteco
* 2011: Arbaroj: Naturo je via servo
* 2012: Verda ekonomio: Ĉu ĝi inkluzivas vin?
* 2013: Pensu, manĝu, konservu. Reduktu vian manĝpreson
* 2014: Levu vian voĉon, ne la marnivelon
* 2015: Sep miliardoj da sonĝoj. Unu planedo. Konsumu kun zorgemo.
* 2016: Konekti homojn al naturo - en la urbo kaj sur la tero, de la polusoj ĝis la ekvatoro
* 2017: Nula toleremo por la kontraŭleĝa faŭno-komerco
* 2018: Batalo kontraŭ [[plasta poluo]]
* 2019: Batalo kontraŭ [[aerpoluo]]
* 2020: Tempo pri [[naturo]]
* 2021: [[Ekologia restaŭro|Restarigo de ekosistemo]]
* 2022: Nur unu [[Tero]]
* 2023: Solvaĵoj de [[plasta poluo]]
* 2024: [[Ekologia restaŭro]], [[dezertiĝado]] kaj rezistado kontraŭ [[trosekeco]]
* 2025: Batalo kontraŭ [[plasta poluo]]
* 2026: Klimata actio

== Vidu ankaŭ ==
* [[Daŭripova disvolviĝo]]
* [[Ekologio]]
* [[Medio]]
* [[Mediprotekto]]
* [[Naturprotekto]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo}} {{en}}

{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Internaciaj tagoj]]
[[Kategorio:Internaciaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj]]
[[Kategorio:Medio]]</text>
      <sha1>rixgyjeci7jtnw20o3k11oahfmfyn9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ansbaĥo (princlando)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>405651</id>
    <revision>
      <id>9392741</id>
      <parentid>8904385</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Princoj kaj Margrafoj de Ansbaĥo */</comment>
      <origin>9392741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6026" sha1="6rhj6osmsows9uohw6v51d2ad2zedg0" xml:space="preserve">{{Informkesto pereinta ŝtato
| nomo                             =
| origina nomo                     = Markgrafentum Brandenburg-Ansbach,{{-}}Fürstentum Ansbach &lt;small&gt;([[Germana lingvo|germane]])&lt;/small&gt;
| jaro de estiĝo                  =
| jaro de pereo                    =
| pli antaŭ                       = jes
| antaŭ 1                         =
| antaŭ 1 flago                   =
| antaŭ 2                         =
| antaŭ 2 flago                   =
| pli post                         = jes
| post 1                           = reĝlando Prusio
| post 1 flago                     = Flag of Prussia (1892-1918).svg
| post 2                           = reĝlando Bavario
| post 2 flago                     = Flag of Bavaria (lozengy).svg
| larĝeco de la 1-a kolumno       =
| flago                            =
| artikolo pri la flago            =
| flago grandeco                   =
| blazono                          =
| artikolo pri la blazono          =
| blazonpriskribo                  =
| blazono grandeco                 =
| kadro blazono                    =
| mapo                             = Fsm-Ansbach 1791.png
| mapo grandeco                    =
| mapo noto                        = Mapo pri la princlando (teksto germana)
| ĉefurbo                         =
| areo                             =
| areo noto                        =
| la plej alta punkto              =
| la plej alta punkto noto         =
| la plej longa rivero             =
| la plej longa rivero noto        =
| nombro de loĝantoj              = 143000
| nombro de loĝantoj noto         = (1791)
| lingvoj                          = germana
| nacieca konsisto                 =
| religio                          = [[katolikismo]] ĝis [[1525]], ekde tiam [[luteranismo]]
| ŝtata formo                     = [[monarĥio]] (princlando/margraflando)
| patrina lando                    = [[Sankta Romia Imperio]]
| monunuo                          =
| himno                            =
| estiĝo                          =
| pereo                            = vendo al Prusio
| evt1                             =
| evt1 dato                        =
....
| evt8                             =
| evt8 dato                        =
| estroA titolo                    =
| estroA1                          =
| estroA1 dato                     =
}}
La landeto '''Brandenburgo-Ansbaĥo''' aŭ '''Ansbaĥo''' ({{lang-de|Markgrafentum Brandenburg-Ansbach}} aŭ ''Fürstentum Ansbach'') estis [[imperia senpereco|imperie senpera]] princlando de la [[Sankta Roma Imperio]], regata de flanka linio de la [[Hohencolernoj|Hohencolerna dinastio]]. Tiuj portis la heredan titolon &quot;[[margrafo de Brandenburgio]]&quot;, tial la princlando ankaŭ nomiĝis [[margraflando]]. Dum pluraj periodoj ĝi estis regata en [[persona unio]] kun la apuda [[princlando Bayreuth]] (prononco {{prononco|bajrojt}}).

La centro kaj ĉefurbo de la landeto estis [[Ansbach]]. Ĝi kreiĝis en [[1398]], kaj daŭris ĝis [[1791]], kiam la margrafo vendis ĝin, kune kun Bayreuth, al la reĝo de [[Prusio]]. Prusio formale aneksis ĝin la 28-an de januaro 1792. Post nur malmultaj jaroj Ansbach transiris en [[1806]] al la nova [[reĝlando Bavario]], kaj en [[1810]] ankaŭ Bayreuth.

== Princoj kaj Margrafoj de Ansbaĥo ==
* 1398: [[Frederiko la 1-a (Brandenburgio)|Frederiko la 6-a, burggrafo de Nurenbergo]] (ekde 1415 ankaŭ [[princo-elektisto]] de [[Margraflando Brandenburgio|Brandenburgio]] je la nomo [[Frederiko la 1-a (Brandenburgio)|Frederiko la 1-a]])
* 1440: [[Alberto Aĥilo]] (ekde 1470 ankaŭ [[princo-elektisto]] de [[Margraflando Brandenburgio|Brandenburgio]] je la nomo [[Alberto la 3-a de Brandenburgio]])
* 1486: [[Frederiko la 1-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 1-a]], patro de duko [[Albreĥto (Prusio)|Albreĥto]] de Prusio
* 1515: [[Georgo, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo &quot;la Pia&quot;]]
* 1543: [[Georgo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 1-a]]
* 1603: [[Joaĥimo Ernesto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Joaĥimo Ernesto]]
* 1625: [[Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 2-a]]
* 1634: [[Alberto la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Alberto la 2-a]]
* 1667: [[Johano Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Johano Frederiko]], patro de [[Karolino de Brandenburgo-Ansbaĥo]]
* 1686: [[Kristiano Alberto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Kristiano Alberto]]
* 1692: [[Georgo Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 2-a &quot;la Juna&quot;]]
* 1703: [[Vilhelmo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Vilhelmo Frederiko]] (n. antaŭ 1686–m. 1723)
* 1723: [[Karolo Vilhelmo Frederiko, Margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Karolo Vilhelmo Frederiko]] (1712–1757)
* 1757: [[Aleksandro (Brandenburg-Ansbach-Bayreuth)]], margrafo de Ansbach kaj ekde 1769 Bayreuth en [[persona unio]] (ĝis 1791)

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.worldstatesmen.org/German_States1.html German States to 1918, A–E] ĉe WorldStatesmen.org
* [http://genealogy.euweb.cz/hohz/hohenz1.html House of Hohenzollern (1 of 2)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200919075534/http://genealogy.euweb.cz/hohz/hohenz1.html |date=2020-09-19 }} ĉe Genealogy.eu
* [http://genealogy.euweb.cz/hohz/hohenz2.html House of Hohenzollern (2 of 2)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210201090947/http://www.genealogy.euweb.cz/hohz/hohenz2.html |date=2021-02-01 }} ĉe Genealogy.eu
* [http://www.tacitus.nu/historical-atlas/regents/germany/nurnberg.htm Ansbach and Bayreuth] ĉe ''Tacitus Historical Atlas''

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Ansbaĥo}}

[[Kategorio:Margraflandoj|Ansbaĥo]]
[[Kategorio:Historio de Germanio]]
[[Kategorio:Historio de Brandenburgio]]
[[Kategorio:Historio de Bavario]]
[[Kategorio:Germanaj princlandoj]]
[[Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1390-1399]]
[[Kategorio:Aperis en 1398]]
[[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1792]]</text>
      <sha1>6rhj6osmsows9uohw6v51d2ad2zedg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonnenfeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>411373</id>
    <revision>
      <id>9393266</id>
      <parentid>5163828</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T06:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="jd0u1vnk3tvgn0rghk6m1tj6b0gv9id" xml:space="preserve">'''Sonnenfeld''':
* [[Ernesto Sonnenfeld]]
* [[Ferenc Szadai|Ferenc Szadai, naskita Sonnenfeld]], hungara aktoro
{{disambig}}</text>
      <sha1>jd0u1vnk3tvgn0rghk6m1tj6b0gv9id</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aigner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>412622</id>
    <revision>
      <id>9393241</id>
      <parentid>9351366</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="o7eqb38gzpezkrnq1w9ooz47bn2qog3" xml:space="preserve">'''Aigner''' estas [[Bavara lingvo|Aŭstra-Bavara]] [[familinomo]], menciita en Sud-Germanio, Aŭstrio, Hungario:

* [[Hans Dieter Aigner]] (* 1958, Linz), aŭstra artisto kaj verkisto
* [[Ilse Aigner]], germana politikistino
* [[Lajos Abafi|Lajos Abafi ''(Abafi-Aigner)'', naskita Aigner]] (naskiĝis kiel: ''Ludwig Aigner'')
* [[Sándor Aigner]], hungara arkitekto
{{Apartigilo}}
[[Kategorio:Germanaj familiaj nomoj]]</text>
      <sha1>o7eqb38gzpezkrnq1w9ooz47bn2qog3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernesto de la Peña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>414030</id>
    <revision>
      <id>9393279</id>
      <parentid>8539798</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="9uycvx5wnftpds97a0644hg42mm61iq" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Ernesto de la Peña Muñoz''' (naskiĝis la 21-an de novembro [[1927]] en la urbo de Meksiko, mortis la 10-an de septembro 2012) estis [[Meksiko|meksika]] [[verkisto]], [[lingvisto]] kaj [[poligloto]]. Li tradukis verkojn de diversaj aŭtoroj al la hispana lingvo. En 2012 li ricevis la internacian premion Menéndez Pelayo.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

{{vivtempo|Penzza de la, Ernesto}}
[[Kategorio:Meksikaj verkistoj]]
[[Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj]]</text>
      <sha1>9uycvx5wnftpds97a0644hg42mm61iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Du er ikke alene</title>
    <ns>0</ns>
    <id>414349</id>
    <revision>
      <id>9393614</id>
      <parentid>7240937</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="m8ssgv315vjtkan9e9s4bxbg53haa5o" xml:space="preserve">{{kursiva titolo}}
{{Informkesto filmo
| originalatitolo = Du er ikke alene
| esperantatitolo = Du er ikke alene
| bildo           = 
| bildpiedo       = 
| produktolando   = {{Danio}} 
| filmadlando     = 
| aperdato        = [[1978]] 
| daŭro          = 90 min.
| ĝenro          = Dramo
| buĝeto         = 
| reĝisoro       = Lasse Nielsen kaj Ernst Johansen
| scenaro         = 
| laŭverko       = 
| produktisto     = Steen Herdel
| muziko          = Sebastian
| efektoj         = 
| produkto        = 
| distribuo       = Horizon Films (Usono)
| imdb_id         = 0023997
| ĉefrolanto     = Anders Agensø, Peter Bjerg, Ove Sprogøe, Elin Reimer, Jan Jørgensen
}}
'''''Du er ikke alene''''' [Vi ne estas sola] (1978) estas [[Danio|dana]] filmo verkita de Lasse Nielsen kaj Bent Petersen, reĝisorita de Lasse Nielsen kaj Ernst Johansen kaj produktita de Steen Herdel.

== Intrigo ==
La historio okazas en porvira katolika internulejo de [[Danio]] en kiu la lecionojn oni donas inter preĝoj kaj referencoj al la kristana moralo. Unu el la knaboj, Bo (Anders Agensø), komencas rilaton kun Kim (Peter Bjerg), la filo de la direktoro. La intrigo elvolviĝas sekvante la evoluon de la rilatoj de la studantoj post la elpelo de unu el ili pro esti distribuinta pornografiajn bildojn en la banejoj. Paralele, kiel pruvo de kursfino, la instruistoj komisias al la studantoj fari filmeton pri la temo &quot;amu vian proksimulon&quot;. Kelkaj decidas tamen ne ĉeesti plu la lecionojn kiel protesto pri la elpelo de ilia kompano kaj decidas produkti filmeton per si mem. Dume Bo kaj Kim estas pli kaj pli unuigitaj, kaj la naturo de ilia rilato estas akceptita de siaj kompanoj. Je la fino de la historio, en ĉeesto de la instruistaro kaj de la gepatroj, la knaboj projekcias filmeton produktita de ili mem kaj bazita sur la ordono &quot;amu vian proksimulon&quot;, en kiu aperas Bo kaj Kim brakumante kaj kisante unu la alian.

La filmo temas ne nur pri Bo, Kim kaj ilia rilato, sed ankaŭ pri la {{J|interpersona rilato}} antaŭ la plenaĝo. Ĝi perfekte kaptas la seksecon kaj komencajn rilatojn de la studantoj, entenate tiuj de la junulinoj kiuj laboras en la kafejo kaj de grupo de adoleskantinoj.

== Literaturo ==
* Murray, Raymond: ''Images in the Dark'': An Encyclopedia of Gay and Lesbian Film and Video''. Nov-Jorko, TLA Publications, 1994.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.bellabio.dk/?p=114 ''You Are Not Alone'', Originala film-anonco en la dana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140417114534/http://www.bellabio.dk/?p=114 |date=2014-04-17 }}

[[Kategorio:Danalingvaj filmoj]]</text>
      <sha1>m8ssgv315vjtkan9e9s4bxbg53haa5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Balneário Pinhal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>415348</id>
    <revision>
      <id>9392887</id>
      <parentid>6278870</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2300" sha1="onhec5e4qsfcctytuylyevpj2s4m3qx" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                    = Balneário Pinhal
| kategorio               = municipo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio              = 
| oficiala_nomo           = Balneário Pinhal
| moto                    = 
| kromnomo                = 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| flago                   =
| lando                     = Brazilo 
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20px]] [[Suda Rio-Grando]] 
| ŝtato_tipo               = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]]
| regiono                   = [[Metropolitana de Porto Alegre]]
| regiono_tipo              = Mezoregiono
| distrikto_tipo            = Mikroregiono
| distrikto                 = [[Osório (mikroregiono)|Osório]]
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                 = urba centro
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  = 
| lat_d                    = 30
| lat_m                    = 14
| lat_s                    = 49
| lat_NS                   = S
| long_d                   = 50
| long_m                   = 13
| long_s                   = 58
| long_EW                  = W
| plej_alta_leviĝo        =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo              = 103.758
| areo_rondumo      = 3
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 10856
| loĝantaro_dato          = 2010
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = UTC-3
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                     = Locator map of Balneário Pinhal in Rio Grande do Sul.svg
| mapo1_priskribo          = Situo ene de Brazilo
| mapo1_lokumilo           = Brazilo
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                 = http://www.balneariopinhal.rs.gov.br
| commons                  = Balneário Pinhal
| portalo                  = Brazilo
}}

'''Balneário Pinhal''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 10.856 loĝantojn en 2010 &lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=430163|titolo=Balneário Pinhal| alirdato=2012-09-25 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}&lt;/ref&gt;. 

== Vidu ankaŭ  ==	
* [[Municipoj de Suda Rio-Grando]]

== Referencoj ==	
{{referencoj}}

{{Ĝermo|Brazilo}}

[[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]]</text>
      <sha1>onhec5e4qsfcctytuylyevpj2s4m3qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de bierspecoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>417988</id>
    <revision>
      <id>9393001</id>
      <parentid>9262985</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18472" sha1="qpp3myvhvx6g9b8mcl49rs69ouzsrbu" xml:space="preserve">La listo volas doni superrigardon pri la plej diversaj [[biero|bierspecoj]]. Ne temas pri listo de diversaj [[biermarko]]j.
Por orientiĝi ene de la ĝangalo de diversaj markoj en la mondo rigardu:
'''[[Listo de famaj bierfaristoj kaj -bazaroj]]'''

== Kategoriigo de biero ==
'''[[Biero]]''' oni povas kategoriigi laŭ diversaj manieroj:
* laŭ la fermentado (sinkfermenta, levfermenta kaj spontane fermenta)
* laŭ la grenspeco (ofte [[hordeo]] aŭ hordeo kun [[tritiko]], sed ankaŭ [[spelto]], [[sekalo]], [[maizo]] aŭ [[rizo]])
* laŭ la regiono de la origino (Kölsch, Alt, Lambiek, Pils)
* laŭ la bierfaristo (ekzemple [[trappisto]])
* laŭ la koloro (blanka, blonda, sukcenkolora, bruna, nigra)
* laŭ la grado de la amareco . Oni povas mezuri laù la EBU [[Internacia Bier-amareca Unuo]]
* laŭ la alkoholenhavo
* laŭ la gusto (kombinaĵo de acideco,dolĉeco kaj amareco) 
* laŭ specialaĵoj (ekzemple [[fumo]] ĉe ’’Bamberger Rauchbier’’ aŭ la uzo de laktobaciloj)

[[Dosiero:Bieren uit de streek rond brussel.jpg|eta|250px|maldekstra|bieroj el la regiono ĉirkaŭ [[Bruselo]]]]
[[Dosiero:Dutch beers.jpg|eta|Kolektaĵo de bieroj]]
&lt;br /&gt;

== Fermentado ==
=== Sinkfermenta, levfermenta kaj spontana fermentado ===
Depende de la temperaturo dum la fermentado oni parolas pri sinkfermenado kaj levfermantado . Ankaŭ ekziastas la tradicia, ''spontana fermentado''.
* ''sinkfermentado'' aŭ ''funda fermentado'' okazas, kiam la la temperaturo estas inter 6 kaj 8&amp;nbsp;°C. La proceso okazas rapide kaj la gisto havas ŝancon sinki al la fundo de la kaldrono. La kompleta fermentado bezonas kelkajn semajnojn. En antaŭaj jaroj nur eblis fari sinkfermentaj bieroj en vintro aŭ en malvaramaj partoj de Eŭropo. Nur la evoluado de la [[fridigmaŝino]]j en la 20a kaj 21a jc. ebligas fari sinkfermentaj biero tra la tuta jaro. La avantaĝo de la skfermentado estas, ke la bierfaristo havas pli da kontrolo super la fermentadproceso. Hodiaŭ ĉie en la mondo oni faras sinkfermentajn bierojn grandskale, ĉefe [[Pilsener|pilzenajn]] bierojn aŭ la malpli lupoligitajn [[Export|eksportajn]] aŭ „Lager“-bierojn. Precipe en [[Ĉeĥio]] kaj [[Germanio]] tiu tipo de biero estas farata.
* ''levfermentado''aŭ ''supra fermentado'' okazas je temperaturo de 15 ĝis 20 gradoj. tiu-ĉi proceso evoluiĝas malpli kontrolebla: la fermentado daŭras maksimume kelkajn tagojn kaj la gisto drivas je la surfaco.Antaŭ la evoluado de la sinkfermentada proceso la levfermentado estas la plej ofta proceso. Bierfaristoj en [[Belgio]] kaj [[Anglio]] ofte restis ĉ la malnova arto fari bieron.
* ''Spontana fermentado'' ne bezonas purajn gistojn. La en la aero ekzistantaj „sovaĝaj gistoj“ sufiĉas. Dum 24 horoj la majŝo povas infektiĝi kun mikroorganismoj el la aero kaj de kverkaj bareloj. En fruaj jaroj oni kutime uzas iun metodon, sed hodiaŭ nur bierfarejo ĉirkaŭ [[Bruselo]] kiu produktas [[lambiek(Biero)|lambikon]] uzas tiun metodon. EStas malfacile regi la proceson de la spontana fermentado. La germana [[Gose (bier)|Gose]] el la urbo Goslar estis ĝis la 19a jc. spontane fermentanta biero.

=== Sinkfermentaj bieroj ===
'''[[Münchener]]:''' aŭ [[Munkena biero]] nomo de malhelbruna biero kun, [[malt]]a gusto. Ekestas ankaŭ ‚’’Munkena helbiero’’’. La biertipo evoluiĝis en la dua duono de la 20a jc. en [[Munkeno]]. Ĝi havas 4 ĝis 4,75 [[volumen-procento|Vol.-%]] da [[Etanolo|alkoholo]].

'''[[Dortmunder (bier)|Dortmunder]]:''' Kun malpli da lupolo ol [[Pilsner]]-biero, sed pli seka maar droger ol [[Münchener]]. En Germanio „bonda biero“ estas ankaŭ konata kiel ''[[Export (bier)|Export]]''. Alkoholenhavo 5 ĝis 6 procento.

'''[[Pilsner]] :''' aŭ ‚’’’Pils’’’ estas la plej fama bierspeco de la mondo. Ĝi venas el [[Pilseno]] en [[Bohemio]] kie ĝi en [[1842]] ekestis. Ĝi avs heloran koloron kaj kiel rekonilo fortan lupolguston. Alkoholenhavo 4,5 ĝis 5,2 procento.

[[Dosiero:Stella_Artois.JPG|eta|maldekstra|250px|[[Stella Artois]], la ordinara biero en [[Loveno]]]]

'''[[Lager (biero)|Lager]]:''' Origine bavara biertipo, malpli lupoligata kiel [[Pilsner]]. Ĝi ricevis la nomon de la longa malvarmigata postmaturiĝo kaj stokado. Ĉiu sinkfermenta biero nomiĝas en anglalingvaj landoj „lager“. Tiu biero estas verdire iu libera interpretado de la [[Pilsner]]-biero. Alkoholenhavo 3,5 ĝis 5 procento.

'''Weens, Märzen aŭ Spezial:''' [[sukceno|sukcenkolora]], relative forta bier. Alkoholenhavo 5,5 procento. la &quot;Märzen&quot; (germane por Marto) estas bieron, kiun onifaras en marto por konsumi gcin en aŭtuno. La bavara &quot;Oktoberfestbier&quot; (oktobrofesta biero) estas '''marta biero'''.

'''Bock''' aŭ [[bokbiero]]: Forta biero origine el la german urbo [[Einbeck]] en [[Malsupra Saksio]]. Plej ofte ruĝa aŭ bruna koloro; en Germanio ankaŭ pli hela. Bock estas sezona biero por la monato [[Majo]] kaj por aŭtuno. Alkoholenhavo minimume 6 procento.

'''[[Doppelbock]]:''' ekstra forta biero, unuafoje farita en [[Bavario]] . La biermarkoj finiĝas ĝenerale per -ator. Alkoholenhavo varias inter 7,5 kaj 13 procento.

=== Levfermentaj bieroj ===
'''[[Saison]]s:''' kolektiva nomo por nature maturiĝintaj bieroj el [[Valonio]] kaj la franca limregiono. Alkoholenhavo ĉrk. 5 procento, relative seka. Ĝi estas vintre farata por servi en somero kiel kontraŭsoifigilo.

'''[[Trappista biero|Trappist]]:''' biero, kiu estas farata senescepte fare de monaĥoj el la ordeno de la [[cisterciano]]j, kun diversaj gustoj. Farata en 6 [[abstejo]]j en in Belgio kaj unu el Nederlando.

'''Kloosterbier aŭ [[Abdijbier]]:''' Ne klara kolektiva nomo por biero de ne ĉim puvebla deveno el monaĥejo aŭ abatejo. Ili ĉiam havas nomon de monaĥejo au abatejo.

'''Alt:''' kuprokolora biero, pli malhela ol Kölsch (kolona biero], de la germana regiono Niederrhein, inklude de la nederlanda [[Venlo]]. Alkoholenhavo minimume 4 procento.

'''[[Kölsch (bier)|Kölsch]]:''' unika tipo el germana [[Kolonjo]] kaj ĉirkaŭejo. La biero havas heloran koloron kaj alkoholenhavo de 4,8 procento.

'''[[Wieß]]:''' Biero de malnova stilo el [[Kolonjo]], antaŭiranto de [[Kölsch]]. Kvankam ke „Wieß“ signifas „blanka“, ĝi ne estas „Witbier“ aŭ tritika biero sed nur farita el hordeo, sed ne filtrita. Alkoholenhavo 4–5 procento.

'''[[Elo (biero)|Elo]]:''' aŭ ’’’Ale’’’ signifas biero laŭ la angla stilo kaj ĝi estas kuprokolora

'''[[Mild ale]]:''' tipa malhelbruna [[kranbiero]] kun [[karamel]]gusto, aŭ kuprokolora kaj relarve malforta. Alkoholenhavo 2,5 ĝis 3 procento.
[[Dosiero:Duvelenglas0uj.jpg|eta|dekstra|250px|“Duvel“-biero kun tipa glaso]]


'''[[Bitter ale]]:''' ‚aŭ ‚’’’amara elo’’’ kuprokolora barelbiero, ‚ ’’’la’’’ nacia trinkaĵo en Anglio. Forte lupolita, kelktempe tre amara, sed ankaŭ kun plena kaj malta gusto; Malmulte da karbonata acido kaj alkoholenhavo de 3 ĝis 5,5 procento.

[[Dosiero:NamslauerBier.JPG|eta|dekstra|La hela [[biero]] t.n. &quot;viva&quot; (nepasteŭrizita) el la bierfarejo (establita komence de la 14a jc) en [[Namysłów]] / [[Silezio]] en [[Pollando]]]]
'''[[India Pale Ale]]:''' aŭ ‚’’’hinda hela [[elo]]“ klasika hela biero kun malofta viva karaktero, kiu havas acidetan kaj fortan lupolan guston . La termino ''India Pale ale'' venas el las tempo de vigla kolonia komerco . Kun bona kvalito ĝi havas alkoholenhavon de ĉirk. 5 procento.

'''[[Stout]]:''' tre malhela biero kun rostita malto aŭ [[sekalo|sekala]] malto.

'''[[Bitter stout]]:''' sufiĉe forta, ekstreme amara kaj kun tre malhela koloro. La plej fama estas la [[Irlando|Irlanda]] ''[[Guinness]] extra stout'', kiu fariĝis bierstilo de si mem. alkoholenhavo varias inter 4 (en la ’’hejmlandoj’’) ĝis 7 procento (en la tropiko).

'''[[Milk stout]]:''' pli dolĉa ‚’’’stout’’’ kun malalta alkoholenhavo .

'''[[Russian stout|Rusan staŭto kaj Barley wines]]:''' ekstra forta kaj frukta staŭto, kiu estis destinita por la [[Rusio|rusa]] korto en [[Sankt-Peterburgo]]. Ĝi havas pli ol 10,5 procento da alkoholo. Komparebla fermentita trinkaĵo estas la t.n. ‘''Barley wines''’ (‘’’sekalaj vinoj’’’) ankaŭ nomata ‘’’Old ale’’’ (malnova elo). La alkoholenhavo varias inter 6 kaj 8 procento.

'''[[Stoombier]]:''' aŭ ’’’fumbiero’’’. La biero estas farita meze inter sinkfermenta kaj levfermenta proceso. Tio donas al la biero ‚vivan kapon’, t.e. forte eferveskan karakteron kaj alkoholenhavo de 5 procento.

'''[[Spéciale belge]]:''' estas plibonigo de precipe la [[Brabanto|brabanta]] barelbiero. Ĝi estas la rezulto de konkurso en la jaro 1904 por kontraŭbatali la ekesto de la relative novaj [[Pilsner]]-bieroj en Belgio. Sukcenkolara levfermenta biero kun frukta gusto kaj malforte lupolita. Eble la plej famaj estas la markoj ‚’’Palm’’’ en por esperantistoj, la [[Antverpeno|antverpena]] biero ‚’’ De Koninck’’’. La alkoholenhavo estas 5 procento.

'''[[Oud bruin]]:''' aŭ ‚’’malnov bruna’’’ estas biero el okcidenta kaj orienta [[Flandrio]]. Estas miksitaj bieroj (pli malnovaj, milde acidigitaj bieroj miksitaj kun junaj ankoraŭ ne finfermenitaj dolĉaj bieroj), plej ofte metiĝanta en kverkaj bareloj. Tiuj de okcidenta Flandrio estas pli maldoĉaj (ekz. ‚’Rodenbach’’), tiuj de orienta Flandio pli „veluraj“ (ekz. ‚’Oudenaards Bruin’’). Ili estas lefermentaj kun laktobcila infekto.

'''[[Bruin bier]]:''' aŭ’’ bruna biero’’’. Ĝi estas dolĉa biero kun alkoholenhavo de 3,5 ĝis 6 procento..

=== Tritikaj bieroj ===
''' [[tritika biero|Sudgermana tritika biero]]:''' [[tritiko|tritika]] biero kun 5 % alkoholo. Ekzistas multaj diversaj kaj interesaj variantoj de tiu tipo, kiu origine venas el [[Bavario]]. Kelktempe la biero estas servita kun citrontranĉaĵo.

[[Dosiero:Weizenbier.jpg|dekstra|200px|Glaso da tritika biero (Germanio)|eta]]
'''Bieren met melkzuurgisting [[Weisse]]:'''

'''Berliner Weisse:''' aŭ ‘’’Berlina Blanka’’’. Ĝi estas klasika freŝa somerbiero kun alkoholenhavo de 2,5 ĝis 3 procento. Ĝi ankaŭ bone gustas kun iom da [[frambo]]siropo, aŭ [[asperulo|asperula siropo]].

'''[[Lambiko]]:''' estas biero de spontana fermentado kun maltita sekalo, nemaltita tritiko kaj lastjara lupolo el la [[Zenne]]valo en [[Pajottenland]] abud [[Bruselo]].

'''[[Belgisch witbier]]:''' aŭ ‚’’Belga blankbiero’’’. Ĝi estas tradicia levfermenta biero. [[Hoegaarden]] kaj [[Blanche de Namur]] estas eble la plej famaj.


=== Spontanfermentaj bieroj ===
[[Dosiero:Geuze10.JPG|eta|maldekstra|250px|geŭzo kun boteleto]]

Origine ĉiuj bieoj estas spontanfermentantaj, sed dum la jarcentoj la bierfaristoj ŝanĝis al la aldono de puraj gistorasoj. Nur la bierfaristoj en [[Bruselo]] kaj en apuda regiono [[Pajottenland]] restas ĉe la tradicia metodo.

* ''Juna [[Lambiko]]'' estas la produkto de la unua fermentado. La biero estas acida kaj iomete amara. Malofte oni trinkas ĝin pure.

* ''Maljuna [[Lambiko]]'' – maturiĝis en kverkaj boteloj post dua fermentado. Ĝi havas plenan guston.

* ''Faro'' estas dolĉigita lambiko. En kelkaj kafejoj de Bruselo oni havas ĝin el la barelo. Famaj markoj estas „Boon“, „Lindemans“ kaj „Mort Subite“ (subita morto).

* ''[[Geŭzo]]'' – estas kombino de junaj kaj maljunaj lambikoj. En Belgio geŭzo estas la “ŝampano de la bieroj“

* ''Fruktbiero'' – estas varianto de „Faro“, ĉe kiu oni aldonas ne sukeron sed fruktoj aŭ fruktsuko. La plej konata estas biero kun [[grioto]]j aŭ acidaj ĉerizoj. La griotbieroj estas famaj en Belgio, sed oni intertempa uzas ankaŭ aliaj fruktoj kiel ekzemple framboj

==
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:650 height:400
PlotArea = left:30 bottom:20 top:20 right:20
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy
AlignBars = justify
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:160.0
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = early
Colors =
 id:gray value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:orange value:rgb(0.94, 0.59, 0.13)
 id:jaune value:rgb(1, 0.84314, 0)
 id:rouge value:rgb(0.80,0.33,0.02)
 id:jaune2 value:rgb(1, 1, 0.7)
 id:NA value:rgb(0,0.6667,0.6667)
 id:darkgray value:rgb(0.27,0.27,0.27)
 id:midgray value:rgb(0.57,0.57,0.57)
ScaleMajor = gridcolor:midgray increment:20 start:0
ScaleMinor = gridcolor:gray increment:5 start:0

BarData=
 barset:Candidates

PlotData=
 width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) color:red
 barset:Candidates
 from:0 till:157 color:rouge width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Ĉeĥio]]&quot;
 from:0 till:141.2 color:rouge width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Irlando]]&quot;
 from:0 till:117.5 color:rouge width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Germanio]]&quot;
 from:0 till:110.6 color:rouge width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Austrio]]&quot;
 from:0 till:101.6 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Luksemburgio]]&quot;
 from:0 till:101.5 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Unuiĝinta Reĝlando]]&quot;
 from:0 till:96.2 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Danio]]&quot;
 from:0 till:96.2 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Belgio]]&quot;
 from:0 till:91.5 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Aŭstralio]]&quot;
 from:0 till:88.4 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Slovakio]]&quot;
 from:0 till:82.1 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Venezuelo]]&quot;
 from:0 till:81.6 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Usono]]&quot;
 from:0 till:80.2 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Finnlando]]&quot;
 from:0 till:79 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Pollando]]&quot;
 from:0 till:78.7 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Nederlando]]&quot;
 from:0 till:75 color:orange width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Estonio]]&quot;
 from:0 till:72.8 color:jaune width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Nov-Zelando]]&quot;
 from:0 till:72.2 color:jaune width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Hungario]]&quot;
 from:0 till:67.8 color:jaune width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Kanada]]&quot;
 from:0 till:50.5 color:jaune width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Norvegio]]&quot;
 from:0 till:49.7 color:jaune2 width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Brazil]]&quot;
 from:0 till:35.4 color:jaune2 width:12 align:left fontsize:S text:&quot;[[Franci]]&quot;

TextData=
 pos:(250,190) fontsize:M text:bierkonsumo en diversaj landoj
 pos:(250,170) fontsize:S text:fonto: World Drink Trends 2005
 pos:(400,30) fontsize:S text:L/jr/inw.
&lt;/timeline&gt;

== Alternativaj bierspecoj ==
Alternativo por orinara iero ankaŭ estas senalkohola speco, kiu anta ĉio estas disvastigita en Germanio. Senalkohola biero estas [[izotona]] sporttrinkaĵo.

Biero oni povas fari ne nur surbaze de [[hordeo]] sed ankaŭ kun aliaj „grenfruktoj“ an pseŭogrenoj ekzemple:
* [[tritiko]]
* [[maizo]]
* [[rizo]]
* [[sorgo]]
* [[spelto]]
* [[fagopiro]]

La nomo “biero” estas ankaŭ uzata por nomi fermentintaj trinkaĵoj el [[manihoto]] aŭ [[banano]]j.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Trinkejo]]
* [[Bierejo]]
* [[Bierĝardeno]]
* [[Michael Jackson (aŭtoro)|Michael Jackson]] (bierologo)
* [[Tostado]]
* [[Leĝo de pureco]]
* [[Listo de bierfarejoj]]
* [[Listo de famaj bierfaristoj kaj -bazaroj]]
* [[Bretona biero]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.bieratlas.nl/node/2 Kaart met Nederlandse Brouwerijen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121107072701/http://www.bieratlas.nl/node/2 |date=2012-11-07 }}
* [http://www.belgischebieren.eu BelgischeBieren.eu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111213212319/http://www.belgischebieren.eu/ |date=2011-12-13 }}

== Literaturo ==
* ''Bier! Geschiedenis van een volksdrank'', Kistemaker, R.E. en V.T. van Vilsteren (red.). Amsterdam: De Bataafsche eeuw, 1994.
* ''Biergids voor België, Nederland en Luxemburg'', Tim Webb. ISBN 90-215-3898-9. (Vertaald uit het Engels)
* ''Michael Jackson's Grote Belgische Bieren'', Michael Jackson. ISBN 978-90-209-6591-9; ISBN 90-209-6591-3.
* ''Het belang van hop, turf en kolen'', Frank Boekhorst. Doctoraalscriptie Universiteit Utrecht, 2008.
* ”Germanaj biero kaj bierkulturo”, Haral Schicke. MZ-Verlag., 1995
* {{en}}''The Complete Guide to World Beer'', Roger Protz. ISBN 1-84442-865-6.
* {{en}}''The Barbarian's Beverage: a history of beer in ancient Europe'', Max Nelson. ISBN 0-415-31121-7.
* {{en}}''The World Guide to Beer'', Michael Jackson. ISBN 1-85076-000-4
* {{en}}''The New World Guide to Beer'', Michael Jackson. ISBN 0-89471-884-3
* {{en}}''Beer: The Story of the Pint'', Martyn Cornell. ISBN 0-7553-1165-5
* {{en}}''Beer and Britannia: An Inebriated History of Britain'', Peter Haydon. ISBN 0-7509-2748-8
* {{en}}''The Book of Beer Knowledge: Essential Wisdom for the Discerning Drinker, a Useful Miscellany'', Jeff Evans. ISBN 1-85249-198-1
* {{en}}''Country House Brewing in England, 1500–1900'', Pamela Sambrook. ISBN 1-85285-127-9
* {{en}}''Ale, Beer and Brewsters in England: Women's Work in a Changing World, 1300–1600 '', Judith M. Bennett. ISBN 0-19-512650-5
* {{en}}''A History of Beer and Brewing'', I. Hornsey. ISBN 0-85404-630-5
* {{en}}''Beer: an Illustrated History'', Brian Glover. ISBN 1-84038-597-9
* {{en}}''Beer in America: The Early Years 1587–1840 — Beer's Role in the Settling of America and the Birth of a Nation'', Gregg Smith. ISBN 0-937381-65-9
* {{en}}''Big Book of Beer'', Adrian Tierney-Jones. ISBN 1-85249-212-0
* {{en}}''Gone for a Burton: Memories from a Great British Heritage'', Bob Ricketts. ISBN 1-905203-69-1
* {{en}}''Farmhouse Ales: Culture and Craftsmanship in the Belgian Tradition'', Phil Marowski. ISBN 0-937381-84-5
* {{en}}''The World Encyclopedia of Beer'', Brian Glover. ISBN 0-7548-0933-1
* {{en}}''The Complete Joy of Homebrewing'', Charlie Papazian ISBN 0-380-77287-6 (This is the seminal work on home brewing that is almost universally suggested to new hobbyist)
* {{en}}''The Brewmaster's Table'', Garrett Oliver. ISBN 0-06-000571-8
* {{en}}''Bacchus and Civic Order: The Culture of Drink in Early Modern Germany'', Ann Tlusty. ISBN 0-8139-2045-0
*

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Fotogalerio ==
&lt;gallery&gt;
dosiero:Brouwen_van_bier.jpg|Bierfarado de amatoro
dosiero:Keg1.jpg|Ŝtala bierbarelo
dosiero:Beer wuerzburger hofbraue v.jpg|Würzburger Hofbräu, germana biero
|Phoenix Bokbier, etikedo desegnita de N.P. de Koo. Fonto: familia arkivo de familo Koo.
&lt;/gallery&gt;

[[Kategorio:Biero|Biero]]
[[Kategorio:Bierspecoj|(!)]]
[[Kategorio:Trinkaĵoj]]</text>
      <sha1>qpp3myvhvx6g9b8mcl49rs69ouzsrbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benedikto la 7-a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>418372</id>
    <revision>
      <id>9392913</id>
      <parentid>9330354</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3690" sha1="l2hf7yxaomdgv8bgtq17c4z9iaxejf5" xml:space="preserve">{{Informkesto papo}}'''Benedikto la 7-a''' estis [[papo]] de la [[katolika eklezio]].

== Biografio ==
Filo de Deodato, ''comes tusculanus'' (de la grafoj de Tuskulo), apartenis ĝuste al nobela familio de [[Grafoj de Tuskulo]]: ĉar Deodato kaj Davido estis fratoj de [[Spoleto|Alberiko la 2-a (Spoleto)]], li estis kuzo de papo [[Johano la 12-a]] kaj, eble, praavo de la papoj [[Hadriano la 3-a]] kaj [[Serĝo la 3-a]] (opiniataj ĉe iuj historiistoj fratoj de Teofilatto la 1-a, lia patrinflanka praavo). Teofilatto la 1-a, Serĝo la 3-a, Agapito-Hadrieno la 3-a estis, eble, filoj de Benedikto ido de iu Alberiko ''comes tusculanus'', frato de [[Hadriano la 1-a]]. Kuzo Johano estis, siavice, nerekta kuzo de [[Johano la 13-a]]; male papo [[Johano la 11-a]], (rekta kuzo de Johano la 13-a kaj nerekta de Johano la 12-a, eble siavice filo de Alberiko la 1-a aŭ de Serĝo la 3-a, estis lia onklo: Benedikto la 7-a, tial, estis, lumaniere, parenco de diversaj papoj, kaj lia familio aliajn pluajn da tiaj donos estonte.

Ĉar grafo Sikono reprezentato de [[Oto la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la 2-a de la Sankta Romia Imperio]] ne agnoskis [[Kontraŭpapo Bonifaco la 7-a|Frankonon de Feruĉoj]] kiel posteulon de la mortigita papo [[Benedikto la 6-a]], kaj ĉar Frankono forfuĝis al la [[Malalta Italio]] antaŭe kaj al [[Konstantinopolo]] poste, oni procedis al nova elekto, kiu eliris al solvo akceptita de ĉiuj: Benedikto la 7-a estis akcepte ŝatata de ĉiuj, jen ĉe la imperia frakcio jen ĉe la romaj patriciaj familioj inkluzive de [[Krescencoj]], kiuj estis kaŭzintaj la morton de Benedikto la 6-a kaj alestiĝon de Frankono kiel papo kiu finiĝis por esti juĝata kontraŭpapa Bonifaco la 7-a .

Ekstere de tiu implikaĵo de parencaĵoj, eble delico de historiistoj, Benedikto la 7-a regis Romon trankvile laŭlonge de naŭ jaroj dum en la urbo “reĝis” Johano Krescenco la 2-a (+[[998]]) kun sia frato Krescenco la 3-a (+[[1020]]). Tiu trankvileco estis evento iamaniere malofta en tiuj tempoj. La unua efektivaĵo estis sinodo por deklari nevalida, kaj do senefika, la voĉdonadon kiu elekti Frankonon kaj por lin [[ekskomuniko|ekskomuniki]].

Tamen, Bonifaco la 7-a, ekskomunikita, ne kapitulacis kaj en [[980]], dum Benedikto la 7-a malĉeestis por kunveni kun la imperiestro kaj celebri kun li la Kristanaskon en ([[Raveno]]), provis repreni por si la papajn oficon kaj oficejon, sed Benedikto obtenis la intervenon de Oto la 2-a kiu forigis, denove, la uzurpaton.

== Papado ==
Bendikto la 7-a antaŭenpuŝis la [[monaĥismo]]n kaj, kune kun la imperiestro Oto la 2-a, la reformon eklezian danke al la fakto ke la imperiestro pasigis grandan parton de sia vivo en Italia

En marto [[981]] alia [[sinodo]], de li kunvokita en Sankta Petro, malpermesis [[simonio]]n, praktiko kiu jam fariĝis kutimo en la Eklezia kaj estis kaŭzo, interalie, de multiĝo de pastroj edziĝintaj, kaj kondamnis simoniulojn. Bendikto aranĝis kroman sinodon samjare en [[Baziliko Sankta Johano de Laterano|Laterano]].

== Referencoj ==
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_0974-0983-_Benedictus_VII.html Opera Omnia el [[Migne]] Patrologia Latina kun analizaj indeksoj]
* 9° eldono de la (1880s) [[Encyclopædia Britannica]]
* Katolikaj enciklopedioj
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/] Enciclopedia_Cattolica
** [http://it.cathopedia.org/wiki/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170910221739/http://it.cathopedia.org/wiki/ |date=2017-09-10 }} Cathopedia:Voci_indispensabili
** [http://www.newadvent.org/cathen/] Catholic_Encyclopedia

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Benedikto la 07-a|nekonata}}

[[Kategorio:Papoj]]
[[Kategorio:Katolikismo]]</text>
      <sha1>l2hf7yxaomdgv8bgtq17c4z9iaxejf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392965</id>
      <parentid>9392913</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3787" sha1="a2ovtevi4asrmcg6m786gy8h0b2s7q4" xml:space="preserve">{{Informkesto papo
 | antaŭulo     = [[Benedikto la 6-a]]
 | sekvanto     = [[Johano 14-a]]
}}
'''Benedikto la 7-a''' (mortis en [[983]]) estis [[papo]] de la [[katolika eklezio]].

== Biografio ==
Filo de Deodato, ''comes tusculanus'' (de la grafoj de Tuskulo), apartenis ĝuste al nobela familio de [[Grafoj de Tuskulo]]: ĉar Deodato kaj Davido estis fratoj de [[Spoleto|Alberiko la 2-a (Spoleto)]], li estis kuzo de papo [[Johano la 12-a]] kaj, eble, praavo de la papoj [[Hadriano la 3-a]] kaj [[Serĝo la 3-a]] (opiniataj ĉe iuj historiistoj fratoj de Teofilatto la 1-a, lia patrinflanka praavo). Teofilatto la 1-a, Serĝo la 3-a, Agapito-Hadrieno la 3-a estis, eble, filoj de Benedikto ido de iu Alberiko ''comes tusculanus'', frato de [[Hadriano la 1-a]]. Kuzo Johano estis, siavice, nerekta kuzo de [[Johano la 13-a]]; male papo [[Johano la 11-a]], (rekta kuzo de Johano la 13-a kaj nerekta de Johano la 12-a, eble siavice filo de Alberiko la 1-a aŭ de Serĝo la 3-a, estis lia onklo: Benedikto la 7-a, tial, estis, lumaniere, parenco de diversaj papoj, kaj lia familio aliajn pluajn da tiaj donos estonte.

Ĉar grafo Sikono reprezentato de [[Oto la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la 2-a de la Sankta Romia Imperio]] ne agnoskis [[Kontraŭpapo Bonifaco la 7-a|Frankonon de Feruĉoj]] kiel posteulon de la mortigita papo [[Benedikto la 6-a]], kaj ĉar Frankono forfuĝis al la [[Malalta Italio]] antaŭe kaj al [[Konstantinopolo]] poste, oni procedis al nova elekto, kiu eliris al solvo akceptita de ĉiuj: Benedikto la 7-a estis akcepte ŝatata de ĉiuj, jen ĉe la imperia frakcio jen ĉe la romaj patriciaj familioj inkluzive de [[Krescencoj]], kiuj estis kaŭzintaj la morton de Benedikto la 6-a kaj alestiĝon de Frankono kiel papo kiu finiĝis por esti juĝata kontraŭpapa Bonifaco la 7-a .

Ekstere de tiu implikaĵo de parencaĵoj, eble delico de historiistoj, Benedikto la 7-a regis Romon trankvile laŭlonge de naŭ jaroj dum en la urbo “reĝis” Johano Krescenco la 2-a (+[[998]]) kun sia frato Krescenco la 3-a (+[[1020]]). Tiu trankvileco estis evento iamaniere malofta en tiuj tempoj. La unua efektivaĵo estis sinodo por deklari nevalida, kaj do senefika, la voĉdonadon kiu elekti Frankonon kaj por lin [[ekskomuniko|ekskomuniki]].

Tamen, Bonifaco la 7-a, ekskomunikita, ne kapitulacis kaj en [[980]], dum Benedikto la 7-a malĉeestis por kunveni kun la imperiestro kaj celebri kun li la Kristanaskon en ([[Raveno]]), provis repreni por si la papajn oficon kaj oficejon, sed Benedikto obtenis la intervenon de Oto la 2-a kiu forigis, denove, la uzurpanton.

== Papado ==
Bendikto la 7-a antaŭenpuŝis la [[monaĥismo]]n kaj, kune kun la imperiestro Oto la 2-a, la reformon eklezian danke al la fakto ke la imperiestro pasigis grandan parton de sia vivo en Italia

En marto [[981]] alia [[sinodo]], de li kunvokita en Sankta Petro, malpermesis [[simonio]]n, praktiko kiu jam fariĝis kutimo en la Eklezia kaj estis kaŭzo, interalie, de multiĝo de pastroj edziĝintaj, kaj kondamnis simoniulojn. Bendikto aranĝis kroman sinodon samjare en [[Baziliko Sankta Johano de Laterano|Laterano]].

== Referencoj ==
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_0974-0983-_Benedictus_VII.html Opera Omnia el [[Migne]] Patrologia Latina kun analizaj indeksoj]
* 9° eldono de la (1880s) [[Encyclopædia Britannica]]
* Katolikaj enciklopedioj
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/] Enciclopedia_Cattolica
** [http://it.cathopedia.org/wiki/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170910221739/http://it.cathopedia.org/wiki/ |date=2017-09-10 }} Cathopedia:Voci_indispensabili
** [http://www.newadvent.org/cathen/] Catholic_Encyclopedia

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Benedikto la 07-a|nekonata}}

[[Kategorio:Papoj]]
[[Kategorio:Katolikismo]]</text>
      <sha1>a2ovtevi4asrmcg6m786gy8h0b2s7q4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martin Buber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>422665</id>
    <revision>
      <id>9393573</id>
      <parentid>9382410</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18635" sha1="oleu35pyq6vkautohr0kwvwj1ffc6r8" xml:space="preserve">{{Informkesto filozofo}}
'''Martin BUBER''' (naskiĝis la [[8-an de februaro]] [[1878]] en [[Vieno]]; mortis la [[13-an de junio]] [[1965]] en [[Jerusalemo]]) estis [[Aŭstrio|aŭstra]]-[[Israelo|israela]] [[Judismo|juda]] [[filozofio|filozofo]], vivinta krom en tiuj du landoj ankaŭ en la [[Rusia Imperio]], [[Svislando]] kaj en la [[Germana Regno]].

== Vivo ==
Martin Buber naskiĝis en 1878 kiel filo de la finance bonstataj vienanoj Karl (Castiel Salomon) Buber kaj Elise Buber, naskonomo Wurgast. Post la disiĝo de la gepatra paro en 1881 li ekde la aĝo de 4 jaroj kreskis ĉe la geavoj en la [[Galicio|galicia]] urbo [[Lvivo]], germanlingve nomata [[Lemberg]] (nuntempe en [[Ukrainio]]). Lia avo estis la juda klerulo ''Salomon Buber'', kiu tiutempo estis inter la plej gravaj esplorantoj pri la [[ĥasidismo|ĥasidisma]] tradicio de orienteŭropa [[judismo]]. Post vizito de la pola gimnazio en Lvivo li studis en Vieno, Lepsiko, Zuriko kaj Berlino. Inter liaj fakoj estis kursoj pri filozofio, germanistiko, arta historio, psikiatrio kaj psikologio, interalie de la profesoroj ''Wilhelm Dilthey'' kaj [[Georg Simmel]].

En 1899 li edziĝis kun la katolikino Paula Buber, naskonomo Paula Winkler, kiu intense partoprenis lian laboron kaj je la (vira) pseŭdonimo ''Georg Munk'' mem verkis. La paro havis du infanojn: la filo ''Rafael'' (1900–1990) inter la jaroj 1922–1929 estis edzo de ''Margarete Buber-Neumann'', kaj la filino Eva (1901–1992) estis edzino de ''Ludwig Strauss''.

En Vieno Martin Buber persone konatiĝis kun [[Theodor Herzl]]; unuajn leterajn kontaktojn li havis en februaro 1900. Li aliĝis al ties movado de [[Cionismo]]. En septembro 1901 Theodor Herzl donis al li la ĵurnalisman gvidadon de la cionisma organo ''Die Welt'' (&quot;la mondo&quot;). En 1902 Martin Buber estis kunfondinto de la ''Jüdischer Verlag''. Ekde la jaro 1905 li laboris kiel literatura eldonisto por la eldonejo ''Rütten &amp; Loening'', tie li iniciatis kaj prizorgis la grandan projekton de &quot;soci-psikologia&quot; libroserio nomata ''Die Gesellschaft'' (&quot;la socio&quot;). En 1908 li partoprenis en la fondado de la organizaĵo ''Sozialistischer Bund'' (&quot;socialista ligo&quot;).

En 1916 li kune kun ''Salman Schocken'' fondis la monatan periodaĵon ''Der Jude'', kiu aperis ĝis la jaro 1928. Ekde la jaro 1916 li ĝis la jaro 1938 vivis en la urbeto [[Heppenheim]] ĉe la [[Monta Vojo]] en suda [[Hesio]].

[[Dosiero:Martin Buber.jpg|eta|&lt;center&gt;Martin Buber en la [[hebrea universitato de Jerusalemo]]]]
Inter la jaroj 1935 kaj 1933 Martin Buber estis docento kaj honoraria profesoro pri judismo en la universitato de [[Frankfurto ĉe Majno]]. Post la ekrego de la [[nazioj]] li meminiciate rezignis pri la profesoreco, antaŭ ol la nazioj povintus forpreni ĝin. En 1935 li kadre de la naziaj leĝoj estis malmembrigita el la [[Regna Literatura Ĉambro]]. En 1938 li sukcesis fuĝi el [[Nazia Germanio]] al [[Jerusalemo]] (li mem nomis la translokiĝon &quot;enmigro&quot;) kaj ĝis la jaro 1951 li instruis [[antropologio]]n kaj [[sociaj sciencoj|sociajn sciencojn]] en la [[hebrea universitato de Jerusalemo]]. Ekde tiu tempo li proksimis al iuj [[cionismo|cionismaj]] intelektuloj, ekzemple al la filozofo ''Felix Weltsch'' (פליכס ולטש, Feliks Velĉ), la verkisto [[Max Brod]] (מקס ברוד, Maks Brot) aŭ la politikistoj ''Chaim Weizmann'' (חיים ויצמן‎, Ĥajm Vajcman) kaj ''Samuel Hugo Bergman'' (שמואל הוגו ברגמן). Ili ĉiuj estis konatuloj de Martin Buber el la mezeŭropaj urboj Prago, Berlino kaj Vieno; la amikecoj kaj reciproka aprezo restis ĝis lia morto en 1965.

La loĝdomo de Martin Buber en [[Heppenheim]], en kiu li inter la jaroj 1916 kaj 1938 vivis kune kun sia edzino kaj poste kun la nepinoj Barbara kaj Judith, filinoj de Rafael Buber kaj Margarete Buber-Neumann, kadre de la [[novembraj pogromoj de 1938]] estis interne detruita. En 1975 ĝi deklariĝis protektata monumento, kaj ĝis 1979 estis restaŭrita kaj renovigita. Ekde aprilo 1979 la domo estas la sidejo de la Internacia Konsilio de Kristanoj kaj Judoj (germane ''Internationaler Rat der Christen kaj Juden'', angle ''International Council of Christians and Jews'', ICCJ). Inter la jaroj 1938 kaj 1940 Paula Buber verkis la romanon ''Muckensturm. Ein Jahr im Leben einer kleinen Stadt'' (&quot;Mukenŝturm - jaro en la vivo de eta urbo&quot;), publikigita en 1953 je ŝia pseŭdonimo, kaj en ĝi skizis la vivon en Heppenheim (romane nomata &quot;Muckensturm&quot;).

Rapide post la novembraj pogromoj, fine de la jaro 1938 publikiĝis malferma letero de [[Mahatma Gandhi]] sub la titolo &quot;La judoj&quot; - en ĝi li komentis pri la persekuto de judoj en Nazia Germanio kaj pri la konflikto inter judoj kaj araboj en Palestino. Kontraŭ tiu teksto publike protestis ne nur Martin Buber. Kvankam Gandhi vortumis sian simpation por la judoj, sed malakceptis la cionisman movadon, ĉar la araboj havus saman rajton pri Palestino kiom la angloj pri Anglio aŭ la francoj pri Francio. Milito kontraŭ Nazia Germanio povus esti justigita por eviti la &quot;fian persekuton de tuta etno&quot;, sed principe la judoj povus spiti la persekuton per senperforta, organita, civila malobeo. Ilia situacio kompareblus al la situacio de la [[kasto]] de [[dalito]]j (&quot;homoj netuŝeblaj&quot;) en Barato aŭ pri la diskriminacio de hindoj en Sudafriko.&lt;ref&gt;Christian Bartolf: ''Wir wollen die Gewalt nicht – Die Buber-Gandhi-Kontroverse'' (germane, &quot;Ni ne volas la perforton - la disputo inter Buber kaj Gandhi&quot;). Berlino 1998, paĝoj 11–13&lt;/ref&gt; Buber en akraj vortumoj malkonsentis pri la komparo de la nazia perforto kontraŭ judoj kun la diskriminacio de hindoj per la britoj kaj buroj en Sudafriko. Evidente Gandhi ne konus la situacion en la koncentrejoj de nazia Germanio kaj ne konscius pri la amplekso de nazia teroro. Li esprimis sian fortan seniluziiĝon, ke Gandhi, kiun Buber deklaris tre aprezi kaj adori, juĝus je tiom malprofunda scio, ĉar la hindoj en Sudafriko nek rajtus esti senpune prirabitaj, torturitaj aŭ murditaj, aŭ misuziĝus kiel &quot;ostaĝoj por dezirata konduto de eksterlandaj registaroj&quot; („Geiseln für das erwünschte Verhalten des Auslands“). Plurjara senperforta malobeo de judaj germanoj evidente ne malebligis la krimojn de la nazia reĝimo, sed kontraŭe tendence plifortigis la perforton. Historie, jure kaj morale la aserto de Gandhi malĝustus, ke Palestino apartenus nur al la araboj. Kontraŭe la lando apartenus al ambaŭ etnoj aŭ al ĉiuj etnoj historie ligitaj al ĝi. Nur komuna senperforta kunvivado gvidus al paco kaj justeco.&lt;ref&gt;Christian Bartolf: ''Wir wollen die Gewalt nicht – Die Buber-Gandhi-Kontroverse'' (traduko supre). Berlino 1998, paĝoj 16 kaj sekvaj.&lt;/ref&gt;

En Novjorko Martin Buber en 1955 kune kun interalie [[Hannah Arendt]] kaj [[Gershom Scholem]] partoprenis la fondon de la Leo-Baeck-instituto, unu el la plej gravaj dokumentejoj kaj esplorejoj pri la historio de germanlingvaj judoj. Granda parto de la institutaj dokumentoj en elektronika formo videblas en la [[Juda muzeo de Berlino]].

Paula Buber mortis en 1958 revenvoje de komuna vojaĝo kun la edzo tra Usono kaj Eŭropo en Venecio. Martin Buber mortis en 1965 en Jerusalemo.

En Germanlingvio multaj lernejoj kaj stratoj ricevis lian nomon, interalie en 1970 la ''Bubergasse'' en la 21-a urbodistrikto de Vieno. Ankaŭ pliaj institucioj ricevis lian nomon, ekzemple en 1974 la junulargastejo de la urbeto [[Überlingen]] borde de la [[Bodenlago]]. Aparte menciindas la en 1966 kadre de la [[universitato de Kolonjo]] fondita instituo pri judismo, germanlingve nomata ''Martin Buber-Institut für Judaistik''.

Ekde la jaro 1968 ĉiujare la premio ''Buber-Rosenzweig-''medalo de la Kunordiga Konsilio de Societoj pri Kristana-Juda Junlaboro atribuiĝas al personoj aparte meritaj pri la dialogo inter kristanoj kaj judoj. Krome la en 1982 fondita kultura kaj ekonomia festivalo ''Euriade'' en la regiono de norda Belgio, suda Nederlando kaj la federacia lando [[Nordrejn-Vestfalio]] de okcidenta Germanio ekde la jaro 2002 ĉiujare atribuas la premion
&quot;Martin-Buber-Plakette&quot;.

== Verkaro ==
Kvankam li mem ne membris en iu ajn el la branĉoj de judismo, Martin Buber en sia verkaro aparte fokusigis la komprenon de la ortodoksa kaj ortodoksega mistika juda movado de orienta Eŭropo fare de homoj de la okcidentaj industriigitaj socioj. Tiucele li tradukis multajn rakontojn kaj tradiciojn de la [[Ĥasidismo]] en la germanan lingvon. Aparte lia ampleksa tekstokolekto ''Die Erzählungen der Chassidim'' (&quot;la rakontoj de la ĥasidoj&quot;) atestas pri tiu strebo. Dum sia tuta vivo Martin Buber estis peranto inter la minacata tradicia juda mondo en orienta Eŭropo kaj la (juda, kristana kaj ateista) okcidenta mondo de [[klerismo]] kaj [[natursciencoj]]. Jam en la komenca fazo de la cionisma movado li insiste pledis por peno de ĉiuj judoj peni pri laŭeble bonaj rilatoj al la araboj. Tio inter aliaj judoj la rezultigis al li multajn protestojn kaj malamikecojn.

Laŭ instigo de la eldonisto ''Lambert Schneider'' Martin Buber en 1925 kun la frankfurta juda filozofo [[Franz Rosenzweig]] komencis retraduki la [[Tanaĥo]]n, parto ankaŭ de la kristana [[Malnova Testamento]], de la hebrea al la germana lingvo. La du kleruloj aparte celis lingve ekzaktan tradukon, respekte de la hebrea originalo, kaj konservon de la plena signifa riĉo. Post la morto de Franz Rosenzweigs en 1929, Martin Buber sole daŭrigis la laboron, sed ĝis la jaro 1938 nur povis publikiĝi nur 15 el la planitaj 20 volumoj. La mankaj 5 volumoj nur publikiĝis post la Dua Mondmilito, kadre de kvarvolumega kompleta eldono de la Tanaĥo nomata ''Die Schrift'' (&quot;la skribaĵo&quot;). La traduko de Buber kaj Rosenzweigo kun la traduko de la [[Torao]] fare de [[Moses Mendelssohn]] konsideriĝas la plej signifa kaj plej ekzakta germanlingva eldono de la juda Biblio. La verkaĵo estis la modelo por ''André Chouraqui'' krei simile ekzaktan tradukon al la franca lingvo, same ĝenerale akceptitan; en la 1970-aj jaroj tiu franca traduko de la juda Biblio aperis en 22 volumoj kaj de tiam konstante estas represata.

En siaj filozofiaj verkaĵoj Martin Buber aparte temigas la dialogon kiel antropologia homa principo. Lia ĉefa verkaĵo havas la titolon
''Ich und Du'' (&quot;Mi kaj Ci&quot;) kaj temigas la rilaton de la homa individuo al dio kaj al aliaj homoj kiel ekzisteca, dialoga kaj religia principaro. Tiu verkaĵo influis multajn postajn germanlingvajn klerulojn. Krome Martin Buber en tekstoj kiel ''Drei Sätze eines religiösen Sozialisten'' (&quot;tri frazoj de religia socialisto&quot;) pledis por religia [[socialismo]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.brsd.de/historisch/32-drei-se-eines-religi-sozialisten-1928 |titolo=''Drei Sätze eines religiösen Sozialisten'' (1928) |alirdato=2012-12-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150923194750/http://www.brsd.de/historisch/32-drei-se-eines-religi-sozialisten-1928 |arkivdato=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;

Komence de la 1960-aj jaroj li komune publikigis ĉiujn verkaĵojn en tri kolektaj volumoj, nomataj ''Schriften zur Philosophie'' (&quot;verkaĵoj pri filozofio&quot;), ''Schriften zur Bibel'' (&quot;verkaĵoj pri la biblio&quot;) kaj ''Schriften zum Chassidismus'' (&quot;verkaĵoj pri Ĥasidismo&quot;). La serion kompletikis lasta, kvara volumo, nomata ''Nachlese'' (&quot;postkolekto&quot;) - la provpresaĵon li ankoraŭ mem korektis sed poste mortis antaŭ la publikigo de tiu volumo.

== Premioj ==
[[Dosiero:KristBuber.jpg|eta|&lt;center&gt;kolora litografio de ''Hetty Krist'' pri Martin Buber]]
* 1951 premio ''Hansischer Goethe-Preis'' ([[Hamburgo]])
* 1953 premio ''[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]'' ([[Frankfurto ĉe Majno]])
* 1958 premio ''Goetheplakette der Stadt Frankfurt am Main''
* 1958 ''Premio Israela'' (פרס ישראל, la plej altranga honorigo de la ŝtato Israelo)
* 1960 premio ''Kultureller Ehrenpreis der Landeshauptstadt München'' ([[Munkeno]])
* 1963 premio ''Erasmusprijs'' ([[Amsterdamo]])

== Martin-Buber-societo ==
La en 2000 fondita Martin-Buber-societo celas &quot;veki kaj profundigi konon kaj komprenon pri Martin Buber, kaj subteni la esploron kaj prezenton de lia verkaro, de lia persono kaj lia epoko&quot;. Aparte konsideriĝu liaj kulturaj radikoj de la juda spirita kaj kreda historioj, precipe ekde la 18-a jarcento. En la societo intertempe estas filozofia, pedagogia kaj terapia sekcioj.

== Fondaĵo ==
En la [[hebrea universitato de Jerusalemo]] administriĝas fondaĵo pri esploraj stipendioj de spiritaj, kulturaj kaj sociaj sciencoj, kiu subtenu studaĵojn de postdiplomiĝintoj.

== Literaturo ==
* ''Martin Buber. Bilanz seines Denkens'' [&quot;Martin Buber. Bilanco de lia pensado&quot;]. Eldonis Jochanan Bloch, serio Haim Gordon (publikaĵoj de la universitato &quot;Ben-Gurion&quot; de Negevo), eldonejo Herder, Frajburgo 1983 ISBN 3-451-19192-X.
* Oliver Bidlo: ''Martin Buber – Ein vergessener Klassiker der Kommunikationswissenschaft?'' [&quot;Martin Buber - ĉu forgesita klasikulo de la komunika scienco?&quot;], eldonejo Tectum, Marburgo 2006, ISBN 978-3-8288-9086-2.
* Bernhard Casper: ''Das dialogische Denken. Franz Rosenzweig, Ferdinand Ebner und Martin Buber'' [&quot;La dialoga pensado. …&quot;]. Prilaborita kaj ampleksigita reeldono de 1967, eldonejo Karl Alber, Frajburgo/Munkeno 2002, ISBN 978-3-495-47933-9.
* Hans Kohn: ''Martin Buber. Sein Werk und seine Zeit'' [&quot;Martin Buber. Lia verkaro kaj epoko], 1930, reeldono 1961.
* Martin Buber, [[Carl Rogers]]: Dialogo inter ambaŭ, moderita fare de ''Maurice Friedman'' la 18-an de aprilo 1957 en la universitato de Miĉigano, angle publikigita unuafoje je titolo ''Dialogue between Martin Buber kaj Carl Rogers'' en: ''Psychologia'' (Kioto, Japanio), volumo 3, n-ro 4 (1960), germanlingve unuafoje je titolo ''Im Gespräch'', en libro ''Persönlichkeitsentwicklung durch Begegnung'' [&quot;Personeca evoluo per renkontiĝo&quot;], eldonita pere de la organizaĵo ''Arbeitsgemeinschaft personenzentrierte Gesprächsführung'', eldonejo Deuticke, Vieno 1984. Iom koncizigita kaj parte retradukita plian fojon en ''Personenzentrierte Psychologie und Psychotherapie. Jahrbuch 1992'', [[Gesellschaft für wissenschaftliche Gesprächspsychotherapie|Gesellschaft für wissenschaftliche Gesprächspsychotherapie (GwG)]], Kolonjo 1992, ISBN 3-926842-09-1, paĝoj 184–201.
* Erhard Doubrawa / Frank-M. Staemmler (eld.): ''Heilende Beziehung – Dialogische Gestalttherapie.'' [&quot;saniga rilatado - dialoga Gestalt-terapio&quot;]
* Martha Friedenthal-Haase/Ralf Koerrenz (eld.): Martin Buber: Bildung, Menschenbild und Hebräischer Humanismus [&quot;…eduko, homkoncepto kaj hebrea humanismo&quot;], [[eldonejo Ferdinand Schöningh]], [[Paderborno]] 2005 ISBN 3-506-71790-1
* Andreas Haupt: ''Der dritte Weg. Martin Bubers Spätwerk im Spannungsfeld von philosophischer Anthropologie und gläubigem Humanismus'' [&quot;La tria vojo. La verkaro de la lastaj vivjaroj de Martin Buber en tensio inter filozofia antropologio kaj kreda humanismo&quot;], eldonejo Herbert Utz, Munkeno 2001 ISBN 3-8316-0068-6.
* Yigal Wagner: ''Martin Bubers Kampf um Israel. Sein zionistisches und politisches Denken'' [&quot;La batalo de Martin Buber pri Israelo. Lia cionisma kaj politika pensado&quot;]. eldonejo ''Verlag für Berlin-Brandenburg'' 1999.
* Gerhard Wehr: ''Martin Buber: Leben, Werk, Wirkung'' [&quot;…vivo, verkaro, efiko&quot;], eldonejo Diogenes, Zuriko 1991 ISBN 3-257-01908-4.
* Hans-Joachim Werner: ''Martin Buber'', eldonejo Campus, Frankfurto ĉe Majno 1994 ISBN 3-593-35057-2.
* Siegbert Wolf: ''Martin Buber zur Einführung'', eldonejo Junius, Hamburgo 1992 ISBN 3-88506-873-7.
* Maurice Friedman: ''Begegnung auf dem schmalen Grat. Martin Buber, ein Leben.'' [&quot;renkontiĝo je mallarĝa [[montareĝo]]], eldonejo Agenda, Monastero (Vestfalio) 1999 ISBN 3-89688-059-4.
* Michael Zank: ''New Perspectives on Martin Buber'' [&quot;novaj perspektivoj pri Martin Buber&quot;], eldonejo Mohr-Siebeck, Tübingen 2006 ISBN 3-16-148998-5.
* Hans Duesberg: ''Person und Gemeinschaft. Philosophisch-systematische Untersuchungen des Sinnzusammenhangs von personaler Selbständigkeit kaj interpersonaler Beziehung an Texten von J. G. Fichte und Martin Buber'' [&quot;Persono kaj socio. Filozofiaj-sistemaj esploroj pri senca kunteksto de individueco kaj [[interpersona rilato]] ekzemple de tekstoj de J. G. Fichte kaj Martin Buber&quot;], eldonejo Bouvier, Bonno 1970 (serio ''Münchener philosophische Forschungen'', &quot;munkenaj filozofiaj esploraĵoj, volumo 1) ISBN 3-416-00633-X.

== Vidu ankaŭ ==
* en la artikolo pri la [[juda tombejo de Worms]] detalan literaturan citaĵon de li.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj
| commonscat=Martin Buber
| wikiversity = de:Kurs:Martin_Buber
| wikiquote = de:Martin_Buber
}}
* {{DNB|118516477}}
* [http://archive.org/search.php?query=creator%3A%22%20Buber%22 Digitalisierte Werke von Buber bei archive.org]
&lt;!-- * {{LeMO|BuberMartin|Martin Buber|Janca Imwolde, Silke Maurmair}}
* {{SEP|http://plato.stanford.edu/entries/buber/|Martin Buber|Michael Zank}}
* {{IEP|http://www.iep.utm.edu/buber/|Martin Buber (1878—1965)|Sarah Scott}} --&gt;
* [http://www.buber.de/ privata retejo buber.de] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131003050157/http://www.buber.de/ |date=2013-10-03 }}
* [http://www.buber-gesellschaft.de/ retejo de la &quot;Buber-societo&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824210905/http://buber-gesellschaft.de/ |date=2013-08-24 }}
* [http://www.phil-fak.uni-duesseldorf.de/mbw/startseite/ verkaro de Martin Buber en retejo de la universitato de Duseldorfo]
* [http://www.gestaltkritik.de./doubrawa_buber.html teksto pri la influo de Buber al la &quot;Gestalt&quot;-psikotherapio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304111101/http://www.gestaltkritik.de/doubrawa_buber.html |date=2016-03-04 }}
* [http://www.compactmemory.de/ reta arkivo de germanlingvaj judaj gazetoj, inter ili ''Der Jude'' kaj ''Die Welt'', kiujn eldonis Martin Buber]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj|TYP=p|GND=118516477|LCCN=n/79/81898|VIAF=68926330|NDL=00434688}}
{{Vivtempo|Buber, Martin}}

[[Kategorio:Aŭstraj judoj]]
[[Kategorio:Israelaj judoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj filozofoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Israelaj verkistoj]]
[[Kategorio:Ĥasidismo]]
[[Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:Cionistoj]]
[[Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo]]
[[Kategorio:Tradukistoj de la Biblio]]
[[Kategorio:Utopiaj socialistoj]]
[[Kategorio:Membroj de la Israela Akademio de Sciencoj kaj Beletroj]]
[[Kategorio:Israelaj socialistoj]]
[[Kategorio:Israelaj anarkiistoj]]
[[Kategorio:Israelaj pacistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj socialistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj anarkiistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj pacistoj]]
[[Kategorio:Vienanoj]]</text>
      <sha1>oleu35pyq6vkautohr0kwvwj1ffc6r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zoltán Brassai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426590</id>
    <revision>
      <id>9393387</id>
      <parentid>8560398</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikizoli</username>
        <id>58153</id>
      </contributor>
      <origin>9393387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="kle319m1btj7rk51bk3klpe37gwttwo" xml:space="preserve">{{Informkesto homoj}}
'''BRASSAI Zoltán''' [braŝai] estas rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en [[Satmaro]] la [[27-an de marto]] [[1937]] kaj mortis la [[29-an de majo]] [[2026]].
==Biografio==
Zoltán Brassai diplomitiĝis en [[OGYI]] de [[Târgu Mureș]] en l957 kaj ĝis 1961 li estis kuracisto en [[Cavnic]], de 1962 ĝis 1995 en [[Satmaro]]. De 1976 li estis ĉefkuracisto.
==Fonto==
*[http://dr.bauerbela.ro/kozeleti-irasok/tavaszi-szel-vizet-araszt.html Persona retejo] 
*[http://mta.hu/mta_tagjai?PersonId=18938 Mta.hu]
{{Vivtempo|Brassai, Z.}}
[[Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj]]</text>
      <sha1>kle319m1btj7rk51bk3klpe37gwttwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>René de Obaldia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426911</id>
    <revision>
      <id>9393584</id>
      <parentid>9144091</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11598" sha1="4j7ke40u9h0lrodlw37fyw5al1b7wih" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''René de OBALDIA''' (en Esperanto '''Renato Obaldio''' ; naskiĝis la [[22-a de oktobro|22-an de oktobro]] [[1918]] en [[Honkongo]], mortis la [[27-a de januaro|27-an de januaro]] [[2022]] en [[9-a arondismento de Parizo]]) estis [[Francio|franca]] [[dramverkisto]], [[verkisto]] kaj [[poeto]].

Verkisto de romanoj kaj de teatraĵoj, kromnomita «Inventinto de la lingvo» ({{fr}} ''« Inventeur du langage »''), René de Obaldia verkis tekstojn kiuj preskaŭ ĉiuj havas etoson humuran fantazian kaj fantastan. Li estas ano de la [[Franca Akademio]].

== Biografio ==
Pranepo de [[José Domingo de Obaldia]], [[Prezidanto de la Panama Respubliko|2a Prezidanto]] de la [[Panamo|Panama Respubliko]], filo de la panama diplomato José Clémente de Obaldia (kiu poste fariĝis Ministro pri Internaj Aferoj) kaj de [[Pikardio|pikarddevena]] patrino Madeleine Peuvrel, kuzino de [[Michèle Morgan]], li kreskis en Parizo kie li studis en [[lycée Condorcet]] antaŭ esti mobilizita en 1940. Militkaptite, li estis sendita al la malliberejo [[stalag VIII C]] ([[Żagań]]). Li estis laborigita en la brikfabriko de Kransdyhernfurt la 26-an de junio 1940, kaj sekve en komando en Auras-ĉe-Oder, la 6-an de oktobro 1940, por arbarordigado.

Eĉ en la plej aĉaj momentoj li konservis apartan humursenton. Ekzemple okaze de la arestado de la pastro de Auras, suspektita pro kunlaboro kun la malamiko, li diris al siaj kunmalbonsortuloj ke li demandis sin kial la Nazioj ne arestis ankaŭ la ulon de la parolanta horloĝo: «je kvara bipo, estos precize la...»

Li estis resendita en sian patrolandon estante grave malsana en 1944. Li rilatis kun [[Clara Malraux]], [[Alain Robbe-Grillet]], [[Roland Barthes]] kaj [[Jean-Michel Atlan]].

Li komencis sian dramverkistan karieron dank' al [[Jean Vilar]], en 1960, kiu surscenigis en la ''[[Théâtre national populaire]]'' (Parizo) lian unuan grandan teatraĵon ''Génousie'', poste kun [[André Barsacq]] kiu surscenigis premiere en ''[[Théâtre de l'Atelier]]'' (Parizo) ''Le Satyre de la Villette''. Ĉi tiu komedio lokas lin flanke de liaj plej aĝaj kolegoj [[Jacques Audiberti]], [[Eugène Ionesco|Ionesco]], [[Samuel Beckett|Beckett]].

Li estas de 50 jaroj unu el la francaj dramverkistoj kies teatraĵoj estas plej ofte surscenigataj ĉie en la mondo, kaj unu el la plej internaciaj. Liaj verkoj estas tradukitaj en 28 lingvojn, el kiuj notinde Esperanto, pri kio li publike fieras:{{citaĵo|
- Busnel: Romanverkisto, poeto, dramverkisto, via teatra verkaro estas tradukita en 28 lingvojn, kaj vi estas la sola franca aŭtoro tradukita en la papuan.&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: Estas vere.&lt;br /&gt;
- Busnel: Bravo!&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: Mi estas pro tio nemalmulta fiera. Kaj ankaŭ en Esperanton. &lt;br /&gt;
- alia ĉeestanto [provante sprite ŝerci]: ... kaj ankaŭ en la francan&lt;br /&gt;
- Busnel: Ĉu? en Esperanton?&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: Jes ankaŭ en Esperanton. Mi ricevis leteron antaŭ kelkaj jaroj dirantan: «vi estas tradukita en multajn lingvojn, sed ne en Esperanton». Kaj sekve oni&lt;ref&gt;La aŭtoro de la menciita letero kaj de la tradukoj estas [[Georges Lagrange]].&lt;/ref&gt; tradukis min en Esperanton. Kaj mi estas pro tio ne malmulte fiera, kompreneble.&lt;ref&gt;{{citaĵo|teksto =
- Busnel: Romancier, poète, dramaturge, votre œuvre théâtrale est traduite en 28 langues, et vous êtes le seul auteur français traduit en papou.&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: C'est exact. &lt;br /&gt;
- Busnel: Bravo&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: Je n'en suis pas peu fier. Et également en espéranto. &lt;br /&gt;
- [alia ĉeestanto provante sprite ŝerci]: ... et en français ...&lt;br /&gt;
- Busnel: Ha? en espéranto?&lt;br /&gt;
- R. de Obaldia: Oui en espéranto, également. J'ai reçu une lettre il y a quelques années disant: «vous êtes traduit en de nombreuses langues, mais pas en espéranto». Et donc on m'a traduit en espéranto. Et je n'en suis pas peu fier bien sûr.
|verko = En la televida [http://www.france5.fr/la-grande-librairie/?page=videos&amp;id_article=6902 elsendo] (38'30''-38'54'') ''« La Grande Librairie »'' de la Televida kanalo ''France 5'', la 17an de januaro 2013 }}&lt;/ref&gt;.}}

Li verkis tekstojn de kanzonoj por [[Luis Mariano]] kaj estis partnero de [[Louis Jouvet]] en filmo.

Elektita en la [[Franca Akademio]] la {{daton|24|junio|1999}} en la 22a seĝo, post [[Julien Green]], li estas [[nun en 2013|nun]] ties plej aĝa ano post la forpaso de [[Félicien Marceau]] la {{daton|7|marto|2012}}.

&lt;!--
Il est également commandeur de [[l'Ordre de Balboa]].

En 2008, lauréat du Grand [[Prix de Poésie Pierrette Micheloud]] pour l'ensemble de son œuvre.
--&gt;

== Ekzegezo ==
[[Dosiero:René de Obaldia avec Pascal Rannou.JPG|200 px|eta|maldekstra|René de Obaldia surhavanta la kostumon de la franca Akademio en novembro 2007, kun [[Pascal Rannou]]]]

Tio kio plej impresas ĉe li estas surpriza verkkapablo. La teatraĵoj de Obaldia ĉiam disvolviĝas en kadro de la nuntempo kaj pritraktas nuntempajn temojn. La komikeco de liaj verkoj estas ekster dubo. Lia teatro invitas la spektanton en alian mondon ol tiu de la ordinara vivo. Ekzemple en ''Génousie'' la aŭtoro anstataŭigas la ordinaran francan lingvon per la ''genuzia'' lingvo kiu ankaŭ estas lingvo de fantazio, sonĝo kaj amo. Li ludas kun la lingvo por diserigi ties guston per vortludoj kaj imitado de plej diversaj parolmanieroj. Li sinsekvigas {{JN|interpersona rilato}} kaj nekredeblajn situaciojn sen ia limo, ĉiam kun tenera fono. En liaj verkoj oni « parolas obaldian indiĝenan lingvon (ĝi estas kruda scienca kaj malpruda lingvo, kiu esprimiĝas per aleksandroj, kalemburoj kaj parodioj). Oni tie opinias ke absurdo estas pli serioza ol racio. Oni tie praktikas mildan anarĥiismon. Oni tie renkontiĝas laŭ la sezono kun [[Queneau]], [[Jarry]], [[Eugène Ionesco|Ionesco]] kaj [[Giraudoux]] &lt;ref&gt;« on y parle l'obaldien vernaculaire (c'est une langue verte, savante et bien pendue, qui se décline en alexandrins, calembours et parodies). On y tient que l'absurde est plus sérieux que la raison. On y pratique un doux anarchisme. On y croise, selon la saison, [[Queneau]], [[Jarry]], [[Eugène Ionesco|Ionesco]] et [[Giraudoux]] Jérôme Garcin, [http://bibliobs.nouvelobs.com/20081204/9148/le-roi-rene « Le roi René »]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Le Nouvel Observateur'', 4 décembre 2008.&lt;/ref&gt;. »

« La aparta eco de René de Obaldia estas humuro per ridindaĵoj » (T. Morimoto).

== Verkoj ==
[[Dosiero:Renedeobaldia03.JPG|eta|dekstra|René de Obaldia.]]
* 1949 : ''Midi'' (poèmes)
* 1952 : ''Les Richesses naturelles'' (fulmrakontoj)
* 1955 : ''Tamerlan des cœurs'' (romano)
* 1956 : ''Fugue à Waterloo'' (rakonto), ''Le Graf Zeppelin ou La passion d’Émile'' (rakonto)
* 1959 : ''Le Centenaire'' (romano)
* 1966 : ''Obaldia, Humour secret'' (tekstelekto )
* 1967 : ''Urbi et orbi''
* 1969 : ''Innocentines'' (poemoj)
* 1993 : ''[[Exobiographie]]'' (memoraĵoj), [[Prix Novembre]]
* 1996 : ''Sur le ventre des veuves'' (poemoj)
* 2004 : ''La Jument du capitaine'' (tekstoj)
* 2006 : ''Fantasmes de demoiselles, femmes faites ou défaites cherchant l'âme sœur'' (poemoj)
* 2010 : ''Le secret'' (poemo)
* 2011 : ''Exobiographie''

== Teatraĵoj ==
* 1960 : ''Génousie''
* 1961 : ''7 Impromptus à loisir'' (''L'Azote, Edouard et Agrippine, Le sacrifice du bourreau, Le Défunt, Poivre de Cayenne, Le grand vizir'')
* 1963 : ''Le Satyre de la Villette'' (kiu kaŭzis skandalon)
* 1964 : ''Le Général inconnu''
* 1965 : ''Le Cosmonaute agricole'', ''Du vent dans les branches de sassafras'' (unu el la plej ofte surscenigatoaj)
* 1966 : ''Du vent dans les branches de sassafras''
* 1966 : ''L'Air du large''
* 1968 : ''...Et la fin était le bang'', ''La rue Obaldia''
* 1971 : ''La Baby-sitter'' et ''Deux femmes pour un fantôme''
* 1972 : ''Petite suite poétique résolument optimiste''
* 1973 : ''Underground établissement : Le Damné et Classe Terminale''
* 1975 : ''Monsieur Klebs et Rozalie''
* 1979 : ''Le Banquet des méduses''
* 1980 : ''Les Bons Bourgeois''
* 1981 : ''Visages d’Obaldia''
* 1986 : ''Endives et miséricorde''
* 1991 : ''Grasse matinée'', ''Les Larmes de l’aveugle'', ''Richesses naturelles''
* 1993 : ''Les Innocentines''
* 1996 : ''Soirée Obaldia''
* 1999 : ''Obaldiableries : Rappening, Pour ses beaux yeux, Entre chienne et loup''
* 2009 : ''Merci d'être avec nous. Nouveaux impromptus'' (''Merci d'être avec nous, Une page de tournée, A bâtons rompus, Les retrouvailles, L'extra-lucide'')

=== En Esperanto ===
* [[La Forpasinto]]/''Le Défunt'' (prezentita en 1978 de [[TESPA]]), [[Edvardo kaj Agripina]]/''Edouard et Agrippine'' (radioteatre ludita dum staĝo en [[Kvinpetalo]] en ~ 2002), Trad. [[Georges Lagrange|G. Lagrange]]. Parizo, 1984. 23p. 21&amp;nbsp;cm.
* [[La Vespera Vartantino]]/''La Baby-Sitter, Trad. [[Georges Lagrange|G. Lagrange]] 1985.
&lt;!--

== Distinctions ==
; Décorations
* [[Chevalier de la Légion d'honneur]]
* Officier de l'[[ordre national du Mérite]]
* [[Croix de guerre 1939-1945]]
* [[Ordre des Arts et des Lettres|Commandeur des Arts et des Lettres]]
* Membre du Conseil Littéraire de la Fondation Prince Pierre de Monaco
* Commandeur de l'ordre de Balboa (Panama)
* Grand-croix Manuel Amador Guerrero (Panama)
* 1999 : Membre de l'[[Académie française]], au [[Liste des académiciens par fauteuil#Fauteuil 22|fauteuil 22]]
* 2000 : Citoyen d'honneur de [[Waterloo (Belgique)]]
* 2008 : Commandeur de l'ordre du Mérite culturel (Monaco)
; Prix
* 1956 : [[Grand Prix de l'humour noir]] Xavier-Forneret pour ''La Passion d’Émile''
* 1960 : Prix Combat pour ''Le Centenaire''
* 1960 : Prix de la Critique dramatique pour ''Génousie''
* 1962 : Prix Italia pour ''Le Damné''
* 1978 : Grand prix du disque de l'Académie Charles Cros, Éditions Ades – Textes dits par [[Madeleine Renaud]] et [[Michel Bouquet]]
* [[1985]] : [[Grand prix du théâtre (Académie française)|Grand Prix du Théâtre de l’Académie Française]] pour l'ensemble de son œuvre
* 1988 : Grand prix de la poésie de la SACEM pour ''Les Innocentines''
* 1989 : Grand prix de la Société des auteurs dramatiques
* 1991 : Grand Prix de littérature dramatique de la Ville de Paris
* 1992 : Prix du [[Pen club]] français pour l'ensemble de son œuvre
* 1993 : [[Prix Proust]] pour ''[[Exobiographie]]''
* 1993 : [[Prix Novembre]] pour ''[[Exobiographie]]''
* 1993 : [[Molière d'honneur]] et [[Molière de l'auteur|Molière du meilleur auteur]] pour ''Monsieur Klebs et Rozalie''
* 1996 : [[Prix de la langue française]]
* 1997 : Médaille éditée par la [[Monnaie de Paris]] à son effigie
* 2008 : Grand [[Prix de Poésie Pierrette Micheloud]] pour l'ensemble de son œuvre.
--&gt;

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/rene-de-obaldia?fauteuil=22&amp;election=24-06-1999 Biografieto de l'Académie française] {{fr}}

{{Bibliotekoj}}
&lt;!--{{Vivtempo|Obaldia, Rene de}} la funkcion de Vivtempo transprenas la Informkesto--&gt;
&lt;!--
[[Catégorie:Dramaturge français du XXe siècle]]
[[Catégorie:Titulaire de la Croix de guerre 1939-1945]]
[[Catégorie:Lauréat du prix Novembre]]
[[Catégorie:Lauréat du prix de la langue française]]
[[Catégorie:Élève du lycée Condorcet]]
[[Catégorie:Commandeur des Arts et des Lettres]]
--&gt;

[[Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento]]
[[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Honkongo]]
[[Kategorio:Francaj centjaruloj]]</text>
      <sha1>4j7ke40u9h0lrodlw37fyw5al1b7wih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tony Duvert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>429983</id>
    <revision>
      <id>9392993</id>
      <parentid>9290164</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32143" sha1="10gfwbrbjt9ynwrzhlsuzxnopxxh06w" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
| nomo                = Tony Duvert
| dosiero             =
| grandeco de dosiero =
| priskribo           =
| pseŭdonimo          =
| naskonomo           = Tony Duvert
| dato de naskiĝo     = {{naskiĝtago|1945|7|2}}
| loko de naskiĝo     = [[Villeneuve-le-Roi]], Francio
| dato de morto       = [[2008]] (63-jaraĝa)
| loko de morto       = [[Thoré-la-Rochette]], Francio
| profesio            = Verkisto
| nacieco             = Franca
| etno                =
| civitaneco          =
| edukado             =
| alma_mater          =
| aktivaj jaroj       =
| ĝenro               = Romano, eseo
| temo                =
| movado              =
| notindaj verkoj     = ''[[Paysage de fantaisie]]'' (1973)&lt;br /&gt;''[[Le Bon Sexe illustré]]'' (1973)&lt;br /&gt;''Journal d’un innocent'' (1976)&lt;br /&gt;''[[Quand mourut Jonathan]]'' (1978)&lt;br /&gt;''[[L'Île Atlantique]]'' (1979)&lt;br /&gt;''[[L’Enfant au masculin]]'' (1980)&lt;br /&gt;''Abécédarie malveillant'' (1989)
| edzo/ino            =
| partnero            =
| infanoj             =
| rilatoj             =
| influoj             =
| influituloj         =
| premioj             = [[Premio Medicis|Premio Médicis]] (1973)
| subskribo           =
| ttt                 =
| montri portalon     =
}}
'''Tony DUVERT''' (naskiĝis en [[Villeneuve-le-Roi]], [[Francio]], la [[2an de julio]] [[1945]]; mortis en [[2008]] en [[Thoré-la-Rochette]], Francio) estis franca verkisto. La ĉefaj temoj de sia verkaro estas la samseksema [[pedofilio]]&lt;ref&gt;Guillebaud, Jean-Claude. ''La Tyrannie du plaisir'', Seuil, 1998, p. 24.&lt;/ref&gt;, la infaneco kaj la kritiko al la familio kaj al la seksa edukado en la [[Burĝo|burĝa]] moderna socio. En 1973 li gajnis la [[Premio Medicis|Premion Médicis]] pro la romano ''[[Paysage de fantaisie]]''. Li estas rigardata de iuj, kiel unu el la plej bonaj verkistoj de la [[franca literaturo]].

Depostulante senvuale sian pedofilon, Tony Duvert sukcesis iĝi respektata publika gravulo kaj verkisto kun ia renomo danke al la tolerema sinteno de la intelektuloj al la pedofilio kaj al la [[infana sekseco]] en la 1970-aj jaroj. Du eseoj aparte, ''[[Le Bon Sexe illustré]]'' (1974) kaj ''[[L’Enfant au masculin]]'' (1980), ilustras siajn konvinkojn, kiuj ankaŭ troviĝas transmetitaj en pluraj liaj romanoj, en kiuj la pedofilaj rilatoj kun knaboj okupas elstaran lokon. Inter la plej konataj troviĝas ''[[Quand mourut Jonathan]]'' (1978) kaj ''[[L'Île Atlantique]]'' (1979). Ankaŭ kunlaboris en revuoj, kiaj ''Gai Pied'' kaj ''Masques''.

Ekde la fino de la 1980-aj jaroj li vivis enfermita en la vilaĝo Thoré-la-Rochette, apud sia patrino. En 1989 li publikigis sian lastan libron, ''Abécédaire malveillant'', kolekton de notoj kaj aforismoj, antaŭ esti preskaŭ tute forgesita. Post la morto de sia patrino, en 1996, li pasigis sola kaj apartiĝinta de la publika vivo la lastajn dek du jarojn de sia vivo, konservante tre malmultajn personajn rilatojn kaj sinkinta en malriĉecon.

== Biografio ==
=== Infanaĝo kaj edukado (1945–1966) ===
Tony Duvert naskiĝis la 2an de julio 1945&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;La naskiĝdato de Tony Duvert koincidas kun la aneksado en la francan Kriminalan Kodon de la alineo de la artikolo 331, kiu krimigas la seksajn rilatojn kun personoj malpli aĝaj ol 15 jaroj. Tony Duvert komentas tiun ĉi anekdoton en sia libro ''Le Bon Sexe illustré'': ''«Ĉu stranga antaŭdestino? Ĉu signo de l' ĉielo? La alineo de la artikolo 331, kiu similigas al krimo la amon al la personoj malpli ol dekkvinjaraj datumas de la 2-a de julio 1945. Tio estas mia naskiĝdato. Neniu povintus veni en la pedofilian mondon sub pli bonaj aŭspicioj. Tio valoras la tutan astrologion».''&lt;/ref&gt; en Villeneuve-le-Roi. Li estis filo de Georges Duvert, registro-kolektanto naskiĝinta en [[Meknes]] (Maroko) en 1918, kaj de Ferdinande Maury, naskiĝinta en [[Worms]] (Germanio) en 1920&lt;ref&gt;Sebhan, Gilles. ''Tony Duvert l'enfant silencieux''. Parizo: Denoël, 2010. ISBN 2207101231.&lt;/ref&gt;. Havis du fratojn, Alain kaj Gilles. Knabo «timida kaj iom rezerviĝema», li fruaĝe lernis legadon kaj pianoludadon&lt;ref&gt;Sl, p. 22.&lt;/ref&gt; kaj montris fortan emon al la kamparo. En 1980, en sia eseo ''[[L’Enfant au masculin]]'', li skribos, ke li komencis sian seksan vivon je la aĝo de ok jaroj kaj ke estis unuafoje sodomiita je 12 jaroj:

:&lt;div style=&quot;font-size:10pt&quot;&gt;«Mi devis atendi ĝis la aĝo de dek du jaroj por esti finfine grave sodomiita: multaj infanoj al kiuj mi cedis ĝin pikpikis mian anuson ĝentile, sed tio ne estingis la internan fajron, kiun ekscitis ĉe mi la grandaj membroj, kiujn mi masturbadis ĉi tie kaj tie. Necesis seksperforto. Pri kiu mi estus la aŭtoro, kompreneble. La viktimo estis dekkvin- aŭ dekses-jaraĝa adoleskanto, kiu sin masturbadis kun mi kelkfoje. Kiel malfacile estis konvinki tiun duonstultulon kun bela kaco por suriĝi sur min!»&lt;/div&gt;

Ĉi tiu frumatura seksa vivo kostis al li forpelon de la lernejo je 12 jaroj. Liaj gepatroj sendis lin al la psikiatro Marcel Eck, iu fakulo pri «kuracado» de samseksemo, kies metodojn li priskribos en 1980 kiel brutalaj kaj humiligaj. Pli poste li elfuĝis kaj provis memmortigi sin. Lia patro memmortigis sin iom poste, sur la strato, antaŭ la familia domo&lt;ref&gt;Sl, p. 52&lt;/ref&gt;.

En 1961 li aliĝis al la lernejo Jean-Baptiste Corot en Savigny-sur-Orge, bonreputacia en la regiono. Brila lernanto, li ĉagrenis pro sia orgojlo kaj samseksemo kaj havis malmultajn intimajn amikojn ĝis lia profesoro pri filozofio prezentis al li, fine de 1963, Christian Duteil, estonta profesoro pri filozofio kaj ĵurnalisto. Ambaŭ estis premiitaj en 1964 en la ĝenerala konkurso de la lernejo (Duvert per akcesito kaj Duteil per speciala mencio). Iom ofte ili aliris Parizon, kie Duvert multobligis siajn samseksemajn spertojn&lt;ref&gt;Sl, p. 38&lt;/ref&gt;. Post la lernejaj studoj li instaliĝis en Parizo por komenci licencion en letroj, sed li preferos okupiĝi pri verkado&lt;ref&gt;Sl, p. 62.&lt;/ref&gt;.

=== Literatura komenco (1967–1973) ===
En 1967 Tony Duvert sendis la manuskripton de ''Récidive'' al Jérôme Lindon, de la eldonejo Minuit, kies postulema katalogo kaj kritika sukceso (ĝi publikigis [[Samuel Beckett]] kaj multajn aŭtorojn de la ''[[Nova Romano|nova romano]]'') ŝajnis al la juna verkisto kvalitgarantio. Lindon tuj rekonis la potencialon de Duvert kaj akceptis publikigi la verkon. Tony Duvert debutis do en literaturo en la aĝo de 22 jaroj. Tamen Lindon, konscia pri la riskoj publikigi romanon en kiu pornografio multe ĉeestis, elektis limigitan eldonon (712 ekzempleroj) kaj diskretan lanĉadon: aperinta sen gazetara servo, la libro estis nur disponebla per abono aŭ ĉe elektitaj librejoj kiuj ĝin vendis diskrete.

Tre produktiva, Duvert publikigis tri romanojn dum la sekvantaj jaroj: ''Interdit de séjour'' kaj ''Portrait d’homme-couteau'' en 1969, ''Le Voyageur'' en 1970. «Ĉiam pli seksaj, ĉiam pli perfortaj kaj ĉiam pli eksperimentaj», ili ankoraŭ estis vendataj per abono, kio ne malhelpis iun malpermeson de vendado al la neplenaĝuloj de ''Interdit de séjour'' kaj de ties reklamado kaj elmontrado, pro dekreto de la 10a de julio 1969.

En ĉi kvar unuaj romanoj, la rifuzo al la konvencioj de la klasika romano iĝis pli kaj pli ekstrema, pli pro renversa volo ol por sekvi la modon: nekohera stilo, tipografiaj ludoj, foresto aŭ multeco de intrigoj, rakontistoj, kronologio aŭ faktoj, foresto de interpunkciado en ''Le Voyageur''. Krom tio, tiuj rakontaj kaj stilaj eksperimentoj komplikiĝis pro iu «politika dimensio» de la verkoj, kritikantaj la burĝan socion per perforta pornografio, apologio de elfuĝo kaj stimulado de seksaj rilatoj inter plenaĝuloj kaj infanoj. Oni ofte rilatis Duvert al la tendenco de la ''nova romano''; aliflanke li mem laŭdis en 1968 la romaniston Robert Pinget en unu artikolo aperinta en la revuo ''Critique''. Demandite pri sia literatura origino, Duvert klarigis tamen, ke li sentas «grandan malinklinon» al la stiloj de aliaj aŭtoroj de la ''nova romano'', kiaj Alain Robbe-Grillet kaj Michel Butor.

Kvankam tiuj karakterizaĵoj komencis certigi al li ian kritikan sukceson, li vendis malmulte. Kun la celo sekurigi al li fiksan salajron, Lindon decidis konfidi al li la direktadon de nova literatura revuo, ''Minuit'', kiu publikigos de ĝia unua numero, krom Duvert, ankaŭ Samuel Beckett, Pierre Bourdieu, Roland Pinget kaj Alain Robbe-Grillet. Kvankam dum pluraj jaroj li sukcese plenumis sian laboron, ĝia karaktero ankoraŭ limigis la disvastigon de sia reto de influo, eĉ se la saman jaron li gajnis al si la amikecon de la dezajnisto Michel Longuet.

Komence de la 70-aj jaroj Tony Duvert duopis kun fraŭla patrino al kiu li havis malmultan estimon, kun la celo alproksimiĝi al ŝia filo. Verŝajne malmulte zorgema pri la knabo kaj deziranta forvojaĝi sola, la virino konfidis la infanon al Tony Duvert dum la somero 1973. Tiu ĉi pasigis kun la knabo, 8-jara, unu semajnon sola en iu domo aĉetita antaŭ nelonge de la patrino de la verkisto kaj de unu el siaj fratoj en Thoré-la-Rochette. Kredeble, dum tiu ĉi tempo Duvert havis seksajn rilatojn kun la infano. Tiu ĉi epizodo estis uzota kiel intrigo por ''[[Quand mourut Jonathan]]''.

=== Kritika agnosko (1973–1979) ===
La apero en 1973 de sia romano ''[[Paysage de fantaisie]]'' signis turnopunkton en la kariero de Tony Duvert. Speco de longa halucina revo pri iu infanbordelo, ĝi estis tre favore akceptita de la tiamaj kritikistoj, kiuj rigardis ĝin, en la vortoj de la psikanalisto Serge André, kiel «la esprimon de sana renverso»&lt;ref&gt;Serge André, ''[http://www.oedipe.org/fr/actualites/pedophilie La signification de la pédophilie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101225210456/http://www.oedipe.org/fr/actualites/pedophilie |date=2010-12-25 }}''&lt;/ref&gt;. Por Claude Mauriac, la verko rivelis &quot;unu kapablojn kaj unu arton malfacile esprimeblaj per la vorto talento&quot;&lt;ref name=&quot;mauriac&quot;&gt;Mauriac, Claude, &quot;Une littérature corrosive&quot;, ''Le Figaro littéraire'', n-ro 1396, 17a de februaro 1973, II, p. 16&lt;/ref&gt;.

Danke al la subteno de [[Roland Barthes]], enirinta antaŭ nelonge en la juĝantaro, Duvert ricevis komence de novembro la Premion Medicis 1973, kio signifis malgrandan surprizon. Antaŭ la ĵurnalistoj, kiuj malkovris lian vizaĝon por la okazo, Duvert aperis nervoza kaj silenta, kaj sia malfacila karaktero kondukis lin al disputo la saman nokton kun siaj subtenantoj, Barthes inkluzive, dum la festena supeo de la premio: aĉa disputo eksplodis inter Tony Duvert kaj Roland Barthes rilate al pedofilio&lt;ref&gt;[http://www.lexpress.fr/culture/livre/tombeau-pour-tony-duvert_883042.html Tombeau pour Tony Duvert] (france), ''L'Express'', 2010-4-10.&lt;/ref&gt;.

Ĝis tiam malmulte konata en la sino de la kultura kaj komunikila mondo, Tony Duvert donis siajn unuajn intervjuojn al la gazetaro. Tiu ĉi komunikila videbleco ebligis, ke sia unua eseo, ''[[Le Bon Sexe illustré]]'', plivastigo de sia artikolo de 1973 &quot;La sexualité chez les crétins&quot;, estis komentata en la gazetaro tuj post ĝia apero en 1974. En tiu ĉi verko, parte inspirita en sia somera sperto de 1973, li forte kritikas la seksan edukadon kaj la familion. En ''Le Bon Sexe illustré'' Duvert asertis: «Oni devas agnoski al la neplenaĝuloj, kaj infanoj kaj adoleskantoj, la rajton amori». La akcepto estis pozitiva, kvankam la kritikistoj laŭdis pli lian humuron kaj lian kapablon kritiki la hipokritecon de la «burĝa socio», ol la preskibojn kaj la ideologion de Duvert mem. Ĉiu ĉapitro de la eseo estis ilustrita per unu fotaĵo de iu juna erekta adoleskanto, kiun Duvert priskribis kiel «kacon de bubo ekscitita».

Komence de 1974, danke al la mono de la premio, li forlasis Parizon, al kiu li havis malmultan estimon, kaj instaliĝis en [[Marakeŝo]], en la kvartalo Guéliz. Dum siaj unuaj monatoj en [[Maroko]] li seksumis kun multaj adoleskantoj kaj infanoj, kaj forlasis la verkadon. Fine de la jaro li ŝanĝis sian modernan loĝejon per pli malgranda apartamento en la malnova urboparto, kaj metis sin en la redaktado de ''Journal d'un innocent'', hispana transmetado de sia maroka sperto, en stilo pli klasika ol siaj antaŭaj libroj. Li revenis Francion meze de 1975, iom elreviĝinta pro sia sperto en la maroka socio, pasigis la someron en Thoré-la-Rochette kaj poste instaliĝis en Tours, evitante Parizon kaj la literaturan mondon. La libro aperis en 1976.

Fine de la jaro li ekverkis romanon, romanigita transmetado de sia somera aventuro de 1973: por la verkado de ''Quand mourut Jonathan'' li uzis longan jaron, kiun li pasigis enfermita en Loir-et-Cher. Siaj kontaktoj kun Lindon estis nur leteraj. Dum la sama periodo li verkis prozajn poemojn, mallongaj noveloj kolektotaj de la eldonejo Fata Morgana en 1978 en du verkojn: ''District'' kaj ''Les Petits Métiers''.

Tamen la kritika estimo ne permesis al Duvert atingi la sukceson kiun li esperis rezulte de sia premio Medicis; tiam li decidis verki romanon, kiu reprenas siajn preferatajn temojn, malpli pornografian kaj prezentantan tute klasikan fasonon kun la celo krei konsciencon pri siaj ideoj al legantaro, kiun li esperis kiel eble plej vasta. Aperinta en marto 1979, ''[[L'Île Atlantique]]'' estigis «ditirambajn artikolojn» de Bertrand Poirot-Delpech, François Nourissier aŭ Madeleine Chapsal, kaj ja vendiĝis &quot;iom pli bone&quot; ol la antaŭa.

Fine de la 1970aj jaroj Duvert ĉeestis en la gazetaro (li aŭtoris krucvortajn kradojn por ''Le Gai Pied'', estis intervjuita de ''Libération'') kaj en librejoj: en 1980, la eseo ''[[L’Enfant au masculin]]'', en kiu li denuncis la rifuzon ankoraŭ persistan de la pedofilio kaj kritikis tion, kion li nomis «heterokratio», estis sia kvina verko en tri jaroj. Tamen li ankoraŭ loĝis en Tours kaj nur mallonge kaj tre malofte restadis en Parizo.

=== Retiriĝo de la mondo (1981–2008) ===
Malgraŭ tiu ĉi intereso pri sia laboro, Duvert izoliĝis pli kaj pli. De post ''L'Île Atlantique'', li okupiĝis pri la ĝenra romano en ''Un anneau d'argent à l'oreille'', inspirita en la detektiva romano, sed ankoraŭ tre kritika kun la plenkreska socio. Konvinkita, ke Lindon ne ŝatas la libron, Duvert estis elreviĝita pri la akcepto de la gazetaro. La kritikisto de ''[[Le Figaro]]'' Michel Nuridsany rigardis ĝin tamen kiel «turnopunkton» en la verkado de tiu, kiu «estis larĝe konsiderata kiel unu el la plej bonaj verkistoj de sia generacio»&lt;ref&gt;[http://www.leseditionsdeminuit.com/f/index.php?sp=liv&amp;livre_id=1625 Slipo de la libro] en la retejo de Minuit.&lt;/ref&gt;.

La retreto de Duvert pliakriĝis, li dronis en rifuzo al ĉia socia rolo kaj en paranojo. La renkontoj kun siaj amikoj, eĉ la plej proksimaj, kiel Michel Longuet, aŭ la respondoj al iliaj leteroj, interspaciĝis pli kaj pli. Li komencis membiografian projekton, ''La Ronde de nuit'', kiun li ne finiĝos, kvankam Lindon ricevis kelkajn ĉapitrojn. Fine de la 1980-aj jaroj, malgraŭ la ekstrema pacienco de sia mastro, Duvert ne povis plu pagi la luprezon de sia apartamento, post pluraj jaroj sen hejtado kaj telefono. Li retiriĝis tiam en la hejmo de sia patrino en Thoré-la-Rochette. En 1988, kiam ''L'Île Atlantique'' estis poŝeldonita en Seuil, François Nourissier bedaŭris en ''Le Monde'' la literaturan malaperon de Duvert. En 1989 tamen aperis kompilo de aforismoj, ''Abécédaire malveillant''. Spite al la granda literatura kvalito de la verko, ĝi estis malbone akceptita de la kritikistoj, krom ''Le Figaro''. Jérôme Garcin, en ''L'Événement du jeudi'', rigardis ĝin kiel «la fina mordanta skizo de iu &quot;sepdekokulo&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;En la franca, la vorto &quot;soixante-huitard&quot; (sesdekokulo) indikas homon kiu partoprenis la [[Majo de 1968 (Francio)|eventojn de majo de la 68a]] aŭ adoptiĝinta la morojn kaj ideojn defenditajn de tiu movado.&lt;/ref&gt;&quot; ankilozita en la turkaj necesejoj de la Vincenna fakultato, kie la eluzitaj muroj ankoraŭ subtenas la obscenajn grafitiojn kaj grafitsignaturojn de kolera ribelo nun malaktualiĝinta»&lt;ref&gt;''L'Événement du jeudi'', 07-13 de decembro 1989.&lt;/ref&gt;. Ekde tiam Tony Duvert publikigos nenion pli.

En 1996 mortis sia patrino. Li cindrigis ŝin senceremonie. Li vivis tute sola kaj nur elhejmiĝis dumnokte aŭ por fari siajn aĉetojn taksie. Li ne havis kontakton kun la najbaroj kaj estis rigardata kiel specon de frenezulo kiu legis tekstojn laŭtvoĉe kaj tuj detruis ilin. Kvankam forgesita, sia verko ankoraŭ influos fine de la 1980-aj jaroj kelkajn aŭtorojn de Minuit, kiaj Eugène Savitzkaya, Hervé Guibert kaj Mathieu Lindon&lt;ref&gt;Ceccatty, René &quot;Eugène Savitzkaya de la nausée au plaisir&quot;, en ''Le Monde'', 1989-04-07-.&lt;/ref&gt; aŭ pli poste Gilles Sebhan.

En 2005 Gérard Mordillat adaptis por la televidkanalo [[Arte]] ''L'Île Atlantique'', sen ajna interveno de Duvert en la produktado, escepte por doni sian konsenton al la eldonisto, ĉar li ankoraŭ bezonis monon. Post la elsendo de la telefilmo en decembro 2005, la revuo ''Livres-Hebdo'' memorigis, ke oni rigardis Duvert kiel iu «ĉefa aŭtoro», potenciale «la plej granda verkisto de lia generacio»&lt;ref&gt;Pierre Drachline kaj Josyane Savigneau cititaj de Garcia (2005), p. 62&lt;/ref&gt;. Tuj poste, ''L'Île Atlantique'' estos poŝe reeldonita de Minuit, sed Duvert ne plu reaperos. En februaro 2008, Jean-Pierre Tison estis la lasta kiu ricevis novaĵojn de la verkisto.

La korpo de Tony Duvert estis trovita en lia domo la [[20an de aŭgusto]] 2008, kelkajn semajnojn post la forpaso&lt;ref&gt;Pancrazi, Jean-Noël. &quot;Tony Duvert&quot;, en ''Le Monde'', 2008-08-24, p. 13&lt;/ref&gt;, en progresinta malkomponiĝada stato. Sia morto datiĝus de la komenco de julio&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;La plej malnova poŝtaĵo de sia leterskatolo datiĝis de la 4-a de julio 2008 (Gilles Sebhan, 2010, p. 132).&lt;/ref&gt;. Oni trovis en la domo seksajn bildojn de neplenaĝuloj (David Caviglioli, kritikisto de ''[[Le Nouvel Observateur]]'', rigardis tion kiel la «naŭzan finon de seksa kaj morala senelirejo en kiu eĉ la literaturo perdiĝis»&lt;ref&gt;Caviglioli, David. [http://bibliobs.nouvelobs.com/20100517/19473/duvert-le-mal-aimant &quot;Vie et mort d'un écrivain pédophile : Duvert le mal-aimant] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100522025506/http://bibliobs.nouvelobs.com/20100517/19473/duvert-le-mal-aimant |date=2010-05-22 }}&quot;. ''Le Nouvel Observateur'', 2010-05-13.&lt;/ref&gt;) kaj oni parolis pri neeldonitaj manuskriptoj, sed laŭ sia frato Alain, Tony Duvert, tre senhava, «lasis nur ŝuldojn» kaj neniun verkaĵon. Iom post la anonco de sia morto, la granda plimulto de nekrelogoj estis laŭdaj, formantaj laŭ René de Ceccatty «kuriozan interkonsentan rekviemon»&lt;ref&gt;Ceccatty, René. &quot;Une effrayante liberté&quot;, 2008-10-24, p. 5.&lt;/ref&gt;.

== Literatura stilo ==
Siaj verkoj estas markitaj, krom la influo de la ''nova romano'', de la rikureco de la karakterizaj temoj ĉe Tony Duvert: infaneco, pornografio, doloro, sekso, naiveco. La kritikisto Claude Mauriac priskrikas ĝin en ''Paysage de fantaisie'' kiel «konstantan pasadon de la abomeninda al la delica kaj de la malaminda al la eskvizita» kiu rivelas, laŭ li, «kapablojn kaj arton malfacile esprimeblaj per la vorto talento»&lt;ref name=&quot;mauriac&quot;/&gt;.

Pluraj liaj verkoj eniras en la [[Markizo de Sade|sadisman]] tradicion de asociado de la perforto kun la sekseco, ligita al kredo je fundamenta graveco de la krueleco kaj en sociaj kaj seksaj rilatoj&lt;ref&gt;Hemka, Gert, «From Sade to Fassbinder: Aesthetics of Cruelty and Male Love in Homosexual Artists», en Raymond Corbey kaj Joep Leerssen, ''Alterity, identity, image: selves and others in society and scholarship'', Amsterdamo kaj Nov-Joko: Rodopi, 1991, pp. 57-8&lt;/ref&gt;. Aliflanke Tony Duvert estas konsiderita ĉe sia debuto kiel «disĉiplon de [[Jean Genet]]&lt;ref&gt;«Minuit à minuit», en ''Le Nouvel Observateur'', n-ro 418, p. 69, 11a de novembro 1972&lt;/ref&gt;» (aŭtoro kiun li mem asertas estimi malmulte). René de Ceccatty priskribas lin kiel «bonegan portretiston de la [[stulteco]]», laŭ la tradicio de [[Gustave Flaubert]]&lt;ref&gt;René de Ceccatty, «Je t'aime, je te tue», em ''Le Monde'', 5a de septembro 1997.&lt;/ref&gt;. Siaj unuaj poeziaj fikcioj estas proksimaj al la verkoj de [[Alain Robbe-Grillet]], kvankam tuj poste li kliniĝas al poezia realismo atenta al la novigadoj de [[Ian McEwan]]&lt;ref&gt;Fletcher, John, ''[http://books.google.fr/books?id=Ŭ0OAAAAQAAJ&amp;pg=PA84&amp;dq=tony+duvert&amp;hl=fr&amp;ei=PD9MTMvsF-GT4ga0memZDA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDYQ6AEwAjhG#v=onepage&amp;q=tony%20duvert&amp;f=false Alain Robbe-Grillet]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', Londono: Routledge, 1983, p. 84.&lt;/ref&gt;.

== Defendo de pedofilio kaj de la infana sekseco ==
Konata pro la depostulo de sia pedofilio&lt;ref&gt;Ariño, Philippe, ''Dictionnaire des codes homosexuels : partie I à W''. Parizo: L'Harmattan, 2008, p. 177&lt;/ref&gt;, Tony Duvert diras, ke li defendas «la rajton de la infanoj disponi de sia libera sekseco»&lt;ref&gt;[http://passouline.blog.lemonde.fr/2008/08/23/mort-dun-ecrivain-a-thore-la-rochette/ Mort d'un écrivain à Thoré-la-Rochette] {{Webarchiv|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110224054149/http://passouline.blog.lemonde.fr/2008/08/23/mort-dun-ecrivain-a-thore-la-rochette/ |date=2011-02-24 }}, blogo de Pierre Assouline, 23 de aŭgusto 2008&lt;/ref&gt;. En 1980 li skribis, ke li havis seksrilatojn «kun pli ol mil knaboj», «ses ĝis kvindek-jaraĝajn kaj pli»&lt;ref&gt;Tony Duvert, ''L'Enfant au masculin''. Parizo: Minuit, 1980, p. 106&lt;/ref&gt;. Du eseoj aparte ilustras siajn konvinkojn (''Le Bon Sexe illustré'', aperinta en 1974, kaj ''L'Enfant au masculin'' en 1980), kiuj estas transmetitaj ankaŭ en pluraj romanoj en kiuj la pedofiliaj rilatoj okupas hegemonian lokon, kiel ''Quand mourut Jonathan'' aŭ ''Journal d'un innocent''. En ''Quand mourut Jonathan'', la knabo aperas kiel la iniciatanto de sia seksa rilato kun la plenkreska rolulo, kiun li kuraĝigas lin sodomii&lt;ref&gt;Tony Duvert, ''Quand mourut Jonathan''. Parizo: Minuit, 1974, pp. 204-206&lt;/ref&gt;.

En ''Le Bon Sexe illustré'', Duvert asertas: «La priseksa informo de 10/13-jaraĝa knabo signifas nenian problemon por tiu, kiu amoras kun li (…). La knabo 10/13-jaraĝa havas do tiom da sekseco, kiom li povas kaj kvankam poste li zorge kaŝas ĝin antaŭ siaj parencoj, ofte li sin fordonas al multaj sekretaj aventuroj ĉiaspecaj»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, ''Le Bon Sexe illustré''. Parizo: Minuit, 1974, p. 38&lt;/ref&gt;. En la sama verko li ridindigas alertan bildon kontraŭ pedofiloj kaj denuncas la subpremadon uzata kontraŭ ĉi-lastaj. Li diras, ke «la malpermeso, kiu frapas pederastion estas nura korolario de tiuj, kiuj kondamnas ĉe ni, je unu flanko, samseksemon, kaj je alia, la seksecon de la neplenkreskuloj» kaj ke la sadaj misuzantoj aŭ murdantoj de infanoj estas io «strangega». Laŭ Tony Duvert, «konvenas ripeti, ke inter puberecaj kaj nepuberecaj infanoj estas neniu diferenco de ''kapableco'' por plezuro. Nur varias, pli malpli, la plezuraĵoj, iliaj kodoj, iliaj roloj, ilia ensociiĝo». Laŭ li, la seksperfortoj de infanoj estas «tute abomenindaj kiel misuzo de povo –kaj nur kiel tio, nenecese diri»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, c.v., pp. 99-107&lt;/ref&gt;.

En 1979, iom post la apero de ''L'Île Atlantique'', Tony Duvert donas intervjuon por ''Libération'' en kiu li asertas: «Laŭ mi, pedofilio estas kulturo. Ĝi nepre estu volo fari ion el tiu rilato kun la infano. Se temas nur pri diri, ke li estas linda, freŝa, bela, bona por leki lin ĉie, mi ja opinias tion, sed tio ne sufiĉas... Ja oni povas krei sovaĝajn rilatojn tute personajn: sed oni ne kontentiĝu kun sovaĝaj rilatoj se oni havas rilatojn kun infanoj. Estas esenca, ke la rilatoj estu kulturaj. Kaj estas esenca, ke okazu io nek patreca nek pedagogia. Oni nepre devas krei civilizacion». En la sama intervjuo, Tony Duvert kritikas la povon de la patrinoj sur siaj infanoj, kion li nomas «matriarkeco por nepuberuloj», kaj konsilas «malhelpi, ke la virinoj havu ekskluzivan rajton sur la infanoj (...). Ne temas nur pri tio, ke estu seksrilatoj aŭ ne. Mi konas iun infanon, kaj se lia patrino oponas al la rilatoj, kiujn mi havas kun li, tio ja ne estas pro kacaj aferoj, sed antaŭ ĉio pro tio, ke mi lin forprenas al ŝi. Pro povaj aferoj, jes. Alivorte, ŝi alproprigas al si pupinon kaj vartas ĝin.»&lt;ref&gt;&quot;Non à l'enfant poupée&quot;, deklaroj kolektitaj de Guy Hocquenghem kaj Marc Voline, ''Libération'', 10a de aprilo 1979&lt;/ref&gt;.

En 1980, Tony Duvert publikigis la eseon ''L'Enfant au masculin'', en kiu li asertas, ke la seksaj rilatoj inter plenkreska viro kaj knabo dependas de la samseksemo de la neplenaĝulo kaj ke la subpremado de pedofilio estas integra parto de la persekutado al samseksemuloj&lt;ref&gt;Duvert, Tony, ''L'Enfant au masculin''. Parizo: Minuit, 1980, p. 178&lt;/ref&gt; Por li, «la pedofilo obskurigas la gepatrajn valorojn: inter la grego, la brutaro, la ordinaraj infanoj, li eltrovas la homajn miraklojn» (...) «la pedofilo demandas tro kaj li enkondukas valorojn tro verajn»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, c.v., pp. 12-14&lt;/ref&gt;. Koncerne siajn preferojn, li skribas: «mia pedofilio centriĝas do sur la nepuberecaj knaboj. Sed kiam komencas nepubereco? La beboj ankoraŭ ne altiras al mi; mi ŝatas freneze la etulojn du ĝis tri-jarajn, sed tiu ĉi pasio restis platona; mi neniam amoris kun puero malpli ol ses-jaraĝa kaj tiu manko de sperto, eĉ se mi lamentas ĝin, ne min frustras vere. Kontraŭe, je ses jaroj, la frukto ŝajnas al mi matura: li estas viro kaj mankas al li nenio. Tiu ĉi devus esti la aĝo de la majoritato»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, c.v., pp. 18 kaj 21&lt;/ref&gt;. Laŭ li, «La pedofiloj depostulas la rajton vivi libere la amon, kiun donas al li infano, kaj ĝui libere la amplezurojn, eĉ pasemajn, per kiuj ili malkovras ke knabo kaj viro povas esti feliĉaj kiel diabloj»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, c.v., p. 38&lt;/ref&gt;. En la sama verko, li denuncas ankaŭ la «inan neceson de povo sur la infano», la «heterokration», t.e. la «totalismon» kiu signifas, laŭ li, la aliseksemon funkciantan kiel normo kaj la ambaŭseksemon (viran), kiun li nomas «piĉkaptilo»&lt;ref&gt;Duvert, Tony, c.v., pp. 95-96&lt;/ref&gt;.

En 1989, en sia verko ''Abécédaire malveillant'', Tony Duvert denuncos tion, kion li rigardas kiel la uzon de la pedofilio kaj de la subpremado de la infana sekseco —sub la egido de la «protektado» kontraŭ la sekso— kiel politikan pretekston de la dekstrularo por uzi la socian subpremadon kaj kontrolon kun la kompliceco de la maldekstrularo, strategio kiun li similigas al faŝista ideologio, kiun li difinas kiel la unuiĝo de iu «novnazismo» kaj iu «murda kristanismo»:

:&lt;div style=&quot;font-size:10pt&quot;&gt;«Protekti la infanojn kontraŭ sekso —komencante de la ilia, kiu estas detruata— estas la alibio jam invokata de la dekstrularo en pluraj landoj de Eŭropo por infesti la socion, preni la kontrolon de la privataj vivoj, de la presaĵoj, de la bildoj, de la publikaj deklaroj, de la iniciatoj kiujn partoprenas neplenkreskuloj, por regi per suspektado, denuncado, ĝenerala enketado, por inspekti kun iu ajn preteksto, por izoligi de la mondo la infanojn, por persekuti ''la liberecojn kiujn ili ne povas nuligi''. La dekstrularo tiras profiton tiel el grava febleco de la progresistoj, kiuj havas nek kuraĝon ŝanĝi la kutimojn, nek imagon krei por la infanoj, ĉiu laŭ sia sekso, socian rangon havigantan al ili la rajton je persona pensado kaj privata vivo.
:&lt;div style=&quot;font-size:10pt&quot;&gt;Sed ĉu estas ia politikisto, ia «maldekstrisma» intelektulo, kiu vidas ĉe la infano ion pli ol besteto kun nedifinitaj aĝo kaj sekso, iom tenera, iom ĝena, tute prave konfidenda al la sinjoroj kaj eŭnukoj esperante, ke li similos al paĉjo?&lt;/div&gt;
:&lt;div style=&quot;font-size:10pt&quot;&gt;La konservativuloj, la hipokritaj moralistoj, la riĉegaj konfesiaj lobioj estas libere alproprigintaj al si la tutan infanaron. La obskurantistoj konkeris la ekskluzivan rajton trejni la kondutojn. Tiele kreskas la elektantaro de la morgaŭ regnonta dekstrismo, kiu ja nomiĝos ''socialisma, eŭropa kaj nacia…''&lt;/div&gt;
:&lt;div style=&quot;font-size:10pt&quot;&gt;La faŝismo revenas. Ĝi sterniĝas antaŭ la sama indiferento, kiel antaŭ sesdek jaroj. Kun la kompliceco de la maldekstrularo kaj de la inteligencio, kaŝantaj ilian propran puritanismon kaj grandegan disdegnon al la «neplenkreskuloj», ĝi estas novnaziismo malpli kaj malpli kaŝita kaj murda kristanismo, kiuj unuiĝas kontraŭ la homo, trudontaj ilian bestan ideologion al la junularo de du kontinentoj sen renkonti obstaklojn. »&lt;ref&gt;Duvert, Tony. ''Abécédaire malveillant'', Parizo, Minuit, 1989, pp. 138-140.&lt;/ref&gt;.&lt;/div&gt;

En tiu ĉi verko, kompilo de notoj kaj [[aforismo]]j sub la formo de vortaro, Tony Duvert inkludas la tekstojn traktantajn pri infanoj en la artikolo &quot;Zoofilio&quot; kun la intenco denunci la situacion de malestimo al kiu la neplenkreskuloj estas submetitaj laŭ li de la socio.

== Notoj ==
{{Notoj}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

==Literaturo==
;Romanoj
*''Récidive'', Minuit, Parizo, 1967. Nova versio en 1976. ISBN 2-7073-0093-4.
*''Interdit de séjour'', Minuit, Parizo, 1969. Nova versio en 1971. ISBN 2-7073-0160-4.
*''Portrait d'homme-couteau'', Minuit, Parizo, 1969. Nova versio en 1978. ISBN 2-7073-0193-0.
*''Le voyageur'', Minuit, Parizo, 1970. ISBN 2-7073-0224-4.
*''[[Paysage de fantaisie]]'', Minuit, Parizo, 1973. Premio Medicis 1973.
*''Journal d'un innocent'', Minuit, Parizo, 1976. ISBN 2-7073-0095-0.
*''[[Quand mourut Jonathan]]'', Minuit, Parizo, 1978. ISBN 2-7073-0219-8.
*''[[L'Île Atlantique]]'', Minuit, Parizo, 1979. ISBN 2-7073-0250-3. Poŝa reeldono 2005. ISBN 2-7073-1933-3.
*''Un anneau d'argent à l'oreille'', Minuit, Parizo, 1982. ISBN 2-7073-0606-1.

'''Eseoj kaj teoriaj artikoloj'''
*&quot;La parole et la fiction: à propos du ''Libera''&quot;, ''Critique'', n-ro 252, majo 1968. Reeldono Éditions de Minuit, 1984. ISBN 2-7073-0674-6.
*&quot;Des courants d'air gelés&quot;, ''Preuves'', n-ro 209-210, aŭgusto-septembro 1968.
*&quot;La lecture introuvable&quot;, ''Minuit'', n-ro 1, Éditions de Minuit, novembro 1972.
*&quot;La sexualité chez les crétins&quot;, ''Minuit'', n-ro 3, Éditions de Minuit, marto 1973, pp.&amp;nbsp;60–72.
*&quot;La folie Tristan, ou, L'indésirable&quot;, ''Minuit'', n-ro 4, Éditions de Minuit, majo 1973, pp.&amp;nbsp;53–70.
*''[[Le Bon Sexe illustré]]'', Minuit, Parizo, 1973. ISBN 2-7073-0003-9.
*&quot;Alejandro - le corps du désir&quot;, prefaco al la katalogo de la ekspozicio Ramon Alejandro, Galerie Arta, Genua, marto 1974.
*&quot;L'érotisme des autres&quot;, ''Minuit'', n-ro 19, Éditions de Minuit, majo 1976, pp.&amp;nbsp;2–12.
*''[[L’Enfant au masculin]]'', Minuit, Parizo, 1980. ISBN 2-7073-0321-6.
*&quot;Idée sur Narcisse&quot;, ''Masques'', n-ro 3, vintro 1979-1980
*&quot;Genet contre Bataille&quot;, ''Masques'', n-ro 12, vintro 1981-1982.
*''Abécédaire malveillant'', Minuit, Parizo, 1989. ISBN 2-7073-1316-5.

'''Poeziaj rakontoj'''
*&quot;District&quot;, en ''Les Cahiers du Chemin'', n-ro 3, Gallimard, aprilo 1968.
*&quot;Ballade des petits métiers&quot;, ''Minuit'' n-ro 24, Minuit, aprilo 1977.
*''District'', Fata Morgana, Montpellier, 1978. Nova versio de la teksto publikigita en 1968 en ''Les Cahiers du Chemin'', n-ro 3.
*&quot;Le garçon à la tête dure: inspiré des Mille et une Nuits&quot;, ''Minuit'', n-ro 30, Minuit, septembro 1978.
*''Les petits métiers'', Fata Morgana, Montpellier, 1978. Plivastigita versio de la teksto publikigita en 1977 en ''Minuit'', n-ro 24.
*&quot;Conte&quot;, ''Libération Sandwich'', n-ro 4, 1979-12-22.
*&quot;ABC par Tony Duvert&quot;, ''Libération'', n-ro 2015, 1980-08-07. Kompilo de tekstoj.

'''Gazetaro'''
*Krucvortoj kaj multaj artikoloj en la revuo ''Le Gai Pied''.

'''Intervjuoj'''
*&quot;L'érotisme n'est pas un violon d'Ingres&quot;, interparolo en ''L'Express'', n-ro 1124, 22-28 januaro 1973, p.&amp;nbsp;106.
*&quot;Tony Duvert – Non à l'enfant poupée&quot;, deklaroj kompilitaj far Guy Hocquenghem kaj Marc Voline, aperintaj ĉe ''Libération'' la 10an kaj 11an de aprilo 1979.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pedofilia movado]]

{{projektoj}}
{{Pedofilio}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Duvert, Tony}}

[[Kategorio:Francaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pedofilia movado]]
[[Kategorio:Pedofilio]]</text>
      <sha1>10gfwbrbjt9ynwrzhlsuzxnopxxh06w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>József Csapó I.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>430729</id>
    <revision>
      <id>9393394</id>
      <parentid>7427101</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikizoli</username>
        <id>58153</id>
      </contributor>
      <origin>9393394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="5iily5hhv6mopipdeu8kzgh4oe1k7mn" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''CSAPÓ I. József''' [ĉapo:] estas rumania hungara agronomo, redaktoro, politikisto. Li naskiĝis en [[Târgu Secuiesc]] la [[8-an de majo]] [[1938]] kaj mortis la [[20-an de majo]] [[2026]]. Li estis la filo de [[József Csapó]].

==Biografio==
József Csapó I. akiris diplomon de inĝeniero en [[Kluĵo]] en 1961, li fariĝis en 1970 doktoro de agrikulturaj sciencoj. De 1970 li estis rubrikestro ''[[Fáklya]]'' sekciestro de Ofico de Fundscienco kaj Agrokemio, de 1977 ĉefkunlaboranto de ''[[Előre]]''. Li estis la unua prezidanto de [[Székely Nemzeti Tanács]] (Sikula Nacia Konsilantaro) inter 2003–2006. Inter 1990 kaj 1992 li estis deputito, poste senatano.

==Libro== 
*''Talaj és termelés'', kunulaŭtoro, 1980.

==Fontoj==
*[http://lexikon.kriterion.ro/szavak/558/ Romániai magyar irodalmi lexikon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305000342/http://lexikon.kriterion.ro/szavak/558/ |date=2016-03-05 }}
*''Erdélyi magyar ki kicsoda'', 2010.

{{Vivtempo|Csapo I., J.}}
[[Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj]]
[[Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj]]
[[Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj]]</text>
      <sha1>5iily5hhv6mopipdeu8kzgh4oe1k7mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Faraday</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431885</id>
    <revision>
      <id>9392774</id>
      <parentid>9306224</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6460" sha1="tqi6cgt72ztekp4m0l9l68iat3h5d8k" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Faraday effect.svg|eta|300px|dekstra|Efiko de Faraday: [[rotacio]] (pro esto de [[magneta kampo]]) de linia [[polarizo]].]]
En [[fiziko]], la '''efiko de Faraday''' priskribas la interagon de [[lumo]] kun [[magneta kampo]] en [[materialo]]: la [[polarizo]] de la lumo realigas [[rotacio]]n proporcie al la komponanto de la [[magneta indukdenso]] rilatanta al la direkto, laŭ kiu dissendiĝas la lumo.

La efiko de Faraday estas magneto-optika efiko eltrovita de [[Michael Faraday]] en [[1845]]&lt;ref&gt;{{Cito
  | Aŭtoro = Michael Faraday
  | Titolo = Faraday's Diary (''Taglibro de Faraday'')
  | Eldonejo = George Bell and Sons, Ltd.
  | Volumo = Volumo IV, Nov. 12, [[1839]] - Junio 26, [[1847]]
  | Redakto = Thomas Martin
  | Jaro = [[1933]]
  | Loko = [[Londono]]
  | ISBN = 0-7503-0570-3
  | Lingvo = angle
  }}&lt;/ref&gt;. Ĝi okazas en la plejparto da [[dielektriko|dielektrikaj]] [[travideblo|travideblaj]] [[materialo]], kiam ili estas submetitaj al magnetaj kampoj. Ĉi tiu estis la unua pruvo de ligo inter [[magnetismo]] kaj lumo: tiu fakto, ke lumo enhavas magnetan kampon, partoprenas hodiaŭ en la teorio de [[elektromagneta radiado]], elvolvita poste de [[James Clerk Maxwell]] dum la jardekoj 1860 kaj 1870.

Se oni konsideras linian polarizon kiel ''superpozicio'' de du kontraŭturniĝantaj cirklaj polarizoj, tra la materialo la rapidoj de la du komponatoj estas malsamaj, rezultas relativa [[fazo|fazdiferenco]] inter ili kiam la ondo eliras el la substanco, sekvas rotacion de la linia polarizo de la ondo rilatante al ĝia enira polarizo. Tio okazas trans materialoj, kies la [[magneta permeableco]] estas ne simetria [[tensoro]]. Tiel per efiko de Faraday, veninta luma radio kun linia polarizo en la konsiderita medio eliras de ĝi kun malsama orientiĝo de sia origina polarizo.

Pluraj mezuriloj uzas la efikon de Faraday. Ekzemple, oni povas mezuri la optikan rotaciigon de iaj substancoj, [[modulado (tekniko)|moduli]] la lumamplitudon, aŭ detekti kaj taksi magnetan kampon.

== Konstanto de Verdet ==
La rilato inter la [[magneta indukdenso]] &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; kaj la rotacia angulo &lt;math&gt;\beta&lt;/math&gt; de la polarizo post transiro de distanco ''d'' en substanco estas donita jenen:

:&lt;math&gt; \beta = \mathcal{V}\;d\;B \  , &lt;/math&gt;

kie &lt;math&gt;\mathcal{V}&lt;/math&gt; estas la ''konstanto de Verdet'' (laŭ la nomo de la franca fizikisto de la 19-a jarcento, Emile Verdet) de la konsiderata materialo (esprimata en [[radiano|rad]].[[Teslo (mezurunuo)|T]]&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;.[[metro|m]]&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;). La valoro de la konstanto de Verdet varias laŭ la [[temperaturo]] kaj de la [[ondolongo]] de la [[lumo]].

Pozitiva konstanto de Verdet rilatas al rotacio maldekstren, kaj negativa konstanto de Verdet rilatas al rotacio dekstren.

[[Kristalo]] de pura [[galia arsenido]] ([[Galiumo|Ga]][[Arseno|As]]) permesas pli grandan rotacion per efiko de Faraday ol vitro el [[silicia dioksido]] ([[Silicio|Si]][[Oksigeno|O]]&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;). La [[grenato]] de [[terbio]]-[[galio]] havas egan konstanton de Verdet (≈ −40 rad.T&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;.m&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;). Uzante specimenon de tiu materialo en magneta kampo, oni povas atingi rotacion je 45°. Tio permesas konstruon de ''Faraday-rotaciilo''.

== La efiko de Faraday en interstelaj medioj ==
Efiko de Faraday okazas pri lumo elradianta en la [[interstela medio]], kiam ĝi alproksimiĝas la [[Tero]]n. Kontraŭe al la efiko de Faraday en solidoj kaj likvaĵoj, okazas ĉi tie simpla dependo de la [[ondolongo]] &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; :
:&lt;math&gt; \beta =  \alpha \; \lambda^2 \, ,&lt;/math&gt;
kie la konstanto &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; dependas de la magneta indukdenso &lt;math&gt;B&lt;/math&gt;, de la trairita distanco ''d'', kaj de la volumena denseco de [[elektrono]]j &lt;math&gt;n_e&lt;/math&gt; laŭ jena formulo :
:&lt;math&gt;\alpha = \frac{e^3}{2\pi m^2c^4}\int_0^d n_e B \;\mathrm{d}s&lt;/math&gt;,
kun:
:&quot;e&quot; la [[elektra ŝargo|ŝargo]] de [[elektrono]],
:&quot;m&quot; la maso de la [[elektrono]],
: kaj &quot;c&quot; la [[lumrapido]] en la [[vakuo]].

Tia rotacio estas grava ilo en [[astronomio]] por mezuri magnetajn kampojn, kiuj povas esti taksataj per tiu rotacio, kiam oni konas la denson de [[elektrono]]j.&lt;ref&gt;{{Cito|Aŭtoro= Malcolm Longair|Titolo=High Energy Astrophysics (''Astrofiziko pri alta energio'')|Eldonejo=Cambridge University Press|Jaro = 1992|ISBN=0-521-43584-6 | Lingvo = angle}}&lt;/ref&gt;. Pri la kazo de [[pulsostelo]], la [[disperso]] fare de tiuj elektronoj kreas, depende de la ondolongoj, malfruon inter la impulsoj, kiu estas mezurata laŭ la elektronodenso. Mezuroj de rotacio kune kun disperso permesas tiel taksi la averaĝon de la magnetan indukdenson laŭ la linio de vidado.

La [[radioondo]]j, kiuj vojiras tra [[jonosfero]]n de la [[Tero]], estas ankaŭ submetataj al la efiko de Faraday. Ĉi tiu estas same proporcia al la kvadrato de la ondolongo.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Recherches sur les propriétés optiques développées dans les corps transparents par l'action du magnétisme (''Esploro pri optikaj proprecoj de travideblaj korpoj sub ago de magnetismo'') {{fr}}, Émile Verdet, Mallet-Bachelier, [[1854]]
* Optics (''Optiko''), Eugene Hecht, Addison Wesley, 4th edition 2002, hardcover, ISBN 0-8053-8566-5, kapitolo 8.11.2 {{en}}
* Optics (''Optiko''), Amnon Yariv, Oxford University Press; 5-a eldono (Aprilo 1997), hardcover, ISBN 0-19-510626-1, Optika elektroniko en moderna komunikado (Oxford Series in Electrical and Computer Engineering) {{en}}
* Propagation Effects on Satellite Systems at Frequencies Below 10&amp;nbsp;GHz (''Efikoj de propagado pri satelitosistemoj ĉe frekvencoj malsupre de 10 [[Gigaherco|GHz]]'')– A Handbook for Satellite Systems Design, Flock, Warren L. NASA Reference Publication 1108(02) 1987. P 2-12 to 2-28 {{en}}.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://home.earthlink.net/~jimlŭ/hv/eo.htm Electro-optical measurements (''Elekto-optokaj mezuroj ([[John Kerr|Kerr]], [[Friedrich Pockels|Pockels]], kaj [[Michael Faraday|Faraday]])]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{en}}).
* [http://www.wooster.edu/physics/JrIS/Files/kash-webarticle.pdf Rotacio per efiko de Faraday pri akvo kaj [[flinto]].] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090318024749/http://www.wooster.edu/physics/JrIS/Files/kash-webarticle.pdf |date=2009-03-18 }} ''(eksperimenta studo de la efiko de Faraday)'' ({{en}}).

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Elektromagneta radiado]]
[[Kategorio:Optiko]]</text>
      <sha1>tqi6cgt72ztekp4m0l9l68iat3h5d8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Streisand-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>434061</id>
    <revision>
      <id>9392791</id>
      <parentid>9390632</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2112" sha1="68nkcmrtcjh8iymgyjpkjxzcx3d5mky" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Streisand-efiko''' estas fenomeno konsistanta el tio, ke streboj [[Cenzuro|cenzuri]] dokumenton aŭ informon pli grandskale diskonigas tiun informon, ofte helpe de la [[Interreto]].

== Deveno ==
[[Dosiero:Streisand Estate.jpg|eta|dekstra|250ra|La domo de Barbra Streisand, kiu nomis la Streisand-efikon]]
La nomo de tiu efiko venas de la usona kantistino [[Barbra Streisand]]: en [[2003]], ŝi procesis kontraŭ la fotisto Kenneth Adelman por malaperigi el la reto aeran foton de ŝia domo, kiu estis parto de fotokolekto pri [[Kalifornio|kalifornia]] marbordo por sciencaj celoj&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.thesmokinggun.com/documents/celebrity/barbra-sues-over-aerial-photos|titolo=Barbra Sues Over Aerial Photos|dato=30-a de majo 2003|lingvo=en|eldoninto=The Smoking Gun|alirdato=6-an de aprilo 2013}}&lt;/ref&gt;. Rezulte de tio, la foto rapide diskoniĝis kaj pli ol {{formatnum:420000}} homoj vizitis la retejon en la sekva monato&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.californiacoastline.org/news/sjmerc5.html|titolo=Streisand's home becomes hit on Web|dato=24-a de junio 2003|lingvo=en|eldoninto=The Mercury News|alirdato=6-an de aprilo 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730212219/http://www.californiacoastline.org/news/sjmerc5.html|arkivdato=2013-07-30}}&lt;/ref&gt;.

== Ekzemplo ==
La [[armea radiostacio en Pierre-sur-Haute]] en [[Francio]] famiĝis pro okazaĵo en [[aprilo 2013]], kiam la [[sekreta servo]] devigis volontulan vikipedian administranton forigi la artikolon pri tiu radiostacio. Alia administranto baldaŭ poste restarigis la artikolon, kaj la amaskomunikila informado pri la okazaĵo generis ondon de intereso kaj alilingvaj tradukoj.

«&amp;nbsp;Tiun posttagmezon, temis pri la plej vizitita artikolo de la franca Vikipedio, antaŭ la informo pri &quot;Jérôme Cahuzac&quot;. Tion oni nomas '''Streisand-efiko'''&amp;nbsp;».

* [[Antonio Luis Baena Tocón]]

{{Vikinovaĵen|DCRI minacas administranton de Vikipedio por forigi artikolon}}

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Interreto}}

[[Kategorio:Interreta kulturo]]</text>
      <sha1>68nkcmrtcjh8iymgyjpkjxzcx3d5mky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>434372</id>
    <revision>
      <id>9393174</id>
      <parentid>8027777</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T22:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziko</username>
        <id>159</id>
      </contributor>
      <origin>9393174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="afb5aekeiuaf2g9pkabsf596bie7c15" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}La '''Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo''' ('''ATEO''') estas [[Fakaj Esperanto-asocioj|faka asocio]] de[[Universala Esperanto-Asocio]] (UEA); ĝi fondiĝis en 1987 kaj ekde la jaro 1990 estas kunlaboranta kun UEA.

Celoj de la asocio estas “kunligi esperantistajn ateistojn kaj liberpensulojn&quot;. ATEO eldonas bultenon, ''Ateismo'', kies redaktoro estas la polo [[Nyegosh Dube]].

== Estraro ==
En oktobro 2020, la estraro estis&lt;ref&gt;ATEO-Asembleo okazis, http://ateisto.org/agadoj-de-ateo-2/ateo-asembleo-okazis/

&lt;/ref&gt;:
* Prezidanto: [[Arikapalli Giridhar Rao|A. Giridhar RAO]], [[Barato]]
* Vicprezidanto: [[Dominique Simeone|Dominique SIMEONE]], {{FRA}}
* Sekretario [[Anna Löwenstein|Anna LÖWENSTEIN]], {{GBR}}
* Kasisto: [[Dieter Rooke|Dieter ROOKE]], {{CHE}}
* Redaktoro: Nyegosh DUBE, [[Pollando]]
*Grafikisto: Lautora CROCE, [[Argentino]]

En [[2013]] ĝia prezidanto estis la germano [[Roland Schnell]].&lt;ref&gt;[http://ateisto.org/arĥivujo/2013-11-ateo17.pdf informo &quot;estraro de ATEO&quot; en la revuo &quot;Ateisto&quot; de novembro 2013,]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://ateisto.org/estraro paĝo en la retejo de la organizaĵo, alirita la 30-an de novembro 2014, kontrolita la 15-an de marto 2016:] &quot;prezidanto: [[Roland Schnell]], Germanio, vicprezidanto [[Dominique Simeone]], Francio, sekretario: [[Anna Löwenstein]], Italio, kasisto: [[Dieter Rooke]], Svislando, redaktoro: [[Christian Rivière]], Francio&quot;&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://ateisto.org retejo de Ateista Tutmonda Esperanto Organizo]
* [http://ateisto.org/bulteno-2/ arkivo de 1988 ĝis 2014 pri historiaj eldonoj de la organo &quot;Ateisto&quot;, en la retejo de ATEO]
* [http://www.gazetoteko.com/ateo plia arkivo de 1988 ĝis 2012 de la organo &quot;Ateisto&quot;, en la retejo ''gazetoteko.com'']
&lt;!-- {{EL}} [http://uea.org/vikio/index.php/Ateista_Tutmonda_Esperanto-Organizo ATEO ĉe UEA-Vikio] en marto 2016 &quot;estas neniom da teksto en ĉi tiu paĝo&quot; --&gt;


{{ĝermo|Esperanto}}

[[Kategorio:UEA]]
[[Kategorio:Ateismo]]</text>
      <sha1>afb5aekeiuaf2g9pkabsf596bie7c15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boa Vista do Buricá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>434474</id>
    <revision>
      <id>9392942</id>
      <parentid>6282063</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2390" sha1="5japwt4iwfgal9cynb7fo8yj33c03xp" xml:space="preserve">{{Geokesto | urbo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                    = Boa Vista do Buricá
| kategorio               = municipo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio              = 
| oficiala_nomo           = Boa Vista do Buricá
| moto                    = 
| kromnomo                = 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| flago                   = BandeiraB.jpg
| blazono                 = BrasãoB.jpg
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Brazilo 
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20px]] [[Suda Rio-Grando]] 
| ŝtato_tipo               = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]]
| regiono                   = [[Noroeste Rio-grandense]]
| regiono_tipo              = Mezoregiono
| distrikto_tipo            = Mikroregiono
| distrikto                 = [[Três Passos (mikroregiono)|Três Passos]]
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                 = urba centro
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  = 
| lat_d                    = 27
| lat_m                    = 40
| lat_s                    = 08
| lat_NS                   = S
| long_d                   = 54
| long_m                   = 06
| long_s                   = 36
| long_EW                  = W
| plej_alta_leviĝo        =
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo              = 108.732
| areo_rondumo      = 3
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = 6574
| loĝantaro_dato          = 2010
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = UTC-3
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo                     = Locator map of Boa Vista do Buricá in Rio Grande do Sul.svg
| mapo1_priskribo          = Situo ene de Brazilo
| mapo1_lokumilo           = Brazilo
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                 = http://www.burica.com.br
| commons                  = Boa Vista do Buricá
| portalo                  = Brazilo
}}

'''Boa Vista do Buricá''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 6.574 loĝantojn en 2010 &lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=430220|titolo=Boa Vista do Buricá| alirdato=2013-04-10 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}&lt;/ref&gt;. 

== Vidu ankaŭ  ==	
* [[Municipoj de Suda Rio-Grando]]

== Referencoj ==	
{{referencoj}}

{{Ĝermo|Brazilo}}

[[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]]</text>
      <sha1>5japwt4iwfgal9cynb7fo8yj33c03xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arta Instituto de Ĉikago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>445783</id>
    <revision>
      <id>9393557</id>
      <parentid>8990232</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>215355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:The Philosopher.jpg]] → [[File:Édouard Manet - Beggar with Oysters (Philosopher).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Artist's name and exact description</comment>
      <origin>9393557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6738" sha1="d2gg1di4xyxv1nal4yqu72xjh4p1ul6" xml:space="preserve">{{Informkesto muzeo
|kategorio      = 
|lando          = Usono
|regiono        = Ilinojso
|regiono_tipo   = Federacia ŝtato
|situo          = 
|latitudo       = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO    = US-IL
|Mapo en angulo=&lt;!--funkcias eĉ sen valoro!--&gt;
|situo sur mapo = Centra Ĉikago
|zomo           = 13
}}
[[Dosiero:Art Institute of Chicago Lion Statue (2-D).jpg|eta|dekstre|250px|Ĉefa enirejo]]
La '''Arta Instituto de Ĉikago''' ({{lang-en|Art Institute of Chicago}} '''AIC''') estas enciklopedia arta muzeo situanta ĉe la [[Ĉikago|Ĉikaga]] Parko Grant. Ĝi enhavas kolekton de arto de [[Impresionismo]] kaj [[Post-impresionismo]] en sia konstanta kolekto. Ties enhavo inkludas ankaŭ montron de usona pentrarto, eŭropa pentrarto, eŭropa kaj amerika [[ornamarto]], [[azia arto]], moderna kaj nuntempa arto, kaj dezajno pri [[arkitekturo]] kaj industrio.

Ties historio datas el arta lernejo kaj galerio fondita en 1866, kaj situas ĉe 111 South Michigan Avenue en la Historia Distrikto Miĉigana Bulvardo. Ĝi asociiĝas kun la Lernejo de la Arta Instituto de Ĉikago, direktorita de Direktoro kaj Prezidanto Douglas Druick.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Viera|first=Lauren|title=Douglas Druick named director of Art Institute of Chicago|url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-douglas-druick-director-art-institute-chicago-20110824,0,6619975.story|accessdate=24a Aŭgusto 2011|newspaper=Chicago Tribune|date=24a Aŭgusto 2011|archiveurl=https://archive.is/qkWkc|archivedate=2013-01-19|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2013-07-12|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120128020801/http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-douglas-druick-director-art-institute-chicago-20110824,0,6619975.story|arkivdato=2012-01-28}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-douglas-druick-director-art-institute-chicago-20110824,0,6619975.story |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-07-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120128020801/http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-douglas-druick-director-art-institute-chicago-20110824,0,6619975.story |arkivdato=2012-01-28 }}&lt;/ref&gt; Ĝi estas la dua plej granda arta muzeo en Usono, post la [[Metropolita Muzeo de Arto]] de [[Novjorko]].&lt;ref name=secondlargest&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2009/05/14/arts/design/14inst.html?ref=design|titolo=A Grand and Intimate Modern Art Trove|alirdato=2011-06-13|aŭtoro=Roberta Smith|dato=13a Majo 2009|eldoninto=NYTimes.com|verkaĵo=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

== Selekto ==
&lt;gallery widths=&quot;170&quot; heights=&quot;170&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
File:Saint Martin and the Beggar (c1597-1600) by El Greco - Chicago.jpg|[[El Greco]], ''Sankta Marteno kaj la almozulo'', ĉirkaŭ 1597-1600
File:Antoine Watteau - Fête champêtre (Pastoral Gathering).jpg|[[Antoine Watteau]], ''Fête champêtre'', 1718-1721
File:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 021.jpg|[[Eugène Delacroix]], ''Lukto de Giaour kaj la Paŝa'', 1827
Image:Jesus Mocked by the Soldiers.jpg|[[Édouard Manet]], ''Jesuo mokita de la soldatoj'', 1864-1865
File:Seascape Calm Weather .jpg|[[Édouard Manet]], ''Mara trankvila vetero'', 1864-1865
Image:Édouard Manet - Beggar with Oysters (Philosopher).jpg|[[Édouard Manet]], ''La filozofo'', 1864–1867
File:Gustave Caillebotte - Paris Street; Rainy Day - Google Art Project.jpg|[[Gustave Caillebotte]], ''Pariza strato; pluva tago'', 1876-1877
File:Pierre-Auguste Renoir - By the Water.jpg|[[Pierre-Auguste Renoir]], ''Ĉeakve'', 1880
Image:Pierre-Auguste Renoir 007.jpg|[[Pierre-Auguste Renoir]], ''Du fratinoj'', 1881
File:Jules Breton, le chant de l'alouette.1884.jpg|[[Jules Breton]], ''Kanto de alaŭdo'', 1884
File:Paul Cézanne 044.jpg|[[Paul Cézanne]], ''Marsejla golfo, vidate el L'Estaque'', 1885
File:Edgar Germain Hilaire Degas 011.jpg|[[Edgar Degas]], ''La ĉapelvendejo'', 1885
Image:Georges Seurat - Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte.jpg|[[Georges-Pierre Seurat]], ''Dimanĉa posttagmezo ĉe la Insulo La Grande Jatte'' 1884–1886
Image:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|[[Vincent van Gogh]], ''Memportreto,'' 1887
File:Vincent Willem van Gogh 135.jpg|[[Vincent van Gogh]], ''[[La dormoĉambro en Arles]]'' 1888
File:Wheatstacks (End of Summer), 1890-91 (190 Kb); Oil on canvas, 60 x 100 cm (23 5-8 x 39 3-8 in), The Art Institute of Chicago.jpg |[[Claude Monet]], ''Somerfino,'' 1890-1891
Image:Le panier de pommes, par Paul Cézanne.jpg|[[Paul Cézanne]], ''La pomkesto'', ĉirkaŭ [[1890aj jaroj]]
File:Lautrec at the moulin rouge 1892.jpg| [[Henri de Toulouse-Lautrec]], ''Ĉe Moulin Rouge'', 1892
File:Paul Gauguin 139.jpg|[[Paul Gauguin]], ''Kial vi koleras? (No te aha oe Riri)'', 1896
File:Winslow Homer 005.jpg|[[Winslow Homer]], ''Posturagane'', 1899
File:Odilon Redon - Sita.jpg|[[Odilon Redon]], ''Sita'', 1903
File:Edgar Degas - Woman at Her Toilette.jpg|[[Edgar Degas]], ''Komanta virino'', ĉirkaŭ 1900-1905
Image:Claude Monet - Water Lilies - 1906, Ryerson.jpg|[[Claude Monet]], ''Nimfeoj'', 1906
File:Juan Gris - Portrait of Pablo Picasso - Google Art Project.jpg|[[Juan Gris]], ''Portreto de [[Picasso]]'', 1912
File:Painterly Realism of a Football Player – Color Masses in the 4th Dimension (Malevich, 1915) - Google Art Project.jpg|[[Kazimir Malevich]], ''Realismo de Futbalisto - Kolormasoj en la 4a Dimensio'', 1915
File:Amadeo Modigliani 040.jpg|[[Amedeo Modigliani]], ''Jacques kaj Berthe Lipchitz'', 1916
File:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|[[Grant Wood]], ''American Gothic'' 1930
Image:Nighthawks by Edward Hopper 1942.jpg|[[Edward Hopper]], ''[[Nighthawks]]'' (1942)
&lt;/gallery&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.artic.edu The Art Institute of Chicago]
* [http://www.artic.edu/aic/collections/ The Art Institute of Chicago: kolektoj]
* [http://www.chicagopostcardmuseum.org/special_exhibits_hall_art_institute_of_chicago.html The Art Institute of Chicago: Inside-Out Antique &amp; Collectable Postcard Exhibit - at The Chicago Postcard Museum]
* [http://www.artic.edu/aic/libraries/ The Ryerson and Burnham Libraries] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090815044817/http://www.artic.edu/aic/libraries/ |date=2009-08-15 }}
* [http://www.terraamericanart.org/ The Terra Foundation For American Art]
* [http://www.myarmoury.com/feature_visit_aic.html A Visitor's Experience: The Art Institute of Chicago] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100203200848/http://www.myarmoury.com/feature_visit_aic.html |date=2010-02-03 }}

{{Koord|41|52|46|N|87|37|26|W|display=inline}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Artmuzeoj en Usono]]
[[Kategorio:Ĉikago]]</text>
      <sha1>d2gg1di4xyxv1nal4yqu72xjh4p1ul6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burlington (Ontario)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>446759</id>
    <revision>
      <id>9393034</id>
      <parentid>9277655</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3191" sha1="lqjozm2udtrw4jjkjie2bzrs6eltn2i" xml:space="preserve">[[Dosiero:NewBurlingtonPan.jpg|eta|centre|756x756px|&lt;center&gt;Larĝa foto pri Burlington]]
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300ra
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
'''Burlington''' estas [[grandurbo]] kaj [[universitata urbo]] en [[Kanado]] en [[Ontario]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Bazaj informoj ==
* [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|43|19|N|79|48|W|montru=entekste}}
* [[Supermara alteco]]: 74 m
* [[Horzono]]: [[UTC]]-5h, en [[somero]] UTC-4h
* [[Poŝtkodo]]: L7L-L7T
* [[Telefonkodo]]: 905, 289, 365

== Geografio ==
[[Dosiero:Brant Street in Downtown Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Urbomezo de Burlington]]
[[Dosiero:WWII Navy Memorial in Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Monumento de Burlington]]
[[Dosiero:Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Laŭlaga parko en Burlington]]
Burlington situas laŭ [[Ontario (lago)]] en la suda parto de Kanado inter [[Hamiltono (Ontario)]] kaj [[Oakville (Ontario)]]. Hamiltono troviĝas en distanco de 8, [[Toronto]] 50, [[Otavo]] 401 kaj [[Montrealo]] de 550 [[kilometro]]j.

== Historio ==
Dum alveno de aŭropanoj la areo estis kovrita per densa [[arbaro]]. Terkultivistoj alvenis precipe post [[1812]]. Burlington establiĝis en [[1874]]. Komence [[vaporŝipo]]j vizitis la [[vilaĝo]]n, baldaŭe la [[fervojo]] transprenis la trafikajn taskojn. Burlington urbiĝis en [[1915]]. Dum la [[2-a mondmilito]] multe da homoj alvenis por loĝi en la urbo. En [[1958]] la najbareco aliĝis al Burlington. La grandurbo estis celloko kun alta kvalito de vivo.

== Ekonomio ==
Burlington apartenas al la &quot;Ora Hufumo&quot;. Oni okupiĝas pri nutraĵprilaboroj, elektroniko, komercaj, farmaciaj kaj aliaj servoj.

== Trafiko ==
Burlington havas bonajn trajnajn kaj aŭtoŝoseajn kontaktojn.

== Klimato ==
En Burlington la averaĝa plenjara [[temperaturo]] estas {{GdC|9}}, la averaĝa jara temperaturo varias inter 4-{{GdC|14}}. Rekorda varmo okazis en [[julio]] kun {{GdC|39}}, rekorda malvarmo okazis en [[januaro]] kun {{GdC|−29}}. Jare oni kolektis [[precipitaĵo]]jn 879&amp;nbsp;mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, en [[vintro]] ankaŭ neĝas. La [[pluvo]] kulminas en [[majo]] kaj malkulminas en [[februaro]].

== Vidindaĵoj ==
* Reĝa [[botanika ĝardeno]]
* monumento &quot;Reĝa kanada Mararmea Unuiĝo&quot; (1995) fare de André Gauthier
* [[observatorio]]
* [[parko]]j
* [[muzeo]] Joseph Brant (historia muzeo)
* Arto-Centro

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Nederlando}} [[Apeldoorn]], [[Nederlando]]
* {{Flago|Japanio}} [[kvartalo Itabaŝi]], [[Japanio]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>lqjozm2udtrw4jjkjie2bzrs6eltn2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393040</id>
      <parentid>9393034</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ĝemelurboj */</comment>
      <origin>9393040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3254" sha1="cs6z7t4woxfvr2ah4hoskdvrfen5xy0" xml:space="preserve">[[Dosiero:NewBurlingtonPan.jpg|eta|centre|756x756px|&lt;center&gt;Larĝa foto pri Burlington]]
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300ra
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
'''Burlington''' estas [[grandurbo]] kaj [[universitata urbo]] en [[Kanado]] en [[Ontario]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Bazaj informoj ==
* [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|43|19|N|79|48|W|montru=entekste}}
* [[Supermara alteco]]: 74 m
* [[Horzono]]: [[UTC]]-5h, en [[somero]] UTC-4h
* [[Poŝtkodo]]: L7L-L7T
* [[Telefonkodo]]: 905, 289, 365

== Geografio ==
[[Dosiero:Brant Street in Downtown Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Urbomezo de Burlington]]
[[Dosiero:WWII Navy Memorial in Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Monumento de Burlington]]
[[Dosiero:Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Laŭlaga parko en Burlington]]
Burlington situas laŭ [[Ontario (lago)]] en la suda parto de Kanado inter [[Hamiltono (Ontario)]] kaj [[Oakville (Ontario)]]. Hamiltono troviĝas en distanco de 8, [[Toronto]] 50, [[Otavo]] 401 kaj [[Montrealo]] de 550 [[kilometro]]j.

== Historio ==
Dum alveno de aŭropanoj la areo estis kovrita per densa [[arbaro]]. Terkultivistoj alvenis precipe post [[1812]]. Burlington establiĝis en [[1874]]. Komence [[vaporŝipo]]j vizitis la [[vilaĝo]]n, baldaŭe la [[fervojo]] transprenis la trafikajn taskojn. Burlington urbiĝis en [[1915]]. Dum la [[2-a mondmilito]] multe da homoj alvenis por loĝi en la urbo. En [[1958]] la najbareco aliĝis al Burlington. La grandurbo estis celloko kun alta kvalito de vivo.

== Ekonomio ==
Burlington apartenas al la &quot;Ora Hufumo&quot;. Oni okupiĝas pri nutraĵprilaboroj, elektroniko, komercaj, farmaciaj kaj aliaj servoj.

== Trafiko ==
Burlington havas bonajn trajnajn kaj aŭtoŝoseajn kontaktojn.

== Klimato ==
En Burlington la averaĝa plenjara [[temperaturo]] estas {{GdC|9}}, la averaĝa jara temperaturo varias inter 4-{{GdC|14}}. Rekorda varmo okazis en [[julio]] kun {{GdC|39}}, rekorda malvarmo okazis en [[januaro]] kun {{GdC|−29}}. Jare oni kolektis [[precipitaĵo]]jn 879&amp;nbsp;mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, en [[vintro]] ankaŭ neĝas. La [[pluvo]] kulminas en [[majo]] kaj malkulminas en [[februaro]].

== Vidindaĵoj ==
* Reĝa [[botanika ĝardeno]]
* monumento &quot;Reĝa kanada Mararmea Unuiĝo&quot; (1995) fare de André Gauthier
* [[observatorio]]
* [[parko]]j
* [[muzeo]] Joseph Brant (historia muzeo)
* Arto-Centro

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Nederlando}} [[Apeldoorn]], [[Nederlando]]
* {{Flago|Japanio}} [[kvartalo Itabaŝi]], [[tokiaj specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]], [[Japanio]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>cs6z7t4woxfvr2ah4hoskdvrfen5xy0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393072</id>
      <parentid>9393040</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3244" sha1="m96xxc4sptx21jo9wucgdnzbmnhss68" xml:space="preserve">[[Dosiero:NewBurlingtonPan.jpg|eta|centre|756x756px|&lt;center&gt;Larĝa foto pri Burlington]]
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300ra
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
'''Burlington''' estas [[grandurbo]] kaj [[universitata urbo]] en [[Kanado]] en [[Ontario]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Bazaj informoj ==
* [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|43|19|N|79|48|W|montru=entekste}}
* [[Supermara alteco]]: 74 m
* [[Horzono]]: [[UTC]]-5h, en [[somero]] UTC-4h
* [[Poŝtkodo]]: L7L-L7T
* [[Telefonkodo]]: 905, 289, 365

== Geografio ==
[[Dosiero:Brant Street in Downtown Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Urbomezo de Burlington]]
[[Dosiero:WWII Navy Memorial in Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Monumento de Burlington]]
[[Dosiero:Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Laŭlaga parko en Burlington]]
Burlington situas laŭ [[Ontario (lago)]] en la suda parto de Kanado inter [[Hamiltono (Ontario)]] kaj [[Oakville (Ontario)]]. Hamiltono troviĝas en distanco de 8, [[Toronto]] 50, [[Otavo]] 401 kaj [[Montrealo]] de 550 [[kilometro]]j.

== Historio ==
Dum alveno de aŭropanoj la areo estis kovrita per densa [[arbaro]]. Terkultivistoj alvenis precipe post [[1812]]. Burlington establiĝis en [[1874]]. Komence [[vaporŝipo]]j vizitis la [[vilaĝo]]n, baldaŭe la [[fervojo]] transprenis la trafikajn taskojn. Burlington urbiĝis en [[1915]]. Dum la [[2-a mondmilito]] multe da homoj alvenis por loĝi en la urbo. En [[1958]] la najbareco aliĝis al Burlington. La grandurbo estis celloko kun alta kvalito de vivo.

== Ekonomio ==
Burlington apartenas al la &quot;Ora Hufumo&quot;. Oni okupiĝas pri nutraĵprilaboroj, elektroniko, komercaj, farmaciaj kaj aliaj servoj.

== Trafiko ==
Burlington havas bonajn trajnajn kaj aŭtoŝoseajn kontaktojn.

== Klimato ==
En Burlington la averaĝa plenjara [[temperaturo]] estas {{GdC|9}}, la averaĝa jara temperaturo varias inter 4-{{GdC|14}}. Rekorda varmo okazis en [[julio]] kun {{GdC|39}}, rekorda malvarmo okazis en [[januaro]] kun {{GdC|−29}}. Jare oni kolektis [[precipitaĵo]]jn 879&amp;nbsp;mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, en [[vintro]] ankaŭ neĝas. La [[pluvo]] kulminas en [[majo]] kaj malkulminas en [[februaro]].

== Vidindaĵoj ==
* Reĝa [[botanika ĝardeno]]
* monumento &quot;Reĝa kanada Mararmea Unuiĝo&quot; (1995) fare de André Gauthier
* [[observatorio]]
* [[parko]]j
* [[muzeo]] Joseph Brant (historia muzeo)
* Arto-Centro

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Nederlando}} [[Apeldoorn]], [[Nederlando]]
* {{Flago|Japanio}} [[kvartalo Itabaŝi]], [[tokiaj specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]], [[Japanio]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>m96xxc4sptx21jo9wucgdnzbmnhss68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393080</id>
      <parentid>9393072</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ retejo</comment>
      <origin>9393080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3299" sha1="lfrgcw4ss96zu947h8wgakank5im615" xml:space="preserve">[[Dosiero:NewBurlingtonPan.jpg|eta|centre|756x756px|&lt;center&gt;Larĝa foto pri Burlington]]
{{Informkesto urbo
|lando = {{Kanado}}
|provinco = {{Ontario}}
|bildo=Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg
|bildo-larĝeco= 300ra
|regiono-ISO=CA-ON
|Mapo en angulo=
|tipo1=reliefo
|situo sur mapo2=Hamiltono (Ontario)
|situo de2=Situa mapo de Hamiltono
|zomo=8
}}
'''Burlington''' estas [[grandurbo]] kaj [[universitata urbo]] en [[Kanado]] en [[Ontario]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

== Bazaj informoj ==
* [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|43|19|N|79|48|W|montru=entekste}}
* [[Supermara alteco]]: 74 m
* [[Horzono]]: [[UTC]]-5h, en [[somero]] UTC-4h
* [[Poŝtkodo]]: L7L-L7T
* [[Telefonkodo]]: 905, 289, 365

== Geografio ==
[[Dosiero:Brant Street in Downtown Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Urbomezo de Burlington]]
[[Dosiero:WWII Navy Memorial in Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Monumento de Burlington]]
[[Dosiero:Spencer Smith Park in Burlington, Ontario.jpg|eta|maldekstre|Laŭlaga parko en Burlington]]
Burlington situas laŭ [[Ontario (lago)]] en la suda parto de Kanado inter [[Hamiltono (Ontario)]] kaj [[Oakville (Ontario)]]. Hamiltono troviĝas en distanco de 8, [[Toronto]] 50, [[Otavo]] 401 kaj [[Montrealo]] de 550 [[kilometro]]j.

== Historio ==
Dum alveno de aŭropanoj la areo estis kovrita per densa [[arbaro]]. Terkultivistoj alvenis precipe post [[1812]]. Burlington establiĝis en [[1874]]. Komence [[vaporŝipo]]j vizitis la [[vilaĝo]]n, baldaŭe la [[fervojo]] transprenis la trafikajn taskojn. Burlington urbiĝis en [[1915]]. Dum la [[2-a mondmilito]] multe da homoj alvenis por loĝi en la urbo. En [[1958]] la najbareco aliĝis al Burlington. La grandurbo estis celloko kun alta kvalito de vivo.

== Ekonomio ==
Burlington apartenas al la &quot;Ora Hufumo&quot;. Oni okupiĝas pri nutraĵprilaboroj, elektroniko, komercaj, farmaciaj kaj aliaj servoj.

== Trafiko ==
Burlington havas bonajn trajnajn kaj aŭtoŝoseajn kontaktojn.

== Klimato ==
En Burlington la averaĝa plenjara [[temperaturo]] estas {{GdC|9}}, la averaĝa jara temperaturo varias inter 4-{{GdC|14}}. Rekorda varmo okazis en [[julio]] kun {{GdC|39}}, rekorda malvarmo okazis en [[januaro]] kun {{GdC|−29}}. Jare oni kolektis [[precipitaĵo]]jn 879&amp;nbsp;mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, en [[vintro]] ankaŭ neĝas. La [[pluvo]] kulminas en [[majo]] kaj malkulminas en [[februaro]].

== Vidindaĵoj ==
* Reĝa [[botanika ĝardeno]]
* monumento &quot;Reĝa kanada Mararmea Unuiĝo&quot; (1995) fare de André Gauthier
* [[observatorio]]
* [[parko]]j
* [[muzeo]] Joseph Brant (historia muzeo)
* Arto-Centro

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Nederlando}} [[Apeldoorn]], [[Nederlando]]
* {{Flago|Japanio}} [[kvartalo Itabaŝi]], [[tokiaj specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]], [[Japanio]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Urboj en Ontario]]</text>
      <sha1>lfrgcw4ss96zu947h8wgakank5im615</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marc William Buie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>449049</id>
    <revision>
      <id>9393077</id>
      <parentid>9255861</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81999" sha1="gbfsjm6irwi8h5oug27p5bczl9oc01e" xml:space="preserve">{{Informkesto biografio
 |Antaŭnomo = Marc William
 |Familinomo = Buie
 |NaskiĝJaro = 1958
 |Okupo = astronomo
 |Ŝtato = Usono
 }}
Li laboras ĉe de la [[Observatorio Lowell]] en [[Flagstaff (Arizono)]].

Li kreskis en [[Baton Rouge (Luiziano)]], li ricevis sciencan [[bakalaŭro]]n pri [[fiziko]] de la [[Luiziana Universitato]] en [[1980]] kaj sian [[Doktoro de filozofio|Ph.D]] pri [[planedoscienco]] de la [[Universitato de Arizono]] en [[1984]]. Li faris post-doktoran staĝon ĉe la [[Universitato de Havajo]] de [[1985]] al [[1988]]. De [[1988]] al [[1991]], li laboris ĉe la ''[[Space Telescope Science Institute]]'' al la planado kaj la kunaranĝo de la unuaj [[planedo|planedaj]] observoj iam faritaj per la [[kosmoteleskopo Hubble]]. Li aliĝis al la estraro de la Observatorio Lowell en [[1991]].

Marc Buie ĉefe esploras pri [[Plutono]] depost [[1983]], li pruvi, ke la [[metano]] videbla sur Plutono estas ĉe ties surfaco kaj ne en ties [[Atmosfero|atmosfero]].&lt;ref&gt;[http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/001910358790090X Varioj de sorbo pro metano en la spektro de Plutono, de Marc W. Buie kaj Uwe Fink] {{lingvokodo|en}}&lt;/ref&gt; Li laboris pri [[mapo]]j de [[albedo]] kaj surfaca komponiĝo de Plutono kaj [[Karono (luno)|Karono]], precizigo de la orbitojn de Karono kaj de la ĵus malkovritaj satelitoj, mezuroj de la strukturo de la atmosfero, kaj aliaj mezuradoj de la surfacaj ecoj de Plutono kaj Karono. Ĝi estas ankaŭ unu el la kun-malkovrintoj de la [[Naturaj satelitoj de Plutono|plutonaj lunoj]], [[Nikso (luno)|Nikso]] kaj [[Hidro (luno)|Hidro]] (Plutono II kaj Plutono III).

Li laboris kun la teamo de ''[[Deep Ecliptic Survey]]'', kiu permesis la malkovron de pli ol 1000 objektoj de la [[Kujper-zono]]. Krom malkovri tiujn objektojn, li plibonigis la scion pri ties strukturo kaj naturo. Samtempe li partoprenis al projekto por lokalizi Kuiper-zonajn objektojn atingeblajn de la misio [[New Horizons]] post
superflugo de Plutono.

Krom liaj esploroj pri Plutono kaj la Kujper-zono, Buie ankaŭ studas miks-tipajn objektojn kiel [[2060 Ĥirono]] kaj [[5145 Folo]] kaj foje [[kometo]]jn, kiel ekzemple la misio ''[[Deep Impact (kosmosondilo)|Deep Impact]]'', al la [[Kometo Tempel 1]]. Li ankaŭ studas la {{JN|terrenkonta asteroido}} por provi pli kompreni pri ĉi tiuj [[Potenciale danĝera objekto|danĝeraj]] najbaroj. Li faras la plimulton de tiuj esploroj per [[teleskopo]]j de la [[Observatorio Lowell]], krom okaza uzo de la {{J|kosma observatorio}} Hubble kaj [[Kosmoteleskopo Spitzer|Spitzer]]. Ankaŭ aktiva en la disvolvo de astronomiaj instrumentaro, li kompletigis la konstruon de [[infraruĝa radiado|infraruĝa]] bildiga [[spektroskopio|spektroskopo]] ''Mimir'', en kunlaborado kun Dro Dan Clemens de la [[Universitato de Bostono]].
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin: 1em; margin-top: 0;&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot; | [[Asteroido]]j malkovritaj :  921
|-
| [[9116 Billhamilton]] || {{dato|7|marto|1997}}
|-
| [[11670 Fountain]] || {{dato|6|januaro|1998}}
|-
| [[20234 Billgibson]] || 6a de januaro 1998
|-
| [[28513 Guo]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[31203 Hersman]] || {{dato|6|januaro|1998}}
|-
| [[32263 Kusnierkiewicz]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[34077 Yoshiakifuse]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[36444 Clairblackburn]] || {{dato|1|aŭgusto|2000}}
|-
| [[36983 Sumner]] || {{dato|21|septembro|2000}}
|-
| [[(38084) 1999 HB12|(38084) 1999 HB&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|aprilo|1999}} || kun [[Robert L. Millis|R. L. Millis]]
|-
| [[43574 Joyharjo]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[56795 Amandagorman]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(60454) 2000 CH105|(60454) 2000 CH&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(60455) 2000 CY106|(60455) 2000 CY&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[(60458) 2000 CM114|(60458) 2000 CM&lt;sub&gt;114&lt;/sub&gt;]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[(61337) 2000 OE68|(61337) 2000 OE&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}}
|-
| [[(61911) 2000 QP244|(61911) 2000 QP&lt;sub&gt;244&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(61912) 2000 QC247|(61912) 2000 QC&lt;sub&gt;247&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(61913) 2000 QJ248|(61913) 2000 QJ&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(63361) 2001 FR171|(63361) 2001 FR&lt;sub&gt;171&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|marto|2001}}
|-
| [[(63363) 2001 FC184|(63363) 2001 FC&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(65191) 2002 CR257|(65191) 2002 CR&lt;sub&gt;257&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[65885 Lubenow]] || {{dato|27|decembro|1997}}
|-
| [[(68324) 2001 FX182|(68324) 2001 FX&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(68423) 2001 QD315|(68423) 2001 QD&lt;sub&gt;315&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(68716) 2002 CX280|(68716) 2002 CX&lt;sub&gt;280&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(69986) 1998 WW24|(69986) 1998 WW&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(69987) 1998 WA25|(69987) 1998 WA&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|novembro|1998}}
|-
| [[(69988) 1998 WA31|(69988) 1998 WA&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(69990) 1998 WU31|(69990) 1998 WU&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || 18-a de novembro 1998
|-
| [[72801 Manzanera]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[72802 Wetton]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[78867 Isakowitz]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(80806) 2000 CM105|(80806) 2000 CM&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[81947 Fripp]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[81948 Eno]] || 31-a de julio 2000
|-
| [[(82157) 2001 FM185|(82157) 2001 FM&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(82158) 2001 FP185|(82158) 2001 FP&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || 26-a de marto 2001
|-
| [[(84798) 2002 XJ92|(84798) 2002 XJ&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(87270) 2000 OR69|(87270) 2000 OR&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(87933) 2000 SL346|(87933) 2000 SL&lt;sub&gt;346&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|septembro|2000}}
|-
| [[(88267) 2001 KE76|(88267) 2001 KE&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|majo|2001}}
|-
| [[(88268) 2001 KK76|(88268) 2001 KK&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(88269) 2001 KF77|(88269) 2001 KF&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|majo|2001}}
|-
| [[(88270) 2001 KB78|(88270) 2001 KB&lt;sub&gt;78&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(91205) 1998 US43|(91205) 1998 US&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|1998}}
|-
| [[(92278) 2000 CB110|(92278) 2000 CB&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(92578) 2000 OC62|(92578) 2000 OC&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[92579 Dwight]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[92892 Robertlawrence]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[92894 Bluford]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[95449 Frederickgregory]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(95625) 2002 GX32|(95625) 2002 GX&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aprilo|2002}} || kun [[Amy B. Jordan (astronomo)|A. B. Jordan]]&lt;br /&gt;kaj [[James L. Elliot|J. L. Elliot]]
|-
| [[97508 Bolden]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[97512 Jemison]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[103733 Bernardharris]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[103734 Winstonscott]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[103737 Curbeam]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[103738 Stephaniewilson]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[103739 Higginbotham]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[104698 Alvindrew]] || {{dato|10|aprilo|2000}}
|-
| [[105222 Oscarsaa]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[108096 Melvin]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[108097 Satcher]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[114705 Tamayo]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[115015 Chang Díaz]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[116162 Sidneygutierrez]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[117703 Ochoa]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[117704 Lopez-Alegria]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(118702) 2000 OM67|(118702) 2000 OM&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}} ||kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[118768 Carlosnoriega]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[118769 Olivas]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(119066) 2001 KJ76|(119066) 2001 KJ&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(119067) 2001 KP76|(119067) 2001 KP&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || 23-a de majo 2001
|-
| [[(119068) 2001 KC77|(119068) 2001 KC&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || 23-a de majo 2001
|-
| [[(119069) 2001 KN77|(119069) 2001 KN&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || 23-a de majo 2001
|-
| [[(119070) 2001 KP77|(119070) 2001 KP&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || 23-a de majo 2001
|-
| [[(119473) 2001 UO18|(119473) 2001 UO&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2001}}
|-
| [[(119878) 2002 CY224|(119878) 2002 CY&lt;sub&gt;224&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[119890 Zamka]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(119956) 2002 PA149|(119956) 2002 PA&lt;sub&gt;149&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(119976) 2002 VR130|(119976) 2002 VR&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[119993 Acabá]] || {{dato|5|decembro|2002}}
|-
| [[(120181) 2003 UR292|(120181) 2003 UR&lt;sub&gt;292&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[122554 Joséhernández]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[122555 Auñón-Chancellor]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(126619) 2002 CX154|(126619) 2002 CX&lt;sub&gt;154&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(126719) 2002 CC249|(126719) 2002 CC&lt;sub&gt;249&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[126965 Neri]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[127030 Herrington]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(127545) 2002 XZ91|(127545) 2002 XZ&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(127546) 2002 XU93|(127546) 2002 XU&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;]] || 4-a de decembro 2002
|-
| [[(127871) 2003 FC128|(127871) 2003 FC&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|marto|2003}}
|-
| [[(128038) 2003 KK23|(128038) 2003 KK&lt;sub&gt;23&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|majo|2003}}
|-
| [[129564 Christy]] || {{dato|7|marto|1997}}
|-
| [[(132329) 2002 GL31|(132329) 2002 GL&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(132791) 2002 PY149|(132791) 2002 PY&lt;sub&gt;149&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(133066) 2003 FQ124|(133066) 2003 FQ&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(133067) 2003 FB128|(133067) 2003 FB&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;]] || 30-a de marto 2003
|-
| [[(134860) 2000 OJ67|(134860) 2000 OJ&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}} ||kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[(135024) 2001 KO76|(135024) 2001 KO&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(135182) 2001 QT322|(135182) 2001 QT&lt;sub&gt;322&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(135571) 2002 GG32|(135571) 2002 GG&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aprilo|2002}}
|-
| [[(136120) 2003 LG7|(136120) 2003 LG&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|junio|2003}}
|-
| [[136197 Johnandrews]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[136922 Brianbauer]] || {{dato|19|aprilo|1998}}
|-
| [[138016 Kerribeisser]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(138537) 2000 OK67|(138537) 2000 OK&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}} ||kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[(138626) 2000 QM248|(138626) 2000 QM&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(138628) 2000 QM251|(138628) 2000 QM&lt;sub&gt;251&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(139775) 2001 QG298|(139775) 2001 QG&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(139776) 2001 QS309|(139776) 2001 QS&lt;sub&gt;309&lt;/sub&gt;]] || 19-a de aŭgusto 2001
|-
| [[(139777) 2001 QS317|(139777) 2001 QS&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(141995) 2002 PU154|(141995) 2002 PU&lt;sub&gt;154&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(143205) 2002 XQ92|(143205) 2002 XQ&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|decembro|2002}}
|-
| [[(143750) 2003 UJ288|(143750) 2003 UJ&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(143751) 2003 US292|(143751) 2003 US&lt;sub&gt;292&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(144383) 2004 DK65|(144383) 2004 DK&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|februaro|2004}}
|-
| [[(144385) 2004 DJ69|(144385) 2004 D&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[144386 Emmabirath]] || {{dato|27|februaro|2004}}
|-
| [[146040 Alicebowman]] || 27-a de februaro 2000
|-
| [[146442 Dwaynebrown]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[146921 Michaelbuckley]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(147256) 2002 XN91|(147256) 2002 XN&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(147257) 2002 XO91|(147257) 2002 XO&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || 4-a de decembro 2002
|-
| [[(147703) 2005 GU203|(147703) 2005 GU&lt;sub&gt;203&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(147704) 2005 GN205|(147704) 2005 GN&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(148209) 2000 CR105|(148209) 2000 CR&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(148342) 2000 QJ242|(148342) 2000 QJ&lt;sub&gt;242&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[149113 Stewartbushman]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[149115 Lauriecantillo]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[149157 Stephencarr]] || {{dato|20|marto|2002}}
|-
| [[149163 Stevenconard]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(149348) 2002 VS130|(149348) 2002 VS&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[(149349) 2002 VA131|(149349) 2002 VA&lt;sub&gt;131&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2002}}
|-
| [[(149560) 2003 QZ91|(149560) 2003 QZ&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[150046 Cynthiaconrad]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[150374 Jasoncook]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(150509) 2000 QK237|(150509) 2000 QK&lt;sub&gt;237&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(150510) 2000 QQ247|(150510) 2000 QQ&lt;sub&gt;247&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[150374 Jasoncook]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[151351 Dalleore]] || 8-a de februaro 2002
|-
| [[152067 Deboy]] || {{dato|15|aŭgusto|2004}}
|-
| [[153301 Alissamearle]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(153456) 2001 QC304|(153456) 2001 QC&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(153457) 2001 QX310|(153457) 2001 QX&lt;sub&gt;310&lt;/sub&gt;]] || 19-a de aŭgusto 2001
|-
| [[154554 Heatherelliott]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[154587 Ennico]] || {{dato|30|majo|2003}}
|-
| [[155784 Ercol]] || {{dato|19|septembro|2000}}
|-
| [[(155902) 2001 FA184|(155902) 2001 FA&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(155903) 2001 FN184|(155903) 2001 FN&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[156751 Chelseaferrell]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[158472 Tiffanyfinley]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[159102 Sarahflanigan]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[159902 Gladstone]] || 11-a de oktobro 2004
|-
| [[159999 Michaelgriffin]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(160091) 2000 OL67|(160091) 2000 OL&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}} ||kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[(160147) 2001 KN76|(160147) 2001 KN&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|majo|2001}}
|-
| [[(160148) 2001 KV76|(160148) 2001 KV&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[160215 Haines-Stiles]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(160256) 2002 PD149|(160256) 2002 PD&lt;sub&gt;149&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[161585 Danielhals]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[161592 Sarahhamilton]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[161699 Lisahardaway]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(162395) 2000 CY108|(162395) 2000 CY&lt;sub&gt;108&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(162396) 2000 CV120|(162396) 2000 CV&lt;sub&gt;120&lt;/sub&gt;]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[162978 Helenhart]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[163244 Matthewhill]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[163255 Adrianhill]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[164536 Davehinson]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[164701 Horanyi]] || {{dato|7|januaro|1998}}
|-
| [[(167336) 2003 UA289|(167336) 2003 UA&lt;sub&gt;289&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(167337) 2003 UY289|(167337) 2003 UY&lt;sub&gt;289&lt;/sub&gt;]] || 23-a de oktobro 2003
|-
| [[167971 Carlyhowett]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[168221 Donjennings]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[168531 Joshuakammer]] || {{dato|11|novembro|1999}}
|-
| [[168635 Davidkaufmann]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[168767 Kochte]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(169071) 2001 FR185|(169071) 2001 FR&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[169184 Jameslee]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(169509) 2002 CV269|(169509) 2002 CV&lt;sub&gt;269&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[170073 Ivanlinscott]] || {{dato|9|novembro|2002}}
|-
| [[(170272) 2003 QC84|(170272) 2003 QC&lt;sub&gt;84&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(170273) 2003 QO84|(170273) 2003 QO&lt;sub&gt;84&lt;/sub&gt;]] || 24-a de aŭgusto 2003
|-
| [[170487 Mallder]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(171337) 2006 JE59|(171337) 2006 JE&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(171338) 2006 JZ60|(171338) 2006 JZ&lt;sub&gt;60&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|majo|2006}}
|-
| [[171624 Nicolemartin]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[172090 Davidmccomas]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[172191 Ralphmcnutt]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[172951 Mehoke]] || {{dato|1|majo|2002}}
|-
| [[172985 Ericmelin]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[173649 Jeffreymoore]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[175238 Nguyenhien]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[175920 Francisnimmo]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[176610 Nuñez]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[177120 Ocampo Uría]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[177148 Pätzold]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[177722 Pelletier]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[178603 Pinkine]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[178679 Piquette]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[178987 Jillianredfern]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[179647 Stuartrobbins]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[180143 Gaberogers]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[180855 Debrarose]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[181562 Paulrosendall]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(181855) 1998 WT31|(181855) 1998 WT&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[182044 Ryschkewitsch]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[182122 Sepan]] || {{dato|26|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(182294) 2001 KU76|(182294) 2001 KU&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(182397) 2001 QW297|(182397) 2001 QW&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(182933) 2002 GZ31|(182933) 2002 GZ&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(182934) 2002 GJ32|(182934) 2002 GJ&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aprilo|2002}}
|-
| [[183357 Rickshelton]] || {{dato|9|novembro|2002}}
|-
| [[(183398) 2002 XS91|(183398) 2002 XS&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(183399) 2002 XQ93|(183399) 2002 XQ&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|decembro|2002}}
|-
| [[(183963) 2004 DJ64|(183963) 2004 DJ&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(183964) 2004 DJ71|(183964) 2004 DJ&lt;sub&gt;71&lt;/sub&gt;]] || 26-a de februaro 2004
|-
| [[(184212) 2004 PB112|(184212) 2004 PB&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|13|aŭgusto|2004}}
|-
| [[184314 Mbabamwanawaresa]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(184315) 2005 EB314|(184315) 2005 EB&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(185310) 2006 UE321|(185310) 2006 UE&lt;sub&gt;321&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(185312) 2006 UV325|(185312) 2006 UV&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[186411 Margaretsimon]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(187463) 2005 XX106|(187463) 2005 XX&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[187981 Soluri]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[188139 Stanbridge]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[188256 Stothoff]] || {{dato|7|decembro|2002}}
|-
| [[188502 Darrellstrobel]] || {{dato|12|aŭgusto|2004}}
|-
| [[189035 Michaelsummers]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[189312 Jameyszalay]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[190710 Marktapley]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[192001 Raynatedford]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[193736 Henrythroop]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(195177) 2002 CE250|(195177) 2002 CE&lt;sub&gt;250&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2002}}
|-
| [[(195180) 2002 CL263|(195180) 2002 CL&lt;sub&gt;263&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(195182) 2002 CX263|(195182) 2002 CX&lt;sub&gt;263&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(195185) 2002 CM269|(195185) 2002 CM&lt;sub&gt;269&lt;/sub&gt;]] || 7-a de februaro 2002
|-
| [[(195187) 2002 CO273|(195187) 2002 CO&lt;sub&gt;273&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(195189) 2002 CD274|(195189) 2002 CD&lt;sub&gt;274&lt;/sub&gt;]] || 8-a de februaro 2002
|-
| [[195191 Constantinetsang]] || 8-a de februaro 2002
|-
| [[195405 Lentyler]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[195777 Sheepman]] || {{dato|12|aŭgusto|2002}} || kun [[E. Chiang]]
|-
| [[196411 Umurhan]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(197176) 2003 UE286|(197176) 2003 UE&lt;sub&gt;286&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(197177) 2003 UJ287|(197177) 2003 UJ&lt;sub&gt;287&lt;/sub&gt;]] || 22-a de oktobro 2003
|-
| [[(197340) 2003 WG178|(197340) 2003 WG&lt;sub&gt;178&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(197341) 2003 WU181|(197341) 2003 WU&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[197525 Versteeg]] || {{dato|22|februaro|2004}}
|-
| [[197845 Michaelvincent]] || {{dato|14|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(198832) 2005 EY295|(198832) 2005 EY&lt;sub&gt;295&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|marto|2005}}
|-
| [[(198833) 2005 EB315|(198833) 2005 EB&lt;sub&gt;315&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(198847) 2005 GO189|(198847) 2005 GO&lt;sub&gt;189&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(198848) 2005 GK196|(198848) 2005 GK&lt;sub&gt;196&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(199084) 2005 XN104|(199084) 2005 XN&lt;sub&gt;104&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(199085) 2005 XO104|(199085) 2005 XO&lt;sub&gt;104&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[199574 Webbert]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[199741 Weidner]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[200255 Weigle]] || {{dato|10|novembro|1999}}
|-
| [[201019 Oliverwhite]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[201023 Karlwhittenburg]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[201204 Stevewilliams]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(201935) 2004 DB67|(201935) 2004 DB&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(204566) 2005 EL299|204566) 2005 EL&lt;sub&gt;299&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(204567) 2005 ER304|(204567) 2005 ER&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || 11-a de marto 2005
|-
| [[(204570) 2005 EA317|(204570) 2005 EA&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(204602) 2005 GC205|(204602) 2005 GC&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(204632) 2005 XY114|(204632) 2005 XY&lt;sub&gt;114&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(204764) 2006 JW59|(204764) 2006 JW&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(205823) 2002 CP264|(205823) 2002 CP&lt;sub&gt;264&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(206015) 2002 PZ146|(206015) 2002 PZ&lt;sub&gt;146&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(207013) 2004 TC354|(207013) 2004 TC&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(207394) 2005 XL101|(207394) 2005 XL&lt;sub&gt;101&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(208117) 2000 CJ119|(208117) 2000 CJ&lt;sub&gt;119&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(208196) 2000 QM246|(208196) 2000 QM&lt;sub&gt;246&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(208970) 2002 XR91|(208970) 2002 XR&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(208971) 2002 XP92|(208971) 2002 XP&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|decembro|2002}}
|-
| [[(209075) 2003 QM114|(209075) 2003 QM&lt;sub&gt;114&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(209206) 2003 UQ288|(209206) 2003 UQ&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(209773) 2005 EV298|(209773) 2005 EV&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(209774) 2005 EW317|(209774) 2005 EW&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(209883) 2005 JZ170|(209883) 2005 JZ&lt;sub&gt;170&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(210854) 2001 QE317|(210854) 2001 QE&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(210874) 2001 RH155|(210874) 2001 RH&lt;sub&gt;155&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(211077) 2002 CT271|(211077) 2002 CT&lt;sub&gt;271&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(211232) 2002 PW144|(211232) 2002 PW&lt;sub&gt;144&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(212151) 2005 EP312|(212151) 2005 EP&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(212152) 2005 EA314|(212152) 2005 EA&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || 10-a de marto 2005
|-
| [[(212153) 2005 EV317|(212153) 2005 EV&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(212215) 2005 GH197|(212215) 2005 GH&lt;sub&gt;197&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(212392) 2006 HE140|(212392) 2006 HE&lt;sub&gt;140&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(212403) 2006 JQ60|(212403) 2006 JQ&lt;sub&gt;60&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(213197) 2000 SW345|(213197) 2000 SW&lt;sub&gt;345&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|septembro|2000}}
|-
| [[(214290) 2005 GT206|(214290) 2005 GT&lt;sub&gt;206&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(215685) 2003 WK185|(215685) 2003 WK&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[(215884) 2005 EX296|(215884) 2005 EX&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|marto|2005}}
|-
| [[(215905) 2005 GF223|(215905) 2005 GF&lt;sub&gt;223&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(216752) 2005 PR23|(216752) 2005 PR&lt;sub&gt;23&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(217124) 2002 CQ262|(217124) 2002 CQ&lt;sub&gt;262&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(217492) 2006 HG127|(217492) 2006 HG&lt;sub&gt;127&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aprilo|2006}}
|-
| [[(218069) 2002 FN19|(218069) 2002 FN&lt;sub&gt;19&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(218570) 2005 GO204|(218570) 2005 GO&lt;sub&gt;204&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(219139) 1998 WM24|(219139) 1998 WM&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(219286) 2000 CG110|(219286) 2000 C&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(219861) 2002 CP250|(219861) 2002 CP&lt;sub&gt;250&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(220331) 2003 FG124|(220331) 2003 FG&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(220346) 2003 GR51|(220346) 2003 GR&lt;sub&gt;51&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(220444) 2003 WL183|(220444) 2003 WL&lt;sub&gt;183&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(221566) 2006 UZ325|(221566) 2006 UZ&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(222056) 1998 WK24|(222056) 1998 WK&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(222812) 2002 CK266|(222812) 2002 CK&lt;sub&gt;266&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(222903) 2002 GS181|(222903) 2002 GS&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(223263) 2003 FR124|(223263) 2003 FR&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(223278) 2003 GR53|(223278) 2003 GR&lt;sub&gt;53&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(223339) 2003 QC89|(223339) 2003 QC&lt;sub&gt;89&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(223879) 2004 UL5|(223879) 2004 UL&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|oktobro|2004}}
|-
| [[(223912) 2004 VF67|(223912) 2004 VF&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2004}}
|-
| [[(224591) 2005 XG103|(224591) 2005 XG&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(225359) 1998 WJ24|(225359) 1998 WJ&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(225438) 2000 CC110|(225438) 2000 CC&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(225991) 2002 CK261|(225991) 2002 CK&lt;sub&gt;261&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(226033) 2002 FR18|(226033) 2002 FR&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(226356) 2003 GN52|(226356) 2003 GN&lt;sub&gt;52&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(226408) 2003 QM81|(226408) 2003 QM&lt;sub&gt;81&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(226409) 2003 QM85|(226409) 2003 QM&lt;sub&gt;85&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(227504) 2005 XK104|(227504) 2005 XK&lt;sub&gt;104&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(227505) 2005 XW105|(227505) 2005 XW&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(227506) 2005 XQ106|(227506) 2005 XQ&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(227800) 2006 YN50|(227800) 2006 YN&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(228409) 2001 FM184|(228409) 2001 FM&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(228633) 2002 CS255|(228633) 2002 CS&lt;sub&gt;255&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(228980) 2003 UZ289|(228980) 2003 UZ&lt;sub&gt;289&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(229004) 2003 WL178|(229004) 2003 WL&lt;sub&gt;178&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(229214) 2004 VG67|(229214) 2004 VG&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2004}}
|-
| [[(229998) 2000 CG106|(229998) 2000 CG&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(230434) 2002 PV147|(230434) 2002 PV&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(230728) 2003 UE316|(230728) 2003 UE&lt;sub&gt;316&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(230759) 2003 WE183|(230759) 2003 WE&lt;sub&gt;183&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(231042) 2005 EF296|(231042) 2005 EF&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|marto|2005}}
|-
| [[(231379) 2006 HV133|(231379) 2006 HV&lt;sub&gt;133&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(231832) 2000 OG69|(231832) 2000 OG&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(231841) 2000 QT232|(231841) 2000 QT&lt;sub&gt;232&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(231842) 2000 QW242|(231842) 2000 QW&lt;sub&gt;242&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(232259) 2002 PK152|(232259) 2002 PK&lt;sub&gt;152&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(232363) 2002 XT91|(232363) 2002 XT&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(232868) 2004 TS354|(232868) 2004 TS&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(233214) 2005 XT110|(233214) 2005 XT&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(233459) 2006 JJ62|(233459) 2006 JJ&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(235080) 2003 GS51|(235080) 2003 GS&lt;sub&gt;51&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(235081) 2003 GJ52|(235081) 2003 GJ&lt;sub&gt;52&lt;/sub&gt;]] || 1-a de aprilo 2003
|-
| [[(235100) 2003 KH35|(235100) 2003 KH&lt;sub&gt;35&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|majo|2003}}
|-
| [[(235145) 2003 QL88|(235145) 2003 QL&lt;sub&gt;88&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(235403) 2003 WM185|(235403) 2003 WM&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[(235750) 2004 TU353|(235750) 2004 TU&lt;sub&gt;353&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(235985) 2005 ER317|(235985) 2005 ER&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(236232) 2005 XD112|(236232) 2005 XD&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[(236617) 2006 JL63|(236617) 2006 JL&lt;sub&gt;63&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(237397) 1998 AQ9|(237397) 1998 AQ&lt;sub&gt;9&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|januaro|1998}}
|-
| [[(239126) 2006 HY146|(239126) 2006 HY&lt;sub&gt;146&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(239254) 2006 UL323|(239254) 2006 UL&lt;sub&gt;323&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(240725) 2005 GX190|(240725) 2005 GX&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(241091) 2006 UO296|(241091) 2006 UO&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(242117) 2002 VW135|(242117) 2002 VW&lt;sub&gt;135&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[(242294) 2003 UV289|(242294) 2003 UV&lt;sub&gt;289&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(242619) 2005 JL174|(242619) 2005 JL&lt;sub&gt;174&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2005}}
|-
| [[(242773) 2005 XY109|(242773) 2005 XY&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(242774) 2005 XH110|242774) 2005 XH&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(242775) 2005 XO111|(242775) 2005 XO&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(243031) 2006 UV295|(243031) 2006 UV&lt;sub&gt;295&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(244263) 2002 CR282|(244263) 2002 CR&lt;sub&gt;282&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(244320) 2002 GF177|(244320) 2002 GF&lt;sub&gt;177&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(244880) 2003 UR285|(244880) 2003 UR&lt;sub&gt;285&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(244925) 2003 WH183|(244925) 2003 WH&lt;sub&gt;183&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(245023) 2004 DB69|(245023) 2004 DB&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(245401) 2005 GO184|245401) 2005 GO&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(245402) 2005 GQ184|(245402) 2005 GQ&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || 10-a de aprilo 2005
|-
| [[(245443) 2005 JP174|(245443) 2005 JP&lt;sub&gt;174&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2005}}
|-
| [[(245811) 2006 HF137|(245811) 2006 HF&lt;sub&gt;137&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(245917) 2006 QS171|(245917) 2006 QS&lt;sub&gt;171&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(247104) 2000 SY345|(247104) 2000 SY&lt;sub&gt;345&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|septembro|2000}}
|-
| [[(247420) 2002 CZ261|(247420) 2002 CZ&lt;sub&gt;261&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(247666) 2002 XT92|(247666) 2002 XT&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|decembro|2002}}
|-
| [[(250678) 2005 PK23|(250678) 2005 PK&lt;sub&gt;23&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(251743) 1998 WO24|(251743) 1998 WO&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(251744) 1998 WS24|(251744) 1998 WS&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|novembro|1998}}
|-
| [[(252032) 2000 OW63|(252032) 2000 OW&lt;sub&gt;63&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(252044) 2000 QM240|(252044) 2000 QM&lt;sub&gt;240&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(252290) 2001 QZ309|(252290) 2001 QZ&lt;sub&gt;309&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(253389) 2003 KQ25|(253389) 2003 KQ&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|majo|2003}}
|-
| [[(253791) 2003 WV181|(253791) 2003 WV&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[(254561) 2005 EU296|254561) 2005 EU&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|marto|2005}}
|-
| [[(256115) 2006 UA295|(256115) 2006 UA&lt;sub&gt;295&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(256116) 2006 UW297|(256116) 2006 UW&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || 19-a de oktobro 2006
|-
| [[(256392) 2006 YB50|(256392) 2006 YB&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(257772) 2000 CN109|(257772) 2000 CN&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(257773) 2000 CB111|(257773) 2000 CB&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(257861) 2000 QD242|(257861) 2000 QD&lt;sub&gt;242&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(257862) 2000 QC248|(257862) 2000 QC&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(258608) 2002 CP271|(258608) 2002 CP&lt;sub&gt;271&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(258620) 2002 CQ315|(258620) 2002 CQ&lt;sub&gt;315&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(258698) 2002 GO29|(258698) 2002 GO&lt;sub&gt;29&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(259608) 2003 UW289|(259608) 2003 UW&lt;sub&gt;289&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(259609) 2003 UN291|(259609) 2003 UN&lt;sub&gt;291&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(259674) 2003 WG182|(259674) 2003 WG&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|novembro|2003}}
|-
| [[(260137) 2004 PL115|(260137) 2004 PL&lt;sub&gt;115&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(260361) 2004 TO353|(260361) 2004 TO&lt;sub&gt;353&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(260590) 2005 ER312|(260590) 2005 ER&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(260825) 2005 PD24|(260825) 2005 PD&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(261608) 2005 XD106|261608) 2005 XD&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(261609) 2005 XH112|(261609) 2005 XH&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[(262046) 2006 QD176|(262046) 2006 QD&lt;sub&gt;176&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(262525) 2006 UV312|(262525) 2006 UV&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(262526) 2006 UD321|(262526) 2006 UD&lt;sub&gt;321&lt;/sub&gt;]] || 19-a de oktobro 2006
|-
| [[(262799) 2006 YD50|(262799) 2006 YD&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(262800) 2006 YK50|(262800) 2006 YK&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || 21-a de decembro 2006
|-
| [[(264221) 2010 RF75|(264221) 2010 RF&lt;sub&gt;75&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(264238) 2010 TX47|(264238) 2010 TX&lt;sub&gt;47&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}}
|-
| [[(264367) 2000 CZ104|(264367) 2000 CZ&lt;sub&gt;104&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(264368) 2000 CZ109|(264368) 2000 CZ&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[(264767) 2002 FY13|(264767) 2002 FY&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(265425) 2004 TO354|(265425) 2004 TO&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(265559) 2005 PM24|(265559) 2005 PM&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(265821) 2005 XZ110|(265821) 2005 XZ&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(266043) 2006 HM129|(266043) 2006 HM&lt;sub&gt;129&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(266960) 2010 VZ13|(266960) 2010 VZ&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(267479) 2002 GT29|(267479) 2002 GT&lt;sub&gt;29&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(268278) 2005 PX23|(268278) 2005 PX&lt;sub&gt;23&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(268725) 2006 HQ135|(268725) 2006 HQ&lt;sub&gt;135&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(268726) 2006 HV137|(268726) 2006 HV&lt;sub&gt;137&lt;/sub&gt;]] || 26-a de aprilo 2006
|-
| [[(269623) 2010 VA173|(269623) 2010 VA&lt;sub&gt;173&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(269935) 2000 QY247|(269935) 2000 QY&lt;sub&gt;247&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(270519) 2002 GN30|(270519) 2002 GN&lt;sub&gt;30&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2004}}
|-
| [[(270650) 2002 PA145|(270650) 2002 PA&lt;sub&gt;145&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(271877) 2004 TE354|(271877) 2004 TE&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(271900) 2004 VS71|(271900) 2004 VS&lt;sub&gt;71&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|novembro|2004}}
|-
| [[(272101) 2005 GE195|(272101) 2005 GE&lt;sub&gt;195&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(272187) 2005 PP23|(272187) 2005 PP&lt;sub&gt;23&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(272696) 2005 XF95|(272696) 2005 XF&lt;sub&gt;95&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(272697) 2005 XX104|(272697) 2005 XX&lt;sub&gt;104&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(272698) 2005 XP109|(272698) 2005 XP&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(273194) 2006 HY130|(273194) 2006 HY&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(273227) 2006 JB61|(273227) 2006 JB&lt;sub&gt;61&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|majo|2006}}
|-
| [[(273228) 2006 JW66|(273228) 2006 JW&lt;sub&gt;66&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(273229) 2006 JY67|(273229) 2006 JY&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || 1-a de majo 2006
|-
| [[(273666) 2007 DE103|(273666) 2007 DE&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|februaro|2007}}
|-
| [[(275402) 2011 BR40|(275402) 2011 BR&lt;sub&gt;40&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(275458) 2011 CA78|(275458) 2011 CA&lt;sub&gt;78&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(275621) 2000 CK106|(275621) 2000 CK&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(275676) 2000 QY241|(275676) 2000 QY&lt;sub&gt;241&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(275809) 2001 QY297|(275809) 2001 QY&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(276079) 2002 CV263|(276079) 2002 CV&lt;sub&gt;263&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(276672) 2003 WS179|(276672) 2003 WS&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(276673) 2003 WC187|(276673) 2003 WC&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(276980) 2004 VJ94|(276980) 2004 VJ&lt;sub&gt;94&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|novembro|2004}}
|-
| [[(277131) 2005 GR196|(277131) 2005 GR&lt;sub&gt;196&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(277854) 2006 HR131|(277854) 2006 HR&lt;sub&gt;131&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(277880) 2006 JB64|(277880) 2006 JB&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(277881) 2006 JC65|(277881) 2006 JC&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || 1-a de majo 2006
|-
| [[(277882) 2006 JA67|(277882) 2006 JA&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || 1-a de majo 2006
|-
| [[(279446) 2010 RM59|(279446) 2010 RM&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(279456) 2010 RX105|(279456) 2010 RX&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|13|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(279514) 2011 AO77|(279514) 2011 AO&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|majo|2003}}
|-
| [[(279590) 2011 EO6|(279590) 2011 EO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[(279800) 2000 CC105|(279800) 2000 CC&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(280263) 2002 XR113|(280263) 2002 XR&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|decembro|2002}}
|-
| [[(280313) 2003 QA89|(280313) 2003 QA&lt;sub&gt;89&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(280316) 2003 QW119|(280316) 2003 QW&lt;sub&gt;119&lt;/sub&gt;]] || 26-a de aŭgusto 2003
|-
| [[(280690) 2005 EQ317|(280690) 2005 EQ&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(280727) 2005 GU192|(280727) 2005 GU&lt;sub&gt;192&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(281021) 2006 EX68|(281021) 2006 EX&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(281050) 2006 HG124|(281050) 2006 HG&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(281051) 2006 HP124|(281051) 2006 HP&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || 26-a de aprilo 2006
|-
| [[(281056) 2006 JT63|(281056) 2006 JT&lt;sub&gt;63&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(281808) 2009 WH117|(281808) 2009 WH&lt;sub&gt;117&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[(281968) 2011 GR69|(281968) 2011 GR&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(282355) 2003 FC124|(282355) 2003 FC&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(282627) 2005 PO24|(282627) 2005 PO&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(283477) 2001 QY305|(283477) 2001 QY&lt;sub&gt;305&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(283628) 2002 CN273|(283628) 2002 CN&lt;sub&gt;273&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(284416) 2006 UC309|(284416) 2006 UC&lt;sub&gt;309&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(285061) 2011 HZ100|(285061) 2011 HZ&lt;sub&gt;100&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|oktobro|2004}}
|-
| [[(285615) 2000 QB233|(285615) 2000 QB&lt;sub&gt;233&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(285616) 2000 QD247|(285616) 2000 QD&lt;sub&gt;247&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(285732) 2000 SU345|(285732) 2000 SU&lt;sub&gt;345&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|septembro|2000}}
|-
| [[285937 Anthonytaylor]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(286593) 2002 CL273|(286593) 2002 CL&lt;sub&gt;273&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(286595) 2002 CU280|(286595) 2002 CU&lt;sub&gt;280&lt;/sub&gt;]] || 8-a de februaro 2002
|-
| [[(286695) 2002 FL17|(286695) 2002 FL&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(286702) 2002 GP28|(286702) 2002 GP&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(286703) 2002 GJ31|(286703) 2002 GJ&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(287714) 2003 QC90|(287714) 2003 QC&lt;sub&gt;90&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(288175) 2003 WT179|(288175) 2003 WT&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(288176) 2003 WG180|(288176) 2003 WG&lt;sub&gt;180&lt;/sub&gt;]] || 20-a de novembro 2003
|-
| [[(288421) 2004 DH70|(288421) 2004 DH&lt;sub&gt;70&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(289116) 2004 TQ354|(289116) 2004 TQ&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(289575) 2005 EC312|(289575) 2005 EC&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(289576) 2005 ES312|(289576) 2005 ES&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || 10-a de marto 2005
|-
| [[(289577) 2005 EX315|(289577) 2005 EX&lt;sub&gt;315&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(289578) 2005 ET317|(289578) 2005 ET&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(289701) 2005 GP205|(289701) 2005 GP&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(289702) 2005 GR206|(289702) 2005 GR&lt;sub&gt;206&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(289812) 2005 JM171|(289812) 2005 JM&lt;sub&gt;171&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(289813) 2005 JQ171|(289813) 2005 JQ&lt;sub&gt;171&lt;/sub&gt;]] || 10-a de majo 2005
|-
| [[(290005) 2005 PG24|(290005) 2005 PG&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(291006) 2005 XY102|(291006) 2005 XY&lt;sub&gt;102&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(291007) 2005 XE112|(291007) 2005 XE&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[(291008) 2005 XK112|(291008) 2005 XK&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || 2-a de decembro 2005
|-
| [[(291743) 2006 JM64|(291743) 2006 JM&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(292037) 2006 QN176|(292037) 2006 QN&lt;sub&gt;176&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(292842) 2006 UD295|(292842) 2006 UD&lt;sub&gt;295&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(292843) 2006 UC299|(292843) 2006 UC&lt;sub&gt;299&lt;/sub&gt;]] || 19-a de oktobro 2006
|-
| [[(292844) 2006 UY300|(292844) 2006 UY&lt;sub&gt;300&lt;/sub&gt;]] || 19-a de oktobro 2006
|-
| [[(292845) 2006 UX325|(292845) 2006 UX&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(296817) 2009 WF3|(296817) 2009 WF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(297359) 2000 CL106|(297359) 2000 CL&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(297360) 2000 CH119|297360) 2000 CH&lt;sub&gt;119&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(297406) 2000 QF245|(297406) 2000 QF&lt;sub&gt;245&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(297905) 2002 CT280|(297905) 2002 CT&lt;sub&gt;280&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(298033) 2002 PC152|(298033) 2002 PC&lt;sub&gt;152&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(298342) 2003 GM52|(298342) 2003 GM&lt;sub&gt;52&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(298495) 2003 UB287|(298495) 2003 UB&lt;sub&gt;287&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(298691) 2004 DY67|(298691) 2004 DY&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(298956) 2004 TX353|(298956) 2004 TX&lt;sub&gt;353&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(298956) 2004 TX353|(298956) 2004 TX&lt;sub&gt;353&lt;/sub&gt;]] || 11-a de oktobro 2004
|-
| [[(299153) 2005 EX298|(299153) 2005 EX&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(299199) 2005 GN206|(299199) 2005 GN&lt;sub&gt;206&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(299400) 2005 XR110|(299400) 2005 XR&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(299486) 2006 BP185|(299486) 2006 BP&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(299629) 2006 JD61|(299629) 2006 JD&lt;sub&gt;61&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|majo|2006}}
|-
| [[(299630) 2006 JF68|(299630) 2006 JF&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(301989) 2000 OL61|(301989) 2000 OL&lt;sub&gt;61&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}}
|-
| [[(301990) 2000 OA62|(301990) 2000 OA&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[(302474) 2002 FY18|(302474) 2002 FY&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(303021) 2003 WK178|(303021) 2003 WK&lt;sub&gt;178&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(303148) 2004 DD69|(303148) 2004 DD&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(303149) 2004 DY70|(303149) 2004 DY&lt;sub&gt;70&lt;/sub&gt;]] || 26-a de februaro 2004
|-
| [[(303541) 2005 EQ312|(303541) 2005 EQ&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(303543) 2005 EG317|(303543) 2005 EG&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(303594) 2005 GB192|(303594) 2005 GB&lt;sub&gt;192&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(303595) 2005 GZ199|(303595) 2005 GZ&lt;sub&gt;199&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(303948) 2005 XZ109|(303948) 2005 XZ&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(304547) 2006 UC314|(304547) 2006 UC&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(304549) 2006 UM325|(304549) 2006 UM&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(306159) 2010 LS34|(306159) 2010 LS&lt;sub&gt;34&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|junio|2003}}
|-
| [[(306792) 2001 KQ77|(306792) 2001 KQ&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(307463) 2002 VU130|(307463) 2002 VU&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[(307615) 2003 QR82|(307615) 2003 QR&lt;sub&gt;82&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(307616) 2003 QW90|(307616) 2003 QW&lt;sub&gt;90&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(307758) 2003 UD391|(307758) 2003 UD&lt;sub&gt;391&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(307812) 2003 WQ181|(307812) 2003 WQ&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|novembro|2003}}
|-
| [[(308237) 2005 EU317|(308237) 2005 EU&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(308340) 2005 PB24|(308340) 2005 PB&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(308634) 2005 XU100|(308634) 2005 XU&lt;sub&gt;100&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(309061) 2006 UH320|(309061) 2006 UH&lt;sub&gt;320&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(310170) 2011 SN7|(310170) 2011 SN&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(310185) 2011 SV80|(310185) 2011 SV&lt;sub&gt;80&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(310443) 2000 CF111|310443) 2000 CF&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(310647) 2002 CM273|(310647) 2002 CM&lt;sub&gt;273&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(310675) 2002 FH31|(310675) 2002 FH&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|marto|2002}}
|-
| [[(312758) 2010 TG116|(312758) 2010 TG&lt;sub&gt;116&lt;/sub&gt;]] || {{dato|16|julio|2004}}
|-
| [[(312791) 2010 VT164|(312791) 2010 VT&lt;sub&gt;164&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|novembro|1998}}
|-
| [[(313534) 2002 XN92|(313534) 2002 XN&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|decembro|2002}}
|-
| [[(316504) 2010 VU117|(316504) 2010 VU&lt;sub&gt;117&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|oktobro|2004}}
|-
| [[(316575) 2011 SL116|(316575) 2011 SL&lt;sub&gt;116&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(316979) 2001 FK184|(316979) 2001 FK&lt;sub&gt;184&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(317245) 2002 CA258|(317245) 2002 CA&lt;sub&gt;258&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(317663) 2003 FS124|(317663) 2003 FS&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(317727) 2003 QP86|(317727) 2003 QP&lt;sub&gt;86&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(317913) 2003 UA288|(317913) 2003 UA&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(318022) 2004 DE68|(318022) 2004 DE&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(318360) 2004 TL354|(318360) 2004 TL&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(318584) 2005 GV187|(318584) 2005 GV&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(318585) 2005 GA188|(318585) 2005 GA&lt;sub&gt;188&lt;/sub&gt;]] || 12-a de aprilo 2005
|-
| [[(319127) 2005 XQ105|(319127) 2005 XQ&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(319392) 2006 EL68|(319392) 2006 EL&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(319393) 2006 EV68|(319393) 2006 EV&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || 2-a de marto 2006
|-
| [[(319430) 2006 HH140|(319430) 2006 HH&lt;sub&gt;140&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(319491) 2006 QF37|(319491) 2006 QF&lt;sub&gt;37&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|majo|2001}}
|-
| [[(319784) 2006 US305|(319784) 2006 US&lt;sub&gt;305&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(319936) 2006 YE50|(319936) 2006 YE&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(320653) 2008 CD141|(320653) 2008 CD&lt;sub&gt;141&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(321120) 2008 UL11|(321120) 2008 UL&lt;sub&gt;11&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}}
|-
| [[(321684) 2010 EF84|(321684) 2010 EF&lt;sub&gt;84&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|februaro|2004}}
|-
| [[(321820) 2010 RH46|(321820) 2010 RH&lt;sub&gt;46&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(322161) 2010 WH69|(322161) 2010 WH&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(322491) 2011 UE297|(322491) 2011 UE&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(322575) 2012 AQ6|(322575) 2012 AQ&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(322704) 2000 CP109|(322704) 2000 CP&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(323011) 2002 PQ154|(323011) 2002 PQ&lt;sub&gt;154&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(324114) 2005 XU109|(324114) 2005 XU&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(324325) 2006 HZ144|(324325) 2006 HZ&lt;sub&gt;144&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(324326) 2006 HL147|(324326) 2006 HL&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || 27-a de aprilo 2006
|-
| [[(326059) 2011 AE32|(326059) 2011 AE&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(326215) 2012 CA41|(326215) 2012 CA&lt;sub&gt;41&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(326235) 2012 DO18|(326235) 2012 DO&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(326489) 2002 GJ29|(326489) 2002 GJ&lt;sub&gt;29&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(326745) 2003 QG85|(326745) 2003 QG&lt;sub&gt;85&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(326874) 2003 UP314|(326874) 2003 UP&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(327467) 2005 XK101|(327467) 2005 XK&lt;sub&gt;101&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(327468) 2005 XT109|(327468) 2005 XT&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(327469) 2005 XX109|(327469) 2005 XX&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(327867) 2006 YA50|(327867) 2006 YA&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(327869) 2006 YB52|(327869) 2006 YB&lt;sub&gt;52&lt;/sub&gt;]] || 21-a de decembro 2006
|-
| [[(328819) 2009 VL98|(328819) 2009 VL&lt;sub&gt;98&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(329284) 2000 CM106|(329284) 2000 CM&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(329285) 2000 CU106|(329285) 2000 CU&lt;sub&gt;106&lt;/sub&gt;]] || 5-a de februaro 2000
|-
| [[(329704) 2003 UW288|(329704) 2003 UW&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(330118) 2005 XA112|(330118) 2005 XA&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[(330611) 2008 DU78|(330611) 2008 DU&lt;sub&gt;78&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(330734) 2008 RE140|(330734) 2008 RE&lt;sub&gt;140&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(331274) 2011 CG88|(331274) 2011 CG&lt;sub&gt;88&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(331629) 2002 GD28|(331629) 2002 GD&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(332459) 2008 CM97|(332459) 2008 CM&lt;sub&gt;97&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(333452) 2003 WU179|(333452) 2003 WU&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(333769) 2011 EN7|(333769) 2011 EN&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(333815) 2012 FD27|(333815) 2012 FD&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(334400) 2002 CL264|(334400) 2002 CL&lt;sub&gt;264&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(334880) 2003 UA290|(334880) 2003 UA&lt;sub&gt;290&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(334883) 2003 UN316|(334883) 2003 UN&lt;sub&gt;316&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(334906) 2003 WP186|(334906) 2003 WP&lt;sub&gt;186&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(335236) 2005 GF190|(335236) 2005 GF&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(335237) 2005 GZ194|(335237) 2005 GZ&lt;sub&gt;194&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(336895) 2011 GG66|(336895) 2011 GG&lt;sub&gt;66&lt;/sub&gt;]] || {{dato|16|julio|2004}}
|-
| [[(337169) 1999 VP14|(337169) 1999 VP&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|novembro|1999}}
|-
| [[(337220) 2000 CC109|(337220) 2000 CC&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(338780) 2003 UG286|(338780) 2003 UG&lt;sub&gt;286&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(338915) 2004 DM66|(338915) 2004 DM&lt;sub&gt;66&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(339071) 2004 PH111|(339071) 2004 PH&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|15|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(339261) 2004 VX74|(339261) 2004 VX&lt;sub&gt;74&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|novembro|2004}}
|-
| [[(339477) 2005 ET304|(339477) 2005 ET&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(339479) 2005 EN316|(339479) 2005 EN&lt;sub&gt;316&lt;/sub&gt;]] || 11-a de marto 2005
|-
| [[(339563) 2005 JT169|(339563) 2005 JT&lt;sub&gt;169&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|majo|2005}}
|-
| [[(340647) 2006 QK173|(340647) 2006 QK&lt;sub&gt;173&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(342826) 2008 XE31|(342826) 2008 XE&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2002}}
|-
| [[(344476) 2002 PX143|(344476) 2002 PX&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(344889) 2004 PJ111|(344889) 2004 PJ&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|15|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(345316) 2005 XW114|(345316) 2005 XW&lt;sub&gt;114&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(345508) 2006 JX67|(345508) 2006 JX&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(345827) 2007 HR92|(345827) 2007 HR&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|aprilo|2007}}
|-
| [[(346849) 2009 DU116|(346849) 2009 DU&lt;sub&gt;116&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(346973) 2010 CP34|(346973) 2010 CP&lt;sub&gt;34&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aprilo|2006}}
|-
| [[(347294) 2011 OF3|(347294) 2011 OF&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(347393) 2012 RR41|(347393) 2012 RR&lt;sub&gt;41&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(347630) 2001 SZ191|(347630) 2001 SZ&lt;sub&gt;191&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|majo|2001}}
|-
| [[(348095) 2003 WV193|(348095) 2003 WV&lt;sub&gt;193&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|novembro|2003}}
|-
| [[(348411) 2005 JO174|(348411) 2005 JO&lt;sub&gt;174&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2005}}
|-
| [[(348609) 2005 XL111|(348609) 2005 XL&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(350519) 2000 CS107|350519) 2000 CS&lt;sub&gt;107&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(350809) 2002 CP257|(350809) 2002 CP&lt;sub&gt;257&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(351114) 2003 UT393|(351114) 2003 UT&lt;sub&gt;393&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(351772) 2006 EC69|(351772) 2006 EC&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(351796) 2006 HT144|(351796) 2006 HT&lt;sub&gt;144&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(351846) 2006 QN180|(351846) 2006 QN&lt;sub&gt;180&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(351877) 2006 SP84|(351877) 2006 SP&lt;sub&gt;84&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(352782) 2008 UE97|(352782) 2008 UE&lt;sub&gt;97&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(353810) 2012 TU215|(353810) 2012 TU&lt;sub&gt;215&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(353897) 2012 XP41|(353897) 2012 XP&lt;sub&gt;41&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(353976) 2000 CU107|(353976) 2000 CU&lt;sub&gt;107&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(353989) 2000 QJ238|(353989) 2000 QJ&lt;sub&gt;238&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(353990) 2000 QB245|(353990) 2000 QB&lt;sub&gt;245&lt;/sub&gt;]] || 25-a de aŭgusto 2000
|-
| [[(354155) 2002 CT148|(354155) 2002 CT&lt;sub&gt;148&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[(354212) 2002 FG41|(354212) 2002 FG&lt;sub&gt;41&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|marto|2002}}
|-
| [[(354214) 2002 GK27|(354214) 2002 GK&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(354364) 2003 KG25|(354364) 2003 KG&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|majo|2003}}
|-
| [[(354577) 2004 TW366|(354577) 2004 TW&lt;sub&gt;366&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|oktobro|2004}}
|-
| [[(355143) 2006 UL304|(355143) 2006 UL&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(356421) 2010 VC13|(356421) 2010 VC&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(356930) 2012 SG13|(356930) 2012 SG&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(357165) 2002 CK250|(357165) 2002 CK&lt;sub&gt;250&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(357252) 2002 PF143|(357252) 2002 PF&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(357316) 2003 FX123|(357316) 2003 FX&lt;sub&gt;123&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(357935) 2005 XP111|(357935) 2005 XP&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(358091) 2006 JH59|(358091) 2006 JH&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(358141) 2006 QZ179|(358141) 2006 QZ&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(359201) 2009 DQ56|(359201) 2009 DQ&lt;sub&gt;56&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(359564) 2010 TW100|(359564) 2010 TW&lt;sub&gt;100&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(359754) 2011 UQ92|(359754) 2011 UQ&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(360076) 2013 AE132|(360076) 2013 AE&lt;sub&gt;132&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|majo|2003}}
|-
| [[(360095) 2013 BP62|(360095) 2013 BP&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(360250) 2000 GH186|(360250) 2000 GH&lt;sub&gt;186&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2000}}
|-
| [[(360405) 2002 GP27|(360405) 2002 GP&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(360804) 2005 GZ189|(360804) 2005 GZ&lt;sub&gt;189&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(361160) 2006 JP62|(361160) 2006 JP&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(361371) 2006 UP299|(361371) 2006 UP&lt;sub&gt;299&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(361372) 2006 UL318|(361372) 2006 UL&lt;sub&gt;318&lt;/sub&gt;]] || 19-a de oktobro 2006
|-
| [[(361487) 2007 DG103|(361487) 2007 DG&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|februaro|2007}}
|-
| [[(362463) 2010 RP147|(362463) 2010 RP&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(362498) 2010 TP33|(362498) 2010 TP&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|septembro|2000}}
|-
| [[(362995) 2013 CY138|(362995) 2013 CY&lt;sub&gt;138&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(363099) 2000 SH346|(363099) 2000 SH&lt;sub&gt;346&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|septembro|2000}}
|-
| [[(363258) 2002 CW264|(363258) 2002 CW&lt;sub&gt;264&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(363330) 2002 PQ145|(363330) 2002 PQ&lt;sub&gt;145&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(363401) 2003 LB7|(363401) 2003 LB&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|junio|2003}}
|-
| [[(363785) 2005 GK191|(363785) 2005 GK&lt;sub&gt;191&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(364070) 2005 XX107|(364070) 2005 XX&lt;sub&gt;107&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(364165) 2006 HO127|(364165) 2006 HO&lt;sub&gt;127&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aprilo|2006}}
|-
| [[(364366) 2006 UM302|(364366) 2006 UM&lt;sub&gt;302&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(365721) 2010 VL181|(365721) 2010 VL&lt;sub&gt;181&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|majo|2003}}
|-
| [[(365951) 2012 BD8|(365951) 2012 BD&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|marto|2002}}
|-
| [[(365996) 2012 BZ90|(365996) 2012 BZ&lt;sub&gt;90&lt;/sub&gt;]] || {{dato|16|julio|2004}}
|-
| [[(366320) 2013 EM5|(366320) 2013 EM&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(367055) 2006 JO65|(367055) 2006 JO&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(367763) 2010 WH6|(367763) 2010 WH6&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(367859) 2011 CD59|(367859) 2011 CD&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(368020) 2012 FM77|(368020) 2012 FM&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(368105) 2013 EZ105|(368105) 2013 EZ&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(368333) 2002 PD202|(368333) 2002 PD&lt;sub&gt;202&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(368857) 2006 HH134|(368857) 2006 HH&lt;sub&gt;134&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(369625) 2011 DN17|(369625) 2011 DN&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(369705) 2012 DN26|(369705) 2012 DN&lt;sub&gt;26&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[(369807) 2012 HR42|(369807) 2012 HR&lt;sub&gt;42&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(369845) 2012 JV38|(369845) 2012 JV&lt;sub&gt;38&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(370608) 2003 WE182|(370608) 2003 WE&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|novembro|2003}}
|-
| [[(370896) 2005 EP299|(370896) 2005 EP&lt;sub&gt;299&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(371159) 2005 XW101|(371159) 2005 XW&lt;sub&gt;101&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(371160) 2005 XV102|(371160) 2005 XV&lt;sub&gt;102&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(371334) 2006 JC59|(371334) 2006 JC&lt;sub&gt;59&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(371545) 2006 UK304|(371545) 2006 UK&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(371626) 2006 YM50|(371626) 2006 YM&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(373606) 2002 CF271|(373606) 2002 CF&lt;sub&gt;271&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(373647) 2002 PG147|(373647) 2002 PG&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(373811) 2002 VY129|(373811) 2002 VY&lt;sub&gt;129&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2002}}
|-
| [[(373934) 2003 UG288|(373934) 2003 UG&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(373963) 2003 WV182|(373963) 2003 WV&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|novembro|2003}}
|-
| [[(374159) 2004 UJ5|(374159) 2004 UJ&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|oktobro|2004}}
|-
| [[(374219) 2005 EZ312|(374219) 2005 EZ&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(374220) 2005 EP317|(374220) 2005 EP&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(374251) 2005 GN200|(374251) 2005 GN&lt;sub&gt;200&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(374645) 2006 HL136|(374645) 2006 HL&lt;sub&gt;136&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(374653) 2006 JR62|(374653) 2006 JR&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(374845) 2006 UB301|(374845) 2006 UB&lt;sub&gt;301&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(374846) 2006 UP325|(374846) 2006 UP&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(376844) 2001 QV316|(376844) 2001 QV&lt;sub&gt;316&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(376845) 2001 QO318|(376845) 2001 QO&lt;sub&gt;318&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(376957) 2002 GN28|(376957) 2002 GN&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(377513) 2005 EG314|(377513) 2005 EG&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(377542) 2005 GD206|(377542) 2005 GD&lt;sub&gt;206&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(377747) 2005 XN105|(377747) 2005 XN&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(377960) 2006 JU63|(377960) 2006 JU&lt;sub&gt;63&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(377961) 2006 JE64|(377961) 2006 JE&lt;sub&gt;64&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(378119) 2006 UW319|(378119) 2006 UW&lt;sub&gt;319&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(378263) 2007 DC103|(378263) 2007 DC&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|februaro|2007}}
|-
| [[(380560) 2004 PQ109|(380560) 2004 PQ&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(382701) 2002 VR135|(382701) 2002 VR&lt;sub&gt;135&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[(383034) 2005 PH24|(383034) 2005 PH&lt;sub&gt;24&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(383191) 2005 XG111|(383191) 2005 XG&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(383322) 2006 HB151|(383322) 2006 HB&lt;sub&gt;151&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(385266) 2001 QB298|(385266) 2001 QB&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(385330) 2002 CL269|(385330) 2002 CL&lt;sub&gt;269&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|februaro|2002}}
|-
| [[(385360) 2002 PW154|(385360) 2002 PW&lt;sub&gt;154&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(385445) 2003 QH91|(385445) 2003 QH&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[385446 Manwë]] || {{dato|25|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(385447) 2003 QF113|(385447) 2003 QF&lt;sub&gt;113&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(385475) 2003 UL288|(385475) 2003 UL&lt;sub&gt;288&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(385486) 2003 WP178|(385486) 2003 WP&lt;sub&gt;178&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(385527) 2004 OK14|(385527) 2004 OK&lt;sub&gt;14&lt;/sub&gt;]] || {{dato|17|julio|2004}}
|-
| [[(385607) 2005 EO297|(385607) 2005 EO&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(385750) 2005 XJ112|(385750) 2005 XJ&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|decembro|2005}}
|-
| [[(385950) 2006 UY296|(385950) 2006 UY&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(387551) 2001 FR182|(387551) 2001 FR&lt;sub&gt;182&lt;/sub&gt;]] || {{dato|25|marto|2001}}
|-
| [[(387787) 2003 UA315|(387787) 2003 UA&lt;sub&gt;315&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|oktobro|2003}}
|-
| [[(387806) 2004 DN65|(387806) 2004 DN&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|februaro|2004}}
|-
| [[(387974) 2005 JW170|(387974) 2005 JW&lt;sub&gt;170&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(388389) 2006 UD323|(388389) 2006 UD&lt;sub&gt;323&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(390718) 2003 FB124|(390718) 2003 FB&lt;sub&gt;124&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(390785) 2003 WC183|(390785) 2003 WC&lt;sub&gt;183&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(390836) 2004 PV110|(390836) 2004 PV&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|14|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(391221) 2006 HP147|(391221) 2006 HP&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(391358) 2006 UX314|(391358) 2006 UX&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(393388) 2000 OW68|(393388) 2000 OW&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}}
|-
| [[(393799) 2005 PW28|(393799) 2005 PW&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(394286) 2006 UW325|(394286) 2006 UW&lt;sub&gt;325&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|oktobro|2006}}
|-
| [[(397160) 2005 XA101|(397160) 2005 XA&lt;sub&gt;101&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(397420) 2006 YC50|(397420) 2006 YC&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|decembro|2006}}
|-
| [[(399338) 2000 CA109|(399338) 2000 CA&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(399752) 2005 GH193|(399752) 2005 GH&lt;sub&gt;193&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(401937) 2002 CF314|(401937) 2002 CF&lt;sub&gt;314&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(402379) 2005 XO110|(402379) 2005 XO&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(405384) 2004 DS67|(405384) 2004 DS&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(405912) 2006 HR132|(405912) 2006 HR&lt;sub&gt;132&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(405914) 2006 JX62|(405914) 2006 JX&lt;sub&gt;62&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(406100) 2006 UM313|(406100) 2006 UM&lt;sub&gt;313&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(408794) 2000 GG186|(408794) 2000 GG&lt;sub&gt;186&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2000}}
|-
| [[(408832) 2001 QJ298|(408832) 2001 QJ&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(409324) 2004 TV350|(409324) 2004 TV&lt;sub&gt;350&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|oktobro|2004}}
|-
| [[(409338) 2004 VK67|(409338) 2004 VK&lt;sub&gt;67&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2004}}
|-
| [[(409404) 2005 EK297|(409404) 2005 EK&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(409417) 2005 GK205|(409417) 2005 GK&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(409813) 2006 HW135|(409813) 2006 HW&lt;sub&gt;135&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(409819) 2006 JN66|(409819) 2006 JN&lt;sub&gt;66&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|majo|2006}}
|-
| [[(413148) 2002 CQ249|(413148) 2002 CQ&lt;sub&gt;249&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(413320) 2003 UJ389|(413320) 2003 UJ&lt;sub&gt;389&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|2003}}
|-
| [[(413341) 2003 WM180|(413341) 2003 WM&lt;sub&gt;180&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(413342) 2003 WM183|(413342) 2003 WM&lt;sub&gt;183&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(413386) 2004 PL111|(413386) 2004 PL&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|15|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(413466) 2005 EA313|(413466) 2005 EA&lt;sub&gt;313&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(413694) 2005 XA111|(413694) 2005 XA&lt;sub&gt;111&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(416048) 2002 GR29|(416048) 2002 GR&lt;sub&gt;29&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(416628) 2004 RV244|(416628) 2004 RV&lt;sub&gt;244&lt;/sub&gt;]] || {{dato|17|julio|2004}}
|-
| [[(416777) 2005 EM312|(416777) 2005 EM&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(416875) 2005 PE29|(416875) 2005 PE&lt;sub&gt;29&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(417214) 2005 XF102|(417214) 2005 XF&lt;sub&gt;102&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(417215) 2005 XM103|(417215) 2005 XM&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(417216) 2005 XV109|(417216) 2005 XV&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || 1-a de decembro 2005
|-
| [[(417306) 2006 BT109|(417306) 2006 BT&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(417396) 2006 HM134|(417396) 2006 HM&lt;sub&gt;134&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(417397) 2006 HE149|(417397) 2006 HE&lt;sub&gt;149&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(419582) 2010 RQ81|(419582) 2010 RQ&lt;sub&gt;81&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(419995) 2011 CT35|(419995) 2011 CT&lt;sub&gt;35&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(420508) 2012 FU38|(420508) 2012 FU&lt;sub&gt;38&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[(420847) 2013 JN47|(420847) 2013 JN&lt;sub&gt;47&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(421498) 2014 OY69|(421498) 2014 OY&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(421793) 2014 QA28|(421793) 2014 QA&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(421841) 2014 QV121|(421841) 2014 QV&lt;sub&gt;121&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}}
|-
| [[(421938) 2014 QH249|(421938) 2014 QH&lt;sub&gt;249&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aprilo|2002}}
|-
| [[(422018) 2014 QN335|(422018) 2014 QN&lt;sub&gt;335&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(422419) 2014 SN283|(422419) 2014 SN&lt;sub&gt;283&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(422549) 2014 TG30|(422549) 2014 TG&lt;sub&gt;30&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|novembro|2004}}
|-
| [[(422833) 2002 CB281|(422833) 2002 CB&lt;sub&gt;281&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(422981) 2003 QN81|(422981) 2003 QN&lt;sub&gt;81&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(423194) 2004 OF15|(423194) 2004 OF&lt;sub&gt;15&lt;/sub&gt;]] || {{dato|16|julio|2004}}
|-
| [[(423319) 2005 EG312|(423319) 2005 EG&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(427581) 2003 QB92|(427581) 2003 QB&lt;sub&gt;92&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(427814) 2005 GV189|(427814) 2005 GV&lt;sub&gt;189&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(430826) 2005 GQ205|(430826) 2005 GQ&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(431368) 2007 DN103|(431368) 2007 DN&lt;sub&gt;103&lt;/sub&gt;]] || {{dato|21|februaro|2007}}
|-
| [[(434091) 2002 CJ258|(434091) 2002 CJ&lt;sub&gt;258&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(434194) 2003 FK127|(434194) 2003 FK&lt;sub&gt;127&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|marto|2003}}
|-
| [[(434397) 2005 EK312|(434397) 2005 EK&lt;sub&gt;312&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|marto|2005}}
|-
| [[(434415) 2005 JM170|(434415) 2005 JM&lt;sub&gt;170&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(434647) 2005 XW97|(434647) 2005 XW&lt;sub&gt;97&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(437871) 2001 FN185|(437871) 2001 FN&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(437915) 2002 GD32|(437915) 2002 GD&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|aprilo|2002}}
|-
| [[(438028) 2004 EH96|(438028) 2004 EH&lt;sub&gt;96&lt;/sub&gt;]] || {{dato|15|marto|2004}}
|-
| [[(438268) 2005 XX108|(438268) 2005 XX&lt;sub&gt;108&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(438315) 2006 HY143|(438315) 2006 HY&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(440038) 2002 PX151|(440038) 2002 PX&lt;sub&gt;151&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(440169) 2003 WL186|(440169) 2003 WL&lt;sub&gt;186&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(440354) 2004 TR350|(440354) 2004 TR&lt;sub&gt;350&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|oktobro|2004}}
|-
| [[(440355) 2004 TB354|(440355) 2004 TB&lt;sub&gt;354&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|oktobro|2004}}
|-
| [[(440391) 2005 GF198|(440391) 2005 GF&lt;sub&gt;198&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(443843) 2001 FO185|(443843) 2001 FO&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(444018) 2004 EU95|(444018) 2004 EU&lt;sub&gt;95&lt;/sub&gt;]] || {{dato|15|marto|2004}}
|-
| [[(444134) 2004 TL366|(444134) 2004 TL&lt;sub&gt;366&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|oktobro|2004}}
|-
| [[(444462) 2006 EC68|(444462) 2006 EC&lt;sub&gt;68&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(444610) 2006 US295|(444610) 2006 US&lt;sub&gt;295&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(446832) 2001 QT306|(446832) 2001 QT&lt;sub&gt;306&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(446949) 2003 LL7|(446949) 2003 LL&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|junio|2003}}
|-
| [[(447325) 2005 XA105|(447325) 2005 XA&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(455209) 2001 KT76|(455209) 2001 KT&lt;sub&gt;76&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(455294) 2002 CM262|(455294) 2002 CM&lt;sub&gt;262&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(455518) 2003 WH178|(455518) 2003 WH&lt;sub&gt;178&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|novembro|2003}}
|-
| [[(455712) 2005 EH317|(455712) 2005 EH&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2005}}
|-
| [[(456000) 2005 XA109|(456000) 2005 XA&lt;sub&gt;109&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(461647) 2005 EC305|(461647) 2005 EC&lt;sub&gt;305&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(461667) 2005 GO187|(461667) 2005 GO&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(461668) 2005 GY190|(461668) 2005 GY&lt;sub&gt;190&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(462132) 2007 RY255|(462132) 2007 RY&lt;sub&gt;255&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(462342) 2008 PC22|(462342) 2008 PC&lt;sub&gt;22&lt;/sub&gt;]] || {{dato|2|marto|2006}}
|-
| [[(463355) 2012 RJ26|(463355) 2012 RJ&lt;sub&gt;26&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(463782) 2014 SV227|(463782) 2014 SV&lt;sub&gt;227&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(463872) 2014 UN42|(463872) 2014 UN&lt;sub&gt;42&lt;/sub&gt;]] || {{dato|28|aprilo|2006}}
|-
| [[(467402) 2005 GE205|(467402) 2005 GE&lt;sub&gt;205&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|aprilo|2005}}
|-
| [[(469334) 2000 QG252|(469334) 2000 QG&lt;sub&gt;252&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2000}}
|-
| [[(469361) 2001 HY65|(469361) 2001 HY&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2001}} || kun [[Karen J. Meech|K. J. Meech]]
|-
| [[(469362) 2001 KB77|(469362) 2001 KB&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|majo|2001}}
|-
| [[(469363) 2001 KZ77|(469363) 2001 KZ&lt;sub&gt;77&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|majo|2001}}
|-
| [[(469372) 2001 QF298|(469372) 2001 QF&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(469438) 2002 GV31|(469438) 2002 GV&lt;sub&gt;31&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|aprilo|2002}}
|-
| [[(469442) 2002 GG166|(469442) 2002 GG&lt;sub&gt;166&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aprilo|2002}}
|-
| [[(469505) 2003 FE128|(469505) 2003 FE&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|marto|2003}}
|-
| [[(469506) 2003 FF128|(469506) 2003 FF&lt;sub&gt;128&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|marto|2003}}
|-
| [[(469514) 2003 QA91|(469514) 2003 QA&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(469593) 2004 DH65|(469593) 2004 DH&lt;sub&gt;65&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|februaro|2004}}
|-
| [[(469615) 2004 PT107|(469615) 2004 PT&lt;sub&gt;107&lt;/sub&gt;]] || {{dato|13|aŭgusto|2004}}
|-
| [[(469704) 2005 EZ296|(469704) 2005 EZ&lt;sub&gt;296&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|marto|2005}}
|-
| [[(469705) 2005 EF298|(469705) 2005 EF&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]]&lt;!--[[469705 ǂKá̦gára]]--&gt; || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(469707) 2005 GB187|(469707) 2005 GB&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(469708) 2005 GE187|(469708) 2005 GE&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|aprilo|2005}}
|-
| [[(469987) 2006 HJ123|(469987) 2006 HJ&lt;sub&gt;123&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(469988) 2006 HN140|(469988) 2006 HN&lt;sub&gt;140&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(474236) 2001 QW317|(474236) 2001 QW&lt;sub&gt;317&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(474750) 2005 PV28|(474750) 2005 PV&lt;sub&gt;28&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aŭgusto|2005}}
|-
| [[(475438) 2006 QD173|(475438) 2006 QD&lt;sub&gt;173&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|aŭgusto|2006}}
|-
| [[(481368) 2006 HQ132|(481368) 2006 HQ&lt;sub&gt;132&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(481369) 2006 HN142|(481369) 2006 HN&lt;sub&gt;142&lt;/sub&gt;]] || {{dato|27|aprilo|2006}}
|-
| [[(483439) 2001 QX300|(483439) 2001 QX&lt;sub&gt;300&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(483440) 2001 RD155|(483440) 2001 RD&lt;sub&gt;155&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(483638) 2004 UM5|(483638) 2004 UM&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|oktobro|2004}}
|-
| [[486958 Arrokoth]] || {{dato|26|junio|2014}} || kun la esplora teamo&lt;br /&gt;de ''[[New Horizons]]''
|-
| [[(488647) 2003 QL81|(488647) 2003 QL&lt;sub&gt;81&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(488695) 2003 WL187|(488695) 2003 WL&lt;sub&gt;187&lt;/sub&gt;]] || {{dato|23|novembro|2003}}
|-
| [[(496864) 2000 CW108|(496864) 2000 CW&lt;sub&gt;108&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(497023) 2003 LX7|(497023) 2003 LX&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|junio|2003}}
|-
| [[(497030) 2003 QV117|(497030) 2003 QV&lt;sub&gt;117&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(497267) 2005 JX172|(497267) 2005 JX&lt;sub&gt;172&lt;/sub&gt;]] || {{dato|10|majo|2005}}
|-
| [[(497268) 2005 JW174|(497268) 2005 JW&lt;sub&gt;174&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|majo|2005}}
|-
| [[(497438) 2005 XJ100|(497438) 2005 XJ&lt;sub&gt;100&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|decembro|2005}}
|-
| [[(497898) 2006 UJ323|(497898) 2006 UJ&lt;sub&gt;323&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|oktobro|2006}}
|-
| [[(501214) 2013 TC146|(501214) 2013 TC&lt;sub&gt;146&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|oktobro|2013}}
|-
| [[(503883) 2001 QF331|(503883) 2001 QF&lt;sub&gt;331&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(504110) 2006 HT131|(504110) 2006 HT&lt;sub&gt;131&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(506468) 2002 PA147|(506468) 2002 PA&lt;sub&gt;147&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|aŭgusto|2002}}
|-
| [[(508788) 2000 CQ114|(508788) 2000 CQ&lt;sub&gt;114&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(508823) 2001 RX143|(508823) 2001 RX&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(508849) 2002 CY264|(508849) 2002 CY&lt;sub&gt;264&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}}
|-
| [[(508869) 2002 VT130|(508869) 2002 VT&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|7|novembro|2002}}
|-
| [[518458 Roblambert]] || {{dato|10|aprilo|2005}}
|-
| [[(523588) 2000 CN105|(523588) 2000 CN&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2000}}
|-
| [[(523591) 2001 QD298|(523591) 2001 QD&lt;sub&gt;298&lt;/sub&gt;]] || {{dato|19|aŭgusto|2001}}
|-
| [[(523955) 1998 UU43|(523955) 1998 UU&lt;sub&gt;43&lt;/sub&gt;]] || {{dato|22|oktobro|1998}}
|-
| [[(524049) 2000 CQ105|(524049) 2000 CQ&lt;sub&gt;105&lt;/sub&gt;]] || {{dato|5|februaro|2000}}
|-
| [[(524133) 2000 SV345|(524133) 2000 SV&lt;sub&gt;345&lt;/sub&gt;]] || {{dato|20|septembro|2000}}
|-
| [[(524179) 2001 FQ185|(524179) 2001 FQ&lt;sub&gt;185&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|marto|2001}}
|-
| [[(524216) 2001 RU143|(524216) 2001 RU&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|septembro|2001}}
|-
| [[(524217) 2001 RZ143|(524217) 2001 RZ&lt;sub&gt;143&lt;/sub&gt;]] || 12-a de septembro 2001
|-
| [[(524435) 2002 CY248|(524435) 2002 CY&lt;sub&gt;248&lt;/sub&gt;]] || {{dato|6|februaro|2002}}
|-
| [[(524458) 2002 FT18|(524458) 2002 FT&lt;sub&gt;18&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}}
|-
| [[(524460) 2002 GF32|(524460) 2002 GF&lt;sub&gt;32&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|aprilo|2002}}
|-
| [[(524531) 2002 XH91|(524531) 2002 XH&lt;sub&gt;91&lt;/sub&gt;]] || {{dato|4|decembro|2002}}
|-
| [[524607 Davecarter]] || {{dato|10|junio|2013}}
|-
| [[(524612) 2003 QA112|(524612) 2003 QA&lt;sub&gt;112&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aŭgusto|2003}}
|-
| [[(524747) 2003 UJ292|(524747) 2003 UJ&lt;sub&gt;292&lt;/sub&gt;]] || {{dato|24|oktobro|2003}}
|-
| [[(525257) 2004 VS75|(525257) 2004 VS&lt;sub&gt;75&lt;/sub&gt;]] || {{dato|9|novembro|2004}}
|-
| [[(525258) 2004 VT75|(525258) 2004 VT&lt;sub&gt;75&lt;/sub&gt;]] || 9-a de novembro 2004
|-
| [[(525459) 2005 ER297|(525459) 2005 ER&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|marto|2005}}
|-
| [[(525460) 2005 EX297|(525460) 2005 EX&lt;sub&gt;297&lt;/sub&gt;]] || 11-a de marto 2005
|-
| [[(525461) 2005 EN302|(525461) 2005 EN&lt;sub&gt;302&lt;/sub&gt;]] || 11-a de marto 2005
|-
| [[(525462) 2005 EO304|(525462) 2005 EO&lt;sub&gt;304&lt;/sub&gt;]] || 11-a de marto 2005
|-
| [[(525595) 2005 JP179|(525595) 2005 JP&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || {{dato|11|majo|2005}}
|-
| [[(525596) 2005 JR179|(525596) 2005 JR&lt;sub&gt;179&lt;/sub&gt;]] || 11-a de majo 2005
|-
| [[(526408) 2006 HS130|(526408) 2006 HS&lt;sub&gt;130&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|aprilo|2006}}
|-
| [[(541144) 2013 HY145|(541144) 2013 HY&lt;sub&gt;145&lt;/sub&gt;]] || {{dato|18|marto|2002}} || rowspan = &quot;2&quot; | kun [[David E. Trilling|D. E. Trilling]]
|-
| [[(541285) 2011 ES72|(541285) 2011 ES&lt;sub&gt;72&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}}
|-
| [[(542031) 2012 JO37|(542031) 2012 JO&lt;sub&gt;37&lt;/sub&gt;]] || {{dato|8|februaro|2002}} || kun [[Robert L. Millis|R. L. Millis]]
|-
| [[(542525) 2013 EY50|(542525) 2013 EY&lt;sub&gt;50&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}} || kun [[David E. Trilling|D. E. Trilling]]
|-
| [[(543350) 2014 AW45|(543350) 2014 AW&lt;sub&gt;45&lt;/sub&gt;]] || {{dato|30|julio|2000}} || rowspan = &quot;2&quot; | kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[(543368) 2014 BA46|(543368) 2014 BA&lt;sub&gt;46&lt;/sub&gt;]] || {{dato|31|julio|2000}}
|-
| [[(543820) 2014 QV72|(543820) 2014 QV&lt;sub&gt;72&lt;/sub&gt;]] || {{dato|12|marto|2013}}
|-
| [[(543843) 2014 QP149|(543843) 2014 QP&lt;sub&gt;149&lt;/sub&gt;]] || {{dato|26|februaro|2004}} || kun [[David E. Trilling|D. E. Trilling]]
|-
| [[(543956) 2014 QQ387|(543956) 2014 QQ&lt;sub&gt;387&lt;/sub&gt;]] || {{dato|1|aprilo|2003}} || rowspan = &quot;2&quot; | kun [[James L. Elliot|J. L. Elliot]]
|-
| [[(545187) 2011 BR93|(545187) 2011 BR&lt;sub&gt;93&lt;/sub&gt;]] || 1-a de aprilo 2003
|-
| [[(545216) 2011 CU33|(545216) 2011 CU&lt;sub&gt;33&lt;/sub&gt;]] || {{dato|29|julio|2000}} || rowspan = &quot;2&quot; | kun [[Susan D. Kern|S. D. Kern]]
|-
| [[(545717) 2011 SY264|(545717) 2011 SY&lt;sub&gt;264&lt;/sub&gt;]] || 29-a de julio 2000
|}
Buie estas ano de la ''[[American Astronomical Society]]'' (AAS) kaj de ties Divido pri Planedaj Sciencoj (DPS), de la ''[[American Geophysical Union]]'' (AGU), de la [[Internacia Astronomia Unio]] (IAU), kaj de la ''International Dark-Sky Association'' ([[Internacia Malluma-Ĉielo Asocio]]).

Laŭ [[Minor Planet Center]], li malkovris aŭ kunmalkovris 695 [[asteroido]]jn&lt;ref&gt;[http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/MPDiscsNum.html MPC listo de asteroidaj malkovrintoj]{{lingvokodo|en}}&lt;/ref&gt; inter [[1997]] kaj [[2007]], la asteroido ''[[7553 Buie]]'' estis nomita en lia honoro.&lt;ref&gt;[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=7553+Buie JPL Small-Body Database Browser : 7553 Buie (1981 FG)] {{lingvokodo|en}}&lt;/ref&gt;.

== Notoj kaj referencoj ==
{{Referencoj}} &lt;!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[:Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{en}} [http://www.cooganphoto.com/buie.html Marc W. Buie, porteto, el la paĝaro de ''Coogan, Photography whit a vision'']
* {{en}} [http://www.boulder.swri.edu/~buie/ &quot;El la estraro de Marc W. Buie&quot;, el la paĝaro de ''Southwest Research Institute'']

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj]]</text>
      <sha1>gbfsjm6irwi8h5oug27p5bczl9oc01e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jannes Markus Mabesoone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>449935</id>
    <revision>
      <id>9393365</id>
      <parentid>8905882</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="f0gkyzqxvbwxsimmttqmdit9ks3smn2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
{{Unua|kat=ne}}
Prof. D-ro. '''Jannes Markus Mabesoone'''  (naskiĝis la 18-an de septembro 1931 en [[Amsterdamo]]- mortis la 1-an de aŭgusto 2014 en [[Recifo]]) geografo, estis nederlanda esperantisto loĝante en Brazilo. o. Li diplomiĝis pri [[fizika geografio]] ĉe la [[Universitato de Amsterdamo]], en 1956, kaj doktoriĝis pri geologio ĉe la [[Universitato de Lejdeno]], Nederlando, en 1963. Translokiĝinte al Brazilo, li fariĝis profesoro ĉe la [[Federacia Universitato de Pernambuko]], en 1963.  Li kunfondis la postgradan programon pri geologio ĉe tiu universitato, en 1973, kaj tie emeritiĝis 1995. Li aliĝis al [[Pernambuka Esperanto-Asocio]] (PEA), kies vicprezidanto li estis de 1987 ĝis 1989 li estis vicprezidanto de PEA kaj ĉefredaktoro de ties oficiala organo [[Pernambuco Esperantista]]. En 1991 li fariĝis prezidanto de PEA kaj restis en tiu posteno ĝis 1992. 

==Verkado==
Li daŭre kontribuis al la artikoloj pri geologio kaj geografio de [[Plena Ilustrita Vortaro]].  Li kontribuis por la disvastigado de Esperanto en sciencaj medioj.  En 1987, okaze de la centjariĝo de la [[Internacia Lingvo]], li publikigis la sepan volumon de la revuo [[Geologio Internacia]], aŭspiciitan de PEA kaj de la [[Geologia Departemento]] de Federacia Universitato de Pernambuko. Tiu 95-paĝa volumo konsistis el ok artikoloj verkitaj de esploristoj el sep landoj, kaj Mabesoone verkis du el ili, titolitajn ''Resuma Historio de la Tero'' kaj ''Geologia Historio de Brazilo''.

Dum jaroj li kunlaboris al tiu periodaĵo, verkante por ĝi plurajn aliajn artikolojn: ''Formiĝo de
maraj kalkoŝtonoj en tropikaj akvoj: ekzemplo de Nordorienta Brazilo'' (vol. 1, 1968); Demetiĝa medio de la paleo- ĝis mezozoikaj sedimentoj en la baseno Piauí-Maranhão, Brazilo'' (vol. 2, 1972); ''Kenozoikaj deponiĝ-sistemoj en la Nordorienta Brazilo'' (vol. 5, 1984); ''Kvaternaro en tropika Brazilo'' (vol. 6, ]1987); ''Nordorienta Brazilo kaj la malfermiĝo de Atlantika Oceano'' (vol. 8, 1990); ''Cikleco en la geologia evoluado de la Tero ''(vol. 10, 2007).

==Premioj kaj omaĝoj==
En 1976, li ricevis la premion ''José Bonifácio de Andrada e Silva'', la plej altrangan omaĝon de [[Brazila Geologia Societo]], kiu celas distingi tersciencistojn, kiuj kontribuis al la disvolvo kaj antaŭenigo de geologia scio per esplorado kaj gvidado en sciencaj kampoj.
En 1981, li ricevis medajlon okaze de la tridekjariĝo de [[Brazila Konsilantaro pri Esploroj kaj
Teknologio]] ([[CNPq]]).

Pro lia vasta kontribuo al la solidigo kaj [[fortikigo]] de la Esperanto-movado en Pernambuko, li ricevis, en 2013, la premion ''Methódio Maranhão de PEA.

==Referencoj==
&lt;references/&gt;

{{DEFAŬLTORDIGO:Mabesoone, Jannes Markus }}
[[Kategorio:Nederlandaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]]
[[kategorio:Profesoroj]]
[[kategorio:Geografoj]]</text>
      <sha1>f0gkyzqxvbwxsimmttqmdit9ks3smn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Somera Olimpiko 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451304</id>
    <revision>
      <id>9392707</id>
      <parentid>9383492</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89573" sha1="70o13puuzp6i547wg6wrtwjfxqacggt" xml:space="preserve">{{Olimpiko
|Emblemo               =
|InformoPriEmblemo     =
|Cifero                = 32
|Tipo                  = Somera
|NomoDeOlimpiko        = XXXII Somera Olimpiko
|Urbo                  = Tokio
|Ŝtato                 = JPN
|Stadiono              =
|AliajKandidatojUrbo   = Madrido
|AliajKandidatojŜtato  = {{ESP}}
|AliajKandidatojUrbo2  = Istanbulo
|AliajKandidatojŜtato2 = {{TUR}}
|AliajKandidatojUrbo3  =
|AliajKandidatojŜtato3 =
|AliajKandidatojUrbo4  =
|AliajKandidatojŜtato4 =
|KomencaTago           = 23
|KomencaMonato         = julio
|KomencaJaro           = 2021
|FinaTago              = 8
|FinaMonato            = aŭgusto
|FinaJaro              = 2021
|Nacioj                = 205 + EOR
|Sportistoj            = {{nombro|11656}}
|SportistojViroj       =
|SportistojVirinoj     =
|Sportoj               = 33
|Disciplinoj           = 50
|Malfermanto           =
|OlimpikaĴuro          =
|OlimpikaĴuro2         =
|OlimpikaFlamo         =
|EnkondukaLinio=La Somera Olimpiko de 2020, oficiale la Ludoj de la 32-a Olimpiado kaj markitaj Tokio 2020 (東京2020), estis internacia multsporta evento okazinta de la 23-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto 2021 en Tokio, Japanio, kun kelkaj preparaj eventoj kiuj komencis je la 21-a de julio.
|AntaŭaSomera           = 2016
|SekvaSomera            = 2024
|AntaŭaVintra           = 2018
|SekvaVintra            = 2022
}}
La '''Somera Olimpiko de 2020''', oficiale la '''Ludoj de la 32-a Olimpiado''' ({{Lang-ja|第32回オリンピック競技大会}}) kaj markitaj '''Tokio 2020''', estis internacia [[Multasporta evento|multsporta evento]] okazinta de la 23-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto 2021 en [[Tokio]], [[Japanio]], kun kelkaj preparaj eventoj kiuj komencis je la 21-a de julio.

La 125-a sesio de la [[Internacia Olimpika Komitato]] (IOK) en [[Bonaero]], [[Argentino]] elektis Tokion gastiga urbo je la 7-a de septembro 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=la 7-a de septembro 2013|title=Olympics 2020: Tokyo wins race to host Games (Olimpiko de 2020: Tokio gajnas la konkuron rajti gastigi la ludojn)|url=https://www.bbc.com/sport/0/olympics/24002795|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205031153/https://www.bbc.com/sport/olympics/24002795|archive-date=la 5-a de februaro 2016|work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; Oni originale intencis okazigi la ludojn de la 24-a de julio ĝis la 9-a de aŭgusto 2020, sed en marto 2020 oni postdatigis la eventon pro la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|kronvirusa pandemio]], la unua tia okazaĵo en la historio de la [[Olimpikaj ludoj]] (antaŭaj ludoj estis nuligitaj sed neniam postdatigita).&lt;ref name=&quot;LATimes240320202&quot;&gt;{{Cite web|title=Olympics history: Have the Games been postponed before? (Olimpika historio: ĉu la ludoj iam antaŭ estis postdatigitaj?)|url=https://www.latimes.com/sports/olympics/story/2020-03-24/olympics-history-tokyo-games-postponed|date=24 March 2020|work=[[Los Angeles Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329004624/https://www.latimes.com/sports/olympics/story/2020-03-24/olympics-history-tokyo-games-postponed|archive-date=la 29-a de marto 2020}}&lt;/ref&gt; Tamen, la evento retenis la nomon ''Tokio 2020'' por merkataj kaj markaj celoj.&lt;ref name=&quot;:52&quot;&gt;Multiple sources:&lt;/ref&gt; Ĝi estis plejparte okazigita sen publikaj spektantoj permesitaj pro la deklaro de stato de krizo en la [[Grandtokia Areo|Granda Tokia Areo]] responde al la pandemio.{{noto|Spektantoj el ekster Japanio estis malpermesitaj en marto 2021 kaj loĝantoj de Japanio en julio por eviti ke la evento tro disvastigas la koronviruson.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2021/07/08/world/asia/tokyo-state-of-emergency-olympics.html |title=Spectators Will Be Barred at Tokyo Olympics Amid New Covid Emergency (Spektantoj estos malpermesataj en la olimpiko de Tokio meze de nova kronvirusa krizo)|website=The New York Times|date=la 8-an de julio 2021 |last1=Dooley |first1=Ben }}&lt;/ref&gt;}} Sekvanta la olimpiko, la [[Somera Paralimpiko 2020|somera Paralimpiko]] estis ŝovitaj al inter la 24-a de aŭgusto kaj la 5-a de septembro 2021, 16 tagoj post la fino de la Olimpiko.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/olympics/52091224|title=Tokyo Olympics and Paralympics: New dates confirmed for 2021|date=la 30-an de marto 2020|work=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610224604/https://www.bbc.com/sport/olympics/52091224|archive-date=10 June 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Litova posxtmarko pri la 32a Somera Olimpiko de Tokio.jpg|eta|maldekstre|Litova [[poŝtmarko]] pri la 32a Somera Olimpiko de Tokio. La bildoj de la diversaj sportoj ŝajnas stiligitaj japanaj literoj.]]
Ĉi tiu estis la kvara Olimpiko en Japanio, post [[Somera Olimpiko 1964|Tokio 1964]] (somero), [[Vintra Olimpiko 1972|Sapporo 1972]] (vintro) kaj [[Vintra Olimpiko 1998|Nagano 1998]] (vintro).{{noto|Tokio estis planita kiel gastiginto de la [[Somera Olimpiko 1940]] sed oni decidis rezigni ties okazon pro la [[Dua japana-ĉina milito]] en 1938.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.washingtonpost.com/history/2020/03/24/1940-tokyo-olympics-postponed-coronavirus/|titolo='This isn't the first time Olympics in Japan have been disrupted (Jen ne unuafoje ke Olimpikoj en Japanio estis malhelpataj)|verko=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;}} Tokio estis la unua urbo en Azio kiu gastigis la somerajn ludojn dufoje. La Olimpiko de 2020 estis la dua el tri sinsekvaj Olimpikoj en [[Orienta Azio]], post la [[Vintra Olimpiko 2018|Vintra Olimpiko de 2018]] en [[Pjonĉango]], [[Sud-Koreio]] kaj antaŭ la Vintra Olimpiko de 2022 en [[Pekino]], Ĉinio.

En la plursporta evento okazis 339 konkursoj de 50 sportfakoj de 33 sportoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Games/Summer-Games/Games-Tokyo-2020-Olympic-Games/Programme-Tokyo2020-EN.pdf|titolo=Olympic Programme|lingvo={{en}}|alirdato=la 9-an de novembro 2019}}&lt;/ref&gt; Novaj eventoj por 2020 inkluzivis [[Triopa korbopilkado|triopan korbopilkon]], liberstilan BMX-n, kaj la revenon de [[Medisono|medisona biciklado]] por viroj kaj enkonduko de la sama evento por inoj. Novaj politikoj de la IOK ankaŭ permesis, ke la gastiga organizanta komitato aldonu novajn sportojn al la Olimpika programo por nur unu Olimpiko. La sportofakoj aldonitaj de la [[japana Olimpika Komitato]] estis [[basbalo|bazopilko]] kaj [[softbalo]], [[karateo]], [[sporta grimpado]], [[surfado]], kaj [[rultabulado]]. La lastaj kvar el ĉi tiuj okazis la unuan fojon en Olimpiko.&lt;ref name=&quot;Japan Through the Lens of the Tokyo Olympics2&quot;&gt;{{Cite book|last=Kremers|first=Daniel|title=Japan Through the Lens of the Tokyo Olympics|date=2020|publisher=eldonejo Routledge|isbn=978-1-003-03390-5|editor=Barbara Holthus|editor2=Isaac Gagné|editor3=Wolfram Manzenreiter|editor4=Franz Waldenberger|chapter=Outdoor sports in the periphery: Far from the compact games (eksterstadiona sportado en la periferio: fore de la centro de la ludoj)|doi=10.4324/9781003033905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

[[Usono]] ricevis la plej multajn [[medalo]]jn laŭ kaj oraj medaloj (39) kaj medaloj entute (113), kaj [[Ĉinio]] estis dua laŭ ambaŭ kalkuloj (38 kaj 88). Gastiga nacio [[Japanio]] estis tria, kun la plej multaj oraj (27) kaj entutaj (58) medaloj gajnitaj de la japana delegacio ĉe Olimpiko. [[Britio]] estis kvara, kun entute 22 orajn kaj 65 medalojn, la unua nacio ĉe la someraj Olimpikoj kiu pliigis aŭ egalis siajn entutajn medaojn gajnitajn en la du Olimpikoj post gastigi ilin. La rusa delegacio konkurencante kiel la [[Rusia Olimpika Komitato|ROC]] estis kvina kun 20 oraj medaloj, kaj tria en la entuta medala kalkulo, kun 71 medaloj. [[Bermudo]], [[Filipinoj]], kaj [[Kataro]] ĉiu gajnis sian unuan Olimpikan oran medalon.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=la 26-an de julio 2021|title=Flora Duffy wins Bermuda's first Olympic gold as GB's Georgia Taylor-Brown takes silver|url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/flora-duffy-bermuda-triathlon-georgia-taylorbrown-tokyo-b1891052.html|access-date=la 26-an de julio 2021|website=The Independent}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Philippines Wins Its First Olympic Gold After Nearly 100 Years Of Trying|url=https://www.npr.org/sections/tokyo-olympics-live-updates/2021/07/26/1020710023/the-philippines-wins-its-first-ever-olympic-gold-after-nearly-100-years-of-tryin|access-date=la 26-an de julio 2021|website=NPR.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Weightlifter Meso wins Qatar's first ever Olympic gold medal|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111041/weightlifter-meso-qatar-olympics-gold|access-date=la 31-an de julio 2021|website=insidethegames.biz}}&lt;/ref&gt; [[Burkino]], [[San Marino]], kaj [[Turkmenio]] gajnis sian unuan Olimpikan medalon.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://punchng.com/breaking-hugues-zango-wins-burkina-fasos-first-ever-olympic-medal/|title=Hugues Zango wins Burkina Faso's first-ever Olympic medal|website=The Punch|date=la 5-an de aŭgusto 2021|last=Oyeleke|first=Sodiq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://apnews.com/article/2020-tokyo-olympics-sports-health-coronavirus-pandemic-turkmenistan-c197b8c867bca8ffa2902a830e60d573|title=Weightlifter Guryeva wins Turkmenistan's 1st Olympic medal|website=APNews|date=la 27-an de julio 2021|last=Ellingworth|first=James}}&lt;/ref&gt;

== Kandidatintaj urboj ==
[[Dosiero:New_national_stadium_tokyo_1.jpg|eta|279x279ra|La nove konstruita Japana Nacia Stadiono en Tokio gastigis la malferman kaj ferman ceremoniojn kaj atletikon.]]
Ĝis la 1-a de septembro 2011 [[Nacia Olimpika Komitato]] devis anonci, ke urbo de ties lando volas aranĝi la Olimpiajn ludojn. La ses urboj, kiuj kandidatiĝis estis: [[Bakuo]] ([[Azerbajĝano]]), [[Doho]] ([[Kataro]]), [[Istanbulo]] ([[Turkio]]), [[Madrido]] ([[Hispanio]]), [[Romo]] ([[Italio]]) kaj [[Tokio]] ([[Japanio]]).&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.olympic.org/content/press-release/six-applicant-cities-for-the-2020-olympic-games/|titolo=Six Applicant Cities for the 2020 Olympic Games|lingvo={{en}}|alirdato=la 9-an de novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160425171130/http://www.olympic.org/content/press-release/six-applicant-cities-for-the-2020-olympic-games/|arkivdato=2016-04-25}}&lt;/ref&gt; Duonan jaron poste Romo rezignis sian kandidatiĝon, ĉar la itala registaro ne volis subteni la ludojn finance.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://sports.sympatico.ca/news/romes_2020_olympic_bid_scrapped_by_monti/ec43469d|titolo=Rome's 2020 Olympic bid scrapped by Monti|lingvo={{en}}|arkivurl=https://archive.ph/20120719063515/http://sports.sympatico.ca/news/romes_2020_olympic_bid_scrapped_by_monti/ec43469d#selection-1677.1-1677.42|arkivdato=2012-07-19}}&lt;/ref&gt; La 23-an de majo 2012 la IOK anoncis tri urbojn el kiuj la membroj de la IOK elektis la aranĝontan urbon. Ili estis Istanbulo, Madrido, kaj Tokio.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/tokio-madrid-und-istanbul-ringen-um-olympia-2020-a-834854.html |titolo=Madrid, Istanbul und Tokio ringen um den Zuschlag|lingvo={{de}} |alirdato=la 9-an de novembro 2019 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160515135705/https://www.spiegel.de/sport/sonst/tokio-madrid-und-istanbul-ringen-um-olympia-2020-a-834854.html |arkivdato=2016-05-15}}&lt;/ref&gt; En kunsido je la 7-a de Septembro 2013 urbo bezonis almenaŭ 50 procentoj de la voĉoj por esti la aranĝonta loko. Neniu urbo atingis tion en la unua voĉdono. Ĉar Istanbulo kaj Madrido ricevis la saman nombron de voĉoj, okazis decida voĉdono inter tiuj urboj. La nombro de la voĉdonintoj ŝanĝiĝis, ĉar neniu membro rajtas voĉdoni kiam urbo de ties ŝtato estas elektebla. Oni ankaŭ supozas, ke [[{{PAĜNOMO}}#Suspekto de subaĉeto|iuj voĉodonintoj estas subaĉetitaj]].

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Elekto de la gastigonta urbo
! Urbo
! Ŝtato
! 1-a voĉdono
! decida voĉdono
! 2-a voĉdono
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Tokio]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| {{Japanio}}
| '''42'''
| –
| '''60'''
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Istanbulo]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| {{Turkio}}
| 26
| '''49'''
| 36
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Madrido]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| {{Hispanio}}
| 26
| 45
| –
|-
| colspan=&quot;2&quot;|Voĉdonintoj
| 94
| 94
| 96
|-
|}

== Sportoj ==
La 9-an de junio 2017 la estraro de la [[IOK]] aprobis la programon de la ludoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.olympic.org/news/tokyo-2020-event-programme-to-see-major-boost-for-female-participation-youth-and-urban-appeal|titolo=Tokyo 2020 event programme to see major boost for female participation, youth and urban appeal|lingvo={{en}}|alirdato=17-a de Novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190930191119/https://www.olympic.org/news/tokyo-2020-event-programme-to-see-major-boost-for-female-participation-youth-and-urban-appeal|arkivdato=2019-09-30}}&lt;/ref&gt; Okazis 339 konkursoj en 33 sportoj ampleksante 50 fakojn. Kompare al la [[Somera Olimpiko 2016|ludoj de 2016]] tio estas pligrandigo de 15 konkursoj. Samtempe tamen la nombro de sportistoj estas 285 homoj malpli granda ol antaŭ kvar jaroj. Kvin sportoj unuafoje estas en la programo: Karateo, ondorajdado, softbalo, sporta grimpado, kaj rultabulado. Ĉiuj sportoj de 2016 reaperis en tiuj ludoj.

La 12-an de februaro 2013 la estraro de la IOK anoncis la 25 kernosportojn, kiujn ĝi rekomendas kune kun la du novaj sportoj de 2016 – golfo kaj rugbeo sepopa.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.olympic.org/news/ioc-executive-board-recommends-25-core-sports-for-2020-games|titolo=IOC Executive Board recommends 25 core sports for 2020 Games|lingvo={{en}}|alirdato=17-a de Novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190711232036/https://www.olympic.org/news/ioc-executive-board-recommends-25-core-sports-for-2020-games|arkivdato=2019-07-11}}&lt;/ref&gt; Surprize estis, ke luktado unue ne estis rekomendita. La sporto jam estis en la antikvaj Olimpiaj ludoj kaj krom 1900 en ĉiuj modernaj ludoj. La IOK bazis sian decidon sur analizo de la 26 sportoj per 39 kriterioj ekz. spektantoj, venditaj biletoj, aŭ membronombro. Pri la 28-a sporto la estraro el ok sportoj elektis tri. El tiuj kunsido de la IOK je la 8-a de septembro 2013 elektis luktadon. Laŭ la Agendo 2020 la gastigonto ankaŭ povas proponi sportojn. El la proponitaj sportoj la 3-an de aŭgusto 2016 la IOK anoncis, ke la kvin sportoj bazopilko/softbalo, karateo, ondorajdado, sporta grimpado, kaj rultabulado estoi en la programo. Tiu decido validis nur por ĉi tiuj Olimpiaj ludoj.

{{Multkolumna}}
* [[Dosiero:Archery pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Arkpafado]]
* [[Dosiero:Athletics pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Atletiko]]
* [[Dosiero:Badminton pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Badmintono]]
* Bazopilkado/softbalo
** [[Dosiero:Baseball pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Bazopilkado]]
** [[Dosiero:Softball pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Softbalo]]
* Biciklado
** [[Dosiero:BMX freestyle pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[BMX liberstila]]
** [[Dosiero:Cycling (BMX) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[BMX vetkura]]
** [[Dosiero:Cycling (mountain biking) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Montobiciklado]]
** [[Dosiero:Cycling (road) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Voja biciklado]]
** [[Dosiero:Cycling (track) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Traka biciklado]]
* [[Dosiero:Boxing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Boksado]]
* Flugpilkado
** [[Dosiero:Volleyball (indoor) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Flugpilkado|Hala flugpilkado]]
** [[Dosiero:Volleyball (beach) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Plaĝa flugpilkado]]
{{Kolumnorompo}}
* [[Dosiero:Football pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Futbalo]]
* [[Gimnastiko]]
** [[Dosiero:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Arta gimnastiko]]
** [[Dosiero:Gymnastics (rhythmic) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Ritma gimnastiko]]
** [[Dosiero:Gymnastics (trampoline) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Trampolina gimnastiko]]
* [[Dosiero:Golf pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Golfo (sporto)|Golfo]]
* [[Dosiero:Weightlifting pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Halterlevado]]
* [[Dosiero:Field hockey pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Gazonhokeo|Hokeo]]
* [[Dosiero:Judo pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Ĵudo]]
* [[Kajakado-Kanuado]]
** [[Dosiero:Canoeing (flatwater) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Mallongdistanca kurumo de kajakado-kanuado|Mallongdistanca kurumo]]
** [[Dosiero:Canoeing (slalom) pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Slalomo (kajakado-kanuado)|Slalomo]]
* [[Karateo]]
** [[Dosiero:Karate pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Katao]]
** [[Dosiero:Karate Kumite pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Kumiteo]]
{{Kolumnorompo}}
* Korbopilkado
** [[Dosiero:Basketball pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Korbopilkado]]
** [[Dosiero:3x3 basketball pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Triopa korbopilkado]]
* [[Luktado]]
** [[Dosiero:Wrestling pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Klasik-stila luktado]]
** [[Dosiero:Wrestling Freestyle pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Liber-stila luktado]]
* [[Dosiero:Handball pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Manpilkado]]
* [[Dosiero:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|25ra|class=noviewer]] [[Moderna pentatlono]]
* [[Naĝado]]
** [[Dosiero:Water polo pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Akvopilkado]]
** [[Dosiero:Open water swimming pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Maratona naĝado]]
** [[Dosiero:Swimming pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Naĝkonkurenco]]
** [[Dosiero:Diving pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Plonĝado]]
** [[Dosiero:Synchronized swimming pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Sinkrona naĝado]]
* [[Dosiero:Surfing pictogram transparent.svg|25ra|class=noviewer]] [[Ondorajdado]]
{{Kolumnorompo}}
* [[Dosiero:Shooting pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Sporta pafado]]
* [[Rajdado]]
** [[Dosiero:Equestrian Dressage pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Dresrajdado]]
** [[Dosiero:Equestrian Eventing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Eventado]]
** [[Dosiero:Equestrian Jumping pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Ĉevalsaltado]]
* [[Dosiero:Rowing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Remado]]
* [[Dosiero:Rugby sevens pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Rugbeo sepopa]]
* [[Dosiero:Skateboarding pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Rultabulado]]
* [[Dosiero:Fencing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Skermo]]
* [[Dosiero:Climbing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Sporta grimpado]]
* [[Dosiero:Table tennis pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Tabloteniso]]
* [[Dosiero:Taekwondo pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Tekvondo]]
* [[Dosiero:Tennis pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Teniso]]
* [[Dosiero:Triathlon pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Triatlono]]
* [[Dosiero:Sailing pictogram.svg|25ra|class=noviewer]] [[Velado (sporto)|Velado]]
{{Finmultkolumna}}

En la jena tabelo la ŝanĝoj al la ludoj de 2016 estas listigitaj. Se ne alie indikite, temas pri po unu konkurso por viroj kaj virinoj.
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; style=&quot;border-collapse: collapse&quot;
|-
|+ Aldonitaj kaj forigitaj konkursoj
!sporto !! style=&quot;background:#a8fca8&quot; | aldonita !! style=&quot;background:#FFB2B2&quot; | forigita
|-
| Arkpafado || miksita teama konkurso || -
|-
| Atletiko || miksita 4×400-metra stafeto || -
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Bazopilkado/Softbalo || [[Bazopilkado|Bazopilko]] (viroj)&lt;ref group=&quot;A&quot;&gt;jam de 1992 ĝis 2008 Olimpia sporto&lt;/ref&gt; || -
|-
| [[Softbalo]] (virinoj)&lt;ref group=&quot;A&quot;&gt;jam de 1996 ĝis 2008 Olimpia sporto&lt;/ref&gt; || -
|-
| [[Montbiciklado]] liberstila || nova || -
|-
| Traka biciklado || Medisono&lt;ref group=&quot;A&quot;&gt;nova por virinoj, de 2000 ĝis 2008 Olimpia por viroj&lt;/ref&gt; || -
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Boksado || Virinoj ĝis 57&amp;nbsp;kg || Viroj ĝis 49&amp;nbsp;kg
|-
| Virinoj ĝis 69&amp;nbsp;kg || Viroj ĝis 64&amp;nbsp;kg
|-
| Viroj ĝis 56&amp;nbsp;kg || Viroj ĝis 57&amp;nbsp;kg
|-
| Halterlevado || colspan=&quot;2&quot; | ĉiu [[Halterlevado#Pezoklasoj|pezoklaso]] estis ŝanĝita, nun nur 7 anstataŭ 8 klasoj
|-
| Ĵudo || miksita teama konkurso || -
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Kajakado-kanuado (mallongdistanca) || virina solopa kanuado 200-metra (WC1-200m) || vira solopa kanuado 200-metra (MC1-200m)
|-
| virina solopa kanuado 500-metra (WC1-500m) || vira duopa kajakado 200-metra (MK2-200m)
|-
| virina kvaropa kajakado 500-metra (WK4-500m) || vira kvaropa kajakado 1000-metra (MK4-1000m)
|-
| Kajakado-kanuado (slaloma) || virina solopa kanuado (WC1) || vira duopa kanuado (MC2)
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | Karateo || [[Katao]] || -
|-
| [[Kumiteo]] ĝis 67&amp;nbsp;kg (viroj)/ĝis 55&amp;nbsp;kg (virinoj) || -
|-
| Kumiteo ĝis 75&amp;nbsp;kg || -
|-
| Kumiteo super 75&amp;nbsp;kg || -
|-
| Korbopilkado || Triopa korbopilkado || -
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Naĝkonkurenco || vira 800-metra liberstila naĝado || -
|-
| virina 1500-metra liberstila naĝado || -
|-
| miksita 4×100-metra kvarnaĝado || -
|-
| Surfado || nova || -
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Pafado || miksita aerfusila teamo || etkalibra fusilo - kuŝante - 50 m (viroj)
|-
| miksita aerpistola teamo || pistolo - 50 m (viroj)
|-
| miksita teama trapa pafado || duobla diskopafo laŭ trapa sistemo (viroj)
|-
| Remado || virina unuremila remado (W4-) || malpeza vira unuremila remado (LM4-)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Rultabulado || parko || -
|-
| strato || -
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Skermo || vira teama sabrado&lt;ref group=&quot;A&quot; name=&quot;skermo&quot;&gt;De 2008 ĝis 2016 ĉiufoje po unu teama konkurso intermitis. La vira teama sabrado jam okazis de 1908 ĝis 2012. La virina teama rapirado jam okzais de 1960 ĝis 2012 krom 2004.&lt;/ref&gt; || -
|-
| virina teama rapirado&lt;ref group=&quot;A&quot; name=&quot;skermo&quot; /&gt; || -
|-
| Sporta grimpado || kombino || -
|-
| Tabloteniso || miksita duopo || -
|-
| Triatlono || miksita teama konkurso || -
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:#ffffff&quot; |&lt;references group=&quot;A&quot; /&gt;
|}

== Datoj ==
=== Postdatigo ===
La 3-an de marto 2020 proparolanto de la IOK anoncis, ke la ludoj okazos kiel planitaj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.si.com/olympics/2020/03/03/tokyo-olympics-coronavirus-schedule-ioc-decision|titolo=IOC Spokesperson: Decision Made, the Olympics Will Go Ahead|lingvo={{en}}|alirdato=30-a de Marto 2020}}&lt;/ref&gt; La 23-an de marto la japana ĉefministro [[Ŝinzo Abe]] esprimis subtenon de postdatigo. Kanado tiam jam decidis retiri sian teamon.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.bbc.com/news/world-52000044|titolo=Coronavirus: Olympic doubts grow as Canada withdraws athletes|lingvo={{en}}|alirdato=30-a de Marto 2020}}&lt;/ref&gt; Post longa hezito Ŝinzo Abe kaj la prezidanto de la IOK Thomas Bach anoncis [[n:La Olimpiaj ludoj en Tokio estas prokrastitaj ĝis la venonta jaro|postdatigon de la ludoj]] pro la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|kronvirusa pandemio]]. Unue estis nur klara, ke ili ne okazos pli poste ol somero de 2021. La 30-an de marto 2020 la IOK kaj la Tokia Aranĝanta Komitato anoncis la novan daton de la ludoj. Ili estis okazontaj preskaŭ unu jaron post la origina dato. La malferma ceremonio okazis la 23-an de julio 2021 kaj la malferma la 8-an de aŭgusto 2021. Tio ankaŭ signifis, ke ili ree okazus dum la somero kiam oni atendis [[#Varmego|malfacile elteneblan varmegon]]. Tio estis la unua fojo, ke ili ne okazis en la komencojaro de [[Olimpiado]].

=== Programo ===
{| border=&quot;0&quot;
|-
| bgcolor=&quot;#00CC33&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Malferma kaj ferma ceremonio &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Kvalifika konkurso &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; | &amp;nbsp;x&amp;nbsp; || Finalaj konkursoj
|}
Lasta kolumno: tuta nombro de decidoj en la unuopaj sportaj branĉoj

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ colspan=&quot;22&quot; | Programo de la Olimpiaj ludoj de 2020 (kun nombro de la medalaj aljuĝoj)
|-
! colspan=&quot;2&quot;| !! colspan=&quot;11&quot;| Julio !! colspan=&quot;8&quot; | Aŭgusto !!
|-
! colspan=&quot;2&quot;|Sportofakoj !! 21&lt;br /&gt;Me !! 22&lt;br /&gt;Ĵa !! 23&lt;br /&gt;Ve !! 24&lt;br /&gt;Sa !! 25&lt;br /&gt;Di !! 26&lt;br /&gt;Lu !! 27&lt;br /&gt;Ma !! 28&lt;br /&gt;Me !! 29&lt;br /&gt;Ĵa !! 30&lt;br /&gt;Ve !! 31&lt;br /&gt;Sa !! 01&lt;br /&gt;Di !! 02&lt;br /&gt;Lu !! 03&lt;br /&gt;Ma !! 04&lt;br /&gt;Me !! 05&lt;br /&gt;Ĵa !! 06&lt;br /&gt;Ve !! 07&lt;br /&gt;Sa !! 08&lt;br /&gt;Di !! Entute
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | Ceremonio || || || bgcolor=&quot;#00CC33&quot; | || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#00CC33&quot; |
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Arkopafado|--&gt;Arkopafado]]|| || || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 5
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Atletiko|--&gt;Atletiko]]|| || || || || || || || || || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |6 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |7 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |7 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |7 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 48
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Badmintono|--&gt;Badmintono]]|| || || || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || 5
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan =&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | Bazopilkado/&lt;br /&gt;Softbalo || align=&quot;left&quot; |[[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Bazopilkado|--&gt;Bazopilkado]]|| || || || || || || || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || || bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 1
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |[[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Softbalo|--&gt;Softbalo]]|| bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || || || || || 1
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan =&quot;5&quot; align=&quot;left&quot; | Biciklado || align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/BMX liberstila|--&gt;BMX liberstila]]|| || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;BMX vetkura|BMX vetkura]]|| || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Montobiciklado|Montobiciklado]]|| || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Traka biciklado|Traka biciklado]]|| || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 || 12
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Voja biciklado|Voja biciklado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || || || || || || 4
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Boksado|--&gt;Boksado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Flugpilkado|--&gt;Flugpilkado]]|| align=&quot;left&quot; | Hala || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Plaĝa flugpilkado|Plaĝa]] || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Futbalo|--&gt;Futbalo]]|| bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; | Gimnastiko ||align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Arta gimnastiko|--&gt;Arta gimnastiko]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 || || || || || || 14
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Ritma gimnastiko]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Trampolina gimnastiko]]|| || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Golfo|--&gt;Golfo]]|| || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Halterlevado|--&gt;Halterlevado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || 14
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Hokeo|--&gt;Hokeo]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Ĵudo|--&gt;Ĵudo]]|| || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 15
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | Kajakado-kanuado ||align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Kajakado-kanuado|Mallongdistanca kurumo]]|| || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 || || 12
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Kajakado-kanuado|Slalomo]]|| || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || || 4
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Karateo|--&gt;Karateo]]|| || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || 8
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | Korbopilkado || align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;korbopilkado &lt;!--3×3--&gt;|Korbopilkado 3×3]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Korbopilkado|--&gt;Korbopilkado]]|| || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Luktado|--&gt;Luktado]]|| || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 || || 18
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Manpilkado|--&gt;Manpilkado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Moderna kvinbatalo|Moderna kvinbatalo]]|| || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;5&quot; align=&quot;left&quot; | Naĝado ||align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Akvopilkado|Akvopilkado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Maratona naĝado|Maratona naĝado]]|| || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Naĝkonkurenco|--&gt;Naĝado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |5 || || || || || || || || 35
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Plonĝado|--&gt;Plonĝado]]|| || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 8
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Sinkrona naĝado|--&gt;Sinkrona naĝado]]|| || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Ondorajdado|--&gt;Ondorajdado]]|| || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||* ||* ||* ||* || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Pafado|--&gt;Sporta pafado]]|| align=&quot;left&quot; | Fusilo kaj pistolo || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || 10
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | Kartoĉa fusilo || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 5
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; | Rajdado ||align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Rajdado|--&gt;Dresrajdado]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/--&gt;Rajdado|Tritaga konkurso]]|| || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Rajdado|--&gt;Ĉevalsaltado]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Remado|--&gt;Remado]]|| || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |4 || || || || || || || || || || 14
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Rugbeo sepopa|--&gt;Rugbeo sepopa]]|| || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Rultabulado|--&gt;Rultabulado]]|| align=&quot;left&quot; | Parko || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | Strato || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || || || || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Skermo|--&gt;Skermo]]|| || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || 12
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Sporta grimpado|--&gt;Sporta grimpado]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || 2
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Tabloteniso|--&gt;Tabloteniso]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || 5
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Tekvondo|--&gt;Tekvondo]]|| || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || || || || || || || || || 8
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Teniso|--&gt;Teniso]]|| || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |3 || || || || || || || || 5
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Triatlono|--&gt;Triatlono]]|| || || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |1 || || || || || || || || || 3
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot; | [[&lt;!--{{PAĜNOMO}}/Velado|--&gt;Velado]]|| || || || ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#3399ff&quot; | ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 ||bgcolor=&quot;#FFCC00&quot; |2 || || || || || 10
|- align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Medalaj aljuĝoj !!– !!– !!– !!11 !!18 !!21 !!22 !!23 !!17 !!22 !!19 !!26 !!22 !!14 !!17 !!28 !!22 !!34 !!13 !! 339
|-
! colspan=&quot;2&quot;| !! 21&lt;br /&gt;Me !! 22&lt;br /&gt;Ĵa !! 23&lt;br /&gt;Ve !! 24&lt;br /&gt;Sa !! 25&lt;br /&gt;Di !! 26&lt;br /&gt;Lu !! 27&lt;br /&gt;Ma !! 28&lt;br /&gt;Me !! 29&lt;br /&gt;Ĵa !! 30&lt;br /&gt;Ve !! 31&lt;br /&gt;Sa !! 01&lt;br /&gt;Di !! 02&lt;br /&gt;Lu !! 03&lt;br /&gt;Ma !! 04&lt;br /&gt;Me !! 05&lt;br /&gt;Ĵa !! 06&lt;br /&gt;Ve !! 07&lt;br /&gt;Sa !! 08&lt;br /&gt;Di !! Entute
|-
| colspan=&quot;22&quot; | fonto: https://tokyo2020.org/en/games/schedule/olympic/
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; = Ĉar ondorajdado ege dependas de la eco de la ondoj, la tempoplano povis esti ŝanĝita.

== Emblemo ==
La emblemo de la ludoj estis prezentita al la publiko la 24-an de Julio 2015. Ĝi montras stiligitan T kun ruĝa disko. La T reprezentu la anglajn vortojn Tokyo (Tokio), Tomorrow (morgaŭ) kaj Team (teamo). La ruĝa disko reprezentu povon de batanta koro kaj la Japanan flagon.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.olympic.org/news/tokyo-2020-unveils-official-emblem-with-five-years-to-go/246603|titolo=Tokyo 2020 unveils official emblem with five years to go|lingvo={{en}}|alirdato=|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150810131718/http://www.olympic.org/news/tokyo-2020-unveils-official-emblem-with-five-years-to-go/246603|arkivdato=2015-08-10}}&lt;/ref&gt; La kreinto de la emblemo de la ''Théâtre de [[Lieĝo (urbo)|Liège]]'', Olivier Debi, juĝe volis preventi ties uzon, ĉar ĝi siaopinie estis plagiato de sia emblemo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/30/tokyo-olympics-logo-plagiarism-row|titolo=Tokyo Olympic Games logo embroiled in plagiarism row|lingvo={{en}}|alirdato=9-a de Novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190819021855/https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/30/tokyo-olympics-logo-plagiarism-row|arkivdato=2019-08-19}}&lt;/ref&gt; La 1-an de Septembro 2015 oni anoncis, ke oni elektos novan emblemon. La 8-an de aprilo 2016 ĝi estis prezentita. Ĝin kreis Asao Tokolo. La emblemo montras multajn [[indiga]]jn rektangulojn, kiuj formas cirklon. La indiga koloro estas tradicia Japana koloro. La rektanguloj en tri diversaj formoj reprezentu diversajn landojn, kulturojn kaj pensmanierojn. Tio enhavu la mesaĝon „unueco en diverseco“.

&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot;&gt;
2020 Summer Olympics logo.svg |La malnova emblemo
Théâtre de Liège.svg |La emblemo de la teatro de Lieĝo
都庁展望室 2017-01 (32201308821).jpg|Afiŝo de la nunaj emblemoj. Maldekstre la Olimpia kaj dekstre la paralimpia emblemo.
&lt;/gallery&gt;

== Partoprenantoj ==
[[Dosiero:2020_Summer_Olympic_games_countries.svg|eta|Mapo de la kvalifikitaj landoj]]
Atletoj de ĉiuj Naciaj Olimpiaj Komitatoj (NOK) povis kvalifiki sin por la ludoj. Tamen la 9-an de decembro 2019 la monda kontraŭdopa organizaĵo {{lang|en|WADA}} malpermesis al atletoj partopreni sub Rusia flago por daŭro de kvar jaroj. Tiu decido estis rezulto de la ŝtata [[Dopado|dopa]] skandalo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.bo.de/nachrichten/harte-strafe-wada-sperrt-russland-fuer-vier-jahre|titolo=Harte Strafe: Wada sperrt Russland für vier Jahre|lingvo={{de}}|alirdato=10-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200102012702/https://www.bo.de/nachrichten/harte-strafe-wada-sperrt-russland-fuer-vier-jahre|arkivdato=2020-01-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/dec/09/russia-banned-from-tokyo-olympics-and-football-world-cup|titolo=Russia banned from Tokyo Olympics and football World Cup |lingvo={{en}}|alirdato=10-a de februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20191230212902/https://www.theguardian.com/sport/2019/dec/09/russia-banned-from-tokyo-olympics-and-football-world-cup|arkivdato=2019-12-30}}&lt;/ref&gt; Atletoj el la Rusa Federacio nur rajtas partopreni sub neŭtrala flago kaj kiam ili povas pruvi, ke ili ne dopas.

[[Nord-Makedonio]] unuafoje partoprenis per sia nova nomo. La gastiginto Japanio en multaj konkursoj estis aŭtomate kvalifikita.

Atletoj kaj sportistoj el 205 landoj, kaj duafoje [[olimpika teamo de rifuĝintoj]] (EOR), partoprenis la ludojn. [[Nord-Koreio]] estis la sola lando, kiu elektis ne partopreni la ludojn pro tio, ke ĝi protektis siajn sportistojn kontraŭ la korona pandemio.

{| class=&quot;wikitable toptextcells&quot;
|-
! Afriko (54 NOK)
|-
|
{{Multkolumna}}
* ''{{FlagoIOK|ALG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ALG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ANG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ANG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BEN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BEN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BOT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BOT)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BUR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BUR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BDI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BDI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CAF|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CAF)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CHA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CHA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CIV|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CIV)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|EGY|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(EGY)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GEQ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GEQ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ERI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ERI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ETH|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ETH)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GAB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GAB)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GAM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GHA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GHA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GUI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GUI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GBS|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GBS)&lt;/small&gt;''
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|DJI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(DJI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CPV|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CPV)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CMR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CMR)&lt;/small&gt;''
* {{FlagoIOK|KEN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KEN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|COM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(COM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|COD|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(COD)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CGO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CGO)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LES|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LES)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LBR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LBR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LBA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LBA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MAD|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MAD)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MAW|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MAW)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MLI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MLI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MTN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MTN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MAR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MAR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MRI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MRI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MOZ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MOZ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|NAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NAM)&lt;/small&gt;''
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|NGR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NGR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|NIG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NIG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|RWA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(RWA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|STP|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(STP)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SEY|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SEY)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SEN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SEN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SLE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SLE)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SOM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SOM)&lt;/small&gt;''
* {{FlagoIOK|RSA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(RSA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SUD|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SUD)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SSD|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SSD)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SWZ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SWZ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TAN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TAN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TOG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TOG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TUN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TUN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|UGA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(UGA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ZAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ZAM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ZIM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ZIM)&lt;/small&gt;''
{{Finmultkolumna}}
|-
! Ameriko (41 NOK)
|-
|
{{Multkolumna}}
* ''{{FlagoIOK|ARU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ARU)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ANT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ANT)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|ARG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ARG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BAH|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BAH)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BAR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BAR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BIZ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BIZ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BER|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BER)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BOL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BOL)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|BRA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BRA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|IVB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(IVB)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|CHI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CHI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|DOM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(DOM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|DMA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(DMA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ECU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ECU)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|GRN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GRN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GUY|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GUY)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GUA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GUA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|HAI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(HAI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|HON|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(HON)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|JAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(JAM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CAY|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CAY)&lt;/small&gt;''
* {{FlagoIOK|CAN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CAN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|COL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(COL)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CRC|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CRC)&lt;/small&gt;''
* {{FlagoIOK|CUB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CUB)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|MEX|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MEX)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|NCA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NCA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|PAN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PAN)&lt;/small&gt;''
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|PAR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PAR)&lt;/small&gt;''
* {{FlagoIOK|PER|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PER)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|PUR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PUR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ESA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ESA)&lt;/small&gt;
* ''{{Flago|KNA}} Sankta-Kito kaj Neviso&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KNA)&lt;/small&gt;
* ''{{Flago|LCA}} Sankta Lucio&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LCA)&lt;/small&gt;
* ''{{Flago|VCT}} Sankta Vincento k. Grenadinoj&amp;nbsp;&lt;small&gt;(VCT)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SUR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SUR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TTO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TTO)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|URU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(URU)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ISV|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ISV)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|USA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(USA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|VEN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(VEN)&lt;/small&gt;
{{Finmultkolumna}}
|-
! Azio (43 NOK)
|-
|
{{Multkolumna}}
* ''{{FlagoIOK|AFG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AFG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BAN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BAN)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|IND|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(IND)&lt;/small&gt; &lt;!-- Barato --&gt;
* ''{{FlagoIOK|BRN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BRN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BRU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BRU)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BHU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BHU)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|CHN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CHN)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|TPE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TPE)&lt;/small&gt; &lt;!-- Cxin T --&gt;
* ''{{FlagoIOK|PHI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PHI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|HKG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(HKG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|INA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(INA)&lt;/small&gt; &lt;!-- Indonezio --&gt;
* ''{{FlagoIOK|IRQ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(IRQ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|IRI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(IRI)&lt;/small&gt;
* '''{{FlagoIOK|JPN|Somera Olimpiko 2020}}'''&amp;nbsp;&lt;small&gt;(JPN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|YEM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(YEM)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|JOR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(JOR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CAM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|QAT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(QAT)&lt;/small&gt; &lt;!-- Kataro --&gt;
* ''{{FlagoIOK|KAZ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KAZ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|KGZ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KGZ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|KUW|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KUW)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LAO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LAO)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LIB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LIB)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MAS|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MAS)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MDV|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MDV)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MYA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MYA, Birmo)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MGL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MGL)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|NEP|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NEP)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|OMA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(OMA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TLS|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TLS)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|PAK|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PAK)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|PNG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PNG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|KSA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KSA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SGP|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SGP)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SYR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SYR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SRI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SRI)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|KOR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KOR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TJK|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TJK)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|THA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(THA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TKM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TKM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|UAE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(UAE)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|UZB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(UZB)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|VIE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(VIE)&lt;/small&gt;
{{Finmultkolumna}}
|-
! Eŭropo (49 NOK)
|-
|
{{Multkolumna}}
* ''{{FlagoIOK|ALB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ALB)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|AND|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AND)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ARM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ARM)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|AUT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AUT)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|AZE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AZE)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|BEL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BEL)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BLR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BLR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|BIH|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BIH)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|GBR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GBR)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|BUL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(BUL)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|CZE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CZE)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|DEN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(DEN)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|EST|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(EST)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|FIN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(FIN)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|FRA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(FRA)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|GER|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GER)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|GRE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GRE)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* {{FlagoIOK|ESP|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ESP)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|HUN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(HUN)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|IRL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(IRL)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|ISL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ISL)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ISR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ISR)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|ITA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ITA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GEO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GEO)&lt;/small&gt; &lt;!-- Kartvelio --&gt;
* ''{{FlagoIOK|CYP|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CYP)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|KOS|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KOS)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|CRO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CRO)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|LAT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LAT)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LIE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LIE)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|LTU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LTU)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|LUX|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(LUX)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MDA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MDA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MON|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MON)&lt;/small&gt; &lt;!-- Monako --&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|MLT|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MLT)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MNE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MNE)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MKD|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MKD)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|NED|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NED)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|NOR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NOR)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|POL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(POL)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|POR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(POR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ROU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ROU)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SMR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SMR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SRB|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SRB)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|SVK|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SVK)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SLO|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SLO)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|SWE|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SWE)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|SUI|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SUI)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TUR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TUR)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|UKR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(UKR)&lt;/small&gt;
{{Finmultkolumna}}
|-
! Oceanio (17 NOK)
|-
|
{{Multkolumna}}
* {{FlagoIOK|AUS|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AUS)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|FIJ|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(FIJ)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|GUM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GUM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|KIR|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(KIR)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|COK|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(COK)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|MHL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(MHL)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|FSM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(FSM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|NRU|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NRU)&lt;/small&gt;
* {{FlagoIOK|NZL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NZL)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|PLW|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PLW)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|PNG|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(PNG)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|SOL|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SOL)&lt;/small&gt;
{{Kolumnorompo}}
* ''{{FlagoIOK|SAM|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(SAM)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|ASA|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ASA)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TON|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TON)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|TUV|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(TUV)&lt;/small&gt;
* ''{{FlagoIOK|VAN|Somera Olimpiko 2020}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(VAN)&lt;/small&gt;
{{Finmultkolumna}}
|-
! Aliaj
|-
|
* [[Dosiero:Olympic flag.svg|kadra|ligilo=|20ra]] [[Olimpika teamo de rifuĝintoj]]&amp;nbsp;&lt;small&gt;(EOR)&lt;/small&gt;
* [[dosiero:RR5111-0223R.png|14ra]] [[sportistoj el Rusio en la Somera Olimpiko 2020|Unuopaj sportistoj el Rusio]]&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ROC)&lt;/small&gt;
|-
|}
Klarigo: Teamoj kun ''klinitaj literoj'' havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

== Konkursejoj ==
La Olimpia vilaĝo troviĝas en la [[kvartalo Ĉuo (Tokio)|kvartalo Ĉuo]]. Ĝi havas litojn por {{Nombro|18000}} personoj. Post la paralimpiaj ludoj la loĝejoj estos vendataj kiel apartamentoj. La ludoj okazis en 42 konkursejoj. La areo ĉirkaŭ la Olimpia vilaĝo estas dividata en du subareoj: la hereda areo kaj la [[Golfo de Tokio|Tokia golfa]] areo. La plejparto de la konkursejoj troviĝas ene de ok kilometroj de la Olimpia vilaĝo. La malferma kaj ferma ceremonioj okazis en la Nova Nacia Stadiono (Olimpia Stadiono). Ĝi estas nove konstruita stadiono sur la sama loko de la Olimpia stadiono de 1964.

{{Multkolumna}}
'''Hereda areo'''
# ''Olimpia stadiono'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Olympic Rings Icon.svg|20ra|class=noviewer]] Malferma kaj ferma ceremonioj &lt;br /&gt; [[Dosiero:Athletics pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Atletiko &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''Tokia urbega gimnastejo'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Table tennis pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Tabloteniso
# ''Nacia stadiono de Yoyogi'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Handball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Manpilkado
# ''[[Nippon Budokan]]'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Judo pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Ĵudo &lt;br /&gt; [[Dosiero:Karate pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Karateo
# ''Internacia forumo de Tokio'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Weightlifting pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Halterlevado
# ''Areno de Kokugikan'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Boxing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Boksado
# ''Ĉevalosporta parko'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Equestrian pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Rajdado
# ''Musashino Forest Sport Plaza'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Badminton pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Badmintono &lt;br /&gt; [[Dosiero:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20ra|class=noviewer]]Moderna pentatlono (skermo)
# ''Stadiono de Tokio'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo &lt;br /&gt; [[Dosiero:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20ra|class=noviewer]]Moderna pentatlono (kurado, naĝado, rajdado, skermo) &lt;br /&gt; [[Dosiero:Rugby sevens pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Rugbeo
# ''Parko de Musashinonomori'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Cycling (road) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Voja biciklado (starto de la voja konkurso)
'''Malproksimaj konkursejoj'''
# ''Ondorajdada plaĝo de Tsurigasaki'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Surfing pictogram transparent.svg|20ra|class=noviewer]]Ondorajdado
# ''Super Arena'' de [[Sajtama]]: &lt;br /&gt; [[Dosiero:Basketball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Korbopilkado
# ''Pafadejo de Asaka'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Shooting pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Pafado
# ''Kasumigaseki Country Club'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Golf pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Golfo
# ''Jaĥta haveno de Enoshima'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Sailing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Velado
# ''Ciklodromo de Izu'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Cycling (track) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Traka biciklado
# ''Montobicikla konkursejo de Izu'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Cycling (mountain biking) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Montobiciklado
# ''[[Fuji International Speedway]]'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Cycling (road) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Voja biciklado (individua tempokurumo, fino de voja biciklado)
# ''Bazopilkada stadiono de Fukushima Azuma'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Baseball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Bazopilkado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Softball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Softbalo
# ''Bazopilkada stadiono de Yokohama'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Baseball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Bazopilkado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Softball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Softbalo
# ''Kupolo de Sapporo'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''Stadiono de Miyagi'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''Stadiono de Ibaraki Kashima'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''Stadiono de Saitama'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''Internacia stadiono de Yokohama'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Football pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Futbalo
# ''[[Odori Parko|Parko Odori]]'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Athletics pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Atletiko (Maratono, marŝkurado)
{{Kolumnorompo}}
'''Tokia golfa areo'''
# ''Areno de Ariake'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Flugpilkado (hala)
# ''Gimnastika centro de Ariake'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Gimnastiko
# ''Urba sporta parko de Ariake'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:BMX freestyle pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Biciklado (BMX liberstila) &lt;br /&gt;[[Dosiero:Cycling (BMX) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Biciklado (BMX vetkura) &lt;br /&gt; [[Dosiero:Skateboarding pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Rultabulado
# ''Tenisa parko de Ariake'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Tennis pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Teniso
# ''Mara parko de Odaiba'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Open water swimming pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Maratona naĝado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Triathlon pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Triatlono
# ''Parko de Shiokaze'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Volleyball (beach) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Flugpilkado (plaĝa)
# ''Urba sporta parko de Aomi'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:3x3 basketball pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Korbopilkado 3×3 &lt;br /&gt; [[Dosiero:Climbing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Sporta grimpado
# ''Hokeo stadiono de Oi'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Field hockey pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Hokeo
# ''Sea Forest Cross-Country Course'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Equestrian Eventing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Tritaga konkurso (Tratereno)
# ''Sea Forest Waterway'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Canoeing (flatwater) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Mallongdistanca kajakado-kanuado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Rowing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Remado
# ''Kajakado-Kanuada slaloma centro de Kasai'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Canoeing (slalom) pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Kajakado-kanuada slalomo
# ''Arkpafada parko de Yumenoshima'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Archery pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Arkpafado
# ''Akvosporta centro de Tokio'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Swimming pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Naĝkonkurenco &lt;br /&gt; [[Dosiero:Diving pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Plonĝado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Synchronized swimming pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Sinkrona naĝado
# ''Akvopilkada centro de Tatsumi'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Water polo pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Akvopilkado
# ''Makuhari Messe Hall A'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Wrestling pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Luktado &lt;br /&gt; [[Dosiero:Taekwondo pictogram.svg|20ra|class=noviewer]]Tekvondo
# ''Makuhari Messe Hall B'': &lt;br /&gt; [[Dosiero:Fencing pictogram.svg|20ra|class=noviewer]] Skermo
'''Aliaj gravaj ejoj'''
# ''Olimpia vilaĝo''
# ''[[Tokyo Big Sight]]'': &lt;br /&gt; Internacia dissenda centro &lt;br /&gt; Ĉefa amaskomunikila centro
# ''Imperia hotelo'': &lt;br /&gt; Sidejo de la [[IOK]]
{{Kolumnorompo}}
[[Dosiero:New national stadium tokyo 1.jpg|eta|La Olimpia stadiono]]
[[Dosiero:Kokuritsu Yoyogi Kyōgijō 1.jpg|eta|Nacia stadiono de Yoyogi]]
[[Dosiero:Tokyo Ariake Arena.jpg|eta|La Areno de Ariake]]
[[Dosiero:Ariake Urban Sports Park Tokyo.jpg|eta|Konstruejo de la urba sporta parko de Ariake]]
[[Dosiero:Tokyo Aquatics Centre.jpg|eta|Akvosporta centro de Tokio]]
[[Dosiero:Tatsumi Water Polo Centre.jpg|eta|Akvopilkada centro de Tatsumi]]
[[Dosiero:Tokyo Big Sight at Night.jpg|eta|Tokyo Big Sight]]
{{Finmultkolumna}}

== Torĉa stafetokuro ==
[[dosiero:Tokyo 2020 Olympics Cauldron - 51499438940.jpg|eta|240ra|{{centre|la [[olimpika flamo]] en la oficiala kaldrono}}]]
La torĉo estis flamigita de la [[olimpika flamo]] per la tradicia ceremonio la 12-an de marto 2020 en la antikva [[Olimpio]]. Post semajno en Grekio la torĉo alvenis al Japanio la 20-an de marto. Unue ĝi estis speciale elmontrita en la tri gubernioj, kiuj estis plej severe trafitaj de la [[tertremo de Sendajo en 2011]]. La torĉa stafetokuro mem devis komenci la 26-an de marto en [[Fukuŝima]] kaj fini la 24-an de julio dum la malferma ceremonio en la Nova Nacia Stadiono en Tokio. Pro la prokrastro de la ludoj da stafetkuro rekomencis la 25-an de marto 2021. La torĉo vojaĝis dum 121 tagoj tra ĉiu de la 47 [[Gubernioj de Japanio]]. Ĝi pasigis pro tri tagojn en la gubernioj [[Gubernio Fukuŝima|Fukuŝima]], [[Gubernio Iŭate|Iŭate]] kaj [[Gubernio Mijagi|Mijagi]] (La tri plej severe trafitaj gubernioj). La torĉo ankaŭ pasigis po tri tagojn en [[Gubernio Ĉiba|Ĉiba]], [[Gubernio Kanagavo|Kanagava]], [[Gubernio Sajtama|Sajtama]] kaj [[Gubernio Ŝizuoka|Ŝizuoka]]. Tie okazas pluraj konkursoj dum la Olimpiaj ludoj. En la gubernio Tokio la torĉo restis 15 tagojn kaj en la aliaj 39 gubernioj po du tagojn. Ĉar estas tro malfacile teni la Olimpian fajron en la stadiono dum la ludoj, alia fajro flamas ĉe la ponto Yume-on-Ohashi en Ariake.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1073451/tokyo-2020-confirms-it-will-use-olympic-flame-cauldrons-in-stadium-and-on-the-waterfront|titolo=Tokyo 2020 confirms it will use Olympic flame cauldrons in stadium and on the waterfront|lingvo={{en}}|alirdato=25-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190402191002/https://www.insidethegames.biz/articles/1073451/tokyo-2020-confirms-it-will-use-olympic-flame-cauldrons-in-stadium-and-on-the-waterfront|arkivdato=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;

La unuaj torĉoportantoj estis la japanaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|virinaj futbalaj ĉampionoj de 2011]]. Ili komencis la stafeton en trejnocentro 18&amp;nbsp;km for de la [[nuklea centralo Fukuŝima 1]]. En tiu futbala trejnocentro laboristoj, kiuj forigis radioaktivan rubon, estis loĝigitaj.&lt;ref name=&quot;torĉo&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://tokio.sportschau.de/tokio2020/nachrichten/Der-Weg-des-olympischen-Feuers-nach-Tokio,olympia6850.html|titolo=Der Weg des olympischen Feuers nach Tokio|lingvo={{de}}|alirdato=25-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200225221244/https://tokio.sportschau.de/tokio2020/nachrichten/Der-Weg-des-olympischen-Feuers-nach-Tokio,olympia6850.html|arkivdato=2020-02-25}}&lt;/ref&gt;

La torĉo longas 71&amp;nbsp;cm kaj pezas 1,2&amp;nbsp;kg. 30% de la materialo estas reuzita Aluminio, kion oni uzis en konstruado de portempaj loĝejoj por homoj, kiuj perdis iliajn hejmojn dum la katastrofo.&lt;ref name=&quot;torĉo&quot; /&gt;

== Efikoj de pandemio KOVIM-19 ==
Pro la [[Pandemio COVID-19]], tiuj ĉi olimpikaj ludoj estas malsamaj kompare kun antaŭaj okazintaj ĝis nun. La Ludoj okazis sen publiko, kaj la solaj eksterlandanoj rajtigitaj eniri Japanion estis la delegacioj mem, arbitraciistoj, teknikistoj, membroj de la Internacia Olimpika Komitato kaj ĵurnalistoj.

La atletoj, la delegacioj, la juĝistoj kaj la ĵurnalistoj estis en vezikaj kondiĉoj. Atletoj estis malpermesitaj forlasi la olimpikan vilaĝon krom trejnado kaj konkursoj. Kaj devis porti maskon ĉiam en publikaj spacoj krom dum trejnado, konkurado, manĝado kaj trinkado. Atleto, kiu finis la konkurson, havis ĝis 48 horojn por forlasi la landon tuj. Ĉiuj, kiuj venis al Tokio, kaj la atletoj kaj la ĵurnalistoj ofte suferis koronajn testojn (almenaŭ unufoje tage), kaj kun totala malpermeso iri ekster la olimpikaj kompleksoj, precipe por restoracioj kaj turismaj lokoj.

Atletoj devis alŝuti al siaj telefonoj spuran programon nome de la gastiganta japana registaro kaj ne rajtis viziti turismajn ejojn. Ankaŭ akomponantoj estis malpermitaj kanti kaj hurai.

== Teknologiaj progresoj ==
Laŭ la deklaroj de la ĝenerala direktoro de la organiza komitato ĉe la olimpikaj ludoj en Tokio - [[Mori Yoshiro]], kiuj estis diritaj en la somero de 2016 - estis vasta uzo de modernaj kaj unikaj teknologioj kiel:

* Robotoj, kiuj estos uzataj en la manĝoprovizejo por la miloj da atletoj kaj aliaj akompanantoj, kaj ankaŭ aliajn gastojn, kiuj alvenos tien.
* 3D-fotado kun pliigita realeca teknologio ([[Pliigita realo]]).
* Plena 8K-foto-kvalito.
* Uzo de ekologiaj sistemoj, de reciklado de materialoj.

== Malferma ceremonio ==
[[Dosiero:Drones_durante_a_abertura_das_Olimpíadas_de_Tóquio.jpg|eta|{{centre|Sceno de la Malferma Ceremonio ĉe la Olimpika Stadiono, kun [[Senpilota aviadilo|dronoj]] ĉirkaŭflugantaj kaj kreanta la oficialan emblemon de la Ludoj}}]]
La malferma ceremonio okazis en Tokia Nacia Stadiono la [[23-a de julio|23-an de julio]], [[2021]], sen spektantaro kaj kun marŝoj de delegacioj en grupeto por malhelpi homamason. Ĝi inkluzivis la tradician paradon de nacioj. Imperiestro [[Naruhito]] formale malfermis la Ludojn, kaj ĉe la fino de la torĉa stafetado la olimpikan kaldronon ekbruligis japana [[tenisisto]] [[Naomi Osaka]]. Dum la ceremonio, la masakro de israelaj atletoj en la [[Somera Olimpiko 1972|Somera Olimpiko de 1972]] en [[Munkeno]] estis eksplicite menciita kaj por la unua fojo en la historio de la olimpikaj ludoj [[minuto da silento]] estis observita en ilia memoro, en memoro de tiuj mortigitaj en ĉiuj olimpikoj kaj en memoro de tiuj mortigitaj en la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|koronvirusa epidemio]].&lt;ref&gt;BBC Olympics: [https://www.bbc.com/news/world-asia-57924111 Munich victims honoured for first time at opening ceremony]
&lt;/ref&gt;

Por la unua fojo en la olimpika historio en 2020, estis decidite, ke enirante la stadiono unu viro kaj unu ino de ĉiu landa delegacio portu kune iliaj nacian flagon fronte de iliaj nacia delegitaro en la parado.

== Spektantoj ==
En la komenco de Julio 2021 la gastiganto anoncis, ke la ludoj okazis sen spektantoj ĉe la konkursejoj. Antaŭe la [[ministroprezidanto]] starigis kvaran krizan staton pro la kreskanta nombro de infektitoj. Ĝi daŭris ĝis post la olimpiaj ludoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.spiegel.de/sport/olympia/tokio-2021-olympische-spiele-finden-wegen-corona-unter-zuschauer-ausschluss-statt-a-55ab63f5-0a67-4103-a81f-58e295c479b7 |titolo=Olympische Spiele finden ohne Zuschauer statt |verko=spiegel.de |dato=8-a de Julio 2021 |alirdato=8-a de Julio 2021 |lingvo={{de}}}}&lt;/ref&gt; Du monatojn antaŭe la IOK anoncis, ke eksterlandaj spektantoj ne ĉeestu la ludojn. Tio ankaŭ koncernis kaj familianoj de sportistoj kaj helpantoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.dw.com/de/feuer-und-flamme-f%C3%BCr-tokyo-2020/a-56970119 |titolo=Feuer und Flamme für &quot;Tokyo 2020&quot; |aŭtoro=Martin Fritz |dato=7-a de Majo 2021 |verko=dw.com |lingvo={{de}} |alirdato=07-a de Majo 2021 }}&lt;/ref&gt;

=== Biletoj ===
Biletoj por la malferma ceremonio kostis inter {{Nombro|12000}} kaj {{Nombro|300000}} [[japana eno|Japanaj enoj]]. Por la ferma ceremonio ili kostis inter {{Nombro|12000}} kaj {{Nombro|220000}} enoj. Por vidi konkurson oni povis pagi inter {{Nombro|2500}} kaj {{Nombro|130000}} enoj. Grandajn partojn de la maratonoj, voja biciklado, triatlonoj kaj marŝkurado oni povis spekti senpage. 50% de la biletoj kostis maksimume ĝis {{Nombro|8000}} enoj. Iuj biletoj kostis nur simbolan prezon de {{Nombro|2020}} enoj. Familioj, grupoj, kiuj inkluzivas infanojn, emeritojn aŭ malkapablulojn povis aĉeti ilin. La sama prezo ankaŭ validis por lernejanoj kadre de lerneja programo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://tokyo2020.org/en/news/notice/20180720-03.html|titolo=Tokyo 2020 Announces Outline of Olympic Games Ticket Prices|lingvo={{en}}|alirdato=16-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200112091250/https://tokyo2020.org/en/news/notice/20180720-03.html|arkivdato=2020-01-12}}&lt;/ref&gt;

En Japanio oni povis aĉeti biletojn en {{nombro|40000}} vendejoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.tokyoolympicjapan.com/ticket-e.html|titolo=Tickets for Olympic Games|lingvo={{en}}|alirdato=la 16-an de februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170720154545/http://www.tokyoolympicjapan.com/ticket-e.html|arkivdato=2017-07-20}}&lt;/ref&gt; Eksterlande nur &quot;rajtigitaj bileto-revendejoj&quot; povis vendi biletojn ekde la 15-a de junio 2019.

Loĝantoj de Japanujo estis la unuaj, kiuj povis aĉeti biletojn interrete. Ili estis venditaj en tri etapoj en 2019 kaj 2020. La du unuaj estis lotadoj. Por la unua lotado 7,5 milionoj da homoj registriĝis por gajni unu el la pli ol 3,2 milionoj da biletoj inter la 9-a kaj 28-a de Majo 2019. Pro la multo da vizitantoj okazis alia lotado de la 8-a ĝis la 19-a de aŭgusto, kiam {{Nombro|350000}} biletoj estis lotumitaj. En la dua lotado pli ol unu miliono da biletoj estis lotumitaj de la 13-a ĝis al 26-a de novembro. Se la ludoj estus okazinta laŭplane, en la tria etapo la biletoj estis venditaj al la plej rapidaj aĉetanoj. Tiam ankaŭ loĝantoj ekster Japanujo povis aĉeti biletojn interrete per la oficiala paĝo.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1090488/tokyo-2020-international-sales-olympics|titolo=Tokyo 2020 online ticket sales to launch worldwide in May|lingvo={{en}}|alirdato=la 16-an de februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200213205930/https://www.insidethegames.biz/articles/1090488/tokyo-2020-international-sales-olympics|arkivdato=2020-02-13}}&lt;/ref&gt;

== Medaloj ==
La 24-an de julio 2019, unu jaron antaŭ la origina komenco de la ludoj, la medaloj estis prezentitaj al la publiko. La antaŭa flanko montras [[Niko]]n (la [[Helena mitologio|helena dio]] de venko) antaŭ la [[Tut-Atena Stadiono]]. Sur la malantaŭa flanko videblas la emblemo inkluzive la angla nomo ''{{lang|en|Tokyo 2020}}'' kaj la kvin Olimpiaj ringoj. La aspekton fasonis {{lang|en|Junichi Kawanichi}}. {{lang|en|Kawanichi}} estas venkinto de konkurso por fasoni la medalojn. En tiu konkurso partoprenis 400 fasonistoj kaj fasono-studantoj. La medaloj estas produktitaj el reuzitaj [[nobla metalo|noblaj metaloj]]. Ilin oni gajnis el elektronikaj iloj kiel saĝtelefonoj aŭ similaj iloj, kiujn homoj donacis.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.athleticsweekly.com/featured/tokyo-2020-olympic-medals-unveiled-with-one-year-to-go-1039923952/|titolo=Tokyo 2020 Olympic medals unveiled with one year to go|lingvo={{en}}|alirdato=la 11-an de februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200120175009/https://www.athleticsweekly.com/featured/tokyo-2020-olympic-medals-unveiled-with-one-year-to-go-1039923952/|arkivdato=2020-01-20}}&lt;/ref&gt;

== Gajnintoj ==
Ankaŭ vidu apartan artikolon [[Medaltabelo de la Somera Olimpiko 2020]].

&lt;span class=&quot;legend-color&quot; style=&quot;background-color:#ccccff; color:black;color:border=darkgray;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;*&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;Lando de la gastiga urbo
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Medaloj de la Somera Olimpiko 2020'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm|title=Tokyo 2021: Olympic Medal Count|website=Olympics|accessdate=2021-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210715084328/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm|archivedate=2021-07-15}} {{Citaĵo el la reto |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210715084328/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm |arkivdato=2021-07-15 }}&lt;/ref&gt;'''
! Rango
! Teamo
! style=&quot;background-color:gold&quot; | Oro
! style=&quot;background-color:silver&quot; | Arĝento
! style=&quot;background-color:#cc9966&quot; |Bronzo
! Entute
|-
|1
!{{USA}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(USA)&lt;/small&gt;
|39
|41
|33
|113
|-
|2
!{{CHN}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(CHN)&lt;/small&gt;
|38
|32
|18
|88
|-
|3
!style=&quot;background-color:#ccccff; color:black;color:border=darkgray;&quot; | {{JPN}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(JPN)&lt;/small&gt;*
|27
|14
|17
|58
|-
|4
!{{GBR}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GBR)&lt;/small&gt;
|22
|21
|22
|65
|-
|5
![[dosiero:RR5111-0223R.png|14ra]] {{OAR}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ROC)&lt;/small&gt;
|20
|28
|23
|71
|-
|6
!{{AUS}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(AUS)&lt;/small&gt;
|17
|7
|22
|46
|-
|7
!{{NED}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(NED)&lt;/small&gt;
|10
|12
|14
|36
|-
|8
!{{FRA}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(FRA)&lt;/small&gt;
|10
|12
|11
|33
|-
|9
!{{GER}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(GER)&lt;/small&gt;
|10
|11
|16
|37
|-
|10
!{{ITA}}&amp;nbsp;&lt;small&gt;(ITA)&lt;/small&gt;
|10
|10
|20
|40
|-
|11–93
!Aliaj teamoj
|137
|150
|206
|493
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Entute (93 teamoj)
|340
|338
|402
|1080
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+En du eventoj, unu lando gajnis ĉiujn medalojn
!Dato
!Sporto
!Evento
!Teamo
!Oro
!Arĝento
!Bronzo
!Ref
|-
|27a de julio
|Biciklado
|Ina XC-montobiciklado
|{{Flago|CHE}}[[Svislando]]
|Jolanda Neff
|Sina Frei
|Linda Indergand
|&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.nbcolympics.com/news/neff-leads-olympic-first-swiss-sweep-mountain-bike-podium|titolo=Neff leads Olympic-first Swiss sweep of mountain bike podium|alirdato=4a de aŭgusto 2021|familia nomo=Nee|persona nomo=Liam|dato=28a de julio 2021|verko=NBC Olympic broadcasts}}&lt;/ref&gt;
|-
|31a de julio
|Atletiko
|Ina 100 metroj
|{{Flago|JAM}}[[Jamajko]]
|[[Elaine Thompson-Herah]]
|[[Shelly-Ann Fraser-Pryce]]
|Shericka Jackson
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/biles-withdraws-two-finals-ledecky-dressel-light-up-pool-2021-07-31/|title=Jamaica sweep 100m podium, Djokovic leaves with nothing|date=31a de julio 2021|last1=Phillips|first1=Mitch|last2=Evans|first2=Simon|last3=Keating|first3=Steve|work=[[Reuters]]|access-date=4a de aŭgusto 2021}}&lt;/ref&gt;
|}

== Olimpika spirito: elstaraj momentoj kaj unuaj en la olimpika historio ==
La Tokiaj Ludoj estas la &quot;unuaj Ludoj pri genro-ekvilibro en la historio&quot;. Preskaŭ 49% de la atletoj konkurantaj estas virinoj. La paralimpikoj ankaŭ havas rekordan nombron de inaj konkurencantoj.

En elmontro de sportema kaj olimpika spirito, itala [[Gianmarco Tamberi]] kaj katara [[Mutaz Essa Barshim]] konsentis disdividi la oran medalon anstataŭ decidi la gajninton en alta salto. La du atletoj klarigis, ke ĝi estas &quot;mesaĝo al la pli juna generacio: dividi kun amiko estas pli bela, kaj ĝi estas pli ol sporto&quot;.

Kiam [[Isaiah Jewett]], la 800-metra medalisto, estis faligita de [[Nijel Amos]] el [[Bocvano]], li ne kriis pro ĉagreno al sia kolego, kiu ankaŭ falis, sed helpis lin supren kaj finis la vetkuron kun li mano en mano. Javat konfesis, ke li estas seniluziigita, sed aldonis, ke ĝuste tiu estis la momento por montri sian homan flankon, ĉar &quot;li kreskis kun bildstraj superherooj, kiuj superis sin en malfacilaj momentoj&quot;.

Alana Smith, usona [[Rultabulo|rultabulisto]], estis la unua malkaŝe [[Neduuma genro|neduuma]] atleto konkuranta ĉe la Ludoj, partoprenanta en la unua konkuro de virina strata rultabulado&lt;ref&gt;[https://olympics.com/en/athletes/alana-smith profilo de Alana Smith, tre konciza, en la oficiala retejo olympics.com]&lt;/ref&gt; la 25-an de julio, la lasta el dudek, kaj sekve ne avancinta al la finalo. Alana uzas la anglan pluralan pronomon &quot;they&quot; (ili) por si kaj skribis la vortojn &quot;they/them&quot; sur sian roltabulon. En Instagram-afiŝo ili skribis, ke sia celo por la Ludoj estis &quot;esti feliĉa kaj esti vida reprezento por homoj kiel mi.&quot; Britaj aktivistoj de neduuma anglalingva gramatiko poste plendis ke pluraj britaj ĵurnalistoj ne referis al Alana per plurala pronomo kaj asertis ke la usonaj ĵurnalistoj jes sukcesus pri tio.&lt;ref&gt;[https://www.pinknews.co.uk/2021/07/27/alana-smith-olympics-misgendered/ artikolo de sensacia titolo &quot;Neduuma rultabulisto faras olimpikan historion - kaj mise ricevas malĝustan genron farante tion!&quot; en la brita aktivista retejo &quot;pinknews.co.uk&quot;]&lt;/ref&gt;

Dum [[Transgenrulo|transgenraj]] sportistoj estas bonvenaj konkuri en la olimpikoj ekde 2004, kanada futbalisto [[:en:Quinn (soccer)|Quinn]] fariĝis la unua malkaŝe transa atleto, kiu gajnis olimpikan medalon kadre de la [[Kanada virina nacia teamo de futbalo|virina futbala teamo de Kanado]] kiu gajnis [[ormedalo]]n. &lt;!--&quot;Novzelanda pezlevisto [[Laurel Hubbard]] estis la unua transa atleto iam konkurinta en la olimpikoj.&quot; Tiun frazon kontrauas la antaŭa frazo. &quot;Kaj [[Chelsea Wolfe]], de BMX-liberstilo anstataŭa, fariĝis la unua malkaŝe transgenra atleto de Teamo Usono.&quot; Tiu frazo ne konfirmeblas. La sola [[:en:Chelsea Wolfe]], kiun la angla vikipedio konas, estas ekstrem-metalroka muzikistino sen ajnaj aludoj al sportado, kaj la oficiala retejo olympics.com tute ne konas tian homon. --&gt;

Unuaj olimpikaj medaloj iris al la teamoj de [[San-Marino]] kaj [[Turkmenio]]. Kaj la [[Filipinoj|filipina]] [[Pezlevo|pezlevisto]] [[Hidilyn Diaz]] gajnis la plej unuan [[Ora medalo|oran medalon]] al sia lando, levinte 127&amp;nbsp;kg.

[[Simone Biles]] de Usono estis la plej medaldekorita atleto kiam ŝi venis al tiu ĉi olimpiko, sed ŝi travivis mensan krizon, kiu tuŝis ŝin ĝis vivminaca, do ŝi decidis retiriĝi. Responde, ŝi ricevis malkomplimentojn, ĉefe de konservativaj komentistoj dirinte ke ŝi &quot;seniluziigis sian grupon&quot; kaj eĉ &quot;hontigis la landon&quot;. Sed ŝi klarigis, ke &quot;finfine ni ne estas nur sportistoj aŭ amuzistoj, ni estas homoj kun emocioj, kaj aferoj malantaŭ la kulisoj influas nin kiam ni konkurencas. Homoj ne scias pri kio ili parolas.&quot; Ŝi ja revenis al la konkurencoj kaj gajnis medalon.

Kiam [[Caeleb Dressel]], la atleto, kiu gajnis la plej multajn medalojn en Tokio 2020, diris al raportistoj, ke li estas &quot;sufiĉe laca naĝi&quot; kaj ke li planas longajn feriojn post la ludoj, li montris, ke inteligenta moderna atleto scias ne nur puŝi mem, sed ankaŭ lasi ĝin, kiam necesas.

La dekdujaraĝa tablotenisa stelulino Hend Zaza el Sirio estis la plej juna konkuranto iam ajn en sia sporto en olimpika historio. La dektrijaraĝa rultabulistino de la brita teamo Sky Brown estis la plej juna atleto de sia lando partopreninta en la Someraj Ludoj, kaj la dekdujaraĝa japana rultabulistino Kokona Hiraki ankaŭ estis la plej juna somerolimpikulo por sia lando: la knabinoj Kokona (arĝenta medalo) kaj Sky (bronza) konkuris en la sama konkurso.

== Kritiko ==
=== Suspekto de subaĉeto ===
En decembro de 2015 Parizaj financkrimaj enketistoj komencis enketi du pagojn de Japana konto al la Singapura konsila firmao ''Black Tidings''.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/olympia-2020-bestechungsvorwuerfe-zur-vergabe-an-tokio-a-1092118.html|titolo=Ermittler untersuchen verdächtige Zahlungen|lingvo={{de}}|alirdato=29-a de Novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20171129221146/https://www.spiegel.de/sport/sonst/olympia-2020-bestechungsvorwuerfe-zur-vergabe-an-tokio-a-1092118.html|arkivdato=2017-11-29}}&lt;/ref&gt; Temas pri kvanto de 2,8 milionoj da [[Singapura dolaro|singapuraj dolaroj]]. La pagoj okazis en junio kaj oktobro de 2013 kun la rimarko „Tokio 2020 Olimpiaj Ludoj-kandidatiĝo“ (Tokyo 2020 Olympic Game Bid).&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-36278252|titolo=Tokyo Olympics 2020: French prosecutors probe '$2m payment'|lingvo={{en}}|alirdato=29-a de Novembro 2019|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190710192407/https://www.bbc.com/news/world-europe-36278252|arkivdato=2019-07-10}}&lt;/ref&gt; La tenanto de Black Tidings, Tan Tong Han, estas proksimulo de Papa Massata Diack - filo de Lamine Diack, kiu estas eksa estro la [[IAAF]].&lt;ref name=&quot;jt&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2019/03/19/olympics/tsunekazu-takeda-leave-joc-ioc-posts-amid-scandal-tokyo-governor-confirms/|titolo=Tsunekazu Takeda to leave JOC and IOC posts amid scandal|lingvo={{en}}|alirdato=29-a de Novembro 20|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190511022129/https://www.japantimes.co.jp/sports/2019/03/19/olympics/tsunekazu-takeda-leave-joc-ioc-posts-amid-scandal-tokyo-governor-confirms/|arkivdato=2019-05-11}}&lt;/ref&gt; Ĉi tiu enketo komenciĝis ene de alia enketo pri aliaj suspektoj de subaĉeto kaj ĉantiĝo de ambaŭ. Pri Lamine Diack estas konata, ke li havis influon sur kelkaj afrikaj membroj de la IOK.

En januaro de 2019 la Francaj enketistoj ankaŭ komencis enketi pri Tsunekazu Takeda, la tiama prezidanto de la Japana Olimpia komitato kaj estrarano de la IOK. Laŭ la enketistoj li aprobis la du pagojn al la Singapura firmao.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://apnews.com/87b12ec4cd384efd83fb326ccdb4bd8f|titolo=IOC marketing chair from Japan investigated for corruption|lingvo={{en}}|alirdato=29-a de Novembro 2019}}&lt;/ref&gt; Pro la enketo li anoncis en marto 2019, ke li rezignis siajn postenojn.&lt;ref name=&quot;jt&quot; /&gt;

=== Varmego ===
La ludoj povos esti la plej varmaj de la historio. Kiam Tokio aranĝis la ludojn en 1964 ili okazis dum oktobro por eviti la varmegon de la [[somero]]. En la dek lastaj jaroj antaŭ ĉi tiuj ludoj la mezuma taga temperaturo de Aŭgusto estis {{GdC|28}} - jam {{GdC|1,4}} pli varma ol antaŭ 1964.&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.nytimes.com/2019/10/10/sports/tokyo-braces-for-the-hottest-olympics-ever.html|titolo=Tokyo Braces for the Hottest Olympics Ever|lingvo={{en}}|alirdato=20-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20200129071221/https://www.nytimes.com/2019/10/10/sports/tokyo-braces-for-the-hottest-olympics-ever.html|arkivdato=2020-01-29}}&lt;/ref&gt; Krom la [[tutmonda varmiĝo]] ankaŭ la efiko de la [[urba varmo-insulo]] malhelpas al la situacio.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/tokyo-olympics-2020-games-weather-temperature-heat-summer-conditions-a9044691.html|titolo=Tokyo Olympics 2020: Concern over heat as soaring temperatures in Japan kill 57 people |lingvo={{en}}|alirdato=20-a de Februaro 2020|arkivurl=https://web.archive.org/web/20191023212307/https://www.independent.co.uk/sport/olympics/tokyo-olympics-2020-games-weather-temperature-heat-summer-conditions-a9044691.html|arkivdato=2019-10-23}}&lt;/ref&gt; Laŭ {{lang|en|Dick Pound}} (eks-ano de la Olimpia Komitato kaj Televida Negoaca Komitato) la ĉefa kialo, kial la ludoj tamen okazos en somero, estas la granda influo de la usona televido. La usona televida firmao [[National Broadcasting Company|NBC]] estas respondeca por la duono da enspezoj de la telekomunikaj sendorajtoj, kiuj mem konsistigas tri kvaronojn de la enspezoj de la IOK.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;

La 1-an de novembro 2019 la IOK decidis alilokigi la maratonojn kaj marŝkuradon al [[Sapporo]] pro la varmego - 800&amp;nbsp;km for de Tokio. Tio i.a. rezultis el la spertoj dum la [[Atletika Monda Ĉampioneco|Atletika monda ĉampionumo]] en Kataro en 2019, kiam multaj kuristoj rezignis dum la maratonoj.

== Notoj ==
{{Notoj}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Somera Paralimpiko 2020]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://tokyo2020.org/en/ Oficiala retejo (angle], [https://tokyo2020.org/fr/ france] kaj [https://tokyo2020.org/jp/ japane)]
* [https://www.olympic.org/tokyo-2020 olympic.org] retejo de la IOK pri la ludoj

{{Landoj en la Somera Olimpiko 2020}}
{{Olimpikaj sportoj}}

{{NavigacioEnVintrajOlimpikoj}}
{{NavigacioEnSomerajOlimpikoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Somera Olimpiko 2020| ]]
[[Kategorio:2021 en Japanio]]
[[Kategorio:Sporto en Tokio]]</text>
      <sha1>70o13puuzp6i547wg6wrtwjfxqacggt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristana teologio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>451488</id>
    <revision>
      <id>9393049</id>
      <parentid>9346868</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83942" sha1="flqjlpoprfqddlr4ld1wlfpblrq7dtr" xml:space="preserve">[[Dosiero:Raffael 078.jpg|360px|eta|''[[Disputo pri la Sakramento|La teologio]]'', ([[Rafaelo]]).]]
'''Kristana teologio''' estas la fako kiu studas la [[Dio]]n de [[Kristanismo]] kaj lian relatiiĝon kun la homo en la arko de la tuta historio de la [[Savo laŭ la Biblio|savo]], kies kulmino estas la [[misio]] kaj la [[Elaĉeto (religio)|elaĉeta]] [[Oferado|ofero]] de [[Jesuo Kristo]]. Ekzistas teologioj de aliaj religioj, kiuj ne estas temo de tiu artikolo.

==Difino pri la kristana teologio==
La termino ''teologio'' ne aperas tia en la [[Biblio|sanktaj libroj]], kvankam tiu ideo vaste ĉeestas. Kutime spertuloj allasas tiun difinon: “La teologio estas la scienco pri Dio kaj lia rilato kun la homo kaj la mondo”.&lt;ref&gt;tiu difino estis proponita de teologo [[Benjamin Breckinridge Warfield|Warfield]].&lt;/ref&gt;

La kristana teologio estas [[rezonado]] de la [[racio]] pri la mesaĝo de la [[revelacio]], ricevita en la [[fido]]. Ĉe la bazo, do, staras la rilato inter fido kaj racio konceptataj kiel komplementaj. La kristanaj [[Apologio|apologiuloj]] difinis sian fidon &quot;vera filozofio&quot;, nome kiel aŭtentaj respondoj al filozofiaj demandoj.&lt;ref&gt;En la [[encikliko]] ''[[Fides et Ratio]]'' de [[johano Paŭlo la 2-a]] oni legas ĉi-rilate: “En la studo pri la Revelacio kaj ĝia kredebleco kune kun la rilata kredago, la fundamenta teologio devas montri kiel, sub la lumo de la scio per fido, elmerĝas iuj veroj kiujn la racio kaptas per sia aŭtonoma priserĉa vojo […]. Oni pensu al la natura scio pri Dio, al la eblo distingi la dian revelacion el aliaj fenomenoj kaj al la rekono pri ĝia kredebleco, al la kapablo de la homa lingvaĵo paroli laŭ maniero signifa kaj vera ankaŭ pri tio kio superas ĉiun homan sperton. El ĉiuj tiuj veroj, la menso kondukiĝas aserti pri la ekzisto de vojo vere propedeŭtika al la fido... (paragrafo 67).&lt;/ref&gt;

Plidetale, la kristana teologio povas esti difinita kiel la fako kiu:
* ''prezentas unuigitan formuladon de la vero pri [[Dio]] kaj pri liaj rilatoj kun la homaro kaj universo, tiaj kiaj ili estas prezentitaj en la dia Revelacio;''
* ''aplikas tiujn verojn al la tuta sfero de la homaj vivo kaj penso. ''

==Historio de la kristana teologio==
La unuaj formoj de kristana teologio okazis kun la tieldiritaj [[Apostolaj Patroj]] de la [[2-a jarcento]], kies neniu tamen apartenas al la nombro de la [[Apostolo]]j de Jesuo, ĉiuj vivintaj en la antaŭa jarcento.&lt;ref&gt;La netaŭga nomo “Apostolaj Patroj” estis ideigita de la franca teologo [[Jean Baptiste Cotelier]] en la [[17-a jarcento]].&lt;/ref&gt; Tiuj patroj grave alfrontis iujn aspektojn profetajn kaj doktrinajn de kristanimo. Inter la plej elstaraj dokumentoj kiujn ili lasis al la posteularo troviĝas la [[Didakeo]], teksto entenanta iujn normon edukajn kaj moralajn,

La unua renkonto inter kristanismo kaj la greka penso okazis per la parolado de Paŭto al la Atenanoj:

'''”22 Kaj Paŭlo staris meze de la Areopago, kaj diris: Atenanoj, mi rimarkas, ke vi estas ĉiurilate tro servemaj al diaĵoj. 23 Ĉar preterpasante kaj rigardante viajn adorataĵojn, mi trovis ankaŭ altaron, sur kiu estis skribite: AL DIO NEKONATA. Kiun do vi nekonante adoras, Tiun mi predikas al vi. 24 La Dio, kiu faris la mondon kaj ĉion, kio estas en ĝi, estante per Si mem Sinjoro de la ĉielo kaj la tero, ne loĝas en manfaritaj temploj; 25 kaj ne estas servata de homaj manoj, kvazaŭ Li ion bezonus, ĉar Li mem donas al ĉiuj vivon kaj spiron kaj ĉion; 26 kaj el unu origino Li faris ĉiujn naciojn de la homoj, por loĝi sur la tuta supraĵo de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de iliaj loĝejoj; 27 por ke ili serĉu Dion, se eble ili povus ĉirkaŭpalpi kaj trovi Lin, kvankam Li ne estas malproksime de ĉiu el ni; 28 ĉar en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas, kiel ankaŭ iuj viaj poetoj diris: Ĉar ni estas ankaŭ Lia idaro. 29 Tial ni, estante idaro de Dio, devas ne opinii la Diecon simila al oro aŭ arĝento aŭ ŝtono, gravuraĵo de homa arto kaj imagado. 30 Kaj la tempojn de nesciado preterrigardis Dio, sed nun Li proklamas al ĉiuj homoj, ke ili pentu; 31 tial Li difinis tagon, en kiu Li juĝos la mondon en justeco per tiu viro, kiun Li elektis, doninte garantion pri tio al ĉiuj homoj per tio, ke Li relevis lin el la mortintoj”. (Agoj de la Apostoloj, 17, 16-31) '''

===Apostolaj Patroj===
Okazis nur kun la unuaj Apostolaj Patroj, tamen, ke la kristana penso komencis laŭgrade ricevi la vestojn de la teologio, nome de provo pensi la diaĵon per la iloj de la [[racio]], ne propre por fortigi la fidon, sed prefere por ĝin defendi kontraŭ la kritikoj. En kosmopolita etoso de la greka-romia [[helenismo]], krome, kreiĝis ĉiam pli nepre la neceso distingi la aŭtentan kristanismon el la alportoj de aliaj doktrinoj. La rilato kun la [[Sintezo de la greka filozofio|greka filozofio]] kaj pagana, ekokupis la centron de vera debato: jam antaŭe [[Sankta Paŭlo|Paŭlo de Tarso]] plurfoje estis kontraŭmetinta la nekristanan saĝon de la homaj tradicioj&lt;ref&gt;”Kie estas la saĝulo? kie estas la skribisto? kie estas la diskutisto de ĉi tiu tempaĝo? ĉu Dio ne malsaĝigis la saĝecon de la mondo?” (1 Kor 1, 20).&lt;/ref&gt; kontraŭ la dia saĝo, kiun li invitis koni per la “okuloj de la menso”.&lt;ref&gt;''Romanoj'' 1, 20&lt;/ref&gt; Embria provo fandi la filozofion grekan kaj [[judismo|mosean religion]] estis jam plenumita de [[Filo de Aleksandrio]], kutime taksata la unua kiu interpretis laŭplatone la [[Biblio]]n, kaj pro tio konsiderita la antaŭanoncanto de la [[Patristiko]].&lt;ref&gt;G. Reale, ''Filone di Alessandria e la prima elaborazione filosofica della dottrina della creazione'', in AA.VV., ''Paradoxos politeia. Studi patristici in onore di Giuseppe Lazzati'', Milano 1979, pp. 247-287.&lt;/ref&gt;

Ĝenerale oni povas diri ke la pagana kultura heredaĵaro estis ricevita ĉe kristanoj kun malsamaj akcentoj, sen aŭtomate identigi ĝiajn penssistemojn kun la evangelia mesaĝo, sed prefere kun certa kritika konscio kiu, en [[Tertuliano]] ekzemple, ŝanĝiĝas al klara malkonsento. Li fakte sin demandas: ''Kion havas komunan Ateno kaj Jerusalemo? Kion la Akademio kaj la Eklezio?''&lt;ref&gt;Tertuliano, ''De praescriptione haereticorum'', VII, 9.&lt;/ref&gt; Enkondukante unuafojon la koncepton pri [[Persono]], Tertuliano subtenas ke la dogmoj de la kristana religio subtenendas tiom pli per fido kiom malpli ili aperas nekompreneblaj por la racio, tezo resumita en la esprimo ''[[Credo quia absurdum]]'' («Mi kredas ĉar estas tio absurdas»).&lt;ref&gt;nome oni povas ĝin aserti nur per la fido. Reale la frazo de Tertuliano estis:: «''Natus est Dei Filius; non pudet, quia pudendum est: et mortuus est Dei Filius; prorsus credibile est, quia ineptum est''», dradukebla tiel: «Ke naskiĝis Difilo, ne hontas kvankam ĝi indas je honto: kaj ke la Difilo estas mortinta kio estas tute kredeble ĉar tute nepensebla» (''De Carne Christi'').&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:San Ggiustino martire.jpg|maldekstra|120px|eta|[[Justino Martiro]].]]

Aliaj apologiuloj, male, sintenis pli malfermite al la eblo de dialogo kun la filozofio. Justino el Nabluso, ekzemple, estis inter la unuaj teologoj kiuj identigi la enkarniĝintan Kriston kun la ''[[Logos]]'' de la [[Antikva Grekio]], termino kiun li trovis jam uzita en la [[prologo de Johano]]. ''Logos'', tradukita al la latina per ''Verbo'', esence signifis la racion aŭ la universalan fundamenton de la mondo, kaj estis ĉerpita koncepto de la [[Stoikismo|stoika filozofio]] kaj [[Novplatonismo|novplatona]].
[[Dosiero:Saint Irenaeus.jpg|eta|dekstra|[[Sankta Ireneo|Ireneo de Liono]].]]

Ankaŭ [[Sankta Ireneo|Ireneo de Liono]] sin montris akcepteme preta ricevi iujn ĝeneralajn principojn de novplatonismo, de li juĝatajn afinaj al Kristanismo; aliflanke li alarmis pri la ekvastiĝo de [[kristana gnostikismo|gnostikismo]] kies formoj, ene de la kristanaj medioj, proponis [[asketismo|asketajn]] kaj [[esoterismo|esoterajn]] aspektojn, fariĝintajn estonte parte heredaĵo de la Eklezio mem.

Ireneo, kontraŭante la [[gnostikismo|gnostikan]] pesimismon celantan senvalorigi la korpajn realaĵojn, estis la unua teologoj profitanta de la principo de la [[Apostola posteuleco]] por refuti siajn oponantojn, evidentigante argumentan linion kiu naskiĝas kun [[Jesuo]], trairas la [[Apostolo]]jn kaj daŭrigas tra la Agoj de la [[episkopo]]j. Lia penso transiras la refuton de la herezo: oni rajtas, fakte, diri ke li prezentiĝas kiel la granda teologo de la Eklezio, kiu kreis la [[Sistema teologio|sisteman teologion]]; li mem parolas pri “sistemo de la teologo”, nome pri la interna kohero de la tuta kredindaĵaro. Centre de lia teologio lokiĝas la problemo de la ''Kredregulo'' kaj ĝia transdono.&lt;ref&gt;[[Benedikto la 16-a]] el '[http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/audiences/2007/documents/hf_ben-xvi_aud_20070328_it.html ĝenerala aŭdienco] pri [[Sankta Ireneo|Ireneo el Liono]].&lt;/ref&gt; Tiu sankta ordo reprezentas veran kaj propran [[Tradicio]]n posedantan la jenajn karakterizojn:
* '''ĝi havas la publikan karakteron malsame ol tiu sekreta de la gnostikuloj. '''&lt;ref&gt;Ireneo, ''Adversus haereses'', 3,3,3-4.&lt;/ref&gt;
* '''ĝi havas unuecan karakteron, dum la sektoj estas multaj kaj malsamaj, '''&lt;ref&gt;''Ibidem'', 1,10,1-2.&lt;/ref&gt;
* '''ĝi estas gvidita de la [[Sankta Spirito]], kaj do ne transdonas homajn instruaĵojn spite de ilia saĝo aŭ inteligenteco. '''&lt;ref&gt;''Ibidem'', 3,24,1; ''Adversus haereses'', III, 3,1: PG 7,848.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Origen.jpg|120px|eta|[[Origeno|Origeno Adamantio]].]]

===La unuaj teologiaj sistemoj===
Inter tiuj kiuj sin dediĉis al la formulado de la unua granda sistemo de filozofio citindas [[Klemento de Aleksandrio]]; kiel Justino, ankaŭ Klemento alvenis subteni ke Dio donis la filozofion al la Grekoj “kiel testamenton ilian propran” &lt;ref&gt;Klemento de Aleksandrio, ''Strom.'', 6,8,67,1.&lt;/ref&gt; Laŭ li, la greka filozofia tradicio, kvazaŭ samvalore kun la [[Torao|Mosea leĝo]], estas medio de &quot;[[Revelacio]]&quot;: ili estas du fontoj kiuj definitive iras renkonten al la sama ''[[Logos]]''. Ricevinte tiun heredaĵon, [[Origeno]] allasis decidan markon al la kristana teologio, ĝin refondante kiel [[ekzegezo]]n kaj eksplikon de la [[Biblio|Sanktaj Libroj]].

Laŭ Origeno li estis krome inter la unuaj utiligantoj de la termino ''homooùsios'' («samsubstanca»)&lt;ref&gt;[http://www.disf.org/Voci/106.asp Dizionario interdisciplinare di scienza e fede], di Peter E. Hodgson.&lt;/ref&gt; por indiki la rilaton de la [[Procesio (teologio)|procesio]] ekzistanta inter la tri Personoj de la kristana [[Sankta Triunuo]], en optiko tamen de neperfekta egaleco sed de [[subordiĝismo]] de la Filo rilate la Patron;&lt;ref&gt;Vidu: [http://www.chiesariformatasalerno.org/extdocs/Subordinazionismo_e_Triteismo.html Subordinazionismo e Triteismo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091005032805/http://www.chiesariformatasalerno.org/extdocs/Subordinazionismo_e_Triteismo.html |date=2009-10-05 }}.&lt;/ref&gt; liaj instruaĵoj estis reprenitaj de [[Gregorio de Nazianco]] kiu, male, sin esprimis favore de la egala digneco de la tri diaj Personoj, koncepto poste akceptita kaj proklamita de la [[Koncilio de Niceo]] ([[325]]), kiu decide asertis:
* '''la doktrinon de '''homooùsion'', nome de la [[substanco|samsubstanco]] de la Patro kaj de la Filo, per kiu oni konfesis ke la Filo estis “generita”, “nefarita” (''genitum'', ''non factum''), kaj ke lia ekzisto ne estas posta ol tiu de la Patro; ''' (=generita ''ante omnia saecula'');
* '''la virgan naskiĝon de Jesuo, kiu estis tiel definitive difinita; '''
* '''la kondamnon de [[Arianismo]] en ĉiuj ĝiaj aspektoj, kiu subtenis ke Jesuo ne estis nature dia.'''
[[Dosiero:Antonello da Messina 009.jpg|maldekstra|eta|[[Aŭgusteno de Hipono]] (de Antonello el Mesino).]]

La temo de la [[substanco|samsubstanceco]] de la tri Personoj estis reprenita de Aŭgusteno de Hipono, hodiaŭ konsiderata la plej alta epigono de la [[patristiko]]. Li estis la teologo kiuj ĉerpis el [[Novplatonismo]] kaj kreis rimarkindan sintezon inter la [[greka filozofio]] kaj la kristana kredo, precipe ricevante el [[Plotino]] la konceptaron de la tri naturoj aŭ diaj [[hipostazo]]j, nome ([[Unu (filozofio)|Unu]], [[Intelekto]] kaj [[Animo]]) kaj ilin identigante kun la tri Personoj de la kristana Triunuo ([[Dio Patro|Patro]], [[Filo de Dio|Filo]] kaj [[Sankta Spirito]]), sed ili konceptante samgradaj kaj samdignaj (malsame ol en Plotino).

Laŭ Aŭgusteno estas limoj trans kiuj la [[racio]] ne kapablas iri, sed Dio povas elekti [[kristana ilumino|ilumini]] per la fido la animon de siaj elektitoj, sukcesante kontentigi per la fido ties scio-soifon. Aŭgusteno reprenas de Plotino ankaŭ koncepton laŭ kiu la [[malbono]] estas simpla manko de Esto, nome de Dio: la malbono estas do nure homa malobeo.

Kun Aŭgusteno emerĝis, tamen, ĉi-rilate, aparta malsamo de la kristana filozofio kompare kun tiu greka, en kiu estis certe sentita la ideo pri la kontraŭstaro inter [[bono (etiko)|bono]] kaj [[Paradokso de Epikuro|malbono]], sed mankis la nocio de [[peko]]: pro tio malĉeestis ankaŭ la konsekvenca koncepto de historio kiel vojo al elaĉeto por la savo. Aŭgusteno male konsciis ke la lukto inter bono kaj malbono disvolviĝas precipe en la [[historio]]. Tio kuntrenis ankaŭ rehabilito de la tera dimensio fronte al la negativa juĝo ĉe platonismo. Nun ankaŭ la mondo kaj korpaj estaĵoj havas sian valoron kaj signifon, ĉar mem fruktoj de la amo de Dio. Temas pri Dio viva kaj persona kiu vole elektas eniri la homan historion. Al la amo ''ascenda'' tipa de la [[Eroto (filozofio)|''eros'']] greka, Aŭgusteno flankis tial la amon ''descendan'' de Dio por ties kreitaĵoj, propran de la kristana ''[[agapo]] ''.

===La lasta patristiko===
La sistemo pri la [[graco]] ellaborita de Aŭgusteno ekscitis preskaŭ unu jarcenton de disputoj ([[430]]-[[529]]), kiu determinis serion da problemoj kun la triumfo de la modera aŭgustenismo, La [[Koncilio de Efeso]], jam en [[431]], krom okupiĝi pri serio da [[kristologio|kristologiaj]] problemoj en kiuj kondamnis [[Nestorio|nestoriismon]] (asertantan rigidan separon de la du naturajn en Kristo), estis konfermita la kondamno de [[pelagianismo]].

[[Duonpelagianismo|Duonpelagianoj]] de sudo de Francio, tamen, ne sukcesis koncepti la preferon de Dio por la elektito kaj, por refuti la vidpunkton de Aŭgusteno, elpensis la ekscesajn ''formulae'' atribuitajn al [[Fulgencio el Ruspe]], aŭ profitis teoriojn de iuj, izolitaj, [[Antaŭdestinismo|antaŭdestinistoj]] kiel, ekzemple, Lucido, kiu jam estis kondamnita en la [[Arles|koncilio de Arles]] ([[475]]). Tamen, la modero de [[Prospero de Akvitanio]] kaj la akordocelaj tezoj entenataj en la “apelacio” al ĉiuj de la anonima aŭtoro de ''De Vocatione omnium gentium'' (Pri vokiĝo de ĉiuj popoloj), malfermis la vojon al akordo. Sankta [[Cezario el Arles]] obtenis de la papo [[Felikso la 4-a]] serion da ''Capitula'' (dekretoj) kiuj estis promulgataj en la [[Koncilio de Orange]], kaj konstituas la konsekron de la triumfo de aŭgustenismo (529).
[[Dosiero:Boetius.png|120px|eta|[[Boecio|Anicio Manlio Torquato Severino Boecio]].]]
[[Dosiero:Johannes-Scotus-Erigena.jpg|120px|eta|[[Skoto Eriugena]].]]

La lasta periodo de la [[Patristiko]] prefere engaĝiĝis en la reellaborado de doktrinoj jam formulitaj. Inter la plej elstaraj aperas [[Boecio]] taksata unu el la fondistoj de la [[Skolastikismo|skolastika skolo]] kaj de la [[disputo pri la universalaĵoj]] koncernanta la difinon de la filozofiaj [[esenco]]j atribueblaj al la universalaj genroj kaj specioj..&lt;ref&gt;La ''&quot;disputo pri la universalaĵoj&quot;'' estis problemo al kiu Boecio donis gravan kontribuon komentante la ''Isagogo'' de [[Porfirio (filozofo)|Porfirio]].&lt;/ref&gt; Boecio aparte subdividis la filozofion en tri tipoj de objektoj:
* la ''intelekteblaj'' &lt;ref&gt;''Intelekteblaj'' estas termino ĉerpita de [[Gaio Mario Vittorino|Mario Viktorino]].&lt;/ref&gt; estas la senmateriaj estaĵoj, konceptitaj nur de la [[intelekto]] senhelpe de la sensoj, kiel Dio, anĝeloj, animoj; la scienca branĉo kiu pri ili okupiĝas estas la [[teologio]].
* La ''inteligeblaj'' estas, male, la intelekteblaj viditaj en la materiaj realaĵoj. kiuj estas perceptitaj per la sensoj kvankam konceptitaj de la intelekto.
* La [[naturo]] kiu estas objekto de la [[fiziko]], siavice dividita en sep fakojn: tiuj de ''[[quadrivium]]'' - [[aritmetiko]], [[geometrio]], [[muziko]] kaj [[astronomio]] – kaj de ''[[trivium]]'' - [[gramatiko]], [[logiko]] kaj [[retoriko]].

En la [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]] troviĝas, male, la unua eksplicita distingo inter ''[[negativa teologio]]'' kaj ''[[aserta teologio]]'': dum tiu lasta atingas Dion per progresa kreskiĝo de ĉiuj limigitaj kvalitoj de unuopaj objektoj, la unua, male, procedas per malkreskiĝo kaj minimumigo, ĝis la elimino, de ĉiu enhavo de la menso, ĉar Dio, estante supera al ĉiuj realaĵoj eblaj kaj imageblaj, ne estas identigebla kun neniu el ili. Notiĝas en li influoj de la aŭgustena [[novplatonismo]].

Ankaŭ la irlanda [[Skoto Eriugena]], teologo de la karolinda epoko kaj aŭtoro de ''Periphyseon'' (aŭ ''De divisione naturae'' = Pri la divido de la naturo), insistis en la filozofia argumentado tipa de Aŭgusteno pri la dualisma kaj komplementa rilato inter [[fido]] kaj [[racio]] kiuj en Dio necese koincidas, ĝin figurante en cirkulo, preferante la negativan vojon: li vidis Dion kiel superan kaj al la [[esto]] kaj al la [[ne-esto]], kiel punkton en kiu la dualismo de la realo reordiĝas en unueco. Li, tial, sekvis la interpreton de [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]], kies tradukis el la greka al la latina lingvo la ''[[Corpus Dionysianum|Corpus Areopagiticum]]'' (Amplekso de la Dionizia verkaro), kaj de tiu teksto reasertis la koncepton ke la platonaj [[ideo]]j antaŭestas en la [[Verbo]] sed ne koincidas kun li: ili fakte estas verko de la Patro. Taksante la universalaĵojn ''ante rem'', Skoto Eriugena prenis pozicion favoran al [[realismo|realismo ekstrema]] en la [[disputo pri la universalaĵoj]].

===La skolastikisma teologio===
 [[Dosiero:Anselm of Canterbury.jpg|120px|eta|[[Anselmo de Canterbury|Anselmo de Aosto]].]]
Ekde la jaro mila estas aparte signifa la naskiĝo de [[Skolastikismo|skolastika filozofio]], tiel nomata el la institucio ''[[Skolo|scholae]]'', nome de sistemo lerna-eduka vastiĝinta en tuta Eŭropo kaj garantianta unuformecon de instruado. Patro efektiva de skolastikismo estis ĝenerale konsiderata la benediktana abato [[Anselmo de Canturbery|Anselmo el Aosto]],&lt;ref&gt;[http://www.regione.vda.it/turismo/cultura/anselmo_i.asp Scheda su Anselmo d'Aosta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100103174624/http://www.regione.vda.it/turismo/cultura/anselmo_i.asp |date=2010-01-03 }}.&lt;/ref&gt; poste levita al la episkopa digneco de la urbo Canterbury, kiu provis krei konverĝon inter fido kaj racio en la sulko de la tradicio [[Platono|platona]] kaj [[Aŭgusteno de Hipono|aŭgustena]]. Liaj du precipaj verkoj traktas pri la [[ontologia pruvo]], kiu en ''' [[Monologion]] ''' estas pritraktata “aposteriore” startante el la konsidero ke, se io ekzistas, necesas allasi la Superan Eston ĉe la komenco de la ontologia ĉeno kiu ĝin ebligas. En '''Proslogion''', male, Anselmo ellaboras la pruvoj ''apriore'', sur la bazo laŭ kiu Dio estas la plej Alta Ento, kies pli granda ne eblas pensi; kiu negas ke al tiu koncepto de la menso korespondas realo, necese li sin kontraŭdiras, ĉar ĉi-kaze eblus pensi ke la Supera Esto estas malpli granda ol io ankoraŭ pli granda kiu havus ankaŭ la ekziston.

”Ho Sinjoro, vi ne nur estas kio pri kio ne eblas pensi io pli granda (''non solum es quo maius cogitari nequit''), sed vi estas ankaŭ pli granda ol ĉio kion oni povas pensi. (''quiddam maius quam cogitari possit'') [...]. Se vi ne estus tia, oni povus pensi ion pli grandan ol vi, sed tio ne eblas. (Anselmo el Aosto, ''Proemio'' kaj nn. 1.15: 226; 235) ”

Anselmo estis subtenanto de la realo de la universalaĵoj ''ante rem'', nome ĝuste ''apriore'', antaŭantaj la sperton. Lia pozicio estis pravigita de [[Vilhelmo el Champeaux]] (epigono de [[realismo]] hodiaŭ aproksimebla al [[ideismo]]),&lt;ref&gt;Vidu: [http://www.emsf.rai.it/gadamer/interviste/09_tommaso/tommaso.htm#6 Gadamer, ''Realismo e nominalismo''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090507211459/http://www.emsf.rai.it/gadamer/interviste/09_tommaso/tommaso.htm#6 |date=2009-05-07 }}.&lt;/ref&gt; sed kontraŭata de [[Roscelino]], partiano, male, de [[Nominalismo|ekstrema nominalismo]] per kiu li antaŭeniris ĝis subteni ke la tri personoj de la Triunuo estas distinktaj inter si ĝis la reala separado ankaŭ se identaj per volo kaj povo: iliaj komuna esenco, la dieco, estas nur nomo, iu ''flatus vocis'' (voĉa blovo). Roscelino pro tio estis akuzita pri [[triteismo]]. En la polemiko enŝoviĝis ankaŭ [[Abelardo|Petro Abelardo]], pli favora al [[konceptismo]], originante tiel disputon kiu estis karakteriza trajto de skolastikismo, kiu daŭrigos laŭlonge de pluraj jarcentoj kaj estis, almenaŭ parte, origino de la moderna filozofio.

La naskiĝo de skolastikismo estis permesinta la disvolviĝon de nova scioformo, pli aŭtonoma kompare kun tiu de la [[monaĥismo|monaĥa medio]] en kiu tiom kreskis la kristana teologio, per la kreo de siaj novaj sidejoj ĉe la katedralaj skoloj aŭ en la universitatoj kiel en tiuj de [[Bolonjo]] kaj [[Parizo]]. Tiu lasta, aparte, fariĝis internacia centro por la teologiaj studoj. Inter la institutoj de la nova alestiĝo akiris rimarkindan prestiĝon la [[Skolo de Chartres]], kiu referencis al [[novplatonismo]] de Aŭgusteno kaj Boecio. En la medio de la disputo pri la universalaĵoj, la skolastikuloj de Chartres subtenis ke la ideoj estas tute ''aprioraj'', estante kreaĵoj de la Patro, dum nivele de kosmologio ili alproksimiĝis al la interpreto de [[Kalcidio]] pri la ''[[Timeo (dialogo)|Timeo]]'' de [[Platono]]: ili identigis la kristanan Sanktan Spiriton kun la [[Animo de la mondo]], laŭ la tezo elpensita de Abelardo. Tiel la naturo fariĝis unuo organika kaj sendependa de aliaj sciencoj, objekto sendependa el la teologio.

Samtempe ekestis novaj religiaj fermentoj celantaj renovigi la Eklezion kiel la [[Kluniza kongregacio]] disvolviĝinta ĉirkaŭ la jaro mila, aŭ la [[Cistercianoj]], kiu akiris ekstraordinaran gravecon danke al [[Bernardo de Clairvaux]]. Tiu lasta proponis [[Mistikismo|mistikan]] vojon ol la spekulativan teologion: laŭ Bernardo la unika maniero por atingi la [[vero]]n konsistas en la praktiko de la [[kontemplo]] kaj de la [[preĝo]], kaj ne en la abstrakta rezonado. Al li kontraŭmetiĝis [[Abelardo|Petro Abelardo]], kiu male subtenis ke “ne eblas kredi ion ajn se antaŭe oni ĝin ne komprenis”.&lt;ref&gt;Abelardo, ''Historia calamitatum'', en ''Lettere d'amore'', a cura di Federico Roncoroni, Rusconi, Milano 1971, cap. 9, pag. 92.&lt;/ref&gt;

Ĉe komenciĝoj de la [[12-a jarcento]] naskiĝis aliaj du novaj movadoj, unu fondita de la hispana [[Sankta Dominiko|Sankta Dominiko el Guzmán]], kies predikado baziĝis sur la efiko de la argumentoj kaj forto de la persvado, la alia de [[Sankta Francisko el Asizo]], kiu, male, celis konverti per la ekzemplo de humila vivo, simpla, kaj en harmonio kun la naturo. Tiuj du movadoj rapide disvastiĝis precipe en la urboj kaj kontaktis la tutan socian mediaron per siaj skoloj kiuj intertempe jam fariĝis centroj de mezepoka kulturo.
[[Dosiero:AlbertusMagnus.jpg|eta|[[Alberto la Granda]], patrono de la katolikaj teologoj.]]
[[Dosiero:Carlo Crivelli 007.jpg|eta|[[Tomaso de Akvino]].]]

Estis ekzemple du fratuloj dominikanoj, [[Alberto la Granda]] kaj [[Tomaso de Akvino]], la fundamente kontribuantoj al la kreskiĝo de la Skolastika teologio. Aŭtoro de impona komento pri la [[metafiziko]] de [[Aristotelo]], Alberto la Granda estis inter la unuaj inokulantoj de la influo de la araba [[Aristotelo|aristotelismo]] en la kristanaj skoloj, reduktante la rolon kiun [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgustenismo]] estis havinta ĝis tiam, kaj estigante ardajn disputojn kiam iuj konceptoj de [[Averoeso|averoesa]] deveno (kiel la neado pri la senmorteco de la animo aŭ pri la perkrea origino de la mondo) ŝajnis invadi la kristanan ortodoksion. Unuafojon, li enkondukis tiam la distingon inter la enhavo de la [[fido]], pri kiu okupiĝas la teologio, kaj tiu de la [[scienco]], en kiu aktivas nur la [[racio]], ĉiam serĉante tamen
la akordon inter la du vidpunktoj. Al la fido li asignis Aŭgustenon kiel superan aŭtoritaton, kaj al la scienco Aristotelon, kritike tamen konsideritan.&lt;ref&gt;«Kiu ajn kredus ke Aristotelo estus dio. devas ankaŭ kredi ke li plenumis eraron iun ajn. Sed se oni kredas ke Aristotelo estis homo.tiam li certe estis ankaŭ riskanta erarojn, same kiel tiaj estas ni» (Alberto Magno, ''Physic.'' lib. VIII, tr. 1, xiv.&lt;/ref&gt; Oni povas diri ke Alberto la Granda donis al la kristana teologio la formon kaj metodon kiuj, substance, konserviĝis ĝis la hodiaŭa epoko. Li akompanis sian teologian pensadon kun granda religia sento: la eklezio proklamis lin sanktulo.

Disĉiplo de Alberto estis [[Tomaso de Akvino]], kiu sammaniere, antaŭ la avanco de la araba aristotelismo kiu ŝajnis detrui aŭ igi dubajn la ĉefpunktoj de la kristana kredo, pruvis ke tiu lasta havis nenion timindan ĉar la veroj de la racio ne povas esti kontrastantaj kun tiuj de la [[revelacio]], estantaj ambaŭ emanado de la sama Dio.

Laŭ Tomaso ne eblas kontrasto inter fido kaj racio, pro kiu ofte la racio povas atingi la samajn verojn entenatajn en la [[Biblio]]; ekzemple, oni povas atingi la konon pri la [[Konebleco pri la ekzisto de Dio|ekzisto de Dio]] kaj per la fido kaj per la racio kaj la observo bazata sur la sensoj. Same kiel sia majstro, ankaŭ Tomaso provis akordigi la kristanan revelacion kun la doktrino de [[Aristotelo]], kiu, startinte el la studo pri la [[naturo]], [[intelekto]] kaj [[logiko]], estis eliginta konojn ĉiam pli validajn kaj universalajn, facile asimileblajn flanke de la kristana teologio, ĉar la objektiva vero, same kiel cetere jam instruis la sama greka filozofo, estas tia ĝuste pro tio ke ĝi restas ĉiam egala ĉiuepoke kaj ĉiuloke. Tiel okazas, ekzemple, en la naturaj sciencoj, por kiuj ekzistis la ĉiama transiro el la [[Potencialo (Aristotelo)|potenciala stato]] al la [[realo (Aristotelo)|reala stato]] per kiu strukturiĝas hierarkie la mondo laŭ ascenda skalo kiu el la plantoj iras al la [[bestoj]], kaj el tiuj al la homoj, ĝis la [[anĝelo]]j kaj al [[Dio]], kiu kiel senmova motoro de la universo kaŭzas ĉiujn naturajn procezojn. La anĝelaj inteligentoj ĝuas [[Intuicio|intuician]] sciokapablon kaj superan, kiu permesas al ili senpere kompreni tion al kio ni, male, alvenas pere de la ekzerco de la racio.

La fundamenta verko de Tomaso de Akvino, la ''[[Summa Theologiae]]'' (Sumo de teologio), estis de li konceptata sammaniere kiel la procezo por la konstruo de la grandaj Eŭropaj katedraloj: kiel la teologio celas igi travideblaj al la racio la fundamentojn de la fido, tiel la [[arkitekturo]], aparte tiu de la romanikaj preĝejoj de la [[12-a jarcento]], fariĝis kolektiva instrumento por la eduko de la popolo kaj ties partopreniĝo al la vero revelaciita.
[[Dosiero:Francisco de Zurbarán - The Prayer of St. Bonaventura about the Selection of the New Pope - Google Art Project.jpg|eta|[[Bonaventura|Bonaventura el Bagnoregio]].]]

Dum Tomaso tiel kontribuis al la renaskiĝo kaj disvastiĝo de [[Aristotelo|Aristotelismo]] en la kristana Eŭropo, lia samtempulo [[Bonaventura|Bonaventura el Bagnoregio]] estis la plej fama elstarulo de la [[Novplatonismo|novplatona fluo]]. En la rezonado de Bonaventura, certaspekte spegula al tiu de Tomaso, ne troviĝas monumentaj arkitekturoj, sed la prefero por [[mistikismo|mistika]] sento inspiriĝinta al la religieco de Sankta [[Francisko el Asizo]]. En li restis centra la aŭgustena temo de la [[Kristana ilumino|dia ilumino]] kvankam rezervita nur al la spiritaj homoj. Laŭ Bonaventura fakte, dum la sentebleco estas instrumento taŭga por la animo, kiu pere de la [[Empiriismo|empiria]] realo alvenas al la formulado de universalaj konceptoj, por la kompreno de la spiritaj principoj necesas la ilumina dia [[Graco]].

 ”Kiuj ajn estus la internaj dispozicioj, tiuj havas neniun povon sen la helpo de la dia Graco. Sed tiu estas koncedita nur al tiuj kiuj ĝin petas (...) kun fervora preĝo. Estas la preĝo la principo kaj la fonto de nia leviĝo (...) Tiel preĝante, ni estas iluminitaj en la kono pri gradoj de ascendo al Dio”.

La vojo de la ilumino estas tiu kiu kondukas al intelekte percepti [[esenco]]jn eternajn, kaj eĉ al iuj permesas alproksimiĝi al Dio. La ilumino gvidas ankaŭ la homan agadon ĉar nur ĝi determinas la ''[[sinderezo]]n'', nome la praktika dispozicio al la bono. Konserviĝas en la Bonaventura sistemo, koniga kaj morala valoro de la ideala platona mondo sed ĉio estas transformita de la religia neceso de la ascendo de la homo al Dio.
[[Dosiero:Roger-bacon-statue.jpg|120px|eta|[[Roger Bacon]].]]

Dum Tomaso kaj Bonaventura instruis precipe en [[Parizo]], aliaj skoloj kreskis en renomo, kiel tiuj de [[Oksfordo]] kaj [[Kolonjo]] (Germanio). La plej fama majstro de Oksfordo estis [[Roger Bacon]], franciskana fratulo, kiu profitante de la distingo enkondukita de [[Aristotelo|aristotelanoj]] inter scienco kaj fido, teoriis pri du diversaj fontoj de scio: la [[racio]], kiu tamen ĉiam baziĝas sur senpera scio, kaj [[intuicio]], kiu male atingas rekte el la datenoj. Tiu lasta povas esti kvalite [[Mistikismo|mistika]] se estas koncernataj teologiaj veroj de la Revelacio, aŭ [[Eksperimento|eksperimenta]] se estas koncernataj veroj de la natura mondo. La distingo inter tiuj du medioj, kiu estis anticipita, en certaj ĝiaj disvolviĝoj, ankaŭ ĉe la [[skolo de Chartres]], laŭlonge de la tempo tendencos pliinflui.

===Krizo de la Skolastikismo===
La disputo pri la universalaĵoj estis jam trovinta solvon en la kompromiso ellaborita de Alberto la Granda kaj Tomaso de Akvino, subtenantoj de la [[realismo|modera realismo]], laŭ kiu la universalaĵoj povas esti pensitaj:
* ''' ''ante rem'', nome ili ekzistas ''de antaŭ'' la realo, en la memso de Dio, simile al la platonaj ideoj; '''
* ''' ''in re'' (en la estaĵo), nome ankaŭ en la ''eno'' de la objektoj mem, kiel iliaj reala esenco ([[imanento]]); '''
* '''''post rem'', kiel ''reala produkto'' de nia menso, kiu plenumas tial aŭtonomian rolon en la ellaborado de la konceptoj sendepende de la realo.'''
[[Dosiero:JohnDunsScotus.jpg|eta|[[Duns Skoto]]]]

En la disputo tamen enŝoviĝis la skota teologo [[Duns Skoto]], kiu enkampigis la problemon de la '''haecceitas'', nome de la esenco kiu determinas la apartan objekton en certa maniero (''[[hic et nunc]]'' = tie-ĉi kaj nun) iganta ĝin &quot;tiu ĉi&quot;. Pri la universalaĵoj kiuj estas ĉe la origino de unuopaj realaĵoj, laŭ Skoto, oni povas diri nenion, estante neeble establi la ''kialon'' de ilia “esti tiaj kaj ne malsame”. Tiamaniere, Duns Skoto substrekis ankaŭ la aspekton [[Apofata teologio|apofatan]] kaj nekonatan de Dio, subtenante la ekziston de intrinseka limo en ĉiu homa scio: se la logiko volas esti konsista, ĝi devas rezigni esplori tion kio pro sia naturo ne povas havi racian respondon. Skoto asertas, tamen, sur la spuroj de [[Parmenido]], la neceson de ekzisto de la [[Esto]], sed la neeblecon igi necesa la enhavon, nome doni al ĝi predikaton racie pruveblan.

Tiel malfermiĝis la vojo al substanca malkonfido en la kapablo de la homa [[racio]] esplori la misterojn de la fido, dum la karakterizo precipa de la [[Filozofio de Mezepoko|mezepoka filozofio]] estis ĝuste la asimilo de Dio en la [[logiko]], pro la fakto ke Dio en la [[Evangelio]] prezentiĝis kiel ''[[Logos]]'' (Logika Principo).

Skoto aparte estas asertanto de la doktrino de [[volismo]], laŭ kiu Dio estus animita de [[volo]] nekomprenebla kaj arbitra, tute senligita de raciaj kriterioj kiuj limigus lian liberon. Tiu pozicio havis kiel konsekvencon la kreskantan [[fideismo]]n, nome la blinda fido en Dio, nome nemotivita per argumentado.
[[Dosiero:William of Ockham.jpg|100px|eta|[[Vilhelmo el Okam]].]]

Al fideismo adheris precipe [[Vilhelmo el Okam]], epigono de penso-fluo favora al [[nominalismo]], ene de kiu li aŭdacis negi al la [[Eklezio]] la rolon de mediacio inter Dio kaj la homoj. Baziĝante sur sia koncepto [[Reduktismo|scio-reduktisma]] (sur kiu prenas justiĝon kaj viglecon la ''[[Razilo de Ockham|lia fama razilo]]''), Okam kritikis la konceptojn de [[kaŭzeco]] kaj de [[substanco]], de li juĝataj “metafizikaj”, favore de [[Empiriismo|empiria]] esplora alproksimiĝo al la scio. Dedukante el la filozofio de Skoto, Okam asertis ke Dio ne kreis la mondon “per intelekto kaj volo” kiel instruis Tomaso de Akvino, sed “per sola volo”, kaj tial arbitre kaj senleĝe kaj senregule. Kiel Dio, ankaŭ la kreitulo estas tute libera kaj nur tiu libero povas fondi la moralecon de la normo, kies savo tamen estas frukto nek de [[antaŭdestinismo]] nek de liaj bonagadoj. Estas nur la dia volo kiu determinas, laŭ maniero tute nekonebla, la destinon de la unuopa homa estulo.

En Germanio, dume, [[Majstro Eckhart]] metis la bazojn de la germana spekulativa [[mistikismo]], akceptante, el sia flanko, la misteran kaj neesploreblan karakteron de Dio, kaj ellaborante [[negativa teologio|negativan teologion]] radike apofatan. Laŭ Eckhart, Dio generas sin mem kaj sian filon en la homoj, per ago kreiva daŭra kaj seninterrompa. El tio lia instruo celanta al la zorgo de la [[animo]] kaj al la kontempla preĝo.

''“La okulo, en kiu mi vidas Dion, estas la sama okulo, per kiu Dio min vidas; mia okulo kaj la okulo de Dio estas unusola okulo kaj unusola kono”; “Kiu realigis Dion sentas la guston de ĉiuj aĵoj en Dio” ''.&lt;ref&gt;Meister Eckhart, ''Deutsche Predigten und Traktate'', edito da Josef Quint, München 1977.&lt;/ref&gt;

Afinaj al mistikismo de Eckhart estas la tonoj de la angla anonima aŭtoro de la [[Nubo de la ne-scio]], en kiu oni konstatis diversajn kontaktpunktojn kaj konverĝojn, spite de la malsameco de diversaj premisoj, kun la meditado de [[Budhismo]] [[Zeno|Zena]]. En la teksto oni parolas pri ''caligo ignorantiae'' (nebulo de la ne-scio), sed la imago de la nubo estas certe ĉerpita el la Biblio, ĉar oni trovas en la verko nombraj bibliaj pasaĵoj, en kiuj Dio estas prezentata “ĉirkaŭita de nuboj kaj tenebroj”,&lt;ref&gt;''Psalmo'' 96, 2.&lt;/ref&gt; kaj pri kiu oni diras “ke sidas en la nubo”.&lt;ref&gt;2 Kroniko 6,1.&lt;/ref&gt;

===Humanisma renaskiĝo de la teologio===
En la [[14-a jarcento]] la [[Realismo|realisma]] fluo kaj tiu [[nominalismo|nominalisma]] jam akcentis ĉiam pli siajn diverĝojn, ĝis origini du distinktajn penso-fluojn, kiuj disŝiris skolastikismon, en ĝi generante veran krizon kiu estis pliakrigita pro la elstariĝo de pli da aŭtonomio el la Eklezio pro la “avinjona ekzilo”. La unikaj rezonadoj en la realisma kampo konsistis, ekzemple, en reformuladoj de la antaŭa teologio bazita sur la [[Principo de aŭtoritateco]].
[[Dosiero:Nicholas of Cusa.jpg|eta|[[Nikolao el Kuzo]].]]

Kun la [[Humanismo|humanisma renaskiĝo]] oni komencis spiri novan etoson danke precipe al la iniciato de la teologo [[Nikolao el Kuzo]] ([[1401]] – [[1464]]) kiu provis krei sintezan punkton inter la du teologiaj fluoj.&lt;ref&gt;Vidu:. Giovanni Zuanazzi, ''Pensare l'assente. Alle origini della teologia negativa'', Città Nuova, Roma 2005.&lt;/ref&gt; Li, fakte, profitane de la “[[Dokta nescio antaŭ Dio]] akordigis la argumentan metodon de [[skolastikismo]] kun la ekstrema [[apofata teologio|apofatismo]] de la malfruaj novplatonistoj: reirinte al [[Sokrato]], li asertis ke la vera saĝulo ne estas tiu kiu posedas la veron, sed tiu kiu konscias pri sia nescio, kaj konscias pri siaj limoj. Ne eblas, fakte, esti konsciaj pri sia nescio sen esti jam travidinta kio estas tio kion oni ne scias. La absoluta nescianto, inverse, havas eĉ ne konscion pri sia nescio.

La homa scio estas ĉiam konjekta, tamen Dio ne estas tute nekonata, sed kontraŭe li reflektiĝas en la homo, kiu estas mikrokosmo, nome miniatura dio. Ekzistas nome korespondo inter la intelektaj strukturoj diaj kaj tiuj homaj, kun plue inter tiuj kaj la objektivigita inteligento de la kosmo. Dio estas la '''implicatio''' (implikiĝo) de la Esto, dum la universo estis lia plej granda eksplodo. Temas pri Dio konceptata dinamike, kiu kaŝiĝas (''[[Deus absconditus]]'') originante la mondon, sed al kiu oni povas leviĝi danke de la [[intelekto]] [[intuicio|intuicia]], kiu reprezentas la &quot;dian&quot; dimension de la homo, distingitan el la [[racio]]: malsame ol la racia logiko, kiu, fakte, estas limigita de la [[principo de nekontraŭdiro]], la intelekto povas atingi kaj intuicii la [[unu (filozofio)|Unu]], nome la komuna radiko de ĉio kio post sia aperiĝo en la mondo aperas male kontraŭdira al la simpla racio, sukcesante unuecigi la ĝian multoblecon pere de tiu ''coincidentia oppositorum'' («koincido de la kontraŭoj) kiu ĝuste estas propreco de Dio.&lt;ref&gt;Vidu: [http://books.google.it/books?id=0SmsUO9GS94C&amp;pg=PA220#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ''Coincidenza degli opposti''] in [[Nicola Ubaldo]], ''Atlante illustrato di filosofia'', Firenze, Giunti Editore, pp. 220-1, 2000. ISBN 88-440-0927-7; ISBN 978-88-440-0927-4. Nuova ed.: 2005. ISBN 88-09-04192-5; ISBN 978-88-09-04192-9.&lt;/ref&gt;

'''“[La intelekto] havas kun la vero rilaton similan al tiu de la plurlatero (plurangulo) kun la cirklo: la enskribita plurlatero, kiom pli da anguloj posedu tiom pli similos al cirklo, sed neniam la unua fariĝas egala al la dua, ankaŭ se en ĝi senfine pliiĝos la nombro de anguloj, kondiĉe ke ĝi ne solviĝu en identeco kun la cirklo. (De docta ignorantia, I, 2-10)” ''.
[[Dosiero:Marsilio Ficino.jpg|maldekstra|100px|eta|[[Marsilio Ficino]].]]

Per Nikolao el Kuzo la kristana teologio komencis interesi ankaŭ mediojn ne klerularajn, kaj orientiĝis al decida reveno kaj al la platona-aŭgustena tradicio kaj al tiu aristotela, ankaŭ se Aristotelo aperis malpli inspirinta. [[Marsilio Ficino]], titolinte sian plej faman verkon ''Theologia platonica'', unuigis [[Kristanismo]]n kaj [[Platono|Platonismo]]n en iu “pia filozofio” kontraŭa al pensfluoj ateismaj kaj materialismaj. La [[animo]], laŭ Ficino, ne estas simpla ''formo'' de la korpo, sed estas ankaŭ senmortema, ĝia funkcio estas '''enkarniĝi por unuigi la spiriton kaj la korpecon, Dion kaj la materion, kiuj reprezentas la duajn ekstremojn de la universo.'''

”[La animo] … estas tia ke ĝi kolektas la aĵojn superajn sen neglekti la malsuperajn... Pro natura instinkto ĝi ascendas alten kaj descendas malalten. Kaj kiam ĝi ascendas, ne preterlasas tion kio situas malalten kaj kiam descendas, ne neglektas tion kio elstaras; fakte, se ĝi preterlasus ekstremon, glitus direkte al la alia kaj ne plu ĝi estus ''copula del mondo'' (kopulo de la mondo). (Marsilio Ficino, ''Theologia Platonica'').

Kiel en Kuzano, la homa animo estas imago de sia kreinto, ĝi troviĝas en la centro de tiu cirkula movo pere de kiu Dio dissemiĝas puŝite de sia senfina amo.por poste veki en la homoj la deziron rekuniĝi al Li.
[[Dosiero:Pico1.jpg|110px|eta|[[Johano Piko de la Mirandolo]]]]

Al la tradicio novplatonisma kuniĝis ankaŭ [[Johano Piko de la Mirandolo]], tiun tamen, akordigante kun aristotelismo kaj kun aliaj kulturaj kaj religiaj elementoj, kiel kun [[hermetikismo]] kaj juda [[kabalo]], puŝite de idealo de universala konkordo. Ne mankas en Piko substreko pri la centreco de la homo, kiun Dio dotis per la digno de la libera artefikado de sia destino, ĉar li ne estas nek besto nek [[anĝelo]], sed povas fariĝi aŭ unu aŭ alia per la kultivado de “ĉiuspecaj semoj” ĉeestaj en li.

'''“Establis, fine, la Perfekta Farinto ke al tiu al kiu nenion povis donaci el sia estu komuna ĉio kion li jam unuope asignis al la aliaj. Tial li konceptis la homon kiel faritaĵon nature nedifinitan kaj, lin metinte en la koron de la mondo. tiel li al li parolis: “Mi, ho [[Adamo]], donis al vi nek determinitan lokon. nek propran aspekton, nek ajn specifan vian prerogativon, por ke [...] ĉion laŭ via deziro kaj via konsilo vi akiru kaj konservu. La limigita naturo de la aliaj estas entenata ene de leĝoj de mi establitaj.Vi male ĝin determinos sen esti devigata de iu ajn baraĵo, laŭ via arbitrio, al kies povo vi vin forlasos”. (Johano Piko de la Mirandolo, ''Oratio de hominis dignitate'').” '''
[[Dosiero:Holbein-erasmus.jpg|160px|eta|[[Erasmo de Roterdamo]]]]

Startinte, male, el pozicioj malpli doktrinaj kaj pli koncernaj al la elekto de la praktika konduto, [[Erasmo de Roterdamo]] sin proponis reformi la eklezion kaj la teologion por ilin venenigi al la kristanismo de la originoj. Ankaŭ Erasmo havis ĉiukaze en grava konsidero la klasikajn valorojn de li resumitajn en la idealo de la
'''[[Humaneco|humanitas]]'', nome de la greka &quot;[[antropologio|filantropio]]&quot; (amo por la homaro), kiu laŭ li devis esti akordigita kun la ''[[pieco (teologio)|pietas]]'' (pieco), centra nukleo de kristanismo, kiu devis baziĝi sur fido radikita en la eno de la animo. Li predikis religian toleron kiu rezignu la persekuton kontraŭ la herezulo kaj akraj disputoj doktrinaj.

Por reformi kaj purigi la vivon de fido, Erasmo ellaboris ĝeneralan projekton de religia reformo fondita sur kultura eduko, celanta eltrovi rimedon kontraŭ la risko de [[Skolastikismo|skolastika teologio]], kiu al li ŝajnis pompe vestita tra disputoj senutilaj kaj foraj el la la kristana praktiko. Lia projekto tamen malsukcesis fronte al la fulma evento de la [[Reformacio|protestanta reformo]] de [[Lutero]], kontraŭ kiu
Erasmo kontraŭeme decidis kolizii rilate la decidan temon de la [[libera volo|kunnaska libero en la homo]].

===Reformacio kaj kontraŭreformacio===
Ricevinte la influojn de [[nominalismo]] kiu dominis la {{N|Universitato de Erfurto}},&lt;ref&gt;Roberto Coggi, ''Ripensando Lutero'', ESD, Bologna 2004, pag. 7.&lt;/ref&gt; [[Marteno Lutero]] algluiĝis al laŭlitera interpreto de iuj pasaĵoj de [[Sankta Paŭlo]], kiel la jena: “Ni do konkludas, ke homo praviĝas per fido, ekster la faroj de la leĝo.”.&lt;ref&gt;Sankta Paŭlo, ''Rm'' 3, 28.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Martin_Luther,_1529.jpg|eta|[[Marteno Lutero]].]]

Lutero eltiris el tio la sekvon laŭ kiu nur danke al la fido, donita de la dia graco, eblus la savo. Li fakte intencis “justigita” laŭlitere (= ''iustum facere''): do, esti igitaj justaj el la maljusta laŭnatura stato pro la [[origina peko]].&lt;ref&gt;Vidu: V. Subilia, ''La giustificazione per fede'', Brescia 1976.&lt;/ref&gt; Do, rezultis '''[[Libera volo|Serva libera volo]]''' nome la neado de la libera volo. Lia doktrino, devenigita grandparte el tiuj de [[John Wyclif]] kaj de [[Jan Hus]], faris, do, lin iniciatinto de reformo provizita per la jenaj karakteroj:
* '''''[[universala sacerdoteco]]'': por preĝi Dion ne necesas la perado de la sacerdotaro kaj de sakramentoj, ĉar inter Li kaj la homo okazas rekta kontakto. '''&lt;ref&gt;Ke la rilato inter Dio kaj la fidelulo povas esti senpera estas tezo de ĉiuj kristanaj eklezioj: Laŭ katolikismo nur en la administrado de iuj sakramentoj estas bezonata la sacerdoto.&lt;/ref&gt;
* '''«libera ekzameno»: La homo rajtas aliri senpere la Biblion kaj ĝin interpreti laŭkonscience. '''
* '''Por atingi la savon ([[paradizo]]n) senutilas la faroj, sed sufiĉas la fido je Dio.
Lutero igis sian la doktrinon de la [[Antaŭdestinismo]] laŭ la iuj interpretaj linioj ĉeestaj en la teologio kiu de Sankta Paŭlo etendiĝis ĝis Sankta Aŭgusteno. Li rifuzis ĉiun enmiksiĝon de la [[Sintezo de la greka filozofio|greka filozofio]], ne nur tiu de Aristotelo, sed ankaŭ tiu de Platono. La Sanktaj Skriboj fariĝis por li unika fonto de la teologio. Tamen la epigonoj de la Reformacio, inter kiuj elstaras [[Filipo Melanktono]] zorgis pri doktrina sistemado de liaj tezoj ĝuste profitante de la klasika kaj humanista filozofio. Ekzemple, la ''[[Augsburga konfesio]]'' de Melanktono estas ĝis hodiaŭ konsiderata unu el la bazaj tekstoj de la protestantaj eklezioj de la tuta mondo.

Kun al Lutera Reformo Eŭropo ekfajriĝis per serio da doktrinaj disputoj kiuj rompis la unuecon de la okcidenta kristanaro. Vane Erasmo engaĝiĝis reunuigi la rompaĵojn, subtenante ke la [[libera volo]] estis tute febligita sed ne detruita pro la [[origina peko]], kaj tamen ke sen minimumo da libera volo en la homo la [[justico]] kaj la [[mizerikordo]] de Dio fariĝas sensencaj. Liaj kritikoj al Lutero sintezeblas en jenaj punktoj, de li subtenataj en verko ''[[De libero arbitrio]]'' (Pri la libera volo):
* '''Se la homa estulo ne posedas la kapablon libervole akcepti aŭ malakcepti la dian [[Graco]]n, kiu al li estas donacita, pro kio en la [[Biblio]] ĉeestas admonoj kaj riproĉoj, punminacoj dum estas laŭdata la obeo? '''
* '''Se, krome, kiel predikis Lutero, la homo ne bezonas ekleziojn kaj interajn organismojn, sed li kapablas el si mem aliri la enhavojn de la Biblio estante la unika sacerdoto de si mem, kiamaniere akordigi tiun supozitan aŭtonomion kun la absolutan nekapablon elekti en la morala medio? '''
[[Dosiero:John Calvin - best likeness.jpg|120px|eta|[[Johano Kalvino]].]]

Lutero al li respondis en la verko ''[[De servo arbitrio]]'' en kiu eksplikis ke la homo povas havi certan liberon en malsuperaj medioj, sed estas ĉiam Dio, tiu ''absconditus'' (kaŝita) de la [[Vilhelmo el Okam|Okama]] tradicio, kiu lin pelas en la direkton de la damniĝo aŭ de la saviĝo. Tiu lasta kondiĉo por li estas pli grava ol ĉiu ajn libero.

Al la [[volismo|volista]] koncepto pri Dio adheris ankaŭ [[Johano Kalvino]], kiu radikaligis la koncepton de [[antaŭdestinismo]] ĝis ĝin interpreti rigore determinisme, Estas la [[Providenco]] la gvido de la homoj, sendepende de iliaj meritoj. surbaze de la [[antaŭscio]] kaj de la dia [[ĉiopovo]]. La homo tamen povas ricevi iujn &quot;signojn&quot; de sia transtera destino surbaze de la sukceso aŭ malsukceso akirita en sia politika kaj ekonomia vivo.

Al Kalvino sekvis aliaj reformaciistoj kiel [[Zuinglo Ulriko|Ulriko Zuinglo]], sed ankaŭ la [[Romkatolika Eklezio|Katolika Eklezio]] komencis sian propran reformon, hodiaŭ konata kiel &quot;[[Kontraŭreformacio]]&quot;,&lt;ref&gt;La termino ''Kontraŭreformacio'' estis uzita nur en 1776 unufojon de Johann Stephan Putter.&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:Ignatius Loyola.jpg|120px|eta|[[Ignaco Lojola]].]]

Por ripari la perdon de la fidelulara unueco, kaj realigi tiujn procezojn de renovigo, kiuj ĉiukaze estis jam vekiĝintaj en la eklezio, iniciatis ekzemple [[Girolamo Savonarola]] aŭ la sama Erasmo de Roterdamo. La esprimo plej signifa de la kontraŭreformacio okazis en la [[Koncilio de Trento]], kiu establis la jenajn doktrinajn punktojn:
* '''konfirmo de la intera rolo de la Eklezio inter la homo kaj Dio; '''
* '''agnosko pri la saviga merito ne nur de la fidago, sed ankaŭ de la farado; '''
* '''reaserto de la ekzisto de la [[Purgatorio]].'''

Estis fonditaj novaj religiaj ordenoj, inter kiuj la [[Jezuitoj|kompanion de Jesuo]] iniciate de [[Ignaco Lojola]]. Tiu ĉi ellaboris, spertante en sia persono, apartan metodon de preĝado kaj kontemplado, bazitan sur la ''juĝkapablo'': temis pri serio da spiritaj ekzercoj (''Ejercicios espirituales'') fonditaj sur la [[2-a epistolo al la korintanoj]] de [[Sankta Paŭlo|Paŭlo el Tarsio]]: ''«ekzamenu vin mem... provu vi mem (2kor 13,5) ''. Jezuitoj kontribuis al la naskiĝo de tiu teologia movado konata kiel ''[[skolastikismo|Dua skolastiko]]'', kiu sin proponis revivigi la mezepokan penson de [[Tomaso de Akvino]], krom tiun grekan de [[Aristotelo]], kaj subordine ankaŭ tiun de Platono. La precipa elstarulo de la nova skolastiko estis [[Francisko Suárez]]. Interalie, ankaŭ [[Tereza el Avilo]] kontribuis al la reformiga aktiveco en la Eklezio, plifortigante la rolon de la [[meditado]] kaj interna koncentriĝo, en kiu la [[ekstazo]] ne devas esti kontempla sperto celanta sin mem, sed funkcia al la aktivado.

===Molinismo kaj Jansenismo===
En la [[17-a jarcento]] oni spektis naskiĝon de la teologia doktrino [[Jansenismo|jansenisma]], tiel nomata pro la nomo de la iniciatinto [[Jansenio]] ([[1585]]-[[1638]]), kiu poziciiĝis meze de la ekstremoj katolikaj kaj protestantaj. La celo de Jansenio estis provo reenkonduki la Katolikan Eklezion al la origina doktrino de [[Aŭgusteno de Hipono|Aŭgusteno]], kiun li opiniis konfliktanta kun la eklezia [[Jezuitoj|jezuita]] moralo jam fariĝinta komuna, laŭ kiu, male, la savo estis ĉiam ebla por la homo dotita per bona volo: temis pri la doktrino de hispana jezuita teologo [[Luizo de Molina]] (1535-1600), patro de la tieldirita [[molinismo]].
[[Dosiero:Molina - De Justitia et jure, 1759 - 272.tif|120px|eta|[[Luizo de Molina]].]]

La molinisma pozicio aparte baziĝis sur la jenaj punktoj:
* '''la [[antaŭscio]] de Dio kaj la homa [[libera volo]] estas akordigeblaj, ĉar Dio povas antaŭvidi en sia ĉiopovo la estontan adheron de la homo al dia [[Graco]] de mem donacita; '''
* '''tiu sava plano aktualiĝas per pozitiva valoro atribuita al la homa libera volo, ĉar eĉ la origina peko ne malfajrigis la aspiron de la homo al la savo.'''
[[Dosiero:Cornelius Jansen.jpg|maldekstra|120px|eta|[[Jansenio]].]]

Jansenismo, male, opiniis ke la homo estas koruptita pro la [[karna voluptemo]] kaj ke sen la dia graco li estis destinita “peki” kaj plenumi la [[malbono]]n; tiu korupto estas herede transdonita. La centra punkto de la sistemo de Sankta Aŭgusteno kuŝis, laŭ Jansenio, en la esenca diferenco inter la dia reĝimo de la graco antaŭ kaj post la falo de Adamo. En la momento de la kreado Dio estus dotinta la homon per plena libera volo kaj per la “graco sufiĉa”, sed tiu ĝin estis perdinta per la origina peko. Tiam Dio estus decidinta donaci, pere de la morto kaj resurekto de [[Jesuo Kristo]], “gracon efikan” al la homoj ''antaŭdestinitaj'', igitaj justuloj per la fido kaj per la konduto. La problemo alestigis serion da disputaro inter la religiuloj de [[Port-Royal-des-Champs|Port-Royal]] kaj la molinistaj jezuitoj, pacigita per la papa formularo ''Regiminis apostolicis''.
[[Dosiero:Blaise pascal.jpg|eta|[[Blaise Pascal]].]]

Al jansenismo adheris interaliaj [[Blaise Pascal]], aŭtoro de la [[Pensées]], per kiuj li celis krei grandan [[Apologetiko|Apologion de Kristanismo]]. La teologio de Pascal, encentrita sur profunda analizo pri la homa kondiĉo, rilatas precipe al la dia vero revelaciita de Jesuo Kristo.
'''”[...] Ni navigas en vasta maro, ĉiam malcertaj kaj malstabilaj, skuitaj de unu loko al la alia. Kiu ajn marroko al kiu oni provas alkroĉiĝi por resti firme, forvaporiĝas kaj nin forlasas kaj, se ni ĝin postkuras, ĝi forkuras el nia preno, elglitas el nia mano kaj fuĝas per eterna fuĝo. Por ni nenio stabilas&quot;. (Blaise Pascal, ''Penséés'', 72).'''

La mizero de la homo, laŭ Pascal, konsistas en la malĉeesto de Dio; lia naturo falis el senmorta kaj dia naturo en kiu li estis naskiĝinta pro la [[origina peko]]. nur la senfina pleneco de la [[religio]] povas plenigi la senfinan vakuon de la homa vakuo, kaj, inter la multaj, nur la kristana religio sukcesas esprimi la senton de duonebleco kaj kontraŭdiro en kiu baraktas la homa estulo. Polemikante kontraŭ [[Kartezio]], li rimarkigis la malsamon inter iu Dio pensita nur kiel Arkitekto de la universo, kiel meĥanika Ento, kaj ne kiel libera Ento, Patro de la homoj kaj nia Savanto, kiu aktivas en la historio per amo.

''[...] La Dio de la kristanoj ne estas la Dio simple aŭtoro de la veroj geometriaj kaj de la ordo de la naturaj elementoj, kiel pensis la [[paganismo|paganoj]] kaj la [[Epikuro|epikuranoj]]. [...] La Dio de kristanoj estas Dio de amo kaj [[konsolo]], estas Dio kiu plenigas animon kaj koron kiujn li jam okupis; estas Dio kiu sentigas ene de ĉiu lian mizeron kaj sian senfinan mizerikordon, kiu unuiĝas kun la intimo de la animo, kiu ĝin inundas per humileco, ĝojo, konfido, amo...(Pensèès 556).''

Ĉe la geometria spirito (''esprit géométrique''), la homo posedas spiriton de faineco (''esprit de finesse''), sen kiu li povos koni, sed ne senti Dion, la Dion de [[Abraham]]. de [[Izaak]] kaj de [[Jakobo]].

''“La koro havas siajn kialojn kiujn la racio ne konas [...] Mi diras ke la koro amas nature la universalan eston, kaj amas nature sin mem, [...] kaj malmoliĝas kontraŭ unu kaj alia, laŭ sia kaprico. (Blaise Pascal, ''Pensèès'', 277)''.

La fido, laŭ Pascal, naskiĝas ankaŭ el la praktiko de eksteraĵoj: ''kiu ne kredas praktiku la ritojn kaj la sakramentojn laŭlonge de kelke da tempo ĝis kiam fine la fido mem renaskiĝu ne pro la fakto ke la fido estus frukto de la kutimo, sed pro tio ke la kutimo kaj humilo antaŭvojas al la fido.''

===Teologio en la moderna penso===
[[Dosiero:Cozza Tommaso Campanella.jpg|120px|eta|[[Tommaso Campanella]].]]
La pensado de Pascal prezentis novan manieron koncepti la teologion post kiam la Reformacio estis kriziginta la penssistemojn skolastikajn kaj la renesancajn restartojn. Tiuj estis ĉiukaze trovintaj lastan eferveskon en [[Tommaso Campanella]] (1568-1639), kiu estis kuniginta la [[realismo]]n de [[Tomaso de Akvino]] kun la [[Aŭgusteno de Hipono|aŭgustenismo]], ilin akordigante kun aparta vizio [[Triunuo|triunua]] de Dio kiu sin esprimas en la tri “primecoj”: ''Posse'' (Povi), ''Nosse'' (Koni), ''Velle'' (Voli) (=[[Povo (teologio)|Povo]], [[Saĝo (teologio)|Saĝo]], [[Amo]]). Ili estas partopregnitaj de Dio al ĉiu kreitaĵo, sed estas al la homo, farita laŭ lia bildo, ke Dio decidas komplete reveliĝi pere de la [[memkonscio]]. Repreninte Aŭgustenon, Campanella rimarkigus jenon: ankaŭ kiu asertas scii nenion havas tamen konscion pri si, kaj tial scias kio estas la scio kaj la vero, ĉar alie li ne estus konscia ke mem ilin ne konas. El tio sekvas ke “scii” estas “[[Esti (filozofio)|Esti]]”,&lt;ref&gt;Campanella, ''[[Metafisica]]'', II, 59.&lt;/ref&gt; nome la scio estas tuja kondiĉo pri la produktiĝo de la realo. La rekupero de la memkonscio povas okazi nur pere de la [[religio]], kiun Campanella opiniis kunnatura en la homo kaj tial ankaŭ en optiko [[Naturalismo (filozofio)|naturalisma]]; en sia utopio de la ''[[La città del Sole|Civito de la Suno]]'' li ĝin vidis realigita en [[Kristanismo]] laŭ tuta ĝia aŭtenteco, engaĝiĝante en apologetika defendo de la Katolika Eklezio kaj glorado de [[Jesuo Kristo]], reĝo de la universo kaj Racio enkarniĝinta.

Kun la finiĝo de la renesanca sezono, en filozofio kaj teologio reelstariĝis pensfluo [[nominalismo|nominalisma]], eksplicite relanĉita de aŭtoroj kiel [[Thomas Hobbes]].
Oni revenis negi valoron al la universalaj esencoj, asimilitaj al simplaj kapricaj vortoj senaj je ontologia fundamento, laŭ vidpunkto tute meĥanikisma. Ankaŭ [[Galileo Galilei]], kiu konsente ricevis de Aristotelo kaj Platono la modelon [[Dedukto|dedukta-matematikan]] planis analizon de la sperto limigitan al la aspektoj [[Kvanto (filozofio)|kvantaj]] de la realo, rezignante al la esploro pri la [[kvalito]]j kaj esencoj.&lt;ref&gt;'''«...kaj mi opinias ke, post la forigo de oreloj, langoj kaj nazoj, restu ankoraŭ la figuroj, la nombroj kaj la movoj, sed nek la odoroj nek la saporoj nek la sonoj, kiuj ekstere de la vivanta besto laŭ mi estas nenialio ol nomoj, kiel ne pli ol nomo estas la tiklo kaj tuŝosento se oni forigas akselojn kaj la haŭton ĉirkaŭ la nazo”. (G. Galilei, ''Il Saggiatore'', cap. XLVIII). '''&lt;/ref&gt; Galilei subtenis, krome, ke la religia aŭtoritato devas esti separita el tiu scienca, poziciiĝante sur preferoj hodiaŭ substance samopiniataj de katolikaj teologoj, ekde tiam, tamen, maltrankviligitaj ke la proponita aŭtonomio de la [[scienca metodo]] povus translimiĝi al arogo pri supereco sur la religio mem.
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-W1230-0011, Leipzig, Leibniz-Denkmal.jpg|180px|eta|[[Gottfried Leibniz]]]]

La tasko fondi aŭtonomion de la racio intense okupis, interaliajn, [[Kartezio]]n, kiu sin igi porparolanto de meĥanikisma vizio de la naturo eĉ pli radika. Engaĝiĝinte serĉi la metodon tra kiu pasigi ĉiun supozitan veron, li baziĝis sur ''[[Cogito ergo sum]]'' (mi pensas, do mi estas) por atingi la pruvon ke Dio ekzistas kiel garantianto de la metodo. Lia koncepto, al kiu Pascal riproĉis la ekspluaton de Dio “por ke la mondo estu tuŝita”, enaŭguris la manieron pensi tipan de [[deismo]], nome de religieco kiu baziĝante sur la racio pretendas tute flankenlasi ĉiun pozitivan revelacion. Ankaŭ [[John Locke|Locke]], spite de sia kontraŭeco al Kartezio, ĉipunkte konsentis kun ĝi; kiel konvinkita nominalisto, li juĝi senfundamentaj la ideoj de esenco kaj substanco, kaj ne deveneblaj rekte de la sperto. Kontraŭ la diversaj provoj abolicii la tradician metafizikon reagis [[Gottfried Leibniz]], kiu, profitante de la novplatonisma kaj aristotela teologio, rezonadis pri la defalo de meĥanikismo; provante samtempe forlasigi la deistan religian pensvidpunkton de [[Baruch Spinozo|Spinozo]], li ĝin ricevis en optiko pli kristianigita, taŭga por akordigi la spinozan “unuecon” kun la plurisma realo kiu gardu la [[libera volo|liberan volon]] de la unuopuloj. La Esto estas por Leibniz dividita en sennombraj [[monado]]j, aŭ ''&quot;centroj de forto&quot;'' similaj al la aristotelaj ''[[entelekio]]j'', kiuj tamen estas koordinataj de Dio laŭ certa '''[[Harmonio|harmonio antaŭfiksita]]'', esprimo prenita el la skolastika teologio.

'''”Nu tiu forto estas io malsama el la grando, el la figuro kaj movo:kaj el tio oni povas dedukti ke ĉio kion oni konas pri la korpoj ne konsistas nur je la ekstera dimensio, kiel subtenas modernuloj. Tio nin devigas reallasi tiujn formojn kiujn ili formetis. (''Disputatio Metaphysica de Principio Individui (= Parolado pri Metafiziko)'', XVIII). '''

Dio estas la supera monado kaj kolektas en si mem, en sia persona [[apercepto]]&lt;ref&gt;Nome: plenkonscia percepto aŭ superpercepto. Termino elpensita de Lejbnico.&lt;/ref&gt; la unuopajn vidaĵojn de ĉiuj aliaj monadoj. Fondinte la [[Teodiceo]]n, nome tiu ero de la teologio celanta la studon ekde la dia justico ĝis la ĉeesto de malbono en la mondo, Leibniz teoriis ke Dio estas absolute libera en sia aktiveco, tamen ke Lia krea agado ne estas la rezulto de kaprica ago; Dio elektis krei la plej perfektan el la eblaj mondoj pro morala postulo. Temas, tial, pri racieco pli alta ol tiu simple meĥanika, kiu estigas [[celismo]]n en kiu ankaŭ la [[malbono]] trovas sian pravigon:kiel elementon kiu, spite de ĉio, kontribuas al la [[bono (etiko)|bono]] kaj ''finfine'' konkludiĝas en tiu lasta.
[[Dosiero:GiambattistaVico.jpg|120px|maldekstra|eta|Giambattista Vico]]

Al la tradicio novplatonisma–aristotela reiris ankaŭ [[Giambattista Vico]], laŭ kiu la transiro el la penso al la esto ne povas okazi per racia impulso-metodo kiel en [[Kartezio]], sed nur per senpera vojo per [[meteso]] = partopreno kaj la [[mimezo]] = imitado de la dia menso, en kiu troviĝas la eternaj [[ideo]]j, kaj kiu en Vico ŝajnas paŭsi tiun de [[Plotino]]: ĝi, fakte, pro la [[libera volo]] de la homoj, ne povas foje malpermesi la regreson kaj malraciecon. Se gvidita de la [[Providenco]], la racio povas aspiri al la Scienco kaj al la Vero pri Dio, ''primus Factor'' (unua Faranto), “Amplekso de ĉiuj kaŭzoj”. '''El tio ĉio pridiskutita en tiu ĉi libro, konkludendas fine ke tiu Scienco senpercepte kuntrenas la studon pri la [[pieco (teologio)|pieco]]. '''&lt;ref&gt;Vico intencas “piecon” en la senco de religia sento. “Se iu ne estas pia, li ne povas esti saĝa”. (Vico, ''Scienza Nuova'').&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:George Berkeley.jpg|100px|eta|[[George Berkeley|Berkeley]].]]

El malsama vidpunkto, male, la [[empiriismo|empiriisto]] [[George Berkeley]] sin proponis defendi la kristanajn valorojn: startinte el la ekstrema [[nominalismo]], li alvenis al pozicioj [[idealismo|idealismaj]] negante konsiston ankaŭ al la materia realo, ĉar ĝin li taksis senprava abstraktaĵo. Estas Dio kiu naskigas en ni la impreson de la perceptoj: ne ekzistas do alia realo ekstere de tiu spirita dia ĉar ''esse est percipi''.
[[Dosiero:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|110px|maldekstra|eta|[[Immanuel Kant]].]]

Antaŭ la skeptika konkludo al kiu finiĝos anglosaksa empiriismo kun [[David Hume]], [[Immanuel Kant]] opiniis, surspure de Galilei, ke la medio de la religio estus malligenda el tiu scienca. Konceptinte la [[esto]]n kiel simplan kvanton kaj ne kiel predikaton, en la ''[[Kritiko de la pura racio]]'', li interpretis la kosmon sammaniere kiel mehanismon subigitan al la leĝoj de homa penso laŭ kiu ĉiu realaĵo por povi esti konata devis antaŭe aliri partopreni en nia sperto. Dio, tial, ne povante esti spertita, estis similigita al pura regulanta idealo, kiu en la ''[[Kritiko de la praktika racio]]'' fariĝis psikologia postulo metenda inter la [[Postulato]]j de la [[etiko|etika]] agado, kun la rolo doni kompenson al la surteraj maljustaĵoj. Kant estis substance [[deismo|deisto]] kiu provis racie ekspliki la dogmojn de kristanismo, de li taksata la unika religio kiu povus eniri la sulkon [[naturalismo|naturalisman]] (Vidu. Kant de ''La religio en la limoj de la pura racio''). Li ekzemple similigis la originan pekon al la homa inklino libervole agadi kontraŭ la [[natura morala leĝo]].
[[Dosiero:Johann gottlieb fichte.jpg|eta|[[Fichte]]]]

Se dumepoke de [[klerismo]] oni vidis ĝeneralan adheron al deismo de la Kanta tipo, [[romantikismo]], male, malfermiĝis al forta reago kontraŭ tiu pensado. [[Johann Georg Hamann]] malkovris la postulon de [[intima rilato|intima]] kaj [[persona rilato]] kun Dio, kiu sin esprimas en la lingvaĵoj kiel la poezio. Laŭ [[Goethe]], la naturo, anstataŭ esti muta meĥanismo, restas male la “vivanta vesto de la diaĵo”. [[Fichte]], unua pioniro de la [[germana idealismo]], spite de sia adhero al la strukturo de la Kanta [[kritikismo]], alproksimiĝis ĉiam pli al mistika-religia koncepto, ĝis interpreti sian [[idealismo]]n sublume de la ''[[Prologo de Johano]]'': la [[Mi (filozofio)|”Mi absoluta”]], kiu malsame ol en Kant estis laŭ li la fundamento ne nur de la scio, sed ankaŭ de la Esto, estis de Fichte similigita al [[Dio Patro]] kiu sin rivelas pere de ''[[Logos]]'', nome de la Saĝo pri kiu dispozicias la homo. Tiu scio, tamen, ne perceptigas la [[Absoluto]]n mem, tiel ke oni povus dedukti ĉiun alian realon, alimaniere idealismo estus kreanto, ĉar koincidus kun la kreiva ago de Dio. La filozofio, male, limiĝas rekonstrui per teoria vojo la kondiĉojn de produktiĝo de la realo. La Logos pri kiu parolas la [[Evangelio laŭ Johano]] estas nur la fenomena manifestacio de Dio, kiel cetere instruis la [[negativa teologio]] de [[novplatonismo]]: nur en la morala agado, kaj do en la fido, idealismo trovas sian fundamenton rivelante sian superecon kompare kun [[realismo]], sed ĝuste pro tio ĝi devas ŝipperei, trans sin mem, en la [[Unu (filozofio)|Unu]] absoluta, [[Transcendeco|situinta transe]] de ĉiu scio.

Sekvinte Fichte, kaj forpuŝinte la filozofiajn akirojn de
[[Friedrich Heinrich Jacobi|Jacobi]] kaj [[Friedrich Schleiermacher|Schleiermacher]] bazitajn sur pura fideismo, kiu refutas la racion, [[Friedrich Schelling]] provis pliesplori la strukturon de la Absoluto. Inspiriĝinte al [[novplatonismo]], Schelling vidis en la Naturo la “finitan spegulon de la senfinulo”, do la vivantan organismon kiu evoluas ekde malsuperaj gradoj ĝis akiri la [[memkonscio]]n en la homo: koncepto tiu tute opona al [[meĥanikismo]] kaj parte ricevita de la Kanta ''[[Kritiko de la Juĝo]]''.

'''''Mi neniam intencis scii kion precize Kant estis intencinta diri per sia filozofio, sed nur tion kion li devintus diri laŭ mia vidpunkto, se vere li volis doni intiman koheron al sia filozofio. (Schelling, ''Panoramo de la pli ĵusa filozofia literaturo'''''.
[[Dosiero:Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, 1848 daguerreotype - cropped.jpg|maldekstra|eta|[[Friedrich Schelling]].]]

Akordiginte [[kritikismo]]n kaj [[dogmismo]]n, Schelling albordiĝis subteni ke Dio estas ''Maldiferenco'' de [[Spirito (filozofio)|Spirito]] kaj [[Naturo]], trapenetrita de [[poluso]] kiu Lin prezentas foje transcendan foje imanentan. La Absoluto povas esti komprenita nur trans la racia mediacio, pere de intelekta [[intuicio]], aŭ en la estetika momento de la [[arto]]: koncepto tiu tute opona al tiu [[Hegelo|hegela]] laŭ kiu, male, la racio mem estas Absoluta, atribuanta al si la rajton establi tion kio estas reala kaj ne, surbaze de logika-dialektika interago de tezo kaj antitezo kaj sintezo.

Schelling reagis al [[panlogismo]] [[panenteismo|panenteista]] de Hegelo reasertante la valorojn de la [[transcendeco]] kaj de la [[libero]]. Kuniĝante al kristanaj mistikuloj kiel [[Jakob Böhme]], li alvenis sukcese envojigi alicelen la teologion, subtenante ke Dio ne estas senmova esto sed ĉiam fariĝanta, ke en li ĉeestas obskura kaj [[nekonscio|nekonscia]] aspekto, kaj ke la malbono ne estas simpla negativeco aŭ manko de io bona kiel asertis [[Aŭgusteno el Hipono|Aŭgusteno]], sed ĝi posedas sian pozitivecon, kiu tamen ne estas manikee interpretenda kvazaŭ kontraŭo al la [[bono (etiko)|bono]]. La malbono, male, estas la rezulto de la libera volo de la homo kiu elektis la vojon de la ribelo, estigante tiun dividiĝon kiu en Dio ĉeestis en kaŝita formo, ankaŭ se kiel eblo jam venkita. La malbono, krome, kiu estus seneksplika en la hegela sistemo pivotanta sur la neceso, tia estas ĝuste pro sia senracieco, kiun la racio devas engaĝiĝi kompreni per la helpo de la [[fido]]. La homo fakte estas dio falinta, farita laŭbilde de la Kreinto, sed en li travideblas la [[elaĉeto]]n: tiu aktualiĝas pere de la [[Revelacio]], kiu reprezentas la historian aspekton de Dio, komplementan al tiu simple logikan-negativan de la filozofio. La Dio de Schelling do ne estas nure filozofia, sed ankaŭ Dio vivanta, Persona, kiu riveliĝas ankaŭ pere de [[mitologio|paganaj mitoj]] kaj fine plenplene per la [[enkarniĝo]] de Jesuo Kristo, kiu ne estas racia vero masklita laŭpense de Hegelo, sed laŭ Schelling la atesto pri la karaktero intime historia de la kristana religio. Ĉar la [[racio]] ne povas domini la Absolutulon. estante male de ĝi posedata, ĝi devas akiri kapablon malfermiĝi, per la [[ekstazo]], al la empiria dateno kaj al la '''[[ekzisto]]'', sen kiuj ĝi ronde moviĝus senefike. [[Dosiero:Kierkegaard.jpg|eta|[[Søren Kierkegaard]].]]

Enkampigo de la [[ekzisto]] estis efikigita ĝuste de [[Søren Kierkegaard]] kiu admirante [[Sokrato]]n kaj [[Jesuo Kristo|Jesuon Kriston]] substrekis la malsamecon, inter la [[kategorio (filozofio)|kategorioj]] universalaj de la logiko, kaj la [[individuo|individua dimensio]] de unuopa homo, nereduktebla al la [[racio|racia]] penso kaj trovanta sian propran kondiĉon de aŭtenteco nur antaŭ Dio. Kierkegaard rimarkigis la [[Paradokso|paradoksecon]] kaj la sencon de risko proprajn de la [[fido]]: la valoro de tiu esence konsistas en la ''[[elekto]]'', generanta la senton de [[angoro]]. Kierkegaard baziĝis sur la ekzemplo de [[Abraham]], kiu elmetita al elprovo, akceptas kontraŭ ĉiu raciemo plenumi la [[Ofero de Isaak|oferon]] de la filo [[Isaak]], altirita unike de la fido en Dio. La religia vivo estas tia ĝuste pro tio ke ĝi iras transen de la devigoj de la etiko mem, ordonante tion kio al nia morala sento ŝajnas [[skandalo|skandala]]; sed en la momento mem en kiu oni decidas tute sin konfidi al Dio, oni redonas signifon novan kaj pli plenan al onia agado.

Inaŭgurante per sia [[Ekzistadismo]] novan tipon de [[eksperimenta teologio]] bazita sur la studo de la tri ekzistoproblemoj kiujn la homo povas trairi dumvive, Kierkegaard reasertis plurfoje ke la transiro de unu al la alia ne okazas per [[dialektiko|dialektika]] ''neceso'', kiel sugestite de la filozofio de [[Hegelo]]: tiu lasta opiniis povi pacigi la kontraŭdirojn de la realo en la abstrakta logiko de '''et et''' (kaj kaj), dum laŭ Kierkegaard ili estas ŝiritaj de drama '''aut aut''' (aŭ aŭ),&lt;ref&gt;La [[Latina lingvo|latilingva]] esprimo ''&quot;[[aut aut]]&quot;'', kiu signifas «aŭ unu aŭ alia», estas principo de la [[aristotela logiko]] kontraŭmetita de Kierkegaard al ''&quot;et et&quot;'' («estu unu kaj la alia»)&lt;/ref&gt; per kiu Hegelo taksis sanigita la kontraŭdiroj de la realo en la dialektika abstrakta logiko de la tezo kaj antitezo kiuj trovas ĉiam sian solvon en la fina [[analizo kaj sintezo|sintezo]] antaŭ kiu la homo estas metita por sperti la sencon de la limo kaj de la angoro, kiu unika, tamen, fine povas lin liberigi de la [[enuo]] kaj de la tento «neelekti» en kiujn falas tiu kiu restas fiksita en la fazo [[hedonismo|hedonisma]]-estetika.

===Nuntempa teologio===
Schelling kaj Kierkegaard reprezentas la kristanan reagon kontraŭ la filozofia sistemo ĉioentena de [[Hegelo]], kiu senigante la [[transcendeco]]n je la teologio estis solvinta ĉiun [[metafiziko|metafizikan]] problemon ene de la logika-imanenta horizonto de la realo. Liaj sekvuloj dividiĝis inter la ''dekstra [[hegelismo|hegela]]'' unuflanke, konvinkita ke Hegelo estis filozofie enkadriginta kaj konfirminta la esencajn konceptojn de Kristanismo, nome la senmorteco de la animo, Dio kiel persono, la [[Kristana truunuo|Triunuo]], kaj aliflanke la ''[[hegela maldekstra]]'', kies elstaruloj opiniis, male, ke la hegela Absoluta Spirito havus nenion koncerne la kristanajn dogmojn, se konsideri ke Hegelo mem ŝajnis interpreti tiujn lastajn simbolforme. Inter ili elstaris [[Ludwig Feuerbach]], kiu, kvankam ekzaltante [[ateismo]]n kiel liberigan irvojon celantan novan humanismon, vidis en kristanismon pozitivan enhavon taŭgan por konduki al la vera esenco de la homo, estante la kristana Dio nenialio ol la «dezirego de la koro»,&lt;ref&gt;Vidu: Feuerbach, ''Teogonia'', 1857.&lt;/ref&gt; nome la projekcio de la homa [[deziro]], remalkovrinda kaj reversinda el teologio al [[antropologio]]. Alia elstarulo de la hegela maldekstro estis [[Karl Marx]], kiu male absolutigante la [[historio]]n aperte akuzis la teologion kiel kulturan superstrukturon [[alieniĝo]]n kiu obskurus la veran kaj objektivan socian konsciencon kiun la homo havus pri si kiel historia individuo.
[[Dosiero:Leo XIII..jpg|110px|eta|Papo [[Leono la 13-a]].]]

Ekde la dua duono de la [[19-a jarcento]] la kristana teologio suferis ankaŭ la atakojn de [[pozitivismo]], kiu elstarigis la [[scienco]]n al supera scio-kriterio, kapabla dikti leĝon en ĉiuj kampoj, inkluzive de tiu moralo kaj religia. Alividpunkte, [[Nietzsche]]
negis ke ekzistus referencaj superaj valoroj, motivo pro kiu kristanismo kun sia metafizika teologio estus esprimo de [[volo de potenco]], originanta el substanca baza [[neniismo]]. El siaj flankoj, ankaŭ la novaj sciencoj kiel la sociologio, la [[psikoanalizo]] [[Sigmund Freud|freŭda]], [[antropologio]] [[evoluismo (sciencoj etno-antropologiaj)|evoluciisma]], estis portantoj de ateisma vidpunkto, konceptante la religion kiel rezulton de sociaj kaj psikologiaj [[meĥanismo]]j. Okazis ke por respondi al tiuj minacoj papo [[Leono la 13-a]] per la [[encikliko]] ''[[Aeterni Patris]]'' de [[1879]], iniciati movadon de reveno al la tomisma filozofio, kiu estis tial dirita ''[[novtomismo]] aŭ [[novskolastikismo]]''. El ĝi startis la nuntempa katolika teologio, kiu tial alprenas la formon de respondo al la okcidenta krizo de la sistemo de la kristanaj valoroj.

La plej elstaraj novskolastikulo de la [[20-a jarcento]] estis aparte [[Jacques Maritain]] kaj [[Étienne Gilson]], kiuj sin proponis revalorigi la [[metafiziko|metafizikan teologion]] kun ĝia transcenda horizonto, ĝin defendante el negativaj juĝoj disvastigitaj de [[pozitivismo]]. Aliflanke ili batalis idealismajn instancojn ĉar ekscese encentritajn sur la [[subjekto (filozofio)|subjekto]] proprajn de la filozofioj de [[Kartezio]] kaj de [[Immanuel Kant]], favorante revalorigon de [[realismo]]. La novaj teologoj ĝenerale sin montris pli inklinaj al komparo kun la kritikoj de Feuerbach ol kun tiuj de Marx, kies ateismo estis taksata derivaĵo de Feuerbach: ili provis montri la neopinieblecon de la premiso de Feuerbach laŭ kiu ''necesas negi Dion por ke plenumiĝu la libero de la homo. Estis krome reĵetata ĉiu formo de [[Modernismo teologia]] kiu celu krei kompromison inter kristanismo kaj herezo de la moderna epoko.

Rilate filozofion [[Martin Heidegger]], kvankam adaptiĝinte al la radikala kritiko de
[[Nietzsche]] al la okcidenta metafiziko, vidis en la [[volo de potenco]] la plenumiĝon de tiu sama metafizika kaj [[neniismo|neniisma]] sinteno celanta antropomorfigi la Eston, kiu jam en Hegelo laŭ li estis atinginta sian kulminon..&lt;ref&gt;Vidu: M. Heidegger, ''Identität und Differenz'' (1957).&lt;/ref&gt; Negante la eblon pri &quot;natura teologio&quot;, Heidegger opiniis ke la filozofio devas utili nur por ĉirkaŭlimigi la spacon de la [[Hierofanio|sankta]], sed nenimaniere povas okupiĝi pri [[fido]] pro la risko redukti Dion al filozofia nocio: la teologio laŭ li estas «scienco pri tio kio estas revelaciita en la fido, nome pri kio estas kredata».&lt;ref&gt;. M. Heidegger, ''Fenomenologia e teologia'', Firenze 1974, pag. 16.&lt;/ref&gt; Heidegger, tial, alproksimiĝis al la [[teologio negativa]] de novplatonaj mistikuloj, aparte rilate tion koncernantan la temon de la [[Parusio|lasta Kristreveno]], kiu konceptas Dion kiel
''[[Deus absconditus|absconditus]]'' (Dio kaŝita), sed kiu aktualiĝas en la [[historio]], “donante” sin mem tra la [[Tempo]]. Kaj la momento de tiu manifestiĝo kaj samtempe retiriĝo estas identigita ĉe Heidegger kiel ''ereignis'' (evento). La homo estas projekto mallevita en la [[ekzisto]]n kiu havas la devon gardi kaj riveli la Eston¸ afero pri kiu oni jam perdis la senton pro la manipolado de la ento farita de la tekniko, kaj kiun, kiel en Kierkegaard, nur la [[angoro]] de la aŭtenta dimensio de la elekto povas konsenti retrovi.

====Protestanta teologio====
Intertempe, en la protestanta medio, post kiam en [[19-a jarcento]] venkis la tieldirita [[liberala teologio]], formulita de aŭtoroj kiel [[Albert Ritschl|Ritschl]], [[Adolf von Harnack|Harnack]], [[Ernst Troeltsch|Troeltsch]], kiuj emis prezenti kristanismon kiel la plej altan realigon de ĉiuj kulturaj realaĵoj de la homo, oni vidis en la [[20-a jarcento]] radikalan renverson de tiu perspektivo iniciate de [[Karl Barth]], laŭ kiu Dio estas la ''[[Tutaliulo]]'' kompare kun ĉiu realo pure homa. La substancaj diferenco kaj alieco inter la “sankta” kaj “profana”, savo kaj damno, fido kaj racio, estas la bazo de lia [[dialektika teologio]], laŭ kiu la nura maniero paroli pri Dio konsistas en lin lasi paroli pere de la Skriboj. Tiamaniere Barth senigis je signifo la saman homan eventon, opiniante ke la interveno de la Graco dependus de nepenetrebla volo de Dio, fortirita el ĉiu kunteksto.&lt;ref&gt;K. Barth precipe en la “komento” pri la Epistolo al la Romanoj, 1922.&lt;/ref&gt;

Malsame ol Karl Barth, kiu reduktis Dion al pura neado de ĉiu “homa esplora enketo”, [[Paul Tillich]] subtenis ke la alieco inter la homo kaj Dio ne devas esti radikaligita. sed konceptita kiel reciproka rilato; la teologio estas laŭ li pozicio “landlima”, kiu vidas Dion kiel la “profundecon de la Esto” kaŝita ene de la diversaj homaj kulturaj dimensioj. Laŭ Tillich, la Dio de [[Abraham]], [[Isaak]] kaj [[Jakobo]] koincidas kun la Dio de la filozofoj.&lt;ref&gt;Tillich, ''Systematic Theology'', 1951-1963.&lt;/ref&gt;

Al provo de sintezo inter la dialektika teologio de Barth kaj la liberala teologio alvenis [[Rudolf Bultmann]]: Firme konfesante la absolutan transcendecon de Dio, Bultmann imagis ke la homo povus malfermiĝi al la fido danke al antaŭa kompreno pri si mem kaj de sia ekzisto. Tiu ''antaŭ-kompreno'' kiun li proponas spurante [[Heidegger]], devas esti akompanata de ''demitologiĝo'' de la sanktaj tekstoj, kiu kapablu distingi en la [[Biblio]] inter la [[mito]], kiu emas preszenti la transcendecon antropomorfoforme, kaj ''[[kerigmo]]'', kiu konstituas la veran anoncon de la savo.&lt;ref&gt;Bultmann, ''Kredi kaj kompreni'', 1933-1965.&lt;/ref&gt;

Irinte trans Barth, [[Dietrich Bonhoeffer]], el kies verko ricevis impulson la protestanta teologio de la dua postmilito, subtenis ke en tiuj niaj tagoj bezonas konsciiĝi pri la definitiva malapero de la sento de la [[Hierofanio|sankta]], sed ke ne estis la kristana Dio kiu mortis, sed la Dio de la religio kaj de la sanktaj falsbrilaĵoj fariĝinta jam neproponebla. Profitante de li, ankaŭ aliaj teologoj rekonis la aspektojn pozitivajn de la [[sekularigo]], konsideritaj rezulto de la fakto ke Dio, prezentiĝinte kiel simpla homo en Kristo, estis unue senvestiĝinta el sia dieco. Al tiu teologia teorio apartenas kaj «teologoj de la sekularizado» kiel [[Harvey Cox]] kaj [[John Robinson]], kaj la tieldiritaj «teologioj de la morto de Dio» kiel [[Thomas Altizer]], [[William Hamilton]], [[Paul Van Buren]], kiuj ekzaltante la homecon de Kristo alvenis ĝis minimumigi la diecon.

====Katolika teologio====
Pli atenta la la tradicio estis la [[katolika teologio]], kiu malsame ol tiu protestanta ne prezentas izolitajn elstarajn personojn, sed skolojn kaj pensofluojn. La problemoj prefere alfrontitaj koncernas la neprecon renovigi la bildon de la Eklezio kie loko de la ĉeesto de Kristo en la [[Eŭkaristio]], studon pri la [[Revelacio]] kiu plivivige koncernu la ''kerigman teologion'', kaj la rilaton inter Dio kaj la teraj dimensioj de la historio. Krom la jam cititaj Maritain kaj Gilson, kiuj sin esprimis favore de humanista kristanismo, [[Yves Congar]] proponis Eklezion pli ''savan komunumon'' ol ''institucion''. Malproksimiĝinte en la reganta tomisma orientiĝo, [[Pierre Teilhard de Chardin]] ptovis krei sintezon inter la kredo en la [[Scienca leĝo|fizikaj leĝoj de la kosmo]] kaj de la [[evoluismo]], kaj la fido en Dio.

Aliaj esploroj kiel tiuj de domenikano [[Marie-Dominique Chenu]],&lt;ref&gt;M. D. Chenu, ''Por teologio de la laboro'', 1955.&lt;/ref&gt; de [[Karl Rahner]], partiano de «antropologia vojturno»,&lt;ref&gt;Rahner estis apoganto de iu «antropologia vojturno» kiu ne kreu kontraston inter la ekzistencialaj problemoj de la homo kun la bezono malfermiĝi al Dio. Vidu: ''Aŭskultantoj de la Vorto'', 1941.&lt;/ref&gt; de [[Hans Urs von Balthasar]], kiu instigis la Eklezion renoviĝi,&lt;ref&gt;. Balthasar, ''Faligi la bastionojn'', 1952.&lt;/ref&gt; preparis la etoson al la [[Dua Vatikana Koncilio]], etoso kiu registrigis ardan debaton pri la temoj de la rilato de la teraj realaĵoj kun la problemoj de la sekularigo, krom peli ĉiam pli al [[ekumenismo]]. Al substreko pri la [[Eskatologio|eskatologia]] karaktero de kristanismo kontribuis la tieldirita «teologio de la espero», kiu faris proprajn elementojn politikajn kaj utopiajn; al ĝi sekvis, kun malsamaj starigoj de problemoj, la [[teologio de liberigo]], naskiĝinta en [[Sudameriko]], kiuj kuŝiĝis sur grandparto de la ideologia aparato [[Marksismo|marksisma]], kaj la [[nigra teologio]] [[afriko|afrika]].

==Teologiaj fakoj==
La nuntempa kristana teologio subdividiĝas kaj organiziĝas laŭ diversaj fakoj, kiujn pritraktas kaj disvolvas la fundamentajn kaj tradiciajn ''traktatojn''.

Kutime en teologiaj altaj ternejoj, la kvin precipaj teologiaj fakoj estas:
# [[Fundamenta teologio]], aŭ [[Apologetiko]]
# [[Ekzegeza teologio]]
# [[Historia teologio]]
# [[Sistema teologio]]
# [[Praktika teologio]]

La kvin brakoj povas plisubdividiĝi jene:

* [[Fundamenta teologia]]
** [[Biblia ekzegezo|Ekzegeza teologio]]:
** Bibliaj studoj (analizoj de la bibliajn enhavo)
** Aliro al la Biblio (kiel naskiĝis la [[Biblio]])
** [[Biblia kanono]]
** [[Biblia teologio]] (kiel la dia revelacio riveliĝis ene de la Biblio)
* [[Historia teologio]] (studo pri kiel la kristana teologio disvolviĝas en la historio):
** [[Patristiko]]
** [[Mezepoko]]
** [[Reformacio]] kaj [[Kontraŭreformacio]]
** Moderna epoko
* [[Sistema teologio]]:
** Enkonduko (Bazaj principoj)
** Bazaj teologio
** [[Ekzisto de Dio]]
** Diaj atributoj
** [[Sankta Triunuo]]
** [[Kreo]]
** [[Providenco]]
** [[Kristologio]]
** Antropologia teologio
** [[Sankta Spirito|Doktrino pri la Sankta Spirito]])
** [[Soteriologio|Doktrino pri la savo]])
** [[Pravigo (teologio)|Justiĝo]]
** [[Sanktigo]]
** [[Eskatologio]]
* [[Praktika teologio]]:
** [[Morala teologio]]
** [[Ekleziologio]]
** [[Paŝtista teologio]]
** [[Liturgio]]
** [[Homiliko]]
** Kristana edukado
** [[Misiologio]]

==Vidu ankaŭ==
* [[Katolika teologio]]

==Notoj==
{{Referencoj}}

==Bibliografio==
* [[Friedrich Schleiermacher]], ''Kurze Darstellung des theologischen Studiums, zum Behuf einleitender Vorlesungen'' ([[1810]]), traduit depuis peu sous le titre ''Le statut de la théologie. Bref exposé'' (1994).
* ''Dictionnaire critique de théologie'', sous la dir. de Jean-Yves Lacoste, Presses universitaires de France, Paris, 2002. ISBN 2-13-052904-6.
* ''[[Science et religion]]'', [[Bertrand Russell]]
* [[Giovanni Ferretti (filosofo)|Giovanni Ferretti]], ''Introduzione alla teologia contemporanea. Profilo storico e antologia'' (in collab. con F. Ardusso, A. Pastore, U. Perone), 3 voll., SEI, Torino 1972; 2ª ed. ampliata e rinnovata con il titolo ''La teologia contemporanea. Introduzione e brani antologici'', Marietti, Torino 1980
* [[Tommaso d'Aquino]], ''La somma teologica'', ESD, 1996 ISBN 88-7094-224-4
* Angelika Berlejung, Christian Frevel, ''Concetti teologici fondamentali dell'Antico e del Nuovo Testamento'', Queriniana, 2009 ISBN 88-399-0443-3
* Inos Biffi, ''[http://books.google.it/books?id=qNpj3514S88C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_navlinks_s#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Figure medievali della teologia]'', Jaca Book, Milano 2008 ISBN 978-88-16-40815-9
* Benjamin B. Warfield, ''Rivelazione e ispirazione'', Alfa &amp; Omega, Caltanissetta 2001
* Gianluca Cuozzo, ''Il movimento a spirale come figura dell'approssimazione al divino. La teologia &quot;in circulo&quot; di Nicola Cusano'', in «Annuario Filosofico» n. 16 (2000), Mursia editore
* Arrigo Pacchi, ''Filosofia e teologia in Hobbes'', Unicopli, Milano 1985 ISBN 88-7061-271-6
* Gerardo Picardo, ''Oltre il tempio. Sul cristianesimo nella filosofia di [[Giordano Bruno]]'', Sassoscritto, 2003 ISBN 88-88789-04-9
* Albert Franz, ''La Filosofia della rivelazione di Schelling e la teologia'', in «Annuario Filosofico» n. 11 (1995), Mursia editore
* Albert Franz, ''La reazione della teologia cattolica e il discorso sul Dio sofferente nell'idealismo tedesco'', in «Annuario Filosofico» n. 15 (1999), Mursia editore
* Jean-Pierre Torrell, ''[http://books.google.it/books?id=5bz2DeA8b2sC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_navlinks_s#v=onepage&amp;q=&amp;f=false La teologia cattolica]'', trad. di G. Matera, Jaca Book, Milano 1998 ISBN 88-16-30333-6
* Battista Mondin, ''[http://books.google.it/books?id=ŭyWJd32HB4C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_navlinks_s#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Storia della teologia]'', 4 voll., ESD, Bologna 1997
* AA. VV., ''Bilan de la théologie du XX siècle'', 2 voll., Casterman, Parigi 1970, trad. it. a cura di G. Mura, 4 voll., Città Nuova, Roma 1972
* Karl Barth, ''Die protestantische Theologie im 19. Jahrhundert'', Zollikon, Zurigo 1947, trad. it. ''La teologia protestante nel XIX secolo, Jaca Book, Milano 1979-1980
* Karl Barth, ''L'epistola ai Romani'', a cura di G. Miegge, Feltrinelli, Milano 1962
* B. Mondin, ''I teologi della morte di Dio'', Borla, Torino 1966
* AA. VV., ''[http://books.google.it/books?id=V_EbpyDvnzoC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_navlinks_s#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Teologia delle religioni: bilanci e prospettive]'', a cura di Mariano Crociata, edizioni Paoline, Milano 2001
* B. Mondin, ''[http://books.google.it/books?id=gqqlRMXGr4wC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_navlinks_s#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Dizionario dei teologi]'', ESD, Bologna 1992

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Kristana teologio]]
[[Kategorio:Historio de la teologio]]</text>
      <sha1>flqjlpoprfqddlr4ld1wlfpblrq7dtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454381</id>
    <revision>
      <id>9393364</id>
      <parentid>9372729</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138171" sha1="du4wzvzgdj19rmfo2f9w558gfuvvomq" xml:space="preserve">==La Kalendaro==

Ĉiutage la Agendo prezentas kelkajn okazintaĵojn en [[Latinameriko]] dum la lastaj jardekoj, memorigante la leganton pri la homoj kiuj laboradis por pli bona mondo kaj mortis martirece, pri landaj sendependiĝoj, ktp.
Sube troviĝas la faktoj okazintaj en ĉiuj monatoj. Komence de ĉiu tago troviĝas la dediĉo de la tago laŭ la [[katolika eklezio]].

===Januaro===

1 – [[Sankta Maria]] [[Dipatrino]]&lt;br /&gt;
1508: Komenciĝis la koloniigo de [[Porto-Riko]].&lt;br /&gt;
1804: Sendependiĝis [[Haitio]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1959: Venko de Kuba Revolucio.&lt;br /&gt;
1977: Maurício López, estro de Universitato de Mendoza, [[Argentino]], membro de la Monda Konsilo de Eklezioj, malaperinta.&lt;br /&gt;
1990: Maureen Courtney kaj Teresa Rosales, religiulinoj murditaj de la kontraŭ-revoluciaj civilaj armeistoj, en [[Nikaragvo]].&lt;br /&gt;
1994: Insurekto indiĝena zapatista en [[Meksiko]].&lt;br /&gt;
2003: Lula fariĝis prezidento de [[Brazilo]].&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Bazilio Magno, Gregorio Nazianzeno, J. K. Wilhelm Loehe&lt;br /&gt;
1904: Elŝipiĝis la usonaj mararmeistoj en la Dominika Republiko «por defendi la interesojn nord-amerikajn».&lt;br /&gt;
1979: Francisco Jentel, defendanto de indiĝenoj kaj terkulturistoj, viktimo de la Nacia Sekureco en Brazilo.&lt;br /&gt;
1981: José Manuel de Souza, “Zé Piau”, terkulturisto, viktimo de falsaj kampoposedantoj de brazila ŝtato [[Parao]].&lt;br /&gt;
1994: Daniel Arrollano, batalanto por la vivo, kantisto de memoro de la martiroj de sia argentina popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Ĝenovevo&lt;br /&gt;
1511: La «krio de Coayuco», la granda insurekto de tainoj, gviditaj de Agüeybaná, la Bravo, Portoriko.&lt;br /&gt;
1981: Diego Quic, indiĝeno, kateĥisto, ĉefo de popolaj organizoj, malaperinta, [[Gvatemalo]].&lt;br /&gt;
1994: Antulio Parrilla Bonilla, [[episkopo]], aktivulo por sendependeco kaj la kaŭzo de persekutatoj, la « ‘Las Casas’ de la 20-a jarcento», en Porto-Riko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Rigoberto&lt;br /&gt;
1975: José Patrício León, «Pato», gvidanto de la Katolika Studenta Junularo kaj politika aktivulo, malaperinta en [[Ĉilio]].&lt;br /&gt;
2005: La Ĉilia Supera Tribunalo permesas la proceson kontraŭ [[Pinochet]] pro krimoj de «Operacio Kondor».&lt;br /&gt;
2010: [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] inaŭguras la konstruaĵon Burj Oubal, la plej alta de la monto (818 m).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Telesforo kaj Emiliana; Kaj Munk&lt;br /&gt;
1534: Guarocuya, “Enriquillo”, indiĝenestro kristana de La Española (Dominika Respubliko), la unua kiu ribelis je defendo de siaj etnianoj.&lt;br /&gt;
1785: La Reĝino Maria la 1-a malpermesas ĉiujn brazilajn industriojn, escepte la [[industrio]]n de vestoj al sklavoj.&lt;br /&gt;
2007: Mortis Axel Mencos, heroo de la rezisto kaj de la dediĉema paŝtlaboro, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Epifanio (Saĝaj Reĝoj)&lt;br /&gt;
1848: La [[gvaranioj]] estis deklaritaj paragvajaj civitanoj laŭ la dekreto de Carlos A. López.&lt;br /&gt;
1915: Agroreformo en Meksikio, rezulto de revolucio; unua divido de ter-posedaĵegoj en la Latina Ameriko.&lt;br /&gt;
1927: Armearoj de [[Usono]] okupis Nikaragvon por kombati [[Sandino]]n. Ili nur foriros en 1933.&lt;br /&gt;
1982: Vitoria de Roka, religiulino gvatemala, martirino de la malriĉuloj, malaperinta.&lt;br /&gt;
1986: Julio González, episkopo de Puno, [[Peruo]], mortis en suspektinda akcidento.&lt;br /&gt;
1992: Aŭgusto Maria kaj Aŭgusto Conte, martiroj de solidareco kaj de homaj rajtoj en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Raimundo de Penjaforto&lt;br /&gt;
1835: Venko de “Cabanagem”, la plej notinda popola movado de Brazilo. Ribeluloj konkeras urbon Belem’ kaj fariĝas provincestroj.&lt;br /&gt;
1981: Sebastião Mearin, kampara ĉefo en ŝtato Parao, Brazilo, murdita de ter-rabistoj.&lt;br /&gt;
1983: Felipe kaj Mary Barreda, revoluciemaj kristanoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1999: Forpasis Bartolomeu Carrasco Briseño, episkopo de [[Oaxaca]], Meksiko, konata pro sia dediĉo al malriĉuloj kaj sia defendo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Severino&lt;br /&gt;
1454: La Papo Nikolao permesas, ke la reĝo de [[Portugalio]] sklavigu ajn landon de afrika mondparto nur se la Eklezio povas bapti ĉiujn ties homojn.&lt;br /&gt;
1642: Mortas [[Galileo Galilei]], kondamnita de [[Inkvizicio]]. [[Vatikano]] forviŝos la kondamnon post tri jarcentoj kaj duono (en la 30-a de decembro [[1992]]).&lt;br /&gt;
1850: Johano, unu el la ĉefoj de Revolucio de “Queimados”, brazila ŝtato Espírito Santo, estas pendumita.&lt;br /&gt;
1912: Fondiĝis Afrika Nacia Kongreso.&lt;br /&gt;
1982: Domingo Cahuec Sic, indiĝeno de etnio “achi”, kateĥisto kamparano, Rabinal, Baja Verapaz, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Eulogio kaj Bazilia&lt;br /&gt;
1662: Lisbona gubernio ordonas la estingon de indiĝenoj de etnio “janduim” en Brazilo (ŝtatoj Ceará, Rio Grande do Norte kaj Paraíba).&lt;br /&gt;
1858: Unua [[striko]] en Brazilo, de la tipografistoj, pioniroj de la laborista lukto.&lt;br /&gt;
1959: Naskiĝis [[Rigoberta Menchú]], en Chimel, Departamento de El [[Quiché]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Aldo&lt;br /&gt;
1911: 5-monata striko de [[ŝuisto]]j de San-Paŭlo favore al 8-hora labordaŭro.&lt;br /&gt;
1920: Estas kreita la [[Ligo de Nacioj]], post la masakroj de [[Unua Mondmilito]].&lt;br /&gt;
1978: Pedro Joaquim Chamorro, ĵurnalisto, batalanto por libereco kaj kontraŭ la diktatoro de Somoza, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1982: Dora Azmitía, “Menchy”, 23-jaraĝa instruistino, martirino de studenta junularo, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1985: Ernesto Fernández Espino, luterana pastoro, martiro de la salvadoraj rifuĝintoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Higino, Marteno de León&lt;br /&gt;
1839: Naskiĝo de Eugenio María de Hostos, batalanto por la sendependiĝo de Porto-Riko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Bento, Tatiana&lt;br /&gt;
1694: 6500 homoj invadas la Kilombon de Palmares, kiu rezistos ĝis la 6-a de februaro.&lt;br /&gt;
1948: La Ĉefa Tribunalo de Usono proklamas la egalecon de blankuloj kaj negroj ĉe lernejo.&lt;br /&gt;
2010: [[Tertremo]] en Haitio (7,3 Richter-poentoj). Pli ol 250 mil mortintoj kaj kompleta detruiĝo. Okazas granda mondskala solidareco.&lt;br /&gt;
2010: Nederlanda komisio konkludas, ke la invado al [[Irako]] estis neleĝa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Hilario I, [[George Fox|Georgo Fox]]&lt;br /&gt;
1825: Estas mortpafumita Frato Kaneka, respublikana revoluciulo, de la Konfederacio de [[Ekvadoro]].&lt;br /&gt;
1879: Roka komencas la kampanjon de Dezerto de [[Patagonio]], Argentino.&lt;br /&gt;
2001: Tertremo de 7,9 gradoj Richter, en [[Salvadoro]], 5400 mortis kaj 500 mil viktimiĝis.&lt;br /&gt;
“Idd Inneyer”, amazigha novjariĝo: jaro 2961&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Fulgencio&lt;br /&gt;
1988: Miguel Angel Pavón, direktoro de la Komisio de Homaj Rajtoj, kaj Moises Landaverde, [[Honduro]].&lt;br /&gt;
1997: Marŝo de 700 mil sud-koreoj dum la strikoj kontraŭ la mistraktado de socialaj rajtoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Efisio&lt;br /&gt;
1929: Naskiĝis [[Martin Luther King]], en Atlanto ([[Georgio]], Usono).&lt;br /&gt;
1970: Leonel Rugama mortas dum la revolucia lukto kontraŭ la diktatoreco de Somoza, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1976: La registaro de brazila ŝtato Bahia ne plu postulas la polician registron de temploj de religio kandombleo.&lt;br /&gt;
1981: Estela Pajuelo Grimani, terkulturistino, 55-jaraĝa, 11 gefiloj, martirino de solidareco en Peruo.&lt;br /&gt;
1982: La Konstitucio de [[Kanado]] inkludas la rajtojn de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1988: Brazila prezidento Sarney lanĉas la “Plano Verão” [Plano Somero], kiu starigas novan valuton, la “Cruzado Novo”.&lt;br /&gt;
1998: Granda valor-faliĝo de brazila valuto “real”.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Marcelo&lt;br /&gt;
1992: Pac-konsentoj subskribitaj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
Internacia tago kontraŭ la sklaveco de infanoj: memore de Iqbal Masch, sklava infano kiu, kune kun la unuiĝo de laborista liberiĝo de [[Pakistano]], sukcesis fermi plurajn [[fabriko]]jn kiuj uzis sklavecan fifaman laboron.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Antano&lt;br /&gt;
1961: Estas mortigita, en Kongolando, [[Lumumba]], heroo de sendependeco de Afriko.&lt;br /&gt;
1981: Sílvia Maribel Arriola, flegistino, 1-a religiulino martirino dum kunlaborado kun sia salvadora popolo.&lt;br /&gt;
1981: Ana María Castillo, kristana batalantino, martirino por justeco en Salvador.&lt;br /&gt;
1988: Jaime Restrepo López, pastro, martiro por defendo de la malriĉuloj, [[Kolombio]].&lt;br /&gt;
1991: Komenciĝas la Milito de Persa Gulfo.&lt;br /&gt;
1994: Tertremo en [[Los-Anĝeleso]], Usono.&lt;br /&gt;
1996: Forpasas Juan Luis Segundo, teologiisto de liberiĝo, en [[Urugvajo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Beatrico, Priska, Konfeso de Sankta Petro&lt;br /&gt;
1535: Fondiĝo de Cidade dos Reis, en [[Limao]], Peruo.&lt;br /&gt;
1867: Naskiĝas [[Rubén Darío]] en [[Metapa]], Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1978: Germán Cortés, batalanto kristana kaj politika, martiro por la justeco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: José Eduardo, sindikata ĉefulo de brazila ŝtato Acre, mortigita de ter-invadanto.&lt;br /&gt;
1982: Sérgio Bertén, belga religiulo, kaj kunlaborantoj, martiroj de solidareco, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Mario, Marta; Henriko, episkopo de Upsala&lt;br /&gt;
1897: Batalo de Tabuleirinho: la kamparanoj bremsas la progreson de la armeo 3 kilometroj for de Canudos, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Fabiano kaj Sebastiano&lt;br /&gt;
1973: Amílcar Cabral, anti-koloniisto de [[Gvineo-Bisaŭa]], mortigita de portugala polico.&lt;br /&gt;
1979: Octavio Ortiz, pastro, kaj kvar studentoj kaj kateĥistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1982: Carlos Morales, dominikana pastro, martiro inter la indiĝenaj kamparanoj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2009: Barack Hussein Obama enposteniĝas kiel unua prezidento afrik-amerika de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Ineso&lt;br /&gt;
1972: Geraldo Valencia Cano, episkopo de Buenaventura, Kolombio, profeto kaj martiro de la liberiĝo de malriĉuloj.&lt;br /&gt;
1974: Masakro de kamparanoj, Alto Valle, [[Bolivio]].&lt;br /&gt;
1980: Maria Ercilia kaj Ana Corália Martínez, studentinoj, helpistinoj de [[Ruĝa Kruco]] kaj kateĥistinoj, martirinoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Fondiĝas en brazila ŝtato Paraná, urbo Cascavel, la “MST” – Movado de Kamparaj Laboristoj Senteruloj (Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem-Terra).&lt;br /&gt;
2000: Marŝo indiĝena kaj popola en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Vicento&lt;br /&gt;
1565: “Tata” Vasco de Quiroga, episkopo de [[Michoacán]], Meksikio, stariginto de unuaj reduktoj indiĝenaj.&lt;br /&gt;
1982: Masakro de terkulturistoj en Pueblo Nuevo, Kolombio.&lt;br /&gt;
2006: [[Evo Morales]], indiĝenano ajmara, fariĝas Prezidento de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Ildefonso&lt;br /&gt;
1914: Revolucio de Juazeiro, Brazilo. La kamparanoj venkis, gviditaj de Pastro Cicero.&lt;br /&gt;
1958: Faligo de la lasta diktatoro de Venezuelo, generalo Márcos Pérez Jiménez.&lt;br /&gt;
1983: Segundo Francisco Guamán, indiĝenano keĉua, martiro de la batalo por tero en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Francisko el Sales&lt;br /&gt;
1835: La negroj maleoj organizas en brazila urbo Salvador, ŝtato [[Bahia]], la plej grandan urban revolucion de la lando.&lt;br /&gt;
1977: 1-a Indiĝena Kongreso de Centra Ameriko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Konvertiĝo de Paŭlo&lt;br /&gt;
1524: Eliras el [[Hispanio]] la «dek du apostoloj de Meksikio», [[franciskanoj]].&lt;br /&gt;
1554: Fondiĝo de la urbo San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1934: Naskiĝis la Universitato de San-Paŭlo (ŝtata).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Timoteo, Tito kaj Silas&lt;br /&gt;
1500: Vicente Pinzón elŝipiĝas ĉe la nuna brazila nordorienta regiono, antaŭ ol la alveno de Pedro Álvares Cabral.&lt;br /&gt;
1813: Naskiĝas Juan Pablo Duarte, nacia heroo kaj unua instiganto al la sendependeco en [[Dominika Respubliko]].&lt;br /&gt;
1914: José Gabriel, “Cura Brochero”, pastro kaj profeto inter la kamparanoj de Argentino.&lt;br /&gt;
2001: Tertremo en [[Barato]] viktimigas 50 mil homojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Angela de Merice, Lidia&lt;br /&gt;
1554: Pablo de Torres, episkopo de [[Panamo]], unua ekziligito de Latin-Ameriko pro sia defendo al la indiĝenaro.&lt;br /&gt;
1945: La koncentrejo de Auschwitz estas malfermita, en [[Pollando]]. Tago de memoro pri la Holokaŭsto.&lt;br /&gt;
1977: Miguel Angel Nicolau, saleziana pastro, martiro de solidareco kaj sindediĉo al la argentina junularo, malaperigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Tomaso de Akvino&lt;br /&gt;
1853: Naskiĝo de [[José Martí]] en [[Havano]].&lt;br /&gt;
1979: Malfermiĝo de Episkopa Konferenco de Puebla, Meksikio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Valero&lt;br /&gt;
1895: José Martí komencas la militon por sendependigi [[Kubo]]n.&lt;br /&gt;
1985: 1-a Nacia Kongreso de MST en Brazilo.&lt;br /&gt;
1999: La [[dolaro]] atingas la valoron de R$ 2,15: grava momento de faliĝo de la brazila valuto.&lt;br /&gt;
2001: Pinochet estas procesita kiel aŭtoro de la krimoj de “Karavano de la Morto”.&lt;br /&gt;
2010: [[Tony Blair]] respondas, antaŭ la komisio kiu enketas pri li, pro sia partopreno en la invado al Irako en 2003.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Martina&lt;br /&gt;
1629: Antônio Raposo, brazila bandejrano, detruis la gvaraniajn misiojn de Guaíra, brazila ŝtato Paranao, kaj sklavigas 4 mil indiĝenojn.&lt;br /&gt;
1948: Estis murdita [[Mahatma Gandhi]].&lt;br /&gt;
Tago de Ne-perforto kaj Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Johano Bosko&lt;br /&gt;
1865: La amendo de la 13-a Konstitucio deklaras la sklavecon aboliciita en Usono.&lt;br /&gt;
1980: Masakro de 40 indiĝenaj kiĉeoj ĉe la [[ambasadejo]] de Hispanio en Gvatemalo: María Ramírez, Gaspar Viví, Vicente Menchú kaj akompanantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Februaro===
&lt;br /&gt;
1 - Cecilio, Veridiana&lt;br /&gt;
1870: Jonathan Jasper Wright estas elektita al la Plejalta Juĝejo de la Ŝtato, kaj fariĝas la unua negro sukcesinta atingi tiun postenon en la Usona Juĝistaro.&lt;br /&gt;
1932: Agustín Farabundo Martí estas pafmortigita en la ĝenerala tombejo de San-Salvador, iom antaŭ la granda kamparana ribelado.&lt;br /&gt;
1977: Daniel Esquivel, laboristo, ano de la Paŝtlaboro por la Paragvajaj Enmigrintoj en Argentino, martiro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Prezento de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1976: José Tedeschi, pastro kaj laboristo, martiro pro la enmigrintoj de Argentino, forkaptita kaj murdita.&lt;br /&gt;
1989: [[Alfredo Stroessner]], diktatoro de [[Paragvajo]], estas elpostenigita fare de sensanga ŝtatrenverso.&lt;br /&gt;
1991: Expedito Ribeiro Souza, el la sindikato de Kampaj Laboristoj en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Parao, estas mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Bras kaj Oskar; Ansgar de Hamburgo&lt;br /&gt;
1795: Naskiĝas Antônio José de Sucre.&lt;br /&gt;
1929: Naskiĝas [[Camilo Torres]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Andreo Corsino&lt;br /&gt;
1794: Liberigo de Haitiaj sklavoj. Unua aboliciista leĝo en Latina Ameriko.&lt;br /&gt;
1927: La Kolumno Prestes rifuĝas en [[Bolivio]].&lt;br /&gt;
1979: Benjamin Didincué, indiĝena estro, martiro pro la defendo al la tero en Kolombio.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de Cromotex, en Limao, Peruo: 6 laboristoj mortigitaj kaj dekoj vunditaj.&lt;br /&gt;
1981: Masakro de Chimaltenango,  Gvatemalo: 68 kamparanoj mortigitaj.&lt;br /&gt;
1992: Provo de ŝtatrenverso en Venezuelo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Ageda&lt;br /&gt;
1977: La Somozista Gardistaro detruas la kontempleman komunumon de [[Solentiname]], aktiva por la revolucio en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1988: Francisco Domingos Ramos, sindikata estro en urbo Pancas, ŝtato Espírito Santo, Brazilo, mortigita je ordono de bienestroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Paŭlo Miki&lt;br /&gt;
1694: Zumbi kaj siaj kolegoj, ĉirkaŭitaj en Palmares, kaj sen pulvo, fuĝas en la arbaron.&lt;br /&gt;
1916: Forpasas Rubén Darío, nikaragvano, princo de la hispana beletro.&lt;br /&gt;
1992: Forpasas Sérgio Méndez Arceo, episkopo de [[Cuernavaca]], Meksikio, Patriarko de la Solidareco.&lt;br /&gt;
1997: La ekvatora Parlamento detiras la prezidenton Abdala Bucaram, en la dua tago de ĝenerala striko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Rikardo&lt;br /&gt;
1756: Masakro de Sepé Tiaraju (Sankta Sepé) kaj 1500 indiĝenoj de la Kristana Republiko de la Gvaranioj, distrikto Caiobaté, urbo São Gabriel, brazila ŝtato Rio Grande do Sul.&lt;br /&gt;
1974: Sendependiĝo de [[Grenado (lando)|Grenado]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1986: [[Jean Claude Duvalier]] forlasas Haition, post 29 jaroj de familia diktatoreco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Ĵeronimo Emiliani&lt;br /&gt;
1712: Ribelado de sklavoj en [[Nov-Jorko]], Usono.&lt;br /&gt;
1812: Granda represio kontraŭ la loĝantoj de la kilomboj de Rosário, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Miguel Febres Cordero&lt;br /&gt;
1977: Forpaso de Agustín Goiburu, medicinisto, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1985: Felipe Balam Tomás, misiista religiulo, servanto de la malriĉuloj, martiro en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Eskolastika&lt;br /&gt;
1986: Alberto Köenigsknecht, episkopo de Juli, en Peruo, mortis pro akcidento supozeble ordonita, ĉar li estis minacita pro sia defendo por la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Malsanulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Nia Sinjorino el Lurdes&lt;br /&gt;
1990: [[Nelson Mandela]], plej alta aktivulo de la internacia negra rezistado kontraŭ la [[apartejdo]], estas liberigita post resti 27 jaroj en [[karcero]].&lt;br /&gt;
1998: La negraj komunumoj de Médio Atrato (Kolombio) sukcesas obteni de la registaro kolektivan posed-atestilon de 695 mil hektaroj da tero.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Eulalia&lt;br /&gt;
1541: [[Pedro de Valdivia]] fondas [[Santiago de Ĉilio]].&lt;br /&gt;
1542: Orellana atingas la riveron [[Amazonas]].&lt;br /&gt;
1545: La konkerantoj atingas la minojn de arĝento de [[Potosí]]; en ili, mortigitas 8 milionoj da indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1809: Naskiĝo de [[Abraham Lincoln]].&lt;br /&gt;
1817: Venko de San Martín en Chacabuco.&lt;br /&gt;
1818: Sendependiĝo de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1894: La nikaragva armeo okupas la regionon Bluefields kaj aldonas la teritorion de Mosquitia al Nikaragvo.&lt;br /&gt;
2005: Dorothy Stang, martirino por la tero kaj ekologia lukto, estas mortigita en Anapu, brazila ŝtato Parao.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Benigno&lt;br /&gt;
1976: Francisco Soares, pastro, martiro por justeco inter malriĉuloj de Argentino.&lt;br /&gt;
1982: Santiago Miller, frato de La Salle, usonano, martiro por la liberiga edukado en la gvatemala indiĝena eklezio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Valenteno, [[Cirilo kaj Metodo]]&lt;br /&gt;
1992: Rick Julio Medrano, religiulo, martiro de la persekutata Eklezio de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Klaudio&lt;br /&gt;
1600: José de Acosta, misiisto, historiisto kaj defendisto de la indiĝena kulturo, Peruo.&lt;br /&gt;
1966: [[Camilo Torres]], pastro, martiro de la luktoj por la liberigo de la popolo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1981: Juan Alonso Hernández, pastro, martiro de la popolo de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1991: Ariel Granada, kolombia misiisto murdita de gerilo en Massangulu, [[Mozambiko]].&lt;br /&gt;
1992: María Elena Moyano, popola estrino, martirino por paco kaj justeco en Villa El Salvador, Peruo.&lt;br /&gt;
2003: 1-a mondskala manifestacio: 15 milionoj da homoj en 600 urboj kontraŭas al la milito de Usono kontraŭ Irako.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Tago de Amikeco; Juliana, Onesimo&lt;br /&gt;
1981: Albino Amarilla, kampara estro kaj kateĥisto, mortigita de la armeo, martiro de paragvaja popolo.&lt;br /&gt;
1985: Alí Primera, poeto kaj kantisto por justeco al la latin-amerika popolo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1986: Maurício Demierre, svisa kunlaboranto, kaj kamparaj virinoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Sep Sanktaj Fondintoj de la Servistoj&lt;br /&gt;
1600: La [[Inkvizicio]] bruligas [[Giordano Bruno]] pro lia libereco de penso kaj esprimo.&lt;br /&gt;
1997: 1300 aktivuloj de la Movado de Sen-Teruloj ekiras de San-Paŭlo al Brazilio pro la landa reformo.&lt;br /&gt;
1997: Forpasas [[Darcy Ribeiro]], aktivulo kaj skribisto, brazila antropologiisto, senatano.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Simeono&lt;br /&gt;
1519: [[Hernán Cortés]] eliras el Kubo por konkeri Meksikon.&lt;br /&gt;
1546: Forpaso de Marteno Lutero, en [[Germanio]].&lt;br /&gt;
1853: Forpaso de Félix Varela, kiu luktis pro la sendependeco de Kubo.&lt;br /&gt;
1984: Edgar Fernando García, sociala aktivulo, malleĝe kaptita kaj malaperigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Alvaro kaj Konrado&lt;br /&gt;
1590: Forpaso de Bernardino de Sahagún, misiisto en Meksikio, protektinto de kulturo de niaj popoloj.&lt;br /&gt;
1990: La studentoj okupas la Universitaton de la Ŝtato de [[Tennessee]], Usono, tradicie afrik-amerika, kaj postulas egalecon.&lt;br /&gt;
Monda Tago de Sociala Justeco (ONU)&lt;br/&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Eleuterio, Rasmus Jensen&lt;br /&gt;
1524: Tiam, “la indiĝenaj kiĉeoj estis detruitaj de la homoj el Kastela”, atestas la Memorialo de Sololá.&lt;br /&gt;
1974: Domingo Lain, pastro kaj martiro de luktoj pro liberiĝo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1978: La dekreto 1142, en Kolombio, ordonas la respekton al la lingvo kaj kulturo de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Petro Damiano&lt;br /&gt;
1934: Somoza mortigas perfide la popolan nikaragvan ĉefulon Augusto C. Sandino.&lt;br /&gt;
1965: [[Malcolm X]], afrik-amerika ĉefulo pro liberiĝo, estas mortigita en Usono.&lt;br /&gt;
1985: Kamparanoj estas krucumitaj en Xeatzan, ene de la Pasiono suferita de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Katedro de [[Sankta Petro]]&lt;br /&gt;
1910: La usonaj marsoldatoj intervenas en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1979: Sendependiĝo de Sankta Lucia.&lt;br /&gt;
1990: Terkultivistoj martiroj de Iquicha, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Bartolomeo, Polikarpo; Ziegenbalg&lt;br /&gt;
1970: Sendependiĝo de [[Gujano]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Matias Apostolo, Sergio&lt;br /&gt;
1821: Plano de Iguala. Proklamo de la Sendependiĝo de Meksikio.&lt;br /&gt;
1920: [[Nancy Astor]], unua virino elektita kiel parlamentano, prelegas en Londono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Justo kaj Valero, Isabel Fedde&lt;br /&gt;
Nacia Tago de Viktimoj de Milit-Konflikto, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1778: Naskiĝo de José de San Martín.&lt;br /&gt;
1980: Armea ŝtatrenverso en [[Surinamo]].&lt;br /&gt;
1982: Tucapel Jiménez, 60-jaraĝa, martiro de la luktoj de ĉiliaj sindikatanoj.&lt;br /&gt;
1985: Guillermo Céspedes, kristana aktivulo kaj revoluciulo, martiro de la lukto de la kolombia popolo.&lt;br /&gt;
1989: Oni murdis la indiĝenon toba Caincoñen, pro lia defendo de sia loko, en [[Formosa]], Argentino.&lt;br /&gt;
1990: La FSLN (Forto Sandinana de Liberiĝo Nacia) estas malvenkita dum balotado, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Paŭla Montal, Aleksandro&lt;br /&gt;
1550: Antonio Valdivieso, episkopo de Nikaragvo, martiro pro la defendo al indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1885: La eŭropaj potencaj landoj dividas inter si Afrikon, en [[Berlino]].&lt;br /&gt;
1965: Jimmie Lee Jackson, negra aktivulo de civilaj rajtoj, estas mortigita per batoj de policanoj.&lt;br /&gt;
1992: Morto de José Alberto Llaguno, episkopo, apostolo enkulturiĝinta en la indiĝena grupo [[Tarahumara]], en Meksikio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Gabriel de la Dolorosa&lt;br /&gt;
1844: La Dominika Respubliko sendependiĝas de Haitio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1989: Okazas la ''Caracazo'', socia ribelo en [[Karakaso]], dum kiu 400 homoj estas mortigitaj kaj 2000 esta vunditaj.&lt;br /&gt;
1998: Estas mortigita Jesús Maria Valle Jaramillo, 4-a prezidanto de la Komisio de Homaj Rajtoj en Antioquia, Kolombio.&lt;br /&gt;
2005: 40 el la 57 landoj-membroj de la Monda Konvencio kontraŭ la Tabako fariĝas ĵure interligitaj.&lt;br /&gt;
2010: Tertremo de 8,8 gradoj Richter okazas en Ĉilio, kaj pli ol 500 homoj forpasas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Romano&lt;br /&gt;
1924: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj (''marines'') en [[Honduro]] kaj okupo de ties ĉefurbo [[Tegucigalpa]].&lt;br /&gt;
1985: Guillermo Céspedes Siabato, de la grupo Kristanoj pro Socialismo kaj de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj, laboristo, instruisto kaj [[poeto]]. Murdita de la armeo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1989: Teresita Ramírez, religiulino de la Kompanio de Maria, mortigita en Cristales, Kolombio.&lt;br /&gt;
2004: La 29-an de februaro, [[Jean-Bertrand Aristide]] eliras el Haitio pro la okazonta alveno de armea rezisto kontraŭ li.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Marto===
&lt;br /&gt;
1 - Rosendo, Albino, Jorge Herbert&lt;br /&gt;
1739: Subskribita en [[Jamajko]], inter la cimaronoj (fuĝintaj sklavoj) kaj la blankuloj, la traktado pri paco kun dek kvin punktoj. &lt;br /&gt;
1959: Fondiĝo de CLAR, Konfederacio Latin-Amerika de Religiuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Simplicio, John kaj Charles Wesley&lt;br /&gt;
1791: Forpasas John Wesley en [[Anglujo]].&lt;br /&gt;
1897: Tria atako kontraŭ Canudos, Brazilo.&lt;br /&gt;
1963: Goulart publikigas la Statuton de Laboristoj, kiu implicas progreson en tiu momento. Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Emeterio, Marino&lt;br /&gt;
1982: Hipólito Cervantes Arceo, meksika pastro, martiro de la solidaro kun Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1982: Emiliano Pérez Obando, ministro de la Vorto, martiro de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
2000: Revenas al Ĉilio la diktatoro Pinochet, post 503 tagoj arestita en [[Londono]].&lt;br /&gt;
2005: OMC kondamnas la monhelpon de Usono por ilia [[kotono]], kiu malutilis al la libera komerco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Kazimiro&lt;br /&gt;
1962: Usono ekfunkciigas nukle-reaktoron en [[Antarkto]].&lt;br /&gt;
1970: Antonia Martínez Lagares, martiro de universitata batalado, mortigita de la polico de Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1990: Nahaman Carmona, strat-vivanta infano, Gvatemalo, mortigita de la [[polico]] per frapado.&lt;br /&gt;
2004: Argentina armeo agnoskas unua-foje, ke ĝi uzis torturadon dum la diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Adriao&lt;br /&gt;
1996: La plej granda okupado de MST (Movado de SenTeruloj): 3 mil familioj, en Curionópolis, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Olegario, Roza el Viterbo&lt;br /&gt;
1817: Revolucio de [[Pernambuco]], Brazilo.&lt;br /&gt;
1854: Abolo de [[sklaveco]] en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1996: Pascuala Rosado, de la Komunumo Huaycán, Peruo, paf-mortigita pro ne cedi al [[terorismo]].&lt;br /&gt;
2005: La argentina Supera Tribunalo konfirmas la ĉiaman enprizonigon de Arancibia Clavel pro murdo de la ĉilia generalo Prats, 1974, kiel krimo de homara malutilo, nepardonebla.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Perpetua kaj Felicidade; Tomaso el Akvino&lt;br /&gt;
1994: Joaquin Carregal, Remígio Morel, Pedro Medina kaj Daniel de la Sierra, pastroj de la episkopejo de Quilmes, Argentino, profetoj de la justeco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Johano de Dio&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Virino: Establita en 1910. En tiu tago de 1857, laboristinoj de Novjorko estis mortigitaj kiam ili postulis pli bonajn kondiĉojn de laborado kaj rajton voĉdoni.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - &lt;br /&gt;
1989: 500 familioj okupis bienon kaj estis forpelataj de Militista Polico: 400 vunditoj, 22 arestitoj. Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Kaio&lt;br /&gt;
1928: Elías del Socorro Nieves, aŭgustenano, kaj Jesús kaj Dolores Sierra, laikoj, mortigitaj en la Revolucio de la Kristeroj, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Konstantino, Vicenzo, Ramiro&lt;br /&gt;
1797: Venkitaj de la angloj, la [[garifunoj]] de San Vicente estis forportataj al Honduro.&lt;br /&gt;
1914: Malfermo de la [[Kanalo de Panamo]].&lt;br /&gt;
1990: [[Patrício Aylwin]] prenas la prezidon de Ĉilio post la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
2004: Atenco de islama grupo en [[Madrido]]. 200 mortintoj kaj pli ol 1.400 vunditoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Inocencio, Gregorio el Nisa&lt;br /&gt;
1977: Rutilio Grande, pastro, Manuel kaj Nelson, terkulturistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1994: La anglikana eklezio ordenis en [[Bristol]], Anglujo, la unuan grupon de 32 pastrinoj.&lt;br /&gt;
2005: Argentino transdonas Paul Scheafer al Ĉilio, eksnaziisto, kunlaboranto de Pinochet en &quot;Kolonio Dignidad&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Rodrigo, Salomono, Eŭlogio&lt;br /&gt;
1957: José Antonio Echeverría, studanto, de la Katolika Agado, martiro de la bataloj por liberigo de la kubanoj kontraŭ la diktaturo de Batista.&lt;br /&gt;
1983: Marianela García, de la Komisiono de Homaj Rajtoj, martiro de la justeco en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1998: Maria Leite Amorim, mortigita pro organizi okupon por MST, Manaus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Matildo&lt;br /&gt;
1549: Mortas la sankta negra franciskano Antônio de Categeró.&lt;br /&gt;
1795: La garifuna estro, Joseph Satuyé, mortas alfrontante la anglojn en la 2-a Milito de Karibujo.&lt;br /&gt;
1849: Alvenas al Bluefields (Nikaragvo) la misiistoj moravaj, kiuj evangeliigis la Mosquitia.&lt;br /&gt;
1997: Deklaro de [[Curitiba]]: Internacia tago de Agado kontraŭ la akvobaraĵojn, favore al la riveroj, akvo kaj vivo.&lt;br /&gt;
2009: [[Evo Morales]] ekdisdonadas teron de la &quot;bienegoj&quot; al la indiĝenoj, subtenate de la nova [[Konstitucio]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Luizo el Marillac&lt;br /&gt;
1951: Mortas en Viedma, Argentino, Artemides Zatti, salesiano, &quot;sankta flegisto de [[Patagonio]]&quot;.&lt;br /&gt;
1961: Kreita la Alianco por la Progreso.&lt;br /&gt;
1986: Antonio Chaj Solís, pastro, Manuel de Jesús Recinos kaj kunuloj, evangeliaj batalantoj, martiroj de la kredo kaj de la servado, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1995: 30 jaroj da enprizonigo de la generalo Luis García Mesa pro lia ŝtat-renverso en 1980, en Bolivio. Unua armea ŝtat-renversanto kondamnita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Raimundo el Fitero&lt;br /&gt;
1630: Benkos Biohó, estro kaj heroo negra en batalo favore al libereco. Kolombio.&lt;br /&gt;
1977: Antonio Olivo kaj Pantaleón Romero, martiroj de justico inter la kamparanoj de Perugorria, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Patriko&lt;br /&gt;
1973: Alexandre Vanucchi, studento kaj kristana batalanto, martiro, mortigita de polico. Brazilo.&lt;br /&gt;
1982: Jacobus Andreas Koster, “Koos”, kaj ĵurnalistaj kolegoj, martiroj en Latin-Ameriko. Salvadoro.&lt;br /&gt;
1990: María Mejía, kiĉea patrino, de la [[Katolika Agado]], mortigita en Sacapulas, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Kirilo el Jeruzalemo&lt;br /&gt;
1871: [[Pariza Komunumo]], unua laborista revolucio de la historio.&lt;br /&gt;
1907: Elŝipiĝo de maristoj en Honduro.&lt;br /&gt;
1938: La meksika prezidanto [[Lázaro Cárdenas]] dekretas la naciigon de [[nafto]].&lt;br /&gt;
1981: Presentación Ponce, katekisto, kaj kunuloj, martiroj de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
1989: Neftalí Liceta, pastro, kaj Amparo Escobedo, piulino, kaj kunuloj, peruanaj martiroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Jozefo&lt;br /&gt;
1849: Revolucio de Queimados, ŝtato Espírito Santo, Brazilo. Pli ol 200 nigruloj organiziĝis por solen-anonci liberigon de la sklavoj.&lt;br /&gt;
1915: Ribelado de Keĉuoj kaj Ajmaroj, estritaj de Rumi Maka, Peruo.&lt;br /&gt;
1980: Unua Renkonto Katolika Afrik-amerika, Boaventura, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Felisa Urrutia, karmelanino mortigita en Cauga, Venezuelo. Martiro de servado al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Serapiono&lt;br /&gt;
1838: La estraro de Sergipe, Brazilo, malpermesas al la &quot;afrikanoj&quot;, sklavaj aŭ liberaj, kaj al la portantoj de disigeblaj malsanoj, ke ili aliru lernejojn.&lt;br /&gt;
1982: Ŝtat-renverso de [[Rios Montt]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1995: Menche Ruiz, katekisto, profeto kaj populara poeto en la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvatoro.&lt;br /&gt;
2003: Usono ekinvadas Irakon, malgraŭ [[UN]], kontraŭ la internacia juro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Filemono, Nikolaŭ&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Arbaroj&lt;br /&gt;
1806: Naskiĝas [[Benito Juárez]], Meksiko.&lt;br /&gt;
1937: Amas-mortigo de Ponce, Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1975: Carlos Dormiak, salesiano, mortigita pro sia liberigema sinteno, Argentino.&lt;br /&gt;
1977: Rodolfo Aguilar, pastro, 29-jara, martiro de libereco de la meksika popolo.&lt;br /&gt;
1987: Luz Marina Valencia, piulino, martiro de justeco inter la kamparanoj de Meksiko.&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ la Genta Diskriminacio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - &lt;br /&gt;
1873: Abolo de sklaveco en Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1980: Luis Espinal, pastro kaj ĵurnalisto, martiro de batalado de la boliviana popolo.&lt;br /&gt;
1988: Rafael Hernández, kampara estro, martiro de batalado por la tero inter la meksikanoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Akvo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Toribio el Mongrovejo&lt;br /&gt;
1606: Toribio de Mongrovejo, ĉefepiskopo de Lima, pastro de la Inkaa gento, profeto de la kolonia Eklezio.&lt;br /&gt;
1976: María del Carmen Maggi, universitata profesorino, martiro de liberiga edukado, Argentino.&lt;br /&gt;
2003: Rachel Corrie (23), usonanino mortigita de motor-ebenigilo israela, en Rafah, dum ŝi alfrontis malkonstruon de palestina domo. Volontulino de la Internacia Solidara Movado.&lt;br /&gt;
2005: Ĉilio agnoskas la mortigon de Carmelo Soria en 1976, farita de la diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Jozefo Oriol&lt;br /&gt;
1918: Kanadaj virinoj konkeras la rajton voĉdoni.&lt;br /&gt;
1976: Ŝtat-renverso de Jorge Videla kontraŭ la reĝimo de Isabel Perón, en Argentino.&lt;br /&gt;
1980: Estis mortigata «Sankta Romero de Ameriko», ĉefepiskopo de Salvatoro, profeto kaj martiro.&lt;br /&gt;
2004: Kirchner transigas la ESMA, de centro de torturado por la argentina diktaturo, al Muzeo de la Memorado. La terorismo de la armea Ŝtato ordonis mortigi 4 mil civitanojn kaj malaperigis 30 mil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Anonco de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1914: La anglikanaj pastroj alvenas al la argentina Chaco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Braulio&lt;br /&gt;
1989: María Gómez, instruistino kaj katekistino, martiro de servado al sia gento Simiti, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Argentino, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo subskribas la Traktadon de Asunciono, konsistigante Merkosudon.&lt;br /&gt;
1998: Onalício Barros kaj Valentim Serra, estroj de la MST, mortigitaj de la bienistoj en Paranapebas/PA, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Ruperto&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Teatro&lt;br /&gt;
1502: Kolumbo alvenas al Cariari, [[Kostariko]].&lt;br /&gt;
1984: La gento txukahamãe blokas [[kamiono]]n postulante iliajn sanktajn terojn en Xingu, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Sisto&lt;br /&gt;
1750: Francisco de Miranda naskiĝas en Karakaso.&lt;br /&gt;
1985. Héctor Gómez Calito, defendanto de la hom-rajtoj, torturita kaj mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: 14 indiĝenoj tikunaj mortigitaj kaj 23 vundigitaj de la ligno-vendisto Oscar Castelo Branco kaj 20 pafistoj. Kunigitaj en Benjamim Constant, Amazono, ili esperis helpon el FUNAI.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Beatrico da Silva, Juan Nielsen Hauge&lt;br /&gt;
1904: Naskiĝas Consuelo Lee Corretjer, revolucia estrino de la sendependiga movado, Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1967: Je la unua fojo, oni trovas nafton en la ekvatora Amazonio.&lt;br /&gt;
1985: Rafael kaj Eduardo Vergara Toledo, martiroj de la rezistado kontraŭ la diktaturo en Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Gladiso, Johano Klimako&lt;br /&gt;
1492: Dekreto de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kiu forpelas el Hispanujo la [[judo]]jn.&lt;br /&gt;
1870: La afrik-amerikanoj gajnas la rajton voĉdoni en Usono: konfirmo de la 15-a amendo.&lt;br /&gt;
1985: José Manuel Parada, sociologiisto, Santiago Natino, eldonisto kaj batalanto, kaj Manuel Guerrero, sindikatestro, Santiago (de Ĉilio).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 - Benjameno, Amos, John Donne&lt;br /&gt;
1767: Forpelo de la [[jezuito]]j el Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1866: Eksplodas militon inter Hispanujo, de unu flanko, kaj Ĉilio, Bolivio kaj Peruo, de la alia.&lt;br /&gt;
1987: Roseli Correia da Silva, kamparanino, en Natalino, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Aprilo===
&lt;br /&gt;
1 - Hugo&lt;br /&gt;
1680: En [[Lisbono]] oni deklaras finita la sklavecon de indiĝenoj en Brazilo, laŭ influo de pastro Antonio Vieira.&lt;br /&gt;
1964: Brazila prezidento João Goulart estas deprenita de la registaro fare de armeanoj puĉistaj. Komenciĝas 21 jaroj de armea diktatorado.&lt;br /&gt;
1980: Komenciĝas la granda [[striko]] de metalurgiistoj en San-Paŭlo kaj internaj urboj.&lt;br /&gt;
1982: Ernesto Pili Parra, aktivulo, martiro pro paco kaj justeco en Caquetá, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Francisko el Paŭla&lt;br /&gt;
1550: La hispana reĝo ordonas la instruadon de sia lingvo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Argentino okupas armee la Insulojn [[Malvinoj]], regitaj de [[Britio]].&lt;br /&gt;
1993: Striko en 8 eŭropaj landoj por laboro kaj sociaj rajtoj akiritaj.&lt;br /&gt;
2005: Forpasas la papo [[Johano Paŭlo la 2-a]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Rikardo, Sisto&lt;br /&gt;
1976: Víctor Bionchenko, protestanta pastoro, forpasas en Argentino.&lt;br /&gt;
1986: Brazilo aprobas sian &quot;Plano de Informatiko&quot;, kiu protektos la nacian industrion dum kelkaj jaroj.&lt;br /&gt;
1992: Institucia ŝtatrenverso fare de Fujimori, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - [[Gema Galgani]], Isidoro el Sevilo&lt;br /&gt;
1680: Abolicio oficiala de la indiĝena sklaveco.&lt;br /&gt;
1775: La portugala reĝo instigas la geedziĝon inter indiĝenoj, negruloj kaj blankuloj.&lt;br /&gt;
1884: En la Traktato de Valparaíso, Bolivio cedas sian marbordan provincon [[Antofagasta]] al Ĉilio kaj fariĝas senmarborda lando.&lt;br /&gt;
1968: Martin Luther King estas murdita en Usono.&lt;br /&gt;
1985: Rosario Godoy kaj lia familio, martiroj pro la frateco en Salvadoro.&lt;br /&gt;
Tago Kontraŭ la Infana Prostituado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Vicento Ferrero&lt;br /&gt;
1818: Venko de San Martin, en Maipu, certigas la Ĉilian sendependecon.&lt;br /&gt;
1989: María Cristina Gómez, aktivulo de la Baptista Eklezio, martirino pro la lukto de la salvadoraj virinoj.&lt;br /&gt;
1992: Fujimori disigas la Parlamenton, malefikigas la Konstitucion kaj altrudas la militan leĝon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Marcelino, Albrecht Dürer&lt;br /&gt;
1976: Mário Schaerer, paragvaja instruisto, forpasas.&lt;br /&gt;
1979: Forpasas, 39-jaraĝa, Hugo Echegaray, peruano, pastro kaj teologo de la liberigo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Johano Baptista de La Salle&lt;br /&gt;
2009: Fujimori estas kondamnita al 25 jaroj de [[karcero]], en Peruo.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Sano&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Dionizio&lt;br /&gt;
565 a.K.: Naskiĝo de Siddartha Buddho. Festo de «Vesakh», la plej grava budhana festo.&lt;br /&gt;
1827: Naskiĝo de Ramón Emeterio Betances, Patro de la Lando Portoriko.&lt;br /&gt;
1977: Carlos Bustos, kapuĉena pastro, atestanto de la fido inter la malriĉuloj de Buenos Aires, estas murdita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Kasilda, Maria de Kleofas, Dietrich Bonhoeffer&lt;br /&gt;
1920: Elŝipiĝas la usonaj mararmeanoj en Gvatemalon por &quot;protekti&quot; la usonajn civitanojn.&lt;br /&gt;
1948: Jorge Eliécer Gaitán estas murdita en Bogotá, Kolombio, kaj la popola movado &quot;Bogotazo&quot; estas subpremita.&lt;br /&gt;
1952: Komenciĝas la civila revolucio en Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Jeĥzekel, Miguel Agrikolo&lt;br /&gt;
1919: Estas murdita, en embusko, Emiliano Zapata, estro de la revoluciaj kamparanoj en Meksikio.&lt;br /&gt;
1985: Daniel Hubert Guillard, pastro en Cali, Kolombio, estas murdita de la armeo pro sia socia laborado.&lt;br /&gt;
1987: Martiniano Martínez, Terencio Vázquez kaj Abdón Julián, aktivuloj de la Baptista Eklezio, martiroj pro la konscienca libereco en Oaxaca, Meksikio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Cigana Popolo: Difinita de la Unua Monda Cigana Kongreso, okazinta en Londono, en tiu sama tago de la jaro 1971.&lt;br /&gt;
Tago en Memoro al la Holokaŭsto: pro la 6 milionoj da judoj murditaj de la nazioj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Stanislao&lt;br /&gt;
1927: Formiĝo de la Kolono Prestes, kiu trairos 25 mil kilometrojn kombatante la armeojn de posedantoj de grandegaj bienoj, en Brazilo.&lt;br /&gt;
1986: Antonio Fernández, populara ĵurnalisto, martiro de solidareco en Bogotá, Kolombio.&lt;br /&gt;
2002: [[Puĉo]] kontraŭ Chávez, en Venezuelo.&lt;br /&gt;
2002: Ekfunkcias la Internacia Ĵura Tribunalo, malgraŭ la opozicio de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Zeno&lt;br /&gt;
1797: Atingis la marbordon de Trujillo, Honduro, ĉirkaŭ 2.500 garífunoj forpelitaj de la insulo Roatán, San Vicente.&lt;br /&gt;
1925: Renkontiĝo en brazila urbo [[Foz do Iguaçu]] ekigas la Kolonon Prestes, kiu trairos 30 mil kilometrojn en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Marteno, Hermenegildo&lt;br /&gt;
1999: Translokita al brazila urbo Belém la juĝado de 155 policianoj akuzitaj pri la morto de 19 sen-teruloj de Eldorado de Carajás, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Telmo&lt;br /&gt;
1981: Martiroj de la plej granda masakro de la nuntempa historio de Salvadoro, en urbo Morazán: 150 knaboj, 600 maljunuloj kaj 700 virinoj.&lt;br /&gt;
1986: Adelaide Molinari, religiulino, martiro pri la lukto de flankenigitaj, en urbo Marabá, brazila ŝtato Pará.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Benedikto Jozefo Labre&lt;br /&gt;
1961: Invado de Golfeto de la Porkoj, Kubo.&lt;br /&gt;
1983: Martiroj kamparaj indiĝenoj el Joyabaj, El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1992: Aldemar Rodríguez, kateĥezistoj, kaj aktivuloj kunlaborantoj, martiroj de solidareco inter la junuloj de urbo Cáli, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: José Barbero, sacerdoto, profeto kaj servinto al la plej malriĉaj fratoj de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Engracia&lt;br /&gt;
1952: Triumfo de la revolucio: kamparanoj kaj minlaboristoj obtenas la agran redistribuon en Bolivio.&lt;br /&gt;
1984: 1,7 miliono da manifestantoj en San-Paŭlo agadas pro la rektaj balotoj, la movado &quot;Diretas Já”.&lt;br /&gt;
2002: La juĝisto Carlos Escobar petas la ekstradicion de eks-diktatoro Stroessner, ekzilita en brazila ĉefurbo Brasília.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Aniceto&lt;br /&gt;
1695: Forpaso de Juana Inés da Cruz, meksika poetino.&lt;br /&gt;
1803: Toussaint L’Ouverture, defendinto de liberigo de Haitio, forpasas en la franca karcero de Joux.&lt;br /&gt;
1990: Tibério Fernández kaj akompanantoj, martiroj pro promocio de la homa vivo, en Trujillo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1996: Masakro de Eldorado dos Carajás, ŝtato Pará, Brazilo. La armea polico mortigas 23 homojn kiuj defendis sian rajton posedi agron.&lt;br /&gt;
1998: César Humberto López, de FraterPaz, mortigita en San Salvador.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Kampara Lukto: La &quot;1-a de Majo&quot; de la kamparanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Perfeta, Galdino&lt;br /&gt;
1537: Francisco Marroquín, unua episkopo konsekrita en Ameriko, fondinto de la unuaj lernejoj kaj hospitaloj, paŝtisto de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1955: [[Konferenco de Bandung]], [[Indonezio]], dum kiu oni kreis la movadon de landoj ne-enliniiĝintaj.&lt;br /&gt;
1998: Mortigo de Eduardo Mendoza, advokato de la popolaj rajtoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Leono, Ema, Olavus Petri&lt;br /&gt;
1925: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj marines en [[La Ceiba]], Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Juana Tun, edzino de Vicente Menchú, kaj sia filo Patrocínio, el indiĝena familio de kateĥezistoj, batalantoj pro sia tero, martiroj de El Quiché, Gvatemalo. Tutamerika Tago de la Indiĝeno&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Sulpicio&lt;br /&gt;
1586: Naskiĝo de Rosa de Lima, Peruo.&lt;br /&gt;
1871: La franciskanoj de Brazilo liberigas la sklavojn de ĉiuj siaj monaĥejoj.&lt;br /&gt;
1898: Milito inter Hispanio kaj Usono, kiu invadis Kubon, Portorikon, Guamon kaj Filipinojn.&lt;br /&gt;
1980: Martiroj indiĝenaj de la popola organizaĵo en Veracruz, Meksikio.&lt;br /&gt;
1980: «Printempo amaziga»: kultura kaj demokratiiga ribelado de la amazigoj el arĝela Cabilia kontraŭ la potenco centra kaj arabiza de Argel.&lt;br /&gt;
2010: Reinaldo Bignone estas kondamnita je 25 jaroj en karcero pro krimoj kontraŭ la homaro, dum la diktatorado en Argentinio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Anselmo&lt;br /&gt;
Naskiĝo de [[Mahometo]]. Tago de Pardono al la mondo.&lt;br /&gt;
Naskiĝo de Rama, en la religio Sij.&lt;br /&gt;
1792: Joaquim José da Silva Xavier, la ''Tiradentes'' (elprenisto de dentoj), promociinto de la Sendependeco, estas pendumita kaj poste senkapigita.&lt;br /&gt;
1960: [[Brazilio]] estas inaŭgurita kiel la ĉefurbo de Brazilo.&lt;br /&gt;
1965: Estas murdita torture Pedro Albizu Campos, pro la sendependeco de Portoriko.&lt;br /&gt;
1971: Mortas la diktatoro F. Duvalier, en Haitio.&lt;br /&gt;
1989: Juan Sisay, aktivulo por la vivo, martiro pro la popola arto, en Santiago de Atitlán, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1997: Gaudino dos Santos, indiĝeno ''pataxó'', mortas en Brazilio post esti bruligita de junuloj el riĉa socia klaso.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Sotero, Caio, Agapito&lt;br /&gt;
1500: Elŝipiĝo de la unua eŭropano en Brazilon, [[Pedro Álvares Cabral]].&lt;br /&gt;
1519: Elŝipiĝo de Cortéz en Vera Cruz, kune kun 600 soldatoj, 16 ĉevaloj kaj kelkaj armiloj.&lt;br /&gt;
1638: Forpaso de Hernando Arias de Ugarte, episkopo de Kito, Ekvadoro kaj Santa Fé, Kolombio, defendanto de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Forpasas Félix Tecu Jerônimo, terkultivisto indiĝena ''achi'', kateĥezisto, laika ministro de la Vorto, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1990: Estas mortigitaj Paulo kaj José Canuto, martiroj de la lukto pro la tero, en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Pará.&lt;br /&gt;
1997: La armeo invadas la ambasadon de Japanio en Lima, okupita de la movado MRTA, «sen prizonigoj».&lt;br /&gt;
2009: Eltombigo de la korpo de episkopo Dom Angelelli, en Argentino, por certigi, ke li estis murdita kiel martiro.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Patrino Tero (ONU)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Giorgo; Toyohiko Kagawa&lt;br /&gt;
1971: La indiĝenoj de [[Alasko]] ribeliĝas kontraŭ la atom-testoj, kiuj malpuregigis la insulon de Anchitks.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Fidel&lt;br /&gt;
1915-17: Gento-mortigo kontraŭ la armena popolo fare de la turka registaro. Morto kaj elmigrigo de preskaŭ unu miliono kaj duono da armeanoj.&lt;br /&gt;
1965: Interveno de Usono en Dominika Respubliko, per 40 mil armeanoj.&lt;br /&gt;
1985: Laurita López, kateĥezistino kaj martirino, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2010: Mortas en prizono Paul Shaifer, estro de la “Kolonio Diproiad” en sudo de Ĉilio dum la diktatoreco.&lt;br /&gt;
Tago de la Libro kaj de la Aŭtoraj Rajtoj: Ĉi-tage, en la jaro [[1616]], forpasis la indiĝeno inkaa Garcilaso de la Vega, [[Miguel de Cervantes]] kaj [[William Shakespeare]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Marko Evangeliisto&lt;br /&gt;
1667: Pedro de Betancourt, franciskano, apostolo de la malriĉuloj, forpasas en Gvatemalo. Proklamita sanktulo en 2002.&lt;br /&gt;
1975: Oni fondis la Asocion Indiĝenan de la Respubliko Argentina (AIRA).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Anakleto, Marcelino, Isidoro&lt;br /&gt;
1995: Estas mortigita en Ruando Quim Vallmajó, misiisto en [[Afriko]].&lt;br /&gt;
1998: Estas mortigita en Gvatemalo d. Gerardi, post li publikigis la informilon “Nunca Mais” (Neniam Plu), kiu registris 55 mil malrespektojn al la homaj rajtoj, 80% el kiuj estis atribuitaj al la armeo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Zita, Montserrat&lt;br /&gt;
1977: Rodolfo Escamilla, pastro kaj martiro, en Meksikio.&lt;br /&gt;
1999: La Tribunalo de la Ekstera Ŝuldo en Rio de Janeiro, Brazilo, determinas, ke la ŝuldo ne estu pagata.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Petro Ĉanelo&lt;br /&gt;
1688: Reĝa Letero de Portugalio restarigas la sklavecon kaj la «justan» militon kontraŭ la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1965: Lyndon Johnson ordonas la invadon de la Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1985: Cleusa Carolina Coelho, misiistino aŭgustenana, mortigita pro la defendo de indiĝenoj en la Prelazio de Lábrea, brazila ŝtato Amazonas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Katarina de Sena&lt;br /&gt;
1982: Forpaso de Enrique Alvear, episkopo, paŝtisto kaj profeto en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1991: Moisés Cisneros Rodríguez, religiulo marista, martiro de perforto kaj senpuneco, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2009: La juĝisto Garzón ekigas proceson por juĝi la respondeculojn je la torturoj en Guantánamo dum Bush estis prezidento de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Pio la 5-a &lt;br /&gt;
1948: 21 landoj subskribas en Bogotá la leteron de konstituigo de [[OEA]] (Organizo de la Amerikaj Ŝtatoj).&lt;br /&gt;
1977: Estas kreita la Asocio de Patrino de la Placo de Majo, en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Majo===
&lt;br /&gt;
1 - Jozefo Laboristo; Monika, Felipe kaj Santiago&lt;br /&gt;
1980: Conrado de la Cruz, pastro, kaj Herlindo Cifuentes, kateĥezisto, kaptitaj kaj mortigitaj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1981: Raynaldo Edmundo Lemus Preza, el la baza eklezia komunumo dediĉita al Nia Sinjorino el Gvadalupo, en Soyapango, Salvadoro, malaperigita pro sia kristana sindediĉo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Atanasio&lt;br /&gt;
Unua dimanĉo de majo: Tago de la Martiroj de Honduro&lt;br /&gt;
1979: Luis Alfonso Velázquez, knabo 10-jaraĝa, martirigita de la diktatoreco de Somoza en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1981: Kreita la Unuiĝo de la Indiĝenaj Nacioj (UNI) en Brazilo.&lt;br /&gt;
1994: Sebastián Larrosa, kampar-devena studento, martiro por la solidareco inter la malriĉuloj, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1997: Forpasas [[Paulo Freire]], fondinto de la liberigema pedagogio latin-amerika.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Filipe kaj Jakobo&lt;br /&gt;
1500: Frato Henrique de Coimbra, unua misiisto kiu atingis la brazilan grundon.&lt;br /&gt;
1991: Felipe Huete, laika katolika ministro de la Vorto, kaj kvar akompanantoj, martiroj pro la Landa Reformo, en El Astillero, Honduro.&lt;br /&gt;
Tago de la Libereco al la Gazetaro (ONU)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Floriano, Monika&lt;br /&gt;
1493: [[Buleo]] ''Inter Caetera'', per kiu la [[Papo]] donacis la landojn de la nova Kontinento al la [[Katolikaj Gereĝoj]] de Hispanio.&lt;br /&gt;
1521: Pedro de Córdoba, unua misiista apostolo de la [[dominikanoj]] en Ameriko. Aŭtoro de la unua katekismo de la Kontinento.&lt;br /&gt;
1547: Cristóbal de Pedraza, episkopo de Honduro, «Patro de la Indiĝenoj».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Maksimo&lt;br /&gt;
1862: Meksiko venkas la francojn en Puebla.&lt;br /&gt;
1980: Isaura Esperanza, «Chaguita», kateĥezistino, el la Legio de Maria, martirino en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2001: Estas murdita Bárbar Ann Ford, 64-jaraĝa, usondevena fratino, kiu laboris en Quiché ekde 1989. Ŝi kunlaboris kun Dom Gerardi pri la informilo «Nunca Mais» (Neniam Plu) kaj helpis la milit-viktimojn deklari siajn travivaĵojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Heliodoro&lt;br /&gt;
1977: Oscar Alajarín, aktivulo de la Metodista Eklezio, martiro de la solidareco en Argentino.&lt;br /&gt;
1994: La Konstitucia Tribunalo de Kolombio legaligas la «personan kvanton» da drogoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Augusto, Flavia, Domitila&lt;br /&gt;
1937: Juĝado de Prestes, kondamnita al 16 jaroj en karcero.&lt;br /&gt;
1991: Estas arestita la bienestro Jerônimo de Amorim, kiu ordonis morti sindikatiston en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Vitor kaj Akasio&lt;br /&gt;
1753: Naskiĝo de Miguel Hidalgo, Patro de la Lando, en Meksiko.&lt;br /&gt;
1770: Karlo la 3-a ordonas «ke oni malaperigu la indiĝenajn lingvojn kaj altrudu la kastilian lingvon».&lt;br /&gt;
1987: Vicente Cañas, jezuita misiisto, murdita de tiuj, kiuj ambiciis je la terposedaĵoj de indiĝenoj, kiujn li akompanis en brazila ŝtato Mato Grosso.&lt;br /&gt;
1989: Nicolau Van Kleef, vicentana pastro el [[Nederlando]], estas murdita de armeisto en Santa María, Chiriquí, Panamo.&lt;br /&gt;
Tago de la Ruĝa Kruco Internacia&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Pakomio, Gregorio Ostiense&lt;br /&gt;
1982: Luis Vallejo, arkiepiskopo de [[Kusko]], Peruo, jam minacita je morto pro lia opcio favora al malriĉuloj, forpasas pro «akcidento».&lt;br /&gt;
1994: Post la unuaj balotadoj multrasaj, [[Nelson Mandela]] fariĝas la unua negra prezidento de sia lando, la politika enkarcerigito, kiu plej multe da jaroj restis en la prizono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Johano el Avila, Antonino&lt;br /&gt;
1795: José Leonardo Chirino, miksitulo, estras la insurekcion de Coro, Venezuelo, kune kun indiĝenoj kaj negroj kiuj luktis “pro la liberigo de sklavoj kaj forigo de impostoj”.&lt;br /&gt;
1985: Irne García kaj Gustavo Chamorro, martiroj de la justeco, en Guanabanal, Kolombio.&lt;br /&gt;
1986: Josimo Morais Tavares, pastro, murdita de bieneg-estroj, en brazila urbo Imperatriz, ŝtato Maranhão, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Anastasio&lt;br /&gt;
1974: Carlos Mugica, martiro de la popolo de la «mizeraj vilaĝoj». Argentino (www.carlosmugica.com.ar).&lt;br /&gt;
1977: Alfonso Navarro, pastro, kaj Luis Torres, meso-helpanto, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1988: Armea minacado al la “Marŝo kontraŭ la Centjariĝo de la Abolicio”, organizita de asocioj de negra movado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Nereo, Akviles, Pankracio&lt;br /&gt;
Tago dediĉita al la sklavino Anastasia, kiu estas simbolo de ĉiuj negrinoj torturitaj kaj sekso-perfortitaj ĝis la morto fare de blankaj bienestroj.&lt;br /&gt;
1957: La Internacia Organizo de la Laboro adoptis la Leĝon 107 pri Popoloj Indiĝenaj kaj Tribaj, koncerne la rajtojn de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1980: Walter Voodeckers, belga misiisto, martiro por la malriĉaj terkultivistoj, en Escuintla, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Nia Sinjorino el Fátima&lt;br /&gt;
1829: Naskiĝo de Segundo Ruiz Belvis, portorika naciisto kaj revoluciulo.&lt;br /&gt;
1888: Ora Leĝo. Estas aboliciita jure la negra sklaveco en Brazilo, kiam pli ol 95% el la negroj jam estis akirintaj, per siaj propraj klopodoj, la liberecon.&lt;br /&gt;
1977: Luis Aredez, kuracisto, martiro pro la solidareco inter la malriĉuloj de Argentino.&lt;br /&gt;
1998: La armeo okupas la sidejon de la Komisio Justeco kaj Paco de la Konferenco de la Religiuloj de Kolombio.&lt;br /&gt;
Tago Internacia de la Obĵetantoj pro la Konscienco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Matiaso apostolo&lt;br /&gt;
1811: Sendependeco de [[Paragvajo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1904: Forpaso de Mariano Avellana, popola misiisto, en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1980: Masakro de la Rio Sumpul, Salvadoro, en kiu mortis pli ol 600 homoj.&lt;br /&gt;
1980: Juan Ccaccya Chipana, laboristo, aktivulo, viktimo de la polica represio en Peruo.&lt;br /&gt;
1981: Carlos Gálvez Galindo, pastro, martiro, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Terkultivistoj martiroj por la paco en Cayara, Peruo.&lt;br /&gt;
1991: Porfírio Suny Quispe, aktivulo kaj edukisto, martiro por justeco kaj solidareco, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Isidro Terkultivisto; Joana el Lestonnac&lt;br /&gt;
1903: Pafmortigita, en la urbo Chiriqui, Panamo, la guerilano Victoriano Lorenzo, heroo nacia de tiu lando.&lt;br /&gt;
1986: Nicolás Chuy Cumes, evangelika ĵurnalisto, martiro por la libereco je esprimo, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Martiroj indiĝenoj, viktimoj de forpelado for de siaj terposedaĵoj, en urbo Bagadó, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Johano Nepomuceno, Ubaldo&lt;br /&gt;
1818: Portugala Reĝo Johano la 2-a aprobas la enmigron de svisaj koloniizantoj al la nuntempe urbo Nova Friburgo (brazila ŝtato Rio de Janeiro), post la granda malsato de 1817 en [[Svisio]].&lt;br /&gt;
1981: Edgar Castillo, ĵurnalisto, mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Pascal Bailao&lt;br /&gt;
1961: Komenciĝas la ekonomia blokado de Usono kontraŭ Kubo, kiel respondo al la agra reformo farita de la revolucio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Telekomunikoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Rafaela M. Porras&lt;br /&gt;
1525: La hondura urbo Trujillo estas fondita.&lt;br /&gt;
1781: Estis dispecigita José Gabriel Condorcanqui, Tupac Amaru la 2-a, indiĝena militinto, en Peruo.&lt;br /&gt;
1895: [[José Martí]] mortiĝas en batalo, luktante pro la sendependeco de Kubo.&lt;br /&gt;
1895: Naskiĝo de Augusto C. Sandino, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1950: Renkontiĝas en Rio de Janeiro, Brazilo, la Nacia Konsilo de Negraj Virinoj.&lt;br /&gt;
1976: Héctor Gutiérrez kaj Zelmar Michellini, kristanaj politikistoj, martiroj por la luktoj de la urugvaja popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Petro Celestino&lt;br /&gt;
1979: Enkarcerigitaj 21 homoj en la insulo de Vieques, Portoriko, pro protestado kontraŭ Usono.&lt;br /&gt;
1995: Forpaso de Jaime Nevares, episkopo de Neuquén, profeta voĉo de la Argentina Eklezio.&lt;br /&gt;
1997: Manoel Luís da Silva, 40-jaraĝa, sen-terulo mortigita de profesiaj murdistoj de bienestro Alcides Vieira de Azevedo, en urbo São Miguel de Taipu.&lt;br /&gt;
2002: Sankt-proklamo de Paulina, 1-a brazila sanktulino, konata pro sia defendo al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Bernardino el Siena&lt;br /&gt;
1506: Kolumbo forpasas en [[Valladolid]], Hispanio.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro favore al la malriĉuloj, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1993: Carlos Andrés Pérez, prezidento de la Respubliko de Venezuelo, estas fortirita de tiu posteno.&lt;br /&gt;
1998: Mortigita en urbo Pesqueira, brazila ŝtato Pernambuco, Francisco de Assis Araújo, indiĝenestro el tribo ''xukuru''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Felicia kaj Gisela, Johano Eliot&lt;br /&gt;
1897: Forpasas en Puerto Plata, Gregório Luperón, heroo de la Sendependeco de la Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1991: Jaime Gutiérrez Álvarez, religiulo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Irene Mc’Cormack, misiistino, kaj akompanantoj, martiroj favore al la paco, en Peruo.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Kultura Diverseco por la Dialogo kaj la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Joakvina Vedruna; Rita el Casia&lt;br /&gt;
1937: Masakro en Caldeirão, Brazilo.&lt;br /&gt;
1965: Brazilo sendas 280 soldatojn, laŭ volo de Usono, por subteni la puĉon en Santo Domingo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Biodiverseco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Desiderio, Ludwig Nommensen&lt;br /&gt;
1977: Elisabeth Käseman, germana aktivulino el la lutera Eklezio, martiro favore al la malriĉuloj, en Buenos Aires, Argentino.&lt;br /&gt;
2008: Konstitua Traktato de la Unuiĝo de Nacioj Sud-Amerikaj, UNASUR, entute 12 nacioj de Suda Ameriko.&lt;br /&gt;
Semajno de Solidareco al la popoloj de ĉiuj koloniaj teritorioj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Vicento el Lerins&lt;br /&gt;
1822: Batalo de Pichincha, kiu rezultis en la tuta sendependeco de Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1986: Ambrosio Mogorrón, hispana flegisto, kaj terkultivistoj akompanantoj, martiroj por la solidareco, en San José de Bocay, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
2005: Edickson Roberto Lemus, batalanto por la agra reformo, mortigita en urbo Progreso, Honduro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Vicenta López Vicuña, Gregorio la 7-a&lt;br /&gt;
1810: Revolucio de Majo, Tago de la Argentina Nacio.&lt;br /&gt;
1987: Bernardo López Arroyave, kolombiano, martiro mortigita pro la bienegestroj kaj armeistoj.&lt;br /&gt;
Tago de la Liberiĝo de Afriko&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Filipe Neri; Mariana Paredes&lt;br /&gt;
1966: Sendependeco de [[Gujano]].&lt;br /&gt;
1969: Henrique Pereira Neto, pastro, 28-jaraĝa, martiro favore al la justeco, en brazila urbo Recife.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Aŭgusteno el Canterbury; Johano Kalvino&lt;br /&gt;
1975: La [[keĉua lingvo]] estas oficialigita en Peruo.&lt;br /&gt;
2008: Estas enkarcerigitaj 98 eks-agentoj de DINA, subpremiga ilo de la diktatoreco de Pinochet, fare de la “agado Colombo&quot;, kiu rezultis en morto de 119 viktimoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Emilio kaj Justo&lt;br /&gt;
1926: [[Puĉo]] kondukas la dekstrulon Salazar al la prezidenteco en [[Portugalio]], ĝis lia morto en [[1970]].&lt;br /&gt;
1993: Javier Cirujano, misiisto, martiro favore al la paco kaj solidareco, en Kolombio.&lt;br /&gt;
2001: La franca tribunalo alvokas [[Henry Kissinger]], eks-Sekretario de Ŝtato en Usono, pro lia rekta partopreno en la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
2004: Centra Ameriko subskribas traktaton de libera komerco kun Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Maximino, Jiri Tranovsky&lt;br /&gt;
1969: La ''cordobazo'': socia ribelo kontraŭ la diktatoreco de Onganía, en Córdoba, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Cento da indiĝenoj quiché estas masakrita en Panzós, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1980: Raimundo Ferreira Lima, la “Gringo”, terkultivisto, sindikatisto, paŝtista aganto, martiro en la urbo Conceição do Araguaia, brazila ŝtato Parao.&lt;br /&gt;
2009: Unu el la soldatoj kiuj ekzekutis [[Víctor Jara]] estas arestita en Santiago do Chile post 35 jaroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Fernando, Joana D’Arc&lt;br /&gt;
1961: Oni mortigas la dominikan diktatoron Rafael Leónidas Trujillo.&lt;br /&gt;
1994: María Correa, religiulino, fratino de la indiĝenoj ''mby’a'', profetino kaj denuncinto en sia paragvaja tero.&lt;br /&gt;
1996: La Komisio de la Politikaj Malaperintoj aprobas la rekompencon al la familio de Fiel Filho, en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 - Vizito de Nia Sinjorino&lt;br /&gt;
1979: Teodoro Martínez, terkultivisto kaj kristana aktivulo, martiro en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1986: 1-a Renkontiĝo de Negraj Paŝtistaj Agantoj de urboj Duque de Caxias kaj São João de Meriti, en brazila ŝtato Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1990: Forpaso de Clotario Blest, aktivulo en la sindikata mondo ĉilia.&lt;br /&gt;
[[Monda Tago Sen Tabako]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Junio===
&lt;br /&gt;
1 - Justino; Johano Baptisto Skalabrino, sanktigita en la 9-a de novembro 1997.&lt;br /&gt;
1989: Sergio Restrepo, jezuito, martiro de liberigo de la kamparanoj, Tierralta, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Estis mortigata João de Aquino, prezidanto de la Sindikato de la Laboristoj de Nova Iguaçu/RJ, Brazilo.&lt;br /&gt;
2009: [[General Motors]] deklaras la plej grandan suspendon de pagado de Usono, ŝuldante 122.550 milionojn da [[dolaro]]j.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Petro kaj Marcelino&lt;br /&gt;
1537: '''Buleo''' ''Sublimis Deus'' de [[Paŭlo la 3-a]] kondamnanta la sklavecon.&lt;br /&gt;
1987: Sebastián Morales, diakono de protestanta eklezio, martiro de kredado kaj justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Karlo Lwanga; [[Johano la  23-a]]&lt;br /&gt;
1548: Juan de Zumárraga, episkopo de Meksiko, protektanto de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1758: La limo-komisio trovas la [[Janomamoj]]n de Venezuelo.&lt;br /&gt;
1885: Sankta Karlo Lwanga kaj kunuloj, martiroj de la kredo, [[Ugando]]. Patrono de la afrikaj junuloj.&lt;br /&gt;
1963: Forpasas la papo Johano la 23-a.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Naturmedio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Francisko Karaĉiolo&lt;br /&gt;
1559: La juĝisto Fernando Santillán informas pri la amasbuĉadoj de indiĝenoj en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1980: José Maria Gran, pastro, kaj Domingo Batz, sakristiisto, martiroj en El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Tago de la Infanoj Senkulpaj Viktimoj de Agresoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Bonifacio&lt;br /&gt;
1573: Kruela mortigo de la indiĝenestro Tanamaco, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1981: Malkovrita la unua okazo pri [[Aidoso]] de la historio, en Los-Anĝeleso, Usono.&lt;br /&gt;
1988: Agustín Ramírez kaj Javier Sotelo, laboristoj martiroj de lukto por la malriĉuloj de la Granda [[Bonaero]].&lt;br /&gt;
2000: La Kortumo de la Rimedoj de Santiago forprenas la leĝo-ŝirmon de Pinochet, kun 109 akuzoj en la tribunaloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Norberto&lt;br /&gt;
1940: Forpasas Marcos Garvey, jamajka nigrula gvidanto, proponanto de la [[Tutafrikismo]].&lt;br /&gt;
1980: José Ribeiro, gvidanto de la indiĝena nacio Apurinã, mortigita, Brazilo.&lt;br /&gt;
1989: Pedro Hernández kaj kunuloj, indiĝenoj, martiroj de batalado por la tero, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Roberto, Seattle&lt;br /&gt;
1494: Kastilio kaj Portugalujo subskribas la Traktaton de Tordesillas, negocante ĝian plilarĝigon en Atlantikon.&lt;br /&gt;
1978: Komencas la organizado de la Unuigita Nigrula Movado.&lt;br /&gt;
1990: Fratino Filomena López Filha, apostolino de la domaĉaroj, Nova Iguaçu, Brazilo, mortigita.&lt;br /&gt;
1998: 10 kamparanoj mortigitaj en atako de armeo en la indiĝena kunsido en El Charco - Meksiko.&lt;br /&gt;
2005: Post 30 jaroj da batalado, juĝisto decidas pri redono de la teroj de Paragvajaj Kamparaj Ligoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Salustiano, Medardo&lt;br /&gt;
1706: Reĝa letero ordonas forgardi la unuan tipografiejon de Brazilo, instalita ĉe Recife.&lt;br /&gt;
1982: Luis Dalle, episkopo de Ayaviri, Peruo, minacita al morto pro sia opcio favore al malriĉuloj, mortis en &quot;akcidento&quot; intence provokita, neniam klarigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Efreno, Kolumbano, Aidan, Bede&lt;br /&gt;
1597: Jozefo de Anĉieta, el Insuloj [[Kanarioj]], evangeliisto de Brazilo, &quot;Granda Patro&quot; de la gvaranioj.&lt;br /&gt;
1971: Héctor Gallego, kolombia pastro, malaperita en Santa Fé de Veráguas, Panamo.&lt;br /&gt;
1979: Juán Morán, meksika pastro, martiro de la indiĝenoj ''mazahuas''.&lt;br /&gt;
1981: Toribia Flores de Cutipa, kamparana gvidantino, viktimo de politik-premado de la Civitana Polico en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Krispulo kaj Maŭricio&lt;br /&gt;
1521: La indiĝenoj detruas la [[Misiado|misian]] komunumon de Cumaná, Venezuelo, konstruita de Las Casas.&lt;br /&gt;
1835: Aprobita morto-kondamno kontraŭ sklavo kiu mortigus aŭ vundus sian mastron, Brazilo. &lt;br /&gt;
1993: Norman Pérez Bello, batalanto, martiro de kredo kaj de opcio favore al la malriĉuloj en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Barnabo&lt;br /&gt;
1980: Ismael Enrique Pineda, instiganto de la Cáritas en Salvadoro, kaj kunuloj, malaperintaj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Gasparo, Johano de Sahagún&lt;br /&gt;
1514: Unuafoje oni legas la “Pet-skribon” (al indiĝenestro Catarapa), per la voĉo de Juan Ayora, en la marbordo de Santa Marta.&lt;br /&gt;
1935: Fino de la Milito de Chaco.&lt;br /&gt;
1981: Mortigita Joaquim Neves Norte, advokato de la Sindikato de la Kamparaj Laboristoj de Naviraí, Paraná, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Antonio el Padovo&lt;br /&gt;
1645: Komenciĝas la Pernambuka Insurekto por forpeli la nederlandan regadon de Brazilo.&lt;br /&gt;
2003: Meksiko konsentas pri ellivero de Ricardo Cavallo al Hispanujo, torturanto dum argentina diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Eliseo; Basilio, la Granda; Gregorio el Nazianzo kaj Gregorio el Nisa&lt;br /&gt;
1977: Maurício Silva, urugvaja pastro, martiro de la malriĉuloj en Bonaero. Malaperinta.&lt;br /&gt;
1980: Cosme Spessoto, itala pastro, preĝejestro, martiro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1983: Vicente Hordanza, misiista pastro je servado de la kamparanoj, Peruo.&lt;br /&gt;
2005: Argentino deklaras nekonstituciaj la leĝojn de &quot;deviga obeado&quot; kaj &quot;fina punkto&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Maria Mikaela, Vito&lt;br /&gt;
1932: Komenco de la Milito de Chaco, inter Bolivio kaj Paragvajo.&lt;br /&gt;
1952: Víctor Sanabria, ĉefepiskopo de San-Josefo de Kosta-Riko, defendanto de la socia justeco.&lt;br /&gt;
1987: &quot;Operacio Albanujo&quot;: 12 mortigoj en Santiago faritaj de la sekurigaj servoj. Ĉilio.&lt;br /&gt;
2005: Meksiko deklaras nekaduka la krimon de la eksprezidento Echeverría pro amasmortigo, en 1971.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Johano Francisko de Regis&lt;br /&gt;
1976: Amasmortigado de Soweto, [[Sud-Afriko]]: 700 knaboj mortigataj pro rifuzo lerni la [[afrikansa]]n, la lingvon de la premantoj.&lt;br /&gt;
1976: Aurora Vivar Vásquez, batalantino, sindikatisto, martiro de laboristaj luktoj de Peruo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ Dezertigado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Iŝmaelo kaj Samŭelo&lt;br /&gt;
1703: Naskiĝo de John Wesley, Anglujo.&lt;br /&gt;
1983: Felipa Pucha kaj Pedro Cuji, indiĝenoj, martiroj de la rajto al tero, Culluctuz, Eqvatoro.&lt;br /&gt;
1991: Fino de la apartismaj leĝoj (''apartheid'') en Sud-Afriko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Germao&lt;br /&gt;
1954: La prezidento [[Jacobo Arbenz]] rezignas pro invado apogita de [[CIA]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1997: Brazilo aprobas la leĝon kiu permesas privatigi komunikadon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Romualdo&lt;br /&gt;
1764: Naskiĝo de José Artigas, liberiginto de Urugvajo, “patro” de la kampara reformo.&lt;br /&gt;
1867: Mortig-pafado de Maksimiliano, imperiestro altrudita al Meksiko.&lt;br /&gt;
1986: Amasmortigo en la prizonoj de Limo, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Silverio&lt;br /&gt;
1820: Manuel Belgrano, argentina ĉefulo, forpasas.&lt;br /&gt;
1979: Rafael Palacios, pastro, martiro de la bazaj komunumoj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1995: [[Greenpeace]] sukcesas ke [[Shell]] kaj [[Esso]] rezignu pri instalo en oceano de la nafta platformo Brent Spar, kaj aliaj 2 mil estonte.&lt;br /&gt;
Monda Tago (laŭ UN) de la Rifuĝintoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Ludovico Gonzago, Onesimo Nesib&lt;br /&gt;
1980: Malaperas 27 sindikatestroj de la Nacia Centro de la Laboristoj de Gvatemalo. Armeaj helpantoj el Usono partoprenis.&lt;br /&gt;
1984: Sergio Ortiz, seminariano, martiro de persekutado al la eklezio en Gvatemala.&lt;br /&gt;
Nov-jariĝo en [[Andoj]]&lt;br /&gt;
Somera solstico en Nordo, kaj vintra en Sudo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Johano Fiŝer, Tomaso Morus&lt;br /&gt;
1534: Benalcázar konkeras kaj disrabas Kiton, Ekvatoro.&lt;br /&gt;
1965: Arturo Mackinnon, kanada misiisto, de La Misia Societo de Scarboro, martiro, mortigita je 33 jariĝo en Monte Plata, Domingo, dum protesto kontraŭ maljust-agado de polico al malriĉuloj.&lt;br /&gt;
1966: Manuel Larraín, episkopo de Talca, prezidanto de CELAM, pastro de la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Zenao&lt;br /&gt;
1524: Alvenas al Meksiko &quot;la dek du apostoloj de Nov-Hispanujo&quot;, franciskanoj.&lt;br /&gt;
1936: Naskiĝas Carlos Fonseca, fondinto de [[FSLN]], Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1967: Amasmortigo de San Juan, minejo &quot;20a jarcento&quot;, Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Naskiĝo de [[Johano la Baptisto]]&lt;br /&gt;
1541: Indiĝena ribelo okcidente de Meksiko (Milito de Mixton).&lt;br /&gt;
1821: Batalo de Carabobo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1823: Konstituciiĝas la Federacio de Unuiĝintaj Provincoj de Centr-Ameriko, mallong-daŭra.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Vilhelmo, Maksimo; Konfeso de Augsburgo, Filipe Melanchton&lt;br /&gt;
1524: Interparolo de aztekaj sacerdotoj kaj kleruloj kun la &quot;dek du apostoloj de Meksiko&quot;.&lt;br /&gt;
1975: &quot;La martiroj de Olancho&quot;: Iván Betancourt, Miguel &quot;Casimiro&quot;, pastroj, kaj 7 honduraj kamparaj kunuloj, martiroj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Batalo kontraŭ Malĝusta Uzo kaj Kontraŭleĝa Komerco de Drogoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Viktimoj de Torturado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Pelajo&lt;br /&gt;
1541: Violenta mortigo de Pizarro.&lt;br /&gt;
1822: Renkonto de San Martín kun Bolívar, [[Guayaquil]].&lt;br /&gt;
1945: Oni subskribas la Leteron de la [[Unuiĝintaj Nacioj]].&lt;br /&gt;
1987: Oni kreas la Konfederacion de la Indiĝenaj Popoloj de Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Cirilo de Aleksandrio&lt;br /&gt;
1552: Domingo de Santo Tomás kaj Tomás de San Martín, dominikanoj, unuaj episkopoj de Bolivio, defendantoj de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Juan Pablo Rodríguez Ran, indiĝena sacerdoto, martiro de justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1986: La Internacia Tribunalo de Hago konsideras Usonon &quot;kulpa pro makuli la Internacian Rajton, agresinte kontraŭ Nikaragvo&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Irineo&lt;br /&gt;
1890: Brazilo malfermas pordojn al la eŭropaj enmigrintoj; afrikanoj kaj azianoj nur povus eniri per permeso de la Kongreso.&lt;br /&gt;
1918: Elŝipiĝo de marsoldatoj en Panamo.&lt;br /&gt;
1954: [[Puĉo]] de Jacobo Arbenz, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Vladimiro Montesinos estas enmetita en la prizono konstruita de li mem por teroristoj. Peruo.&lt;br /&gt;
2009: [[Puĉo]] en Honduro kontraŭ la prezidento Manuel Zelaya.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Sanktaj Petro kaj Paŭlo apostoloj&lt;br /&gt;
1995: Konfliktoj pri teroj en São Félix de Xingu, Brazilo; mortas ses terkulturistoj kaj unu policano.&lt;br /&gt;
1997: Kondamno de la bienistoj ordonintaj mortigon de la pastro Josimo Tavares (la 10-a de majo 1986), Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Pramartiroj de Romo; Johano Olof Wallin&lt;br /&gt;
Tago de la Martiroj de Gvatemalo (antaŭe, Tago de la Armeo).&lt;br /&gt;
1520: “Malĝoja Nokto”, malvenko de la konkerantoj de Meksiko.&lt;br /&gt;
1975: Dionisio Frías, kamparana ĉefo, martiro de la bataloj por tero en Domingo.&lt;br /&gt;
1978: Hermógenes López, pastro, fondinto de la Kampara Katolika Agado, martiro, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2008: Manuel Contreras, eksĉefo de la diktatura polico, kondamnata al tutviva enprizoniĝo pro mortigo de ekskomandanto de la Ĉilia Armeo Carlos Prats kaj ties edzino, en Bonaero, 1974.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Julio===
&lt;br /&gt;
1 – Kasto, Sekundino, Aarono; Katarina Winkworth, Johano Mason Neale&lt;br /&gt;
Nacia festo de [[Kanado]].&lt;br /&gt;
1974: Forpasas [[Juan Domingo Perón]], trifoje prezidento de Argentino.&lt;br /&gt;
1981: Túlio Maruzzo, itala pastro, kaj Luis Navarrete, katekisto, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1990: Mariano Delaunay, profesoro, martiro de liberiga edukado por la haitia popolo.&lt;br /&gt;
2002: Komencas funkcii la Internacia Puna Kortumo, eĉ kun kontraŭstaro de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Vidal, Marcial&lt;br /&gt;
1617: Ribelo de tupinambaoj (Brazilo).&lt;br /&gt;
1823: Reposedo de Salvador, kio finigas la sendependigan militon de Bahio, Brazilo.&lt;br /&gt;
1925: Naskiĝas la afrika revoluciisto Lumumba.&lt;br /&gt;
1991: 1-a Leĝa Konferenco de la Afrika Nacia Kongreso, Sudafriko, post 30 jaroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Tomaso apostolo&lt;br /&gt;
1951: Estis aprobata la Leĝo Afonso Arinos, kiu kondamnas diskriminadon pri gento, haŭtkoloro kaj religio.&lt;br /&gt;
1978: Pablo Marcasso Garcia kaj Nydia Cuevas okupis la Ĉilian Konsulejon, en San Juan, por denunci la absurdon rememori usonan sendependiĝon, kio estis neata al Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1987: Tomás Zavaleta, salvadora franciskano, martiro de solidaro, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Elizabeto el Portugalujo&lt;br /&gt;
1776: Usona sendependiĝo. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Llido Mengua, hispana pastro en episkopujo, malaperigita de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
1976: Alfredo Kelly, Pedro Dufau, Alfredo Leaden, pastroj; Salvador Barbeito kaj José Barletti, seminarianoj, martiroj de justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Antonio Maria Zeĥarja&lt;br /&gt;
1573: Kruela mortigo de la indiĝenestro Tamanaco, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1811: Venezuela sendependiĝo. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1920: En Bolivio, oni dekretas la redonon de tero al la &quot;indiĝenoj&quot;.&lt;br /&gt;
1981: Emeterio Toj, indiĝena terkulturisto, ostaĝigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Maria Goretti&lt;br /&gt;
1415: Forpasas Johano Huss en [[Ĉeĥio]].&lt;br /&gt;
1943: Forpasas en Bonaero, Argentino, Nazaria Ignacia March Mesa, fondinto de la religiaj &quot;Krucmilitoj de la Eklezio&quot;; ŝi fondis en Oruro, Bolivio, la unuan laboristinan sindikaton de Latinameriko.&lt;br /&gt;
1986: Rodrigo Rojas, batalanto, martiro de la lukto por demokratio de la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Firmino&lt;br /&gt;
1976: Arturo Bernal, kristana terkulturisto, estro de Kamparaj Ligoj, mortigita sub torturo, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1991: Carlos Bonilla, martiro de la rajto al laboro, Citlatepetl, Meksiko.&lt;br /&gt;
2005: Terorista atenco en la subtrajno de Londono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Eugenio, Adriano&lt;br /&gt;
1538: Violenta mortigo de Almagro.&lt;br /&gt;
1991: Martín Ayala, martiro de solidaro al la malriĉuloj de sia salvadora popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Rozario de Chiquinquirá&lt;br /&gt;
1816: Argentina sendependeco.&lt;br /&gt;
1821: San Martín solene anoncas la sendependecon de Peruo.&lt;br /&gt;
1880: Joaquim Nabuco fondas la Societon Brazilan kontraŭ la Sklaveco.&lt;br /&gt;
1920: Pedro Lessa, haven-ŝarĝisto, batalanto por la laboristaj rajtoj, arestita kaj mortigita en la malliberejo, Recife.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Kristoforo&lt;br /&gt;
1509: Naskiĝo de Kalvino en Francujo.&lt;br /&gt;
1973: Sendependeco de [[Bahamoj]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1980: Faustino Villanueva, hispana pastro, martiro de la indiĝena popolo de El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Joseph Lafontant, advokato, martiro de la defendo de homaj rajtoj en Haitio.&lt;br /&gt;
1993: Mortas Rafael Morato Pérez, sacerdoto, nelacebla batalanto por justeco kaj libereco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
2002: La argentina juĝisto Claudio Bonadío arestas 30 eksmilitistojn pro ostaĝigo, torturo kaj mortigo de 20 partizanoj dum la diktatoreco (1976-83).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Benedikto&lt;br /&gt;
1968: Fondiĝo de la Indiĝena Movado en Usono (American Indian Movement).&lt;br /&gt;
1977: Carlos Ponce de León, episkopo de San Nicolás, martiro de justeco en Argentino.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Popolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Johano Gualberto&lt;br /&gt;
1821: Bolívar kreas la Respublikon de la Granda Kolombio&lt;br /&gt;
1917: Ĝenerala Striko kaj ribelado en San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1976: Aurelio Rueda, pastro, martiro de loĝantaro en domaĉoj en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Henriko&lt;br /&gt;
1900: Naskiĝas, en Santiago de Ĉilio, Juana Fernán dez Solar, Santa Teresa de Jesuo de la Andoj, senŝua karmelanino.&lt;br /&gt;
1982: Fernando Hoyos, jesuito misiista inter la indiĝenoj, kaj Chepito, pastro-helpanto, en Gvatemalo, mortigitaj en embusko de la armeo.&lt;br /&gt;
1991: Riccy Mabel Martínez, perfortita kaj mortigita de militistoj, simbolo de la batalo de la hondura popolo kontraŭ la militista senpuneco.&lt;br /&gt;
2007: Fino de la laŭleĝa senpuneco en Argentino: la Supera Kortumo deklaras senvaloraj la pardonojn al la premantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Francisko Solano, Kamilo el Leliso&lt;br /&gt;
1616: Francisco Solano, franciskana misiisto, apostolo de la indiĝenoj, en Peruo.&lt;br /&gt;
1630: Hernandarias publikigas en Paragvajo la unuajn leĝojn por defendi la indiĝenojn.&lt;br /&gt;
1969: Eksplodas la &quot;milito de la futbalo&quot;, inter Salvadoro kaj Honduro, kies ekmotivo estis la forpelo de salvadoraj kolonianoj de la hondura teritorio. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Boaventura, Vladimiro&lt;br /&gt;
1972: Héctor Jurado, metodista pastro, martiro de la urugvaja popolo, torturita.&lt;br /&gt;
1976: Rodolfo Lunkenbein, misiisto, kaj Lourenço Simão, borora indiĝenestro, martiroj de la indiĝena popolo.&lt;br /&gt;
1981: Misael Ramírez, terkulturisto, vigliganto de komunumoj, martiroj de justeco en Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Julio Quevedo Quezada, katekisto de la Epikospujo de El Quiché, mortigita de la sekurigaj fortoj de la Ŝtato, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de la Familio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Nia Sinjorino de la Karmelo&lt;br /&gt;
1750: José Gumilla, misiisto, defendanto de la indiĝenoj, zorganto de iliaj lingvoj, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1982: La sen-domuloj okupas 580 domojn en Santo André, SP, Brazilo.&lt;br /&gt;
2000: Forpasas Elsa M. Chany, usona privirina aktivulino, verkistino de studoj pri la virinoj en AL.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Alejŝo; Beata Inácio de Azevedo kaj kunuloj; Bartolomeo de las Casas&lt;br /&gt;
1566: Forpasas Bartolomeo de las Casas, 82-jaraĝa, profeto, defendanto de la situacio de la indiĝenoj kaj de la nigruloj.&lt;br /&gt;
1976: Laboristaj martiroj de la sukerfabriko Ledesma, Argentino.&lt;br /&gt;
1980: Kruela milita ŝtatrenverso en Bolivio, gvidita de la generalo Luíz García Meza.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Arnulfo, Frederiko&lt;br /&gt;
1872: Forpasas la granda indiĝeno zapoteka [[Benito Juárez]].&lt;br /&gt;
1976: Carlos de Dios Murias kaj Gabriel Longueville, pastroj, ostaĝigitaj kaj mortigitaj, martiroj de justeco en La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Justa kaj Rufina, Arsenio&lt;br /&gt;
1824: Pafmortigo de la imperiestro Itúrbide, Meksiko.&lt;br /&gt;
1979: Venko de la Sandinista Revolucio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Elija&lt;br /&gt;
1500: Reĝa Letero ordonas liberigi ĉiujn indiĝenojn venditajn kiel sklavojn en la Iberia Duoninsulo.&lt;br /&gt;
1810: Kolombia sendependeco. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1923: Estis mortigata Doroteo Arango, &quot;[[Pancho Villa]]&quot;, meksika revolucia generalo.&lt;br /&gt;
1969: La homo, pere de Neil Armstrong, de Apolo 11, paŝas sur la Luno je la unua fojo.&lt;br /&gt;
1981: Amasmortigo de Coyá, Gvatemalo: tricent mortitoj, inter virinoj, maljunuloj kaj infanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Laŭrenco de Brindisi&lt;br /&gt;
1980: Wilson de Souza Pinheiro, sindikatisto, batalanto por la malriĉaj terkulturistoj, mortigita en Brasiléia, Acre, Brazilo.&lt;br /&gt;
1984: Sergio Alejandro Ortíz, seminariano, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Alejandro Labaca, pastro de Aguaricó, kaj Inés Arango, misiistino, en la ekvadora [[ĝangalo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Maria Magdalena&lt;br /&gt;
1980: Jorge Oscar Adur, asuncionista pastro, eksprezidanto de JEC, Raúl Rodríguez kaj Carlos Di Pietro, seminarianoj, malaperintaj, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Brigida&lt;br /&gt;
1978: Mário Mujía Córdoba, &quot;Guigui&quot;, laboristo kaj instruisto, aganto de eklezi-laborado, martiro de la laborista klopodo en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1983: Pedro Angel Santos, katekisto, martiro de solidaro, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1987: Terkulturistaj martiroj de Jean-Rabel, Haitio.&lt;br /&gt;
1993: Ok infanoj de la stratoj estis mortigataj de mortig-skadro dum ili dormis en la Preĝejo de Candelária, Rio-de-ĵaneiro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Kristino&lt;br /&gt;
1783: Naskiĝas Simon Bolívar en Caracas, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1985: Ezequiel Ramim, komboniana misiisto, martiro de la tero, defendanto de la posedaĉuloj en Cacoal, Rondônia, Brazilo. Mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Jakobo Apostolo (filo de Zebedeo)&lt;br /&gt;
1524: Fondiĝas la urbo de Santiago de los Caballeros, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1545: Diego Colón fondas Santiago de los Caballeros en La Hispaniola (Domingo).&lt;br /&gt;
1567: Fondiĝas Santiago de León de Caracas, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1898: Usono invadas Porto-Rikon.&lt;br /&gt;
1901: EUA trudas al Kubo la Amendon Platt (Guantánamo).&lt;br /&gt;
1952: Portoriko estas proklamita &quot;Libera Ŝtato Asociita&quot; de Usono.&lt;br /&gt;
1976: Wenceslao Pedernera, terkulturisto, gvidanto de la Kampara Movado, martiro en La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Carlos Enrique Sata Arrivi kaj Arnaldo Dário Rosado, mortigitaj de la polico, Portoriko.&lt;br /&gt;
1980: José Othomaro Cáceres, seminariano, kaj siaj 13 kunuloj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1981: Angel Martínez Rodrigo, hispano, kaj Raul José Lager, kanadano, servantaj misiistoj, katekistoj, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1983: Luis Calderón kaj Luis Solarte, batalantoj, martiroj de la lukto de la sen-domuloj de Popayan, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Joaĥim kaj Ana&lt;br /&gt;
1503: La indiĝenestro Quibian, Panamo, detruas la urbon de Santa María, fondita de Kolombo.&lt;br /&gt;
1927: Unua aer-bombado en la historio de la kontinento, realigita de Usono kontraŭ Ocotal, Nikaragvo, kie Sandino estis instalita.&lt;br /&gt;
1953: Atakego al la kazerno de Moncada, en Kubo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Celestino&lt;br /&gt;
1909: &quot;Tragika Semajno&quot; en Barcelono; laboristaj postuloj estis forte ĉesigataj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Inocencio, Johann Sebastian Bach; Heinrich Schütz, George F. Haendel&lt;br /&gt;
1821: Perua sendependeco. Nacia Festo.&lt;br /&gt;
1980: Amasmortigo de 70 terkulturistoj en San Juán Cotzal, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1981: Stanley Francisco Rother&lt;!--, dos EUA, morto depois de 13 anos de serviço sacerdotal com os pobres de Santiago de Atitlán, Guatemala. 30 anos--&gt;&lt;br /&gt;
1986: La kunlaborantoj Yvan Leyvraz (sviso), Bernd Koberstein (germano) kaj Joël Fieux (franco), estis mortigataj de la Kontraŭrevolucio en Zompopera, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Maria, Marta kaj Lazaro el Betania, Olaf&lt;br /&gt;
1839: La &quot;Farroupilhas&quot; proklamas la Respublikon Catarinense, ankaŭ nomata Respubliko Juliana, en Laguna, Santa Catarina, Brazilo.&lt;br /&gt;
1975: La Organizo de Amerikaj Ŝtatoj malvalidigas la ekonomi-blokadon devigata al Kubo en 1964.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Petro Krizologo&lt;br /&gt;
1502: Alveno de Kolumbo al Honduro.&lt;br /&gt;
1811: Pafmortigita Miguel Hidalgo, pastro de Dolores, heroo de la Meksika Sendependeco.&lt;br /&gt;
1958: La polico de Batista mitralas, surstrate, Frank País, studantara gvidanto, laika estro de la 2-a Baptista Eklezio de Kubo, envolvita en la revolucia lukto.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Inacio de Lojolo&lt;br /&gt;
1970: Gerilanoj tupamaraj ostaĝigas, en [[Montevideo]], la konsulon de Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Renkonto de la Maldekstraj Movadoj de Latina Ameriko, en San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Aŭgusto===
&lt;br /&gt;
1 – Afonso Maria de Ligorio&lt;br /&gt;
1920: Gandhi lanĉas kampanion pri civita malobeado en Hindujo.&lt;br /&gt;
1975: Arlen Siu, studanto, 18-jaraĝa, kristana batalantino, martiro de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
1979: Amasmortigo de Chota, Peruo.&lt;br /&gt;
Komenciĝas Hamadan&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Eusebio Vercelli&lt;br /&gt;
1981: Carlos Pérez Alonso, pastro, apostolo de la malsanuloj kaj de la malliberiĝintoj, batalanto por la justeco, malaperinta en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Lidia, Nikodemo&lt;br /&gt;
1492: Colombo eliras de [[Palos de la Frontera]], Hispanujo, en sia unua vojaĝo al la [[Antiloj]].&lt;br /&gt;
1980: Amasmortigo de bolivianaj ministoj em Caracoles, Bolivio, post puĉo: 500 mortintoj.&lt;br /&gt;
1999: Tí Jan, pastro kompromisita al la movado de malriĉuloj, mortigita en Portoprinco, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Johano Maria Vianney&lt;br /&gt;
1849: Anita Garibaldi, brazila heroino batalanta por la libereco en Brazilo, Urugvajo kaj Italujo.&lt;br /&gt;
1976: Dom Enrique Angelelli, atestanto de la malriĉula movado, mortigita, La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
1979: Alirio Napoleón Macías, martira pastro en Salvadoro, mitralita sur la altaro.&lt;br /&gt;
1982: Estas detruita de la Urbodomo de Salvador, Bahio, la kandomble-domo Casa Branca, unua kandombleejo de Brazilo.&lt;br /&gt;
2006: Júlio Simón, kondamnita pro ŝtat-terorismo. Unua okazo post la nuligo de la &quot;Ley de Punto Final (23.492)&quot;, en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Dediĉo al la Baziliko de Sankta Maria Plejgranda&lt;br /&gt;
1499: Alonso de Ojeda alvenas al La Guajira, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Transfiguriĝo de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1325: Fondiĝo de Tenoĉtitlano (Meksiko).&lt;br /&gt;
1524: Batalo de Junín.&lt;br /&gt;
1538: Fondiĝo de Santa Fé de Bogotá, Kolombio.&lt;br /&gt;
1825: Sendependiĝo de Bolivio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1945: Usono lanĉas la [[atombombo]]n. [[Hiroŝimo]].&lt;br /&gt;
1961: Fondiĝo de &quot;Alianco por la Progreso&quot;.&lt;br /&gt;
1962: Sendependiĝo de [[Jamajko]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1978: Mortas Paŭlo la 6-a.&lt;br /&gt;
2000: Estas arestita en Italujo la plej granda argentina murdinto Jorge Olivera, pro krimoj de la tempo de armea diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Siksto la 2-a, Kaetano&lt;br /&gt;
1819: Kun la venko en Bocayá (Kolombio), Bolívar malfermas vojon por la liberigo de Nova-Granado.&lt;br /&gt;
1985: Cristopher Williams, protestanta pastro, martiro de kredo kaj solidaro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Dominiko de Gusmano&lt;br /&gt;
1873: Naskiĝas [[Emiliano Zapata]], la kampara gvidanto de la Meksika Revolucio, kiu metis definitive la kamparan reformon en la programo de la sociaj luktoj de Latinameriko.&lt;br /&gt;
1997: Ĝenerala striko en Argentino, kun 90% da aliĝo.&lt;br /&gt;
2000: La Supera Kortumo de Ĉilio forprenas la parlamentan ŝirmon de la eksdiktatoro Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Edith Stein, Fabio, Romano&lt;br /&gt;
1945: Usono lanĉas la atombombon, [[Nagasako]].&lt;br /&gt;
1984: Eduardo Alfredo Pimentel, kristana batalanto por la homaj rajtoj kaj kontraŭ la argentina diktaturo.&lt;br /&gt;
1991: Miguel Tomaszek kaj Zbigniew Strzalkowski, franciskanoj, martiroj de la paco kaj justeco, Peruo.&lt;br /&gt;
1995: La Arme-polico mortigas 10 sen-terulojn kaj arestas 192 homojn, en Corumbiara, Rondonio, Brazilo.&lt;br /&gt;
2000: Mortas Orlando Yorio, malaperinta, atestanto, referenco en la Eklezio kompromisita kun la justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
2007: La plej granda franca banko, BNP Paribas, blokas tri kredit-deponojn: komenciĝas la monda ekonomia krizo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Laŭrenco, Filomena&lt;br /&gt;
1809: Unua krio de sendependeco en la kontinenta Latin-Ameriko, en Ekvatoro. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1974: Tito de Alencar, dominikano, torturita de la arme-diktaturo, kies sekvoj igis lin sinmortigi, Brazilo.&lt;br /&gt;
1977: Jesús Alberto Páez Vargas, komunumestro, forkaptita kaj malaperinta, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Marteno el Tours, Klara el Asizo&lt;br /&gt;
1992: Komencas la marŝado de 3 mil sen-teruloj en Rio-Grando Suda, Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Komencas la azia krizo, kiu disiĝos al la tuta monda ekonomio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de UN de la Junularo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Juliao, Beatrico de la Silva&lt;br /&gt;
1546: Mortas Francisco de Vitória, en Salamanko.&lt;br /&gt;
1976: 17 episkopoj, 36 pastroj, religiuloj kaj nereligiuloj latinamerikaj estas arestataj de la polico kiam ili partoprenis kunvenon en Riobamba, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1981: [[IBM]] ekmerkatigas la personajn komputilojn, kio revoluciigos la homan vivon.&lt;br /&gt;
1983: Margarida Maria Alves, prezidanto de la Sindikato Kampara de Alagoa Grande, Paraibo. Mortigita, martiro de la lukto por la tero.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Polikarpo, Hipolito&lt;br /&gt;
1521: Post 80 tagoj da sieĝo, falas Meksiko-Tenoĉtitlano, Cuauhtémoc estas malliberigata kaj mortas pli malpli 240 mil militistoj.&lt;br /&gt;
1961: Konstruo de la Murego de Berlino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – [[Maksimiliano Kolbe]]&lt;br /&gt;
1816: Mortas en malliberejo Francisco de Miranda, enkondukanto de la venezuela sendependeco.&lt;br /&gt;
1983: Mortas Alceu Amoroso Lima, &quot;Tristão de Athayde&quot;, verkisto, filozofo, kristana batalanto.&lt;br /&gt;
1984: Kamparaj martiroj de Pucayacu, [[Ajakuĉo]], Peruo.&lt;br /&gt;
1985: Kamparaj martiroj de Accomarca, subŝtato Ajakuĉo, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Ĉielenpreno de Nia Sinjorino, Sankta Tarcizo, Nia Sinjorino de Lapa&lt;br /&gt;
1914: Inaŭguro de la [[Panama Kanalo]].&lt;br /&gt;
1980: José Francisco dos Santos, prezidanto de la Sindikato de la Kamparaj Laboristoj de Correntes, Paraibo, Brazilo. Mortigita.&lt;br /&gt;
1984: Luis Rosales kaj kunuloj, martiroj de justeco, laboristoj de la bienoj de [[banano]], Kostariko.&lt;br /&gt;
1989: María Rumalda Camey, kateĥistino kaj reprezentanto de GAM, kaptita kaj malaperinta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Rokeo, Stefano de Hungarujo&lt;br /&gt;
1976: Coco Erbetta, kateĥisto, universitatano, martiro de la bataloj de la argentina popolo.&lt;br /&gt;
1993: Indiĝenaj martiroj, de la gento janomamoj, Rorajmo, Brazilo.&lt;br /&gt;
2005: Mortigo de Roger Schultz, fondinto de la religia movado de [[Taizé]], Francujo.&lt;br /&gt;
2006: Mortas Strossner, paragvaja eksdiktatoro, en Braziljo, akuzita de krimoj kontra la Homaro kaj pro partopreno en la “Operacio Kondoro”.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Jacinto&lt;br /&gt;
1850: Mortas San Martín en Francujo.&lt;br /&gt;
1997: La Movado de la Sen-teruloj okupas du bienojn en Pontal do Paranapanema, San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Helena&lt;br /&gt;
1527: La indiĝenestro Lempira estas mortigata dum Konferenco de Paco, en Honduro.&lt;br /&gt;
1952: Alberto Hurtado, ĉilia pastro, apostolo de la malriĉuloj, enkanonigata en 2005.&lt;br /&gt;
1993: Indiĝenaj martiroj, de la gento ''asháninkas'', Tziriari, Peruo.&lt;br /&gt;
2000: Du arme-policistoj de Rondonio estas konsiderataj respondecaj pro la amasmortigo de Corumbiara kontraŭ la sen-teruloj, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – [[Johano Eudes]]&lt;br /&gt;
1991: Provo de puĉo en [[Sovetunio]].&lt;br /&gt;
2003: Atenco de [[Alkaido]] al la sidejo de UN en [[Bagdado]], kio mortigas Sérgio Vieira de Mello, brazila diplomatiisto, kaj aliajn 21 homojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Bernardo&lt;br /&gt;
1778: Naskiĝas la ĉilia generalo [[Bernardo O’Higgins]].&lt;br /&gt;
1779: Naskiĝas Frato Caneca, brazila religiulo kaj revoluciisto, ĉefo de la Ekvadora Konfederacio&lt;br /&gt;
1998: Usono bombas [[Afganujo]]n kaj [[Sudano]]n.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Pio la 10-a&lt;br /&gt;
1971: Maurício Lefèvre, oblatana kanada misiisto, mortigita dum puĉo en Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Sankta Maria Reĝino&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Popolkulturo.&lt;br /&gt;
1988: Jürg Weiss, svisa teologo, evangelia misiisto, martiro de solidaro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Roza de Lima&lt;br /&gt;
1948: Fondiĝo de la Monda Konsilantaro de la Eklezioj.&lt;br /&gt;
1975: Oni kreas la Nacian Instituton de la Indiĝeno, en Paragvajo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de Memoro pri la Sklav-ŝakrado kaj ties Aboliĝo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Bartolomeo apostolo&lt;br /&gt;
1617: Roza de Lima, patronino kaj unua sanktulino enkanonigata de Ameriko.&lt;br /&gt;
1882: Mortas la aboliciisto Luiz Gama, Brazilo.&lt;br /&gt;
1977: 1-a Kongreso de la Nigrulaj Kulturaj de Amerikoj.&lt;br /&gt;
1980: 17 sindikataj gvidantoj, kontraŭ-leĝe arestitaj kaj malaperintaj, kunigitaj en la bieno Emaús, posedaĵo de la episkopujo de Escuintla, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Ludoviko de Francio, Jozefo de Kalasanzo&lt;br /&gt;
1825: Sendependeco de [[Urugvajo]], nacia feritago.&lt;br /&gt;
1991: Alessandro Dordi Negroni, misiisto instiganto de la homa digno, estas martirigata pro sia kredo, en Peruo.&lt;br /&gt;
2000: Sergio Uribe Zuluaga, ano de la Unuiĝo de Profesoroj de Antioĥio (FECODE), estas mortigata de fi-militistoj en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Zeferino&lt;br /&gt;
1968: Komenciĝas la Konferenco de Medellín.&lt;br /&gt;
1977: Felipe de Jesus Chacón, kampara kateĥizisto, estas mortigata de militistoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2000: Luis Mesa, ano de la Unuiĝo de Universitataj Profesoroj (ASPU), estas mortigata en Barranquilla, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Monika&lt;br /&gt;
1847: La Angla Aŭtarkio kaj la Reĝo Miskito anoncas la abolon de la sklaveco en la Atlantika Marbordo de Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1928: La Traktato Kellogg-Briand estas subskribata de ses landoj &quot;apogantaj la rezignon pri milito kiel ilo de nacia politiko.&quot;&lt;br /&gt;
1987: Héctor Abad Gómez, kuracisto, martiro de defendo de la homaj rajtoj en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: La leĝo 70/93 agnoskas la teritoriajn, gentajn, ekonomiajn kaj sociajn rajtojn de la nigrulaj komunumoj de Kolombio.&lt;br /&gt;
1999: [[Hélder Câmara]], episkopo, frato de la malriĉuloj, profeto de la paco kaj de la espero, mortas en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Aŭgusteno el Hipono&lt;br /&gt;
1963: Martin Luther King faras sian faman prelegon &quot;Mi havas revon&quot;, antaŭ 200 mil homojn en manifestacio en [[Vaŝintono]], Usono.&lt;br /&gt;
1994: Jean-Marie Vincent, montfortana pastro kaj organizanto de kooperativoj, estas mortigata en Portoprinco, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Martirigo de Johano la Baptisto&lt;br /&gt;
1533: Bapto kaj mortigo de Atahualpa.&lt;br /&gt;
1563: Estas kreata la Reĝa Ombudsmanejo en Kito, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1986: Estas realigate en Rio la 3-a Renkonto de Religiuloj, Religilernantoj kaj Nigraj Pastroj, malgraŭ la malpermeso de la ĉefepiskopo de Rio.&lt;br /&gt;
Fino de Hamadan&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Felikso, Stefano Zudaire, Faŭstina Kowalska&lt;br /&gt;
1985: 300 agentoj de [[FBI]] invadas Portorikon kaj arestas pli ol dek du batalantoj por sendependeco.&lt;br /&gt;
1993: Mort-eskadrono kaj policistoj mortas 21 homojn en la domaĉaro de Vigário Geral, Rio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Malaperintoj (Internacia Amnestio kaj FEDEFAM)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Rajmondo Nonato&lt;br /&gt;
1925: La &quot;marines&quot; de Usono finas okupon de dek jaroj en Haitio.&lt;br /&gt;
1962: Sendependeco de [[Trinidado kaj Tobago]].&lt;br /&gt;
1988: Mortas D. Leónidas Proaño, episkopo de la indiĝenoj, Riobamba, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Septembro===
&lt;br /&gt;
1 – Arturo&lt;br /&gt;
Nokto de ĉieliro de [[Mohamedo]]: transigite de [[Mekko]] al [[Jerusalemo]], de tie li supreniris al la ĉielon.&lt;br /&gt;
1971: Júlio Expósito, studanto, 19-jaraĝa, kristana batalanto, martiro de la luktoj de la urugvaja popolo, mortigita de la polico.&lt;br /&gt;
1976: Inés Adriana Coblo, metodista batalantino, martiro de la afero de la malriĉuloj, en Bonaero.&lt;br /&gt;
1978: Ekaperas la grupo Unuiĝo kaj Konscienco Nigrula (pli poste nomata Agentoj de Eklezilaboro Nigraj).&lt;br /&gt;
1979: Jesus Jiménez, kamparano, Ministro de la Vorto, martiro de la Bona-Novaĵo al la malriĉuloj en Salvadoro, mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Antolin, Elpidio&lt;br /&gt;
1822: Maria Leopoldina, kunvene kun la Ŝtata Konsilio, subskribis la dekreton de la Sendependiĝo de Brazilo.&lt;br /&gt;
1945: [[Vjetnamio]] sendependiĝas, kaj [[Japanio]] subskribas formalan akton de malvenko en la [[Dua Mondmilito]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Gregorio Magno&lt;br /&gt;
1759: Lisboa forpelas de la kolonio la jezuitojn, akuzitaj pri &quot;ŝtelado de la Ŝtato Brazilo&quot;.&lt;br /&gt;
1976: Ramón Pastor Bogarín, episkopo, profeto, Paragvajo. Fondinto de la Universitato de Asunciono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Rosália, Albert Schweitzer&lt;br /&gt;
1970: Venko de la Popola Unuiĝo (UP) de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1984: André Jarlán, pastro, mortigita de policanoj dum li legas la [[Biblio]]n en la kvartalo La Victória, en Santiago de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1995: 4-a Monda Konferenco de UN pri la Virino, [[Pekino]].&lt;br /&gt;
2005: La juĝisto Urso kondamnas [[Jorge Videla]] kaj aliajn 17 premantojn de la argentina armea diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Lourenzo Justiniano&lt;br /&gt;
1972: Cenzuro malpermesas en Brazilo publikigon de novaĵoj pri la Internacia Amnestio.&lt;br /&gt;
1983: La senlaboruloj kampadas ĉe la Leĝa Asembleo de San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Johano de Ribera&lt;br /&gt;
1839: Estis pendumata Manuel Congo, estro de la Kilombo de Serra do Mar, destruita de la estonta Duko de Caxias. Brazilo.&lt;br /&gt;
1995: 2.300 sen-teruloj okupis la bienon Boqueirão, Brazilo. Poste ili estis forpelataj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Regina&lt;br /&gt;
1822: Sendependiĝo de Brazilo. Krio de la Ipiranga. Nacia festo. Krio de la Malinkluzivitoj (en Brazilo).&lt;br /&gt;
1968: Malliberigo de la 2-a Konferenco de CELAM en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
1981: Nacia Asembleo por fondiĝo de la Grupo de Unuiĝo kaj Konscienco Nigrula.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Naskiĝo de Maria&lt;br /&gt;
1522: [[Juan Sebastián Elcano]] kompletigas la unuan ĉirkaŭiron tra la mondo.&lt;br /&gt;
1974: Ford donas al Nixon &quot;plenan kaj absolutan pardonon pro ĉiuj krimoj faritaj aŭ farutaj dum li okupis la Prezidanteco&quot;.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Alfabetumado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Petro Klavero&lt;br /&gt;
1613: Ribeliĝo de Lari Qáxa, Bolivio (ajmaroj kaj keĉuoj alfrontas la hispanojn).&lt;br /&gt;
1654: Pedro Claver, apostolo de la nigrulaj sklavoj en Cartagena, Kolombio.&lt;br /&gt;
1990: Hildegard Feldman, piulino, kaj Ramón Rojas, katekizisto, martiroj de servo al la kolombiaj kamparanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Nikolao Tolentino&lt;br /&gt;
1924: La usonaj marmilitistoj okupas plurajn hondurajn urbojn por apogi la prezidentan kandidaton, kiu plaĉas al Vaŝingtono.&lt;br /&gt;
1984: Policarpo Chem, fondinto de la Kooperativo de San Cristóbal, Verapaz, Gvatemalo, estis forkaptata kaj torturata de la sekurecaj fortoj.&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Brazila Savano ([[Cerado]])&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Proto kaj Jacinto&lt;br /&gt;
1973: [[Puĉo en Ĉilio en 1973|Puĉo en Ĉilio]], kontraŭ la konstitucia prezidanto [[Salvador Allende]].&lt;br /&gt;
1981: Sebastiana Mendoza, katekista indiĝenino, martiro de solidaro, El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Martiroj de la Preĝejo de San Juan Bosco, en Porto-Princo, Haitio.&lt;br /&gt;
1990: Myrna Mack, antropologo, batalantino de la homaj rajtoj, mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Terorista atako kontraŭ la Ĝemelaj Turoj, Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Leoncio kaj Guido&lt;br /&gt;
1977: Martirigo de [[Steve Biko]] en la prizono de la blankula reĝimo de Sudafriko.&lt;br /&gt;
1982: Alfonso Acevedo, katekisto, martiro de kredo kaj de servo al la senhejmuloj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1989: Valdício Barbosa dos Santos &quot;Leo&quot;, kampara sindikatisto de Pedro Canário, Espirito-Santo, Brazilo.&lt;br /&gt;
2001: En la tago post la atako, Bárbara Lee, kongresistino de Kalifornio, voĉdonas kontraŭ doni al Bush specialajn povojn por invadi Afganujon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Johano Krizostomo&lt;br /&gt;
1549: Juán de Betanzos reprenis sian opinion, ke la indiĝenoj estus bestoj.&lt;br /&gt;
1589: Sango-plena ribelo de la [[mapuĉoj]] en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1978: UN reagnoskas la rajton de Porto-Riko sendependiĝi kaj liberiĝi.&lt;br /&gt;
1980: [[Adolfo Pérez Esquivel]], Nobel-premio pri Paco, argentina arkitekto, estis arestata kaj torturata.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Sankta Kruco&lt;br /&gt;
1843: Naskiĝas Lola Rodríguez, aŭtoro de la himno de ribelado kontraŭ la hispana superregado. Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1856: Batalo de San Jacinto, malvenko de la piratoj de William Walker en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1992: Komenciĝas la 1-a Asembleo de la Popolo de Dio (APD). La termino &quot;makro-ekumenismo&quot; ekaperas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Nia Sinjorino de la Doloroj&lt;br /&gt;
1810: &quot;Krio de Dolores&quot; en Meksiko.&lt;br /&gt;
1821: Sendependiĝo de Centr-Ameriko. Nacia festo en ĉiuj centramerikaj landoj.&lt;br /&gt;
1842: Estis pafumata Francisco Morazán, centramerika unuiĝisto, en San José de Kosta-Riko.&lt;br /&gt;
1973: Arturo Hillerns, kuracisto, martiro de servo al la malriĉuloj de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Llidó, hispana pastro, malaperinta, martiro de la arestoj en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Pio Cortés, indiĝeno achi, katekisto, Rabinal, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Kornelio kaj Cipriano&lt;br /&gt;
1501: La Reĝo de Hispanujo permesas al la estro de la insuloj de Karibo, ke li portu nigrulajn sklavojn.&lt;br /&gt;
1821: Sendependiĝo de Meksiko. Nacia festa.&lt;br /&gt;
1931: Estis fondata en San-Paŭlo, Brazilo, la Nacia Negrula Movado, poste perforte fermita de Getúlio Vargas.&lt;br /&gt;
1955: Ribelo civitan-milita, kiu venkis la konstitucian prezidanton Perón.&lt;br /&gt;
1983: Guadalupe Carney, jezuito, mortigita de la hondura armeo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Roberto Belarmino&lt;br /&gt;
1645: Juan Macías, dominikana monaĥa frato, servanto de la malriĉuloj en la kolonia Peruo.&lt;br /&gt;
1980: Mortas en aviada akcidento Augusto Cotto, salvadora baptisto, popola batalanto.&lt;br /&gt;
1981: John David Troyer, nordamerika misiisto, martiro de justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1982: Alirio, Carlos kaj Fabián Buitrago, Giraldo Ramírez kaj Marcos Marín, terkulturistoj, katekistoj, de Cocorná, Kolombio, mortigitaj.&lt;br /&gt;
1983: Julián Bac, Ministro de la Vorto, kaj Guadalupe Lara, katekisto, martiroj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Jozefo el Kupertino, [[Dag Hammarskjold]]&lt;br /&gt;
1810: Sendependiĝo de Ĉilio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1945: Dekreto de [[Getúlio Vargas]] remalfermas la enmigradon de homoj, kiuj tenu en la genta kompono de la lando sian &quot;eŭropecan devenon&quot;.&lt;br /&gt;
1969: &quot;Rosariazo&quot;. La policaj fortoj estis superregataj de la civitaneco, en Rosario, Argentino.&lt;br /&gt;
1973: Miguel Woodward, preĝejestro en Valparaíso, Ĉilio, mortigita de la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
1998: Miguel Angel Quiroga, marianisto, mortigita de krom-militistoj, Chocó, Kolombio.&lt;br /&gt;
Tago de UN por la Ozono-Tavolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Januario&lt;br /&gt;
1973: João Alsina, Omar Venturelli, Etienne Marie Louis Pesle, viktimoj de la polico de Pinochet.&lt;br /&gt;
1983: Sendependiĝo de [[Sankta-Kito kaj Neviso]].&lt;br /&gt;
1985: Serioza tertremo en Meksikurbo.&lt;br /&gt;
1986: Charlot Jacqueline kaj kunuloj, martiroj de la liberiga edukado. Haitio.&lt;br /&gt;
1994: Usono okupis Haition kaj rekondukis la prezidanton [[Jean-Bertrand Aristide]].&lt;br /&gt;
2001: Yolanda Cerón, religiulino, direktoro de la Socia Eklezilaboro de Tumaco, Kolombio, mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Andreo Kim, Faŭsta&lt;br /&gt;
1519: [[Fernando de Magalhães]] eliras el Sanlúcar.&lt;br /&gt;
1976: 20 jaroj poste, estis kulpigita Manuel Contreras, direktoro de DINA de Pinochet, pro mortigo de Orlando Letelier.&lt;br /&gt;
1978: Francisco Luis Espinosa, pastro, kaj kunuloj, martiroj en Esteli, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1979: Apolinar Serrano, José López, Félix Salas kaj Patrícia Puertas, terkulturistoj, martiroj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1977: La indiĝenaj popoloj de Latinameriko aŭskultigis ilian voĉon la unuan fojon en la palaco de UN, [[Ĝenevo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Mateo apostolo&lt;br /&gt;
1526: Alveno de la unua eŭropano al la ekvadora marbordo.&lt;br /&gt;
1956: La diktatoro Anastásio Somoza mortas en la manoj de Rigoberto L. Pérez, en León, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1973: Gerardo Poblete Fernández, en [[Iquique]], ĉilia salesiano, estis mortigata en la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
1981: Sendependiĝo de [[Belizo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de la Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Mauricio&lt;br /&gt;
1862: La sklavoj de Usono estis jure liberigataj.&lt;br /&gt;
1977: Eugênio Lyra Silva, popola advokato, martiro de la justeco en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Lino kaj Tekla&lt;br /&gt;
1868: &quot;La krio de Lares&quot; (Porto-Riko): Ramón Emeterio Betances ekigas la sendependigan kaj liberigan movadon de la sklaveco.&lt;br /&gt;
1905: Mortas Francisco de Paula Víctor, nigrulo, konsiderata grandan sanktulon de la nigrula komunumo.&lt;br /&gt;
1973: Mortas [[Pablo Neruda]].&lt;br /&gt;
1989: Henry Bello Ovalle, batalanto, martiro de la solidaro al la junularo, Bogoto, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: Sérgio Rodríguez, fabrik-laboristo kaj universitatano, martiro de la lukto por justeco en Venezuelo.&lt;br /&gt;
2008: &quot;Tago de la limo-atingo&quot;: ni komencis eluzi 30% de la rimedoj pli ol disponeblaj en la planedo.&lt;br /&gt;
Ekvinokso, printempa en la Sudo, kaj aŭtuna en la Nordo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Pedro Nolasko&lt;br /&gt;
1810: La episkopo de Michoacán ekskomunikis al Miguel Hidalgo, preĝejestro de Dolores, pro kri-peti la sendependiĝon.&lt;br /&gt;
1553: Caupolicán, mapuĉa estro, estis mortigata.&lt;br /&gt;
1976: Sendependiĝo de [[Trinidado kaj Tobago]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1976: Marlene Kegler, fakrik-laboristino kaj studantino, martiro de la servo al la universitatanoj. La Plata, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Kleofaso, Sergio el Radonezh&lt;br /&gt;
1849: Estis pendumata Lucas da Feira, nigra sklavo fuĝinta, estro de la enlandanoj. Brazilo.&lt;br /&gt;
1963: Puĉo favore al Usono en Dominikana. Estis forpelata Bosh, simpatianto de la kuba revolucio.&lt;br /&gt;
Tago de la Biblio, en pluraj landoj de Latinameriko&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Kozmo kaj Damiano&lt;br /&gt;
1974: Lázaro Condo kaj Cristóbal Pajuña, kristanaj estroj kamparanaj, martiroj por la kampara reformo, mortigitaj en Riobamba, Ekvatoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Vicento de Paŭla&lt;br /&gt;
Tago de Enriquillo, kiskejana indiĝenestro kiu kontraŭstaris la hispanan konkeron en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1979: Guido Leão dos Santos, heroo de la laborista movado, mortigita de la polica premado, [[Minas Gerais]], Brazilo.&lt;br /&gt;
1990: Fratino Agustina Rivas, religiulino de Bom Pastor, martiro en La Florida, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Venceslao kaj Laŭrenzo Ruiz&lt;br /&gt;
551 a.K.: Naskiĝo de [[Konfuceo]], [[Ĉinio]].&lt;br /&gt;
1569: [[Casiodoro de Reina]] liveras al la grafikejo sian tradukon de la Biblio.&lt;br /&gt;
1871: Estis subskribata en Brazilo la &quot;Leĝo de la Libera Ventro&quot;.&lt;br /&gt;
1885: La «Leĝo de la Sesdekjarulo&quot; lanĉas en la brazilaj stratoj la sklavojn pli aĝajn ol 60 jaroj.&lt;br /&gt;
1990: Pedro Martínez kaj Jorge Euceda, ĵurnalistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo&lt;br /&gt;
1871: La benediktanoj, unua religia ordeno kiu liberigis siajn sklavojn en Brazilo.&lt;br /&gt;
1906: Dua armea interveno de Usono en Kubo, kiu daŭris du jarojn kaj kvar monatojn.&lt;br /&gt;
1992: La brazila Kongreso eksigas la prezidanton Collor.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Jeronimo&lt;br /&gt;
1655: Coronilla kaj kunuloj, indiĝenestroj, martiroj de la liberigo, Argentino.&lt;br /&gt;
1974: Carlos Prats, generalo de la ĉilia armeo, kaj sia edzino, martiroj de la demokratio en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: Honorio Alejandro Nuñez, pastro-studento, martiro de la hondura popolo.&lt;br /&gt;
1991: Vicente Matute kaj Francisco Guevara, indiĝenoj, martiroj de la lukto por la tero, Honduro. José Luiz Cerrón, universitatano, martiro de solidaro al la junuloj, Huancayo, Peruo.&lt;br /&gt;
1991: Puĉo kontraŭ la konstitucia prezidanto Jean-Bertrand Aristide, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Oktobro===
&lt;br /&gt;
1 – Teresinjo de la [[Infano Jesuo]]&lt;br /&gt;
1542: Komenco de la milito de Araukanio.&lt;br /&gt;
1991: La armeistoj forpelas la konstitucian prezidenton de Haitio, Aristide, kaj komencigas la masakron de centoj da haitianoj.&lt;br /&gt;
1992: Júlio Roca, itala kunlaboranto, martiro pro solidareco en Peruo.&lt;br /&gt;
Tago Internacia de la Triaĝuloj&lt;br /&gt;
Tago internacia (ĉe UN) por la ne-perforto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Sanktaj [[Gardanĝelo|Gard-Anĝeloj]]&lt;br /&gt;
1869: Naskiĝo de [[Mahatma Gandhi]]&lt;br /&gt;
1968: Masakro de Tlateloko, Meksiko.&lt;br /&gt;
1972: Komenciĝas la invado de la teritorio Brunka, en Honduro, fare de la “United Brand Company”.&lt;br /&gt;
1989: Jesús Emilio Jaramillo, episkopo de Arauka, Kolombio, martiro pro sia laborado kaj sia aktivado por la paco.&lt;br /&gt;
1992: La Milita Policio subpremas la ribeladon de arestitoj en la karcero “Casa de Detenção de Carandiru”, brazila urbo San-Paŭlo, kaj la rezulto estis 111 mortintoj kaj 110 vunditoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Andreo de Soveral, [[Ambrozio]]&lt;br /&gt;
1953: Venko de la brazila kampanjo «La petroleo estas nia», per la kreado de la [[ŝtata monopolo]] kontraŭ la iniciatoj favoraj al la privatigo de la [[nafto]].&lt;br /&gt;
1980: Maria Magdalena Enríquez, baptistano, sekretariino de [[ĵurnalismo]] de la Komisio de Homaj Rajtoj de El-Salvadoro, defendistino de la rajtoj de la malriĉuloj, martirino.&lt;br /&gt;
1990: Reunuigo de [[Germanio]].&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Sen-Domuloj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – [[Francisko el Asizo]]; Teodoro Fliedner&lt;br /&gt;
1555: La provinca konsilio de Meksiko malpermesas la indiĝenojn sacerdotiĝi.&lt;br /&gt;
1976: Omar Venturelli, martiro dediĉita al la plej malriĉaj en Temuco, Ĉilio.&lt;br /&gt;
2007: Enprizonigo de la vidvino kaj la 5 gefiloj de Pinochet, pro alpropriĝo de publika mono.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Amnestio&lt;br /&gt;
Ekologio-Tago&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – [[Placido]] kaj [[Maŭro]]&lt;br /&gt;
1897: Finiĝo de la milito en Canudos, brazila subŝtato Bahia.&lt;br /&gt;
1995: La armeo mortigas 11 terkultivistojn en la komunumo «Aŭroro 8-a de oktobro» por obstrukci la revenon de la ekzilitaj rifuĝintoj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de la UN) de la Profesoroj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Bruno, [[William Tyndale]]&lt;br /&gt;
1981: 300 sen-domaj familioj rezistas kontraŭ registara forpelo en kvartalo Jardim Robru, ŝtato San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Enrique Melchor Muhlenberg; Nia Sinjorino de la Rozario, patronino de la negruloj.&lt;br /&gt;
1462: Pio la 2-a cenzuras oficiale la sklavecon de afrikanoj.&lt;br /&gt;
1931: Naskiĝo de [[Desmond Tutu]], negra ĉefepiskopo sud-afrika, ricevinto de la Premio Nobel de la Paco.&lt;br /&gt;
1973: Martiroj de Lonquén, Ĉilio.&lt;br /&gt;
1978: José Osmán Rodríguez, terkultivisto, martiro, Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Manuel Antonio Reyes, vikario, martiro, El Salvador.&lt;br /&gt;
2001: Usono ekinvadas Afganujon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – [[Tais|Taiso]] kaj Pelagia&lt;br /&gt;
1970: Nestor Paz Zamora, seminariano, universitata studento, filo de bolivia generalo, martiro de la luktoj por liberiĝo de sia popolo.&lt;br /&gt;
1974: La unua Parlamento Indiĝen-Amerika de Suda Konuso kunvenas en Asunción, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1989: Forpaso de Penny Lernoux, ĵurnalistino, defendantino de la malriĉuloj de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
[[Yom Kippur]] – Juda Tago de la Pardono&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Dionisio, Ludoviko Beltrao&lt;br /&gt;
1581: Morto de Ludoviko Beltrán, hispana misiisto en Kolombio, dominikano, predikisto, skribisto, majstro de novicoj, sanktproklamita en la jaro 1671 kaj nomumita la ĉefa patrono de Kolombio.&lt;br /&gt;
1967: [[Ernesto «Che» Guevara]], kuracisto, gerilano, internaciisto, mortigita en Bolivio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de la UN) de la Poŝto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Daniele Komboni, Tomaso de Vilanova&lt;br /&gt;
1987: 1-a Kunveno de Negruloj de la sudo kaj sudoriento de Brazilo, en Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
2007: Vivdaŭra enprizonigo por Christian Von Wernich, kapelano de la torturistoj en Argentino.&lt;br /&gt;
Monda Tago (de la UN) de la Mensa Sano&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Soledad Torres Acosta&lt;br /&gt;
1531: Forpaso de Ulriko Zvinglo en Svisio.&lt;br /&gt;
1629: Ludoviko de Bolaños, misiisto, franciskano, pioniro de la indiĝenaj reduktoj, tradukinto de la kateĥezo, apostolo de la popolo guarani.&lt;br /&gt;
1810: La ĉefepiskopo de Meksiko, Francisco Javier Lizana, konfirmas la ekskomunikon kontraŭ Hidalgo kaj liaj sekvantoj, pro ilia proklamado de la Sendependiĝo de Meksiko.&lt;br /&gt;
1962: Komenciĝas la Koncilio Vatikano la Dua.&lt;br /&gt;
1976: Marta González de Baronetto kaj akompanantoj, martiroj de la servado, en Córdoba, Argentino.&lt;br /&gt;
1983: Benito Hernández kaj kunbatalantoj, indiĝenoj, martiroj por la tero en Hidalgo, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Nia Sinjorino de la Koncepto Aperinta&lt;br /&gt;
Tago de la Infano&lt;br /&gt;
Krio de la Ekskluditoj en kelkaj landoj de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo ekvidas dum la mateniĝo la insulon Gaunahani, al kiu li nomas San Salvador (nun Watling).&lt;br /&gt;
1909: Pafmortigo de la pedagogiisto [[Francisco Ferrer i Guardia]], en Barcelono, Hispanio.&lt;br /&gt;
1925: 600 usonaj mararmeistoj elŝipiĝas en Panamo.&lt;br /&gt;
1958: Unua kontakto kun la indiĝenoj Ayoreos, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1976: João Bosco Penido Burnier, jezuita misiisto, martiro en Ribeirão Cascalheira, ŝtato Mato Grosso, Brazilo.&lt;br /&gt;
1983: Marco Antonio Orozco, evangelika pastoro, martiro por la lukto de la malriĉuloj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago Kontraŭ la Naturaj Katastrofoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Eduardo&lt;br /&gt;
1987: 106 sen-teraj familioj okupis bienojn en pluraj lokoj de brazila ŝtato Rio Grande do Sul.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Kaliksto&lt;br /&gt;
1813: Batalo de Palmar, en la ŝtato Puebla, dum kiu la meksikaj naciistoj venkis la hispanajn armeojn.&lt;br /&gt;
1952: Estas fondita la Nacia Episkopa Konferenco de Brazilo.&lt;br /&gt;
1962: [[Kariba krizo]]: aviadilaj fotoj indikas, ke sovetanoj instalis nukleajn raketojn de meza pafdistanco en Kubo.&lt;br /&gt;
1964: Martin Luther King fariĝas la plej juna ricevanto de Paco-Premio Nobel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Teresa de Avilo&lt;br /&gt;
1535: Pedro de Mendoza trairas la riveron Rio da Prata kun 12 ŝipoj kaj 15 mil homoj.&lt;br /&gt;
1980: La prezidento Figueiredo forpelas el Brazilo la italan sacerdoton Victor Miracapillo.&lt;br /&gt;
1994: Aristide reestriĝas en Haitio, post lia forigo danke al militpuĉo de Raul Cédras.&lt;br /&gt;
2008: La generalo Sergio Arellano Stark, estro de la Morto-Karavano, estas enprizonigita 35 jaroj post siaj agadoj, Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Margarita Maria Alakoke&lt;br /&gt;
1952: Estas kreita la Nacia Konferenco de la Episkopoj de Brazilo.&lt;br /&gt;
1992: Premio Nobel de la Paco donita al [[Rigoberta Menchú]].&lt;br /&gt;
1997: Fulgêncio Manoel da Silva, sindikatestro, mortigita en sia urbo Santa Maria da Boa Vista, brazila ŝtato Pernambuco.&lt;br /&gt;
1998: Pinochet estas arestita en Londono. Pli ol 3100 homoj estis torturitaj, mortigitaj aŭ malaperigitaj dum la 17 jaroj de lia diktatoreco.&lt;br /&gt;
2008: Garzón malfermas la unuan procezon kontraŭ la [[frankismo]] en Hispanio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Nutrado (FAO, 1979)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Ignacio de Antiokio&lt;br /&gt;
1806: Forpaso de Jean-Jacques Dessalines, ĉefulo de la revolucio de sklavoj en Haitio, kio fariĝis ekzemplo al la tuta Ameriko.&lt;br /&gt;
1945: La populara unuiĝo malpermesas la militpuĉon kontraŭ Perón en Argentino.&lt;br /&gt;
2003: Gonzalo Sánchez de Lozada, prezidento de Bolivio, estas deprenita de la posteno danke al la populara ribelo.&lt;br /&gt;
Monda Tago por la Ĉesigo de la Malriĉeco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Sankta Luko Evangeliisto&lt;br /&gt;
1859: Kontraŭsklaveca ribelado en [[Kansas]], Usono.&lt;br /&gt;
1977: Masakro de la Engenho Aztra, en Ekvadoro. Pli ol 100 homoj estis mortigitaj pro ilia protestado kontraŭ la kompanio, kiu ne pagis ilian salajron.&lt;br /&gt;
1991: La brazila grupo Torturo Neniam Plu identigas 3 viktimojn enterigitajn kaŝitece en San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Petro de Alkantar, Paŭlo de la Kruco&lt;br /&gt;
1970: Forpasas en Meksiko la meksika patrioto Lázaro Cárdenas.&lt;br /&gt;
2001: Digna Ochoa, populara advokatino, mortigita danke al ŝia defendo al la homaj rajtoj, en Meksikurbo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Laŭra&lt;br /&gt;
1548: Fondiĝo de la urbo La Paz, Bolivio.&lt;br /&gt;
1883: Finiĝo de la milito pri limoj, inter Ĉilio kaj Peruo.&lt;br /&gt;
1944: La diktatoro Ubico estas deprenita danke la populara ribelado en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1975: Raimundo Hermann, nordamerika pastro, paroĥestro inter la indiĝenoj keĉuaj, martiro por la terkultivistoj de Bolivio.&lt;br /&gt;
1978: Oliverio Castañeda de León, studenta ĉefulo de la Universitato de Sankta Karlo de Gvatemalo. Simbolo de la lukto por libereco.&lt;br /&gt;
Semajno (de la UN) por la Malarmiĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Ursula, Celina&lt;br /&gt;
1973: Gerardo Poblete, saleziana pastro, torturita kaj mortigita, martiro por la paco kaj justeco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Maria Salomeo&lt;br /&gt;
1976: Ernesto Lahourcade, martiro por justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
1981: Eduardo Capiau, belga religiulo, martiro pro la solidareco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Nevardo Fernández, martiro de la lukto por la indiĝenaj postuloj en Kolombio.&lt;br /&gt;
2009: Gregório Álvarez, lasta diktatoro de Urugvajo (1981-1985), kondamnita al 25 jaroj de enprizonigo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Johano Kapistrano, Jakobo de Jerusalemo&lt;br /&gt;
1986: Vilmar José de Castro, paŝtista laboranto kaj aktivulo de la lukto por tero, mortigita en Caçu, brazila ŝtato Goiás, de la brazila organizo Kampara Demokrata Unuiĝo.&lt;br /&gt;
1987: João “Ventinha”, terposedanto en Jacundá, brazila ŝtato Parap, mortigita de tri pistolistoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Antonio Maria Klareto&lt;br /&gt;
1945: UN naskiĝas oficiale.&lt;br /&gt;
1977: Juán Caballero, sindikata ĉefulo de Portoriko, mortigita de murd-grupoj.&lt;br /&gt;
2009: Victor Gálves, kateĥezisto, mortigita pro sia rezisto kontraŭ la mineralistaj kaj elektristaj multnaciaj entreprenoj. Malacatán, San Marce, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Krisanto, Daria, Gaŭdencio&lt;br /&gt;
1887: Parto de la brazila armeo rifuzas la ideon esti utiligita por detrui la kilombojn de la negruloj.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Slidó, malaperinta hispana sacerdoto, Ĉilio.&lt;br /&gt;
1975: Wladimir Herzog, ĵurnalisto, mortigita de la brazila militista diktatoro, en urbo San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1983: Usono invadas Grenadon kaj finas la revolucion de la New Jewel Movement.&lt;br /&gt;
1987: Carlos Páez kaj Salvador Ninco, indiĝenoj; Luz Estela kaj Nevardo Fernandez, laboristoj, mortigitaj en Kolombio.&lt;br /&gt;
1988: Alejandro Rey kaj Jacinto Quiroga, paŝtistaj laborantoj, martiroj de la kredo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1989: Jorge Párraga, protestanta pastoro, kaj kunlaborantoj, martiroj pro la lukto de la malriĉuloj, Peruo.&lt;br /&gt;
2002: Forpaso de Richard Shaull, teologiisto de la liberiĝo, usona presbiterano, misiisto en Kolombio kaj en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Felicisimo, Evaristo; Filipe Nicolai, Johann Heermann, Paul Gerhard&lt;br /&gt;
1980: Ramón Valladares, sekretario de la Komisio de Homaj Rajtoj, murdita en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1987: Herbert Anaya, advokato, martiro de la homaj rajtoj, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Gustavo&lt;br /&gt;
1553: Estas brul-mortigita [[Miguel Servet]], kondamnita de katolikoj kiel protestanto kaj de protestantoj kiel herezulo, martiro por la libereco de penso, de konscio kaj de esprimo.&lt;br /&gt;
1866: Paco de Black Hills inter indiĝenoj ĉejenoj, siŭoj kaj navaĥoj kun la usona armeo.&lt;br /&gt;
1979: Sendependiĝo de [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Simono kaj Judaso apostoloj&lt;br /&gt;
Procesio de la Negra Sinjoro de la Mirakloj (Kristo) en Lima, Peruo, afrik-perua tradicio.&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo atingas Kubon en sia unua vojaĝo.&lt;br /&gt;
1986: Maurício Maraglio, misiisto, martiro de la lukto por la tero, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Narcizo&lt;br /&gt;
1626: La nederlandanoj aĉetas de la indiĝenoj la Insulon [[Manhatano]] kontraŭ 24 dolaroj.&lt;br /&gt;
1987: Manuel Chin Sooj kaj kunlaborantoj, terkultivistoj kaj kateĥistoj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1989: Masakro de la fiŝkaptistoj de El Amparo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Alonso Rodríguez&lt;br /&gt;
1950: Naciista ribelo en Portoriko, estrita de Pedro Albizu Campos.&lt;br /&gt;
1979: Santo Dias da Silva, metalurgiisto kaj sindikatestro, mortigita je la aĝo de 37 jaroj, aktivulo de la laborista paŝtservo.&lt;br /&gt;
1983: Estas elektita [[Raúl Alfonsín]] en Argentino, post la diktatoreco.&lt;br /&gt;
1987: Nikaragvo establas la Statuton de Aŭtonomio de la Regionoj de Atlantika Marbordo, la unua multetna statuto de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1999: Estas murdita Dorcelina Oliveira Folador, fizika handikapulino de la Movado de Sen-Teraj Laboristoj, urbestrino de Mundo Novo, brazila ŝtato de Mato Grosso do Sul.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Lucila kaj Afonso Rodrigues&lt;br /&gt;
Tago de la Protestanta Reformo: Lutero publikigas siajn 95 tezojn.&lt;br /&gt;
1553: Aperas la unua negra komunumo en Latin-Ameriko, kiu ne spertis la sklavecon, en [[Esmeraldas]], Ekvatoro.&lt;br /&gt;
1973: José Matías Nanco, protestanta pastoro, kaj kunlaborantoj, martiroj por la solidareco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
Universala Tago de la Ŝpar-konto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Novembro===
&lt;br /&gt;
1 – Tago de Ĉiuj Sanktuloj&lt;br /&gt;
1950: La portorika naciisto Oscar Callazo kaj Grinelio Torrenola atakas la Domon Blair, en Vaŝintono, kiel parto de la insurekto de Gayuya.&lt;br /&gt;
1974: Florinda Soriano, «Doña Tingó», ĉefulino de la Kristanaj Terkultivistaj Ligoj, martirino en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de Ĉiuj Sanktuloj en La Paz, Bolivio.&lt;br /&gt;
1981: Sendependiĝo de [[Antigvo kaj Barbudo]].&lt;br /&gt;
2004: La ĉilia armeo rekonas sian institucian respondecon en la krimoj de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Memoriga Tago pri Ĉiuj Mortintaj Fideluloj&lt;br /&gt;
1979: Unua Renkontiĝo de Nacioj kaj Etaj Etnaj Grupoj en [[Cuzco]], Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Marteno de Porres&lt;br /&gt;
1639: Forpaso de Sankta Marteno de Porres, unua negra sanktulo de Ameriko. Li luktis kontraŭ la antaŭjuĝoj ĝis esti akceptita kiel dominika religiulo.&lt;br /&gt;
1903: La Provinco de Panamo disiĝas de Kolombio per la helpo de Usono. Nacia festo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Karlo Boromeo&lt;br /&gt;
1763: La indiĝenoj ''ottawa'' atakas la urbon [[Detroit]], Usono.&lt;br /&gt;
1780: Ribelo kontraŭ la hispanoj estrita de [[Tupac Amaru]], en Peruo.&lt;br /&gt;
1969: Estas pafmortigita Carlos Marighella en San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Zeĥarja kaj Elizabeto&lt;br /&gt;
1838: Sendependiĝo de Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Fanny Abanto, instruistino, animzorgantino de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Lima, Peruo, atestantino de la kredo en la popularaj luktoj.&lt;br /&gt;
1988: Araceli Romo Álvarez kaj Pablo Vergara Toledo, kristanaj aktivuloj martiroj de la rezisto kontraŭ la diktatoreco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (ĉe UN) por la Singardo kontraŭ la Ekspluatado de la Naturo&lt;br /&gt;
Islama Ofero-Festo (Eid ul-Adha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Leonardo&lt;br /&gt;
1866: La imperia dekreto n-ro 3275 deklaras liberaj la sklavojn kiuj sin disponas defendi Brazilon en la milito kontraŭ Paragvajo.&lt;br /&gt;
1988: José Ecelino Forero, paŝtista aktivulo, martiro de la kredo kaj de la servado en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Vilibrordo; John Christian Frederik Heyer&lt;br /&gt;
1513: Ponce de León ekposedas [[Florido]]n.&lt;br /&gt;
1917: Triumfo de la revolucio de komunistoj en [[Rusio]] kaj komenco de la unua sperto de konstruado de socialismo en la mondo.&lt;br /&gt;
1978: Antonio Ciani, studenta ĉefulo en Gvatemalo, malaperigita.&lt;br /&gt;
1983: Augusto Ramirez Monastério, franciskano martiro por la defendo al malriĉuloj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Adeodato&lt;br /&gt;
1546: Ribelado de indiĝenoj ''cupules'' kaj ''chichuncheles'' kontraŭ la hispanoj en [[Jukatano]].&lt;br /&gt;
1976: Carlos Fonseca forpasas en Zinica, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1987: Indiĝenaj martiroj de Pai Tavyeterá, Paragvajo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Teodoro; Dediĉo de la Laterana Baziliko&lt;br /&gt;
1938: Kristala Nokto, komenco de la kontraŭsemita ribelo, Germanio.&lt;br /&gt;
1977: Justo Mejía, kampara sindikatestro kaj kateĥisto, martiro por la kredo en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Unua Renkontiĝo de la Negraj Religiuloj, Seminarianoj kaj Pastroj de la ŝtato Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1989: Faliĝas la Muro de Berlino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Leono Magno&lt;br /&gt;
1483: Naskiĝo de Lutero en Germanio.&lt;br /&gt;
1969: La registaro de Médici malpermesas la informojn pri indiĝenoj, negruloj, murd-grupoj kaj geriloj en Brazilo.&lt;br /&gt;
1980: Policiano Albeño López, protestanta pastoro, kaj Raúl Albeño Martínez, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Alvaro Ulcué Chocué, indiĝena pastro páez, mortigita en Santander, Kolombio.&lt;br /&gt;
1996: Jafeth Morales López, populara kolombia aktivulo, animzorganto de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj, estas mortigita.&lt;br /&gt;
2004: Oni donas al la prezidento de Ĉilio la pruvojn de pli ol 35 mil viktimoj de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Marteno de Tours; [[Soren Kierkegaard]]&lt;br /&gt;
1854: Naskiĝo de Adela Zamundo, bolivia pionirino de la lukto kontraŭ la diskriminacio. Tago de la Virino en Bolivio.&lt;br /&gt;
1983: Sebastián Acevedo, aktivulo, martiro pro sia fila amo al la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Jozafao&lt;br /&gt;
1838: La sklaveco estas aboliciita en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1980: Nicolás Tum Quistán, kateĥisto, martiro pro la solidareco, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Leandro&lt;br /&gt;
1969: Indalécio Oliveira da Rosa, pastro 33-jaraĝa, martiro de la movadoj por liberiĝo en Urugvajo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Diego de Alkalao&lt;br /&gt;
1960: Nacia striko de 400 mil fervojistoj, havenistoj kaj marlaborantoj en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Alberto Magno&lt;br /&gt;
1562: Juán del Valle, episkopo de [[Popayán]], Kolombio, pilgrimanto por la indiĝenaj kaŭzoj.&lt;br /&gt;
1781: Julián Apasa, «Tupac Katari», ribelulo kontraŭ la konkerantoj, mortigita de la armeo en Bolivio.&lt;br /&gt;
1889: La Respubliko estas proklamita en Brazilo.&lt;br /&gt;
1904: Mararmeistoj elŝipiĝas en Ancón, Panamo.&lt;br /&gt;
1987: Fernando Vélez, advokato, martiro de la [[homaj rajtoj]] en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Margarita, Gertrudes&lt;br /&gt;
Islama Ofero-Tago&lt;br /&gt;
1982: Estas kreita la Latin-Amerika Konsilio de la Eklezioj (CLAI).&lt;br /&gt;
1989: Estas martirigitaj Ignacio Ellacuría, liaj jezuitaj kunlaborantoj kaj la domaj laborantinoj en San Salvador, Salvadoro.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Toleremo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Elizabeto de Hungario&lt;br /&gt;
1985: Luis Che, martiro de la kredo en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Elsa; Dediĉo de la Bazilikoj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo&lt;br /&gt;
1867: Duque de Caxias skribas al la brazila imperiestro pri la eblo de la negruloj komenci internan militon por siaj rajtoj.&lt;br /&gt;
1903: Panamo permesas, ke Usono konstruu kanalon en sia lando.&lt;br /&gt;
1970: Gil Tablada estas mortigita pro sia opozicio al la ŝtelado de terpropraĵoj en La Cruz, Kostariko.&lt;br /&gt;
1999: Iñigo Equiluz Telleria kaj la pastro Jorge Luir, murditaj de la civilarmeanoj en Quildá, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Roque Gonzales, Afonso Rodrigues&lt;br /&gt;
1681: Roque González, unua atestanto de la katolikismo en Paragvajo, kaj jezuitaj kunlaborantoj, martiroj.&lt;br /&gt;
1980: Santos Jiménez Martínez kaj Jerónimo “Don Chomo”, protestantaj pastoroj, terkultivistoj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2000: Fujimori rezignas je la prezidenteco de Peruo per faksa mesaĝo el Japanio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Felikso de Valois, Otavio&lt;br /&gt;
1542: La Leĝoj Novaj ekregulas la enkomendoj de la novaj Hindioj.&lt;br /&gt;
1695: Morto-martirigo de Zumbi dos Palmares, ĉefulo de la Kilombo de Palmares. Brazila Nacia Tago de la Negrula Konscienco.&lt;br /&gt;
1976: William Woods, misiista pastro, martiro kaj servanto en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2000: Estas kondamnita al dumviva enprizonigo Enrique Arancibia, ekslaboranto de la ĉilia departamento de inteligento, pro murd-provo kontraŭ la generalo Prats, en Bonaero la 30-an de septembro 1974.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Prezentado de Maria&lt;br /&gt;
1831: Kolombio proklamas sin suverena Ŝtato, disigante sin de la Granda Kolombio.&lt;br /&gt;
1966: Fondiĝo de la Nacia Organizo de Virinoj de Chicago, Usono.&lt;br /&gt;
1975: Masakro de La Unión, Honduro: murdado de kamparanoj fare de murdistoj dungitaj de la bienegestroj.&lt;br /&gt;
Monda Tago (ĉe UN) de la Televidilo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Cecilio&lt;br /&gt;
Universala Tago de la Muziko&lt;br /&gt;
1910: João Cândido estras la Ribelon de la Skurĝilo. La estroj prenis la komandon de la ĉefaj militŝipoj kaj direktis ĝiajn kanonojn al la prezidenta palaco, postulante la finon de la korpaj punoj (la skurĝado) kaj pli bonan salajron al ĉiuj mararmeistoj, kaj negraj kaj blankaj.&lt;br /&gt;
1980: Trinidad Jiménez, kunordiganto de kateĥistoj kaj animzorganto de sia Baza Eklezia Komunumo, murdita de la polico en la korto, kie la komunumo kutime kunvenis, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Klemento&lt;br /&gt;
1927: Miguel Agustin Pro, pastro murdita kune kun tri laikoj dum la religia persekutado en Meksiko.&lt;br /&gt;
1974: Amilcar Oviedo, laborista ĉefulo, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1980: Ernesto Abrego, vikario, malaperigita kune kun kvar de siaj gefratoj, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Andreo Dung-Lac&lt;br /&gt;
1590: Agustin de La Coruña, episkopo de Popayán, forigita kaj enprizonigita pro sia defendo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1807: Forpasas José Brandt, ĉefulo de la etno Mohawk.&lt;br /&gt;
1980: La 4-a Tribunalo Russel agnoskas 14 kazojn kiel agresojn kontraŭ la homaj rajtoj de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Katarino de Aleksandrio kaj Isako Wats&lt;br /&gt;
1808: Estas subskribita la leĝo, kiu koncedas kampojn al ĉiuj ne-negraj eksterlandanoj kiuj venus al Brazilo.&lt;br /&gt;
1960: Mortigo de la fratinoj Mirabal, Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1975: Sendependiĝo de [[Surinamo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1983: Estas mortigita Marçal de Sousa Tupá’í, brazila indiĝeno kaj martiro de la lukto pro la tero, kiu parolis al la Papo Johano Paŭlo la 2-a en Manaus en [[1980]].&lt;br /&gt;
Internacia Tago por la Ĉesigo de la Perfortoj kontraŭ la Virinoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Johano Berchmans&lt;br /&gt;
1984: Kamparaj martiroj de Chapi kaj Lucma Huayco, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Virgilio&lt;br /&gt;
1977: Fernando Lozano Menéndez, universitata studento, mortigita dum la pridemandado fare de la armeistoj.&lt;br /&gt;
1980: Juan Chacón kaj kunlaborantoj estroj de la Revolucia Demokratia Grupo, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1980: Enrique Alvarez Córdoba kaj kunlaborantoj aktivuloj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1992: Oni provas fari puĉon en Venezuelo.&lt;br /&gt;
Islama Novjaro&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Katarino Labouré&lt;br /&gt;
1975: La Revolucia Grupo por Sendependa [[Orienta Timoro]] deklaras sian sendependiĝon de Portugalio.&lt;br /&gt;
1976: Liliana Esthere Aimetta, metodista aktivulino, martiro por la kaŭzo de la malriĉuloj en Bonaero, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Ernesto Barrera, “Neto”, pastro, laboristo, martiro de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1980: Marcial Serrano, vikario, martiro de la terkultivistoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Saturnino&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo, paroĥestro de Dolores, proklamas en Guadalajara la unuan Edikton por Abolicio de Sklaveco kaj de la koloniistaj privilegioj en Meksiko.&lt;br /&gt;
1916: Elŝipiĝo de mararmeistoj kaj starigo de protektorato en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1976: Pablo Gazarri, frateto de la Evangelio, forkaptita kaj malaperigita en la prizonoj de Argentino.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Solidareco kun la Palestina Popolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Andreo&lt;br /&gt;
1967: La Nacia Konferenco de Episkopoj de Brazilo (CNBB) protestas kontraŭ la enprizonigo de sacerdotoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Decembro===
&lt;br /&gt;
1 – Helojo&lt;br /&gt;
1981: Diego Uribe, pastro, martiro de la lukto de liberiĝo de sia popolo, Kolombio.&lt;br /&gt;
2000: La juĝisto Guzmán verdiktis je hejma enprizonigo kaj ekigis procezon kontraŭ Pinochet.&lt;br /&gt;
Monda Tago de Lukto kontraŭ la Aidoso&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ la Sklaveco&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Volontulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Bibiana&lt;br /&gt;
1823: Deklaro de la Doktrino Monroe: «Ameriko al la nord-amerikanoj».&lt;br /&gt;
1956: Elŝipiĝo de Granma en Kubo.&lt;br /&gt;
1972: Panamo agnoskas la rajton de indiĝenoj al siaj kampoj.&lt;br /&gt;
1980: Ita Catherine Ford, Maura Clark, Dorothy Kasel kaj Jean Donovan, religiulinoj kaj laikulinoj, forkaptitaj kaj murditaj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1990: Terkultivistoj martiroj de Atitlán, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Francisko Ĥaviero&lt;br /&gt;
1502: Montezuma estas kronigita kiel majstro de Tenochtitlán, Meksiko.&lt;br /&gt;
1987: Victor Raúl Acuña, pastro, Peruo.&lt;br /&gt;
2002: Forpaso de Ivan Illich, filozofiisto kaj sociologiisto de la liberiĝo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Handikapulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Johano Damaskeno, Barbaro&lt;br /&gt;
1677: La armeo de Fernán Carrillo atakas la Kilombon de Palmares, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Sabas&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo atingas la teron nomumita La Española en sia 1-a vojaĝo.&lt;br /&gt;
1824: La brazila leĝo malpermesas, ke la lepruloj kaj la negruloj partoprenu en la lernejoj.&lt;br /&gt;
2000: Du eksgeneraloj argentinaj, Suárez Masón kaj Santiago Riveros, estas kondamnitaj de la itala juĝistaro al dumviva enprizonigo pro krimoj dum la diktatoreco.&lt;br /&gt;
Tago de la Volontuloj por la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Nikolao de Bari, Nikolao de Mira&lt;br /&gt;
1534: Estas fondita la urbo Kito, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo publikigas la 2-an Edikton de abolicio de sklaveco kaj de privilegioj en Ameriko, ĉesigante la &quot;enkomendojn&quot;. Guadalajara, Meksiko.&lt;br /&gt;
1969: Forpasas João Cândido, heroo de la Ribelo de Skurĝado de 1910, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Ambrozio&lt;br /&gt;
1975: La armea registaro de [[Indonezio]] invadas Orientan Timoron: 60 mil mortintoj dum du monatoj; Dum 20 jaroj da okupado, okazis pli ol 200 mil mortoj, triono de la popolo.&lt;br /&gt;
1981: Lucio Aguirre kaj Elpidio Cruz, honduranoj, martiroj de la solidareco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Senmakula Koncipo de Maria&lt;br /&gt;
1542: Frato [[Bartolomé de las Casas]] finas sian verkon «Malgranda Rilato pri la Detruado de la Hindioj».&lt;br /&gt;
1965: Finiĝas la Koncilio Vatikano la 2-a.&lt;br /&gt;
1976: Ana Garófalo, metodista aktivulino, martirino pro la kaŭzo de la malriĉuloj, en Bonaero, Argentino.&lt;br /&gt;
1977: Alicia Domont kaj Leonie Duquet, martiroj de la solidareco kun la malaperintaj, Argentino.&lt;br /&gt;
1994: Leila Zana estas kondamnita al 17-jara enprizonigo en [[Turkio]] pro sia defendo al la rajtoj de la kurda popolo.&lt;br /&gt;
1997: Samuel Harmen Calderón, pastro kiu laboradis kun la terkultivistoj, mortigita de la civilaj armeistoj en Kolombio.&lt;br /&gt;
2004: Dekdu landoj fondas la Sudamerikan Komunumon de Nacioj: 361 milionoj da loĝantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Leokadja, Valerio&lt;br /&gt;
1824: Sucre venkas en Ajakuĉo; lasta batalo por la sendependiĝo de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Eŭlalja de Merida&lt;br /&gt;
1898: Hispanio cedas siajn koloniojn Portoriko kaj Filipinoj al Usono.&lt;br /&gt;
1948: Universala Deklaro de la Homaj Rajtoj.&lt;br /&gt;
1996: Premio Nobelo de la Paco estas donita al [[José Ramos Horta]], aŭtoro de la paco-plano al Orienta Timoro, kaj [[Carlos Ximenes Belo]], episkopo de [[Dili]].&lt;br /&gt;
1997: La franca socialista registaro aprobas la redukton de la semajna labortempo al 35 horoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Indiĝenaj Popoloj&lt;br /&gt;
Tago de la Homaj Rajtoj&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Orgojlo de la Kolektistoj de Renovigeblaj Materialoj – movimentodoscatadores.org.br&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Damaso; Lars Olsen Skrefsrud&lt;br /&gt;
1978: Gaspar Garcia Laviana, pastro, martiro de la popolaj luktoj de liberiĝo en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1994: En la 1-a Amerika Kunveno realigita en [[Miami]], per iniciato de Usono, oni decidis krei la Aliancon de Libera Komerco de Ameriko, la plej granda monda merkato: 850 milionoj da konsumantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Nia Sinjorino de Gvadalupo, Johano Diego&lt;br /&gt;
1531: Maria aperas al la indiĝeno Cuauhtlatoazin, «Juan Diego», en la monto Tepeyac, kie oni veneris Tonantzín, «Venerinda Patrino».&lt;br /&gt;
1981: Masakro «El Mozote» de centoj da salvadoraj kamparanoj en Morazán.&lt;br /&gt;
1983: Prudencio Mendoza, «Tencho», seminariano, martiro en Huehuetenango, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2002: La Kongreso de Nikaragvo juĝas la eksprezidenton Alemán pro miliona ŝtelo kontraŭ la Ŝtato.&lt;br /&gt;
2009: Granda juĝado pri la argentina torturejo en la Mararmea Lernejo de Mekaniko; Alfredo Astiz, Cosselo kaj aliaj estis akuzitaj je torturado kaj malaperigo de 85 viktimoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Lucio&lt;br /&gt;
1968: La Deputitejo opozicias al la registaro kaj estas malfermita de la Diktatoreco, Brazilo.&lt;br /&gt;
1978: Sendependiĝo de [[Sankta Lucio]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – [[Johano de la Kruco]], Teresa el Avila&lt;br /&gt;
1890: Brazila intelektulo Rui Barbosa ordonas bruligi la dosierojn rilatajn al la sklaveco. “Ni bruligis pro timo/ timo al la historio/ niajn dokumentojn./ Ni blankigis/ nian memoron” (teatraĵo &quot;Meso de Kilomboj&quot;).&lt;br /&gt;
1973: UN identigas Portorikon kiel kolonion kaj reasertas ties rajton sendependiĝi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Valeriano&lt;br /&gt;
1975: Daniel Bombara, membro de la Katolika Universitata Junularo, martiro inter la studentoj korligitaj al la malriĉuloj en Argentino.&lt;br /&gt;
2009: Forpasas Ronaldo Muñoz, ĉilia teologiisto de la liberiĝo, ekzemplo de kohereco inter kredo, teologio kaj praktiko, en Santiago de Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Adelaide&lt;br /&gt;
1984: Eloy Ferreira da Silva, sindikatestro, mortigita en urbo São Francisco, brazila ŝtato Minas Gerais.&lt;br /&gt;
1991: Indiĝenoj martiroj de Cauca, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: Popola ribelo en Santiago del Estero, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Johano de la Mata, Lazaro&lt;br /&gt;
1819: Estas proklamita la Respubliko de la Granda Kolombio en Angostura.&lt;br /&gt;
1830: Forpasas, viktimigita de tuberkulozo aŭ kancero, proksime de Santa Marta en Kolombio, [[Simón Bolívar]], liberiginto de Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, je la aĝo de 47 jaroj.&lt;br /&gt;
1994: Argentino, Brazilo, Urugvajo kaj Paragvajo subskribas en urbo Ouro Preto, Brazilo, la akordon nome [[Mercosul]].&lt;br /&gt;
2009: Antonio Aparecido da Silva, negra teologiisto de la liberiĝo, simbolo de la negra latinamerika teologio, forpasas en urbo Marília, brazila ŝtato San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Rufo kaj Zozimo&lt;br /&gt;
1979: Masakro de terkultivistoj en Ondores, Peruo.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de terkultivistoj en El Porvenir, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1985: João Canuto, sindikatestro, estas mortigita je ordono de bienegestroj en la ŝtato Parao, Brazilo.&lt;br /&gt;
1992: Manuel Campo Ruiz, religiulo marianisto, mortigita de la prizongardistoj kiuj intencis ŝteli lin post lia vizito al hispana enkarcerigitulo en Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1994: Oni trovis la mortajn restojn de Nelson MacKay, unua kazo el la 184 malaperigitoj en Honduro en la [[1980-aj jaroj]].&lt;br /&gt;
Internacia Tago (ĉe UN) de la Migranto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Nemesio&lt;br /&gt;
1994: Meksika ekonomika krizo: 10 tagoj poste, la [[valuto]] [[peso]] estas malvalorigita je 100%.&lt;br /&gt;
1994: Alfonso Stessel, 65-jaraĝa, pastro, mortigita je tranĉilumado kaj pafoj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Post la prezidenta parolado, la argentina popolo iras surstraten kaj provokas lian rezignon.&lt;br /&gt;
2001: Claudio «Pocho» Lepratti, 36-jaraĝa, komunitatestro kaj kateĥezisto, mortigita de la perforta premado de la polico en Rosario, Argentino. [http://pochormiga.com.ar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303225421/http://www.pochormiga.com.ar/ |date=2016-03-03 }}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Dominiko de Silos&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo, Generalo de la Ameriko, publikigas en Guadalajara “El Despertador Americano”, unua libera ĵurnalo de la kontraŭ-koloniista Meksiko.&lt;br /&gt;
1818: Luis Beltrán, franciskano, “unua inĝeniero de la liberiga armeo” de la Andoj, forpasas en Argentino.&lt;br /&gt;
1989: Usono atakas kaj invadas Panamon por kapti la prezidenton Noriega.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Pedro Kanisio, Tomaso Apostolo&lt;br /&gt;
1511: Sermono de Frato Antonio de Montesinos en La Española: «Ĉu la indiĝenoj ne estas personoj?».&lt;br /&gt;
1907: Masakro de Iquique, en Ĉilio: 3600 viktimoj, minlaborantoj strikantaj por pli bonaj vivkondiĉoj.&lt;br /&gt;
1964: Guillermo Sardiñas, pastro, solidara al sia popolo en la lukto kontraŭ la diktatoreco, forpasas en Kubo.&lt;br /&gt;
2009: Brazila prezidento Lula proponas la kreadon de Nacia Komisio de la Vero por klarigi la veron pri la 400 mortintoj, 200 malaperigitoj, 10.000 torturitoj dum la armea diktatoreco inter 1964 kaj 1985.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Franciska J. Kabrini&lt;br /&gt;
1815: Estas pafmortigita José María Morelos, heroo de la Patrio, Meksiko.&lt;br /&gt;
1988: Estas mortigita Francisco “Chico” Mendes, 44-jaraĝa, ekologia ĉefulo en Xapuri, Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Masakro en Acteal, Chiapas, Meksiko. Civilaj armeistoj murdas 46 indiĝenojn ''tzotziles'' kunvenintaj en preĝado.&lt;br /&gt;
Somera Solstico (suda hermisferio) kaj Vintra Solstico (norda hemisferio).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Johano de Kety&lt;br /&gt;
1896: Konflikto inter Usono kaj Britujo por regi la Venezuelan Gujanon.&lt;br /&gt;
1972: Tertremo je 7 Richter-poentoj detruas la nikaragvan ĉefurbon [[Managua]] kaj mortigas pli ol 20 mil homojn.&lt;br /&gt;
1989: Gabriel Maire, franca pastro, mortigita en urbo Vitória, brazila ŝtato Espírito Santo, pro sia opcio al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Herminia kaj Adela&lt;br /&gt;
1873: Subprema ekspedicio kontraŭ la gerilanoj de la kilomboj en la ŝtato Sergipe, Brazilo.&lt;br /&gt;
1925: La brazila leĝo asekuras po 15 feriajn tagojn jare al la industrioj, komercejoj kaj bankoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Kristnasko&lt;br /&gt;
1553: Valdivia estas venkita en Tucapel fare de la indiĝenoj araucanos.&lt;br /&gt;
1652: Alonso de Sandoval, profeto kaj defendisto de la negraj sklavoj, forpasas en Kartagena de Hindioj, en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Estefano&lt;br /&gt;
1864: Komenciĝas la Milito de la Triopa Alianco: Brazilo, Argentino kaj Urugvajo kontraŭ Paragvajo.&lt;br /&gt;
1996: Ĝenerala striko en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Johano Evangeliisto&lt;br /&gt;
1512: Unua leĝa revizio estas farita pro la denuncoj de la misiistoj Petro de Córdoba kaj Antonio de Montesinos.&lt;br /&gt;
1979: Ângelo Pereira Xavier, indiĝena kasiko ''pancararé'', estas mortigita en Brazilo pro sia lukto por la tero.&lt;br /&gt;
1985: La ŝtatestro de Rio de Janeiro malpermesas la racian diskriminacion en liftoj de konstruaĵoj.&lt;br /&gt;
1996: Unu miliono da sudkoreoj strikas kontraŭ leĝo kiu grandigus la malriĉecon.&lt;br /&gt;
2001: Petrena Sánchez, kampara kaj virina ĉefulino, mortigita de la terorgrupo FARC, en Kolombio.&lt;br /&gt;
2007: Benazir Butto estas mortigita en [[Pakistano]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Sanktaj Senkulpaj Infanoj&lt;br /&gt;
1925: La komunista grupo Coluna Prestes atakas la urbon Teresina, en brazila ŝtato Piauí.&lt;br /&gt;
1977: Masakro de kamparanoj en Huacataz, Peruo.&lt;br /&gt;
2001: Edwin Ortega, kamparano, junulara ĉefulo, estas mortigita de la terorgrupo [[FARC]], en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Tomaso Becket&lt;br /&gt;
1987: Pli ol 70 prospektantoj de Serra Pelada, Marabá, en brazila ŝtato Pará, estis pafitaj de la policanoj, falis en la akvo kaj malaperis en la ponto de la [[rivero Tocantins]].&lt;br /&gt;
1996: Post 36 jaroj, pli ol 100 mil mortintoj kaj 44 vilaĝoj detruitaj, la [[gerilo]] kaj la registaro de Gvatemalo subskribas la pac-akordon.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Biodiverseco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Sabino&lt;br /&gt;
1502: Eliras el Hispanio la plej granda ŝiparo de sia tempo: 30 ŝipoj kun ĉirkaŭ 1200 homoj, estritaj de Nicolás de Obando.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Silvestro&lt;br /&gt;
1384: Forpasas Jonh Wiclyf en Anglio.&lt;br /&gt;
1896: En la plej alta momento de la produktado de [[kaŭĉuko]] en Manaus, Brazilo, estas inaŭgurita la teatro Amazonas.&lt;br /&gt;
1972: Forpasas en San-Paŭlo, en la 4-a tago de torturo, Carlos Danieli, de la Komunista Partio de Brazilo, post paroli nenion.&lt;br /&gt;
2009: La jaro finiĝas en Argentino kaj 32 subpremantoj de la diktatoreco estas kondamnitaj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==Jardeko de la UN==

Por vidi, ĉu la nuna jaro apartenas al iu el la jardekoj de la UN, vizitu ekz.: [http://www.un.org/en/events/observances United Nation Observances] kaj [http://www.un.org/en/events/ United Nations Conferences, Meetings and Events]

==Eksteraj ligiloj==
* [http://servicioskoinonia.org/romero Vizitu hodiaŭ la retpaĝon de Romero kaj legu liajn predikojn]

[[Kategorio:Katolika Eklezio]]
[[Kategorio:Latinameriko]]
[[Kategorio:Historio de Ameriko]]
[[Kategorio:Sociologio]]</text>
      <sha1>du4wzvzgdj19rmfo2f9w558gfuvvomq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393366</id>
      <parentid>9393364</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138171" sha1="llksbp2q776apfwpv6v64vmn4qcw2ic" xml:space="preserve">==La Kalendaro==

Ĉiutage la Agendo prezentas kelkajn okazintaĵojn en [[Latinameriko]] dum la lastaj jardekoj, memorigante la leganton pri la homoj kiuj laboradis por pli bona mondo kaj mortis martirece, pri landaj sendependiĝoj, ktp.
Sube troviĝas la faktoj okazintaj en ĉiuj monatoj. Komence de ĉiu tago troviĝas la dediĉo de la tago laŭ la [[katolika eklezio]].

===Januaro===

1 – [[Sankta Maria]] [[Dipatrino]]&lt;br /&gt;
1508: Komenciĝis la koloniigo de [[Porto-Riko]].&lt;br /&gt;
1804: Sendependiĝis [[Haitio]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1959: Venko de Kuba Revolucio.&lt;br /&gt;
1977: Maurício López, estro de Universitato de Mendoza, [[Argentino]], membro de la Monda Konsilo de Eklezioj, malaperinta.&lt;br /&gt;
1990: Maureen Courtney kaj Teresa Rosales, religiulinoj murditaj de la kontraŭ-revoluciaj civilaj armeistoj, en [[Nikaragvo]].&lt;br /&gt;
1994: Insurekto indiĝena zapatista en [[Meksiko]].&lt;br /&gt;
2003: Lula fariĝis prezidento de [[Brazilo]].&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Bazilio Magno, Gregorio Nazianzeno, J. K. Wilhelm Loehe&lt;br /&gt;
1904: Elŝipiĝis la usonaj mararmeistoj en la Dominika Republiko «por defendi la interesojn nord-amerikajn».&lt;br /&gt;
1979: Francisco Jentel, defendanto de indiĝenoj kaj terkulturistoj, viktimo de la Nacia Sekureco en Brazilo.&lt;br /&gt;
1981: José Manuel de Souza, “Zé Piau”, terkulturisto, viktimo de falsaj kampoposedantoj de brazila ŝtato [[Parao]].&lt;br /&gt;
1994: Daniel Arrollano, batalanto por la vivo, kantisto de memoro de la martiroj de sia argentina popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Ĝenovevo&lt;br /&gt;
1511: La «krio de Coayuco», la granda insurekto de tainoj, gviditaj de Agüeybaná, la Bravo, Portoriko.&lt;br /&gt;
1981: Diego Quic, indiĝeno, kateĥisto, ĉefo de popolaj organizoj, malaperinta, [[Gvatemalo]].&lt;br /&gt;
1994: Antulio Parrilla Bonilla, [[episkopo]], aktivulo por sendependeco kaj la kaŭzo de persekutatoj, la « ‘Las Casas’ de la 20-a jarcento», en Porto-Riko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Rigoberto&lt;br /&gt;
1975: José Patrício León, «Pato», gvidanto de la Katolika Studenta Junularo kaj politika aktivulo, malaperinta en [[Ĉilio]].&lt;br /&gt;
2005: La Ĉilia Supera Tribunalo permesas la proceson kontraŭ [[Pinochet]] pro krimoj de «Operacio Kondor».&lt;br /&gt;
2010: [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] inaŭguras la konstruaĵon Burj Oubal, la plej alta de la monto (818 m).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Telesforo kaj Emiliana; Kaj Munk&lt;br /&gt;
1534: Guarocuya, “Enriquillo”, indiĝenestro kristana de La Española (Dominika Respubliko), la unua kiu ribelis je defendo de siaj etnianoj.&lt;br /&gt;
1785: La Reĝino Maria la 1-a malpermesas ĉiujn brazilajn industriojn, escepte la [[industrio]]n de vestoj al sklavoj.&lt;br /&gt;
2007: Mortis Axel Mencos, heroo de la rezisto kaj de la dediĉema paŝtlaboro, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Epifanio (Saĝaj Reĝoj)&lt;br /&gt;
1848: La [[gvaranioj]] estis deklaritaj paragvajaj civitanoj laŭ la dekreto de Carlos A. López.&lt;br /&gt;
1915: Agroreformo en Meksikio, rezulto de revolucio; unua divido de ter-posedaĵegoj en la Latina Ameriko.&lt;br /&gt;
1927: Armearoj de [[Usono]] okupis Nikaragvon por kombati [[Sandino]]n. Ili nur foriros en 1933.&lt;br /&gt;
1982: Vitoria de Roka, religiulino gvatemala, martirino de la malriĉuloj, malaperinta.&lt;br /&gt;
1986: Julio González, episkopo de Puno, [[Peruo]], mortis en suspektinda akcidento.&lt;br /&gt;
1992: Aŭgusto Maria kaj Aŭgusto Conte, martiroj de solidareco kaj de homaj rajtoj en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Raimundo de Penjaforto&lt;br /&gt;
1835: Venko de “Cabanagem”, la plej notinda popola movado de Brazilo. Ribeluloj konkeras urbon Belem’ kaj fariĝas provincestroj.&lt;br /&gt;
1981: Sebastião Mearin, kampara ĉefo en ŝtato Parao, Brazilo, murdita de ter-rabistoj.&lt;br /&gt;
1983: Felipe kaj Mary Barreda, revoluciemaj kristanoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1999: Forpasis Bartolomeu Carrasco Briseño, episkopo de [[Oaxaca]], Meksiko, konata pro sia dediĉo al malriĉuloj kaj sia defendo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Severino&lt;br /&gt;
1454: La Papo Nikolao permesas, ke la reĝo de [[Portugalio]] sklavigu ajn landon de afrika mondparto nur se la Eklezio povas bapti ĉiujn ties homojn.&lt;br /&gt;
1642: Mortas [[Galileo Galilei]], kondamnita de [[Inkvizicio]]. [[Vatikano]] forviŝos la kondamnon post tri jarcentoj kaj duono (en la 30-a de decembro [[1992]]).&lt;br /&gt;
1850: Johano, unu el la ĉefoj de Revolucio de “Queimados”, brazila ŝtato Espírito Santo, estas pendumita.&lt;br /&gt;
1912: Fondiĝis Afrika Nacia Kongreso.&lt;br /&gt;
1982: Domingo Cahuec Sic, indiĝeno de etnio “achi”, kateĥisto kamparano, Rabinal, Baja Verapaz, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Eulogio kaj Bazilia&lt;br /&gt;
1662: Lisbona gubernio ordonas la estingon de indiĝenoj de etnio “janduim” en Brazilo (ŝtatoj Ceará, Rio Grande do Norte kaj Paraíba).&lt;br /&gt;
1858: Unua [[striko]] en Brazilo, de la tipografistoj, pioniroj de la laborista lukto.&lt;br /&gt;
1959: Naskiĝis [[Rigoberta Menchú]], en Chimel, Departamento de El [[Quiché]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Aldo&lt;br /&gt;
1911: 5-monata striko de [[ŝuisto]]j de San-Paŭlo favore al 8-hora labordaŭro.&lt;br /&gt;
1920: Estas kreita la [[Ligo de Nacioj]], post la masakroj de [[Unua Mondmilito]].&lt;br /&gt;
1978: Pedro Joaquim Chamorro, ĵurnalisto, batalanto por libereco kaj kontraŭ la diktatoro de Somoza, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1982: Dora Azmitía, “Menchy”, 23-jaraĝa instruistino, martirino de studenta junularo, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1985: Ernesto Fernández Espino, luterana pastoro, martiro de la salvadoraj rifuĝintoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Higino, Marteno de León&lt;br /&gt;
1839: Naskiĝo de Eugenio María de Hostos, batalanto por la sendependiĝo de Porto-Riko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Bento, Tatiana&lt;br /&gt;
1694: 6500 homoj invadas la Kilombon de Palmares, kiu rezistos ĝis la 6-a de februaro.&lt;br /&gt;
1948: La Ĉefa Tribunalo de Usono proklamas la egalecon de blankuloj kaj negroj ĉe lernejo.&lt;br /&gt;
2010: [[Tertremo]] en Haitio (7,3 Richter-poentoj). Pli ol 250 mil mortintoj kaj kompleta detruiĝo. Okazas granda mondskala solidareco.&lt;br /&gt;
2010: Nederlanda komisio konkludas, ke la invado al [[Irako]] estis neleĝa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Hilario I, [[George Fox|Georgo Fox]]&lt;br /&gt;
1825: Estas mortpafumita Frato Kaneka, respublikana revoluciulo, de la Konfederacio de [[Ekvadoro]].&lt;br /&gt;
1879: Roka komencas la kampanjon de Dezerto de [[Patagonio]], Argentino.&lt;br /&gt;
2001: Tertremo de 7,9 gradoj Richter, en [[Salvadoro]], 5400 mortis kaj 500 mil viktimiĝis.&lt;br /&gt;
“Idd Inneyer”, amazigha novjariĝo: jaro 2961&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Fulgencio&lt;br /&gt;
1988: Miguel Angel Pavón, direktoro de la Komisio de Homaj Rajtoj, kaj Moises Landaverde, [[Honduro]].&lt;br /&gt;
1997: Marŝo de 700 mil sud-koreoj dum la strikoj kontraŭ la mistraktado de socialaj rajtoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Efisio&lt;br /&gt;
1929: Naskiĝis [[Martin Luther King]], en Atlanto ([[Georgio]], Usono).&lt;br /&gt;
1970: Leonel Rugama mortas dum la revolucia lukto kontraŭ la diktatoreco de Somoza, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1976: La registaro de brazila ŝtato Bahia ne plu postulas la polician registron de temploj de religio kandombleo.&lt;br /&gt;
1981: Estela Pajuelo Grimani, terkulturistino, 55-jaraĝa, 11 gefiloj, martirino de solidareco en Peruo.&lt;br /&gt;
1982: La Konstitucio de [[Kanado]] inkludas la rajtojn de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1988: Brazila prezidento Sarney lanĉas la “Plano Verão” [Plano Somero], kiu starigas novan valuton, la “Cruzado Novo”.&lt;br /&gt;
1998: Granda valor-faliĝo de brazila valuto “real”.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Marcelo&lt;br /&gt;
1992: Pac-konsentoj subskribitaj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
Internacia tago kontraŭ la sklaveco de infanoj: memore de Iqbal Masch, sklava infano kiu, kune kun la unuiĝo de laborista liberiĝo de [[Pakistano]], sukcesis fermi plurajn [[fabriko]]jn kiuj uzis sklavecan fifaman laboron.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Antano&lt;br /&gt;
1961: Estas mortigita, en Kongolando, [[Lumumba]], heroo de sendependeco de Afriko.&lt;br /&gt;
1981: Sílvia Maribel Arriola, flegistino, 1-a religiulino martirino dum kunlaborado kun sia salvadora popolo.&lt;br /&gt;
1981: Ana María Castillo, kristana batalantino, martirino por justeco en Salvador.&lt;br /&gt;
1988: Jaime Restrepo López, pastro, martiro por defendo de la malriĉuloj, [[Kolombio]].&lt;br /&gt;
1991: Komenciĝas la Milito de Persa Gulfo.&lt;br /&gt;
1994: Tertremo en [[Los-Anĝeleso]], Usono.&lt;br /&gt;
1996: Forpasas Juan Luis Segundo, teologiisto de liberiĝo, en [[Urugvajo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Beatrico, Priska, Konfeso de Sankta Petro&lt;br /&gt;
1535: Fondiĝo de Cidade dos Reis, en [[Limao]], Peruo.&lt;br /&gt;
1867: Naskiĝas [[Rubén Darío]] en [[Metapa]], Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1978: Germán Cortés, batalanto kristana kaj politika, martiro por la justeco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: José Eduardo, sindikata ĉefulo de brazila ŝtato Acre, mortigita de ter-invadanto.&lt;br /&gt;
1982: Sérgio Bertén, belga religiulo, kaj kunlaborantoj, martiroj de solidareco, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Mario, Marta; Henriko, episkopo de Upsala&lt;br /&gt;
1897: Batalo de Tabuleirinho: la kamparanoj bremsas la progreson de la armeo 3 kilometroj for de Canudos, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Fabiano kaj Sebastiano&lt;br /&gt;
1973: Amílcar Cabral, anti-koloniisto de [[Gvineo-Bisaŭa]], mortigita de portugala polico.&lt;br /&gt;
1979: Octavio Ortiz, pastro, kaj kvar studentoj kaj kateĥistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1982: Carlos Morales, dominikana pastro, martiro inter la indiĝenaj kamparanoj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2009: Barack Hussein Obama enposteniĝas kiel unua prezidento afrik-amerika de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Ineso&lt;br /&gt;
1972: Geraldo Valencia Cano, episkopo de Buenaventura, Kolombio, profeto kaj martiro de la liberiĝo de malriĉuloj.&lt;br /&gt;
1974: Masakro de kamparanoj, Alto Valle, [[Bolivio]].&lt;br /&gt;
1980: Maria Ercilia kaj Ana Corália Martínez, studentinoj, helpistinoj de [[Ruĝa Kruco]] kaj kateĥistinoj, martirinoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Fondiĝas en brazila ŝtato Paraná, urbo Cascavel, la “MST” – Movado de Kamparaj Laboristoj Senteruloj (Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem-Terra).&lt;br /&gt;
2000: Marŝo indiĝena kaj popola en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Vicento&lt;br /&gt;
1565: “Tata” Vasco de Quiroga, episkopo de [[Michoacán]], Meksikio, stariginto de unuaj reduktoj indiĝenaj.&lt;br /&gt;
1982: Masakro de terkulturistoj en Pueblo Nuevo, Kolombio.&lt;br /&gt;
2006: [[Evo Morales]], indiĝenano ajmara, fariĝas Prezidento de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Ildefonso&lt;br /&gt;
1914: Revolucio de Juazeiro, Brazilo. La kamparanoj venkis, gviditaj de Pastro Cicero.&lt;br /&gt;
1958: Faligo de la lasta diktatoro de Venezuelo, generalo Márcos Pérez Jiménez.&lt;br /&gt;
1983: Segundo Francisco Guamán, indiĝenano keĉua, martiro de la batalo por tero en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Francisko el Sales&lt;br /&gt;
1835: La negroj maleoj organizas en brazila urbo Salvador, ŝtato [[Bahia]], la plej grandan urban revolucion de la lando.&lt;br /&gt;
1977: 1-a Indiĝena Kongreso de Centra Ameriko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Konvertiĝo de Paŭlo&lt;br /&gt;
1524: Eliras el [[Hispanio]] la «dek du apostoloj de Meksikio», [[franciskanoj]].&lt;br /&gt;
1554: Fondiĝo de la urbo San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1934: Naskiĝis la Universitato de San-Paŭlo (ŝtata).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Timoteo, Tito kaj Silas&lt;br /&gt;
1500: Vicente Pinzón elŝipiĝas ĉe la nuna brazila nordorienta regiono, antaŭ ol la alveno de Pedro Álvares Cabral.&lt;br /&gt;
1813: Naskiĝas Juan Pablo Duarte, nacia heroo kaj unua instiganto al la sendependeco en [[Dominika Respubliko]].&lt;br /&gt;
1914: José Gabriel, “Cura Brochero”, pastro kaj profeto inter la kamparanoj de Argentino.&lt;br /&gt;
2001: Tertremo en [[Barato]] viktimigas 50 mil homojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Angela de Merice, Lidia&lt;br /&gt;
1554: Pablo de Torres, episkopo de [[Panamo]], unua ekziligito de Latin-Ameriko pro sia defendo al la indiĝenaro.&lt;br /&gt;
1945: La koncentrejo de Auschwitz estas malfermita, en [[Pollando]]. Tago de memoro pri la Holokaŭsto.&lt;br /&gt;
1977: Miguel Angel Nicolau, saleziana pastro, martiro de solidareco kaj sindediĉo al la argentina junularo, malaperigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Tomaso de Akvino&lt;br /&gt;
1853: Naskiĝo de [[José Martí]] en [[Havano]].&lt;br /&gt;
1979: Malfermiĝo de Episkopa Konferenco de Puebla, Meksikio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Valero&lt;br /&gt;
1895: José Martí komencas la militon por sendependigi [[Kubo]]n.&lt;br /&gt;
1985: 1-a Nacia Kongreso de MST en Brazilo.&lt;br /&gt;
1999: La [[dolaro]] atingas la valoron de R$ 2,15: grava momento de faliĝo de la brazila valuto.&lt;br /&gt;
2001: Pinochet estas procesita kiel aŭtoro de la krimoj de “Karavano de la Morto”.&lt;br /&gt;
2010: [[Tony Blair]] respondas, antaŭ la komisio kiu enketas pri li, pro sia partopreno en la invado al Irako en 2003.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Martina&lt;br /&gt;
1629: Antônio Raposo, brazila bandejrano, detruis la gvaraniajn misiojn de Guaíra, brazila ŝtato Paranao, kaj sklavigas 4 mil indiĝenojn.&lt;br /&gt;
1948: Estis murdita [[Mahatma Gandhi]].&lt;br /&gt;
Tago de Ne-perforto kaj Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Johano Bosko&lt;br /&gt;
1865: La amendo de la 13-a Konstitucio deklaras la sklavecon aboliciita en Usono.&lt;br /&gt;
1980: Masakro de 40 indiĝenaj kiĉeoj ĉe la [[ambasadejo]] de Hispanio en Gvatemalo: María Ramírez, Gaspar Viví, Vicente Menchú kaj akompanantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Februaro===
&lt;br /&gt;
1 - Cecilio, Veridiana&lt;br /&gt;
1870: Jonathan Jasper Wright estas elektita al la Plejalta Juĝejo de la Ŝtato, kaj fariĝas la unua negro sukcesinta atingi tiun postenon en la Usona Juĝistaro.&lt;br /&gt;
1932: Agustín Farabundo Martí estas pafmortigita en la ĝenerala tombejo de San-Salvador, iom antaŭ la granda kamparana ribelado.&lt;br /&gt;
1977: Daniel Esquivel, laboristo, ano de la Paŝtlaboro por la Paragvajaj Enmigrintoj en Argentino, martiro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Prezento de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1976: José Tedeschi, pastro kaj laboristo, martiro pro la enmigrintoj de Argentino, forkaptita kaj murdita.&lt;br /&gt;
1989: [[Alfredo Stroessner]], diktatoro de [[Paragvajo]], estas elpostenigita fare de sensanga ŝtatrenverso.&lt;br /&gt;
1991: Expedito Ribeiro Souza, el la sindikato de Kampaj Laboristoj en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Parao, estas mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Bras kaj Oskar; Ansgar de Hamburgo&lt;br /&gt;
1795: Naskiĝas Antônio José de Sucre.&lt;br /&gt;
1929: Naskiĝas [[Camilo Torres]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Andreo Corsino&lt;br /&gt;
1794: Liberigo de Haitiaj sklavoj. Unua aboliciista leĝo en Latina Ameriko.&lt;br /&gt;
1927: La Kolumno Prestes rifuĝas en [[Bolivio]].&lt;br /&gt;
1979: Benjamin Didincué, indiĝena estro, martiro pro la defendo al la tero en Kolombio.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de Cromotex, en Limao, Peruo: 6 laboristoj mortigitaj kaj dekoj vunditaj.&lt;br /&gt;
1981: Masakro de Chimaltenango,  Gvatemalo: 68 kamparanoj mortigitaj.&lt;br /&gt;
1992: Provo de ŝtatrenverso en Venezuelo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Ageda&lt;br /&gt;
1977: La Somozista Gardistaro detruas la kontempleman komunumon de [[Solentiname]], aktiva por la revolucio en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1988: Francisco Domingos Ramos, sindikata estro en urbo Pancas, ŝtato Espírito Santo, Brazilo, mortigita je ordono de bienestroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Paŭlo Miki&lt;br /&gt;
1694: Zumbi kaj siaj kolegoj, ĉirkaŭitaj en Palmares, kaj sen pulvo, fuĝas en la arbaron.&lt;br /&gt;
1916: Forpasas Rubén Darío, nikaragvano, princo de la hispana beletro.&lt;br /&gt;
1992: Forpasas Sérgio Méndez Arceo, episkopo de [[Cuernavaca]], Meksikio, Patriarko de la Solidareco.&lt;br /&gt;
1997: La ekvatora Parlamento detiras la prezidenton Abdala Bucaram, en la dua tago de ĝenerala striko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Rikardo&lt;br /&gt;
1756: Masakro de Sepé Tiaraju (Sankta Sepé) kaj 1500 indiĝenoj de la Kristana Republiko de la Gvaranioj, distrikto Caiobaté, urbo São Gabriel, brazila ŝtato Rio Grande do Sul.&lt;br /&gt;
1974: Sendependiĝo de [[Grenado (lando)|Grenado]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1986: [[Jean Claude Duvalier]] forlasas Haition, post 29 jaroj de familia diktatoreco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Ĵeronimo Emiliani&lt;br /&gt;
1712: Ribelado de sklavoj en [[Nov-Jorko]], Usono.&lt;br /&gt;
1812: Granda represio kontraŭ la loĝantoj de la kilomboj de Rosário, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Miguel Febres Cordero&lt;br /&gt;
1977: Forpaso de Agustín Goiburu, medicinisto, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1985: Felipe Balam Tomás, misiista religiulo, servanto de la malriĉuloj, martiro en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Eskolastika&lt;br /&gt;
1986: Alberto Köenigsknecht, episkopo de Juli, en Peruo, mortis pro akcidento supozeble ordonita, ĉar li estis minacita pro sia defendo por la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Malsanulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Nia Sinjorino el Lurdes&lt;br /&gt;
1990: [[Nelson Mandela]], plej alta aktivulo de la internacia negra rezistado kontraŭ la [[apartejdo]], estas liberigita post resti 27 jaroj en [[karcero]].&lt;br /&gt;
1998: La negraj komunumoj de Médio Atrato (Kolombio) sukcesas obteni de la registaro kolektivan posed-atestilon de 695 mil hektaroj da tero.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Eulalia&lt;br /&gt;
1541: [[Pedro de Valdivia]] fondas [[Santiago de Ĉilio]].&lt;br /&gt;
1542: Orellana atingas la riveron [[Amazonas]].&lt;br /&gt;
1545: La konkerantoj atingas la minojn de arĝento de [[Potosí]]; en ili, mortigitas 8 milionoj da indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1809: Naskiĝo de [[Abraham Lincoln]].&lt;br /&gt;
1817: Venko de San Martín en Chacabuco.&lt;br /&gt;
1818: Sendependiĝo de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1894: La nikaragva armeo okupas la regionon Bluefields kaj aldonas la teritorion de Mosquitia al Nikaragvo.&lt;br /&gt;
2005: Dorothy Stang, martirino por la tero kaj ekologia lukto, estas mortigita en Anapu, brazila ŝtato Parao.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Benigno&lt;br /&gt;
1976: Francisco Soares, pastro, martiro por justeco inter malriĉuloj de Argentino.&lt;br /&gt;
1982: Santiago Miller, frato de La Salle, usonano, martiro por la liberiga edukado en la gvatemala indiĝena eklezio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Valenteno, [[Cirilo kaj Metodo]]&lt;br /&gt;
1992: Rick Julio Medrano, religiulo, martiro de la persekutata Eklezio de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Klaudio&lt;br /&gt;
1600: José de Acosta, misiisto, historiisto kaj defendisto de la indiĝena kulturo, Peruo.&lt;br /&gt;
1966: [[Camilo Torres]], pastro, martiro de la luktoj por la liberigo de la popolo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1981: Juan Alonso Hernández, pastro, martiro de la popolo de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1991: Ariel Granada, kolombia misiisto murdita de gerilo en Massangulu, [[Mozambiko]].&lt;br /&gt;
1992: María Elena Moyano, popola estrino, martirino por paco kaj justeco en Villa El Salvador, Peruo.&lt;br /&gt;
2003: 1-a mondskala manifestacio: 15 milionoj da homoj en 600 urboj kontraŭas al la milito de Usono kontraŭ Irako.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Tago de Amikeco; Juliana, Onesimo&lt;br /&gt;
1981: Albino Amarilla, kampara estro kaj kateĥisto, mortigita de la armeo, martiro de paragvaja popolo.&lt;br /&gt;
1985: Alí Primera, poeto kaj kantisto por justeco al la latin-amerika popolo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1986: Maurício Demierre, svisa kunlaboranto, kaj kamparaj virinoj, murditaj de la kontraŭ-revolucio en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Sep Sanktaj Fondintoj de la Servistoj&lt;br /&gt;
1600: La [[Inkvizicio]] bruligas [[Giordano Bruno]] pro lia libereco de penso kaj esprimo.&lt;br /&gt;
1997: 1300 aktivuloj de la Movado de Sen-Teruloj ekiras de San-Paŭlo al Brazilio pro la landa reformo.&lt;br /&gt;
1997: Forpasas [[Darcy Ribeiro]], aktivulo kaj skribisto, brazila antropologiisto, senatano.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Simeono&lt;br /&gt;
1519: [[Hernán Cortés]] eliras el Kubo por konkeri Meksikon.&lt;br /&gt;
1546: Forpaso de Marteno Lutero, en [[Germanio]].&lt;br /&gt;
1853: Forpaso de Félix Varela, kiu luktis pro la sendependeco de Kubo.&lt;br /&gt;
1984: Edgar Fernando García, sociala aktivulo, malleĝe kaptita kaj malaperigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Alvaro kaj Konrado&lt;br /&gt;
1590: Forpaso de Bernardino de Sahagún, misiisto en Meksikio, protektinto de kulturo de niaj popoloj.&lt;br /&gt;
1990: La studentoj okupas la Universitaton de la Ŝtato de [[Tennessee]], Usono, tradicie afrik-amerika, kaj postulas egalecon.&lt;br /&gt;
Monda Tago de Sociala Justeco (ONU)&lt;br/&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Eleuterio, Rasmus Jensen&lt;br /&gt;
1524: Tiam, “la indiĝenaj kiĉeoj estis detruitaj de la homoj el Kastela”, atestas la Memorialo de Sololá.&lt;br /&gt;
1974: Domingo Lain, pastro kaj martiro de luktoj pro liberiĝo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1978: La dekreto 1142, en Kolombio, ordonas la respekton al la lingvo kaj kulturo de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Petro Damiano&lt;br /&gt;
1934: Somoza mortigas perfide la popolan nikaragvan ĉefulon Augusto C. Sandino.&lt;br /&gt;
1965: [[Malcolm X]], afrik-amerika ĉefulo pro liberiĝo, estas mortigita en Usono.&lt;br /&gt;
1985: Kamparanoj estas krucumitaj en Xeatzan, ene de la Pasiono suferita de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Katedro de [[Sankta Petro]]&lt;br /&gt;
1910: La usonaj marsoldatoj intervenas en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1979: Sendependiĝo de Sankta Lucia.&lt;br /&gt;
1990: Terkultivistoj martiroj de Iquicha, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Bartolomeo, Polikarpo; Ziegenbalg&lt;br /&gt;
1970: Sendependiĝo de [[Gujano]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Matias Apostolo, Sergio&lt;br /&gt;
1821: Plano de Iguala. Proklamo de la Sendependiĝo de Meksikio.&lt;br /&gt;
1920: [[Nancy Astor]], unua virino elektita kiel parlamentano, prelegas en Londono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Justo kaj Valero, Isabel Fedde&lt;br /&gt;
Nacia Tago de Viktimoj de Milit-Konflikto, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1778: Naskiĝo de José de San Martín.&lt;br /&gt;
1980: Armea ŝtatrenverso en [[Surinamo]].&lt;br /&gt;
1982: Tucapel Jiménez, 60-jaraĝa, martiro de la luktoj de ĉiliaj sindikatanoj.&lt;br /&gt;
1985: Guillermo Céspedes, kristana aktivulo kaj revoluciulo, martiro de la lukto de la kolombia popolo.&lt;br /&gt;
1989: Oni murdis la indiĝenon toba Caincoñen, pro lia defendo de sia loko, en [[Formosa]], Argentino.&lt;br /&gt;
1990: La FSLN (Forto Sandinana de Liberiĝo Nacia) estas malvenkita dum balotado, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Paŭla Montal, Aleksandro&lt;br /&gt;
1550: Antonio Valdivieso, episkopo de Nikaragvo, martiro pro la defendo al indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1885: La eŭropaj potencaj landoj dividas inter si Afrikon, en [[Berlino]].&lt;br /&gt;
1965: Jimmie Lee Jackson, negra aktivulo de civilaj rajtoj, estas mortigita per batoj de policanoj.&lt;br /&gt;
1992: Morto de José Alberto Llaguno, episkopo, apostolo enkulturiĝinta en la indiĝena grupo [[Tarahumara]], en Meksikio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Gabriel de la Dolorosa&lt;br /&gt;
1844: La Dominika Respubliko sendependiĝas de Haitio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1989: Okazas la ''Caracazo'', socia ribelo en [[Karakaso]], dum kiu 400 homoj estas mortigitaj kaj 2000 esta vunditaj.&lt;br /&gt;
1998: Estas mortigita Jesús Maria Valle Jaramillo, 4-a prezidanto de la Komisio de Homaj Rajtoj en Antioquia, Kolombio.&lt;br /&gt;
2005: 40 el la 57 landoj-membroj de la Monda Konvencio kontraŭ la Tabako fariĝas ĵure interligitaj.&lt;br /&gt;
2010: Tertremo de 8,8 gradoj Richter okazas en Ĉilio, kaj pli ol 500 homoj forpasas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Romano&lt;br /&gt;
1924: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj (''marines'') en [[Honduro]] kaj okupo de ties ĉefurbo [[Tegucigalpa]].&lt;br /&gt;
1985: Guillermo Céspedes Siabato, de la grupo Kristanoj pro Socialismo kaj de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj, laboristo, instruisto kaj [[poeto]]. Murdita de la armeo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1989: Teresita Ramírez, religiulino de la Kompanio de Maria, mortigita en Cristales, Kolombio.&lt;br /&gt;
2004: La 29-an de februaro, [[Jean-Bertrand Aristide]] eliras el Haitio pro la okazonta alveno de armea rezisto kontraŭ li.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Marto===
&lt;br /&gt;
1 - Rosendo, Albino, Jorge Herbert&lt;br /&gt;
1739: Subskribita en [[Jamajko]], inter la cimaronoj (fuĝintaj sklavoj) kaj la blankuloj, la traktado pri paco kun dek kvin punktoj. &lt;br /&gt;
1959: Fondiĝo de CLAR, Konfederacio Latin-Amerika de Religiuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Simplicio, John kaj Charles Wesley&lt;br /&gt;
1791: Forpasas John Wesley en [[Anglujo]].&lt;br /&gt;
1897: Tria atako kontraŭ Canudos, Brazilo.&lt;br /&gt;
1963: Goulart publikigas la Statuton de Laboristoj, kiu implicas progreson en tiu momento. Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Emeterio, Marino&lt;br /&gt;
1982: Hipólito Cervantes Arceo, meksika pastro, martiro de la solidaro kun Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1982: Emiliano Pérez Obando, ministro de la Vorto, martiro de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
2000: Revenas al Ĉilio la diktatoro Pinochet, post 503 tagoj arestita en [[Londono]].&lt;br /&gt;
2005: OMC kondamnas la monhelpon de Usono por ilia [[kotono]], kiu malutilis al la libera komerco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Kazimiro&lt;br /&gt;
1962: Usono ekfunkciigas nukle-reaktoron en [[Antarkto]].&lt;br /&gt;
1970: Antonia Martínez Lagares, martiro de universitata batalado, mortigita de la polico de Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1990: Nahaman Carmona, strat-vivanta infano, Gvatemalo, mortigita de la [[polico]] per frapado.&lt;br /&gt;
2004: Argentina armeo agnoskas unua-foje, ke ĝi uzis torturadon dum la diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Adriao&lt;br /&gt;
1996: La plej granda okupado de MST (Movado de SenTeruloj): 3 mil familioj, en Curionópolis, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Olegario, Roza el Viterbo&lt;br /&gt;
1817: Revolucio de [[Pernambuco]], Brazilo.&lt;br /&gt;
1854: Abolo de [[sklaveco]] en Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1996: Pascuala Rosado, de la Komunumo Huaycán, Peruo, paf-mortigita pro ne cedi al [[terorismo]].&lt;br /&gt;
2005: La argentina Supera Tribunalo konfirmas la ĉiaman enprizonigon de Arancibia Clavel pro murdo de la ĉilia generalo Prats, 1974, kiel krimo de homara malutilo, nepardonebla.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Perpetua kaj Felicidade; Tomaso el Akvino&lt;br /&gt;
1994: Joaquin Carregal, Remígio Morel, Pedro Medina kaj Daniel de la Sierra, pastroj de la episkopejo de Quilmes, Argentino, profetoj de la justeco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Johano de Dio&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Virino: Establita en 1910. En tiu tago de 1857, laboristinoj de Novjorko estis mortigitaj kiam ili postulis pli bonajn kondiĉojn de laborado kaj rajton voĉdoni.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - &lt;br /&gt;
1989: 500 familioj okupis bienon kaj estis forpelataj de Militista Polico: 400 vunditoj, 22 arestitoj. Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Kaio&lt;br /&gt;
1928: Elías del Socorro Nieves, aŭgustenano, kaj Jesús kaj Dolores Sierra, laikoj, mortigitaj en la Revolucio de la Kristeroj, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Konstantino, Vicenzo, Ramiro&lt;br /&gt;
1797: Venkitaj de la angloj, la [[garifunoj]] de San Vicente estis forportataj al Honduro.&lt;br /&gt;
1914: Malfermo de la [[Kanalo de Panamo]].&lt;br /&gt;
1990: [[Patrício Aylwin]] prenas la prezidon de Ĉilio post la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
2004: Atenco de islama grupo en [[Madrido]]. 200 mortintoj kaj pli ol 1.400 vunditoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Inocencio, Gregorio el Nisa&lt;br /&gt;
1977: Rutilio Grande, pastro, Manuel kaj Nelson, terkulturistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1994: La anglikana eklezio ordenis en [[Bristol]], Anglujo, la unuan grupon de 32 pastrinoj.&lt;br /&gt;
2005: Argentino transdonas Paul Scheafer al Ĉilio, eksnaziisto, kunlaboranto de Pinochet en &quot;Kolonio Dignidad&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Rodrigo, Salomono, Eŭlogio&lt;br /&gt;
1957: José Antonio Echeverría, studanto, de la Katolika Agado, martiro de la bataloj por liberigo de la kubanoj kontraŭ la diktaturo de Batista.&lt;br /&gt;
1983: Marianela García, de la Komisiono de Homaj Rajtoj, martiro de la justeco en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1998: Maria Leite Amorim, mortigita pro organizi okupon por MST, Manaus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Matildo&lt;br /&gt;
1549: Mortas la sankta negra franciskano Antônio de Categeró.&lt;br /&gt;
1795: La garifuna estro, Joseph Satuyé, mortas alfrontante la anglojn en la 2-a Milito de Karibujo.&lt;br /&gt;
1849: Alvenas al Bluefields (Nikaragvo) la misiistoj moravaj, kiuj evangeliigis la Mosquitia.&lt;br /&gt;
1997: Deklaro de [[Curitiba]]: Internacia tago de Agado kontraŭ la akvobaraĵojn, favore al la riveroj, akvo kaj vivo.&lt;br /&gt;
2009: [[Evo Morales]] ekdisdonadas teron de la &quot;bienegoj&quot; al la indiĝenoj, subtenate de la nova [[Konstitucio]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Luizo el Marillac&lt;br /&gt;
1951: Mortas en Viedma, Argentino, Artemides Zatti, salesiano, &quot;sankta flegisto de [[Patagonio]]&quot;.&lt;br /&gt;
1961: Kreita la Alianco por la Progreso.&lt;br /&gt;
1986: Antonio Chaj Solís, pastro, Manuel de Jesús Recinos kaj kunuloj, evangeliaj batalantoj, martiroj de la kredo kaj de la servado, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1995: 30 jaroj da enprizonigo de la generalo Luis García Mesa pro lia ŝtat-renverso en 1980, en Bolivio. Unua armea ŝtat-renversanto kondamnita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Raimundo el Fitero&lt;br /&gt;
1630: Benkos Biohó, estro kaj heroo negra en batalo favore al libereco. Kolombio.&lt;br /&gt;
1977: Antonio Olivo kaj Pantaleón Romero, martiroj de justico inter la kamparanoj de Perugorria, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Patriko&lt;br /&gt;
1973: Alexandre Vanucchi, studento kaj kristana batalanto, martiro, mortigita de polico. Brazilo.&lt;br /&gt;
1982: Jacobus Andreas Koster, “Koos”, kaj ĵurnalistaj kolegoj, martiroj en Latin-Ameriko. Salvadoro.&lt;br /&gt;
1990: María Mejía, kiĉea patrino, de la [[Katolika Agado]], mortigita en Sacapulas, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Kirilo el Jeruzalemo&lt;br /&gt;
1871: [[Pariza Komunumo]], unua laborista revolucio de la historio.&lt;br /&gt;
1907: Elŝipiĝo de maristoj en Honduro.&lt;br /&gt;
1938: La meksika prezidanto [[Lázaro Cárdenas]] dekretas la naciigon de [[nafto]].&lt;br /&gt;
1981: Presentación Ponce, katekisto, kaj kunuloj, martiroj de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
1989: Neftalí Liceta, pastro, kaj Amparo Escobedo, piulino, kaj kunuloj, peruanaj martiroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Jozefo&lt;br /&gt;
1849: Revolucio de Queimados, ŝtato Espírito Santo, Brazilo. Pli ol 200 nigruloj organiziĝis por solen-anonci liberigon de la sklavoj.&lt;br /&gt;
1915: Ribelado de Keĉuoj kaj Ajmaroj, estritaj de Rumi Maka, Peruo.&lt;br /&gt;
1980: Unua Renkonto Katolika Afrik-amerika, Boaventura, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Felisa Urrutia, karmelanino mortigita en Cauga, Venezuelo. Martiro de servado al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Serapiono&lt;br /&gt;
1838: La estraro de Sergipe, Brazilo, malpermesas al la &quot;afrikanoj&quot;, sklavaj aŭ liberaj, kaj al la portantoj de disigeblaj malsanoj, ke ili aliru lernejojn.&lt;br /&gt;
1982: Ŝtat-renverso de [[Rios Montt]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1995: Menche Ruiz, katekisto, profeto kaj populara poeto en la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvatoro.&lt;br /&gt;
2003: Usono ekinvadas Irakon, malgraŭ [[UN]], kontraŭ la internacia juro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Filemono, Nikolaŭ&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Arbaroj&lt;br /&gt;
1806: Naskiĝas [[Benito Juárez]], Meksiko.&lt;br /&gt;
1937: Amas-mortigo de Ponce, Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1975: Carlos Dormiak, salesiano, mortigita pro sia liberigema sinteno, Argentino.&lt;br /&gt;
1977: Rodolfo Aguilar, pastro, 29-jara, martiro de libereco de la meksika popolo.&lt;br /&gt;
1987: Luz Marina Valencia, piulino, martiro de justeco inter la kamparanoj de Meksiko.&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ la Genta Diskriminacio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - &lt;br /&gt;
1873: Abolo de sklaveco en Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1980: Luis Espinal, pastro kaj ĵurnalisto, martiro de batalado de la boliviana popolo.&lt;br /&gt;
1988: Rafael Hernández, kampara estro, martiro de batalado por la tero inter la meksikanoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Akvo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Toribio el Mongrovejo&lt;br /&gt;
1606: Toribio de Mongrovejo, ĉefepiskopo de Lima, pastro de la Inkaa gento, profeto de la kolonia Eklezio.&lt;br /&gt;
1976: María del Carmen Maggi, universitata profesorino, martiro de liberiga edukado, Argentino.&lt;br /&gt;
2003: Rachel Corrie (23), usonanino mortigita de motor-ebenigilo israela, en Rafah, dum ŝi alfrontis malkonstruon de palestina domo. Volontulino de la Internacia Solidara Movado.&lt;br /&gt;
2005: Ĉilio agnoskas la mortigon de Carmelo Soria en 1976, farita de la diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Jozefo Oriol&lt;br /&gt;
1918: Kanadaj virinoj konkeras la rajton voĉdoni.&lt;br /&gt;
1976: Ŝtat-renverso de Jorge Videla kontraŭ la reĝimo de Isabel Perón, en Argentino.&lt;br /&gt;
1980: Estis mortigata «Sankta Romero de Ameriko», ĉefepiskopo de Salvatoro, profeto kaj martiro.&lt;br /&gt;
2004: Kirchner transigas la ESMA, de centro de torturado por la argentina diktaturo, al Muzeo de la Memorado. La terorismo de la armea Ŝtato ordonis mortigi 4 mil civitanojn kaj malaperigis 30 mil.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Anonco de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1914: La anglikanaj pastroj alvenas al la argentina Chaco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Braulio&lt;br /&gt;
1989: María Gómez, instruistino kaj katekistino, martiro de servado al sia gento Simiti, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Argentino, Brazilo, Paragvajo kaj Urugvajo subskribas la Traktadon de Asunciono, konsistigante Merkosudon.&lt;br /&gt;
1998: Onalício Barros kaj Valentim Serra, estroj de la MST, mortigitaj de la bienistoj en Paranapebas/PA, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Ruperto&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Teatro&lt;br /&gt;
1502: Kolumbo alvenas al Cariari, [[Kostariko]].&lt;br /&gt;
1984: La gento txukahamãe blokas [[kamiono]]n postulante iliajn sanktajn terojn en Xingu, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Sisto&lt;br /&gt;
1750: Francisco de Miranda naskiĝas en Karakaso.&lt;br /&gt;
1985. Héctor Gómez Calito, defendanto de la hom-rajtoj, torturita kaj mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: 14 indiĝenoj tikunaj mortigitaj kaj 23 vundigitaj de la ligno-vendisto Oscar Castelo Branco kaj 20 pafistoj. Kunigitaj en Benjamim Constant, Amazono, ili esperis helpon el FUNAI.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Beatrico da Silva, Juan Nielsen Hauge&lt;br /&gt;
1904: Naskiĝas Consuelo Lee Corretjer, revolucia estrino de la sendependiga movado, Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1967: Je la unua fojo, oni trovas nafton en la ekvatora Amazonio.&lt;br /&gt;
1985: Rafael kaj Eduardo Vergara Toledo, martiroj de la rezistado kontraŭ la diktaturo en Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Gladiso, Johano Klimako&lt;br /&gt;
1492: Dekreto de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kiu forpelas el Hispanujo la [[judo]]jn.&lt;br /&gt;
1870: La afrik-amerikanoj gajnas la rajton voĉdoni en Usono: konfirmo de la 15-a amendo.&lt;br /&gt;
1985: José Manuel Parada, sociologiisto, Santiago Natino, eldonisto kaj batalanto, kaj Manuel Guerrero, sindikatestro, Santiago (de Ĉilio).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 - Benjameno, Amos, John Donne&lt;br /&gt;
1767: Forpelo de la [[jezuito]]j el Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1866: Eksplodas militon inter Hispanujo, de unu flanko, kaj Ĉilio, Bolivio kaj Peruo, de la alia.&lt;br /&gt;
1987: Roseli Correia da Silva, kamparanino, en Natalino, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Aprilo===
&lt;br /&gt;
1 - Hugo&lt;br /&gt;
1680: En [[Lisbono]] oni deklaras finita la sklavecon de indiĝenoj en Brazilo, laŭ influo de pastro Antonio Vieira.&lt;br /&gt;
1964: Brazila prezidento João Goulart estas deprenita de la registaro fare de armeanoj puĉistaj. Komenciĝas 21 jaroj de armea diktatorado.&lt;br /&gt;
1980: Komenciĝas la granda [[striko]] de metalurgiistoj en San-Paŭlo kaj internaj urboj.&lt;br /&gt;
1982: Ernesto Pili Parra, aktivulo, martiro pro paco kaj justeco en Caquetá, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Francisko el Paŭla&lt;br /&gt;
1550: La hispana reĝo ordonas la instruadon de sia lingvo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Argentino okupas armee la Insulojn [[Malvinoj]], regitaj de [[Britio]].&lt;br /&gt;
1993: Striko en 8 eŭropaj landoj por laboro kaj sociaj rajtoj akiritaj.&lt;br /&gt;
2005: Forpasas la papo [[Johano Paŭlo la 2-a]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Rikardo, Sisto&lt;br /&gt;
1976: Víctor Bionchenko, protestanta pastoro, forpasas en Argentino.&lt;br /&gt;
1986: Brazilo aprobas sian &quot;Plano de Informatiko&quot;, kiu protektos la nacian industrion dum kelkaj jaroj.&lt;br /&gt;
1992: Institucia ŝtatrenverso fare de Fujimori, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - [[Gema Galgani]], Isidoro el Sevilo&lt;br /&gt;
1680: Abolicio oficiala de la indiĝena sklaveco.&lt;br /&gt;
1775: La portugala reĝo instigas la geedziĝon inter indiĝenoj, negruloj kaj blankuloj.&lt;br /&gt;
1884: En la Traktato de Valparaíso, Bolivio cedas sian marbordan provincon [[Antofagasta]] al Ĉilio kaj fariĝas senmarborda lando.&lt;br /&gt;
1968: Martin Luther King estas murdita en Usono.&lt;br /&gt;
1985: Rosario Godoy kaj lia familio, martiroj pro la frateco en Salvadoro.&lt;br /&gt;
Tago Kontraŭ la Infana Prostituado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Vicento Ferrero&lt;br /&gt;
1818: Venko de San Martin, en Maipu, certigas la Ĉilian sendependecon.&lt;br /&gt;
1989: María Cristina Gómez, aktivulo de la Baptista Eklezio, martirino pro la lukto de la salvadoraj virinoj.&lt;br /&gt;
1992: Fujimori disigas la Parlamenton, malefikigas la Konstitucion kaj altrudas la militan leĝon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Marcelino, Albrecht Dürer&lt;br /&gt;
1976: Mário Schaerer, paragvaja instruisto, forpasas.&lt;br /&gt;
1979: Forpasas, 39-jaraĝa, Hugo Echegaray, peruano, pastro kaj teologo de la liberigo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Johano Baptista de La Salle&lt;br /&gt;
2009: Fujimori estas kondamnita al 25 jaroj de [[karcero]], en Peruo.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Sano&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Dionizio&lt;br /&gt;
565 a.K.: Naskiĝo de Siddartha Buddho. Festo de «Vesakh», la plej grava budhana festo.&lt;br /&gt;
1827: Naskiĝo de Ramón Emeterio Betances, Patro de la Lando Portoriko.&lt;br /&gt;
1977: Carlos Bustos, kapuĉena pastro, atestanto de la fido inter la malriĉuloj de Buenos Aires, estas murdita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Kasilda, Maria de Kleofas, Dietrich Bonhoeffer&lt;br /&gt;
1920: Elŝipiĝas la usonaj mararmeanoj en Gvatemalon por &quot;protekti&quot; la usonajn civitanojn.&lt;br /&gt;
1948: Jorge Eliécer Gaitán estas murdita en Bogotá, Kolombio, kaj la popola movado &quot;Bogotazo&quot; estas subpremita.&lt;br /&gt;
1952: Komenciĝas la civila revolucio en Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Jeĥzekel, Miguel Agrikolo&lt;br /&gt;
1919: Estas murdita, en embusko, Emiliano Zapata, estro de la revoluciaj kamparanoj en Meksikio.&lt;br /&gt;
1985: Daniel Hubert Guillard, pastro en Cali, Kolombio, estas murdita de la armeo pro sia socia laborado.&lt;br /&gt;
1987: Martiniano Martínez, Terencio Vázquez kaj Abdón Julián, aktivuloj de la Baptista Eklezio, martiroj pro la konscienca libereco en Oaxaca, Meksikio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Cigana Popolo: Difinita de la Unua Monda Cigana Kongreso, okazinta en Londono, en tiu sama tago de la jaro 1971.&lt;br /&gt;
Tago en Memoro al la Holokaŭsto: pro la 6 milionoj da judoj murditaj de la nazioj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Stanislao&lt;br /&gt;
1927: Formiĝo de la Kolono Prestes, kiu trairos 25 mil kilometrojn kombatante la armeojn de posedantoj de grandegaj bienoj, en Brazilo.&lt;br /&gt;
1986: Antonio Fernández, populara ĵurnalisto, martiro de solidareco en Bogotá, Kolombio.&lt;br /&gt;
2002: [[Puĉo]] kontraŭ Chávez, en Venezuelo.&lt;br /&gt;
2002: Ekfunkcias la Internacia Ĵura Tribunalo, malgraŭ la opozicio de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Zeno&lt;br /&gt;
1797: Atingis la marbordon de Trujillo, Honduro, ĉirkaŭ 2.500 garífunoj forpelitaj de la insulo Roatán, San Vicente.&lt;br /&gt;
1925: Renkontiĝo en brazila urbo [[Foz do Iguaçu]] ekigas la Kolonon Prestes, kiu trairos 30 mil kilometrojn en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Marteno, Hermenegildo&lt;br /&gt;
1999: Translokita al brazila urbo Belém la juĝado de 155 policianoj akuzitaj pri la morto de 19 sen-teruloj de Eldorado de Carajás, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Telmo&lt;br /&gt;
1981: Martiroj de la plej granda masakro de la nuntempa historio de Salvadoro, en urbo Morazán: 150 knaboj, 600 maljunuloj kaj 700 virinoj.&lt;br /&gt;
1986: Adelaide Molinari, religiulino, martiro pri la lukto de flankenigitaj, en urbo Marabá, brazila ŝtato Pará.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Benedikto Jozefo Labre&lt;br /&gt;
1961: Invado de Golfeto de la Porkoj, Kubo.&lt;br /&gt;
1983: Martiroj kamparaj indiĝenoj el Joyabaj, El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1992: Aldemar Rodríguez, kateĥezistoj, kaj aktivuloj kunlaborantoj, martiroj de solidareco inter la junuloj de urbo Cáli, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: José Barbero, sacerdoto, profeto kaj servinto al la plej malriĉaj fratoj de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Engracia&lt;br /&gt;
1952: Triumfo de la revolucio: kamparanoj kaj minlaboristoj obtenas la agran redistribuon en Bolivio.&lt;br /&gt;
1984: 1,7 miliono da manifestantoj en San-Paŭlo agadas pro la rektaj balotoj, la movado &quot;Diretas Já”.&lt;br /&gt;
2002: La juĝisto Carlos Escobar petas la ekstradicion de eks-diktatoro Stroessner, ekzilita en brazila ĉefurbo Brasília.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Aniceto&lt;br /&gt;
1695: Forpaso de Juana Inés da Cruz, meksika poetino.&lt;br /&gt;
1803: Toussaint L’Ouverture, defendinto de liberigo de Haitio, forpasas en la franca karcero de Joux.&lt;br /&gt;
1990: Tibério Fernández kaj akompanantoj, martiroj pro promocio de la homa vivo, en Trujillo, Kolombio.&lt;br /&gt;
1996: Masakro de Eldorado dos Carajás, ŝtato Pará, Brazilo. La armea polico mortigas 23 homojn kiuj defendis sian rajton posedi agron.&lt;br /&gt;
1998: César Humberto López, de FraterPaz, mortigita en San Salvador.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Kampara Lukto: La &quot;1-a de Majo&quot; de la kamparanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Perfeta, Galdino&lt;br /&gt;
1537: Francisco Marroquín, unua episkopo konsekrita en Ameriko, fondinto de la unuaj lernejoj kaj hospitaloj, paŝtisto de Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1955: [[Konferenco de Bandung]], [[Indonezio]], dum kiu oni kreis la movadon de landoj ne-enliniiĝintaj.&lt;br /&gt;
1998: Mortigo de Eduardo Mendoza, advokato de la popolaj rajtoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Leono, Ema, Olavus Petri&lt;br /&gt;
1925: Elŝipiĝo de usonaj mararmeanoj marines en [[La Ceiba]], Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Juana Tun, edzino de Vicente Menchú, kaj sia filo Patrocínio, el indiĝena familio de kateĥezistoj, batalantoj pro sia tero, martiroj de El Quiché, Gvatemalo. Tutamerika Tago de la Indiĝeno&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Sulpicio&lt;br /&gt;
1586: Naskiĝo de Rosa de Lima, Peruo.&lt;br /&gt;
1871: La franciskanoj de Brazilo liberigas la sklavojn de ĉiuj siaj monaĥejoj.&lt;br /&gt;
1898: Milito inter Hispanio kaj Usono, kiu invadis Kubon, Portorikon, Guamon kaj Filipinojn.&lt;br /&gt;
1980: Martiroj indiĝenaj de la popola organizaĵo en Veracruz, Meksikio.&lt;br /&gt;
1980: «Printempo amaziga»: kultura kaj demokratiiga ribelado de la amazigoj el arĝela Cabilia kontraŭ la potenco centra kaj arabiza de Argel.&lt;br /&gt;
2010: Reinaldo Bignone estas kondamnita je 25 jaroj en karcero pro krimoj kontraŭ la homaro, dum la diktatorado en Argentinio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Anselmo&lt;br /&gt;
Naskiĝo de [[Mahometo]]. Tago de Pardono al la mondo.&lt;br /&gt;
Naskiĝo de Rama, en la religio Sij.&lt;br /&gt;
1792: Joaquim José da Silva Xavier, la ''Tiradentes'' (elprenisto de dentoj), promociinto de la Sendependeco, estas pendumita kaj poste senkapigita.&lt;br /&gt;
1960: [[Brazilio]] estas inaŭgurita kiel la ĉefurbo de Brazilo.&lt;br /&gt;
1965: Estas murdita torture Pedro Albizu Campos, pro la sendependeco de Portoriko.&lt;br /&gt;
1971: Mortas la diktatoro F. Duvalier, en Haitio.&lt;br /&gt;
1989: Juan Sisay, aktivulo por la vivo, martiro pro la popola arto, en Santiago de Atitlán, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1997: Gaudino dos Santos, indiĝeno ''pataxó'', mortas en Brazilio post esti bruligita de junuloj el riĉa socia klaso.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Sotero, Caio, Agapito&lt;br /&gt;
1500: Elŝipiĝo de la unua eŭropano en Brazilon, [[Pedro Álvares Cabral]].&lt;br /&gt;
1519: Elŝipiĝo de Cortéz en Vera Cruz, kune kun 600 soldatoj, 16 ĉevaloj kaj kelkaj armiloj.&lt;br /&gt;
1638: Forpaso de Hernando Arias de Ugarte, episkopo de Kito, Ekvadoro kaj Santa Fé, Kolombio, defendanto de indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Forpasas Félix Tecu Jerônimo, terkultivisto indiĝena ''achi'', kateĥezisto, laika ministro de la Vorto, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1990: Estas mortigitaj Paulo kaj José Canuto, martiroj de la lukto pro la tero, en urbo Rio Maria, brazila ŝtato Pará.&lt;br /&gt;
1997: La armeo invadas la ambasadon de Japanio en Lima, okupita de la movado MRTA, «sen prizonigoj».&lt;br /&gt;
2009: Eltombigo de la korpo de episkopo Dom Angelelli, en Argentino, por certigi, ke li estis murdita kiel martiro.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Patrino Tero (ONU)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Giorgo; Toyohiko Kagawa&lt;br /&gt;
1971: La indiĝenoj de [[Alasko]] ribeliĝas kontraŭ la atom-testoj, kiuj malpuregigis la insulon de Anchitks.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Fidel&lt;br /&gt;
1915-17: Gento-mortigo kontraŭ la armena popolo fare de la turka registaro. Morto kaj elmigrigo de preskaŭ unu miliono kaj duono da armeanoj.&lt;br /&gt;
1965: Interveno de Usono en Dominika Respubliko, per 40 mil armeanoj.&lt;br /&gt;
1985: Laurita López, kateĥezistino kaj martirino, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2010: Mortas en prizono Paul Shaifer, estro de la “Kolonio Diproiad” en sudo de Ĉilio dum la diktatoreco.&lt;br /&gt;
Tago de la Libro kaj de la Aŭtoraj Rajtoj: Ĉi-tage, en la jaro [[1616]], forpasis la indiĝeno inkaa Garcilaso de la Vega, [[Miguel de Cervantes]] kaj [[William Shakespeare]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Marko Evangeliisto&lt;br /&gt;
1667: Pedro de Betancourt, franciskano, apostolo de la malriĉuloj, forpasas en Gvatemalo. Proklamita sanktulo en 2002.&lt;br /&gt;
1975: Oni fondis la Asocion Indiĝenan de la Respubliko Argentina (AIRA).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Anakleto, Marcelino, Isidoro&lt;br /&gt;
1995: Estas mortigita en Ruando Quim Vallmajó, misiisto en [[Afriko]].&lt;br /&gt;
1998: Estas mortigita en Gvatemalo d. Gerardi, post li publikigis la informilon “Nunca Mais” (Neniam Plu), kiu registris 55 mil malrespektojn al la homaj rajtoj, 80% el kiuj estis atribuitaj al la armeo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Zita, Montserrat&lt;br /&gt;
1977: Rodolfo Escamilla, pastro kaj martiro, en Meksikio.&lt;br /&gt;
1999: La Tribunalo de la Ekstera Ŝuldo en Rio de Janeiro, Brazilo, determinas, ke la ŝuldo ne estu pagata.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Petro Ĉanelo&lt;br /&gt;
1688: Reĝa Letero de Portugalio restarigas la sklavecon kaj la «justan» militon kontraŭ la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1965: Lyndon Johnson ordonas la invadon de la Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1985: Cleusa Carolina Coelho, misiistino aŭgustenana, mortigita pro la defendo de indiĝenoj en la Prelazio de Lábrea, brazila ŝtato Amazonas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Katarina de Sena&lt;br /&gt;
1982: Forpaso de Enrique Alvear, episkopo, paŝtisto kaj profeto en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1991: Moisés Cisneros Rodríguez, religiulo marista, martiro de perforto kaj senpuneco, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2009: La juĝisto Garzón ekigas proceson por juĝi la respondeculojn je la torturoj en Guantánamo dum Bush estis prezidento de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Pio la 5-a &lt;br /&gt;
1948: 21 landoj subskribas en Bogotá la leteron de konstituigo de [[OEA]] (Organizo de la Amerikaj Ŝtatoj).&lt;br /&gt;
1977: Estas kreita la Asocio de Patrino de la Placo de Majo, en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Majo===
&lt;br /&gt;
1 - Jozefo Laboristo; Monika, Felipe kaj Santiago&lt;br /&gt;
1980: Conrado de la Cruz, pastro, kaj Herlindo Cifuentes, kateĥezisto, kaptitaj kaj mortigitaj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1981: Raynaldo Edmundo Lemus Preza, el la baza eklezia komunumo dediĉita al Nia Sinjorino el Gvadalupo, en Soyapango, Salvadoro, malaperigita pro sia kristana sindediĉo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Atanasio&lt;br /&gt;
Unua dimanĉo de majo: Tago de la Martiroj de Honduro&lt;br /&gt;
1979: Luis Alfonso Velázquez, knabo 10-jaraĝa, martirigita de la diktatoreco de Somoza en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1981: Kreita la Unuiĝo de la Indiĝenaj Nacioj (UNI) en Brazilo.&lt;br /&gt;
1994: Sebastián Larrosa, kampar-devena studento, martiro por la solidareco inter la malriĉuloj, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1997: Forpasas [[Paulo Freire]], fondinto de la liberigema pedagogio latin-amerika.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Filipe kaj Jakobo&lt;br /&gt;
1500: Frato Henrique de Coimbra, unua misiisto kiu atingis la brazilan grundon.&lt;br /&gt;
1991: Felipe Huete, laika katolika ministro de la Vorto, kaj kvar akompanantoj, martiroj pro la Landa Reformo, en El Astillero, Honduro.&lt;br /&gt;
Tago de la Libereco al la Gazetaro (ONU)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Floriano, Monika&lt;br /&gt;
1493: [[Buleo]] ''Inter Caetera'', per kiu la [[Papo]] donacis la landojn de la nova Kontinento al la [[Katolikaj Gereĝoj]] de Hispanio.&lt;br /&gt;
1521: Pedro de Córdoba, unua misiista apostolo de la [[dominikanoj]] en Ameriko. Aŭtoro de la unua katekismo de la Kontinento.&lt;br /&gt;
1547: Cristóbal de Pedraza, episkopo de Honduro, «Patro de la Indiĝenoj».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Maksimo&lt;br /&gt;
1862: Meksiko venkas la francojn en Puebla.&lt;br /&gt;
1980: Isaura Esperanza, «Chaguita», kateĥezistino, el la Legio de Maria, martirino en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2001: Estas murdita Bárbar Ann Ford, 64-jaraĝa, usondevena fratino, kiu laboris en Quiché ekde 1989. Ŝi kunlaboris kun Dom Gerardi pri la informilo «Nunca Mais» (Neniam Plu) kaj helpis la milit-viktimojn deklari siajn travivaĵojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Heliodoro&lt;br /&gt;
1977: Oscar Alajarín, aktivulo de la Metodista Eklezio, martiro de la solidareco en Argentino.&lt;br /&gt;
1994: La Konstitucia Tribunalo de Kolombio legaligas la «personan kvanton» da drogoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Augusto, Flavia, Domitila&lt;br /&gt;
1937: Juĝado de Prestes, kondamnita al 16 jaroj en karcero.&lt;br /&gt;
1991: Estas arestita la bienestro Jerônimo de Amorim, kiu ordonis morti sindikatiston en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Vitor kaj Akasio&lt;br /&gt;
1753: Naskiĝo de Miguel Hidalgo, Patro de la Lando, en Meksiko.&lt;br /&gt;
1770: Karlo la 3-a ordonas «ke oni malaperigu la indiĝenajn lingvojn kaj altrudu la kastilian lingvon».&lt;br /&gt;
1987: Vicente Cañas, jezuita misiisto, murdita de tiuj, kiuj ambiciis je la terposedaĵoj de indiĝenoj, kiujn li akompanis en brazila ŝtato Mato Grosso.&lt;br /&gt;
1989: Nicolau Van Kleef, vicentana pastro el [[Nederlando]], estas murdita de armeisto en Santa María, Chiriquí, Panamo.&lt;br /&gt;
Tago de la Ruĝa Kruco Internacia&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Pakomio, Gregorio Ostiense&lt;br /&gt;
1982: Luis Vallejo, arkiepiskopo de [[Kusko]], Peruo, jam minacita je morto pro lia opcio favora al malriĉuloj, forpasas pro «akcidento».&lt;br /&gt;
1994: Post la unuaj balotadoj multrasaj, [[Nelson Mandela]] fariĝas la unua negra prezidento de sia lando, la politika enkarcerigito, kiu plej multe da jaroj restis en la prizono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Johano el Avila, Antonino&lt;br /&gt;
1795: José Leonardo Chirino, miksitulo, estras la insurekcion de Coro, Venezuelo, kune kun indiĝenoj kaj negroj kiuj luktis “pro la liberigo de sklavoj kaj forigo de impostoj”.&lt;br /&gt;
1985: Irne García kaj Gustavo Chamorro, martiroj de la justeco, en Guanabanal, Kolombio.&lt;br /&gt;
1986: Josimo Morais Tavares, pastro, murdita de bieneg-estroj, en brazila urbo Imperatriz, ŝtato Maranhão, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Anastasio&lt;br /&gt;
1974: Carlos Mugica, martiro de la popolo de la «mizeraj vilaĝoj». Argentino (www.carlosmugica.com.ar).&lt;br /&gt;
1977: Alfonso Navarro, pastro, kaj Luis Torres, meso-helpanto, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1988: Armea minacado al la “Marŝo kontraŭ la Centjariĝo de la Abolicio”, organizita de asocioj de negra movado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Nereo, Akviles, Pankracio&lt;br /&gt;
Tago dediĉita al la sklavino Anastasia, kiu estas simbolo de ĉiuj negrinoj torturitaj kaj sekso-perfortitaj ĝis la morto fare de blankaj bienestroj.&lt;br /&gt;
1957: La Internacia Organizo de la Laboro adoptis la Leĝon 107 pri Popoloj Indiĝenaj kaj Tribaj, koncerne la rajtojn de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1980: Walter Voodeckers, belga misiisto, martiro por la malriĉaj terkultivistoj, en Escuintla, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Nia Sinjorino el Fátima&lt;br /&gt;
1829: Naskiĝo de Segundo Ruiz Belvis, portorika naciisto kaj revoluciulo.&lt;br /&gt;
1888: Ora Leĝo. Estas aboliciita jure la negra sklaveco en Brazilo, kiam pli ol 95% el la negroj jam estis akirintaj, per siaj propraj klopodoj, la liberecon.&lt;br /&gt;
1977: Luis Aredez, kuracisto, martiro pro la solidareco inter la malriĉuloj de Argentino.&lt;br /&gt;
1998: La armeo okupas la sidejon de la Komisio Justeco kaj Paco de la Konferenco de la Religiuloj de Kolombio.&lt;br /&gt;
Tago Internacia de la Obĵetantoj pro la Konscienco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Matiaso apostolo&lt;br /&gt;
1811: Sendependeco de [[Paragvajo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1904: Forpaso de Mariano Avellana, popola misiisto, en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1980: Masakro de la Rio Sumpul, Salvadoro, en kiu mortis pli ol 600 homoj.&lt;br /&gt;
1980: Juan Ccaccya Chipana, laboristo, aktivulo, viktimo de la polica represio en Peruo.&lt;br /&gt;
1981: Carlos Gálvez Galindo, pastro, martiro, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Terkultivistoj martiroj por la paco en Cayara, Peruo.&lt;br /&gt;
1991: Porfírio Suny Quispe, aktivulo kaj edukisto, martiro por justeco kaj solidareco, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Isidro Terkultivisto; Joana el Lestonnac&lt;br /&gt;
1903: Pafmortigita, en la urbo Chiriqui, Panamo, la guerilano Victoriano Lorenzo, heroo nacia de tiu lando.&lt;br /&gt;
1986: Nicolás Chuy Cumes, evangelika ĵurnalisto, martiro por la libereco je esprimo, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Martiroj indiĝenoj, viktimoj de forpelado for de siaj terposedaĵoj, en urbo Bagadó, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Johano Nepomuceno, Ubaldo&lt;br /&gt;
1818: Portugala Reĝo Johano la 2-a aprobas la enmigron de svisaj koloniizantoj al la nuntempe urbo Nova Friburgo (brazila ŝtato Rio de Janeiro), post la granda malsato de 1817 en [[Svisio]].&lt;br /&gt;
1981: Edgar Castillo, ĵurnalisto, mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Pascal Bailao&lt;br /&gt;
1961: Komenciĝas la ekonomia blokado de Usono kontraŭ Kubo, kiel respondo al la agra reformo farita de la revolucio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Telekomunikoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Rafaela M. Porras&lt;br /&gt;
1525: La hondura urbo Trujillo estas fondita.&lt;br /&gt;
1781: Estis dispecigita José Gabriel Condorcanqui, Tupac Amaru la 2-a, indiĝena militinto, en Peruo.&lt;br /&gt;
1895: [[José Martí]] mortiĝas en batalo, luktante pro la sendependeco de Kubo.&lt;br /&gt;
1895: Naskiĝo de Augusto C. Sandino, en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1950: Renkontiĝas en Rio de Janeiro, Brazilo, la Nacia Konsilo de Negraj Virinoj.&lt;br /&gt;
1976: Héctor Gutiérrez kaj Zelmar Michellini, kristanaj politikistoj, martiroj por la luktoj de la urugvaja popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Petro Celestino&lt;br /&gt;
1979: Enkarcerigitaj 21 homoj en la insulo de Vieques, Portoriko, pro protestado kontraŭ Usono.&lt;br /&gt;
1995: Forpaso de Jaime Nevares, episkopo de Neuquén, profeta voĉo de la Argentina Eklezio.&lt;br /&gt;
1997: Manoel Luís da Silva, 40-jaraĝa, sen-terulo mortigita de profesiaj murdistoj de bienestro Alcides Vieira de Azevedo, en urbo São Miguel de Taipu.&lt;br /&gt;
2002: Sankt-proklamo de Paulina, 1-a brazila sanktulino, konata pro sia defendo al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Bernardino el Siena&lt;br /&gt;
1506: Kolumbo forpasas en [[Valladolid]], Hispanio.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro favore al la malriĉuloj, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1993: Carlos Andrés Pérez, prezidento de la Respubliko de Venezuelo, estas fortirita de tiu posteno.&lt;br /&gt;
1998: Mortigita en urbo Pesqueira, brazila ŝtato Pernambuco, Francisco de Assis Araújo, indiĝenestro el tribo ''xukuru''.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Felicia kaj Gisela, Johano Eliot&lt;br /&gt;
1897: Forpasas en Puerto Plata, Gregório Luperón, heroo de la Sendependeco de la Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Aguilar Santos, pastro, martiro, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1991: Jaime Gutiérrez Álvarez, religiulo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Irene Mc’Cormack, misiistino, kaj akompanantoj, martiroj favore al la paco, en Peruo.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Kultura Diverseco por la Dialogo kaj la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Joakvina Vedruna; Rita el Casia&lt;br /&gt;
1937: Masakro en Caldeirão, Brazilo.&lt;br /&gt;
1965: Brazilo sendas 280 soldatojn, laŭ volo de Usono, por subteni la puĉon en Santo Domingo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Biodiverseco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Desiderio, Ludwig Nommensen&lt;br /&gt;
1977: Elisabeth Käseman, germana aktivulino el la lutera Eklezio, martiro favore al la malriĉuloj, en Buenos Aires, Argentino.&lt;br /&gt;
2008: Konstitua Traktato de la Unuiĝo de Nacioj Sud-Amerikaj, UNASUR, entute 12 nacioj de Suda Ameriko.&lt;br /&gt;
Semajno de Solidareco al la popoloj de ĉiuj koloniaj teritorioj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Vicento el Lerins&lt;br /&gt;
1822: Batalo de Pichincha, kiu rezultis en la tuta sendependeco de Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1986: Ambrosio Mogorrón, hispana flegisto, kaj terkultivistoj akompanantoj, martiroj por la solidareco, en San José de Bocay, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
2005: Edickson Roberto Lemus, batalanto por la agra reformo, mortigita en urbo Progreso, Honduro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Vicenta López Vicuña, Gregorio la 7-a&lt;br /&gt;
1810: Revolucio de Majo, Tago de la Argentina Nacio.&lt;br /&gt;
1987: Bernardo López Arroyave, kolombiano, martiro mortigita pro la bienegestroj kaj armeistoj.&lt;br /&gt;
Tago de la Liberiĝo de Afriko&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Filipe Neri; Mariana Paredes&lt;br /&gt;
1966: Sendependeco de [[Gujano]].&lt;br /&gt;
1969: Henrique Pereira Neto, pastro, 28-jaraĝa, martiro favore al la justeco, en brazila urbo Recife.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Aŭgusteno el Canterbury; Johano Kalvino&lt;br /&gt;
1975: La [[keĉua lingvo]] estas oficialigita en Peruo.&lt;br /&gt;
2008: Estas enkarcerigitaj 98 eks-agentoj de DINA, subpremiga ilo de la diktatoreco de Pinochet, fare de la “agado Colombo&quot;, kiu rezultis en morto de 119 viktimoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Emilio kaj Justo&lt;br /&gt;
1926: [[Puĉo]] kondukas la dekstrulon Salazar al la prezidenteco en [[Portugalio]], ĝis lia morto en [[1970]].&lt;br /&gt;
1993: Javier Cirujano, misiisto, martiro favore al la paco kaj solidareco, en Kolombio.&lt;br /&gt;
2001: La franca tribunalo alvokas [[Henry Kissinger]], eks-Sekretario de Ŝtato en Usono, pro lia rekta partopreno en la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
2004: Centra Ameriko subskribas traktaton de libera komerco kun Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Maximino, Jiri Tranovsky&lt;br /&gt;
1969: La ''cordobazo'': socia ribelo kontraŭ la diktatoreco de Onganía, en Córdoba, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Cento da indiĝenoj quiché estas masakrita en Panzós, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1980: Raimundo Ferreira Lima, la “Gringo”, terkultivisto, sindikatisto, paŝtista aganto, martiro en la urbo Conceição do Araguaia, brazila ŝtato Parao.&lt;br /&gt;
2009: Unu el la soldatoj kiuj ekzekutis [[Víctor Jara]] estas arestita en Santiago do Chile post 35 jaroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Fernando, Joana D’Arc&lt;br /&gt;
1961: Oni mortigas la dominikan diktatoron Rafael Leónidas Trujillo.&lt;br /&gt;
1994: María Correa, religiulino, fratino de la indiĝenoj ''mby’a'', profetino kaj denuncinto en sia paragvaja tero.&lt;br /&gt;
1996: La Komisio de la Politikaj Malaperintoj aprobas la rekompencon al la familio de Fiel Filho, en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 - Vizito de Nia Sinjorino&lt;br /&gt;
1979: Teodoro Martínez, terkultivisto kaj kristana aktivulo, martiro en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1986: 1-a Renkontiĝo de Negraj Paŝtistaj Agantoj de urboj Duque de Caxias kaj São João de Meriti, en brazila ŝtato Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1990: Forpaso de Clotario Blest, aktivulo en la sindikata mondo ĉilia.&lt;br /&gt;
[[Monda Tago Sen Tabako]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Junio===
&lt;br /&gt;
1 - Justino; Johano Baptisto Skalabrino, sanktigita en la 9-a de novembro 1997.&lt;br /&gt;
1989: Sergio Restrepo, jezuito, martiro de liberigo de la kamparanoj, Tierralta, Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Estis mortigata João de Aquino, prezidanto de la Sindikato de la Laboristoj de Nova Iguaçu/RJ, Brazilo.&lt;br /&gt;
2009: [[General Motors]] deklaras la plej grandan suspendon de pagado de Usono, ŝuldante 122.550 milionojn da [[dolaro]]j.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 - Petro kaj Marcelino&lt;br /&gt;
1537: '''Buleo''' ''Sublimis Deus'' de [[Paŭlo la 3-a]] kondamnanta la sklavecon.&lt;br /&gt;
1987: Sebastián Morales, diakono de protestanta eklezio, martiro de kredado kaj justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 - Karlo Lwanga; [[Johano la  23-a]]&lt;br /&gt;
1548: Juan de Zumárraga, episkopo de Meksiko, protektanto de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1758: La limo-komisio trovas la [[Janomamoj]]n de Venezuelo.&lt;br /&gt;
1885: Sankta Karlo Lwanga kaj kunuloj, martiroj de la kredo, [[Ugando]]. Patrono de la afrikaj junuloj.&lt;br /&gt;
1963: Forpasas la papo Johano la 23-a.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Naturmedio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 - Francisko Karaĉiolo&lt;br /&gt;
1559: La juĝisto Fernando Santillán informas pri la amasbuĉadoj de indiĝenoj en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1980: José Maria Gran, pastro, kaj Domingo Batz, sakristiisto, martiroj en El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Tago de la Infanoj Senkulpaj Viktimoj de Agresoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 - Bonifacio&lt;br /&gt;
1573: Kruela mortigo de la indiĝenestro Tanamaco, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1981: Malkovrita la unua okazo pri [[Aidoso]] de la historio, en Los-Anĝeleso, Usono.&lt;br /&gt;
1988: Agustín Ramírez kaj Javier Sotelo, laboristoj martiroj de lukto por la malriĉuloj de la Granda [[Bonaero]].&lt;br /&gt;
2000: La Kortumo de la Rimedoj de Santiago forprenas la leĝo-ŝirmon de Pinochet, kun 109 akuzoj en la tribunaloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 - Norberto&lt;br /&gt;
1940: Forpasas Marcos Garvey, jamajka nigrula gvidanto, proponanto de la [[Tutafrikismo]].&lt;br /&gt;
1980: José Ribeiro, gvidanto de la indiĝena nacio Apurinã, mortigita, Brazilo.&lt;br /&gt;
1989: Pedro Hernández kaj kunuloj, indiĝenoj, martiroj de batalado por la tero, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 - Roberto, Seattle&lt;br /&gt;
1494: Kastilio kaj Portugalujo subskribas la Traktaton de Tordesillas, negocante ĝian plilarĝigon en Atlantikon.&lt;br /&gt;
1978: Komencas la organizado de la Unuigita Nigrula Movado.&lt;br /&gt;
1990: Fratino Filomena López Filha, apostolino de la domaĉaroj, Nova Iguaçu, Brazilo, mortigita.&lt;br /&gt;
1998: 10 kamparanoj mortigitaj en atako de armeo en la indiĝena kunsido en El Charco - Meksiko.&lt;br /&gt;
2005: Post 30 jaroj da batalado, juĝisto decidas pri redono de la teroj de Paragvajaj Kamparaj Ligoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 - Salustiano, Medardo&lt;br /&gt;
1706: Reĝa letero ordonas forgardi la unuan tipografiejon de Brazilo, instalita ĉe Recife.&lt;br /&gt;
1982: Luis Dalle, episkopo de Ayaviri, Peruo, minacita al morto pro sia opcio favore al malriĉuloj, mortis en &quot;akcidento&quot; intence provokita, neniam klarigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 - Efreno, Kolumbano, Aidan, Bede&lt;br /&gt;
1597: Jozefo de Anĉieta, el Insuloj [[Kanarioj]], evangeliisto de Brazilo, &quot;Granda Patro&quot; de la gvaranioj.&lt;br /&gt;
1971: Héctor Gallego, kolombia pastro, malaperita en Santa Fé de Veráguas, Panamo.&lt;br /&gt;
1979: Juán Morán, meksika pastro, martiro de la indiĝenoj ''mazahuas''.&lt;br /&gt;
1981: Toribia Flores de Cutipa, kamparana gvidantino, viktimo de politik-premado de la Civitana Polico en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 - Krispulo kaj Maŭricio&lt;br /&gt;
1521: La indiĝenoj detruas la [[Misiado|misian]] komunumon de Cumaná, Venezuelo, konstruita de Las Casas.&lt;br /&gt;
1835: Aprobita morto-kondamno kontraŭ sklavo kiu mortigus aŭ vundus sian mastron, Brazilo. &lt;br /&gt;
1993: Norman Pérez Bello, batalanto, martiro de kredo kaj de opcio favore al la malriĉuloj en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 - Barnabo&lt;br /&gt;
1980: Ismael Enrique Pineda, instiganto de la Cáritas en Salvadoro, kaj kunuloj, malaperintaj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 - Gasparo, Johano de Sahagún&lt;br /&gt;
1514: Unuafoje oni legas la “Pet-skribon” (al indiĝenestro Catarapa), per la voĉo de Juan Ayora, en la marbordo de Santa Marta.&lt;br /&gt;
1935: Fino de la Milito de Chaco.&lt;br /&gt;
1981: Mortigita Joaquim Neves Norte, advokato de la Sindikato de la Kamparaj Laboristoj de Naviraí, Paraná, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 - Antonio el Padovo&lt;br /&gt;
1645: Komenciĝas la Pernambuka Insurekto por forpeli la nederlandan regadon de Brazilo.&lt;br /&gt;
2003: Meksiko konsentas pri ellivero de Ricardo Cavallo al Hispanujo, torturanto dum argentina diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 - Eliseo; Basilio, la Granda; Gregorio el Nazianzo kaj Gregorio el Nisa&lt;br /&gt;
1977: Maurício Silva, urugvaja pastro, martiro de la malriĉuloj en Bonaero. Malaperinta.&lt;br /&gt;
1980: Cosme Spessoto, itala pastro, preĝejestro, martiro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1983: Vicente Hordanza, misiista pastro je servado de la kamparanoj, Peruo.&lt;br /&gt;
2005: Argentino deklaras nekonstituciaj la leĝojn de &quot;deviga obeado&quot; kaj &quot;fina punkto&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 - Maria Mikaela, Vito&lt;br /&gt;
1932: Komenco de la Milito de Chaco, inter Bolivio kaj Paragvajo.&lt;br /&gt;
1952: Víctor Sanabria, ĉefepiskopo de San-Josefo de Kosta-Riko, defendanto de la socia justeco.&lt;br /&gt;
1987: &quot;Operacio Albanujo&quot;: 12 mortigoj en Santiago faritaj de la sekurigaj servoj. Ĉilio.&lt;br /&gt;
2005: Meksiko deklaras nekaduka la krimon de la eksprezidento Echeverría pro amasmortigo, en 1971.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 - Johano Francisko de Regis&lt;br /&gt;
1976: Amasmortigado de Soweto, [[Sud-Afriko]]: 700 knaboj mortigataj pro rifuzo lerni la [[afrikansa]]n, la lingvon de la premantoj.&lt;br /&gt;
1976: Aurora Vivar Vásquez, batalantino, sindikatisto, martiro de laboristaj luktoj de Peruo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ Dezertigado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 - Iŝmaelo kaj Samŭelo&lt;br /&gt;
1703: Naskiĝo de John Wesley, Anglujo.&lt;br /&gt;
1983: Felipa Pucha kaj Pedro Cuji, indiĝenoj, martiroj de la rajto al tero, Culluctuz, Eqvatoro.&lt;br /&gt;
1991: Fino de la apartismaj leĝoj (''apartheid'') en Sud-Afriko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 - Germao&lt;br /&gt;
1954: La prezidento [[Jacobo Arbenz]] rezignas pro invado apogita de [[CIA]], Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1997: Brazilo aprobas la leĝon kiu permesas privatigi komunikadon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 - Romualdo&lt;br /&gt;
1764: Naskiĝo de José Artigas, liberiginto de Urugvajo, “patro” de la kampara reformo.&lt;br /&gt;
1867: Mortig-pafado de Maksimiliano, imperiestro altrudita al Meksiko.&lt;br /&gt;
1986: Amasmortigo en la prizonoj de Limo, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 - Silverio&lt;br /&gt;
1820: Manuel Belgrano, argentina ĉefulo, forpasas.&lt;br /&gt;
1979: Rafael Palacios, pastro, martiro de la bazaj komunumoj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1995: [[Greenpeace]] sukcesas ke [[Shell]] kaj [[Esso]] rezignu pri instalo en oceano de la nafta platformo Brent Spar, kaj aliaj 2 mil estonte.&lt;br /&gt;
Monda Tago (laŭ UN) de la Rifuĝintoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 - Ludovico Gonzago, Onesimo Nesib&lt;br /&gt;
1980: Malaperas 27 sindikatestroj de la Nacia Centro de la Laboristoj de Gvatemalo. Armeaj helpantoj el Usono partoprenis.&lt;br /&gt;
1984: Sergio Ortiz, seminariano, martiro de persekutado al la eklezio en Gvatemala.&lt;br /&gt;
Nov-jariĝo en [[Andoj]]&lt;br /&gt;
Somera solstico en Nordo, kaj vintra en Sudo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 - Johano Fiŝer, Tomaso Morus&lt;br /&gt;
1534: Benalcázar konkeras kaj disrabas Kiton, Ekvatoro.&lt;br /&gt;
1965: Arturo Mackinnon, kanada misiisto, de La Misia Societo de Scarboro, martiro, mortigita je 33 jariĝo en Monte Plata, Domingo, dum protesto kontraŭ maljust-agado de polico al malriĉuloj.&lt;br /&gt;
1966: Manuel Larraín, episkopo de Talca, prezidanto de CELAM, pastro de la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 - Zenao&lt;br /&gt;
1524: Alvenas al Meksiko &quot;la dek du apostoloj de Nov-Hispanujo&quot;, franciskanoj.&lt;br /&gt;
1936: Naskiĝas Carlos Fonseca, fondinto de [[FSLN]], Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1967: Amasmortigo de San Juan, minejo &quot;20a jarcento&quot;, Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 - Naskiĝo de [[Johano la Baptisto]]&lt;br /&gt;
1541: Indiĝena ribelo okcidente de Meksiko (Milito de Mixton).&lt;br /&gt;
1821: Batalo de Carabobo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1823: Konstituciiĝas la Federacio de Unuiĝintaj Provincoj de Centr-Ameriko, mallong-daŭra.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 - Vilhelmo, Maksimo; Konfeso de Augsburgo, Filipe Melanchton&lt;br /&gt;
1524: Interparolo de aztekaj sacerdotoj kaj kleruloj kun la &quot;dek du apostoloj de Meksiko&quot;.&lt;br /&gt;
1975: &quot;La martiroj de Olancho&quot;: Iván Betancourt, Miguel &quot;Casimiro&quot;, pastroj, kaj 7 honduraj kamparaj kunuloj, martiroj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Batalo kontraŭ Malĝusta Uzo kaj Kontraŭleĝa Komerco de Drogoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Viktimoj de Torturado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 - Pelajo&lt;br /&gt;
1541: Violenta mortigo de Pizarro.&lt;br /&gt;
1822: Renkonto de San Martín kun Bolívar, [[Guayaquil]].&lt;br /&gt;
1945: Oni subskribas la Leteron de la [[Unuiĝintaj Nacioj]].&lt;br /&gt;
1987: Oni kreas la Konfederacion de la Indiĝenaj Popoloj de Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 - Cirilo de Aleksandrio&lt;br /&gt;
1552: Domingo de Santo Tomás kaj Tomás de San Martín, dominikanoj, unuaj episkopoj de Bolivio, defendantoj de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1982: Juan Pablo Rodríguez Ran, indiĝena sacerdoto, martiro de justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1986: La Internacia Tribunalo de Hago konsideras Usonon &quot;kulpa pro makuli la Internacian Rajton, agresinte kontraŭ Nikaragvo&quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 - Irineo&lt;br /&gt;
1890: Brazilo malfermas pordojn al la eŭropaj enmigrintoj; afrikanoj kaj azianoj nur povus eniri per permeso de la Kongreso.&lt;br /&gt;
1918: Elŝipiĝo de marsoldatoj en Panamo.&lt;br /&gt;
1954: [[Puĉo]] de Jacobo Arbenz, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Vladimiro Montesinos estas enmetita en la prizono konstruita de li mem por teroristoj. Peruo.&lt;br /&gt;
2009: [[Puĉo]] en Honduro kontraŭ la prezidento Manuel Zelaya.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 - Sanktaj Petro kaj Paŭlo apostoloj&lt;br /&gt;
1995: Konfliktoj pri teroj en São Félix de Xingu, Brazilo; mortas ses terkulturistoj kaj unu policano.&lt;br /&gt;
1997: Kondamno de la bienistoj ordonintaj mortigon de la pastro Josimo Tavares (la 10-a de majo 1986), Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 - Pramartiroj de Romo; Johano Olof Wallin&lt;br /&gt;
Tago de la Martiroj de Gvatemalo (antaŭe, Tago de la Armeo).&lt;br /&gt;
1520: “Malĝoja Nokto”, malvenko de la konkerantoj de Meksiko.&lt;br /&gt;
1975: Dionisio Frías, kamparana ĉefo, martiro de la bataloj por tero en Domingo.&lt;br /&gt;
1978: Hermógenes López, pastro, fondinto de la Kampara Katolika Agado, martiro, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2008: Manuel Contreras, eksĉefo de la diktatura polico, kondamnata al tutviva enprizoniĝo pro mortigo de ekskomandanto de la Ĉilia Armeo Carlos Prats kaj ties edzino, en Bonaero, 1974.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Julio===
&lt;br /&gt;
1 – Kasto, Sekundino, Aarono; Katarina Winkworth, Johano Mason Neale&lt;br /&gt;
Nacia festo de [[Kanado]].&lt;br /&gt;
1974: Forpasas [[Juan Domingo Perón]], trifoje prezidento de Argentino.&lt;br /&gt;
1981: Túlio Maruzzo, itala pastro, kaj Luis Navarrete, katekisto, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1990: Mariano Delaunay, profesoro, martiro de liberiga edukado por la haitia popolo.&lt;br /&gt;
2002: Komencas funkcii la Internacia Puna Kortumo, eĉ kun kontraŭstaro de Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Vidal, Marcial&lt;br /&gt;
1617: Ribelo de tupinambaoj (Brazilo).&lt;br /&gt;
1823: Reposedo de Salvador, kio finigas la sendependigan militon de Bahio, Brazilo.&lt;br /&gt;
1925: Naskiĝas la afrika revoluciisto Lumumba.&lt;br /&gt;
1991: 1-a Leĝa Konferenco de la Afrika Nacia Kongreso, Sudafriko, post 30 jaroj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Tomaso apostolo&lt;br /&gt;
1951: Estis aprobata la Leĝo Afonso Arinos, kiu kondamnas diskriminadon pri gento, haŭtkoloro kaj religio.&lt;br /&gt;
1978: Pablo Marcasso Garcia kaj Nydia Cuevas okupis la Ĉilian Konsulejon, en San Juan, por denunci la absurdon rememori usonan sendependiĝon, kio estis neata al Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1987: Tomás Zavaleta, salvadora franciskano, martiro de solidaro, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Elizabeto el Portugalujo&lt;br /&gt;
1776: Usona sendependiĝo. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Llido Mengua, hispana pastro en episkopujo, malaperigita de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
1976: Alfredo Kelly, Pedro Dufau, Alfredo Leaden, pastroj; Salvador Barbeito kaj José Barletti, seminarianoj, martiroj de justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Antonio Maria Zeĥarja&lt;br /&gt;
1573: Kruela mortigo de la indiĝenestro Tamanaco, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1811: Venezuela sendependiĝo. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1920: En Bolivio, oni dekretas la redonon de tero al la &quot;indiĝenoj&quot;.&lt;br /&gt;
1981: Emeterio Toj, indiĝena terkulturisto, ostaĝigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Maria Goretti&lt;br /&gt;
1415: Forpasas Johano Huss en [[Ĉeĥio]].&lt;br /&gt;
1943: Forpasas en Bonaero, Argentino, Nazaria Ignacia March Mesa, fondinto de la religiaj &quot;Krucmilitoj de la Eklezio&quot;; ŝi fondis en Oruro, Bolivio, la unuan laboristinan sindikaton de Latinameriko.&lt;br /&gt;
1986: Rodrigo Rojas, batalanto, martiro de la lukto por demokratio de la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Firmino&lt;br /&gt;
1976: Arturo Bernal, kristana terkulturisto, estro de Kamparaj Ligoj, mortigita sub torturo, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1991: Carlos Bonilla, martiro de la rajto al laboro, Citlatepetl, Meksiko.&lt;br /&gt;
2005: Terorista atenco en la subtrajno de Londono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Eugenio, Adriano&lt;br /&gt;
1538: Violenta mortigo de Almagro.&lt;br /&gt;
1991: Martín Ayala, martiro de solidaro al la malriĉuloj de sia salvadora popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Rozario de Chiquinquirá&lt;br /&gt;
1816: Argentina sendependeco.&lt;br /&gt;
1821: San Martín solene anoncas la sendependecon de Peruo.&lt;br /&gt;
1880: Joaquim Nabuco fondas la Societon Brazilan kontraŭ la Sklaveco.&lt;br /&gt;
1920: Pedro Lessa, haven-ŝarĝisto, batalanto por la laboristaj rajtoj, arestita kaj mortigita en la malliberejo, Recife.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Kristoforo&lt;br /&gt;
1509: Naskiĝo de Kalvino en Francujo.&lt;br /&gt;
1973: Sendependeco de [[Bahamoj]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1980: Faustino Villanueva, hispana pastro, martiro de la indiĝena popolo de El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Joseph Lafontant, advokato, martiro de la defendo de homaj rajtoj en Haitio.&lt;br /&gt;
1993: Mortas Rafael Morato Pérez, sacerdoto, nelacebla batalanto por justeco kaj libereco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
2002: La argentina juĝisto Claudio Bonadío arestas 30 eksmilitistojn pro ostaĝigo, torturo kaj mortigo de 20 partizanoj dum la diktatoreco (1976-83).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Benedikto&lt;br /&gt;
1968: Fondiĝo de la Indiĝena Movado en Usono (American Indian Movement).&lt;br /&gt;
1977: Carlos Ponce de León, episkopo de San Nicolás, martiro de justeco en Argentino.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Popolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Johano Gualberto&lt;br /&gt;
1821: Bolívar kreas la Respublikon de la Granda Kolombio&lt;br /&gt;
1917: Ĝenerala Striko kaj ribelado en San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1976: Aurelio Rueda, pastro, martiro de loĝantaro en domaĉoj en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Henriko&lt;br /&gt;
1900: Naskiĝas, en Santiago de Ĉilio, Juana Fernán dez Solar, Santa Teresa de Jesuo de la Andoj, senŝua karmelanino.&lt;br /&gt;
1982: Fernando Hoyos, jesuito misiista inter la indiĝenoj, kaj Chepito, pastro-helpanto, en Gvatemalo, mortigitaj en embusko de la armeo.&lt;br /&gt;
1991: Riccy Mabel Martínez, perfortita kaj mortigita de militistoj, simbolo de la batalo de la hondura popolo kontraŭ la militista senpuneco.&lt;br /&gt;
2007: Fino de la laŭleĝa senpuneco en Argentino: la Supera Kortumo deklaras senvaloraj la pardonojn al la premantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Francisko Solano, Kamilo el Leliso&lt;br /&gt;
1616: Francisco Solano, franciskana misiisto, apostolo de la indiĝenoj, en Peruo.&lt;br /&gt;
1630: Hernandarias publikigas en Paragvajo la unuajn leĝojn por defendi la indiĝenojn.&lt;br /&gt;
1969: Eksplodas la &quot;milito de la futbalo&quot;, inter Salvadoro kaj Honduro, kies ekmotivo estis la forpelo de salvadoraj kolonianoj de la hondura teritorio. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Boaventura, Vladimiro&lt;br /&gt;
1972: Héctor Jurado, metodista pastro, martiro de la urugvaja popolo, torturita.&lt;br /&gt;
1976: Rodolfo Lunkenbein, misiisto, kaj Lourenço Simão, borora indiĝenestro, martiroj de la indiĝena popolo.&lt;br /&gt;
1981: Misael Ramírez, terkulturisto, vigliganto de komunumoj, martiroj de justeco en Kolombio.&lt;br /&gt;
1991: Julio Quevedo Quezada, katekisto de la Epikospujo de El Quiché, mortigita de la sekurigaj fortoj de la Ŝtato, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de la Familio&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Nia Sinjorino de la Karmelo&lt;br /&gt;
1750: José Gumilla, misiisto, defendanto de la indiĝenoj, zorganto de iliaj lingvoj, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1982: La sen-domuloj okupas 580 domojn en Santo André, SP, Brazilo.&lt;br /&gt;
2000: Forpasas Elsa M. Chany, usona privirina aktivulino, verkistino de studoj pri la virinoj en AL.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Alejŝo; Beata Inácio de Azevedo kaj kunuloj; Bartolomeo de las Casas&lt;br /&gt;
1566: Forpasas Bartolomeo de las Casas, 82-jaraĝa, profeto, defendanto de la situacio de la indiĝenoj kaj de la nigruloj.&lt;br /&gt;
1976: Laboristaj martiroj de la sukerfabriko Ledesma, Argentino.&lt;br /&gt;
1980: Kruela milita ŝtatrenverso en Bolivio, gvidita de la generalo Luíz García Meza.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Arnulfo, Frederiko&lt;br /&gt;
1872: Forpasas la granda indiĝeno zapoteka [[Benito Juárez]].&lt;br /&gt;
1976: Carlos de Dios Murias kaj Gabriel Longueville, pastroj, ostaĝigitaj kaj mortigitaj, martiroj de justeco en La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Justa kaj Rufina, Arsenio&lt;br /&gt;
1824: Pafmortigo de la imperiestro Itúrbide, Meksiko.&lt;br /&gt;
1979: Venko de la Sandinista Revolucio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Elija&lt;br /&gt;
1500: Reĝa Letero ordonas liberigi ĉiujn indiĝenojn venditajn kiel sklavojn en la Iberia Duoninsulo.&lt;br /&gt;
1810: Kolombia sendependeco. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1923: Estis mortigata Doroteo Arango, &quot;[[Pancho Villa]]&quot;, meksika revolucia generalo.&lt;br /&gt;
1969: La homo, pere de Neil Armstrong, de Apolo 11, paŝas sur la Luno je la unua fojo.&lt;br /&gt;
1981: Amasmortigo de Coyá, Gvatemalo: tricent mortitoj, inter virinoj, maljunuloj kaj infanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Laŭrenco de Brindisi&lt;br /&gt;
1980: Wilson de Souza Pinheiro, sindikatisto, batalanto por la malriĉaj terkulturistoj, mortigita en Brasiléia, Acre, Brazilo.&lt;br /&gt;
1984: Sergio Alejandro Ortíz, seminariano, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Alejandro Labaca, pastro de Aguaricó, kaj Inés Arango, misiistino, en la ekvadora [[ĝangalo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Maria Magdalena&lt;br /&gt;
1980: Jorge Oscar Adur, asuncionista pastro, eksprezidanto de JEC, Raúl Rodríguez kaj Carlos Di Pietro, seminarianoj, malaperintaj, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Brigida&lt;br /&gt;
1978: Mário Mujía Córdoba, &quot;Guigui&quot;, laboristo kaj instruisto, aganto de eklezi-laborado, martiro de la laborista klopodo en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1983: Pedro Angel Santos, katekisto, martiro de solidaro, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1987: Terkulturistaj martiroj de Jean-Rabel, Haitio.&lt;br /&gt;
1993: Ok infanoj de la stratoj estis mortigataj de mortig-skadro dum ili dormis en la Preĝejo de Candelária, Rio-de-ĵaneiro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Kristino&lt;br /&gt;
1783: Naskiĝas Simon Bolívar en Caracas, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1985: Ezequiel Ramim, komboniana misiisto, martiro de la tero, defendanto de la posedaĉuloj en Cacoal, Rondônia, Brazilo. Mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Jakobo Apostolo (filo de Zebedeo)&lt;br /&gt;
1524: Fondiĝas la urbo de Santiago de los Caballeros, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1545: Diego Colón fondas Santiago de los Caballeros en La Hispaniola (Domingo).&lt;br /&gt;
1567: Fondiĝas Santiago de León de Caracas, Venezuelo.&lt;br /&gt;
1898: Usono invadas Porto-Rikon.&lt;br /&gt;
1901: EUA trudas al Kubo la Amendon Platt (Guantánamo).&lt;br /&gt;
1952: Portoriko estas proklamita &quot;Libera Ŝtato Asociita&quot; de Usono.&lt;br /&gt;
1976: Wenceslao Pedernera, terkulturisto, gvidanto de la Kampara Movado, martiro en La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Carlos Enrique Sata Arrivi kaj Arnaldo Dário Rosado, mortigitaj de la polico, Portoriko.&lt;br /&gt;
1980: José Othomaro Cáceres, seminariano, kaj siaj 13 kunuloj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1981: Angel Martínez Rodrigo, hispano, kaj Raul José Lager, kanadano, servantaj misiistoj, katekistoj, en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1983: Luis Calderón kaj Luis Solarte, batalantoj, martiroj de la lukto de la sen-domuloj de Popayan, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Joaĥim kaj Ana&lt;br /&gt;
1503: La indiĝenestro Quibian, Panamo, detruas la urbon de Santa María, fondita de Kolombo.&lt;br /&gt;
1927: Unua aer-bombado en la historio de la kontinento, realigita de Usono kontraŭ Ocotal, Nikaragvo, kie Sandino estis instalita.&lt;br /&gt;
1953: Atakego al la kazerno de Moncada, en Kubo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Celestino&lt;br /&gt;
1909: &quot;Tragika Semajno&quot; en Barcelono; laboristaj postuloj estis forte ĉesigataj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Inocencio, Johann Sebastian Bach; Heinrich Schütz, George F. Haendel&lt;br /&gt;
1821: Perua sendependeco. Nacia Festo.&lt;br /&gt;
1980: Amasmortigo de 70 terkulturistoj en San Juán Cotzal, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1981: Stanley Francisco Rother&lt;!--, dos EUA, morto depois de 13 anos de serviço sacerdotal com os pobres de Santiago de Atitlán, Guatemala. 30 anos--&gt;&lt;br /&gt;
1986: La kunlaborantoj Yvan Leyvraz (sviso), Bernd Koberstein (germano) kaj Joël Fieux (franco), estis mortigataj de la Kontraŭrevolucio en Zompopera, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Maria, Marta kaj Lazaro el Betania, Olaf&lt;br /&gt;
1839: La &quot;Farroupilhas&quot; proklamas la Respublikon Catarinense, ankaŭ nomata Respubliko Juliana, en Laguna, Santa Catarina, Brazilo.&lt;br /&gt;
1975: La Organizo de Amerikaj Ŝtatoj malvalidigas la ekonomi-blokadon devigata al Kubo en 1964.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Petro Krizologo&lt;br /&gt;
1502: Alveno de Kolumbo al Honduro.&lt;br /&gt;
1811: Pafmortigita Miguel Hidalgo, pastro de Dolores, heroo de la Meksika Sendependeco.&lt;br /&gt;
1958: La polico de Batista mitralas, surstrate, Frank País, studantara gvidanto, laika estro de la 2-a Baptista Eklezio de Kubo, envolvita en la revolucia lukto.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Inacio de Lojolo&lt;br /&gt;
1970: Gerilanoj tupamaraj ostaĝigas, en [[Montevideo]], la konsulon de Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Renkonto de la Maldekstraj Movadoj de Latina Ameriko, en San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Aŭgusto===
&lt;br /&gt;
1 – Afonso Maria de Ligorio&lt;br /&gt;
1920: Gandhi lanĉas kampanion pri civita malobeado en Hindujo.&lt;br /&gt;
1975: Arlen Siu, studanto, 18-jaraĝa, kristana batalantino, martiro de la nikaragva revolucio.&lt;br /&gt;
1979: Amasmortigo de Chota, Peruo.&lt;br /&gt;
Komenciĝas Hamadan&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Eusebio Vercelli&lt;br /&gt;
1981: Carlos Pérez Alonso, pastro, apostolo de la malsanuloj kaj de la malliberiĝintoj, batalanto por la justeco, malaperinta en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Lidia, Nikodemo&lt;br /&gt;
1492: Colombo eliras de [[Palos de la Frontera]], Hispanujo, en sia unua vojaĝo al la [[Antiloj]].&lt;br /&gt;
1980: Amasmortigo de bolivianaj ministoj en Caracoles, Bolivio, post puĉo: 500 mortintoj.&lt;br /&gt;
1999: Tí Jan, pastro kompromisita al la movado de malriĉuloj, mortigita en Portoprinco, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Johano Maria Vianney&lt;br /&gt;
1849: Anita Garibaldi, brazila heroino batalanta por la libereco en Brazilo, Urugvajo kaj Italujo.&lt;br /&gt;
1976: Dom Enrique Angelelli, atestanto de la malriĉula movado, mortigita, La Rioja, Argentino.&lt;br /&gt;
1979: Alirio Napoleón Macías, martira pastro en Salvadoro, mitralita sur la altaro.&lt;br /&gt;
1982: Estas detruita de la Urbodomo de Salvador, Bahio, la kandomble-domo Casa Branca, unua kandombleejo de Brazilo.&lt;br /&gt;
2006: Júlio Simón, kondamnita pro ŝtat-terorismo. Unua okazo post la nuligo de la &quot;Ley de Punto Final (23.492)&quot;, en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Dediĉo al la Baziliko de Sankta Maria Plejgranda&lt;br /&gt;
1499: Alonso de Ojeda alvenas al La Guajira, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Transfiguriĝo de la Sinjoro&lt;br /&gt;
1325: Fondiĝo de Tenoĉtitlano (Meksiko).&lt;br /&gt;
1524: Batalo de Junín.&lt;br /&gt;
1538: Fondiĝo de Santa Fé de Bogotá, Kolombio.&lt;br /&gt;
1825: Sendependiĝo de Bolivio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1945: Usono lanĉas la [[atombombo]]n. [[Hiroŝimo]].&lt;br /&gt;
1961: Fondiĝo de &quot;Alianco por la Progreso&quot;.&lt;br /&gt;
1962: Sendependiĝo de [[Jamajko]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1978: Mortas Paŭlo la 6-a.&lt;br /&gt;
2000: Estas arestita en Italujo la plej granda argentina murdinto Jorge Olivera, pro krimoj de la tempo de armea diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Siksto la 2-a, Kaetano&lt;br /&gt;
1819: Kun la venko en Bocayá (Kolombio), Bolívar malfermas vojon por la liberigo de Nova-Granado.&lt;br /&gt;
1985: Cristopher Williams, protestanta pastro, martiro de kredo kaj solidaro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Dominiko de Gusmano&lt;br /&gt;
1873: Naskiĝas [[Emiliano Zapata]], la kampara gvidanto de la Meksika Revolucio, kiu metis definitive la kamparan reformon en la programo de la sociaj luktoj de Latinameriko.&lt;br /&gt;
1997: Ĝenerala striko en Argentino, kun 90% da aliĝo.&lt;br /&gt;
2000: La Supera Kortumo de Ĉilio forprenas la parlamentan ŝirmon de la eksdiktatoro Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Edith Stein, Fabio, Romano&lt;br /&gt;
1945: Usono lanĉas la atombombon, [[Nagasako]].&lt;br /&gt;
1984: Eduardo Alfredo Pimentel, kristana batalanto por la homaj rajtoj kaj kontraŭ la argentina diktaturo.&lt;br /&gt;
1991: Miguel Tomaszek kaj Zbigniew Strzalkowski, franciskanoj, martiroj de la paco kaj justeco, Peruo.&lt;br /&gt;
1995: La Arme-polico mortigas 10 sen-terulojn kaj arestas 192 homojn, en Corumbiara, Rondonio, Brazilo.&lt;br /&gt;
2000: Mortas Orlando Yorio, malaperinta, atestanto, referenco en la Eklezio kompromisita kun la justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
2007: La plej granda franca banko, BNP Paribas, blokas tri kredit-deponojn: komenciĝas la monda ekonomia krizo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Laŭrenco, Filomena&lt;br /&gt;
1809: Unua krio de sendependeco en la kontinenta Latin-Ameriko, en Ekvatoro. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1974: Tito de Alencar, dominikano, torturita de la arme-diktaturo, kies sekvoj igis lin sinmortigi, Brazilo.&lt;br /&gt;
1977: Jesús Alberto Páez Vargas, komunumestro, forkaptita kaj malaperinta, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Marteno el Tours, Klara el Asizo&lt;br /&gt;
1992: Komencas la marŝado de 3 mil sen-teruloj en Rio-Grando Suda, Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Komencas la azia krizo, kiu disiĝos al la tuta monda ekonomio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de UN de la Junularo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Juliao, Beatrico de la Silva&lt;br /&gt;
1546: Mortas Francisco de Vitória, en Salamanko.&lt;br /&gt;
1976: 17 episkopoj, 36 pastroj, religiuloj kaj nereligiuloj latinamerikaj estas arestataj de la polico kiam ili partoprenis kunvenon en Riobamba, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1981: [[IBM]] ekmerkatigas la personajn komputilojn, kio revoluciigos la homan vivon.&lt;br /&gt;
1983: Margarida Maria Alves, prezidanto de la Sindikato Kampara de Alagoa Grande, Paraibo. Mortigita, martiro de la lukto por la tero.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Polikarpo, Hipolito&lt;br /&gt;
1521: Post 80 tagoj da sieĝo, falas Meksiko-Tenoĉtitlano, Cuauhtémoc estas malliberigata kaj mortas pli malpli 240 mil militistoj.&lt;br /&gt;
1961: Konstruo de la Murego de Berlino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – [[Maksimiliano Kolbe]]&lt;br /&gt;
1816: Mortas en malliberejo Francisco de Miranda, enkondukanto de la venezuela sendependeco.&lt;br /&gt;
1983: Mortas Alceu Amoroso Lima, &quot;Tristão de Athayde&quot;, verkisto, filozofo, kristana batalanto.&lt;br /&gt;
1984: Kamparaj martiroj de Pucayacu, [[Ajakuĉo]], Peruo.&lt;br /&gt;
1985: Kamparaj martiroj de Accomarca, subŝtato Ajakuĉo, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Ĉielenpreno de Nia Sinjorino, Sankta Tarcizo, Nia Sinjorino de Lapa&lt;br /&gt;
1914: Inaŭguro de la [[Panama Kanalo]].&lt;br /&gt;
1980: José Francisco dos Santos, prezidanto de la Sindikato de la Kamparaj Laboristoj de Correntes, Paraibo, Brazilo. Mortigita.&lt;br /&gt;
1984: Luis Rosales kaj kunuloj, martiroj de justeco, laboristoj de la bienoj de [[banano]], Kostariko.&lt;br /&gt;
1989: María Rumalda Camey, kateĥistino kaj reprezentanto de GAM, kaptita kaj malaperinta.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Rokeo, Stefano de Hungarujo&lt;br /&gt;
1976: Coco Erbetta, kateĥisto, universitatano, martiro de la bataloj de la argentina popolo.&lt;br /&gt;
1993: Indiĝenaj martiroj, de la gento janomamoj, Rorajmo, Brazilo.&lt;br /&gt;
2005: Mortigo de Roger Schultz, fondinto de la religia movado de [[Taizé]], Francujo.&lt;br /&gt;
2006: Mortas Strossner, paragvaja eksdiktatoro, en Braziljo, akuzita de krimoj kontra la Homaro kaj pro partopreno en la “Operacio Kondoro”.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Jacinto&lt;br /&gt;
1850: Mortas San Martín en Francujo.&lt;br /&gt;
1997: La Movado de la Sen-teruloj okupas du bienojn en Pontal do Paranapanema, San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Helena&lt;br /&gt;
1527: La indiĝenestro Lempira estas mortigata dum Konferenco de Paco, en Honduro.&lt;br /&gt;
1952: Alberto Hurtado, ĉilia pastro, apostolo de la malriĉuloj, enkanonigata en 2005.&lt;br /&gt;
1993: Indiĝenaj martiroj, de la gento ''asháninkas'', Tziriari, Peruo.&lt;br /&gt;
2000: Du arme-policistoj de Rondonio estas konsiderataj respondecaj pro la amasmortigo de Corumbiara kontraŭ la sen-teruloj, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – [[Johano Eudes]]&lt;br /&gt;
1991: Provo de puĉo en [[Sovetunio]].&lt;br /&gt;
2003: Atenco de [[Alkaido]] al la sidejo de UN en [[Bagdado]], kio mortigas Sérgio Vieira de Mello, brazila diplomatiisto, kaj aliajn 21 homojn.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Bernardo&lt;br /&gt;
1778: Naskiĝas la ĉilia generalo [[Bernardo O’Higgins]].&lt;br /&gt;
1779: Naskiĝas Frato Caneca, brazila religiulo kaj revoluciisto, ĉefo de la Ekvadora Konfederacio&lt;br /&gt;
1998: Usono bombas [[Afganujo]]n kaj [[Sudano]]n.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Pio la 10-a&lt;br /&gt;
1971: Maurício Lefèvre, oblatana kanada misiisto, mortigita dum puĉo en Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Sankta Maria Reĝino&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Popolkulturo.&lt;br /&gt;
1988: Jürg Weiss, svisa teologo, evangelia misiisto, martiro de solidaro en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Roza de Lima&lt;br /&gt;
1948: Fondiĝo de la Monda Konsilantaro de la Eklezioj.&lt;br /&gt;
1975: Oni kreas la Nacian Instituton de la Indiĝeno, en Paragvajo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de Memoro pri la Sklav-ŝakrado kaj ties Aboliĝo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Bartolomeo apostolo&lt;br /&gt;
1617: Roza de Lima, patronino kaj unua sanktulino enkanonigata de Ameriko.&lt;br /&gt;
1882: Mortas la aboliciisto Luiz Gama, Brazilo.&lt;br /&gt;
1977: 1-a Kongreso de la Nigrulaj Kulturaj de Amerikoj.&lt;br /&gt;
1980: 17 sindikataj gvidantoj, kontraŭ-leĝe arestitaj kaj malaperintaj, kunigitaj en la bieno Emaús, posedaĵo de la episkopujo de Escuintla, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Ludoviko de Francio, Jozefo de Kalasanzo&lt;br /&gt;
1825: Sendependeco de [[Urugvajo]], nacia feritago.&lt;br /&gt;
1991: Alessandro Dordi Negroni, misiisto instiganto de la homa digno, estas martirigata pro sia kredo, en Peruo.&lt;br /&gt;
2000: Sergio Uribe Zuluaga, ano de la Unuiĝo de Profesoroj de Antioĥio (FECODE), estas mortigata de fi-militistoj en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Zeferino&lt;br /&gt;
1968: Komenciĝas la Konferenco de Medellín.&lt;br /&gt;
1977: Felipe de Jesus Chacón, kampara kateĥizisto, estas mortigata de militistoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
2000: Luis Mesa, ano de la Unuiĝo de Universitataj Profesoroj (ASPU), estas mortigata en Barranquilla, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Monika&lt;br /&gt;
1847: La Angla Aŭtarkio kaj la Reĝo Miskito anoncas la abolon de la sklaveco en la Atlantika Marbordo de Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1928: La Traktato Kellogg-Briand estas subskribata de ses landoj &quot;apogantaj la rezignon pri milito kiel ilo de nacia politiko.&quot;&lt;br /&gt;
1987: Héctor Abad Gómez, kuracisto, martiro de defendo de la homaj rajtoj en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: La leĝo 70/93 agnoskas la teritoriajn, gentajn, ekonomiajn kaj sociajn rajtojn de la nigrulaj komunumoj de Kolombio.&lt;br /&gt;
1999: [[Hélder Câmara]], episkopo, frato de la malriĉuloj, profeto de la paco kaj de la espero, mortas en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Aŭgusteno el Hipono&lt;br /&gt;
1963: Martin Luther King faras sian faman prelegon &quot;Mi havas revon&quot;, antaŭ 200 mil homojn en manifestacio en [[Vaŝintono]], Usono.&lt;br /&gt;
1994: Jean-Marie Vincent, montfortana pastro kaj organizanto de kooperativoj, estas mortigata en Portoprinco, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Martirigo de Johano la Baptisto&lt;br /&gt;
1533: Bapto kaj mortigo de Atahualpa.&lt;br /&gt;
1563: Estas kreata la Reĝa Ombudsmanejo en Kito, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1986: Estas realigate en Rio la 3-a Renkonto de Religiuloj, Religilernantoj kaj Nigraj Pastroj, malgraŭ la malpermeso de la ĉefepiskopo de Rio.&lt;br /&gt;
Fino de Hamadan&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Felikso, Stefano Zudaire, Faŭstina Kowalska&lt;br /&gt;
1985: 300 agentoj de [[FBI]] invadas Portorikon kaj arestas pli ol dek du batalantoj por sendependeco.&lt;br /&gt;
1993: Mort-eskadrono kaj policistoj mortas 21 homojn en la domaĉaro de Vigário Geral, Rio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Malaperintoj (Internacia Amnestio kaj FEDEFAM)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Rajmondo Nonato&lt;br /&gt;
1925: La &quot;marines&quot; de Usono finas okupon de dek jaroj en Haitio.&lt;br /&gt;
1962: Sendependeco de [[Trinidado kaj Tobago]].&lt;br /&gt;
1988: Mortas D. Leónidas Proaño, episkopo de la indiĝenoj, Riobamba, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Septembro===
&lt;br /&gt;
1 – Arturo&lt;br /&gt;
Nokto de ĉieliro de [[Mohamedo]]: transigite de [[Mekko]] al [[Jerusalemo]], de tie li supreniris al la ĉielon.&lt;br /&gt;
1971: Júlio Expósito, studanto, 19-jaraĝa, kristana batalanto, martiro de la luktoj de la urugvaja popolo, mortigita de la polico.&lt;br /&gt;
1976: Inés Adriana Coblo, metodista batalantino, martiro de la afero de la malriĉuloj, en Bonaero.&lt;br /&gt;
1978: Ekaperas la grupo Unuiĝo kaj Konscienco Nigrula (pli poste nomata Agentoj de Eklezilaboro Nigraj).&lt;br /&gt;
1979: Jesus Jiménez, kamparano, Ministro de la Vorto, martiro de la Bona-Novaĵo al la malriĉuloj en Salvadoro, mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Antolin, Elpidio&lt;br /&gt;
1822: Maria Leopoldina, kunvene kun la Ŝtata Konsilio, subskribis la dekreton de la Sendependiĝo de Brazilo.&lt;br /&gt;
1945: [[Vjetnamio]] sendependiĝas, kaj [[Japanio]] subskribas formalan akton de malvenko en la [[Dua Mondmilito]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Gregorio Magno&lt;br /&gt;
1759: Lisboa forpelas de la kolonio la jezuitojn, akuzitaj pri &quot;ŝtelado de la Ŝtato Brazilo&quot;.&lt;br /&gt;
1976: Ramón Pastor Bogarín, episkopo, profeto, Paragvajo. Fondinto de la Universitato de Asunciono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Rosália, Albert Schweitzer&lt;br /&gt;
1970: Venko de la Popola Unuiĝo (UP) de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1984: André Jarlán, pastro, mortigita de policanoj dum li legas la [[Biblio]]n en la kvartalo La Victória, en Santiago de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1995: 4-a Monda Konferenco de UN pri la Virino, [[Pekino]].&lt;br /&gt;
2005: La juĝisto Urso kondamnas [[Jorge Videla]] kaj aliajn 17 premantojn de la argentina armea diktaturo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Lourenzo Justiniano&lt;br /&gt;
1972: Cenzuro malpermesas en Brazilo publikigon de novaĵoj pri la Internacia Amnestio.&lt;br /&gt;
1983: La senlaboruloj kampadas ĉe la Leĝa Asembleo de San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Johano de Ribera&lt;br /&gt;
1839: Estis pendumata Manuel Congo, estro de la Kilombo de Serra do Mar, destruita de la estonta Duko de Caxias. Brazilo.&lt;br /&gt;
1995: 2.300 sen-teruloj okupis la bienon Boqueirão, Brazilo. Poste ili estis forpelataj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Regina&lt;br /&gt;
1822: Sendependiĝo de Brazilo. Krio de la Ipiranga. Nacia festo. Krio de la Malinkluzivitoj (en Brazilo).&lt;br /&gt;
1968: Malliberigo de la 2-a Konferenco de CELAM en Medellín, Kolombio.&lt;br /&gt;
1981: Nacia Asembleo por fondiĝo de la Grupo de Unuiĝo kaj Konscienco Nigrula.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Naskiĝo de Maria&lt;br /&gt;
1522: [[Juan Sebastián Elcano]] kompletigas la unuan ĉirkaŭiron tra la mondo.&lt;br /&gt;
1974: Ford donas al Nixon &quot;plenan kaj absolutan pardonon pro ĉiuj krimoj faritaj aŭ farutaj dum li okupis la Prezidanteco&quot;.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Alfabetumado&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Petro Klavero&lt;br /&gt;
1613: Ribeliĝo de Lari Qáxa, Bolivio (ajmaroj kaj keĉuoj alfrontas la hispanojn).&lt;br /&gt;
1654: Pedro Claver, apostolo de la nigrulaj sklavoj en Cartagena, Kolombio.&lt;br /&gt;
1990: Hildegard Feldman, piulino, kaj Ramón Rojas, katekizisto, martiroj de servo al la kolombiaj kamparanoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Nikolao Tolentino&lt;br /&gt;
1924: La usonaj marmilitistoj okupas plurajn hondurajn urbojn por apogi la prezidentan kandidaton, kiu plaĉas al Vaŝingtono.&lt;br /&gt;
1984: Policarpo Chem, fondinto de la Kooperativo de San Cristóbal, Verapaz, Gvatemalo, estis forkaptata kaj torturata de la sekurecaj fortoj.&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Brazila Savano ([[Cerado]])&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Proto kaj Jacinto&lt;br /&gt;
1973: [[Puĉo en Ĉilio en 1973|Puĉo en Ĉilio]], kontraŭ la konstitucia prezidanto [[Salvador Allende]].&lt;br /&gt;
1981: Sebastiana Mendoza, katekista indiĝenino, martiro de solidaro, El Quiché, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1988: Martiroj de la Preĝejo de San Juan Bosco, en Porto-Princo, Haitio.&lt;br /&gt;
1990: Myrna Mack, antropologo, batalantino de la homaj rajtoj, mortigita en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Terorista atako kontraŭ la Ĝemelaj Turoj, Usono.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Leoncio kaj Guido&lt;br /&gt;
1977: Martirigo de [[Steve Biko]] en la prizono de la blankula reĝimo de Sudafriko.&lt;br /&gt;
1982: Alfonso Acevedo, katekisto, martiro de kredo kaj de servo al la senhejmuloj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1989: Valdício Barbosa dos Santos &quot;Leo&quot;, kampara sindikatisto de Pedro Canário, Espirito-Santo, Brazilo.&lt;br /&gt;
2001: En la tago post la atako, Bárbara Lee, kongresistino de Kalifornio, voĉdonas kontraŭ doni al Bush specialajn povojn por invadi Afganujon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Johano Krizostomo&lt;br /&gt;
1549: Juán de Betanzos reprenis sian opinion, ke la indiĝenoj estus bestoj.&lt;br /&gt;
1589: Sango-plena ribelo de la [[mapuĉoj]] en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1978: UN reagnoskas la rajton de Porto-Riko sendependiĝi kaj liberiĝi.&lt;br /&gt;
1980: [[Adolfo Pérez Esquivel]], Nobel-premio pri Paco, argentina arkitekto, estis arestata kaj torturata.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Sankta Kruco&lt;br /&gt;
1843: Naskiĝas Lola Rodríguez, aŭtoro de la himno de ribelado kontraŭ la hispana superregado. Porto-Riko.&lt;br /&gt;
1856: Batalo de San Jacinto, malvenko de la piratoj de William Walker en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1992: Komenciĝas la 1-a Asembleo de la Popolo de Dio (APD). La termino &quot;makro-ekumenismo&quot; ekaperas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Nia Sinjorino de la Doloroj&lt;br /&gt;
1810: &quot;Krio de Dolores&quot; en Meksiko.&lt;br /&gt;
1821: Sendependiĝo de Centr-Ameriko. Nacia festo en ĉiuj centramerikaj landoj.&lt;br /&gt;
1842: Estis pafumata Francisco Morazán, centramerika unuiĝisto, en San José de Kosta-Riko.&lt;br /&gt;
1973: Arturo Hillerns, kuracisto, martiro de servo al la malriĉuloj de Ĉilio.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Llidó, hispana pastro, malaperinta, martiro de la arestoj en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: Pedro Pio Cortés, indiĝeno achi, katekisto, Rabinal, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Kornelio kaj Cipriano&lt;br /&gt;
1501: La Reĝo de Hispanujo permesas al la estro de la insuloj de Karibo, ke li portu nigrulajn sklavojn.&lt;br /&gt;
1821: Sendependiĝo de Meksiko. Nacia festa.&lt;br /&gt;
1931: Estis fondata en San-Paŭlo, Brazilo, la Nacia Negrula Movado, poste perforte fermita de Getúlio Vargas.&lt;br /&gt;
1955: Ribelo civitan-milita, kiu venkis la konstitucian prezidanton Perón.&lt;br /&gt;
1983: Guadalupe Carney, jezuito, mortigita de la hondura armeo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Roberto Belarmino&lt;br /&gt;
1645: Juan Macías, dominikana monaĥa frato, servanto de la malriĉuloj en la kolonia Peruo.&lt;br /&gt;
1980: Mortas en aviada akcidento Augusto Cotto, salvadora baptisto, popola batalanto.&lt;br /&gt;
1981: John David Troyer, nordamerika misiisto, martiro de justeco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1982: Alirio, Carlos kaj Fabián Buitrago, Giraldo Ramírez kaj Marcos Marín, terkulturistoj, katekistoj, de Cocorná, Kolombio, mortigitaj.&lt;br /&gt;
1983: Julián Bac, Ministro de la Vorto, kaj Guadalupe Lara, katekisto, martiroj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Jozefo el Kupertino, [[Dag Hammarskjold]]&lt;br /&gt;
1810: Sendependiĝo de Ĉilio. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1945: Dekreto de [[Getúlio Vargas]] remalfermas la enmigradon de homoj, kiuj tenu en la genta kompono de la lando sian &quot;eŭropecan devenon&quot;.&lt;br /&gt;
1969: &quot;Rosariazo&quot;. La policaj fortoj estis superregataj de la civitaneco, en Rosario, Argentino.&lt;br /&gt;
1973: Miguel Woodward, preĝejestro en Valparaíso, Ĉilio, mortigita de la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
1998: Miguel Angel Quiroga, marianisto, mortigita de krom-militistoj, Chocó, Kolombio.&lt;br /&gt;
Tago de UN por la Ozono-Tavolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Januario&lt;br /&gt;
1973: João Alsina, Omar Venturelli, Etienne Marie Louis Pesle, viktimoj de la polico de Pinochet.&lt;br /&gt;
1983: Sendependiĝo de [[Sankta-Kito kaj Neviso]].&lt;br /&gt;
1985: Serioza tertremo en Meksikurbo.&lt;br /&gt;
1986: Charlot Jacqueline kaj kunuloj, martiroj de la liberiga edukado. Haitio.&lt;br /&gt;
1994: Usono okupis Haition kaj rekondukis la prezidanton [[Jean-Bertrand Aristide]].&lt;br /&gt;
2001: Yolanda Cerón, religiulino, direktoro de la Socia Eklezilaboro de Tumaco, Kolombio, mortigita.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Andreo Kim, Faŭsta&lt;br /&gt;
1519: [[Fernando de Magalhães]] eliras el Sanlúcar.&lt;br /&gt;
1976: 20 jaroj poste, estis kulpigita Manuel Contreras, direktoro de DINA de Pinochet, pro mortigo de Orlando Letelier.&lt;br /&gt;
1978: Francisco Luis Espinosa, pastro, kaj kunuloj, martiroj en Esteli, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1979: Apolinar Serrano, José López, Félix Salas kaj Patrícia Puertas, terkulturistoj, martiroj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1977: La indiĝenaj popoloj de Latinameriko aŭskultigis ilian voĉon la unuan fojon en la palaco de UN, [[Ĝenevo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Mateo apostolo&lt;br /&gt;
1526: Alveno de la unua eŭropano al la ekvadora marbordo.&lt;br /&gt;
1956: La diktatoro Anastásio Somoza mortas en la manoj de Rigoberto L. Pérez, en León, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1973: Gerardo Poblete Fernández, en [[Iquique]], ĉilia salesiano, estis mortigata en la diktaturo de Pinochet.&lt;br /&gt;
1981: Sendependiĝo de [[Belizo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de UN) de la Paco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Mauricio&lt;br /&gt;
1862: La sklavoj de Usono estis jure liberigataj.&lt;br /&gt;
1977: Eugênio Lyra Silva, popola advokato, martiro de la justeco en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Lino kaj Tekla&lt;br /&gt;
1868: &quot;La krio de Lares&quot; (Porto-Riko): Ramón Emeterio Betances ekigas la sendependigan kaj liberigan movadon de la sklaveco.&lt;br /&gt;
1905: Mortas Francisco de Paula Víctor, nigrulo, konsiderata grandan sanktulon de la nigrula komunumo.&lt;br /&gt;
1973: Mortas [[Pablo Neruda]].&lt;br /&gt;
1989: Henry Bello Ovalle, batalanto, martiro de la solidaro al la junularo, Bogoto, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: Sérgio Rodríguez, fabrik-laboristo kaj universitatano, martiro de la lukto por justeco en Venezuelo.&lt;br /&gt;
2008: &quot;Tago de la limo-atingo&quot;: ni komencis eluzi 30% de la rimedoj pli ol disponeblaj en la planedo.&lt;br /&gt;
Ekvinokso, printempa en la Sudo, kaj aŭtuna en la Nordo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Pedro Nolasko&lt;br /&gt;
1810: La episkopo de Michoacán ekskomunikis al Miguel Hidalgo, preĝejestro de Dolores, pro kri-peti la sendependiĝon.&lt;br /&gt;
1553: Caupolicán, mapuĉa estro, estis mortigata.&lt;br /&gt;
1976: Sendependiĝo de [[Trinidado kaj Tobago]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1976: Marlene Kegler, fakrik-laboristino kaj studantino, martiro de la servo al la universitatanoj. La Plata, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Kleofaso, Sergio el Radonezh&lt;br /&gt;
1849: Estis pendumata Lucas da Feira, nigra sklavo fuĝinta, estro de la enlandanoj. Brazilo.&lt;br /&gt;
1963: Puĉo favore al Usono en Dominikana. Estis forpelata Bosh, simpatianto de la kuba revolucio.&lt;br /&gt;
Tago de la Biblio, en pluraj landoj de Latinameriko&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Kozmo kaj Damiano&lt;br /&gt;
1974: Lázaro Condo kaj Cristóbal Pajuña, kristanaj estroj kamparanaj, martiroj por la kampara reformo, mortigitaj en Riobamba, Ekvatoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Vicento de Paŭla&lt;br /&gt;
Tago de Enriquillo, kiskejana indiĝenestro kiu kontraŭstaris la hispanan konkeron en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1979: Guido Leão dos Santos, heroo de la laborista movado, mortigita de la polica premado, [[Minas Gerais]], Brazilo.&lt;br /&gt;
1990: Fratino Agustina Rivas, religiulino de Bom Pastor, martiro en La Florida, Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Venceslao kaj Laŭrenzo Ruiz&lt;br /&gt;
551 a.K.: Naskiĝo de [[Konfuceo]], [[Ĉinio]].&lt;br /&gt;
1569: [[Casiodoro de Reina]] liveras al la grafikejo sian tradukon de la Biblio.&lt;br /&gt;
1871: Estis subskribata en Brazilo la &quot;Leĝo de la Libera Ventro&quot;.&lt;br /&gt;
1885: La «Leĝo de la Sesdekjarulo&quot; lanĉas en la brazilaj stratoj la sklavojn pli aĝajn ol 60 jaroj.&lt;br /&gt;
1990: Pedro Martínez kaj Jorge Euceda, ĵurnalistoj, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo&lt;br /&gt;
1871: La benediktanoj, unua religia ordeno kiu liberigis siajn sklavojn en Brazilo.&lt;br /&gt;
1906: Dua armea interveno de Usono en Kubo, kiu daŭris du jarojn kaj kvar monatojn.&lt;br /&gt;
1992: La brazila Kongreso eksigas la prezidanton Collor.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Jeronimo&lt;br /&gt;
1655: Coronilla kaj kunuloj, indiĝenestroj, martiroj de la liberigo, Argentino.&lt;br /&gt;
1974: Carlos Prats, generalo de la ĉilia armeo, kaj sia edzino, martiroj de la demokratio en Ĉilio.&lt;br /&gt;
1981: Honorio Alejandro Nuñez, pastro-studento, martiro de la hondura popolo.&lt;br /&gt;
1991: Vicente Matute kaj Francisco Guevara, indiĝenoj, martiroj de la lukto por la tero, Honduro. José Luiz Cerrón, universitatano, martiro de solidaro al la junuloj, Huancayo, Peruo.&lt;br /&gt;
1991: Puĉo kontraŭ la konstitucia prezidanto Jean-Bertrand Aristide, Haitio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Oktobro===
&lt;br /&gt;
1 – Teresinjo de la [[Infano Jesuo]]&lt;br /&gt;
1542: Komenco de la milito de Araukanio.&lt;br /&gt;
1991: La armeistoj forpelas la konstitucian prezidenton de Haitio, Aristide, kaj komencigas la masakron de centoj da haitianoj.&lt;br /&gt;
1992: Júlio Roca, itala kunlaboranto, martiro pro solidareco en Peruo.&lt;br /&gt;
Tago Internacia de la Triaĝuloj&lt;br /&gt;
Tago internacia (ĉe UN) por la ne-perforto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Sanktaj [[Gardanĝelo|Gard-Anĝeloj]]&lt;br /&gt;
1869: Naskiĝo de [[Mahatma Gandhi]]&lt;br /&gt;
1968: Masakro de Tlateloko, Meksiko.&lt;br /&gt;
1972: Komenciĝas la invado de la teritorio Brunka, en Honduro, fare de la “United Brand Company”.&lt;br /&gt;
1989: Jesús Emilio Jaramillo, episkopo de Arauka, Kolombio, martiro pro sia laborado kaj sia aktivado por la paco.&lt;br /&gt;
1992: La Milita Policio subpremas la ribeladon de arestitoj en la karcero “Casa de Detenção de Carandiru”, brazila urbo San-Paŭlo, kaj la rezulto estis 111 mortintoj kaj 110 vunditoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Andreo de Soveral, [[Ambrozio]]&lt;br /&gt;
1953: Venko de la brazila kampanjo «La petroleo estas nia», per la kreado de la [[ŝtata monopolo]] kontraŭ la iniciatoj favoraj al la privatigo de la [[nafto]].&lt;br /&gt;
1980: Maria Magdalena Enríquez, baptistano, sekretariino de [[ĵurnalismo]] de la Komisio de Homaj Rajtoj de El-Salvadoro, defendistino de la rajtoj de la malriĉuloj, martirino.&lt;br /&gt;
1990: Reunuigo de [[Germanio]].&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Sen-Domuloj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – [[Francisko el Asizo]]; Teodoro Fliedner&lt;br /&gt;
1555: La provinca konsilio de Meksiko malpermesas la indiĝenojn sacerdotiĝi.&lt;br /&gt;
1976: Omar Venturelli, martiro dediĉita al la plej malriĉaj en Temuco, Ĉilio.&lt;br /&gt;
2007: Enprizonigo de la vidvino kaj la 5 gefiloj de Pinochet, pro alpropriĝo de publika mono.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Amnestio&lt;br /&gt;
Ekologio-Tago&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – [[Placido]] kaj [[Maŭro]]&lt;br /&gt;
1897: Finiĝo de la milito en Canudos, brazila subŝtato Bahia.&lt;br /&gt;
1995: La armeo mortigas 11 terkultivistojn en la komunumo «Aŭroro 8-a de oktobro» por obstrukci la revenon de la ekzilitaj rifuĝintoj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de la UN) de la Profesoroj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Bruno, [[William Tyndale]]&lt;br /&gt;
1981: 300 sen-domaj familioj rezistas kontraŭ registara forpelo en kvartalo Jardim Robru, ŝtato San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Enrique Melchor Muhlenberg; Nia Sinjorino de la Rozario, patronino de la negruloj.&lt;br /&gt;
1462: Pio la 2-a cenzuras oficiale la sklavecon de afrikanoj.&lt;br /&gt;
1931: Naskiĝo de [[Desmond Tutu]], negra ĉefepiskopo sud-afrika, ricevinto de la Premio Nobel de la Paco.&lt;br /&gt;
1973: Martiroj de Lonquén, Ĉilio.&lt;br /&gt;
1978: José Osmán Rodríguez, terkultivisto, martiro, Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Manuel Antonio Reyes, vikario, martiro, El Salvador.&lt;br /&gt;
2001: Usono ekinvadas Afganujon.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – [[Tais|Taiso]] kaj Pelagia&lt;br /&gt;
1970: Nestor Paz Zamora, seminariano, universitata studento, filo de bolivia generalo, martiro de la luktoj por liberiĝo de sia popolo.&lt;br /&gt;
1974: La unua Parlamento Indiĝen-Amerika de Suda Konuso kunvenas en Asunción, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1989: Forpaso de Penny Lernoux, ĵurnalistino, defendantino de la malriĉuloj de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
[[Yom Kippur]] – Juda Tago de la Pardono&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Dionisio, Ludoviko Beltrao&lt;br /&gt;
1581: Morto de Ludoviko Beltrán, hispana misiisto en Kolombio, dominikano, predikisto, skribisto, majstro de novicoj, sanktproklamita en la jaro 1671 kaj nomumita la ĉefa patrono de Kolombio.&lt;br /&gt;
1967: [[Ernesto «Che» Guevara]], kuracisto, gerilano, internaciisto, mortigita en Bolivio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (de la UN) de la Poŝto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Daniele Komboni, Tomaso de Vilanova&lt;br /&gt;
1987: 1-a Kunveno de Negruloj de la sudo kaj sudoriento de Brazilo, en Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
2007: Vivdaŭra enprizonigo por Christian Von Wernich, kapelano de la torturistoj en Argentino.&lt;br /&gt;
Monda Tago (de la UN) de la Mensa Sano&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Soledad Torres Acosta&lt;br /&gt;
1531: Forpaso de Ulriko Zvinglo en Svisio.&lt;br /&gt;
1629: Ludoviko de Bolaños, misiisto, franciskano, pioniro de la indiĝenaj reduktoj, tradukinto de la kateĥezo, apostolo de la popolo guarani.&lt;br /&gt;
1810: La ĉefepiskopo de Meksiko, Francisco Javier Lizana, konfirmas la ekskomunikon kontraŭ Hidalgo kaj liaj sekvantoj, pro ilia proklamado de la Sendependiĝo de Meksiko.&lt;br /&gt;
1962: Komenciĝas la Koncilio Vatikano la Dua.&lt;br /&gt;
1976: Marta González de Baronetto kaj akompanantoj, martiroj de la servado, en Córdoba, Argentino.&lt;br /&gt;
1983: Benito Hernández kaj kunbatalantoj, indiĝenoj, martiroj por la tero en Hidalgo, Meksiko.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Nia Sinjorino de la Koncepto Aperinta&lt;br /&gt;
Tago de la Infano&lt;br /&gt;
Krio de la Ekskluditoj en kelkaj landoj de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo ekvidas dum la mateniĝo la insulon Gaunahani, al kiu li nomas San Salvador (nun Watling).&lt;br /&gt;
1909: Pafmortigo de la pedagogiisto [[Francisco Ferrer i Guardia]], en Barcelono, Hispanio.&lt;br /&gt;
1925: 600 usonaj mararmeistoj elŝipiĝas en Panamo.&lt;br /&gt;
1958: Unua kontakto kun la indiĝenoj Ayoreos, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1976: João Bosco Penido Burnier, jezuita misiisto, martiro en Ribeirão Cascalheira, ŝtato Mato Grosso, Brazilo.&lt;br /&gt;
1983: Marco Antonio Orozco, evangelika pastoro, martiro por la lukto de la malriĉuloj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago Kontraŭ la Naturaj Katastrofoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Eduardo&lt;br /&gt;
1987: 106 sen-teraj familioj okupis bienojn en pluraj lokoj de brazila ŝtato Rio Grande do Sul.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Kaliksto&lt;br /&gt;
1813: Batalo de Palmar, en la ŝtato Puebla, dum kiu la meksikaj naciistoj venkis la hispanajn armeojn.&lt;br /&gt;
1952: Estas fondita la Nacia Episkopa Konferenco de Brazilo.&lt;br /&gt;
1962: [[Kariba krizo]]: aviadilaj fotoj indikas, ke sovetanoj instalis nukleajn raketojn de meza pafdistanco en Kubo.&lt;br /&gt;
1964: Martin Luther King fariĝas la plej juna ricevanto de Paco-Premio Nobel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Teresa de Avilo&lt;br /&gt;
1535: Pedro de Mendoza trairas la riveron Rio da Prata kun 12 ŝipoj kaj 15 mil homoj.&lt;br /&gt;
1980: La prezidento Figueiredo forpelas el Brazilo la italan sacerdoton Victor Miracapillo.&lt;br /&gt;
1994: Aristide reestriĝas en Haitio, post lia forigo danke al militpuĉo de Raul Cédras.&lt;br /&gt;
2008: La generalo Sergio Arellano Stark, estro de la Morto-Karavano, estas enprizonigita 35 jaroj post siaj agadoj, Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Margarita Maria Alakoke&lt;br /&gt;
1952: Estas kreita la Nacia Konferenco de la Episkopoj de Brazilo.&lt;br /&gt;
1992: Premio Nobel de la Paco donita al [[Rigoberta Menchú]].&lt;br /&gt;
1997: Fulgêncio Manoel da Silva, sindikatestro, mortigita en sia urbo Santa Maria da Boa Vista, brazila ŝtato Pernambuco.&lt;br /&gt;
1998: Pinochet estas arestita en Londono. Pli ol 3100 homoj estis torturitaj, mortigitaj aŭ malaperigitaj dum la 17 jaroj de lia diktatoreco.&lt;br /&gt;
2008: Garzón malfermas la unuan procezon kontraŭ la [[frankismo]] en Hispanio.&lt;br /&gt;
Monda Tago de la Nutrado (FAO, 1979)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Ignacio de Antiokio&lt;br /&gt;
1806: Forpaso de Jean-Jacques Dessalines, ĉefulo de la revolucio de sklavoj en Haitio, kio fariĝis ekzemplo al la tuta Ameriko.&lt;br /&gt;
1945: La populara unuiĝo malpermesas la militpuĉon kontraŭ Perón en Argentino.&lt;br /&gt;
2003: Gonzalo Sánchez de Lozada, prezidento de Bolivio, estas deprenita de la posteno danke al la populara ribelo.&lt;br /&gt;
Monda Tago por la Ĉesigo de la Malriĉeco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Sankta Luko Evangeliisto&lt;br /&gt;
1859: Kontraŭsklaveca ribelado en [[Kansas]], Usono.&lt;br /&gt;
1977: Masakro de la Engenho Aztra, en Ekvadoro. Pli ol 100 homoj estis mortigitaj pro ilia protestado kontraŭ la kompanio, kiu ne pagis ilian salajron.&lt;br /&gt;
1991: La brazila grupo Torturo Neniam Plu identigas 3 viktimojn enterigitajn kaŝitece en San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Petro de Alkantar, Paŭlo de la Kruco&lt;br /&gt;
1970: Forpasas en Meksiko la meksika patrioto Lázaro Cárdenas.&lt;br /&gt;
2001: Digna Ochoa, populara advokatino, mortigita danke al ŝia defendo al la homaj rajtoj, en Meksikurbo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Laŭra&lt;br /&gt;
1548: Fondiĝo de la urbo La Paz, Bolivio.&lt;br /&gt;
1883: Finiĝo de la milito pri limoj, inter Ĉilio kaj Peruo.&lt;br /&gt;
1944: La diktatoro Ubico estas deprenita danke la populara ribelado en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1975: Raimundo Hermann, nordamerika pastro, paroĥestro inter la indiĝenoj keĉuaj, martiro por la terkultivistoj de Bolivio.&lt;br /&gt;
1978: Oliverio Castañeda de León, studenta ĉefulo de la Universitato de Sankta Karlo de Gvatemalo. Simbolo de la lukto por libereco.&lt;br /&gt;
Semajno (de la UN) por la Malarmiĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Ursula, Celina&lt;br /&gt;
1973: Gerardo Poblete, saleziana pastro, torturita kaj mortigita, martiro por la paco kaj justeco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Maria Salomeo&lt;br /&gt;
1976: Ernesto Lahourcade, martiro por justeco, Argentino.&lt;br /&gt;
1981: Eduardo Capiau, belga religiulo, martiro pro la solidareco en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1987: Nevardo Fernández, martiro de la lukto por la indiĝenaj postuloj en Kolombio.&lt;br /&gt;
2009: Gregório Álvarez, lasta diktatoro de Urugvajo (1981-1985), kondamnita al 25 jaroj de enprizonigo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Johano Kapistrano, Jakobo de Jerusalemo&lt;br /&gt;
1986: Vilmar José de Castro, paŝtista laboranto kaj aktivulo de la lukto por tero, mortigita en Caçu, brazila ŝtato Goiás, de la brazila organizo Kampara Demokrata Unuiĝo.&lt;br /&gt;
1987: João “Ventinha”, terposedanto en Jacundá, brazila ŝtato Parap, mortigita de tri pistolistoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Antonio Maria Klareto&lt;br /&gt;
1945: UN naskiĝas oficiale.&lt;br /&gt;
1977: Juán Caballero, sindikata ĉefulo de Portoriko, mortigita de murd-grupoj.&lt;br /&gt;
2009: Victor Gálves, kateĥezisto, mortigita pro sia rezisto kontraŭ la mineralistaj kaj elektristaj multnaciaj entreprenoj. Malacatán, San Marce, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Krisanto, Daria, Gaŭdencio&lt;br /&gt;
1887: Parto de la brazila armeo rifuzas la ideon esti utiligita por detrui la kilombojn de la negruloj.&lt;br /&gt;
1974: Antonio Slidó, malaperinta hispana sacerdoto, Ĉilio.&lt;br /&gt;
1975: Wladimir Herzog, ĵurnalisto, mortigita de la brazila militista diktatoro, en urbo San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
1983: Usono invadas Grenadon kaj finas la revolucion de la New Jewel Movement.&lt;br /&gt;
1987: Carlos Páez kaj Salvador Ninco, indiĝenoj; Luz Estela kaj Nevardo Fernandez, laboristoj, mortigitaj en Kolombio.&lt;br /&gt;
1988: Alejandro Rey kaj Jacinto Quiroga, paŝtistaj laborantoj, martiroj de la kredo, en Kolombio.&lt;br /&gt;
1989: Jorge Párraga, protestanta pastoro, kaj kunlaborantoj, martiroj pro la lukto de la malriĉuloj, Peruo.&lt;br /&gt;
2002: Forpaso de Richard Shaull, teologiisto de la liberiĝo, usona presbiterano, misiisto en Kolombio kaj en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Felicisimo, Evaristo; Filipe Nicolai, Johann Heermann, Paul Gerhard&lt;br /&gt;
1980: Ramón Valladares, sekretario de la Komisio de Homaj Rajtoj, murdita en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1987: Herbert Anaya, advokato, martiro de la homaj rajtoj, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Gustavo&lt;br /&gt;
1553: Estas brul-mortigita [[Miguel Servet]], kondamnita de katolikoj kiel protestanto kaj de protestantoj kiel herezulo, martiro por la libereco de penso, de konscio kaj de esprimo.&lt;br /&gt;
1866: Paco de Black Hills inter indiĝenoj ĉejenoj, siŭoj kaj navaĥoj kun la usona armeo.&lt;br /&gt;
1979: Sendependiĝo de [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Simono kaj Judaso apostoloj&lt;br /&gt;
Procesio de la Negra Sinjoro de la Mirakloj (Kristo) en Lima, Peruo, afrik-perua tradicio.&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo atingas Kubon en sia unua vojaĝo.&lt;br /&gt;
1986: Maurício Maraglio, misiisto, martiro de la lukto por la tero, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Narcizo&lt;br /&gt;
1626: La nederlandanoj aĉetas de la indiĝenoj la Insulon [[Manhatano]] kontraŭ 24 dolaroj.&lt;br /&gt;
1987: Manuel Chin Sooj kaj kunlaborantoj, terkultivistoj kaj kateĥistoj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
1989: Masakro de la fiŝkaptistoj de El Amparo, Venezuelo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Alonso Rodríguez&lt;br /&gt;
1950: Naciista ribelo en Portoriko, estrita de Pedro Albizu Campos.&lt;br /&gt;
1979: Santo Dias da Silva, metalurgiisto kaj sindikatestro, mortigita je la aĝo de 37 jaroj, aktivulo de la laborista paŝtservo.&lt;br /&gt;
1983: Estas elektita [[Raúl Alfonsín]] en Argentino, post la diktatoreco.&lt;br /&gt;
1987: Nikaragvo establas la Statuton de Aŭtonomio de la Regionoj de Atlantika Marbordo, la unua multetna statuto de Latin-Ameriko.&lt;br /&gt;
1999: Estas murdita Dorcelina Oliveira Folador, fizika handikapulino de la Movado de Sen-Teraj Laboristoj, urbestrino de Mundo Novo, brazila ŝtato de Mato Grosso do Sul.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Lucila kaj Afonso Rodrigues&lt;br /&gt;
Tago de la Protestanta Reformo: Lutero publikigas siajn 95 tezojn.&lt;br /&gt;
1553: Aperas la unua negra komunumo en Latin-Ameriko, kiu ne spertis la sklavecon, en [[Esmeraldas]], Ekvatoro.&lt;br /&gt;
1973: José Matías Nanco, protestanta pastoro, kaj kunlaborantoj, martiroj por la solidareco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
Universala Tago de la Ŝpar-konto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Novembro===
&lt;br /&gt;
1 – Tago de Ĉiuj Sanktuloj&lt;br /&gt;
1950: La portorika naciisto Oscar Callazo kaj Grinelio Torrenola atakas la Domon Blair, en Vaŝintono, kiel parto de la insurekto de Gayuya.&lt;br /&gt;
1974: Florinda Soriano, «Doña Tingó», ĉefulino de la Kristanaj Terkultivistaj Ligoj, martirino en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de Ĉiuj Sanktuloj en La Paz, Bolivio.&lt;br /&gt;
1981: Sendependiĝo de [[Antigvo kaj Barbudo]].&lt;br /&gt;
2004: La ĉilia armeo rekonas sian institucian respondecon en la krimoj de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Memoriga Tago pri Ĉiuj Mortintaj Fideluloj&lt;br /&gt;
1979: Unua Renkontiĝo de Nacioj kaj Etaj Etnaj Grupoj en [[Cuzco]], Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Marteno de Porres&lt;br /&gt;
1639: Forpaso de Sankta Marteno de Porres, unua negra sanktulo de Ameriko. Li luktis kontraŭ la antaŭjuĝoj ĝis esti akceptita kiel dominika religiulo.&lt;br /&gt;
1903: La Provinco de Panamo disiĝas de Kolombio per la helpo de Usono. Nacia festo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Karlo Boromeo&lt;br /&gt;
1763: La indiĝenoj ''ottawa'' atakas la urbon [[Detroit]], Usono.&lt;br /&gt;
1780: Ribelo kontraŭ la hispanoj estrita de [[Tupac Amaru]], en Peruo.&lt;br /&gt;
1969: Estas pafmortigita Carlos Marighella en San-Paŭlo, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Zeĥarja kaj Elizabeto&lt;br /&gt;
1838: Sendependiĝo de Honduro.&lt;br /&gt;
1980: Fanny Abanto, instruistino, animzorgantino de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Lima, Peruo, atestantino de la kredo en la popularaj luktoj.&lt;br /&gt;
1988: Araceli Romo Álvarez kaj Pablo Vergara Toledo, kristanaj aktivuloj martiroj de la rezisto kontraŭ la diktatoreco en Ĉilio.&lt;br /&gt;
Internacia Tago (ĉe UN) por la Singardo kontraŭ la Ekspluatado de la Naturo&lt;br /&gt;
Islama Ofero-Festo (Eid ul-Adha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Leonardo&lt;br /&gt;
1866: La imperia dekreto n-ro 3275 deklaras liberaj la sklavojn kiuj sin disponas defendi Brazilon en la milito kontraŭ Paragvajo.&lt;br /&gt;
1988: José Ecelino Forero, paŝtista aktivulo, martiro de la kredo kaj de la servado en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Vilibrordo; John Christian Frederik Heyer&lt;br /&gt;
1513: Ponce de León ekposedas [[Florido]]n.&lt;br /&gt;
1917: Triumfo de la revolucio de komunistoj en [[Rusio]] kaj komenco de la unua sperto de konstruado de socialismo en la mondo.&lt;br /&gt;
1978: Antonio Ciani, studenta ĉefulo en Gvatemalo, malaperigita.&lt;br /&gt;
1983: Augusto Ramirez Monastério, franciskano martiro por la defendo al malriĉuloj, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Adeodato&lt;br /&gt;
1546: Ribelado de indiĝenoj ''cupules'' kaj ''chichuncheles'' kontraŭ la hispanoj en [[Jukatano]].&lt;br /&gt;
1976: Carlos Fonseca forpasas en Zinica, Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1987: Indiĝenaj martiroj de Pai Tavyeterá, Paragvajo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Teodoro; Dediĉo de la Laterana Baziliko&lt;br /&gt;
1938: Kristala Nokto, komenco de la kontraŭsemita ribelo, Germanio.&lt;br /&gt;
1977: Justo Mejía, kampara sindikatestro kaj kateĥisto, martiro por la kredo en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Unua Renkontiĝo de la Negraj Religiuloj, Seminarianoj kaj Pastroj de la ŝtato Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1989: Faliĝas la Muro de Berlino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Leono Magno&lt;br /&gt;
1483: Naskiĝo de Lutero en Germanio.&lt;br /&gt;
1969: La registaro de Médici malpermesas la informojn pri indiĝenoj, negruloj, murd-grupoj kaj geriloj en Brazilo.&lt;br /&gt;
1980: Policiano Albeño López, protestanta pastoro, kaj Raúl Albeño Martínez, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1984: Alvaro Ulcué Chocué, indiĝena pastro páez, mortigita en Santander, Kolombio.&lt;br /&gt;
1996: Jafeth Morales López, populara kolombia aktivulo, animzorganto de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj, estas mortigita.&lt;br /&gt;
2004: Oni donas al la prezidento de Ĉilio la pruvojn de pli ol 35 mil viktimoj de la diktatoreco de Pinochet.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Marteno de Tours; [[Soren Kierkegaard]]&lt;br /&gt;
1854: Naskiĝo de Adela Zamundo, bolivia pionirino de la lukto kontraŭ la diskriminacio. Tago de la Virino en Bolivio.&lt;br /&gt;
1983: Sebastián Acevedo, aktivulo, martiro pro sia fila amo al la ĉilia popolo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Jozafao&lt;br /&gt;
1838: La sklaveco estas aboliciita en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1980: Nicolás Tum Quistán, kateĥisto, martiro pro la solidareco, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Leandro&lt;br /&gt;
1969: Indalécio Oliveira da Rosa, pastro 33-jaraĝa, martiro de la movadoj por liberiĝo en Urugvajo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – Diego de Alkalao&lt;br /&gt;
1960: Nacia striko de 400 mil fervojistoj, havenistoj kaj marlaborantoj en Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Alberto Magno&lt;br /&gt;
1562: Juán del Valle, episkopo de [[Popayán]], Kolombio, pilgrimanto por la indiĝenaj kaŭzoj.&lt;br /&gt;
1781: Julián Apasa, «Tupac Katari», ribelulo kontraŭ la konkerantoj, mortigita de la armeo en Bolivio.&lt;br /&gt;
1889: La Respubliko estas proklamita en Brazilo.&lt;br /&gt;
1904: Mararmeistoj elŝipiĝas en Ancón, Panamo.&lt;br /&gt;
1987: Fernando Vélez, advokato, martiro de la [[homaj rajtoj]] en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Margarita, Gertrudes&lt;br /&gt;
Islama Ofero-Tago&lt;br /&gt;
1982: Estas kreita la Latin-Amerika Konsilio de la Eklezioj (CLAI).&lt;br /&gt;
1989: Estas martirigitaj Ignacio Ellacuría, liaj jezuitaj kunlaborantoj kaj la domaj laborantinoj en San Salvador, Salvadoro.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Toleremo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Elizabeto de Hungario&lt;br /&gt;
1985: Luis Che, martiro de la kredo en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Elsa; Dediĉo de la Bazilikoj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo&lt;br /&gt;
1867: Duque de Caxias skribas al la brazila imperiestro pri la eblo de la negruloj komenci internan militon por siaj rajtoj.&lt;br /&gt;
1903: Panamo permesas, ke Usono konstruu kanalon en sia lando.&lt;br /&gt;
1970: Gil Tablada estas mortigita pro sia opozicio al la ŝtelado de terpropraĵoj en La Cruz, Kostariko.&lt;br /&gt;
1999: Iñigo Equiluz Telleria kaj la pastro Jorge Luir, murditaj de la civilarmeanoj en Quildá, Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Roque Gonzales, Afonso Rodrigues&lt;br /&gt;
1681: Roque González, unua atestanto de la katolikismo en Paragvajo, kaj jezuitaj kunlaborantoj, martiroj.&lt;br /&gt;
1980: Santos Jiménez Martínez kaj Jerónimo “Don Chomo”, protestantaj pastoroj, terkultivistoj, martiroj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2000: Fujimori rezignas je la prezidenteco de Peruo per faksa mesaĝo el Japanio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Felikso de Valois, Otavio&lt;br /&gt;
1542: La Leĝoj Novaj ekregulas la enkomendoj de la novaj Hindioj.&lt;br /&gt;
1695: Morto-martirigo de Zumbi dos Palmares, ĉefulo de la Kilombo de Palmares. Brazila Nacia Tago de la Negrula Konscienco.&lt;br /&gt;
1976: William Woods, misiista pastro, martiro kaj servanto en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2000: Estas kondamnita al dumviva enprizonigo Enrique Arancibia, ekslaboranto de la ĉilia departamento de inteligento, pro murd-provo kontraŭ la generalo Prats, en Bonaero la 30-an de septembro 1974.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Prezentado de Maria&lt;br /&gt;
1831: Kolombio proklamas sin suverena Ŝtato, disigante sin de la Granda Kolombio.&lt;br /&gt;
1966: Fondiĝo de la Nacia Organizo de Virinoj de Chicago, Usono.&lt;br /&gt;
1975: Masakro de La Unión, Honduro: murdado de kamparanoj fare de murdistoj dungitaj de la bienegestroj.&lt;br /&gt;
Monda Tago (ĉe UN) de la Televidilo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Cecilio&lt;br /&gt;
Universala Tago de la Muziko&lt;br /&gt;
1910: João Cândido estras la Ribelon de la Skurĝilo. La estroj prenis la komandon de la ĉefaj militŝipoj kaj direktis ĝiajn kanonojn al la prezidenta palaco, postulante la finon de la korpaj punoj (la skurĝado) kaj pli bonan salajron al ĉiuj mararmeistoj, kaj negraj kaj blankaj.&lt;br /&gt;
1980: Trinidad Jiménez, kunordiganto de kateĥistoj kaj animzorganto de sia Baza Eklezia Komunumo, murdita de la polico en la korto, kie la komunumo kutime kunvenis, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Klemento&lt;br /&gt;
1927: Miguel Agustin Pro, pastro murdita kune kun tri laikoj dum la religia persekutado en Meksiko.&lt;br /&gt;
1974: Amilcar Oviedo, laborista ĉefulo, Paragvajo.&lt;br /&gt;
1980: Ernesto Abrego, vikario, malaperigita kune kun kvar de siaj gefratoj, en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Andreo Dung-Lac&lt;br /&gt;
1590: Agustin de La Coruña, episkopo de Popayán, forigita kaj enprizonigita pro sia defendo al la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
1807: Forpasas José Brandt, ĉefulo de la etno Mohawk.&lt;br /&gt;
1980: La 4-a Tribunalo Russel agnoskas 14 kazojn kiel agresojn kontraŭ la homaj rajtoj de la indiĝenoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Katarino de Aleksandrio kaj Isako Wats&lt;br /&gt;
1808: Estas subskribita la leĝo, kiu koncedas kampojn al ĉiuj ne-negraj eksterlandanoj kiuj venus al Brazilo.&lt;br /&gt;
1960: Mortigo de la fratinoj Mirabal, Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1975: Sendependiĝo de [[Surinamo]]. Nacia festo.&lt;br /&gt;
1983: Estas mortigita Marçal de Sousa Tupá’í, brazila indiĝeno kaj martiro de la lukto pro la tero, kiu parolis al la Papo Johano Paŭlo la 2-a en Manaus en [[1980]].&lt;br /&gt;
Internacia Tago por la Ĉesigo de la Perfortoj kontraŭ la Virinoj&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Johano Berchmans&lt;br /&gt;
1984: Kamparaj martiroj de Chapi kaj Lucma Huayco, en Peruo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Virgilio&lt;br /&gt;
1977: Fernando Lozano Menéndez, universitata studento, mortigita dum la pridemandado fare de la armeistoj.&lt;br /&gt;
1980: Juan Chacón kaj kunlaborantoj estroj de la Revolucia Demokratia Grupo, martiroj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
1980: Enrique Alvarez Córdoba kaj kunlaborantoj aktivuloj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1992: Oni provas fari puĉon en Venezuelo.&lt;br /&gt;
Islama Novjaro&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Katarino Labouré&lt;br /&gt;
1975: La Revolucia Grupo por Sendependa [[Orienta Timoro]] deklaras sian sendependiĝon de Portugalio.&lt;br /&gt;
1976: Liliana Esthere Aimetta, metodista aktivulino, martiro por la kaŭzo de la malriĉuloj en Bonaero, Argentino.&lt;br /&gt;
1978: Ernesto Barrera, “Neto”, pastro, laboristo, martiro de la Bazaj Ekleziaj Komunumoj de Salvadoro.&lt;br /&gt;
1980: Marcial Serrano, vikario, martiro de la terkultivistoj en Salvadoro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Saturnino&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo, paroĥestro de Dolores, proklamas en Guadalajara la unuan Edikton por Abolicio de Sklaveco kaj de la koloniistaj privilegioj en Meksiko.&lt;br /&gt;
1916: Elŝipiĝo de mararmeistoj kaj starigo de protektorato en Dominika Respubliko.&lt;br /&gt;
1976: Pablo Gazarri, frateto de la Evangelio, forkaptita kaj malaperigita en la prizonoj de Argentino.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de Solidareco kun la Palestina Popolo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Andreo&lt;br /&gt;
1967: La Nacia Konferenco de Episkopoj de Brazilo (CNBB) protestas kontraŭ la enprizonigo de sacerdotoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===Decembro===
&lt;br /&gt;
1 – Helojo&lt;br /&gt;
1981: Diego Uribe, pastro, martiro de la lukto de liberiĝo de sia popolo, Kolombio.&lt;br /&gt;
2000: La juĝisto Guzmán verdiktis je hejma enprizonigo kaj ekigis procezon kontraŭ Pinochet.&lt;br /&gt;
Monda Tago de Lukto kontraŭ la Aidoso&lt;br /&gt;
Internacia Tago kontraŭ la Sklaveco&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Volontulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2 – Bibiana&lt;br /&gt;
1823: Deklaro de la Doktrino Monroe: «Ameriko al la nord-amerikanoj».&lt;br /&gt;
1956: Elŝipiĝo de Granma en Kubo.&lt;br /&gt;
1972: Panamo agnoskas la rajton de indiĝenoj al siaj kampoj.&lt;br /&gt;
1980: Ita Catherine Ford, Maura Clark, Dorothy Kasel kaj Jean Donovan, religiulinoj kaj laikulinoj, forkaptitaj kaj murditaj, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1990: Terkultivistoj martiroj de Atitlán, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 – Francisko Ĥaviero&lt;br /&gt;
1502: Montezuma estas kronigita kiel majstro de Tenochtitlán, Meksiko.&lt;br /&gt;
1987: Victor Raúl Acuña, pastro, Peruo.&lt;br /&gt;
2002: Forpaso de Ivan Illich, filozofiisto kaj sociologiisto de la liberiĝo.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Handikapulo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4 – Johano Damaskeno, Barbaro&lt;br /&gt;
1677: La armeo de Fernán Carrillo atakas la Kilombon de Palmares, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5 – Sabas&lt;br /&gt;
1492: Kolumbo atingas la teron nomumita La Española en sia 1-a vojaĝo.&lt;br /&gt;
1824: La brazila leĝo malpermesas, ke la lepruloj kaj la negruloj partoprenu en la lernejoj.&lt;br /&gt;
2000: Du eksgeneraloj argentinaj, Suárez Masón kaj Santiago Riveros, estas kondamnitaj de la itala juĝistaro al dumviva enprizonigo pro krimoj dum la diktatoreco.&lt;br /&gt;
Tago de la Volontuloj por la Disvolviĝo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6 – Nikolao de Bari, Nikolao de Mira&lt;br /&gt;
1534: Estas fondita la urbo Kito, Ekvadoro.&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo publikigas la 2-an Edikton de abolicio de sklaveco kaj de privilegioj en Ameriko, ĉesigante la &quot;enkomendojn&quot;. Guadalajara, Meksiko.&lt;br /&gt;
1969: Forpasas João Cândido, heroo de la Ribelo de Skurĝado de 1910, Brazilo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7 – Ambrozio&lt;br /&gt;
1975: La armea registaro de [[Indonezio]] invadas Orientan Timoron: 60 mil mortintoj dum du monatoj; Dum 20 jaroj da okupado, okazis pli ol 200 mil mortoj, triono de la popolo.&lt;br /&gt;
1981: Lucio Aguirre kaj Elpidio Cruz, honduranoj, martiroj de la solidareco.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8 – Senmakula Koncipo de Maria&lt;br /&gt;
1542: Frato [[Bartolomé de las Casas]] finas sian verkon «Malgranda Rilato pri la Detruado de la Hindioj».&lt;br /&gt;
1965: Finiĝas la Koncilio Vatikano la 2-a.&lt;br /&gt;
1976: Ana Garófalo, metodista aktivulino, martirino pro la kaŭzo de la malriĉuloj, en Bonaero, Argentino.&lt;br /&gt;
1977: Alicia Domont kaj Leonie Duquet, martiroj de la solidareco kun la malaperintaj, Argentino.&lt;br /&gt;
1994: Leila Zana estas kondamnita al 17-jara enprizonigo en [[Turkio]] pro sia defendo al la rajtoj de la kurda popolo.&lt;br /&gt;
1997: Samuel Harmen Calderón, pastro kiu laboradis kun la terkultivistoj, mortigita de la civilaj armeistoj en Kolombio.&lt;br /&gt;
2004: Dekdu landoj fondas la Sudamerikan Komunumon de Nacioj: 361 milionoj da loĝantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9 – Leokadja, Valerio&lt;br /&gt;
1824: Sucre venkas en Ajakuĉo; lasta batalo por la sendependiĝo de Bolivio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10 – Eŭlalja de Merida&lt;br /&gt;
1898: Hispanio cedas siajn koloniojn Portoriko kaj Filipinoj al Usono.&lt;br /&gt;
1948: Universala Deklaro de la Homaj Rajtoj.&lt;br /&gt;
1996: Premio Nobelo de la Paco estas donita al [[José Ramos Horta]], aŭtoro de la paco-plano al Orienta Timoro, kaj [[Carlos Ximenes Belo]], episkopo de [[Dili]].&lt;br /&gt;
1997: La franca socialista registaro aprobas la redukton de la semajna labortempo al 35 horoj.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Indiĝenaj Popoloj&lt;br /&gt;
Tago de la Homaj Rajtoj&lt;br /&gt;
Nacia Tago de la Orgojlo de la Kolektistoj de Renovigeblaj Materialoj – movimentodoscatadores.org.br&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
11 – Damaso; Lars Olsen Skrefsrud&lt;br /&gt;
1978: Gaspar Garcia Laviana, pastro, martiro de la popolaj luktoj de liberiĝo en Nikaragvo.&lt;br /&gt;
1994: En la 1-a Amerika Kunveno realigita en [[Miami]], per iniciato de Usono, oni decidis krei la Aliancon de Libera Komerco de Ameriko, la plej granda monda merkato: 850 milionoj da konsumantoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
12 – Nia Sinjorino de Gvadalupo, Johano Diego&lt;br /&gt;
1531: Maria aperas al la indiĝeno Cuauhtlatoazin, «Juan Diego», en la monto Tepeyac, kie oni veneris Tonantzín, «Venerinda Patrino».&lt;br /&gt;
1981: Masakro «El Mozote» de centoj da salvadoraj kamparanoj en Morazán.&lt;br /&gt;
1983: Prudencio Mendoza, «Tencho», seminariano, martiro en Huehuetenango, Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2002: La Kongreso de Nikaragvo juĝas la eksprezidenton Alemán pro miliona ŝtelo kontraŭ la Ŝtato.&lt;br /&gt;
2009: Granda juĝado pri la argentina torturejo en la Mararmea Lernejo de Mekaniko; Alfredo Astiz, Cosselo kaj aliaj estis akuzitaj je torturado kaj malaperigo de 85 viktimoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
13 – Lucio&lt;br /&gt;
1968: La Deputitejo opozicias al la registaro kaj estas malfermita de la Diktatoreco, Brazilo.&lt;br /&gt;
1978: Sendependiĝo de [[Sankta Lucio]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
14 – [[Johano de la Kruco]], Teresa el Avila&lt;br /&gt;
1890: Brazila intelektulo Rui Barbosa ordonas bruligi la dosierojn rilatajn al la sklaveco. “Ni bruligis pro timo/ timo al la historio/ niajn dokumentojn./ Ni blankigis/ nian memoron” (teatraĵo &quot;Meso de Kilomboj&quot;).&lt;br /&gt;
1973: UN identigas Portorikon kiel kolonion kaj reasertas ties rajton sendependiĝi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
15 – Valeriano&lt;br /&gt;
1975: Daniel Bombara, membro de la Katolika Universitata Junularo, martiro inter la studentoj korligitaj al la malriĉuloj en Argentino.&lt;br /&gt;
2009: Forpasas Ronaldo Muñoz, ĉilia teologiisto de la liberiĝo, ekzemplo de kohereco inter kredo, teologio kaj praktiko, en Santiago de Ĉilio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
16 – Adelaide&lt;br /&gt;
1984: Eloy Ferreira da Silva, sindikatestro, mortigita en urbo São Francisco, brazila ŝtato Minas Gerais.&lt;br /&gt;
1991: Indiĝenoj martiroj de Cauca, Kolombio.&lt;br /&gt;
1993: Popola ribelo en Santiago del Estero, Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
17 – Johano de la Mata, Lazaro&lt;br /&gt;
1819: Estas proklamita la Respubliko de la Granda Kolombio en Angostura.&lt;br /&gt;
1830: Forpasas, viktimigita de tuberkulozo aŭ kancero, proksime de Santa Marta en Kolombio, [[Simón Bolívar]], liberiginto de Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, je la aĝo de 47 jaroj.&lt;br /&gt;
1994: Argentino, Brazilo, Urugvajo kaj Paragvajo subskribas en urbo Ouro Preto, Brazilo, la akordon nome [[Mercosul]].&lt;br /&gt;
2009: Antonio Aparecido da Silva, negra teologiisto de la liberiĝo, simbolo de la negra latinamerika teologio, forpasas en urbo Marília, brazila ŝtato San-Paŭlo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
18 – Rufo kaj Zozimo&lt;br /&gt;
1979: Masakro de terkultivistoj en Ondores, Peruo.&lt;br /&gt;
1979: Masakro de terkultivistoj en El Porvenir, Salvadoro.&lt;br /&gt;
1985: João Canuto, sindikatestro, estas mortigita je ordono de bienegestroj en la ŝtato Parao, Brazilo.&lt;br /&gt;
1992: Manuel Campo Ruiz, religiulo marianisto, mortigita de la prizongardistoj kiuj intencis ŝteli lin post lia vizito al hispana enkarcerigitulo en Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
1994: Oni trovis la mortajn restojn de Nelson MacKay, unua kazo el la 184 malaperigitoj en Honduro en la [[1980-aj jaroj]].&lt;br /&gt;
Internacia Tago (ĉe UN) de la Migranto&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
19 – Nemesio&lt;br /&gt;
1994: Meksika ekonomika krizo: 10 tagoj poste, la [[valuto]] [[peso]] estas malvalorigita je 100%.&lt;br /&gt;
1994: Alfonso Stessel, 65-jaraĝa, pastro, mortigita je tranĉilumado kaj pafoj en Gvatemalo.&lt;br /&gt;
2001: Post la prezidenta parolado, la argentina popolo iras surstraten kaj provokas lian rezignon.&lt;br /&gt;
2001: Claudio «Pocho» Lepratti, 36-jaraĝa, komunitatestro kaj kateĥezisto, mortigita de la perforta premado de la polico en Rosario, Argentino. [http://pochormiga.com.ar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303225421/http://www.pochormiga.com.ar/ |date=2016-03-03 }}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
20 – Dominiko de Silos&lt;br /&gt;
1810: Miguel Hidalgo, Generalo de la Ameriko, publikigas en Guadalajara “El Despertador Americano”, unua libera ĵurnalo de la kontraŭ-koloniista Meksiko.&lt;br /&gt;
1818: Luis Beltrán, franciskano, “unua inĝeniero de la liberiga armeo” de la Andoj, forpasas en Argentino.&lt;br /&gt;
1989: Usono atakas kaj invadas Panamon por kapti la prezidenton Noriega.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
21 – Pedro Kanisio, Tomaso Apostolo&lt;br /&gt;
1511: Sermono de Frato Antonio de Montesinos en La Española: «Ĉu la indiĝenoj ne estas personoj?».&lt;br /&gt;
1907: Masakro de Iquique, en Ĉilio: 3600 viktimoj, minlaborantoj strikantaj por pli bonaj vivkondiĉoj.&lt;br /&gt;
1964: Guillermo Sardiñas, pastro, solidara al sia popolo en la lukto kontraŭ la diktatoreco, forpasas en Kubo.&lt;br /&gt;
2009: Brazila prezidento Lula proponas la kreadon de Nacia Komisio de la Vero por klarigi la veron pri la 400 mortintoj, 200 malaperigitoj, 10.000 torturitoj dum la armea diktatoreco inter 1964 kaj 1985.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
22 – Franciska J. Kabrini&lt;br /&gt;
1815: Estas pafmortigita José María Morelos, heroo de la Patrio, Meksiko.&lt;br /&gt;
1988: Estas mortigita Francisco “Chico” Mendes, 44-jaraĝa, ekologia ĉefulo en Xapuri, Brazilo.&lt;br /&gt;
1997: Masakro en Acteal, Chiapas, Meksiko. Civilaj armeistoj murdas 46 indiĝenojn ''tzotziles'' kunvenintaj en preĝado.&lt;br /&gt;
Somera Solstico (suda hermisferio) kaj Vintra Solstico (norda hemisferio).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
23 – Johano de Kety&lt;br /&gt;
1896: Konflikto inter Usono kaj Britujo por regi la Venezuelan Gujanon.&lt;br /&gt;
1972: Tertremo je 7 Richter-poentoj detruas la nikaragvan ĉefurbon [[Managua]] kaj mortigas pli ol 20 mil homojn.&lt;br /&gt;
1989: Gabriel Maire, franca pastro, mortigita en urbo Vitória, brazila ŝtato Espírito Santo, pro sia opcio al la malriĉuloj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
24 – Herminia kaj Adela&lt;br /&gt;
1873: Subprema ekspedicio kontraŭ la gerilanoj de la kilomboj en la ŝtato Sergipe, Brazilo.&lt;br /&gt;
1925: La brazila leĝo asekuras po 15 feriajn tagojn jare al la industrioj, komercejoj kaj bankoj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
25 – Kristnasko&lt;br /&gt;
1553: Valdivia estas venkita en Tucapel fare de la indiĝenoj araucanos.&lt;br /&gt;
1652: Alonso de Sandoval, profeto kaj defendisto de la negraj sklavoj, forpasas en Kartagena de Hindioj, en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
26 – Estefano&lt;br /&gt;
1864: Komenciĝas la Milito de la Triopa Alianco: Brazilo, Argentino kaj Urugvajo kontraŭ Paragvajo.&lt;br /&gt;
1996: Ĝenerala striko en Argentino.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
27 – Johano Evangeliisto&lt;br /&gt;
1512: Unua leĝa revizio estas farita pro la denuncoj de la misiistoj Petro de Córdoba kaj Antonio de Montesinos.&lt;br /&gt;
1979: Ângelo Pereira Xavier, indiĝena kasiko ''pancararé'', estas mortigita en Brazilo pro sia lukto por la tero.&lt;br /&gt;
1985: La ŝtatestro de Rio de Janeiro malpermesas la racian diskriminacion en liftoj de konstruaĵoj.&lt;br /&gt;
1996: Unu miliono da sudkoreoj strikas kontraŭ leĝo kiu grandigus la malriĉecon.&lt;br /&gt;
2001: Petrena Sánchez, kampara kaj virina ĉefulino, mortigita de la terorgrupo FARC, en Kolombio.&lt;br /&gt;
2007: Benazir Butto estas mortigita en [[Pakistano]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
28 – Sanktaj Senkulpaj Infanoj&lt;br /&gt;
1925: La komunista grupo Coluna Prestes atakas la urbon Teresina, en brazila ŝtato Piauí.&lt;br /&gt;
1977: Masakro de kamparanoj en Huacataz, Peruo.&lt;br /&gt;
2001: Edwin Ortega, kamparano, junulara ĉefulo, estas mortigita de la terorgrupo [[FARC]], en Kolombio.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
29 – Tomaso Becket&lt;br /&gt;
1987: Pli ol 70 prospektantoj de Serra Pelada, Marabá, en brazila ŝtato Pará, estis pafitaj de la policanoj, falis en la akvo kaj malaperis en la ponto de la [[rivero Tocantins]].&lt;br /&gt;
1996: Post 36 jaroj, pli ol 100 mil mortintoj kaj 44 vilaĝoj detruitaj, la [[gerilo]] kaj la registaro de Gvatemalo subskribas la pac-akordon.&lt;br /&gt;
Internacia Tago de la Biodiverseco&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
30 – Sabino&lt;br /&gt;
1502: Eliras el Hispanio la plej granda ŝiparo de sia tempo: 30 ŝipoj kun ĉirkaŭ 1200 homoj, estritaj de Nicolás de Obando.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
31 – Silvestro&lt;br /&gt;
1384: Forpasas Jonh Wiclyf en Anglio.&lt;br /&gt;
1896: En la plej alta momento de la produktado de [[kaŭĉuko]] en Manaus, Brazilo, estas inaŭgurita la teatro Amazonas.&lt;br /&gt;
1972: Forpasas en San-Paŭlo, en la 4-a tago de torturo, Carlos Danieli, de la Komunista Partio de Brazilo, post paroli nenion.&lt;br /&gt;
2009: La jaro finiĝas en Argentino kaj 32 subpremantoj de la diktatoreco estas kondamnitaj.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==Jardeko de la UN==

Por vidi, ĉu la nuna jaro apartenas al iu el la jardekoj de la UN, vizitu ekz.: [http://www.un.org/en/events/observances United Nation Observances] kaj [http://www.un.org/en/events/ United Nations Conferences, Meetings and Events]

==Eksteraj ligiloj==
* [http://servicioskoinonia.org/romero Vizitu hodiaŭ la retpaĝon de Romero kaj legu liajn predikojn]

[[Kategorio:Katolika Eklezio]]
[[Kategorio:Latinameriko]]
[[Kategorio:Historio de Ameriko]]
[[Kategorio:Sociologio]]</text>
      <sha1>llksbp2q776apfwpv6v64vmn4qcw2ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgo Eltz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455416</id>
    <revision>
      <id>9393085</id>
      <parentid>9263543</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15203" sha1="ctbfus59hwvibcoro11s9jmn8mq8ybi" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|burgo
|kategorio      = Kastelo
|lando          = Germanio
|regiono        = Rejnlando-Palatinato
|regiono tipo   = Federacia lando
|situo          = [[Wierschem]]
|nomo =
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo = Konsekro
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|regiono-ISO=DE-RP
|Mapo en angulo=&lt;!--funkcias eĉ sen valoro!--&gt;
|mapo lokumilo = iso
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
La ''burgo Eltz'' estas [[montburgo]] en alteco de {{unuo|320|m}} super MN. Ĝi situas sur la suda rando de la komunumo [[Wierschem]] proksime al la urbo [[Münstermaifeld]] en la germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. Ĝi troviĝas sur monteto en la valo de la rivero [[Elz (Eifel)|Elz]], flankrivero de la rivero [[Mozelo]].
Ĝi estas unu el la plej famaj burgoj en Germanio. Kune kun la [[kastelo Bürresheim]] kaj la [[burgo Lissingen]] ĝi estas la ununura fortikaĵo en la regiono de la suda Ejfelo kiu neniam estis detruita aŭ konkerita, danke al la sagaceco [[Eltz (gento)|sinjoroj de Eltz]]. Ĝi ankaŭ travivis la militojn de la 17a kaj 18a jarcento kaj la ŝanĝojn de la [[Franca revolucio]] .

La burgo Eltz estas protektita kulturmonumento laŭ la [[Konvencio pri protektado de kulturaj posedaĵoj okaze de armita konflikto|Haga Konvencio]].

== Historio ==
[[Dosiero:Burg-Eltz-011-b.jpg|eta|300ra|maldekstra|burgo Eltz - elaera foto]]

=== Fondo en la Alta Mezepoko ===
La burgo en la valo de la rivero [[Elzbach]] (aŭ: Elz) ĉe la komerca vojo inter la Mozela valo kaj la fekundaj grenkampoj de la regiono [[Maifeld]] verŝajne estis konstruita komence de la 12a jarcento. La nomo “Eltz“ estas unuafoje menciata en 1157 en dokumento de Friedrich I. Barbarossa, en kio iu „Rudolphus de Elze“ estis atestanto.&lt;ref&gt;Mittelrheinisches Urkundenbuch, Band 1; Nr. 599 und 567&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Triangelis27&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.triangelis.de/fileadmin/downloads/GrafEltzRheingauEcho.pdf|titolo=&quot;Adel verpflichtet – Eine adlige Familie im Wandel der Zeiten&quot;, Triangelis-Artikel Nr. 27 vom 8. Juli 2010|alirdato=2012-09-27|formato=PDF; 168&amp;nbsp;kB}}&lt;/ref&gt; La malfruromana [[belfrido]], Platt-Eltz kaj restaĵoj de la romana loĝdomo konserviĝis ĝis hodiaŭ.

La rivero Elz ĉirkaŭfluas la burgon je tri flankoj. Ĝi situas sur {{unuo|70|m}} alta eliptoforma roko. La konstruantoj konstruas la burgon laŭ la formo de la roko. Tial estiĝis la parte neordinaraj projekciformoj de la unuopaj ĉambroj.
[[Dosiero:Wierschem, Burg Eltz, 2012-08 CN-01.jpg|eta|maldekstre|rigardo de nordoriento (2012)]]

La unua divido inter la sinjoroj de Eltz estis jam antaŭ 1268. La fratoj Elias, Wilhelm kaj Theoderich dividis inter si la burgon kaj la al ĝi apartenantajn kampojn kaj aliajn terenojn.&lt;ref name=&quot;Triangelis27&quot;/&gt;
Ekestis la tri branĉoj:
* Eltz-Kempenich nomata ''Eltz de la ora Leono''
* Eltz-Rübenach nomata ''Eltz de la arĝenta leono''
* Eltz-Rodendorf nomata ''Eltz de la bufalaj kornoj''

[[Dosiero:Burg Eltz fg03.JPG|eta|150ra|rigardo el nordoriento]]

La nomo de la ĉefaj linioj devenas de la edzinoj, kiuj venas de la [[Burgo Kempenich]], el [[Koblenz-Rübenach|Rübenach]] kaj el Rodendorf (hodiaŭ [[Château-Rouge]], departemento Moselle, Loreno). Ĉiuj familioj restis sur la burgo, kiu estis komuna heredaĵo „[[ganheredaĵo]]“.

La linio Eltz-Rodendorf jam en 1440 ne plu ekzistis kaj ĝia posedparto heredis al restantaj familioj. En 1815 la linio Eltz-Kempenich (ora leono) aĉetis la parton de la Freiherr von Eltz-Rübenach (arĝenta leono). Ekde tiam la linio de la grafoj kaj nobeluloj „ von und zu Eltz, „nomata „Faust von Stromberg“, (Eltz-Kempenich; ora leono) estas la ununura posedantoj de la burgo.&lt;ref name=&quot;Triangelis27&quot;/&gt;

=== Ligo al [[Münstermaifeld]] ===
La ligo al la urbeto [[Münstermaifeld]] ekzistis dum jarcentoj. La sinjoroj de Eltz administris dum la malfrua mezepoko la urbon. En la iama [[kolegiata preĝejo]] en Münstermaifeld troviĝas ankaŭ omboj de la gento de Eltz. Speciale pompaj estas la [[epitafo]]j de la geedza paro Cuno von Eltz kaj Ella von Esch, krome du reliefaj platoj el bazalto.

=== Konflikto kun [[Balduin von Trier]] ===
[[Dosiero:Burg Eltz und Burg Trutzeltz.jpg|eta|altdekstre=1.4|Burgo Eltz kaj burgo Trutzeltz]]
En la jaroj 1331–1336 okazis la ununura grava milita konflikto, kiu travivis la burgo. Dum la „[[kvereloj de]] “ kontraustaris la sinjoroj de Eltz kune kun la liberaj kavaliroj la politikon de la arkiepiskopo kaj princelektisto [[Balduin von Lŭemburg|Balduin von Trier]]. La ĉefepiskopo konstruigis kontraŭburgon por [[sieĝo]] kaj konkero de la burgo. Hodiaŭ nur restis malmultaj murrestaĵoj de tiu [[kontraŭburgo]] kiu situas sur kontaua deklivo en t [[katapult]]a distanco de la burgo. La sieĝado daŭris du jarojn. Fine la ĉefepiskopo gajnis. la sinjoroj de Eltz kaj iliaj aliancitoj perdis ilian memstareco. Balduin nomumas Johann de Eltz burggrafo, sed li ne plu estas „libera kavaliro“.

=== Frua Novtempo ===
[[Dosiero:Burg Eltz 2005.jpg|eta|150ra|la rivero „Elzbach“ kaj la burgo „Eltz“]]
La nomo Eltz-Rodendorf venas de , kiun Hans Adolf zu Eltz en la jaro 1563. Rodendorf situas en [[Loreno]] en la hodiaŭa kantono [[Bouzonville]]).

Inter 1490 kaj 1540 estis konstruataj domoj, kiuj poste ricevis la nomon „Rodendorfer Häuser“ (=la domoj de Rosendorf). La alkorta fronto de la domoj formas sur tri pilastro sin apoganta volbita antaŭhalo. Apud la antaŭhalo troviĝas Madono_muzaiko el la 19a jarcento.

1604 ĝis 1661 la domoj de Kempenich estis konstruitaj. Iliaj trabfakaĵoj kaj la tuta arĥitekturo donas al la interna korto sian „vizaĝon“. Sub la grandega [[ŝtupara turo]] puto estis fosita, kiu servas al la tuta burgo.

Sub Hans Jakob zu Eltz kaj sia edzino Anna Elisabeth von Metzenhausen okazis la finkonstruado de la burgo.

Hans Jakob zu Eltz fariĝis la 15an de julio 1624 [[hereda marŝalo]] en Treviro. Lia tasko kiel hereda marŝalo estis gvidado de la kavaliraro de Trevira lando.

[[Dosiero:Burg elz.gif|eta|maldekstra|skizo de la burgo Eltz]]

=== La Epoko de la milito de palatinata sukcedo ĝis la franca regado ===
En la [[milito de la ligo de Augsburg|milito de palatinata sukcedo]] de 1688 ĝis 1689 la plej granda parto de la rejnlandaj burgoj estis detruitaj. Ĉar Hans Anton zu Eltz-Üttingen estis alta oficiro de la franca armeo , li sukcesis protekti la burgon de la detruo.

Grafo Hugo Philipp zu Eltz estis rigardata dum la franca regado de 1794 ĝis 1815 elmigranto. Liaj posedoj ĉe Rejno kaj apud Treviro estis konfiskitaj. La burgo Eltz kaj la al ĝi apartenantaj teritorio estis administrita de la komandejo de Koblenco.

Kiam pli poste montriĝis , ke Grafo Hugo Philipp ne elmigris, sed restis en Majeneco, li rericevis sian posedon. Li aĉetis 1815 la „Rübenacher Haus“ kaj la tutan posedon de la sinjoroj de Eltz-Rübenach kaj fariĝis la sola posedanto de la burgo.

[[Dosiero:Burg Eltz um 1900.jpg|eta|Burgo Eltz ĉirkaŭ 1900]]

=== Restaŭrado de la burgo en la 19a jarcento ===
En la 19a jarcento Graf Karl zu Eltz restaŭris la burgon. Inter 1845 ĝis 1888 li investis sumon de 184.000 markoj por konstrulaboroj. Tio egalas laŭ la hodiaŭa aĉetpovo al pli ol 8 milionoj da Eŭroj. Li tre gardeme renovigis la burgon kaj ne ŝanĝis sian arĥitekturon.

=== Incendio de 1920 ===
La 20an de septembro 1920 ekestis fajro ĉe la suda parto de Kempenicher Haus. La fajro etendiĝis al la aliaj partoj de la burgo. Detruiĝis precipe la [[kapelo]] kaj la arkivo, kiu troviĝis super la kapelo.

=== La bugo hodiaŭ ===
[[Dosiero:Burg-eltz-11-a.jpg|eta|Burgo Eltz, 2011]]
De pli ol 800 jaroj la burgo estas posedo de samnoma familio. La nuna posedanto, Karl Graf kaj Edler Herr von und zu Eltz-Kempenich, nomata Faust von Stromberg, vivas en [[Frankfurto ĉe Majno]] kaj sur Eltzer Hof en [[Eltville]] ĉe Rejno. Li malfermis la burgon al la publiko.

=== Ampleksaj konstruoj pro sekureco kaj renovigado ===
En la jaroj 2009 - 2012 okazis ampleksaj konstrulaboroj rilate la sekureco kaj la renovigo. La salono de la standardoj kaj la antaŭkonstruaĵo de la Kempenicher Haus oni sekurigis statike. Krome la ardezaj tegmentoj estis renovigitaj. La traboj de la tegmentoj estis parte anstatauigataj. Plej gravas la luktado kontraŭ lignodomaĝantoj en la malnovaj traboj kaj lignaj partoj de la konstruaĵoj. Interne la hejtilaro, necesejaj instalaĵoj, fenestroj kaj la kontraŭincendia instalaĵo estis renovigitaj. Krome la historia stukaĵo, la trabfaka fasado kaj la helika ŝtuparo estis restaŭritaj. La kostoj sumiĝis je ĉirkaŭ 4,4 milionoj da Euro. La konstrulaboroj estis subvenciataj de la federacia registaro, de la lando Rejnlando-Palatinato kaj la [[Germana Fondaĵo por Monumentprotekado]] (germane: Deutsche Stiftung Denkmalschutz).&lt;ref&gt;[http://www.mbwjk.rlp.de/aktuelles/pressearchiv/einzelansicht/archive/2009/october/article/ahnen-land-unterstuetzt-sanierungsmassnahmen-der-burg-eltz-1/ Pressemitteilung vom 12. September 2009 Land Rheinland-Pfalz]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bmvbs.de/SharedDocs/DE/Pressemitteilungen/2012/103-bomba-burg-eltz.html |titolo=Pressemitteilung vom 1. Juni 2012 BMVBS |alirdato=2013-10-14 |arkivurl=https://archive.today/20151127075321/http://www.bmvbs.de/SharedDocs/DE/Pressemitteilungen/2012/103-bomba-burg-eltz.html |arkivdato=2015-11-27 }}&lt;/ref&gt;

&lt;div class=&quot;NavFrame&quot; style=&quot;clear:both;text-align:left;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;'''Liste der Burgbesitzer'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;

== (nekompleta) Listo de la posedantoj de la burgo ==
* Rudolf von Eltz
* Elias von Eltz
* Peter von Eltz (* ĉirkaŭ 1210)
* Elias von Eltz (*ĉirkaŭ 1250)
* Werner von Eltz (*ĉirkaŭ 1290)
* Peter III. von Eltz (*ĉirkaŭ 1310)
* Richard II. von Eltz (*ĉirkaŭ 1335)
* Peter V. von Eltz nomata von Isenburg (*ĉirkaŭ 1355)
* Richard III. von Eltz (*ĉirkaŭ 1370; † [[4a de oktobro]] [[1423]])
* Johann VII. von Eltz (*ĉirkaŭ 1410; † [[4a de decembro]] [[1480]])
* Johann VIII. von Eltz (*ĉirkaŭ 1445; † 1508)
* Johann von Eltz (* ĉirkaŭ 1460; † 1517)
* Johann von Eltz (*ĉirkaŭ 1495; † [[4a de novembro]] [[1547]])
* Georg von Eltz (* proks. 1530; † 1562)
* Johann Reichard von und zu Eltz (* [[31a de majo]] [[1555]]; † 1606)
* Johann Anton, Edler Herr von und zu Eltz (* 1595; † [[2a de septembro]] [[1671]] en Koblenz)
* Johann Jacob, Freiherr von und zu Eltz (* [[25a de januaro]] [[1636]])
* Karl Anton Ernst Damian Henrich, Graf von und zu Eltz (* 25/05/1671 en Kempenich; † 19/07/ 1736 en Koblenco)
* Anselm Casimir Franz, Graf und Edler Herr von und zu Eltz nomata Faust von Stromberg (* 27/07/ 1709 en Koblenco; † 25/01/1778 en Majenco)
* Hugo Philipp, Graf von Eltz nomata Faust von Stromberg (* 01/02/1742 en Majenco; † 20/11/1818 en Koblenco)
* [[Jacob von und zu Eltz|Johann Philipp Jakob, Graf von Eltz nomata Faust von Stromberg]] (* 05/05/1779 en Bingen aŭ Majenco(?); † 22/04/1844)&lt;ref&gt;War der Bruder Emmerichs, der 1. Sohn Hugos war. Emmerichs einziger Sohn aus 2. Ehe verstarben jedoch zu früh.&lt;/ref&gt;
* Karl, Graf von Eltz nomata Faust von Stromberg (* 29/01/1823 en Aschaffenburg; † 26/05/1900 enin Vukovar)
* Johann Jakob Peter August Johann-Nepomuk, Graf von Eltz (* 13/02/1860 en Vukovar; † 22/06/1906 samloke)
* Karl, Graf von Eltz (* 17/08/1896 en Eltville; † 21/08/1922)
* [[Jakob von und zu Eltz|Jakob, Graf von Eltz]] (* 22/09/1921 en Kleinheubach; † 10/02/ 2006 en Eltville)
* Karl, Graf von Eltz (* 1/05/1948 en Eltville)

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Vizitado ==
[[Dosiero:Burg Eltz 03.jpg|eta|kolekto de pafarmiloj]]
[[Dosiero:Allemagne07 08 0414 Burg Eltz.JPG|eta|maldekstra|eksponato en la ''trezorejo'']]

Partoj de la burgo oni povas viziti dum la someraj monatoj. Ĉiĉeronadoj okazas inter la unua de aprilo kaj la unua de novembro ĉiutage.

Vizitantoj povas spekti la meblojn kolektitaj dum la jarcentoj de la familioj. Krome estas kolekto de armiloj. Spekteblas dormejo kun ŝtupa lito de 1531 kaj 1520, meblaroj el la baroka kaj rokoka epokoj kaj granda kavaliro salono, origine fest- kaj debatsalono. La ĉiĉeronado gvidas la vizitantoj tra infanĉambro el la renesanco kaj mezepoka kuirejo. Oni ne povas viziti la domon de Kempenich („Kempenicher Haus“).

=== Artaj Valoraĵoj el la kroata posedo de la Familio ===
En la orienta parto de [[Kroatio]] ĉe [[Vukovar]] troviĝas la forte damaĝita [[kastelo Eltz (Vukovar)|kastelo Eltz]], konstruita de la Majenca princelektisto [[Philipp Karl von Eltz]]. Nur malmultaj aĵoj ne estas ekspropriegitaj en 1945. Ekzemple troviĝas en la trezorejo de la burgo Eltz vazaro el la [[Porzellanmanufaktur Augarten]] de [[Vieno]].

== Bildoj de la Burgo ==
=== 500-DM-monbileto ===
La 500-marka monbileto de la tria monbileta serio de la [[Germana marko]] montras dorsflanke la burgon.

=== 40-Pfeniga poŝtmarko ===
La 16an de februaro 1977 aperis 40-pfeniga poŝtmarko kun la motivo de la burgo.

=== Trafiksigno ===
La bildo de la burgo servas kiel ŝildo kun la signifo: “turisma atentigo” kaj havas la numeron 386 en la katalogo de la germaniaj trafiksignoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Heinrich Neu (Bearb.): ''Die Kunstdenkmäler des Kreises Mayen''. Düsseldorf 1943, ISBN 3-590-32144-X, S. 48-73.
* Ute Ritzenhofen: ''Burg Eltz'', Deutscher Kunstverlag (2002), 1. Auflage, ISBN 3-422-06248-3.
* Ute Ritzenhofen: ''Burg Eltz'', Deutscher Kunstverlag (2009), 2. Auflage, ISBN 978-3-422-02076-4
* Ute Ritzenhofen: ''Burg Eltz'', Deutscher Kunstverlag (2010), 3. Auflage, ISBN 978-3-422-02226-3
* Friedrich Wilhelm Emil Roth: ''Geschichte der Herren und Grafen zu Eltz : unter besonderer Berücksichtigung der Linie vom Goldnen Löwen zu Eltz''. - Mainz : Wallau, 1889- [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:1-25713 Digitalisierte Ausgabe] der [[Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf]], [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:1-25603 Band 1] und [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:1-26784 Band 2]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.burg-eltz.de/ www.burg-eltz.de]
* {{Ebidat|484}}
* [http://www.elzbachtal.de/ Das Elzbachtal und Burg Eltz]
* {{Sketchup|f5a023f6b14b8cf7fd7463c51ae3785|Burg Eltz}}
* [http://www.monumente-online.de/10/06/leitartikel/Burg_Eltz.php Ein Graf schwebt über seiner Burg], Artikel über die Restaurierung von Burg Eltz bei [[Monumente]] Online
* [http://www.zlb.de/digitalesammlungen/SammlungDuncker/10/552%20Eltz.pdf Burg Eltz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120615164914/http://www.zlb.de/digitalesammlungen/SammlungDuncker/10/552%20Eltz.pdf |date=2012-06-15 }} (PDF-Datei; 263&amp;nbsp;kB) in der Sammlung [[Alexander Duncker]]
* [http://burgenarchiv.de/seiten/burg-eltz-rlp.html Burg Eltz bei Burgenarchiv.de]

[[Kategorio:Burgo en la distrikto Koblenz-Mayen|Eltz, burgo]]
[[Kategorio:Armilkolekto]]
[[Kategorio:Konstruita en la 12a jarcento]]
[[Kategorio:Kulturmonumento en Wierschem]]
[[Kategorio:Burgoj en la Ejfelo|Eltz, burgo]]
[[Kategorio:Protektita kulturaĵo en Rejnlando-Palatinato]]</text>
      <sha1>ctbfus59hwvibcoro11s9jmn8mq8ybi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sándor Solymossy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461662</id>
    <revision>
      <id>9393297</id>
      <parentid>9387061</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verkaro (elekto) */</comment>
      <origin>9393297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1525" sha1="nluc1i908pun0ja07tlvsqlg8rdjsn4" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''[[Aleksandro|Sándor]] Solymossy''' [ŝAndor ŝojmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Solymossy Sándor''' estis [[hungara]] [[etnografo]], [[profesoro]], [[membro]] ordinara de [[Hungara Scienca Akademio]] ([[1933]]), membro de [[Societo Dugonics]].

Sándor Solymossy [http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/4-1265.html] naskiĝis la {{daton|28|aŭgusto}} [[1864]] en [[Pest (urbo)]]. Li mortis la {{daton|9|aprilo}} [[1945]] en [[Budapeŝto]].

== Biografio ==
Sándor Solymossy frekventis [[universitato]]n en Budapeŝto, poste li instruis en [[akademio]] en [[Bratislavo|Pozsony]] inter [[1894]]-[[1898]]. Inter [[1919]]–[[1931]] li redaktis [[revuo]]n ''Ethnographia''. Li profesoriĝis en [[1922]] en [[Universitato de Budapeŝto]]. En [[1929]] li ricevis instruan [[posteno]]n en etnografia [[instituto]] en [[Szeged]]. Li pensiuliĝis en [[1934]]. Li okupiĝis precipe pri la hungaraj [[fabelo]]j.

== Elektitaj disĉiploj ==
* [[Lajos Vargyas]]

== Verkaro (elekto) ==
* ''A líra és az epika eredetéről'' (1905-1906)
* ''Arany János népiessége'' (1917)
* ''Bevezetés a néptudományba'' (1929)
* ''A népmese és a tudomány'' (1938)

== Fontoj ==
* [http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/4-1265.html hungarlingva biografio kun foto]
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html hungarlingva biografio kun foto]

[[Kategorio:Hungaraj etnografoj]]
[[Kategorio:Hungaraj profesoroj]]
[[Kategorio:Hungaraj akademianoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Vivtempo|Solymossy Sandor}}</text>
      <sha1>nluc1i908pun0ja07tlvsqlg8rdjsn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thaila Ayala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469174</id>
    <revision>
      <id>9392848</id>
      <parentid>7761718</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="466" sha1="qznumy22elbu100ubw6mc60oy13jfgi" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Thaila Ayala Sales.jpg|eta]]
'''Thaila Ayala Sales''' (naskiĝis en [[Presidente Prudente]], la [[14-an de aprilo]] [[1986]]) estas [[Brazilo|brazila]] aktorino kaj modelo. Ŝi loĝis en kelkaj landoj, kiaj [[Meksiko]], [[Tajlando]] kaj [[Ĉilio]]. Estis polemiko ke ŝi aperis nuda en gazeto ''Trip''.

{{Projektoj}}
{{Ĝermo}}{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ayala, Thaila}}

[[Kategorio:Brazilaj kantistoj]]
[[Kategorio:Brazilaj aktoroj]]</text>
      <sha1>qznumy22elbu100ubw6mc60oy13jfgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgo Ramstein (Kordel)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>472889</id>
    <revision>
      <id>9393088</id>
      <parentid>7872529</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + purigado + informkesto</comment>
      <origin>9393088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="pekzunbvzreh9ug1a5bup8knlnizoyg" xml:space="preserve">{{Informkesto burgo|Dosiero=Burg Ramstein Kylltal cropped.jpg|Priskribo=aspekto de sudoriento al la burgruino Ramstein}}

La [[ruino]] de la '''burgo Ramstein''' staras sur 182 m alta roko el [[sabloŝtono]] rande de la arbaro [[Meulenwald]] ĉe la malsupra valo de la rivero [[Kyll]] apud la vilaĝo [[Kordel (Eifel)|Kordel]], [[distrikto Trier-Saarburg]], germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. Ĝi estas tipo de [[altaĵburgo]].

[[Dosiero:BurgRamstein03.jpg|eta|upright|muroj de la loĝturo de interno ]]
== Literaturo ==
* Matthias Kordel: ''Die schönsten Schlösser und Burgen in der Eifel''. 1.&amp;nbsp;Auflage. Wartberg, Gudensberg-Gleichen 1999, ISBN 3-86134-482-3, S.&amp;nbsp;64–65.
* C. Lager: ''Notizen zur Geschichte der Burg Ramstein''. In: ''Trierische Chronik''. Nr. 9, 1907, S.&amp;nbsp;129–141.
* N. Mohr: ''Die Geschichte der Burg Ramstein. Teile I-X''. In ''Ehranger Heimat''. Band&amp;nbsp;3. 1937–1941.
* Sandra Ost: ''Burg Ramstein im Kylltal''. Matergloriosa, Trier 2006, ISBN 3-9811323-0-0.
* Hubert Thoma: ''Kleine Kordeler Chronik''. Heimatverein Kordel, Trier 1956, S.&amp;nbsp;19&amp;nbsp;ff.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.verlag-smo.de/verein/03be6a9d420eaed1c/index.html Beschreibung und Geschichte der Burgruine Ramstein]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2016/ Rekonstruktionszeichnung] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180207005042/http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2016%2F |date=2018-02-07 }} von Wolfgang Braun

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
[[Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato]]</text>
      <sha1>pekzunbvzreh9ug1a5bup8knlnizoyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martín Fierro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>478031</id>
    <revision>
      <id>9393559</id>
      <parentid>9066883</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15193" sha1="m5glb9w9zimnr4zvfwyxgiq8cp775hp" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
'''''El Gaucho Martín Fierro''''' (la gaŭĉo M.F.) estas [[argentina]] [[Rakonta poezio|rakonta poemo]], verkita en verso de [[José Hernández]] en [[1872]], nome literatura verko konsiderata modelo de la subĝenro [[gaŭĉa literaturo|gaŭĉa]] en [[Argentino]], [[Urugvajo]] kaj [[Suda Rio-Grando]] (sude de Brazilo). Ĉar estas ankaŭ daŭrigo, nome ''[[La vuelta de Martín Fierro]]'' (la reveno), verkita en [[1879]], tiu libro estas konata ankaŭ kiel &quot;La Ida&quot; (la iro). Ambaŭ libroj estis konsiderataj kiel nacia libro de [[Argentino]], sub la grupa titolo &quot;El Martín Fierro&quot;. En &quot;La Ida&quot;, Martín Fierro estas ''[[gaŭĉo]]'' nome laboristo kiun la socia maljusto igas kontraŭleĝa gaŭĉo.

Tiu libro aperis precize en centoj da eldonoj kaj estis tradukita al pli ol 70 lingvoj, inter kiuj al [[Esperanto]] kaj al la [[keĉua]].

== Enhavo ==
La libro temas pri la sendependa, heroa kaj sinofera [[rolulo]] de la [[gaŭĉo]]. La poemo estas parte protesto kontraŭ la politiko de la argentina prezidento [[Domingo Faustino Sarmiento]] por rekruti perforte la gaŭĉojn por iri al la [[Konkero de la Dezerto|milito kontraŭ la indiĝenoj]].

{{Citaĵo|{{Div col|cols = 2}}Aquí me pongo a cantar,&lt;br /&gt; al compás de la vigüela&lt;br /&gt; que al hombre que lo desvela&lt;br /&gt; una pena extraordinaria,&lt;br /&gt; como la ave solitaria&lt;br /&gt; con el cantar se consuela. &lt;br /&gt;Ĉi tie do mi ekkantas,&lt;br /&gt; laŭ ritma sono gitara,&lt;br /&gt; ĉar kiun neordinara&lt;br /&gt; sufer' afliktas, simile&lt;br /&gt; al bird' soleca, laŭttrile&lt;br /&gt; konsolas lin kanto klara.{{Div col end}}
|[[José Hernández]], unua strofo de ''Martín Fierro''.}}

=== Intrigo ===
{{Intrigo}}
1-6. En la Unua Parto nome ''La gaŭĉo Martín Fierro'', gaŭĉa laboristo de la pampoj bonaeraj, kiu vivas kun edzino kaj du filoj, estas rekrutita perforte por servir en fortikaĵo, nome por la milicoj kiuj luktas defende la argentinan landlimon kontraŭ la indiĝenoj, lasante sian familion. Tiu malriĉo kaj kompatindeco oftas en la literaturo de la epoko romantika; sed militistaj espertoj ne. Reveninte, lia bieno estas abandonita kaj li trovas nek la edzinon nek la filojn. 7-10. Malespere Martín Fierro mortigas negron en duelo, kio igas lin kontraŭleĝa gaŭĉo persekutita de la polico, kontraŭ kiu batalas; li akiras kompanon: nome la serĝento Cruz, kiu inspirita de la kuraĝo de Fierro unuiĝas al li meze de batalo.
[[Dosiero:Gaucho.jpg|eta|maldekstre|Bildo de gaŭĉo.]]
En la Dua Parto nome ''La reveno de Martín Fierro'', fuĝintaj, ambaŭ foriras al [[dezerto]] kie ili vivas inter indiĝenoj, espere trovi tie pli bonan vivon. Cruz rakontas ke li estis kaptinta estron kun edzino, mortigis lin kaj abandonis ŝin; en alia kverelo, vundas alian. Juĝisto proponas al MF iĝi soldato, sed Cruz kaj MF foriras duope. 1. Alvoko al kanto. 2. MF deklaras intencon iri ĉe indianoj, ili alvenas al grupo atakonta. 3. Sovaĝa portreto de indianoj, kiuj separas ilin du jarojn; poste rekuniĝo. 4. Poste ili prepariĝas por ataki: sovaĝaj kaj atakaj kutimoj. 5. Okazas rekrutado kaj oni forportas MF al milito kontraŭ indianoj, kie li suferas malbonajn viv- kaj labor-kondiĉojn. Batalo, venko super rivalo kaj fuĝo. Li ne estis pagata kaj estis fitraktata. Sovaĝa vivo de iamaj indianoj, kutimoj kaj rabaj kaj kontraŭ virinoj (rasisma priskribo). 6. [[Variolo]]. Morto de Cruz. 7-9. Kverelo kontraŭ indiano kiu fitraktas kristaninon kaj kiu mortas. 10. Fuĝo kun la virino. Priskribo pri ĉevaloj. 11. Romanco pri trovo de la filoj. 12. La pli aĝa: la pundomo, li estis enprizone. 13. La dua filo de MF vivas kun onklino, el kiu li heredis, 14-15. Sed zorganto perfidas, friponas, konsilas. 16. La zorginto malsanas kaj mortas. 19. Amsorĉo ĉe vidvino. 20. Fierro kun siaj filoj; venas Ruzumulo. 21. Kanto de Ruzumulo, estis ŝafpaŝtisto, cirkisto, vivis kun du onklinoj, amis mulatinon. 22. Soldatiĝo, trompoj en [[kartoludo]]j kaj aliaj [[vetludo]]j. 23. Oficiro ĉantaĝas kaj ''ŝtelas''; rivaleco ĉe virino. 24. Fitraktado dum [[baloto]]. 25. Kantada rekrutado rilatita al balota voĉdonado kaj sinsekva akuzaro. 26. Akuzoj kontraŭ li, la filo de Cruz. 27-28. Malŝata kaj malriĉa vivo de [[soldato]]j. 29. Kanta defio al MF. 30. Konkurenckantado de MF kaj Ruzulumo, la negro, filo de la negro, mortinta iam de MF. Temas pri kantado, pri amo, pri laĝoj, pri tempopaso kaj mezuro. Nigrulo ostulas venĝon nome de dek fratoj. 31. Nokta kunvivo de MF kun siaj filoj kaj tiu de Cruz. 32. Konsiloj de MF. 33. Adiaŭo kaj verkosendo.
{{Intrigofino}}

== La esperantlingva traduko ==
{{Informkesto Esperanto-libro
| titolo    = Martín Fierro
| aŭtoro   = José Hernández
| eldonjaro = 1965
| reeldono = 
| eldonurbo = [[La Laguna]]
| eldoninto = Juan Régulo Eldonisto
| paĝoj    = 289
| isbn      = 
| bildo     = MARTÍN FIERRO.jpg
}}
'''''Martín Fierro: argentina eposo''''' estas tradukita fare de [[Ernesto Sonnenfeld]] kaj aperis en [[La Laguna]] en la jaro [[1965]] kun enkonduko de [[Ivo Lapenna]], antaŭparolo de Ernesto Sonnenfeld, prezento de Julio Mafud kaj apendico de Juan Régulo Pérez, la eldonisto.

=== La priskribo fare de Julio Mafud ===
Julio Mafud, profesoro pri literaturo kaj sociologio, en sia ''Prezento'' al ''Martín Fierro'' tradukita en Esperanton fare de Ernesto Sonnenfeld, faras klaran priskribon kaj de la gauĉo ĝenerale, de la [[ĉefrolulo]] partikulare kaj eĉ de la literatura verko de José Hernández. Kiel ĉefaj trajtoj de la gaŭĉo li elstarigas lia &quot;moviĝemo&quot; en sia &quot;izoleco&quot;; li konas sian medion, nome la specojn de paŝtaĵoj, la vojojn, la ventojn ktp. La [[tranĉilo]] estas lia precipa ilo, kaj por manĝi kaj por lukti kaj por labori. La [[gitaro]] estas alia necesa utilo. Nur &quot;escepte li havas familion&quot;, dum amikeco estas la nura [[socia rilato]], kiun li agnoskas.&lt;ref&gt;Julio Mafud en ''Prezento'' al [[José Hernández]], ''Martín Fierro'', J. Régulo, La Laguna, 1965, pp. 19-20.&lt;/ref&gt;

La pampo estas malfacila vivejo, kie danĝeras movgrundoj, miraĝoj kaj malvarmaj ventoj. En tiu medio la gauĉo malaperas pro eŭropismaj intencoj ŝanĝi la tiean vivon. Tiukadre la verko ''Martín Fierro'' iĝas &quot;cignokanto&quot;. La gaŭĉo klopodas rifuĝiĝi inter indianoj, sed tio li ne estas kaj tiele &quot;en neniu el la du mondoj li povas vivi&quot;.&lt;ref&gt;Paĝo 23.&lt;/ref&gt;

La verko iĝis tuj ege populara, kion pruvas 11 eldonoj kaj 40 000 ekzempleroj venditaj en sep jaroj; kantantoj parkeris la poemon kaj la verko iniciatis la tutan literaturon de socia protesto en tiu mondoregiono.&lt;ref&gt;Paĝo 24.&lt;/ref&gt;

=== Postparolo de Juan Régulo ===
La esperanta versio finas per &quot;Apendico&quot; de [[Juan Régulo Pérez]], eldonisto. Li dekomence parolas pri la verkisto, nome [[José Hernández]]. Li elstarigas lian pampan edukitecon, politikan aliron al la provincaj tendencoj, ĵurnalistan dediĉon kaj agrikulturemen sintenon. Kuriozaĵo estas ke la verkisto mem estis konata siatempe ne laŭ sia propra nomo sed per la nomo de sia kreita rolulo, Martín Fierro, kvazaŭ temas pri sama persono.&lt;ref&gt;Juan Régulo Pérez en &quot;Apendico&quot; al [[José Hernández]], ''Martín Fierro'', J. Régulo, La Laguna, 1965, p. 287. Por la tuta ĉapitro pp. 283-288.&lt;/ref&gt; Poste li finas per citaĵo de Luis Alberto Sánchez. kiu rilatas la verkon al la media deveno kaj precipe de [[Miguel de Unamuno]], kiu komparas la rilaton de MF al la [[pampo]] kun la rilato de [[Don Kiĥoto]] kun [[Manĉo]].&lt;ref&gt;citita verko, pp. 287-288.&lt;/ref&gt;
==Recenzoj==
{{citaĵo|Evidente, ĉiam reprezentas malfacilan taskon konscia traduklaboro. Des pli, tio okazas, se oni intencas kapti kaj redoni tiun sencon esprimitan laŭ tre karakteriza dialekta lingvaĵo, celante ne perfidi la intencon de la aŭtoro, precipe se per tiuj nuancoj la originalo altiras specialan atenton,, kaj se ili, vole-nevole, invitas la leganton eniri en la etoson kiu ŝvebas kaj regas ekster la kruda kaj ordinara [[lingva signifo]].
Esperanto, kaj ĉiu ajn nacia lingvo, ne kapablas solvi absolute tiun problemon. Do ni ne miru, se oni asertas ke [[Ernesto Sonnenfeld]] ankaŭ ne kapablis malaperigi la ĉiaman ensorĉon. Certe li, pro sia altetaksata lingvodresado, konsciis pri tiu [[tabuo]]. Tamen, kuraĝe kaj efike, li entreprenis la kolosan taskon traduki la plej karakterizan kaj beletre altvaloran eposon de la argentina romantikismo, kiu temas pri la pampo kaj la moroj koncernantaj Ia liberan vivon de ĝiaj plej enradikiĝintaj [[enloĝanto]]j: la [[gaŭĉo]]j.
Dum antaŭparolo E. Sonnenfeld prezentas argumentadon por provi pravigi sian sintenon kaj specifajn rimedojn elpensitajn — kaj uzitajn — por solvi parton de la nekalkuleblaj .malfacilaĵoj, kiujn li nepre trovis laŭlonge de la esperantigado. Tamen, oni povas plimalpli indulgeme akcepti la malmultajn licencojn, kiuj sendube helpis glatigi la bonan observadon de la ritmo, aŭ pli bone, de la [[metrika kalkulado]].
Tiuj licencoj koncernas preskaŭ ekskluzive pri diftongigo. Laŭ persona aprezado, mi ne aprobas la defendon kiun, pri ili, faras la tradukisto: ĉar adopti [[formo]]jn kiel tiujn de «pjedo», «manjero», «serjoza», ktp, estas grave atenci [[morfologio]]n, eĉ en poezia uzado. La tradukisto kapablis preskaŭ redoni masive la eksterlingvan esencon de la originala lingvaĵo, per fidela identiĝo kun la [[mesaĝa poezio]] de José Hernández. Sincere dirite, la tradukita [[eposo]] estas elmontro de konstanta moviĝo, karakteraj reagoj kaj priskriboj kiuj sentimentale plivalorigas ĉion, kio rilatas al la gaŭĉo kaj lia preskaŭ paria destino. Jen do vojo de fideleco al la [[originala verko]]. Jen do kial la tradukisto kapablis ĵongli per plej ĝusta kaj trafa Esperanto-materialo: serĉante entuziasme la aŭtentikecon de sentimentoj. Li tiel esprimis, kiel eble plej fidele, la animan [[puŝforto]]n de la mirinda verko. Do Sonnenfeld, sukcesis anstataŭi la raran dialektan oraĵon, en arĝentan identiĝon animplenan, ĉar la fervora tradukaĵo situigas la leganton en tiujn ĝustan stadion kaj atmosferon, por tiel elkomprenigi la veran dramon de la heroo — de Marteno Fierro —, kies [[odiseo]] estas tiu de la gaŭĉo, en la pasinteco, alcele de amo kaj justeco.
La traduka [[aŭtoro]] uzis indiferente kaj [[rimo]]jn konsonancajn kaj asonancajn,
kun efiko kontentiga kaj plenmontrita.
Krome, la versoj prezentiĝas sintakse klaraj kaj kun vortsenco zamenhofa; kaj, bonrezulte, tio helpas ke la longa [[poemo]] fluu senpezeco, kaj ke la leganto povu interese ĝui laŭ maksimuma ebleco ĝian transcendon, kiu disvolviĝas tra epizodoj kortuŝaj kaj atentokaptaj, ĉar la argumento neniam stagnas, malgraŭ la rakonta [[teĥniko]] kaj spite la personan kaj subjektivan «kantadon» de la protagonistoj.
Legante tiun esperantigitan eposon, kiu tiel inde kaj perfekte ebligas al la tuta mondo koni la universalan beletristikan valoron de la hispanlingva originalo, mi plendis pro la bedaŭro, ke multaj naciaj ĉefverkoj ne sufiĉe diskoniĝis fame, nur pro la tradukaj malfacilaĵoj, precize se la originalo ne apartenas al tiuj lingvoj, kiujn oni iom malprave nomas mondkulturajn.
La recenzata libro enhavas enkondukon verkitan de Prof. D-ro. [[Ivo Lapenna]], per kiu li reliefigas la jam efektivan, kai pli eblan, eldonistan esperantistan roladon en la Granda Projekto pri la [[Reciproka Aprezado de la Orientaj kaj Okcidentaj Kulturaj Valoroj]].
Sekvas «Antaŭparolo» de la tradukisto, kaj «Prezento» de Prof. [[Julio Mafud]]. Kaj ambaŭ enkondukoj bildigas klarajn konceptojn kai personajn konsiderojn.
La libro finiĝas per «Apendico» de Prof. [[Juan Régulo Pérez]] —la plej entreprenema eldonisto de la nuntempa Esperanto-Movado, kaj eldonisto de Martin Fierro — kiu presentas akvaforte la ĉefajn biografiajn trajtojn de la aŭtoro, la granda poeto José Hernández.
Resume, oni devas diri ke la volumo estas altvalora laŭ ĉiu aspekto, jen beletra, jen traduka, ien eldona. «Estafeto» [''tiel''] denove prezentis al la esperantistaro veran juvelon, skrupule ellaboritan. Kaj mi ne povas rezisti la tenton fini tiun recenzon citante eseajn [[vorto]]jn de don [[Miguel de Unamuno]], kiuj mi eltiras el la menciita «Apendico »: Martin Fierro estas, inter ĉio latinamerika, kion mi konas, la plej ĝisfunda hispana verko. Kiam pampa kantisto, sub ombro de ombuo, ĉe la senfina silento de l’ dezerto, aŭ ĉe nokto trankvila sub [[ombro]] de la steloj, agordas gitare la monotonajn strofojn de Martin Fierro, kaj kortuŝitaj gaŭĉoj aŭskultas la pampan poezion, certe ili sentas, nescie kaj nekonscie, ke el la fundo de iliaj [[spirito]]j ŝprucas neestingeblaj eĥoj de la praa Hispanujo, ehoj, kiujn heredigas al ili, kune kun la sango kaj la [[animo]], iliajn prapatroj.| [[Gabriel Mora]]. [[Boletín]] n159 (jan 1967)}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

Elizabeth Barrett Browning, &quot;To Flush, My Dog&quot; by from Poems. London: Edward Moxon, 1844. Public Domain.
Source: Edward Moxon ( Poems, 1844)

== Vidu ankaŭ ==
* ''[[Martín Fierro (revuo)]]''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Portalo|Literaturo}}
* [https://pt.scribd.com/document/338581666/Martin-Fierro-en-Esperanto La traduko legebla pdf-versie]
{{Wikisource|El Gaucho Martín Fierro|objeto=una copia|preposición=de}}
* [http://egmf.blogspot.com ''El Gaucho Martín Fierro'']. Reprodukto teksta de la unua eldono, kun originaj literumado kaj interpunkcio de la 19a jarcento.
* [http://turemanso.com.ar/tierra/mf/index.html Biografio de José Hernández].
* [http://www.gutenberg.org/files/14765/14765-8.txt ''El Gaucho Martín Fierro''] ([[Projekto Gutenberg]])
* [http://www.gutenberg.org/files/15066/15066-8.txt ''La Vuelta de Martín Fierro''] (Projekto Gutenberg)
* [http://josemariarosa.galeon.com/tema06.htm Interpretaĵo del ''Martín Fierro''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091027211337/http://josemariarosa.galeon.com/tema06.htm |date=2009-10-27 }}
* [http://electroneubio.secyt.gov.ar/Jose_Hernandez_Martin_Fierro_Ida_y_vuelta.pdf Kompleta teksto (Ida kaj Vuelta), enkonduko kaj epilogo de Mario Crocco, vortaro kaj centoj da ilustraĵoj]. Eldono 1995 reta (senpaga) de la ''Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires'', kun moderna interpunkcio.
* [https://archive.org/details/martinfierro_1402_librivox Audi-libro reta kaj senpaga (Internet Archive) (LibriVox)]
* [https://librivox.org/el-gaucho-martin-fierro-by-jose-hernandez/ Audi-libro senpaga (LibriVox)]
* [http://data.onb.ac.at/rec/AC04208535 Katalogo de] [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]]
* [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:14747181/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]]
* [https://epo.librarything.com/work/724913/details/234258520 Katalogo &quot;Erfgoedbib&quot;] en ''[[LibraryThing]]''
&lt;br /&gt;
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Literaturo de Argentino]]
[[Kategorio:Serio Oriento-Okcidento]]
[[Kategorio:Fikciaj sudamerikanoj]]
[[Kategorio:Poemoj]]
[[Kategorio:Hispanlingva literaturo]]
[[Kategorio:Verkoj el la esperantigita hispanlingva literaturo]]
[[Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro]]
[[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]]
[[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]]
[[Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto]]</text>
      <sha1>m5glb9w9zimnr4zvfwyxgiq8cp775hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transbajkalio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>478888</id>
    <revision>
      <id>9393281</id>
      <parentid>7716703</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4229" sha1="gpkfbgqb32no362b4uvcl9i1t8lo7xa" xml:space="preserve">{{informkesto geografiaĵo|administra unuo
|kategorio=Federacia subjekto
|lando         = Rusio
|mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}}
|mapo priskribo=
|ĉefurbo       = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] 
|regiono-ISO   = RU-ZAB
|mapo1 lokumilo = iso
|kodo          = RU-ZAB
|kodo tipo     = [[ISO 3166-2]]
|kodo1      = 
|kodo1 tipo = [[OKATO]]
|kodo2      = 75, 80
|kodo2 tipo = [[Aŭtokodoj en Rusio|Aŭtokodo]]
|areo_kodo  = (+7)
|poŝtkodo   =
|establita    = 
|establita tipo = Fondo
|mapligilo     = jes
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|zomo          = 4
|parenco       = 
|parenco_tipo  = 
|loĝantaro denseco = auto
|ĉefulo       = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}
|ĉefulo tipo  = Guberniestro
}}
'''Transbajkalio''' ({{lang-ru|Забайкальский край}}; transliterumita: Zabajkalskij kraj) estas unu el la 83 [[Listo de federaciaj subjektoj de Rusio|federaciaj subjektoj]] kiuj konsistigas [[Rusio|Rusion]]. La regiono situas en [[Siberio]], en la geografia regiono de [[Transbajkalo]], kaj ĝi limas kun [[Ĉinio]] kaj [[Mongolio]].

Ĝi estis parto de la [[siberia federacia regiono]], sed ekde novembro 2018 ĝi estas parto de [[for-orienta federacia regiono]].

La regiono estis fondita en [[2008]], kun la unuiĝo de distrikto de Ĉita kaj la [[Agina Burjata distrikto|Agini kaj Burjati Aŭtonoma Distrikto]].

Ĝi estas dividita en 31 regionojn.

== Historio ==
La [[rusoj]] malkovris [[Arĝento|arĝentajn]] minojn kaj konstruis la unuajn urbojn kiuj prosperis ekde la 19-a jarcento. Post la grandurbo [[Ĉita (Rusio)|Ĉita]], [[Nerĉinsko|Narĉinsko]] estis centra urbo en la regiono ĝis la mezo de la [[19-a jarcento]].

Post la [[Oktobra Revolucio|oktobra revolucio]], la hetmano Grigorij Semjonov organizis ribelon kontraŭ la [[bolŝevikoj]] ĉe la fervoja stacidomo en Rezovka. Post ne esti subtenata, li foriris trans [[Transbajkalo|Bajkal]] (Zbajkal) al [[Manĉurio]] por reorganizi. La 26-an de aŭgusto [[1918]], Semjonov sukcesis kapti la distrikton Ĉita de la bolŝevikoj kun la helpo de la ĉeĥa ekspedicia trupo. La 9-an de majo [[1919]], Semjonov deklaris sin hetmano de la Zabaikal [[kozakoj]] en la grandurbo de Ĉita. Li ne sendis siajn trupojn al la helpo de la admiralo [[Aleksandr Kolĉak|Aleksandro Kolĉak]] kaj eĉ provis establi bonajn rilatojn kun la komunistoj.

La [[4-a de januaro|4-an de januaro]] [[1920]], li ricevis de admiralo Kolĉak la titolon &quot;Guberniestro de la Malproksimaj Regionoj de la Rusa Imperio&quot;, sed estis nekapabla trakti la komunistajn partizanojn en sia distrikto kiuj faris gravajn operaciojn en la periodo inter aprilo kaj novembro 1920 por kapti la urbon Ĉita-n. Ĉe la fino de oktobro 1920, Semjonov estis devigita retiriĝi de Ĉita. En April 1920, la komunistoj establis la [[Respubliko de Fora Oriento]] kaj Ĉita iĝis ĝia ĉefurbo. En novembro [[1922]], la respubliko estis aneksita al [[Sovetunio]]. En [[1937]], Ĉita Distrikto estis establita. La Transbaikalio estis establita en [[2008]] kiel rezulto de la unuiĝo de distrikto de Ĉita kaj la [[Agina Burjata distrikto|Agini kaj Burjati Aŭtonoma Distrikto]].

== Ekonomio ==
En regiono, en la urbo Zaykalsk estas transirejo al la urbo (ang:Manzhouli) en [[Ĉinio]]. Ĉirkaŭ 60% de la [[Eksporto|eksportaĵoj]] de Ĉinio al Orienta [[Eŭropo]] trapasas ĉi tiun punkton. {{Mankas fonto}} 

Jam en [[1861]] oni komencis mini [[Oro|orajn]] ercojn. La urbo Virŝino-Darasunskij estis establita en tiu areo, kie fabriko daŭre funkciigas hodiaŭ, produktante proksimume 4.5 tunojn da oro je jaro.

== Demografio ==
Proksimume 63% de la populacio vivas en urboj. En la granda urbo - [[Ĉita (Rusio)|Ĉita]] - loĝas ĉirkaŭ 310 mil loĝantoj (2005). La rusoj konsistigas ĉirkaŭ 90 % de la populacio en la regiono, la buriatoj – ĉirkaŭ 6,8 %, la [[ukrainoj]] – ĉirkaŭ 0,6 %.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons-inline}}
[[Kategorio:For-orienta federacia regiono]]
[[Kategorio:Fora Oriento (Rusio)]]
[[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 2008]]
[[Kategorio:Zabajkala regiono]]
[[Kategorio:Regionoj de Rusio (administraj unuoj)]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>gpkfbgqb32no362b4uvcl9i1t8lo7xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giovanni Gronchi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479706</id>
    <revision>
      <id>9393166</id>
      <parentid>8947565</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>111818</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9393166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="6nv7e44y57h7k5b3qvtowx43zwccjki" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}

'''Giovanni GRONCHI''' (naskiĝinta la [[10-a de septembro]] [[1887]] en [[Pontedera]], mortinta la [[17-a de oktobro]] [[1978]] en [[Romo]]) estis itala politikisto kaj [[Listo de prezidantoj de Italio|prezidanto de la Respubliko Italio]] de 1955-62.[[Dosiero:Giovanni Gronchi smile.jpg|eta|La maldekstra kristandemokrato el Italujo.]]

== Vivo ==
Li studis ĉe la universitato de [[Pisa]] kaj estris ekde 1919 la katolikajn sindikatojn. En 1919 li iĝis deputito parlamenta por la Popola partio (PPI) kiun li estis kunfondinta.

De 1922/23 li estis vicŝtatsekretario en la unua registaro de [[Benito Mussolini]], kies movadon li forlasis en 1923. Tiam li estis forpelita kaj el la registaro kaj el la asembleo nacia.

Dum la [[Dua mondmilito]] Gronĉi estis eminentulo en la kontraŭfaŝisma rezistado. En 1943/44 li apartenis al la Nacia liberigkomitato kiel reprezentanto de la [[Itala kristan-demokrata partio]] (DC).

De 1944-46 li estis ministro pri industrio kaj komerco, en 1946 deputito en la konstitucidonanta asembleo kaj poste ĝis 1955 membro de la Ĉambro de la deputitoj (kiun li estris de 1948-55). De 1955-62 li estis prezidanto de la Respubliko, ekde 1962 senatoro dumvive.

Ene de la kristandemokratoj italaj li apartenis al la maldekstra alo.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
[http://www.quirinale.it/qrnw/statico/ex-presidenti/Gronchi/gro-biografia.htm Biografio oficiala.]

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Gronchi, Giovanni}}

[[Kategorio:Prezidantoj de Italio]]
[[Kategorio:Italaj politikistoj]]
[[Kategorio:Konservativistoj]]</text>
      <sha1>6nv7e44y57h7k5b3qvtowx43zwccjki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bach-koruso de Arnstadt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>480688</id>
    <revision>
      <id>9392873</id>
      <parentid>8607067</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1890" sha1="jpg7iw3a0ybt02xbbn6hsvn6nxom0mo" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}} La '''Bach-koruso de Arnstadt'''  (germane: ''Bachchor Arnstadt'') kantadas ĉe historia Bach-loko en la [[Arnstadt|ĉefurbo de la Distrikto Ilm]], ĉe la [[Bach-kirko (Arnstadt)|Bach-kirko]] kie kantoris iam la majstro mem.

== Historio ==
La Bach-ĥoro fonditis en la 1934-a jaro fare de [[Fritz Huhn]] por prepari la datrevenon trioblan pri Bach-Händel-Schütz de 1935. Estis simple ŝanĝitaj la strukturoj de la en 1925 far [[Edmund Köditz]] fondita Eklezia kantada rondo ''(Kirchengesangsverein)''.

== Priskribo ==
La Bach-koruso de Arnstadt estas eklezia koruso konsistanta el laikuloj i.a. kun fokuso pri prezentado de verkoj de Bach. Ĝi ankaŭ kantas je la ravo de la fideluloj dum diservoj.

== Estroj ==
*1934-37: Fritz Huhn
*1938-41 : Herbert Günther
*interrompo pro la [[Dua mondmilito]]
*1946-60: [[Otto Rudnick]]
*1961-98: Alwin Friedel
*1998-2013: Gottfried Preller
*ekde 2013: [[Jörg Reddin]]

== Literaturo ==
Heinz L. Dechert: ''Geschichte der Arnstädter Kirchenchöre nach 1925'' (skribite en 1998/99), arkivejo de la Kantorejo de Arnstadt.

==Vidu ankaŭ ==
*[[Bach-ĥoro sibia]]

== Eksteraj ligiloj ==
[https://www.arnstadt.de/kultur-leben/sport-freizeit/alle-vereine?tx_sascore_associations%5Baction%5D=detail&amp;tx_sascore_associations%5Bcontroller%5D=Association&amp;tx_sascore_associations%5Buid%5D=21&amp;cHash=218369e727446bc20f2e4877a6fe785d Pri la arnstadt-a koruso sur la urba retpaĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221225210152/https://www.arnstadt.de/kultur-leben/sport-freizeit/alle-vereine?tx_sascore_associations%5Baction%5D=detail&amp;tx_sascore_associations%5Bcontroller%5D=Association&amp;tx_sascore_associations%5Buid%5D=21&amp;cHash=218369e727446bc20f2e4877a6fe785d |date=2022-12-25 }}  
[[Kategorio:Johann Sebastian Bach]]
[[Kategorio:Ĥoroj en Germanio]]
[[Kategorio:Oratoria ĥoro]]
[[Kategorio:Arnstadt]]
{{Unua}}</text>
      <sha1>jpg7iw3a0ybt02xbbn6hsvn6nxom0mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bretona Demokratia Unuiĝo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>480949</id>
    <revision>
      <id>9393062</id>
      <parentid>8965020</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7751" sha1="nrf5zbyfrt7b1u830mqoflcq0kc4783" xml:space="preserve">{{Informkesto partio
|koloroj = [[Flava]]
|esperanta nomo = Bretona Demokratia Unuiĝo
|propra nomo = Union démocratique bretonne&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''{{br}} Unvaniezh Demokratel Breizh''&lt;/small&gt;
|estro =
|titolo de estro =
|bildo de estro =
|vicprezidantoj=
|ĝenerala sekretario=
|afergvidanto2= Mona Bras
|titolo de afergvidanto2= Proparolanto
|afergvidanto3=
|titolo de afergvidanto3=
|kasisto=
|titolo de kasisto=
|prezidentoj de parlamenta frakcio=
|lando = Francio
|fondiĝo = {{Dato|4|januaro|1964}}
|loko de fondiĝo=
|fondintoj =
|dissolvo =
|sidejo = [[Nantes]], [[Loire-Atlantique]]
|pozicio =
|ideologio = [[socialdemokratio]]&lt;br /&gt;[[Demokrata socialismo|demokratia socialismo]]&lt;br /&gt;[[politika ekologio]]&lt;br /&gt;[[aŭtonomismo]]&lt;br /&gt;[[progresismo]]&lt;br /&gt;[[eŭropa federismo]]
|internacia aliĝo1a= Koalicio
|internacia aliĝo1b= [[Solidaraj Regionoj kaj Popoloj (Francio)|Solidaraj Regionoj kaj Popoloj (RPS)]]
|membroj= 850 (2010)&lt;ref group=&quot;PPR&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto |lingvo=fr|prénom1=|nom1=|lien auteur1=|titolo=UDB : le 30e congrès ce week-end à Plœmeur|gazeto=Le Télégramme|lien périodique=|volume=|numéro=|tago=20|monato=novembro|jaro=2010|pages=|issn=|url texte=http://www.letelegramme.com/ig/generales/regions/cotesarmor/udb-le-30econgres-ce-week-end-a-ploemeur-20-11-2010-1121296.php|consulté le=20 décembre 2011}}&lt;/ref&gt;
|ĵurnalo =
|junulara organizaĵo =
|studenta organizaĵo =
|retejo = http://www.udb-bzh.net
|parlamentaj sidoj= {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj | 1|72|hex=#ffcc33}}
|titolo de parlamentaj sidoj= Eŭropaj deputitoj
|parlamentaj sidoj1= {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj | 1|577|hex=#ffcc33}}
|titolo de parlamentaj sidoj1= Deputitoj (nacia Asembleo)
|parlamentaj sidoj2= {{Informkesto politika partio/ParlamentajSidoj | 4|83|hex=#ffcc33}}
|titolo de parlamentaj sidoj2= Regionaj Konsilianoj
 | assemblée1groupe = [[Parlement européen]]
 | assemblée2groupe = [[Assemblée nationale (France)|Assemblée nationale]]
 | assemblée3groupe = [[Conseil régional de Bretagne]]
 | prési-assemblée1 = [[Rebecca Harms]] et&lt;br /&gt;[[Daniel Cohn-Bendit]] (Verts/ALE)
 | prési-assemblée2 = [[François de Rugy]] (EELV)
 | prési-assemblée3 = Herri Gourmelen (UDB)
 | noms-membres-assemblée1 = [[Eurodéputés]]
 | noms-membres-assemblée2 = [[Député (France)|Députés]]
 | noms-membres-assemblée3 = [[Conseil régional de Bretagne|Conseillers régionaŭ]]
}}

La '''Bretona Demokratia Unuiĝo''' ({{fr}} &quot;Union démocratique bretonne&quot; aŭ UDB, aŭ '''''{{lang|br|Unvaniezh Demokratel Breizh}}''''' en la bretona lingvo), estas bretona politika partio fondita en 1964. Situanta maldekstre sur la politika spektro kaj profunde [[politika ekologio|ekologiisma]], UDB antaŭmetas [[Aŭtonomismo|politikan aŭtonomismon]] de [[Bretonio]] — tio estas forta malcentralizo — kiel agrimedo por ati,gi la sociprojekton, kiun ĝi proponas.

Movado deirinta de sufiĉe ĝisfunda parolado al modera programo nun, Bretona Demokratia Unuiĝo fariĝis unu el la plej gravaj regionaj partioj en [[metropola Francio]] kaj la unua, kiu partoprenis en [[regiona Konsilio (Francio)|regiona Konsilio]]. Ĉefa aŭtonomisma movado en Bretonio, UDB ĉeestas en la institucioj ekde sia kreo (kun la unua elektito ekde 1965 en [[Guilvinec]], 78 municipaj elektitoj deklaritaj en 2008). Ĝi havas ekde 2004 grupon en la [[Regiona Konsilio de Bretonio]] kaj estas reprezentata ekde 2012 de deputito en la [[Nacia Asembleo (Francio)|Nacia Asembleo]]&lt;ref group=&quot;SI&quot; name=&quot;crape&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.crape.univ-rennes1.fr/documents/2012/Colloque%20UDB-Appel%20%C3%A0%20Communication.pdf|titolo=L'Union démocratique bretonne, un parti autonomiste dans un État unitaire|id=|série=Appel à communications|aŭtoro=Centre de recherches sur l'action politique en Europe (CRAPE)|kunaŭtoroj=Centre de recherche bretonne et celtique(CRBC)|date=|site=Crape.univ-rennes1.fr|éditeur=|isbn=|page=|citation=|en ligne le=15 mars 2012|consulté le=2 mai 2012|alirdato=2014-05-12|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120619161816/http://www.crape.univ-rennes1.fr/documents/2012/Colloque%20UDB-Appel%20%C3%A0%20Communication.pdf|arkivdato=2012-06-19}}&lt;/ref&gt;.

Kun strukturita politika organizaĵo, kaj aktiva surloke kiel en la [[socia movado|sociaj movadoj]], UDB havis je malsamaj tempoj de sia historio neneglekteblan nombron de aktivuloj. Eĉ se ĝi certagrade sukcesis en la disiĝo de siaj ideoj, en regiono kun asertita identeco&lt;ref group=&quot;L&quot;&gt;{{Citlibro|Lingvo=fr|Aŭtoro=Ronan Le Coadic|illustrateur=|préface=|Titolo=L’identité bretonne|sous-titre=|Kolekto=Essais|série=|numéro dans collection=|Eldonejo=Terre de brume / Presses universitaires de Rennes (PUR)|Loko=Rennes|Jaro=1998|mois=|jour=|Paĝoj=480|format=14,5 × 25 cm|ISBN=2843620198|issn=|présentation en ligne=http://www.pur-editions.fr/detail.php?idOuv=406|lire en ligne=|consulté le=}}&lt;/ref&gt; kaj deziranta plifortigitan regionan povon&lt;ref group=&quot;L&quot;&gt;{{harvsp|Cole|2006|p=115|id=Cole2006}}&lt;/ref&gt;, ĝia balota efekto restas malforta. Tiel, paradokse, UDB aperas ĉiam kiel politika movado plena je espero&lt;ref group=&quot;SI&quot; name=&quot;crape&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref group=&quot;P&quot; name=&quot;pas114&quot;&gt;{{harvsp|Pasquier|2004a|p=114|id=Pasquier2004a}}&lt;/ref&gt;.

== Notoj ==
{{Referencoj|2|group=Note}}
{{Referencoj|2|group=P}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|2|group=M}}

* Aliaj verkoj
{{Referencoj|2|group=L}}

=== Gazetoj ===
* Artikoloj de magazino ''Le Peuple breton'', Saint-Brieuc, eld. &quot;Presses populaires de Bretagne&quot;, de 1964 ĝis nun
{{Referencoj|2|group=PB}}

* Alia regiona gazetaro
{{Referencoj|2|group=PPR}}

=== Interreto ===
* Instituciaj TTT-ejoj
{{Referencoj|1|group=SI}}

* Politikaj TTT-ejoj
{{Referencoj|1|group=SP}}

* Aliaj TTT-ejoj
{{Referencoj}}

== Aneksaĵoj ==
{{Projektoj|commons=Category:Breton Democratic Union}}

=== Bibliografio ===
* {{Citlibro|Lingvo=fr|Kunaŭtoroj=Jean-Jacques Monnier, Lionel Henry kaj Yannick Quénéhervé|lien auteur1=|illustrateur=|postface=Michel Nicolas|Titolo=Histoire de l’Union démocratique bretonne|sous-titre=50 ans de luttes|collection=|Eldonejo=Yoran embanner |Loko=Fouesnant |Jaro=2014|mois=avril |jour=|Paĝoj=392 |Formato=15,5 × 22 cm |ISBN=978-2-916579-60-3|présentation en ligne=http://www.yoran-embanner.com/hst-histoire-udb.php|id=Monnier2014}}
* {{Citlibro|Lingvo=fr|Aŭtoro=Yannick Quénéhervé|lien auteur1=|illustrateur=|préface=|Titolo=La Bretagne au cœur et le cœur à gauche, souvenirs d'un leader ouvrier de la SBFM|collection=Histoire - Politique|Eldonejo=Yoran embanner|Loko=Fouesnant|année=2014|mois=avril|jour=|Paĝoj=368|Formato=15,5 × 22 cm|isbn=978-2-916579-66-5|présentation en ligne=http://www.coop-breizh.fr/livres-3/livres-3/nouveautes-livres-379/la-bretagne-coeur-coeur-gauche-5781/zoom-fr.htm|id=Queneherve2014}}

=== Vidu ankaŭ ===
* [[Bretonio]]
* [[Politiko en Bretonio]] - [[Socialismo]] - [[Politika ekologio]]
* [[Bretona movado]] - [[Aŭtonomismo]]
* [[UDB Jeunes]] (UDBy) - [[Solidaraj Regionoj kaj Popoloj (Francio)|Solidaraj Regionoj kaj Popoloj (RPS)]] - [[Eŭropa Libera Alianco|Eŭropa Libera Alianco (ALE)]]
* Magazino ''[[Le Peuple breton]]''

&lt;!--{{Palette|Partis politiques en Bretagne}}--&gt;
{{Ligiltabelo Regionismaj, aŭtonomismaj kaj sendependismaj partioj en Francio}}
{{Ligiltabelo Frakcioj kaj partioj en la franca nacia Asembleo (14-a periodo)}}
{{Portalo|minoritatoj|Bretonio|franca politiko}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Bretona Demokratia Unuiĝo}}

[[Kategorio:Politikaj partioj en Bretonio]]
[[Kategorio:Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo]]
[[Kategorio:Francaj ekologiismaj politikaj partioj]]
[[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1964]]
[[Kategorio:Solidaraj Regionoj kaj Popoloj (Francio)]]
[[Kategorio:Eŭropa Libera Alianco]]</text>
      <sha1>nrf5zbyfrt7b1u830mqoflcq0kc4783</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bolivara revolucio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>482279</id>
    <revision>
      <id>9392948</id>
      <parentid>9390446</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4836" sha1="5cgqxt8499gy7zx01oe5sya6wz04udv" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Néstor Kirchner y Hugo Chávez-Venezuela-Julio 2004.jpg|[[Néstor Kirchner]] iama prezidento de Argentino kaj Hugo Chávez en julio de 2004.|eta|300ra]]

[[Dosiero:Chavez Kirch Lula141597.jpg|280ra|eta|dekstre|Chávez, [[Néstor Kirchner|Kirchner]] kaj [[Luiz Inácio Lula da Silva|Lula da Silva]].]]

[[Dosiero:Dmitry Medvedev and Hugo Chavez, 2008.jpg|270ra|eta|dekstre|la rusa registo [[Dmitrij Medvedev]] kaj Hugo Chávez en 2008 antaŭ la portreto de [[Simón Bolívar]].]]'''Bolivara Revolucio''' (aŭ '''Venezuela Revolucio''') estas nomo donita en [[Venezuela]], fare de [[Hugo Chávez]] (1954-2013) kaj liaj partianoj, al projekto ideologia, socia kaj sociala, kiu ekas en 1999, per la elekto de Chávez kiel prezidento de la lando.&lt;ref name=&quot;CNNU&quot;&gt;http://mexico.cnn.com/mundo/2013/03/05/hugo-chavez-el-socialista-que-lidero-la-revolucion-bolivariana Hugo Chávez, el socialista que lideró la revolución bolivariana, alirita la [[25an de decembro]] de 2013, Mariano Castillo kaj Osmary Hernández, [[5a de marto]] de 2013, [[CNN]]&lt;/ref&gt;

== Idearo ==
Laŭ ties partianoj, la revolucio baziĝas sur la idearo de la ''Libertador'' [[Simón Bolívar]],&lt;ref name=CNNU/&gt; sur la doktrinoj de [[Simón Rodríguez]], kiu proponis, ke [[Latinameriko]] inventu sian propran politikan sistemon, kaj de la generalo [[Ezequiel Zamora]] &quot;Tierras y Hombres Libres&quot; kaj &quot;Horror a la Oligarquía&quot;, kiu defendis la posedon de la tero por la [[kamparano]]j kiuj laboras ĝin. Ĝi celas alveni al nova [[socialismo]]. Unu el ties ĉefaj decidoj estis la aprobo pere de popola referendumo de la [[Konstitucio de Venezuelo de 1999|konstitucio de 1999]].&lt;ref name=CNNU/&gt;

La reformoj fare en la kadro de la Bolivara Revolucio, derivis en la politika polusigo de la socio venezuela, kiu rezultis foje en situacioj de violento.

La centraj ideoj de la Bolivara Revolucio adaptiĝis el bolivarismo al ties praktiko estas la jenaj:&lt;ref name=CNNU/&gt;

* Nacia aŭtonomeco.
* Partopreno de la popolo pere de popolaj elektoj, [[referendumo]]j, kaj aliaj rimedoj de partopreno demokratio.
* Eltenebla ekonomio.
* [[Etiko]] de servo al la popolo.
* Justa distribuado de la enspezo el [[nafto]].
* Lukto kontraŭ la [[politika koruptado]] kaj la [[malriĉo]].&lt;ref name=&quot;TWP&quot;&gt;http://articles.latimes.com/2013/mar/05/local/la-me-hugo-chavez-20130306 President Hugo Chavez dies at 58; hero to Venezuela's poor, alirita la [[27an de decembro]] de 2013, Chris Kraul kaj Mery Mogollon, 5a de marto de 2013, [[Los Angeles Times]], angle.&lt;/ref&gt;

== Internaciaj rilatoj ==
La esenco de la bolivara idearo okazigis malamikecon de la registaro de [[Usono]], dum oni alproksimiĝis al latinamerikaj ŝtatoj kiaj [[Kubo]], [[Nikaragvo]], [[Ekvadoro]], [[Bolivio]] ktp. Ĉefe la rilatoj de Venezuelo kun Kubo pliboniĝis (nafto kontraŭ socialaj servoj), kion profitis la kapitalisma [[propagando]] por akuzi, ke en Venezuelo regas kubanoj.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Kelkaj aŭtoroj (2010). Hugo Chávez: una década en el poder. Editorial [[Universidad del Rosario]]. ISBN 9789587380880.
* Gott, Richard (2005). Hugo Chavez: The Bolivarian Revolution in Venezuela (angle). Verso. ISBN 978-1844675333.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://articles.latimes.com/keyword/bolivarian-revolution Artikoloj rilataj al la Bolivara revolucio] en la usona ĵurnalo ''[[Los Angeles Times]]''.
* [http://www.presidencia.gob.ve/Site/Web/Principal/paginas/classIndex.php presidencia.gob.ve] Oficiala retejo de la Bolivara Registaro de Venezuelo.
* [http://www.alterinfos.org/article.php3?id_article=66 &quot;¿Dónde va Chávez? Una entrevista al presidente venezolano&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140609010826/http://www.alterinfos.org/article.php3?id_article=66 |date=2014-06-09 }} Artikolo de Manuel Cabieses, [[19a de oktobro]] de 2005.
* [http://www.iarnoticias.com/noticias_2007/latinoamerica/0421_ven_modelo_desgaste_03dic07.html Venezuela: Un modelo con signos de desgaste]. Artikolo de Claudio Mario Aliscioni.
* [http://www.marxists.org/espanol/m-e/1850s/58-boliv.htm BOLÍVAR Y PONTE] Kritiko de Marx al Bolívar aperigita en 1858, en la enciklopedio ''The New American Cyclopedia''.
* [http://www.archivodellibertador.gob.ve/ Arkivo de la ''Libertador''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170922093736/http://archivodellibertador.gob.ve/ |date=2017-09-22 }}. Dokumentoj originaj de Simón Bolívar ciferigitaj.
* [http://www.cervantesvirtual.com/bib_autor/bolivar/ Arkivoj de Simón Bolívar] Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
* [http://www.analitica.com/bitblioteca/bolivar/ Simón Bolívar en La BitBlioteca]. Informaro pri la ''Libertador'' en analitica.com.

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Historio de Latinameriko]]
[[Kategorio:Historio de Venezuelo]]
[[Kategorio:Politikaj ideoj]]</text>
      <sha1>5cgqxt8499gy7zx01oe5sya6wz04udv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinamo Kievo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484956</id>
    <revision>
      <id>9392708</id>
      <parentid>9124347</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>138824</id>
      </contributor>
      <origin>9392708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="0hbp4480fxzzx11xealxiy4jn0hplx9" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalteamo
| nomo                        = Dinamo Kievo&lt;br /&gt;Динамо Київ
| dosiero                     = [[Dosiero:Dynamo logo.svg|150px]]
| plena nomo                  = Футбольний Клуб Динамо Київ
| kromnomo                    = 
| fondita                     = {{naskiĝdato|1927|05|13}}
| stadiono                    = Nacia Sporta Komplekso Olimpijskij
| kapacito                    = 70 050
| prezidanto                  = {{UKR}} Igor Surkis (''Ігор Суркіс'') - stato de somero 2020
| trejnisto                   = {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} - stato fine de 2023
| ligo                        = Ukraina Unua Ligo
| sezono                      = 2025–26
| pozicio                     = 4
| modelo de maldekstra brako1 = _dynamo2021h
| modelo de korpo1            = _dynamo2021h
| modelo de dekstra brako1    = _dynamo2021h
| modelo de ŝorto1            = 
| modelo de ŝtrumpoj1         = _dynamo2021h
| maldekstra brako1           = FFFFFF
| korpo1                      = FFFFFF
| dekstra brako1              = FFFFFF
| ŝorto1                      = FFFFFF
| ŝtrumpoj1                   = FFFFFF
| modelo de maldekstra brako2 = _dynamo2021a
| modelo de korpo2            = _dynamo2021a
| modelo de dekstra brako2    = _dynamo2021a
| modelo de ŝorto2            = 
| modelo de ŝtrumpoj2         = _dynamo2021a
| maldekstra brako2           = 001EC4
| korpo2                      = 001EC4
| dekstra brako2              = 001EC4
| ŝorto2                      = 001EC4
| ŝtrumpoj2                   = 001EC4
}}
La futbalklubo '''Dinamo Kievo''' ({{lang-uk|Динамо}} aŭ plennome {{lang-uk|Футбольний Клуб Динамо Київ}}, prononco laŭ sistemo [[IFA]] [{{IFA|dɨnamo kɨjiʋ̥ }}]) estas ukraina profesia futbalklubo bazita en [[Kievo]]. Fondita en 1927 kiel parto de la [[Sovetunio|sovetunia]] Sporta Societo Dinamo, la unua vira teamo de la klubo konkuras en la Ukraina Unua Ligo de futbalo kaj neniam ĝis nun perdis sian rajton konkuri tie. La hejma stadiono estas la Nacia Sporta Komplekso Olimpijskij, kiu havas kapaciton de 70 050 sidlokoj por spektantoj. Dinamo nedisputeble estas la plej populara futbalklubo de Ukrainio.&lt;ref&gt;[http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/poll-40-of-ukrainians-consider-themselves-football-supporters-most-against-idea-of-cis-league/ anglalingva artikolo &quot;baloto: 40 procentaĵoj de ukrainoj konsideras sin futbalsubtenantoj&quot;, Interfaks Ukrainio, la 27-an de aŭgusto 2013] {{en}}&lt;/ref&gt; La klubo agadas kadre de la [[Ukrainia Asocio de Futbalo]] (UAF), {{lang-uk|Українська асоціація футболу}}, ''Ukrainska Asociacija Futbolu'' (UAF). Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}.

Ekde 1936 Dinamo elspezis sian tutan historion en la supera futbala ligo de Sovetiuno kaj poste Ukrainio. Ĝia plej sukcesa periodo estas ligita kun ''Valerij Lobanovskij'' ({{lang-uk|Валерій Лобановський}}), kiu kondukis la unuan viran teamon de la klubo al multnombraj naciaj kaj eŭropaj titoloj. Dinamo Kiev iĝis la sola sovetunia klubo ekster [[Moskvo]], kiu sukcesis venki la hegemonion de moskvaj kluboj en la futbala Supera Ligo (ruse ''Высшая лига'') de Sovetunio. La matĉoj inter la viraj teamoj de la gvidaj ligaj kluboj Spartak Moskvo kaj Dinamo Kiev fariĝis la [[sporta rivaleco|plej ekscitigaj futbalmatĉoj]] en [[Sovetunio]]. Ekde fine de 1960 la klubo preskaŭ ĉiujare (kun kelkaj paŭzoj) partoprenas en la kontinentaj turniroj de la eŭropa konfederacio [[UEFA]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.fcdynamo.kiev.ua oficiala retejo] {{uk}}, {{en}} kaj {{ru}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Ukrainaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Kievo]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1927]]</text>
      <sha1>0hbp4480fxzzx11xealxiy4jn0hplx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝaĥtar Donecko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484967</id>
    <revision>
      <id>9392733</id>
      <parentid>9124221</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>138824</id>
      </contributor>
      <origin>9392733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2907" sha1="clvl7bwy52koz0i3kl66h401ja3d2oj" xml:space="preserve">{{informkesto futbalteamo
| nomo                        = Ŝaĥtar Donecko
| dosiero                     = ФК Шахтар Донецьк.svg
| plena nomo                  = Футбольний клуб «Шахта́р» Доне́цьк 
| kromnomo                    = 
| fondita                     = {{naskiĝdato|1936|05|24}}
| stadiono                    = areno ''Donbas''
| kapacito                    = 52 521
| prezidanto                  ={{flago|Ukrainio}} Rinat Ahmetov 
| trejnisto                   = 
{{flago|Bosnio kaj Hercegovino}}{{flago|Nederlando}}  Marino Pušić
| ligo                        = Ukraina Unua Ligo
| sezono                      = 2025/26
| pozicio                     = 1-a
| modelo de maldekstra brako1 = _shakhtar1314h
| modelo de korpo1            = _shakhtar1314h
| modelo de dekstra brako1    = _shakhtar1314h
| modelo de ŝtrumpoj1        = _shakhtar1314h
| maldekstra brako1           = FF7F00
| korpo1                      = 000000
| dekstra brako1              = FF7F00
| ŝorto1                     = 000000
| ŝtrumpoj1                  = 000000
| modelo de korpo2            = _shakhtar1213a
| modelo de maldekstra brako2 = _shakhtar1213a
| modelo de ŝtrumpoj2        = _shakhtar1213a
| maldekstra brako2           = FFFFFF
| korpo2                      = FFFFFF
| dekstra brako2              = FFFFFF
| ŝorto2                     = FFFFFF
| ŝtrumpoj2                  = FFFFFF
}}
[[Dosiero:1937. Staxanovets.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la unua vira teamo en 1937}}]]
[[Dosiero:FC Shakhtar Donetsk 2011 Ukrainian Cup.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kaj en 2011, post gajno de la Ukraina Pokalo}}]]
'''Ŝaĥtar Donecko''' ([[ukraine]] ''Шахта́р Доне́цьк'' aŭ plennome ''Футбольний клуб «Шахта́р» Доне́цьк'', prononco laŭ sistemo [[IFA]] [{{IFA|fʊdˈbolʲnɨj kɫup ʂäxˈtär doˈnɛt͡sʲk}}]) estas profesia futbalklubo de [[Ukrainio]]. Kiel la nomo indikas, ĝi situas en la mineja urbo [[Donecko]] kaj origine temis pri teamo de [[minado|ministoj]]. La unua vira futbalteamo de la klubo estas inter la gvidaj de la lando (en la sezono 2022-23 ĝi ekzemple estas ĉampiono de la Ukraina Unua Ligo de la [[Ukrainia Asocio de Futbalo]], do malgraŭ ĉiu militado en Ukrainio '''''ne''''' konsideras sin parto de Rusio, sed daŭre de Ukrainio). Ankaŭ jam en la epoko de [[Sovetunio]] la teamo havis gvidan rolon en la futbala Supera Ligo ([[ruse]] ''Высшая лига'', ukraine ''Вища ліга'') de Sovetunio.

La bosnia-nederlanda eksa futbalisto ''Marino Pušić'' ekde la fino de oktobro 2023 estas la trejnisto de la unua vira teamo.

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://shakhtar.com oficiala retejo] ({{uk}}, {{ru}}, {{en}} kaj ankaŭ {{pt}})
{{projektoj}}

{{ĝermo|Ukrainio}}

[[Kategorio:Ukrainaj futbalteamoj]]
[[Kategorio:Donecko]]
[[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1936]]</text>
      <sha1>clvl7bwy52koz0i3kl66h401ja3d2oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>J'accuse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485946</id>
    <revision>
      <id>9393337</id>
      <parentid>8057412</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sophie Graubert</username>
        <id>75190</id>
      </contributor>
      <comment>/* Efekto de la letero */</comment>
      <origin>9393337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="avtnri80dln1n5lb6qj0y4b28mf74dz" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
[[Dosiero:Statue_de_Dreyfus.JPG|eta|Statuo de Dreyfus]]
&quot;'''''J'accuse ...!'''''&quot; (franca prononco [ʒaˈkyz], &quot;Mi akuzas....&quot;) estas unu el la plej famaj publikaj leteroj en la tuta historio. Vere rimarkinda letero ĉar en ĝi, [[Émile Zola]], la plej fama [[Francio|franca]] [[verkisto]] tiutempa, provis esti kondamnita al malliberejo por influi la [[Dreyfus-skandalo|Dreyfus-skandalon]].

== La Dreyfus-skandalo ==
La temo de la letero estis la maljusta traktado al [[Alfred Dreyfus]]. Dreyfus estis juda oficiro en la franca armeo kaj oni maljuste konviktis lin de ŝtatperfido dum sekreta juĝado. Poste li estis malhonore maldungita de la armeo kaj sendita al [[Diabloinsulo]], franca punkolonio en [[Sudameriko]].

== La letero de Zola ==
La letero de Zola, kiu publikiĝis la 13-an de januaro 1898 en la gazeto ''[[L'Aurore]]'' kaj iĝis tre fama, akuzis la plej altajn nivelojn de la franca armeo pri malhelpo al justico kaj [[kontraŭjudismo]]. La letero dividis la francan societon en simpatiantojn kaj malsimpatiantojn de Dreyfus, sed ĝia celo estis ke la registaro akuzu Zola-on pri [[kalumnio]]. Tia akuzo permesus al la defendantoj de Dreyfus aliri gravajn pruvmaterialojn de la sekreta juĝado.

== Efekto de la letero ==
La plano funkciis: malpli ol du semajnoj post la aperigo de la letero, oni konviktis Zola-on pri misfamigo. Oni forprenis lian membrecon en la franca [[Honora legio]] kaj li devis fuĝi de Francio dum dek unu monatoj por eviti la malliberejon.

Alfred Dreyfus estis rejuĝata unu jaron post la letero. Oni denove konstatis lian kulpon, sed oni pardonis lin. Finfine, en 1906, Dreyfus estis komplete senkulpigata kaj oni eĉ premiis lin per kruco de la [[Honora legio]] - honoro kiun kutime ricevas soldatoj kiuj subiris senparalelan martiradon. Li devis frue emeritiĝi de la armeo pro sia malbona sano (post efiko de sia mallibero en Diabloinsulo) sed re-aktiviĝis en la armeo kiam ekis la [[Unua mondmilito]]. Li batalis kiel batalionestro en la artilerio dum la [[Batalo apud Verdun]] kaj aliaj gravaj bataloj. Dreyfus mortis en 1935. Se oni vizitas la muzeon [[Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme]] en [[Parizo]], oni vidos statuon de Dreyfus tenante sian dispecigitan glavon, indiko de sia malhonora maldungigo.

== Posta uzado de &quot;J'accuse&quot; ==
''J'accuse'' (mi akuzas), la titolo de la letero, iĝis termino kaj en la [[franca lingvo]] kaj en la [[angla lingvo]]. Oni uzas tiujn vortojn, en la originala franca, por esprimi indignon kontraŭ potenculo, specife se oni kondamnas grandan socian maljustecon.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Literaturo de Francio]]
[[Kategorio:Politiko de Francio]]
[[Kategorio:Justico en Francio]]</text>
      <sha1>avtnri80dln1n5lb6qj0y4b28mf74dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Baptiste Biot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>494471</id>
    <revision>
      <id>9392933</id>
      <parentid>9278682</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6662" sha1="iundru0vh7k0q12r1i6i8rivcxrobj7" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Jean-Baptiste Biot''' (1774-1862) (n. en [[Parizo]], {{FRA}}, [[21-a de aprilo]] [[1774]] - m. en [[Parizo]], {{FRA}}, en la [[3-a de februaro]] [[1862]]) estis franca fizikisto, astronomo kaj matematikisto, kiu studis la meteoritojn kaj faris la unuan balonflugon. Li ankaŭ malkovris la mineralon &quot;biotito&quot;, kies molekula formulo estas K(Mg,Fe)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AlSi&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;(F,OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;. Kune kun [[Félix Savart]], li sukcesis establigi la rilaton inter elektro kaj magnetismo pere de la [[Leĝo de Biot-Savart]]. Li ankaŭ analizis la rotacion de la lumpolariĝo kaj ties konduto tra optike aktivaj kemiaj solvaĵoj.

== Elektita verkaro ==
* Essai sur l'histoire générale des sciences pendant la Révolution française ([[1795]]-[[1803]])
* Traité analytique des courbes et des surfaces du second degré ([[1802]])
* Relation d'un voyage fait dans le département de l'Orne pour constater la réalité d'un météore observé à l'Aigle le 6 floréal an 11 ([[1803]]). Texte et commentaire sur BibNum.
* Essai de géométrie analytique, appliqué aŭ courbes et aŭ surfaces du second ordre ([[1805]])
* Mémoire sur les affinités des corps pour la lumière, et particulièrement sur les forces réfringentes des différens gaz, par MM. Biot et Arago ([[1806]])
* Recherches sur les réfractions extraordinaires qui ont lieu près de l'horizon ([[1810]])
* [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37257980 Traité élémentaire d'astronomie physique] (Klostermann, [[1810]]–[[1811]])
* Recherches expérimentales et mathématiques sur les mouvemens des molécules de la lumière autour de leur centre de gravité ([[1814]])
* [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF30107176 Traité de physique expérimentale et mathématique]( Deterville, [[1816]])
* Précis élémentaire de physique expérimentale ([[1817]]) d'après ses cours de physique à la faculté des sciences de Paris.
* Recueil d'observations géodésiques, astronomiques et physiques, exécutées par ordre du Bureau des longitudes de France en Espagne, en France, en Angleterre et en Écosse, pour déterminer la variation de la pesanteur et des degrés terrestres sur le prolongement du méridien de Paris ([[1821]])
* Recherches sur plusieurs points de l'astronomie égyptienne appliquées aŭ monumens astronomiques trouvés en Égypte ([[1823]])
* Notions élémentaires de statique ([[1829]])
* «Mémoire sur plusieurs points fondamentaŭ de mécanique chimique», Mémoires de l'Académie royale de l'Institut de France [= Mémoires de l'Académie des Sciences], t. 16, [[1838]], pp. 229-396. Consultable sur Gallica.
* Mémoire sur la vraie constitution de l'atmosphère terrestre, déduite de l'expérience, avec ses applications à la mesure des hauteurs par les observations barométriques et au calcul des réfractions ([[1841]])
* Mémoire sur le zodiaque circulaire de Dendérah ([[1844]])
* Traité d'astronomie physique (6 volumoj, ([[1850]])
* Le Tcheou-li, ou Rites des Tcheou, traduit pour la première fois du chinois par feu Édouard Biot ([[1851]])
* [http://books.google.com/books?id=jm4tAAAAMAAJ&amp;pg=PA1&amp;dq=%22Jean-Baptiste+Biot%22 Mélanges scientifiques et littéraires] (Lévy frères, [[1858]])
* [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF30107153 Précis de l'histoire de l'astronomie chinoise] (impr. impériale, [[1861]])
* Études sur l'astronomie indienne et sur l'astronomie chinoise ([[1862]])
* [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF35395244 Études sur l'astronomie indienne et sur l'astronomie chinoise] (Lévy frères, [[1862]])

== Literaturo ==
* [http://www.newadvent.org/cathen/02576a.htm New Advent]
* [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Biographies/Biot.html University of Saint Andrews] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180708061122/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Biographies/Biot.html |date=2018-07-08 }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/66209/Jean-Baptiste-Biot Encyclopaedia Britannica]
* [http://www.nndb.com/people/895/000100595/ NNDB]
* [https://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Jean-Baptiste_Biot.html Princeton University] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140517033833/http://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Jean-Baptiste_Biot.html |date=2014-05-17 }}
* [http://www.encyclopedia.com/topic/Jean_Baptiste_Biot.aspx Encyclopedia.com]
* [http://www.buscabiografias.com/bios/biografia/verDetalle/6424/Jean%20Baptiste%20Biot BuscaBiografías]
* [http://todayinsci.com/B/Biot_JeanBaptiste/BiotJeanBaptiste-Quotations.htm TodayInScience]
* [http://www.infopedia.pt/$jean-baptiste-biot Infopedia]

== Vidu ankaŭ ==
&lt;gallery&gt;
dosiero:Gaspard_monge_litho_delpech.jpg|&lt;center&gt;[[Gaspard Monge]]&lt;br /&gt;1746-1818)&lt;/center&gt;
dosiero:P_S_Laplace.jpg|&lt;center&gt;[[Pierre-Simon Laplace]]&lt;br /&gt;1749-1827)&lt;/center&gt;
dosiero:Benjamin_Thompson.jpg|&lt;center&gt;[[Benjamin Thompson|Grafo Rumford]]&lt;br /&gt;1753-1814)&lt;/center&gt;
dosiero:Gaylussac.jpg|&lt;center&gt;[[Joseph Louis Gay-Lussac|Gay-Lussac]]&lt;br /&gt;1778-1850)&lt;/center&gt;
dosiero:Fran%C3%A7ois_Arago.jpg|&lt;center&gt;[[François Arago]]&lt;br /&gt;1786-1853)&lt;/center&gt;
dosiero:Jean_Baptiste_Andr%C3%A9_Dumas.jpg|&lt;center&gt;[[Jean-Baptiste Dumas]]&lt;br /&gt;1800-1884)&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

* [[Ernst Chladni]] (1756-1827)
* [[Sylvestre François Lacroix]] (1765-1843)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Printonly/Lacroix.html |titolo=University of Saint Andrews |alirdato=2014-09-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120807072738/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Printonly/Lacroix.html |arkivdato=2012-08-07 }}&lt;/ref&gt;
* [[Siméon Denis Poisson]] (1781-1840)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Printonly/Poisson.html |titolo=University of Saint Andrews |alirdato=2014-09-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305041853/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/Printonly/Poisson.html |arkivdato=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;
* [[Félix Savart]] (1791-1841)
* [[William Henry Fox Talbot]] (1800-1877)
* [[Édouard Biot]] (1803-1850)
* [[James David Forbes]] (1809-1868)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Biografio|Fizikisto|Astronomo|Matematikisto}}
{{Portalo|Homoj|varianto=longa}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Biot, Jean-Baptiste}}

[[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono]]
[[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro]]
[[Kategorio:Francaj inĝenieroj]]
[[Kategorio:Francaj fizikistoj]]
[[Kategorio:Francaj astronomoj]]
[[Kategorio:Francaj matematikistoj]]
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]</text>
      <sha1>iundru0vh7k0q12r1i6i8rivcxrobj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>François Poulletier de La Salle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>496721</id>
    <revision>
      <id>9393286</id>
      <parentid>9278764</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="m337zaf9wcdap5vxyszvu5bcz2eil27" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
   | nomo                =François Poulletier&lt;br&gt;de la Salle&lt;br&gt;(1719-1788)
   | dato de naskiĝo    =[[30-a de septembro]] [[1719]]
   | loko de naskiĝo    =[[Liono]], {{FRA}}
   | dato de morto       =[[20-a de marto]] [[1788]]
   | loko de morto       =[[Parizo]], {{FRA}}
}}
[[Dosiero:Cholesterol_molecule_ball.png|eta|François Poulletier estis apotekisto kiu [[unua priskribo|unue priskribis]] la molekulon de la [[kolesterolo]]]]
[[Dosiero:Lyon paysages.jpg|eta|[[Liono]], urbo kie&lt;br&gt;François Poulletier naskiĝis]]

'''François-Poulletier de la Salle''' (1719-1788)  estis franca kemiisto, apotekisto, kuracisto, poeto, muzikisto, lernanto de [[Félix Vicq-d'Azyr]], kaj kunlaboranto de la Kemia Vortaro de [[Pierre Joseph Macquer]]. Li unue izolis la kristalojn de [[Kolesterolo]], tamen, ĉar li neniam publikigis tiu laboron, la datiĝo estas atribuita de liaj kunlaborantoj. Li faris sennombrajn eksperimentojn pri la [[galo]] kie li priskribas ke tiu substanco estis leĝere sapeca kaj entenis alkalan salecan komponaĵon, kio estis konfirmita pli malfrue de [[Louis Claude Cadet de Gassicourt|Louis Claude Cadet]] (1731-1799).

==Elektita verkaro==
* Pharmacopée du Collège royal des médecins de Londres (1761-1771, 2 vol. in-4°)
* Histoire de la Société royale de médecine. Année M. DCC. LXXXVI. Avec les mémoires de médecine et de physique médicale, pour la même année, tirés des registres de cette Société

== Literaturo ==
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3191736/ NCBI Resources]
* [https://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Cholesterol.html Universitato de Princeton] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140824141856/http://www.princeton.edu/~achaney/tmve/wiki100k/docs/Cholesterol.html |date=2014-08-24 }}
* [http://www.livestrong.com/article/130231-discovery-cholesterol/ LiveStrong.com]
* [http://thesaurus.cerl.org/record/cnp01091330 CERL Thesaurus]
* [http://books.google.com.br/books?id=fo5u4seYWOgC&amp;pg=PA530&amp;lpg=PA530&amp;dq=Fran%C3%A7ois+Poulletier+de+La+Salle&amp;source=bl&amp;ots=0bKFtS2rC4&amp;sig=mboDbfc5W0qnVN5bwdD2jQuC-7w&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=L34hVMC1OcnCsASOqYCQCg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Fran%C3%A7ois%20Poulletier%20de%20La%20Salle&amp;f=false Dictionnaire historique, ou histoire abrégée des hommes qui se sont fait un ...], François Xavier de Feller
* [http://books.google.com.br/books?id=bzhFAAAAcAAJ&amp;pg=PA1&amp;lpg=PA1&amp;dq=Fran%C3%A7ois+Poulletier+de+La+Salle&amp;source=bl&amp;ots=YpZcUN5PKu&amp;sig=qUbuexsoo8tIuSOQpDrTkP9LN4c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fn4hVNCCFrWPsQSzioHADg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Fran%C3%A7ois%20Poulletier%20de%20La%20Salle&amp;f=false Oeuvres de Vicq-D'Azyr: Eloges historiques], Félix Vicq-d'Azyr, Jacques-Louis Moreau
* [http://books.google.com.br/books?id=9V5MAAAAcAAJ&amp;pg=PA254&amp;lpg=PA254&amp;dq=Fran%C3%A7ois+Poulletier+de+La+Salle&amp;source=bl&amp;ots=iK6r9oDtid&amp;sig=lWY5GKkRullĉV38pPG2FCZ5QwE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fn4hVNCCFrWPsQSzioHADg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Fran%C3%A7ois%20Poulletier%20de%20La%20Salle&amp;f=false Les siecles litteraires de la France, ou nouveau dictionnaire, historique ...], Nicolas Le Moyne connu sous le nom de Des Essarts
* [http://books.google.com.br/books?id=T8O3n5EdaXQC&amp;pg=PT9&amp;dq=Fran%C3%A7ois+Poulletier+de+La+Salle&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5n4hVIX9HcTIsATv04GYDA&amp;ved=0CDUQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=Fran%C3%A7ois%20Poulletier%20de%20La%20Salle&amp;f=false Learning to Lower Cholesterol]
* [http://books.google.com.br/books?id=OIxqBAAAQBAJ&amp;pg=PA92&amp;dq=Fran%C3%A7ois+Poulletier+de+La+Salle&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5n4hVIX9HcTIsATv04GYDA&amp;ved=0CD4Q6AEwBQ#v=onepage&amp;q=Fran%C3%A7ois%20Poulletier%20de%20La%20Salle&amp;f=false Molecules That Amaze Us], Paul May, Simon Cotton

==Vidu ankaŭ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
dosiero:Jean_Astruc_01.jpg|&lt;center&gt;[[Jean Astruc]]&lt;br&gt;([[1684]]-[[1766]])&lt;/center&gt;
dosiero:Lyon_vue_depuis_fourviere.jpg|&lt;center&gt;[[Antoine de Jussieu]]&lt;br&gt;([[1686]]-[[1758]])&lt;/center&gt;
dosiero:Bouqueval_-_Tombe_Jean-Joseph_Sue_01.jpg|&lt;center&gt;[[Jean-Joseph Sue]]&lt;br&gt;([[1710]]-[[1792]])&lt;/center&gt;
dosiero:Pierre_Joseph_Macquer.jpg|&lt;center&gt;[[Pierre-Joseph Macquer]]&lt;br&gt;([[1718]]-[[1784]])&lt;/center&gt;
dosiero:Pont_des_Arts,_Paris.jpg|&lt;center&gt;[[Louis Claude Cadet de Gassicourt|Louis Claude Cadet]]&lt;br&gt;([[1731]]-[[1789]])&lt;/center&gt;
dosiero:CWScheele.jpg|&lt;center&gt;[[Carl Wilhelm Scheele]]&lt;br&gt;([[1742]]-[[1786]])&lt;/center&gt;
dosiero:Felix_vicq_dazyr.jpg|&lt;center&gt;[[Félix Vicq-d'Azyr]]&lt;br&gt;([[1748]]-[[1794]])&lt;/center&gt;
dosiero:Antoine_Fran%C3%A7ois,_comte_de_Fourcroy.jpg|&lt;center&gt;[[Antoine-François de Fourcroy|Antoine de Fourcroy]]&lt;br&gt;([[1755]]-[[1809]])&lt;/center&gt;
dosiero:Jean-Joseph_Sue_1710-1792.jpg|&lt;center&gt;[[Jean-Joseph Sue (1760-1830)|Jean-Joseph Sue]]&lt;br&gt;([[1760]]-[[1830]])&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
* [[Fosfata acido]]
* [[Kolesterolo]]
* [[Kemia elemento]]
* [[Listo de kemiistoj]]

{{Portalo|Francio|Homoj|Kemio}}
{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Salle de la, François-Poulletier}}

[[Kategorio:Francaj kemiistoj]]
[[Kategorio:Francaj muzikistoj]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj poetoj]]
[[Kategorio:Francaj apotekistoj]]</text>
      <sha1>m337zaf9wcdap5vxyszvu5bcz2eil27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de famuloj naskiĝintaj en Miskolc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498322</id>
    <revision>
      <id>9393372</id>
      <parentid>9380881</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* D */</comment>
      <origin>9393372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7791" sha1="7cd2oo1izs8r26gmvf9t8ygqulzgiln" xml:space="preserve">Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Miskolc]]:
{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
* [[Judit Ágoston]], [[skermisto]]
* [[Lajos Alföldi]], [[kuracisto]]

== B ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Tamás Balikó]], teatrestro
* [[István Balsai]], [[advokato]]
* [[Miklós Bánó]], [[inĝeniero]], [[esperantisto]]
* [[Elemér Barabits]], plibonigisto
* [[Ágoston Bárány]], [[juristo]]
* [[Péter Baranyi (aktoro)]]
* [[László Barsi]], halterlevisto
* [[János Bársony (juristo)]]
* [[Ferenc Begányi]], [[operkantisto]]
* [[Lajos Benedek (aktoro)]]
* [[Tibor Benedek (aktoro)]]
* [[Sára Berczik]], [[dancisto]]
* [[Béla Bevilaqua-Borsodi]], muzeologo
* [[Péter Biros]], akvopilkisto
* [[Ferenc Bodgál]], etnografo
* [[László Bogár]], ekonomikisto
* [[Gyula Borbély]], dirigento
* [[József Borsy]], farmakologo
* [[Andrea Bozó]], aktoro
* [[András Braun]], [[pentristo]]
* [[Ernő Bródy (politikisto)]]
{{Div col end}}

== C ==
* [[Ferenc Callmeyer]], arkitekto
* [[Gábor Cseh]], pentristo
* [[Nóra Cselényi]], kostumisto
* [[Gyula Csepregi]], [[saksofonisto]]
* [[Imre Csiszár]], [[matematikisto]]
* [[Barnabás Csongor]], [[ĉinologo]]
* [[Rudolf Czelnai]], [[meteologiisto]]
* [[Imre Czomba]], komponisto

== D ==
* [[Lajos Dálnoki Nagy]], [[poeto]]
* [[Gábor Dayka]], poeto
* [[Imre Dégen]], [[hidrologo]]
* [[Ferenc Demjén]], [[ŝlagro]][[kantisto]]
* [[Afrodité Dinamopulu]], aktoro
* [[István Dobrossy (muzeologo)]]
* [[József Dóczy]], komponisto
* [[Éva Dobár]], naĝisto

== E ==
* [[Adolf Ellenbogen]], [[violonisto]]

== F ==
* [[Sándor Faragó (teatrestro)]]
* [[Gizella Farkas]], tablotenisisto
* [[György Fazekas]], ĵurnalisto
* [[György Fehér (pentristo)]]
* [[Sándor Fekete (redaktoro)]] (pli precize en Hejőcsaba)
* [[Gyula Fényes]], haŭtkuracisto
* [[Marcel Ferencz]], arkitekto
* [[Ádám Ficsor]], ministro
* [[István Fillár (1965)]], aktoro
* [[Dezső Földes]], kuracisto, skermisto
* [[Zsigmond Fülöp (aktoro)]]
* [[Jenő Fürész]], kuracisto

== G ==
* [[Gyula Gábris]], [[geografo]]
* [[László Gáldi]], [[lingvisto]]
* [[János Gárdus]], instruisto (pli precize en Hejőcsaba)
* [[Erika Godó]], esperantistino
* [[Iván Gönczi]], ekonomo
* [[Anna Gonda]], operkantisto
* [[Károly Grósz]], [[ĉefministro]]
* [[Izsó Gyöngyi]], aktoro
* [[Henrik Gyurkó]], pupteatristo

== H ==
* [[Gyula Hajdú]], kanuisto
* [[Lili Hajdú Gimesné]], [[psikiatro]]
* [[Tibor Hajnal]], pulmonologo
* [[Elemér Halász-Hradil]], pentristo
* [[Béla Halmay]], urbestro
* [[Tibor Házi]], tablotenisisto
* [[Éva Héczey]], aktoro
* [[Katalin Hetey]], [[grafikisto]]
* [[Mária Holló]], kemiisto
* [[Béla Honti]], urbestro
* [[Ádám Horváth (operkantisto)]]
* [[Béla Horváth (kuracisto)]] (pli precize en Hejőcsaba)
* [[Gyula Huszenicza]], bestokuracisto
* [[Szabolcs Huszti]], futbalisto
* [[Imre Hutás]], kuracisto

== I ==
* [[Tibor Illyés]], juristo
* [[Zsuzsanna Izsvák]], [[genetikisto]]

== J ==
* [[Jenő Jablonszky]], [[geologo]]
* [[Anna Jónás]], ekonomo (pli precize en Görömböly naskiĝis)
* [[István Jónyer]], tablotenisisto

== K ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Csaba Káel]], reĝisoro
* [[Tibor Kaján]], karikaturisto
* [[Ilona Kállay]], [[aktoro]]
* [[Máté Kamarás]], muzikalkantisto
* [[Juliska Keleti]], operetkantisto
* [[Mária Keresztessy]], aktoro
* [[Gyula Kiss]], ministro, advokato
* [[Gyula Lipót Klein]], [[dramisto]]
* [[Mór Klein]], rabeno
* [[János Kmetty]], pentristo
* [[Roland Kökény]], kajakisto
* [[Mariska Komáromi]], operkantisto
* [[Sándor Köleséri]], aktoro
* [[Tamás Kontor]], gitaristo
* [[Béla Kontuly]], pentristo
* [[Mór Korach]], [[kemiisto]], esperantisto
* [[György Kornis]], pentristo
* [[Tamás Kőszegi]], reĝisoro
* [[László Kozma]], inĝeniero
* [[Tibor Kristóf]], aktoro
* [[Ágnes Kristóf M.]], pentristo
* [[István Kruspér]] inĝeniero
* [[Imre Kulcsár]], aktoro
* [[Miklós Kun (urbestro)]]
* [[Dániel Kurucz]], aktoro
* [[Attila Kuttor]], futbalisto
{{Div col end}}

== L ==
* [[Róza Laborfalvi]], aktoro
* [[Ilona Ladányi]], operkantisto
* [[Zsolt László]], aktoro
* [[Árpád Latabár (1878)]], aktoro
* [[Ica Lenkeffy]], aktoro
* [[Zoltán Lenkey]], grafikisto
* [[Nándor Less]], geografo
* [[Péter Lévai]], [[fizikisto]]
* [[Béla Lőcsei]], kemiisto
* [[József Lonovics]], [[episkopo]]
* [[István Lossonczy]], ministro
* [[Anna Lukács]], aktoro
* [[Sándor Lukács (aktoro)]]

== M ==
* [[Andrea Makay]], muzikalkantisto
* [[Margit Makay]], aktoro
* [[Zalán Makranczi]], aktoro
* [[Dezső Markó]], radiologo
* [[Ernő Marosi]], arthistoriisto
* [[Miklós Marosi (arkitekto)]]
* [[Péter Marót]], skermisto
* [[Roland Mengyi]], politikisto
* [[Viktor Mihalik]], drumisto
* [[László Mihályfy]], reĝisoro
* [[Sándor Mihályfy]], reĝisoro
* [[Gergő Mikola]], aktoro

== N ==
* [[János Nagyváthy]], [[agronomo]]
* [[Zoltán Novotni]], [[profesoro]]

== O ==
* [[Attila Oláh (psikologo)]]
* [[Adolf Ónodi]], kuracisto
* [[László Ördögh]], pentristo
* [[Vilma Orosz]], operetkantisto
* [[Rudolf Ortvay]], fizikisto

== P ==
* [[Károly Sándor Pallai]], poeto
* [[László Palóczy (politikisto)]]
* [[Attila Pataky]], ŝlagrokantisto
* [[Ferenc Patsch (jezuito)]]
* [[József Pétery]], episkopo
* [[Gyula Pethő]], geologo
* [[Sándor János Petőfi]], [[lingvisto]]
* [[János Pompéry]], [[verkisto]]
* [[Imre Pressburger]], [[reĝisoro]]
* [[István Prókai]], aktoro
* [[István Püspöky]], grafikisto

== R ==
* [[Éva Rakusz]], kajakisto
* [[Imre Regéczi Nagy]], kuracisto
* [[Antal Reményi]], juristo
* [[Ede Reményi]], [[violonisto]]
* [[Róbert Répássy]], politikisto
* [[Attila Repka]], luktisto
* [[Dániel Resetár]], aktoro
* [[Erika Réti]], aktoro
* [[Gyula Rézler]], [[sociologo]]
* [[Richárd Richter]], inĝeniero
* [[Péter Róna]], ekonomikisto
* [[Sándor Rónai]], ministro
* [[Pál Rudnyánszky]], arkitekto
* [[Romulusz Ruszin-Szendi]], ĉefoficiro
* [[Laura Ruttkay]], aktoro

== S ==
* [[Andrei Șaguna]], rumana [[metropolito]]
* [[Attila Sassy]], pentristo
* [[Emil Schultheisz (juristo)]]
* [[Pál Schweitzer]], inĝeniero
* [[Júlia Sebestyén (arta sketisto)]]
* [[Katalin Simkó]], aktoro
* [[Pál Simon]], ministro
* [[Imre Sipos]], aktoro
* [[István Slamovits]], gitaristo
* [[István Soltész]], ministro (en iama vilaĝo Hámor, nun urboparto de Miskolc)
* [[Miklós Somos]], pentristo
* [[János Suhayda]], juristo
* [[György Szabó (ministro)]]
* [[Lőrinc Szabó]], poeto
* [[Tamás Székely (biologo)]]
* [[Anna Szekrényessy]], operkantisto
* [[János Szendrei]], [[historiisto]]
* [[Ernő Szenes]], [[komikisto]]
* [[Gusztáv Szepesi (futbalisto)]]
* [[Kálmán Szerdahelyi]], aktoro
* [[Loránt Szűcs]], pianisto
* [[Sámuel Szűcs]], juristo

== T ==
* [[Barna Tálas]], ĉinologo
* [[Béla Tárkányi]], [[pastro]], poeto
* [[Krisztina Tóth (tablotenisisto)]]
* [[Sándor Tóth (skulptisto)]]
* [[Zoltán Trócsányi (fizikisto)]]

== V ==
* [[Jenő Vadas]], inĝeniero (pli precize en Hámor, nun jam urboparto de Miskolc)
* [[Károly Vadnai]], verkisto
* [[Zsuzsi Vágó]], muzikalkantisto
* [[András Vályi]], [[statistikisto]]
* [[Jenő Vámos]], redaktoro
* [[Vilmos Vanczák]], futbalisto
* [[Sándor Vándor]], komponisto
* [[Sándor Várady]], skulptisto
* [[Zoltán Varga (ministro)]]
* [[Imre Vas (pulmonologo)]]
* [[Krisztián Veréb]], kajakisto
* [[Sándor Veres (operkantisto)]] (pli precize en Hejőcsaba)
* [[Péter Vida]], aktoro
* [[Károly Vissy]], meteologo

== W ==
* [[László Waszlavik]], [[akordionisto]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de famuloj mortintaj en Miskolc]]

== Fontoj ==
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

[[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Miskolc]]
[[Kategorio:Miskolc]]</text>
      <sha1>7cd2oo1izs8r26gmvf9t8ygqulzgiln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de famuloj mortintaj en Miskolc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>498337</id>
    <revision>
      <id>9393373</id>
      <parentid>9363652</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* D */</comment>
      <origin>9393373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4006" sha1="2plsxm74k7iakznhvq540f5vzqau6vp" xml:space="preserve">Jen listo de famuloj, kiuj mortis en [[Miskolc]]:
{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
* [[István Ábrahám (aktoro)]]
* [[János Adriany]], [[inĝeniero]]
* [[Pál Áldásy]], [[bestokuracisto]]
* [[József Antal Boza]], metalurgiisto
* [[Pál Apostol]], luterana [[episkopo]]
* [[Imre Aszódi (ginekologo)]]

== B ==
* [[Imre Báder]], metalurgiisto
* [[Károly Ballagi]], instruisto
* [[László Bánhidi (mininĝeniero)]]
* [[Pál Barczi]], [[grafikisto]]
* [[János Bársony (juristo)]]
* [[Imre Barta (ekonomikisto)]]
* [[Gáspár Benedekfalvi]], arkivisto
* [[Károly Berecz]], [[poeto]]
* [[Ákos Bizony]], advokato
* [[Ferenc Bodgál]], etnografo
* [[János Bognár]], [[kemiisto]]
* [[József Budai]], [[botanikisto]]

== C ==
* [[Kálmán Csabai]], pentristo
* [[János Csapó]], aktoro
* [[Gusztáv Csengey]], poeto kaj [[teologo]]
* [[Gyula Csepregi]], [[saksofonisto]]

== D ==
* [[Róza Déryné Széppataki]], [[aktoro]]
* [[József Dévald]], kuracisto
* [[István Dobrossy (muzeologo)]]
* [[Gábor Doleschall]], kuracisto

== F ==
* [[Richárd Falk (inĝeniero)]]
* [[Gyula Feledy]], [[grafikisto]]
* [[Tóbiás Ferenczi]], monaĥo
* [[Zoltán Fónyad]], matematikisto
* [[Márta Fügedi]], muzeologo

== G ==
* [[Damaszcén Gaál]], minoritano
* [[Ignác Gálffy]], [[instruisto]]
* [[János Gárdus]], instruisto
* [[Gyula Gáspár (matematikisto)]]
* [[Jenő Gáspár (aktoro)]]
* [[József Gelei (instruisto)]]
* [[Géza Grosschmid]], advokato

== H ==
* [[Ervin Hacker]], kriminologo
* [[Aladár Henszelmann]], radiologo
* [[Béla Honti]], urbestro
* [[Lajos Horváth (politikisto)]]
* [[László Huszthy]], maŝininĝeniero

== J ==
* [[Rozália Jambrik]], [[hidrogeologo]]

== K ==
* [[Ernő Kartal]], minoritano
* [[Csaba Kelemen]], aktoro
* [[Didák Sámuel Kelemen]], minoritano
* [[József Keszy]], aktoro
* [[Zoltán Kőrössy]], aktoro
* [[Lajos Kovács (geologo)]]
* [[Terus Kováts]], aktoro
* [[Gábor Kövessy]], hidrologo
* [[Imre Kulcsár]], aktoro
* [[Miklós Kun (urbestro)]]
* [[Ernő Kunt]], pentristo

== L ==
* [[Endre Latabár (pli aĝa)]], aktoro
* [[Lajos Latkóczy]], [[pentristo]]
* [[Zoltán Lenkey]], [[grafikisto]]
* [[József Lévay]], poeto
* [[László Lukovszky]], pentristo

== M ==
* [[Vera Márffy]], aktoro
* [[Géza Márky]], aktoro
* [[Éva Máthé (aktoro)]]
* [[Miklós Mazsaroff]], pentristo
* [[Dezső Meilinger]], pentristo
* [[Gábor Mészáros (ginekologo)]]
* [[István Mészáros (episkopo)]]

== N ==
* [[Margit Gy. Nagy]], gobelinisto
* [[Zoltán Novotni]], [[profesoro]]

== R ==
* [[Iván Raisz]], matematikisto
* [[Laura Réthy]], operetkantisto
* [[Kálmán Révész]], kalvinana episkopo
* [[Richárd Richter]], inĝeniero

== S ==
* [[Gábor Sallós]], teatrestro
* [[István Sályi]], inĝeniero
* [[Bernát Sartori]], minoritano
* [[János Seres]], pentristo
* [[Sándor Simon (inĝeniero)]]
* [[Ferenc Somló (pli aĝa)]], aktoro
* [[Ferenc Somló (pli juna)]], aktoro
* [[István Somló (1946-2012)]], aktoro
* [[Mária Somló]], aktoro
* [[Ottó Süpek]], literaturhistoriisto
* [[Lajos Szalay]], grafikisto
* [[László Szathmáry]], kemiisto
* [[József Szathmári Paksi]], kalvinana episkopo
* [[István Szentpáli]], [[urbestro]]
* [[Gusztáv Szepesi]], aktoro
* [[Sámuel Szűcs]], juristo

== T ==
* [[Gusztáv Tarján]], [[inĝeniero]]
* [[Zénó Terplán]], inĝeniero
* [[Béla Tóth (teatrestro)]]
* [[Imre Tóth (pentristo)]]
* [[Miklósné Tóth]], pentristo
* [[István Tüdős]], kalvinana episkopo

== V ==
* [[Péter Vályi]], ministro
* [[Gyula Varga (aktoro)]]
* [[Miklós Varga (skulptisto)]]
* [[Lajos Végvári]], arthistoriisto

== W ==
* [[Mihály Wándza]], aktoro, pentristo

== Z == 
* [[János Zambó]], inĝeniero
* [[Pál Zelenka]], episkopo
* [[István Zsignár]], pentristo

== Vidu ankaŭ ==
* [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Miskolc]]

== Fontoj ==
La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis.

[[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Miskolc]]
[[Kategorio:Miskolc]]</text>
      <sha1>2plsxm74k7iakznhvq540f5vzqau6vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universitato de Bango</title>
    <ns>0</ns>
    <id>499592</id>
    <revision>
      <id>9393243</id>
      <parentid>9307271</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="h6rl52qquo8j02ae3u98c9tfruryjvg" xml:space="preserve">{{informkesto universitato
| nomo = Universitato de Bango&lt;br /&gt; L’Université de Bangui
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildo=Avenue des Martyrs, Bangui - Mapillary (iFGdvn67lwX7WP35mKQrHQ).jpg
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
| moto = 
| fondodato = [[1969]]
| urbo = [[Bango]], [[Centr-Afrika Respubliko]]
| speco = publika
| gvidanto = ''Georgette Florence Koyt, naskita DeBalle'' (laŭ la stato de 2014)
| nombro de studentoj = 
| nombro de kunlaborantoj= 
| el tio profesoroj= 
| jara budĝeto = 
| retejo       = 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = CF
|situo sur mapo= Bango
|situo sur mapo2= Centr-Afrika Respubliko
|zomo          = 14
}}
La '''Universitato de Bango''' - ({{l-fr|L’Université de Bangui}}) estas [[publika universitato]] en [[Bango]], la ĉefurbo de la [[Centr-Afrika Respubliko]].
	
== Historio ==
Antaŭ la ŝtata sendependiĝo de la lando, la plej multaj studentoj plenumis sian universitatan edukon en Francio. Post akiro de la ŝtata sendependeco en 1958, la nova ŝtato partoprenis en la Fondaĵo pri Eduko Supera en Afriko Centra (FESAC), kiu grupigis plurajn antaŭajn francajn koloniojn en centra Afriko, el kiuj ĉiuj havis altlernejojn aŭ institutojn kun specifa fokuso. Ene de la Fondaĵo, la Centr-Afrika Respubliko disponis pri la Agrikultura Instituto.

Fine de la 1960-aj jaroj, la kunlaboro inter la institucioj de la Fondaĵo ekdisfalis, kaj tiel per registara decido la Universitato de Bango estis kreita la 12-an de novembro 1969. Ĝi ampleksigis la studan fukoson de agrikulturo al ankaŭ juro, ekonomiko, kampara evoluo kaj liberaj artoj.

Komence de la 2000-aj jaroj, la supera eduka sektoro de la ŝtato konsistis el nur du publikaj institucioj, la Universitato de Bango kaj la Altlernejo Nacia pri Administro kaj Juro (ENAM), kaj el unu aldona privata altlernejo, la ''Collège Préparatoire International (CPI)'' (do &quot;internacia prepara kolegio&quot;). Laŭ la stato de 2014, proksimume 6 500 studantoj membras en la tri institucioj kune, pli-malpli la duoblo kompare al la unua studa jaro de la universitato en 1970. Aparte multe plialtiĝis la nombro de studantoj pri matematiko kaj fiziko. Daŭre la procentaĵo de studentinoj restas tre malalta: ĝi varias de 3 procentaĵoj en natursciencoj ĝis 16 procentaĵoj en juro kaj sociaj sciencoj - junaj virinoj daŭre alfrontas altan socian premon ne plenumi superan edukon sed fokusiĝi pri la tradicia socia virina rolo de familia mastrumantino. Plue iuj statistikoj indikas ke la nombro de studantoj el naciaj malplimultoj kiel ekzemple la [[pigmeoj]] tro malaltas kompare al la ĝenerala distribuo de etnoj en la civitantaro.&lt;!--La lastaj tri asertoj estas el la koncerna anglalingva artikolo, laŭ stato de oktobro 2014 sen ekstera referenco, sed ankaŭ ne estas indikoj pridubi ilin – aldono de specifa referenco tamen bonvenus. --&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.univ-bangui.org universitata retejo]

[[Kategorio:Universitatoj en la Centr-Afrika Respubliko|Bango]]
[[Kategorio:Bango]]</text>
      <sha1>h6rl52qquo8j02ae3u98c9tfruryjvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393244</id>
      <parentid>9393243</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="3bxwebm83a7e2vl30n3774mm9btxs03" xml:space="preserve">{{informkesto universitato
| nomo = Universitato de Bango&lt;br /&gt; L’Université de Bangui
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildo=Avenue des Martyrs, Bangui - Mapillary (iFGdvn67lwX7WP35mKQrHQ).jpg
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
| moto = 
| fondodato = [[1969]]
| urbo = [[Bango]], [[Centr-Afrika Respubliko]]
| speco = publika
| gvidanto = ''Georgette Florence Koyt'', naskita ''DeBalle'' (laŭ la stato de 2014)
| nombro de studentoj = 
| nombro de kunlaborantoj= 
| el tio profesoroj= 
| jara budĝeto = 
| retejo       = 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = CF
|situo sur mapo= Bango
|situo sur mapo2= Centr-Afrika Respubliko
|zomo          = 14
}}
La '''Universitato de Bango''' - ({{l-fr|L’Université de Bangui}}) estas [[publika universitato]] en [[Bango]], la ĉefurbo de la [[Centr-Afrika Respubliko]].
	
== Historio ==
Antaŭ la ŝtata sendependiĝo de la lando, la plej multaj studentoj plenumis sian universitatan edukon en Francio. Post akiro de la ŝtata sendependeco en 1958, la nova ŝtato partoprenis en la Fondaĵo pri Eduko Supera en Afriko Centra (FESAC), kiu grupigis plurajn antaŭajn francajn koloniojn en centra Afriko, el kiuj ĉiuj havis altlernejojn aŭ institutojn kun specifa fokuso. Ene de la Fondaĵo, la Centr-Afrika Respubliko disponis pri la Agrikultura Instituto.

Fine de la 1960-aj jaroj, la kunlaboro inter la institucioj de la Fondaĵo ekdisfalis, kaj tiel per registara decido la Universitato de Bango estis kreita la 12-an de novembro 1969. Ĝi ampleksigis la studan fukoson de agrikulturo al ankaŭ juro, ekonomiko, kampara evoluo kaj liberaj artoj.

Komence de la 2000-aj jaroj, la supera eduka sektoro de la ŝtato konsistis el nur du publikaj institucioj, la Universitato de Bango kaj la Altlernejo Nacia pri Administro kaj Juro (ENAM), kaj el unu aldona privata altlernejo, la ''Collège Préparatoire International (CPI)'' (do &quot;internacia prepara kolegio&quot;). Laŭ la stato de 2014, proksimume 6 500 studantoj membras en la tri institucioj kune, pli-malpli la duoblo kompare al la unua studa jaro de la universitato en 1970. Aparte multe plialtiĝis la nombro de studantoj pri matematiko kaj fiziko. Daŭre la procentaĵo de studentinoj restas tre malalta: ĝi varias de 3 procentaĵoj en natursciencoj ĝis 16 procentaĵoj en juro kaj sociaj sciencoj - junaj virinoj daŭre alfrontas altan socian premon ne plenumi superan edukon sed fokusiĝi pri la tradicia socia virina rolo de familia mastrumantino. Plue iuj statistikoj indikas ke la nombro de studantoj el naciaj malplimultoj kiel ekzemple la [[pigmeoj]] tro malaltas kompare al la ĝenerala distribuo de etnoj en la civitantaro.&lt;!--La lastaj tri asertoj estas el la koncerna anglalingva artikolo, laŭ stato de oktobro 2014 sen ekstera referenco, sed ankaŭ ne estas indikoj pridubi ilin – aldono de specifa referenco tamen bonvenus. --&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.univ-bangui.org universitata retejo]

[[Kategorio:Universitatoj en la Centr-Afrika Respubliko|Bango]]
[[Kategorio:Bango]]</text>
      <sha1>3bxwebm83a7e2vl30n3774mm9btxs03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adrianus van Valckenburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501113</id>
    <revision>
      <id>9393447</id>
      <parentid>9278901</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6620" sha1="peig2lsn7l7k2rlncdylqjah4dmtavb" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
   |nomo                =Adrianus Falcoburgius&lt;br&gt;(1581-1650)
   |dosiero            =Leiden_-_Rapenburg_73.jpg
   |priskribo           =[[Universitato de Lejdeno]], kie li studis kaj profesoris.
   |dato de naskiĝo    =[[1-a de novembro]] [[1581]]
   |loko de naskiĝo    =[[Leiden]], {{NLD}}
   |dato de morto       =[[1650]]
   |loko de morto       =[[Leiden]], {{NLD}}
   | alma_mater          = [[Universitato de Lejdeno]]
}}

'''Adriano Falkoburgo''' (1581-1650)  estis nederlanda kirurgo, anatomo kaj doktoro pri medicino, filo de Cornelis Jansz. van Valckenburg kaj Claertegen Adraensdr. van Birkel. Li studis filozofion, historion kaj teologion en la [[Universitato de Lejdeno]] kie ''Lukas Trelcatius'' (1542-1602), ''Franciscus Gomarus'' (1563-1641), [[Petrus Pavius]] (1564-1617) kaj [[Jacobus Arminius]] (1559-1609) estis liaj profesoroj. Pro religiaj militoj, li forlasis teologion kaj sin dediĉis al [[medicino]], kie li diplomiĝis en la [[19-a de junio]] [[1621]]. Dum sia tuta vivo li estis konservativo-karaktera, kaj neniam akordis kun la teorio pri sangocirkulado de [[William Harvey]]. En februaro 1624 li fariĝis profesoro pri Medicino en la [[Universitato de Lejdeno]] kaj sukcedis al ''Reiner Bontius'' (1576-1623), kiu okupis la postenon ekde la jaro 1617.

==Elektita verko==
* Theses medicae de pleuritide, Ottho van Heurne, Adrianus Falcoburgius, Johannes van Moerbergen, Ewaldus Schrevelius, Adolphus Vorstius, [[1628]]

==Literaturo==
{{Div col|cols = 3}}
* [http://www.biografischportaal.nl/en/persoon/94573400 Biography portal of the Netherlands]
* [http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog07_01.xml&amp;page=40&amp;accessor=accessor_index&amp;view=imagePane Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek]
* [http://www.dbnl.org/tekst/aa__001biog07_01/aa__001biog07_01_0062.php DBNL] - Diĝita Biblioteko pri Nederlanda Beletro
* [http://books.google.com.br/books?id=ESwJgm87z6MC&amp;pg=PA348&amp;lpg=PA348&amp;dq=Adrianus+van+Valckenburg&amp;source=bl&amp;ots=eXV7vjU_ad&amp;sig=cOQg_N90kBTvrPFkDzH-cIRkqRQ&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=gohPVL3sFPKQsQŜ_oDQDQ&amp;ved=0CFUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20van%20Valckenburg&amp;f=false The Microscope in the Dutch Republic: The Shaping of Discovery], Edward G. Ruestow
* [http://books.google.com.br/books?id=V1Ojg3GSY94C&amp;pg=PA311&amp;lpg=PA311&amp;dq=Adrianus+van+Valckenburg&amp;source=bl&amp;ots=HQLRtxdgb9&amp;sig=f1tbE-ePin8cz4Y7FZD4TSHCc1k&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=gohPVL3sFPKQsQŜ_oDQDQ&amp;ved=0CFkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=Adrianus%20van%20Valckenburg&amp;f=false Bibliotheca Osleriana: A Catalogue of Books Illustrating the History of ...], Sir [[William Osler]]
* [http://books.google.com.br/books?id=zEwJAAAAIAAJ&amp;pg=PA40&amp;dq=Adrianus+Valckenburg&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=fYlPVO2DJOfjsASA6IDwDQ&amp;ved=0CEUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Valckenburg&amp;f=false Travels in Holland, the United Provinces, England, Scotland, and Ireland, M ...], Sir William Brereton
* [http://books.google.com.br/books?id=4dwVAAAAQBAJ&amp;pg=PA192&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sir Thomas Browne: A Life], Reid Barbour
* [http://books.google.com.br/books?id=rdhzLLIibyIC&amp;pg=PA9&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sea-changes: Studies in Three Centuries of Anglo-Dutch Cultural Transmission], Cornelis W. Schoneveld
* [http://books.google.com.br/books?id=FPmAAgAAQBAJ&amp;pg=PT228&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CEcQ6AEwBg#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false English Students at Leiden University, 1575-1650: 'Advancing your abilities ...], Ms Daniela Prögler
* [http://books.google.com.br/books?id=2_Vkh0lrFXYC&amp;pg=PA259&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CE8Q6AEwBw#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sex and Drugs Before Rock 'n' Roll: Youth Culture and Masculinity During ...], Benjamin Roberts
* [http://books.google.com.br/books?id=Htg_u8-bPboC&amp;pg=PA349&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CCMQ6AEwATgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Ioannis Mevris Athenae Batavae sive De urbe Leidenfi &amp; Academia Virifque ...], Joannes Meursius
* [http://books.google.com.br/books?id=CyFCAAAAcAAJ&amp;pg=PA342&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAzgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Elementa Physiologiae Corporis Humani: Fibra, Vasa, Circuitus ..., Volume 1], Albrecht von Halle
* [http://books.google.com.br/books?id=7GZEAAAAcAAJ&amp;pg=PA243&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CDkQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Muliebria historico-medica, hoc est partium genitalium muliebrium ...], Martin Schurig
* [http://books.google.com.br/books?id=4nNEAAAAcAAJ&amp;pg=PA244&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CEcQ6AEwBjgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Seltsame ondervindingen ofte geschiedenissen, omtrent de anatomia ofte ...], Thomas Bartholin,Lambert van den Bos
* [http://books.google.com.br/books?id=lgZ8ye0LJK0C&amp;pg=PA179&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CF8Q6AEwCTgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Compendium de médecine pratique, ou Exposé analytique et raisonné des ...], Édouard Monneret
{{Div col end}}
==Vidu ankaŭ==
&lt;center&gt;
&lt;Gallery&gt;
Hendrik_Hondius_-_Lucas_Trelcatius_P._RP-P-1907-3140.jpg|&lt;center&gt;Lukas Trelcatius&lt;br&gt;([[1542]]-[[1602]])&lt;/center&gt;
Jacobus_Arminius_02_IV_13_2_0026_01_0309_a_Seite_1_Bild_0001.jpg|&lt;center&gt;[[Jacobus Arminius]]&lt;br&gt;([[1559]]-[[1609]])&lt;/center&gt;
Gomarus.jpg|&lt;center&gt;Franciscus Gomarus&lt;br&gt;([[1563]]-[[1641]])&lt;/center&gt;
Peter-Pauw-1.jpg|&lt;center&gt;[[Petrus Pavius|Petrus Pavius / Peter Pauw]] ([[1564]]-[[1617]])&lt;/center&gt;
EwaldusSchrevelius.jpg|&lt;center&gt;[[Ewaldus Schrevelius]]&lt;br&gt;([[1575]]-[[1647]])&lt;/center&gt;
Reiner-Bontius.jpg|&lt;center&gt;Reiner / Reinerius Bontius ([[1576]]-[[1623]])&lt;/center&gt;
Otto_Heurnius.jpg|&lt;center&gt;[[Otto Heurnius]]&lt;br&gt;([[1577]]-[[1652]])&lt;/center&gt;
SS-harvey.jpg|&lt;center&gt;[[William Harvey]]&lt;br&gt;([[1578]]-[[1657]])&lt;/center&gt;
Adolphus-Vorstius.jpg|&lt;center&gt;[[Adolphus Vorstius]]&lt;br&gt;([[1597]]-[[1663]])&lt;/center&gt;
Joh Anton v d Linden.jpg|&lt;center&gt;[[Jan Antonides van der Linden|Johannes Antonides]]&lt;br&gt;([[1609]]-[[1664]])&lt;/center&gt;
&lt;/Gallery&gt;
&lt;/center&gt;

{{Portalo|medicino}}
{{ĝermo|nederlandano}}
{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Valckenburg, Adrianus van|1581}}

[[Kategorio:Nederlandaj kirurgoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj anatomoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj kuracistoj]]</text>
      <sha1>peig2lsn7l7k2rlncdylqjah4dmtavb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393453</id>
      <parentid>9393447</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literaturo */</comment>
      <origin>9393453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6627" sha1="emqe5n5qpmi5qkldx37b67q3o71lkst" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
   |nomo                =Adrianus Falcoburgius&lt;br&gt;(1581-1650)
   |dosiero            =Leiden_-_Rapenburg_73.jpg
   |priskribo           =[[Universitato de Lejdeno]], kie li studis kaj profesoris.
   |dato de naskiĝo    =[[1-a de novembro]] [[1581]]
   |loko de naskiĝo    =[[Leiden]], {{NLD}}
   |dato de morto       =[[1650]]
   |loko de morto       =[[Leiden]], {{NLD}}
   | alma_mater          = [[Universitato de Lejdeno]]
}}

'''Adriano Falkoburgo''' (1581-1650)  estis nederlanda kirurgo, anatomo kaj doktoro pri medicino, filo de Cornelis Jansz. van Valckenburg kaj Claertegen Adraensdr. van Birkel. Li studis filozofion, historion kaj teologion en la [[Universitato de Lejdeno]] kie ''Lukas Trelcatius'' (1542-1602), ''Franciscus Gomarus'' (1563-1641), [[Petrus Pavius]] (1564-1617) kaj [[Jacobus Arminius]] (1559-1609) estis liaj profesoroj. Pro religiaj militoj, li forlasis teologion kaj sin dediĉis al [[medicino]], kie li diplomiĝis en la [[19-a de junio]] [[1621]]. Dum sia tuta vivo li estis konservativo-karaktera, kaj neniam akordis kun la teorio pri sangocirkulado de [[William Harvey]]. En februaro 1624 li fariĝis profesoro pri Medicino en la [[Universitato de Lejdeno]] kaj sukcedis al ''Reiner Bontius'' (1576-1623), kiu okupis la postenon ekde la jaro 1617.

==Elektita verko==
* Theses medicae de pleuritide, Ottho van Heurne, Adrianus Falcoburgius, Johannes van Moerbergen, Ewaldus Schrevelius, Adolphus Vorstius, [[1628]]

{{-}}
==Literaturo==
{{Div col|cols = 3}}
* [http://www.biografischportaal.nl/en/persoon/94573400 Biography portal of the Netherlands]
* [http://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog07_01.xml&amp;page=40&amp;accessor=accessor_index&amp;view=imagePane Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek]
* [http://www.dbnl.org/tekst/aa__001biog07_01/aa__001biog07_01_0062.php DBNL] - Diĝita Biblioteko pri Nederlanda Beletro
* [http://books.google.com.br/books?id=ESwJgm87z6MC&amp;pg=PA348&amp;lpg=PA348&amp;dq=Adrianus+van+Valckenburg&amp;source=bl&amp;ots=eXV7vjU_ad&amp;sig=cOQg_N90kBTvrPFkDzH-cIRkqRQ&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=gohPVL3sFPKQsQŜ_oDQDQ&amp;ved=0CFUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20van%20Valckenburg&amp;f=false The Microscope in the Dutch Republic: The Shaping of Discovery], Edward G. Ruestow
* [http://books.google.com.br/books?id=V1Ojg3GSY94C&amp;pg=PA311&amp;lpg=PA311&amp;dq=Adrianus+van+Valckenburg&amp;source=bl&amp;ots=HQLRtxdgb9&amp;sig=f1tbE-ePin8cz4Y7FZD4TSHCc1k&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=gohPVL3sFPKQsQŜ_oDQDQ&amp;ved=0CFkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=Adrianus%20van%20Valckenburg&amp;f=false Bibliotheca Osleriana: A Catalogue of Books Illustrating the History of ...], Sir [[William Osler]]
* [http://books.google.com.br/books?id=zEwJAAAAIAAJ&amp;pg=PA40&amp;dq=Adrianus+Valckenburg&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=fYlPVO2DJOfjsASA6IDwDQ&amp;ved=0CEUQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Valckenburg&amp;f=false Travels in Holland, the United Provinces, England, Scotland, and Ireland, M ...], Sir William Brereton
* [http://books.google.com.br/books?id=4dwVAAAAQBAJ&amp;pg=PA192&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sir Thomas Browne: A Life], Reid Barbour
* [http://books.google.com.br/books?id=rdhzLLIibyIC&amp;pg=PA9&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sea-changes: Studies in Three Centuries of Anglo-Dutch Cultural Transmission], Cornelis W. Schoneveld
* [http://books.google.com.br/books?id=FPmAAgAAQBAJ&amp;pg=PT228&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CEcQ6AEwBg#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false English Students at Leiden University, 1575-1650: 'Advancing your abilities ...], Ms Daniela Prögler
* [http://books.google.com.br/books?id=2_Vkh0lrFXYC&amp;pg=PA259&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=uYtPVOaQHsbdsAT_tYCYDA&amp;ved=0CE8Q6AEwBw#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Sex and Drugs Before Rock 'n' Roll: Youth Culture and Masculinity During ...], Benjamin Roberts
* [http://books.google.com.br/books?id=Htg_u8-bPboC&amp;pg=PA349&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CCMQ6AEwATgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Ioannis Mevris Athenae Batavae sive De urbe Leidenfi &amp; Academia Virifque ...], Joannes Meursius
* [http://books.google.com.br/books?id=CyFCAAAAcAAJ&amp;pg=PA342&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CDEQ6AEwAzgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Elementa Physiologiae Corporis Humani: Fibra, Vasa, Circuitus ..., Volume 1], Albrecht von Halle
* [http://books.google.com.br/books?id=7GZEAAAAcAAJ&amp;pg=PA243&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CDkQ6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Muliebria historico-medica, hoc est partium genitalium muliebrium ...], Martin Schurig
* [http://books.google.com.br/books?id=4nNEAAAAcAAJ&amp;pg=PA244&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CEcQ6AEwBjgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Seltsame ondervindingen ofte geschiedenissen, omtrent de anatomia ofte ...], Thomas Bartholin,Lambert van den Bos
* [http://books.google.com.br/books?id=lgZ8ye0LJK0C&amp;pg=PA179&amp;dq=Adrianus+Falcoburgius&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=FY1PVLnyDKzjsAS2pYGgDQ&amp;ved=0CF8Q6AEwCTgK#v=onepage&amp;q=Adrianus%20Falcoburgius&amp;f=false Compendium de médecine pratique, ou Exposé analytique et raisonné des ...], Édouard Monneret
{{Div col end}}

==Vidu ankaŭ==
&lt;center&gt;
&lt;Gallery&gt;
Hendrik_Hondius_-_Lucas_Trelcatius_P._RP-P-1907-3140.jpg|&lt;center&gt;Lukas Trelcatius&lt;br&gt;([[1542]]-[[1602]])&lt;/center&gt;
Jacobus_Arminius_02_IV_13_2_0026_01_0309_a_Seite_1_Bild_0001.jpg|&lt;center&gt;[[Jacobus Arminius]]&lt;br&gt;([[1559]]-[[1609]])&lt;/center&gt;
Gomarus.jpg|&lt;center&gt;Franciscus Gomarus&lt;br&gt;([[1563]]-[[1641]])&lt;/center&gt;
Peter-Pauw-1.jpg|&lt;center&gt;[[Petrus Pavius|Petrus Pavius / Peter Pauw]] ([[1564]]-[[1617]])&lt;/center&gt;
EwaldusSchrevelius.jpg|&lt;center&gt;[[Ewaldus Schrevelius]]&lt;br&gt;([[1575]]-[[1647]])&lt;/center&gt;
Reiner-Bontius.jpg|&lt;center&gt;Reiner / Reinerius Bontius ([[1576]]-[[1623]])&lt;/center&gt;
Otto_Heurnius.jpg|&lt;center&gt;[[Otto Heurnius]]&lt;br&gt;([[1577]]-[[1652]])&lt;/center&gt;
SS-harvey.jpg|&lt;center&gt;[[William Harvey]]&lt;br&gt;([[1578]]-[[1657]])&lt;/center&gt;
Adolphus-Vorstius.jpg|&lt;center&gt;[[Adolphus Vorstius]]&lt;br&gt;([[1597]]-[[1663]])&lt;/center&gt;
Joh Anton v d Linden.jpg|&lt;center&gt;[[Jan Antonides van der Linden|Johannes Antonides]]&lt;br&gt;([[1609]]-[[1664]])&lt;/center&gt;
&lt;/Gallery&gt;
&lt;/center&gt;

{{Portalo|medicino}}
{{ĝermo|nederlandano}}
{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Valckenburg, Adrianus van|1581}}

[[Kategorio:Nederlandaj kirurgoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj anatomoj]]
[[Kategorio:Nederlandaj kuracistoj]]</text>
      <sha1>emqe5n5qpmi5qkldx37b67q3o71lkst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz von Dingelstedt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501666</id>
    <revision>
      <id>9393010</id>
      <parentid>8947734</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6729" sha1="728p38ornjsgo1ix5jv2jsz91hnspf0" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Franz von DINGELSTEDT''' (naskiĝinta la [[30-a de junio]] [[1814]] en [[Wohratal|Wohratal-Halsdorf]], mortinta la [[15-an de majo]] [[1881]] en [[Vieno]]) estis germana verkisto.

== Vivo ==
=== Instruisto kaj demokrato ===
La filo de [[Hesio-Kaselo|hesia]] serĝento kaj oficisto studis de 1831-34 teologion en [[Marburg]]. En 1835 li instruis (neekzamenite) ĉe la Evangelia Instituto de [[Hannover|Hannover-Ricklingen]], kie li skribis krom poemojn raportojn pri teatraĵoj kaj arto por la gazeto ''Posaune'' kaj la frankfurta ''Phönix''. En 1836 li iĝis gimnazia instruisto en [[Kassel]]. La verkon ''BIlder aus Hessen-Cassel'' (aperintaj en la gazeto ''Europa'' de A. Lewald) kaj la verko ''Spaziergänge eines Casseler Poeten'' respondecis por lia puna transloko en 1838 de Dingelstedt al [[Fulda]]. Tie li skribis la romanojn ''Die neuen Argonauten'' kaj ''Unter der Erde'', sed ankaŭ novelojn kaj la dramon ''Das Gespenst der Ehre''.

Monpunon por sia dua romano kaj neagnosko de la doktora titolo akirita en [[Jena]] igis lin iri al [[Stuttgart]] en la jaro 1841-a. En Fulda estiĝis ankaŭ la kortuŝanta verko ''Jordans-Lied'' kiel ankaŭ ''Lieder eines cosmopolitischen Nachtwächters''(1841). Ili verŝajne estas la plej grava politika-revolucia lirikaĵo de la grupo [[Juna Germanujo (literaturo)|Juna Germanujo]] dum [[Antaŭmarto en Germanio|Antaŭmarto]] - al [[Heinrich Heine]] kaj [[Karl Gutzkow]] li havis {{JN|persona rilato}}.

=== Monarkiemuliĝo kaj reĝisoriĝo ===
[[Dosiero:Villa Franz Dingelstedt, Weimar.jpg|eta|Lia vilao en Weimar.]]
La [[Aŭgsburgo|aŭgsburga]] ĵurnalo ''Allgemeinen Zeitung'' sendis lin kiel reporteron al Parizo kaj Londono kie li rezignis pri la respublikaj idealoj (kp. ''Das Wanderbuch'', 2 volumoj, 1839/43). La [[Prago|pragan]] kantistinon Jenny Lutzer li sekvis al Vieno kie li deklaris sin publike aristokratiemulo.

En 1843 vokis lin la reĝo de [[Virtembergo]] kiel bibliotekisto kaj laŭtlegisto al Stuttgart. Tie li ekupiĝis ekde 1846 al la scenaĵoj estiĝinte kortega dramaturgo. Tiu ĝenro ne plu malfascinis lin. En 1851 li iĝis intendanto en [[Munkeno]] (kp. la ''Münchener Bilderbogen'', 1879). Tie li ĉesigis la modan preferon de francaj aŭtoroj kaj antaŭenmetis la germanajn klasikulojn kaj [[Ŝekspiro]]n. Ree en Vieno pli malfrue li tamen denove subiĝis al la franca modo. Kulmino artista en Munkeno estis la sukcesaj ĝeneralaj gastludoj (1854). Ĉefa kialo por la foriro estis laŭdire la malamikeco de influaj katolikaj bavaroj kontraŭ protestanto el la nordo. Laŭ instigo de [[Franz Liszt]] li venis al [[Vajmaro]] kie li restis ĝis 1867. Tie ĉi li simpatiis por [[Friedrich Hebbel]] ''(Nibelungen)'' kaj aŭdacis en 1864 enscenigi la ciklon de la reĝaj dramoj de Ŝekspiro.

Kiel atestas la en Vajmaro en la Niessen-kolekto konservitaj kostumskizoj de K.E. Doepler, li povas esti taksita antaŭulo de la programo de la [[Teatro je Meiningen]]. Dingelstedt ankaŭ favoris la faron tre modernan de amasaj scenoj. Li altestime nomitis fare de [[Adolf Stahr]] la unua reĝisoro de Germanlando! Li vokitis Vienon, kie li unue estis estro de la [[Viena Ŝtata Operejo]] sed iĝis en 1870 ĉefo de la [[Burgteatrejo]]. Ekde 1875 li estris ambaŭ teatrejojn rezignante pri la operejo en 1880. Liaj t.n. vandtapiŝa [[dramaturgio]] estis en granda kontrasto al [[Heinrich Laube]] kiu plivalidigis la nurajn vortojn. Kulmino estiĝis denove ŝekspira ciklo en aprilo de 1875 (skizoj de Johann Kautsky und rolfiguretoj de Gaul en la Niessen-kolekto).

== Graveco ==
Sendube grandis liaj meritoj pri la fondo de la societo ''Deutsche Shakespeare-Gesellschaft'', sed problemaj estis ankaŭ liaj ofte kapricaj prilaboroj kaj &quot;kopioj&quot; de ŝekspiraĵoj. En Munkeno li estis enscenejiginta pecojn de Halm kaj de Gutzkow, en Vieno li ludigis verkojn de [[Ludwig Anzengruber]], [[Henrik Ibsen]] kaj [[Adolf von Wilbrandt]]. Plano de ludo de la dua parto de [[Faŭsto]] kun la muziko de [[Johannes Brahms]] ne realiĝis, tamen ĝi videblis en la dramaturgio fantaziaĵo ''Eine Fausttrilogie'' (1878).

Liaj multnombraj noveloj, en kiuj frapas ofte duonŝerca tono de grandmondulo, ne plu gravas literaturhistorie krom kelkaj bonaj kaj vivaj scenoj. Iomete gravas lia lasta romano ''Die Amazone'' (1868), por kiu modelis verŝajne lia edzino. En la dramo ''Das Haus Barneveldt'' ankaŭ bonas pluraj scenoj (ĝi trovitis en 1850).

== Verkoj (elekto) ==
* [anonime] ''Bilder aus Hessen-Kassel''. In: ''Europa. Chronik der gebildeten Welt.'' 4 (1836). p.&amp;nbsp;69–80.
* ''Gedichte.'' Kassel / Leipzig 1838.
* ''Die neuen Argonauten. Ein komischer Roman.'' Fulda 1839.
* ''Das Weserthal von Münden bis Minden.'' Kassel 1839.
* ''Sechs Jahrhunderte aus Gutenbergs Leben. Kleine Gabe zum großen Feste.'' Kassel 1840.
* [anonime] ''Lieder eines kosmopolitischen Nachtwächters.'' Hamburg 1841. Enretigo de la eldono de 1842: [http://dlibra.up.krakow.pl:8080/dlibra/dlibra/docmetadata?id=876&amp;from=&amp;dirids=1&amp;ver_id=77541&amp;lp=17&amp;QI=9C284552816C3DA92EF461018EAAD1EB-1 Pedagogical Digital Library]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [kun Sylvester Jordan] ''Zeitstimmen aus Hessen.'' 1840–1848. Kassel 1848.
* ''Das Haus der Barneveldt.'' Dresden 1850a.
* ''Der Goethe-Tag.'' In: ''Augsburger Allgemeine Zeitung'' vom 4. September 1850. S. 3947–3949. (1850b)
* ''Nacht und Morgen.'' Stuttgart 1851.
* ''Studien und Copien nach Shakspeare.'' Pest / Wien / Leipzig 1858.
* ''Die Amazone.'' Stuttgart 1868.
* ''Eine Faust-Trilogie. Dramaturgische Studie.'' Berlin 1876.
* ''Sämmtliche Werke.'' 12 Bd. Berlin 1877.
* ''Literarisches Bilderbuch.'' Berlin 1878.
* ''Münchener Bilderbogen.'' Berlin 1879.
* ''Lieder eines kosmopolitischen Nachtwächters.'' Studienausgabe mit Kommentar u. Einl. hg. v. Hans-Peter Bayerdörfer. Tübingen 1978.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{DNB-Portal|118525751}}
* [http://www.ub.fu-berlin.de/service_neu/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/autord/dingelstedt.html Scienca kolekto de ligiloj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141102170100/http://www.ub.fu-berlin.de/service_neu/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/autord/dingelstedt.html |date=2014-11-02 }}
* [http://austria-forum.org/af/AEIOU/Dingelstedt,_Franz_Freiherr_von Pri Dingelstedt an aŭstra surreta leksikono.]
* [http://www.zeno.org/Literatur/M/Dingelstedt,+Franz+von Verkoj surrete.]
* [http://www.deutsche-biographie.de/sfz69656.html Biografio ĉe ''NDB''.]

{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Dingelstedt, Franz von}}

[[Kategorio:Germanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Weimar]]
[[Kategorio:Dramaturgoj]]</text>
      <sha1>728p38ornjsgo1ix5jv2jsz91hnspf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galatea (Rafaelo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>503885</id>
    <revision>
      <id>9393349</id>
      <parentid>8198271</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="85gaduewbnox5lff7n8vbyigc2s3ya4" xml:space="preserve">[[Dosiero:Raphael Galatea.jpg|eta|dekstre|250px]]
La '''''Triumfo de Galatea''''' estas [[fresko]] kompletita ĉirkaŭ 1514 fare de [[Italoj|itala]] pentristo [[Rafaelo]] por la [[Villa Farnesina]] en [[Romo]]&lt;ref name=Gom&gt;[[Ernst Gombrich|Gombrich, E. H.]] (1989) ''The Story of Art''. 15th edn. London: Phaidon Press, pp. 240-245. ISBN 0714825840&lt;/ref&gt; de la [[Sieno|siena]] bankisto [[Agostino Chigi]]. La fresko estas mitologia sceno de serio por la malferma koridoro de la konstruaĵo, nome serio neniam kompletita kiu estis inspirita por la &quot;Stanze per la giostra&quot; de la poeto [[Poliziano|Anĝelo Poliziano]]. En [[Greka mitologio]], la bela [[Nereidinoj|nereidino]] [[Galatea]] enamiĝis el la kamparana paŝtisto [[Aciso]]. La ĵaluza unuokula [[ciklopo]] [[Polifemo]], post surprizi la kunajn geamantojn, ĵetis enorman rokon kaj kraŝis Acis.

Rafaelo ne pentris la ĉefajn eventojn de la historio. Li elektis la scenon de la [[nimfoj|nimfa]] [[apoteozo]] (''Stanze'', I, 118-119). Galatea aperas ĉirkaŭata de aliaj mar-entoj kies formoj estas iome inspiritaj de la stilo de [[Mikelanĝelo]], dum la brilaj koloroj kaj dekorado estas supozeble inspiritaj de antikv-roma pentrarto. Maldekstre, [[Tritono (mitologio)|tritono]] (parte viro, parte fiŝo) rabas mar-nimfon; malantaŭ ili, alia tritono uzas konkon kiel trumpeton. Galatea rajdas konko-ĉaron tiratan de du delfenoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Mitologio]]
[[Kategorio:Famaj pentraĵoj]]
[[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]]
[[Kategorio:Itala Renesanco]]</text>
      <sha1>85gaduewbnox5lff7n8vbyigc2s3ya4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝardena rozo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510721</id>
    <revision>
      <id>9393121</id>
      <parentid>9296439</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20871" sha1="0qqcmeixnoeqfrochb4pag982rlqa6s" xml:space="preserve">[[Dosiero:Jardin de Bagatelle Rosa Pollux 001.JPG|eta|Rozoj en la rozejo de la parko [[Parc de Bagatelle]], Francujo (en la malfundo, la kultivaro 'Pollux')]]
[[Dosiero:Bouquet de roses roses.jpg|eta|bukedo kun rozkoloraj kulturrozoj]]

'''Ĝardena rozo''' aŭ '''kultiva rozo''' estas kultivita formo de la genro [[rozo]] (''Rosa''), male ol la [[sovaĝa rozo|sovaĝaj rozoj]]. Ekzistas multege da [[kultivaro]]j de la ĝardena rozo.
En [[Okcidento]] la rozo havas la famon esti la plej nobla kaj plej valora floro. Ĝi simbolas (precipe la ruĝaj rozoj ) [[amo]]n kaj [[romantikismo|romantiko]]n.

== Priskribo ==
[[Dosiero:Rose_Leaf.jpg|eta|juna pinata [[folio]] de ĝardenrozo kun [[stipulo]]j]]

Rozujoj kreskas libere starantaj aŭ povas grimpi helpe de grimpiloj. Kelkaj specioj havas neniun aŭ nur tre malmultajn [[planta pikaĵo|pikilojn]]. (Rozoj ne havas – male ol la poeziaj deklaroj - [[dorno (botaniko)|dornoj]]&lt;nowiki/&gt;n, sed pikilojn.) La pikiloj povas esti ruĝecaj, nigraj, malgrandaj, grandaj, rigidharaj, rektaj, larĝaj, kojnformaj, hokformaj, kurbaj aŭ tre pintaj. ''[[Rosa omeiensis]]'' f. ''pteracantha'' REHDER &amp; E.H.WILSON el Ĉinio havas la plej grandajn pikilojn: akrajn, durajn, kojnformajn, ruĝecajn kaj diafanajn, kiuj estas je la bazo ĝis 2&amp;nbsp;cm kaj pli larĝiĝintaj kaj pli longaj ol la folioj. La planto nomiĝas tial „pikdrata rozo“. La alterne sidantaj [[folio]]j estas plej ofte nepare pinataj, malofte simplaj. La [[stipulo]]j estas plejofte bone videblaj.
Rozoj havas florojn, kiuj staras unuope aŭ en diversaj [[infloresko]]j. La duseksaj [[floro]]j estas [[radisimetria]]j kaj kvinnombraj. La kvin (malofte kvar) verdaj [[sepalo]]j ofte similas la foliojn. Sovaĝaj formoj havas kvin okulfrapajn [[petalo]]j&lt;nowiki/&gt;n. La [[stameno]]j estas multnombraj. La plej ofte multaj [[karpelo]]j ne estas kunkreskintaj (apokarpaj). (Kultur-)rozoj kaj ĝardenrozoj ekzistas en ĉiu koloro (escepte de pura bluo kaj nigro) kaj estas ankaŭ diverskoloraj. La maloftan verdan florkoloron havas la kulturvario '[[Viridiflora]]'. Multaj kulturvarioj bonodoras diversmaniere. Multaj kulturvarioj havas plenajn florojn. Tio signifas, ke parto de la stamenoj transformiĝis en dekorajn petalojn.

La [[frukto]]j de la rozoj (ili estas plurnuksaj fruktoj, t.e., la „kernetoj“ estas la veraj fruktoj) nomiĝas [[rozfrukto]]j. La „fruktokarno“ estas manĝebla kaj tre riĉa je [[vitamino]]j. Plurfoje jare florantaj rozoj ne formas fruktojn pro la pritondado en somero.

[[Dosiero:Infoschild Kleine Rosenkunde.jpg|eta|Informpanelo: malgranda rozologio]]
[[Dosiero:Rosa_sp.188.jpg|eta|Blanka, malmulte densa rozo; ekzistas ankoraŭ multaj flavaj stamenoj ([[floribundarozo]] 'Maria Mathilda')]]
[[Dosiero:Rosa Ave Maria 1.jpg|eta|floroj de oranĝkoloraj plena rozo ([[te-hibrido]] 'Ave Maria')]]
[[Dosiero:Rosa Kardinal.jpg|eta|floro de plena ruĝa rozo ([[te-hibrido]] 'Kardinal')]]
[[Dosiero:Rosa Trumpeter.jpg|eta|floro de ruĝa rozo ([[Floribundarozo]] 'Trumpeter')]]
[[Dosiero:Rosa Inspiration.jpg|eta|malfermiĝanta rozfloro ([[te-hibrido]] 'Inspiration')]]
[[Dosiero:Rosa Maxim.jpg|eta|blanka.ruĝa rozfloro ([[te-hibrido]] 'Maxim')]]

== Utiligado ==
=== Tranĉfloro ===
Tranĉrozoj estas grava komerca artiklo. Ekzemple en la jaro 2014 ĉirkaŭ 977 milionoj da rozoj (kun valoro de ĉ. 765 milionoj da eŭroj) estis importitaj nur al Germanio.
La eksportantoj estis interalie:
* 675 Mio. da rozoj el [[Nederlando]] en la valoro de 681 Mio. da Eŭroj
* 16,9 Mio. el [[Italio]]
* 14,6 Mio. el [[Kenjo]]
* 12,4 Mio. el [[Ekvadoro]]
La tranĉrozoj importitaj en Germanujon egalas ĉirkaŭ 90 % de la entuta konsumado en Germanujo. Nur 10% estas produktitaj de la enlandaj hortikulturaj entreprenoj.

=== Kosmetiko kaj kuraciloj ===
La floroj de la [[Rosa centifolia|Provenca rozo]] kaj [[Rosa damascena|damaska rozo]] estas uzataj por produkti [[rozoleo]]n kaj [[rozakvo]]n. Rozoleo estas la bazo de multaj kosmetikaĵoj kaj [[parfumo]]j. Rozoleo estas uzata ankaŭ terapie.

=== Nutraĵoj ===
El rozfloroj eblas fari [[rozkonfitaĵo]]. Kanditaj rozflorfolioj estas frandeblaj kiel deserto. Rozakvon oni aldonas ekzemple al [[marcipano]].

== Kulturhistorio ==
=== „Disvastiĝo“ ===
La plej malnovaj restaĵoj, kiuj ĝis hodiaŭ estis trovitaj, estis [[fosilio]]j de sovaĝaj rozoj en la Kolorada Rokmontaro. La premsignoj de rozflolioj originas el la [[paleolitiko]], do antaŭ 35 ĝis 32 milionoj da jaroj. La komenco de rozkultivado estas la [[ĉina ĝardenarto]]; [[Konfuceo]] (551–479 a. K.) rakontis pri rozoj en la reĝaj ĝardenoj de [[Pekino]].

La lirikisto [[Anakreono]] de Grekio laŭdis la sanigajn efikojn de rozbalzamo. Dum la romia epoko la homoj kultivis en [[Italujo]] rozojn (''Rosa canina'', ''Rosa gallica'', [[Rosa alba|''Rosa''×''alba'']]) por fari el ili parfumon kaj kuracilojn. Por romianoj rozoj havis famon de luksegaĵoj. Tial ili disigis rozajn petalojn super festajn tablojn. Post la fino de la Romia imperio la kultivado de rozoj (por fari kuracilojn) okazis nur en {{J|monaĥeja ĝardeno}}.
[[Karolo la Granda]] ordonis en la jaro 794, en sia skribaĵo ''Capitulare de villis vel curtis imperii'', la kultivado de frukt-, legom-, kurac- kaj ornam-plantoj, inkluzive de [[hundorozo]]. En la 13a jarcento ekzistis en meza Eŭropo laŭ [[Albertus Magnus]], ''[[Rosa alba]]'', ''[[Rosa rubiginosa]]'', ''[[Rosa arvensis]]'' kaj kelkaj varioj de ''[[Rosa canina]]''. Ĝis tiam la rozoj floris nur unufoje jare. Novaj varioj ekestis nur per spontaneaj [[mutacio]]j (t.n. „sportoj“), nuraj kruciĝoj kaj ties [[selektado]]. La rozoj estis aŭ blankaj aŭ ruĝetaj. Ruĝaj kaj flavaj koloroj ĉe rozoj ekestis en Eŭropo nur post la kontaktoj kun orienta Azio en la 16a jarcento.

Granda influo sur rozbredado havis la imperiestrino [[Joséphine de Beauharnais|Joséphine]], la edzino de [[Napoléon Bonaparte|Napoleono]] (1763–1814), kiuj konstruigis la unuan [[rozario (ĝardeno)|rozkolekton]].

En la 18a kaj 19a jarcento estis kultivataj la unuaj plurfoje florantaj rozoj en Mezeŭropo (vidu [[portlanda rozo]], [[remontanco]]). Tiu eco estas kaŭzita de la krucado kun [[Rosa fedtschenkoana]], kiu floras plurfoje dum la jaro.

En 1867, en [[Francio]], aperis la legenda rozo '[[La France (rozo)|La France]]', la unua [[te-hibrido]]. Per tiu vario komenciĝis nova historio de rozoj.

Post la remalkovro de la [[Johann Gregor Mendel|mendelaj]] heredreguloj komence de la 20a jarcento, la rozbredado progresis. Intertempe ekzistas pli ol 30.000 kulturvarioj de rozoj.
Kolektoj de rozoj estas la tiel nomataj rozejoj. Ekzemple, en [[Germanio]]: la Eŭropa rozejo en [[Sangerhausen]], la Germana Rozejo en [[Dortmund]] kaj la rozĝardeno de Eŭropo en [[Zweibrücken]].

La multigado de la kulturrozoj okazas plej ofte per [[greftado]].

=== Simboliko ===
La kvinparta floraranĝo simbolas la [[pentagramo]]n kaj per tio la sekreton. ''„[[Sub rosa]] dictum“'' (sub rozo dirita) – la rozo estas de pratempo la simbolo de
[[diskreteco]].

En la [[kristaneco|kristanismo]] la rozo estas simbolo de [[paradizo]], kaj la senpikila rozo, tiu de [[Maria]], la dipatrino. La rozo simbolis en [[mezepoko]] la virinon, amon al virino, kaj poste, [[volupto]]&lt;nowiki/&gt;n.
Male okazas en [[budhismo]]: sur domaj budhismaj altaroj oni ne metas rozojn pro iliaj pikiloj.

En la [[alkemio]] la rozo estas la ''flos sapientiae'' (latine: la floro de scienco).

En la [[framasonismo]] la rozo estas la simbolo por amo, lumo kaj vivo.

En la [[heraldiko]] la rozo sur blazono estas kromsigno.

== Hortikulturaj engrupiĝoj de la rozaj specioj kaj varioj ==
→ ''Vidu ankaŭ: [[rozaj klasoj]]''

=== Malnovaj rozoj ===
[[Malnovaj rozoj]] estas ĉiuj rozvarioj, kiuj jam ekzistis kiel grupo antaŭ 1867 (en tiu jaro oni enkondukis la faman kultivaron 'La France' , la unua Te-hibrido). La kultivaro 'Scharlachglut' de la rozbredisto Kordes (1952) estas ekzemple „malnova rozo“, ĉar ĝi estas [[gaŭla rozo]] – la grupo Gallica-rozoj jam ekzistis antaŭ 1867. La ofte dirita opinio, ke malnova rozo devus ekesti antaŭ 1867 estas malĝusta.&lt;ref&gt;American Rose Society: ''Modern Roses'' XI, London und San Diego 2000, S. xii: “In 1966, the American Rose Society defined an ‘old garden rose’ as any rose belonging to a class which was in existence prior to 1867 (the year of introduction of the first Hybrid Tea).”&lt;/ref&gt;

=== Tehibridoj (Noblaj rozoj) ===
[[Te-hibrido]]j aŭ nobla rozo estas rozoj, kiuj aspektas speciale „noblaj“. Ili plej ofte havas nur po unu floro en ĉiu tigo. La unua [[tehibrido]] ekestis, kiam en la jaro [[1867]] la arĝente-rozkolora 'La France' – tiel nomata [[remontanco]]bredado – estis krucita kun iu orienta [[terozo]]. La rezulto de la interkruciĝo estis rozvario, kiu kunigas la robustecon de la remontanca rozo kun la beleco de la terozo. Unu el la plej famaj noblaj rozoj estas la flave floranta '[[Gloria Dei (rozo)|Gloria Dei]]', kiu verŝajne estas la plej ofte plantita rozvario de ĉiuj tempoj. Ekde ĝia apero en 1945 estis venditaj pli ol 100 milionoj de plantoj. Pli nova, kun simila kvalito, estas la kulturvario 'Orient Express'.

=== Tabelo: kelkaj konataj nobelaj rozoj ===
{| class=&quot;prettytable sortable&quot;
!kulturvario!!koloro!!jaro!!rimarkoj!!bildo
|-
|'Mme. Caroline Testout'||rozkolora||1890||||[[Dosiero:Rosa 'Mme Caroline Testout'.jpg|40 px]]
|-
|'Ophelia'||hele rozkolora ||1912||valora malnova vario||[[Dosiero:Ophelia - Hybrid Tea.jpg|40 px]]
|-
|'Betty Uprichard'||ruĝa||1922||||
|-
|'Dainty Bess'|| rozkolora ||1925||||[[Dosiero:Rosa Dainty Bess1UME.jpg|40 px]]
|-
|'Dame Edith Helen'||velure rozkolora ||1926||tre valora||
|-
|'Edith Nellie Perkins'||||1928||||
|-
|'Talisman'||||1929||||
|-
|'Mrs. Pierre S. du Pont'||orflava||1929||||[[Dosiero:Rose PS du Pont 20070601.jpg|50px]]
|-
|'Picture'|| rozkolora ||1932||||
|-
|'Geheimrat Duisberg'||pure flava||1933||||
|-
|'Eclipse'||||1935||||
|-
|'Crimson Glory'||velure malhelruĝa||1935||||[[Dosiero:Rosa Crimson Glory Kordes 1935.jpg|40 px]]
|-
|'Elite'||||1936||||
|-
|'Michéle Meilland'||blankeca- rozkolora ||1945||||[[Dosiero:Rosa Michele Meilland 2.jpg|40 px]]
|-
|'[[Gloria Dei (rozo)|Gloria Dei]]'|| orflava, ruĝa ĉe la randoj||1945||sin. 'Mme A. Meilland', 'Peace'||[[Dosiero:Rose.A.Mailend1.jpg|40 px]]
|-
|'Spek's Yellow'||orflava||1947||||
|-
|'New Yorker'||malhelruĝa||1948||||[[Dosiero:Hybrid Tea - New Yorker 3 (cr).JPG|50 px]]
|-
|'Mme. L. Dieudonné'||ruĝe ora||1948||||[[Dosiero:Madame Dieudonné.jpg|50 px]]
|-
|'Sondermeldung'||gerani-ruĝa||1950||||
|-
|[[Queen Elizabeth (rozo)|'Queen Elizabeth']]||rozkolora||1954|||[[monda rozo|monda rozo 1978]]||[[Dosiero:Rosa Queen Elizabeth1ZIXIETTE.jpg|centre|40px]]
|-
|[[Duftwolke|'Duftwolke']]||koralruĝa || 1963 |||[[monda rozo|monda rozo 1981]]||[[Dosiero:Hybrid Tea - Fragrant Cloud 3 (crop).JPG|centre|40px]]
|-
|[[Papa Meilland|'Papa Meilland']]||ruĝa||1963|| [[monda rozo|monda rozo 1988]]||[[Dosiero:Rose Papa Meilland.jpg|centre|30px]]
|-
|[[Pascali (rozo)|'Pascali']]||blanka||1963|| [[monda rozo|monda rozo 1991]]||[[Dosiero:Rosa Pascali.jpg|centre|40px]]
|-
|[[Ingrid Bergman (Rose)|'Ingrid Bergman']]||ruĝa||1984|| [[monda rozo|monda rozo 2000]]||[[Dosiero:Rose Ingrid Bergmann.jpg|centre|40px]]
|}

=== Bedrozoj aŭ poliantaj rozoj ===
Bedrozoj ankaŭ nomiĝas ankaŭ [[polianta-rozo|Polyantha-rozo]]j aŭ [[floribunda rozo|floribundaj rozoj]]. Ili ne estas unueca rozraso, sed konsistas el pluraj grupoj:
* etfloraj, sed poliantaj rozoj florantaj en grandaj umbeloj;
* Polyantha-hibridoj, kruciĝo inter rozo Poliantha kaj tehibridoj: florantaj en umbeloj, la unuopa floro similas al tehibrido;
* [[floribunda-rozoj|floribunda]] hibrido: tre similas al tehibridoj, sed floranta en umbeloj kaj forte kreskanta;
* nanpolianta hibrido, kiu atingas grandecon de nur 20–25&amp;nbsp;cm.

Tiuj ĉi rozoj floras dum la tuta somero kaj havas ĉ. 10-12 floroj en ĉiu tigo. Bedrozoj kreskas pli forte ol la plej multaj tehibridoj. Ili ankaŭ floras pli regule.

=== Tabelo: kelkaj gravaj rozoj Polyantha ===
{| class=&quot;prettytable sortable&quot;
!kulturvario!!koloro!!jaro!!rimarkoj!!bildo
|-
|'[[Gruß an Aachen (rozo)|Gruß an Aachen]]'||rozkolora-blanka-orflava||1909||||[[Dosiero:Rosa 'Gruss an Aachen' J2.jpg|40 px]]
|-
|'Ellen Poulsen'||||1912||||
|-
|'Josef Guy'||skarlata||1921||||
|-
|'Baron de Vivario'||pure blanka||1925||||
|-
|[[The Fairy (rozo)|'The Fairy']]||rozkolora||1932||hibrido kun ''[[Rosa moschata]]''||[[Dosiero:The Fairy Rose.jpg|40 px]]
|-
|'Dick Koster'||salmoroza-oranĝa||1935||ankaŭ nomata „Pariza rozo“ ||
|-
|'Margo Koster'||salmoranĝa||1935||||
|-
|'Orange Triumph'||oranĝa-skarlata||1937||||
|-
|'Holstein'||malhelruĝa||1938||||[[Dosiero:Rose Rote Holstein.jpg|40 px]]
|-
|'Poulsens Pink'||samkolora, helruĝa||1939||||
|-
|'Frensham'||malhelege ruĝa||1946||||
|-
|'Fashion'||samkolora||1947||||
|-
|'Goldilocks'||flava||1948||||
|-
|'Alain'||malhelkamenruĝa||1948||||[[Dosiero:Rosa Alain.jpg|40 px]]
|-
|'Schleswig'||pure roza||1949||||
|-
|'Gelbe Holstein'||malhelflava||1949||||
|-
|[[Guletta (rozo)|'Guletta']]||flava||1976||de Ruiter||[[Dosiero:Rosa sp.308.jpg|40 px]]
|}

=== Grimprozoj kaj rambleraj rozoj ===
Grimprozo devena de diversaj rozspecioj. La du eŭropaj specioj ''[[Rosa pendulina]]'' kaj la kamprozo ''[[Rosa arvensis]]'' povas esti inter la devenrozoj. Pli gavaj estis la „ĉiamverda grimprozo“ [[Rosa wichuraiana]], kaj antaŭ ĉiu la „Multflora rozo '' [[Rosa multiflora]]'', kiu ankaŭ estas la prapatrino de la poliantaj rozoj. [[Noisette-rozo]]j kaj multaj aliaj grimprozoj heredis la odoron verŝajne de la „mosko rozo'' [[Rosa moschata]]''.

Multaj grimprozoj estas [[sporto (biologio)|sportoj]] de negrimpantaj rozujoj. Ankaŭ ĉe arbustaj rozoj (ekzemple [[tehibrido]]j) unuopaj tigoj povas montri fortan grimpantan kreskon. Tiel ekestis varioj, kiuj, escepte de pli forta kresko, estas identaj al la devenvario. La novaj varioj ricevas ilian nomon de la devenvario kun aldono de „Climbing“ (angla) =, grimpanta). Ekzemple la el arbustrozo ‚[[Souvenir de la Malmaison (rozo)|Souvenir de la Malmaison]]’,la grimprozo nun nomiĝas [[Souvenir de la Malmaison (rozo)|Climbing Souvenir de la Malmaison]]. Grumprozoj povas ricevi longecon de du ĝis dek metrojn. Depende de la vario kaj specio ili floras unufoje aŭ multfoje.

[[Rambler-rozo]]j formas flekseblaj kaj longaj [[tigo]]j. Ili tre taŭgas por kreskigi ĉe maldensaj arboj. La plej konata vario eventuale estas la forte kreskanta ‚[[Bobbie James (rozo)|'Bobbie James']], kiu floras blanke unufoje jare. Pli juna vario de la ramlera rozo estas 'Guirlande d’Amour', kiu ankaŭ floras blanke. Ĝi floras dum la tuta somero.

=== Tabelo: kelkaj gravaj grimpaj kaj rambleraj rozoj ===
{| class=&quot;prettytable sortable&quot;
!kultivaro!!jaro!!koloro!!trunkformo!!rimarkoj!!bildo
|-
|[[Gloire de Dijon (rozo)|'Gloire de Dijon']]||1853||flavece rosea|| [[te-rozo]]||||[[Dosiero:Gloire de Dijon ill.jpeg|40 px]]
|-
|'American Pillar'||1902||ruĝa-blanka||''[[Rosa wichuraiana]]''||(1891 el Japanio)||[[Dosiero:Rosa American Pillar - Giverny01.jpg|40 px]]
|-
|'Dorothy Perkins'||1902||ĉerizrosea||''[[Rosa wichuraiana]]''||||[[Dosiero:Rose Dorothy Perkins 20070601.jpg|40 px]]
|-
|'Excelsa'||1910||sangoruĝa||''[[Rosa wichuraiana]]''||mondfama vario||[[Dosiero:Rosa x Excelsa or Red Dorothy Perkins 01.JPG|40 px]]
|-
|'Paul's Scarlet Climber'||1917||skarlata||''[[Rosa multiflora]]''||konata ankaŭ sub la nomo „Blaze“, ekde 1954 ankaŭ „New Blaze“, nun ĉiamfloranta {{mankas fonto}}||[[Dosiero:Pauls Scarlet (Paul 1915).JPG|40 px]]
|-
|'Easlea's Golden Rambler'||1933||citronflava||''[[Rosa multiflora]]''||||
|-
|[[New Dawn (rozo)|'New Dawn']]||1930||rosea, poste blankece-rosea||''[[Rosa lucieae]]''||||[[Dosiero:Rosa 'New Dawn' J1.jpg|40 px]]
|}

=== Arbustrozoj ===
[[Dosiero:Rosa Iceberg 1.jpg|eta|blanka arbustorozo [[Schneewittchen (rozo)|'Schneewittchen']]]]
La esprimo „arbustrozo“ estas stranga esprimo, ĉar botanike ĉiu rozo estas [[arbusto]] laŭ la botanika senso de la vorto. En hortkulturo arbustrozo estas rozo, kiuj kreskas , male al la tre rigide kreskantaj [[tehibrido]]j pli malrigide kaj kiuj havas pli altan habiton. Ĉe grandeco de unu ĝis tri m arbustrozoj ankaŭ taŭgas kiel [[soliterplanto]]j en ĝardeno kaj parko.

Oni distingas inter unufoje florantaj kaj plurfoje florantaj arbustrozoj. La plurfoje florantaj arbustrozoj havas florpaŭzon post la ĉefa florado en la frua somero kaj floras denove en la malfrua somero.

La plej fama arbustrozo de l monddo estas la vario [[Schneewittchen (rozo)|'Schneewittchen']], kiu portis longe la predikaton ADR-rozo. Ĉar intertempe ekzistas kulturvarioj, kiuj havas multe malpli da inklino al infektiĝo de ekzemple [[melduo]] kaj [[Diplocarpon rosae]] oni forprenis tiun predikaton de la malnova vario 'Schneewittchen'. La pli nova vario 'Petticoat', ankaŭ kun blankaj floroj floroj kaj forta kresko, anstataŭas ĝin.

=== Arbustetrozoj ===
Arbustetrozoj ankaŭ estas nomataj [[grundkovranto|grundkovrantaj]] rozoj. Ili kreskas horizontale, sed ankaŭ larĝe arbustece ĝis arke pendante. Ili estas horizontale etendiĝantaj rozkultivaroj el diversaj rozaj klasoj. Ili estas alternativo por aliaj grundkovraj lignoplantoj aŭ staŭdojn. Tio sugestas ke la areo kun tiuj grundkovrantaj rozoj estas facile flegebla kaj sentrudherba, sed tio ne pravas. Rozoj ne povas esti grundkovrantoj kaj subpremi trudherbojn. Tial prefere estas uzata la esprimo „arbustetrozoj“ anstataŭ „grundkovraj rozoj“. Pravas, ke tiuj rozoj estas pli fortika kaj rezistaj kontraŭ malsanoj. Tial ili estas uzataj ofte en publikaj verdejoj.

Al la arbustetrozoj apartenas ekzemple:
* la salmkolora [[Bonica ’82 (rozo)|'Bonica 82']], [[ADR-rozo]], ekde 2003 [[monda rozo]], ĝi fariĝas 40 ĝis 60&amp;nbsp;cm alta.
* la malhelruĝa 'Colossal Meidiland', kiu fariĝas ĝis 80&amp;nbsp;cm alta.
* 'Cubana' estas nur 50&amp;nbsp;cm alta arbustetrozo. La florkoloro estas oranĝa.
* 'Purple Meidiland' estas rozo kun ADR-predikato. Ĝi fariĝas 40 ĝis 60&amp;nbsp;cm kaj toleras malmildan klimaton.
* la rosea kultivaro 'Windrose' estas ankaŭ ADR-rozo. Ĝi fariĝas 80&amp;nbsp;cm alta.
* La flava kaj malmulte plena 'Celina' ankaŭ toleras ombron.

=== Sovaĝaj rozoj ===
Kelkaj specioj de [[sovaĝaj rozoj]] estas kultivataj en parkoj kaj ĝardenoj. Jen kelkaj ekzemploj: [[Rosa rubiginosa|pomrozo]], [[sulka rozo]], [[hundorozo]], [[vinagra rozo]] kaj [[ĉina orrozo]] (''Rosa hugonis'').

=== Rozaj baztrunkoj ===
[[Dosiero:Infoschild Rosenvermehrung.jpg|eta|informpanelo rozmultigado]]
[[Dosiero:Infoschild_Wildrosen.jpg|eta|informpanelo sovaĝaj rozoj kiel baztrunko]]
La baztrunkoj servas al la rozaj kulturvarioj kiel „radiko“. Plej ofte oni greftas rozojn en la radikkolo per [[inokulado]].

* ''Rosa canina'' 'Inermis'
* ''Rosa canina'' 'Pfänders' (precipe por [[alttrunka rozo|alttrunkaj rozoj]])
* ''Rosa canina'' 'Schmidts Ideal'
* ''[[Rosa corymbifera]]'' 'Laxa'
* ''[[Rosa multiflora]]''
* ''Rosa rubiginosa'' (por [[parkrozo]]j kaj [[malnova rozo|malnovaj rozoj]])
* ''Rosa canina'' 'Heinsohn's Rekord'
* ''Rosa canina'' 'Pollmer'
* ''Rosa canina'' 'Schreiber'
* ''Rosa canina'' 'Superbe'
* ''Rosa canina'' 'Bögs Stachellose'
* ''Rosa canina'' 'Heinsohns Rekord'
* ''[[Rosa coriifolia]]''

== Rozoj kiel ĝardenplantoj ==
=== La ADR-ekzameno ===
En Germanujo oni ekzamenas novajn rozkultivarojn. La atesto „Ĝenerala Germana Roznovaĵa Ekzameno“ (germane: „Allgemeine Deutsche Rosenneuheitenprüfung“ (ADR) ) estas ŝatata predikato por altkvalita nova kultivaro. La prijuĝo entenas kaj estetikaj kaj hortikulturaj aspektoj. Rozoj kun pli ol 80 punktoj rajtas porti la indikon „[[ADR-rozo]]“.

=== Malsanoj ===
Multaj [[plantmalsano]]j atakas la kulturrozojn. La inklino al malsanoj reduktiĝas, se la rozoj havas optimumajn kreskokondiĉojn: sunriĉa kreskejo, plantkonforma sterkado kaj kultivarkonforma pritranĉo. La rozmalsanoj estas: [[rozrusto]], [[nigra makulozo]] kaj [[cindra borito]]. Akvumante la plantojn oni evitu la akvumadon de la folioj. Nur sur akvo nur la folioj la sporoj de la fungoj povas ĝermi. [[Melduo]] estas verŝajne la plej oftaroza malsano. La fibestoj kiuj atakas rozojn estas [[rozcikado]]j, [[folivespo]]j, [[rozlaŭso]]j kaj [[ŝpinakaro]]j.

== Bildaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Small_Red_Rose.JPG|Ruĝa rozo
Dosiero:Close_up_yellow_rose.jpg|Flava rozo
Dosiero:06.2010a white Rosa wp1.jpg|Blanka rozo
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.welt-der-rosen.de/ ''Welt der Rosen''.]
* [http://www.rosenfreunde.de/ GRF - Gesellschaft deutscher Rosenfreunde e.V. (gegr. 1883 als VDR)]

[[Kategorio:Rozoj|!]]
[[Kategorio:Arbokultivado]]
[[Kategorio:Ornamaj plantoj]]
[[Kategorio:Plantbredado]]</text>
      <sha1>0qqcmeixnoeqfrochb4pag982rlqa6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Celio Calcagnini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>511935</id>
    <revision>
      <id>9393383</id>
      <parentid>9386111</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29866" sha1="k984npjqkl90ojfo49s7nzdsos65xag" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
   |nomo                =Caelio Calcagnini&lt;br /&gt;(1479-1541)
   |dosiero            =Celio Calcagnini (1479-1541).png
   |priskribo           = Epistolarum criticarum et familiarum libri XVI, verko publikigita en [[1608]].
   |dato de naskiĝo    =[[17-a de septembro]] [[1479]]
   |loko de naskiĝo    =[[Ferrara]], {{ITA}}
   |dato de morto       =[[24-a de aprilo]] [[1541]]
   |loko de morto       =[[Ferrara]], {{ITA}}
   | alma_mater          = [[Universitato de Ferrara ]]&lt;br /&gt;[[Universitato de Padovo]]
}}

'''Caelii Calcagnini ferrariensis''' (1479-1541) estis Itala humanisto, poeto, filozofo, historiisto, astronomo, diplomato, kanceliero, helenisto, latinisto, profesoro pri la latina kaj la greka en la [[Universitato de Ferrara]], estas menciita en la verko Orlando Furioso&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=td8KAQAAIAAJ&amp;pg=PA238&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1eDMVOiTNPOLsQT_2IJY&amp;ved=0CEYQ6AEwCDgU#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Orlando Furioso; Tr. Into English Verse, by W.S. Rose, Volume 8], Lodovico Ariosto&lt;/ref&gt; de [[Ludoviko Ariosto]] (1474-1533) kaj unu el la ĉefaj reprezentantoj de la intelektularo en [[Ferrara]]. Krom renoma astronomo li verkis libron pri la terrevolucio ĉirkaŭ la suno, surbaze de la teorioj de [[Koperniko|Nikolao Koperniko]] (1473-1543), kvankam li neniam menciis Kopernikon en sia verkaro&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=9r0RfQtpU6AC&amp;pg=PA265&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CEQQ6AEwCDgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Life of Copernicus (1473-1543)], Pierre Gassendi, Oliver Thill&lt;/ref&gt;.

== Biografio ==
[[Dosiero:Calcagnini - Opere, 1544 - 1233192.jpg |eta|maldekstra|''Opere'', 1544]]
Li estis filo de apostola protonotario Mario Calcagnino kaj Lukrecia Costantini. Kiam juna, li servis en la armeo de la imperio, sub la komando de [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] (1459-1519) kaj de la militema papo [[Julio la 2-a]] (1443-1513) kaj ankaŭ dum la invado de Karlo la 8-a (Francio) (1470-1498), en 1506. Li ricevis siajn unuajn studojn kiel sia patro, kanoniko tre klera, kaj plenumis la universitatajn kursojn en la lernejo pri homsciencoj el sia naskiĝurbo, sub la gvidado de Battista Guarino (1435-1513) en la klasika beletro, Antonio Cittadini&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=aMRCAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Antonio+Cittadini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=cQTOVPinBdKxsASg54GYCg&amp;ved=0CCoQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=Antonio%20Cittadini&amp;f=false Auscultationes in parvam artem Galeni], Antonio Cittadini&lt;/ref&gt; (m. [[1518]]) pri filozofio kaj Nikolao Leoniĉeno (1428-1524) pri medicinaj kaj naturaj sciencoj. Liaj kunstudantoj estis Gasparo Sardi &lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=7PpXAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Gasparo+Sardi&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=kgbOVOX7PILhsAS5wYGwAQ&amp;ved=0CEYQ6AEwBg#v=onepage&amp;q=Gasparo%20Sardi&amp;f=false Epistolarum liber ... ejusdem de triplici philosophia commentariolus ...], Gasparo Sardi&lt;/ref&gt; kaj Liljo Gregorio Ĝiraldi&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=KssnX25BJ3wC&amp;dq=Lilio+Gregorio+Giraldi&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=CwfOVO7fAoP7sASE3YKgAg&amp;ved=0CCYQ6AEwAg Lilivs Gregorivs Gyraldvs de Poetis Nostrorvm Temporvm], Liljo Gregorio Ĝiraldi, Cinzio Giraldi, 2009.&lt;/ref&gt;, kiu lin laŭdegos en sia &quot;Carmina&quot;.

Kiam li estis 15-jara, kune kun la patro, li partoprenis en la &quot;misio&quot; de Ferrara, kiu devas alporti en Italion la nevon de [[Beatrico de Aragono]] (1457-1508), vidvino de [[Matiaso la 1-a (Hungario)|Matiaso Korvino]] (1443-1490), la kardinalon Hipoliton la 2-a (Este) (1509-1572), kiu estis jam ĉefepiskopo de [[Esztergom]] kaj primaso de [[Hungario]]. En 1517, Hipolito la 2-a, elprenante la postenon de la maljuna Pellegrino Prisciani&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=LPmVAwAAQBAJ&amp;pg=PA133&amp;dq=Pellegrino+Prisciani&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=phHOVIbwM63hsAŜooAQ&amp;ved=0CCgQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=Pellegrino%20Prisciani&amp;f=false Visual Cultures of Secrecy in Early Modern Europe], Timothy McCall, Sean Roberts, Giancarlo Fiorenza&lt;/ref&gt; (1435-1518), proponas al Kalkanjini kiel oficiala historiisto de la duklando de Ferrara kaj de la Domo de la Este-oj. En la 10-a de septembro, laŭpete de la kardinalo kiu estis rekomendinta sian kandidaton, la Konsilio de la Maljunuloj alprenas, per publika decido, konfidi la oficon de historiografo de la kortego al Kalkanjini, kondiĉe ke li neniam rezignu la instruon en la universitato.

En la [[4-a de decembro]] de la sama jaro, li decidas, kune kun aliaj membroj de la kortego de Ferrara, kiel Ludovico di Bagno, sekretario de Hipolito, kaj la poeto Andrea Marone (1475-1528), akompani la kardinalon al [[Hungario]] kiu iris tien por ekposedi la diocezon de [[Eger]]. Tie li restis unu jaron kaj duonon, administrante la episkopan sekretariejon kaj daŭrigante siajn akademiajn studojn.

Printempe de 1518, li ĉeestis, kune kun la kardinalo Hipolito, la geedziĝon de la reĝo de Pollando [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] (1467-1548) kun Bona Sforza (1494-1557), filino de [[Gian Galeazzo Maria Sforza]] (1469-1494), Duko de Milano kaj [[Izabela d'Este]] (1474-1539). En tiu okazintaĵo, Kalkanjini estas omaĝita per honortitolo de la pola nobelaro. Dum tiu periodo, li profitis la okazon por viziti aliajn polajn teritoriojn ĝis [[Dnepro]] kaj konatiĝi kun la vivo de la [[Ukraino|ukraina]] popolo: sperto kiun li poste priskribos en sia &quot;De moribus Scytharum&quot;.

Dum mallonga periodo li aktivis kiel diplomato ĉe la Duko de Ferrara en [[Germanio]], [[Pollando]] kaj [[Hungario]], kaj dum restado, en 1518, en [[Krakovo]] -- kie eble li ricevis novaĵojn pri [[Koperniko|Nikolao Koperniko]] (1473-1543) --, li fariĝis profesoro pri belartoj en la [[Universitato de Ferrara]], restinte en tiu posteno ĝis sia morto. Ĝis 1525, li estis mentoro de la estonta kardinalo de Ferrara, Hipolito la 2-a (Este) (1509-1572), kiu iam lin ekzaltos en sia &quot;Commentarius in Venetae classis expugnationem&quot;, kiel heroon en la Batalo de Polesella (22-a de decembro 1509).

Samtempe li daŭrigis sian diplomatian karieron: post nomumiĝi kiel kanoniko de la Katedralo de Ferrara, li estas altigita al la rango de apostola protonotario kaj vojaĝis tra Eŭropo kiel reprezentanto de la kardinalo de Ferrara. Li restis kelkatempe en [[Venecio]], [[Romo]] kaj [[Krakovo]] kaj post dum unu jaro en [[Hungario]]. Li partoprenis en la elektado de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]] (1500-1558) kiel reprezentanto de la kardinalo, reveninte finfine al Ferrara, en 1520. En 1539, li fariĝis ambasadoro ĉe la papo [[Paŭlo la 3-a]] (1468-1549) nome de la duko de Ferrara, [[Herkulo la 2-a (Este)|Herkulo la 2-a]] (1508-1559).

== Lia influo kaj la humanismaj studoj ==
En 1519, li rekte partoprenis en la demando pri imperia elekto. [[Ludoviko la 1-a Jogajlido|Ludoviko la 1-a]] (1506-1526) efektive estis unu el la sep elektistoj de la imperio kaj li administris kiel neplenaĝa sub la protektado de [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] (1467-1548), sia onklo, kiu ŝajne estis influita je la opinio de Hipolito la 2-a. Samcele, diplomatiaj agentoj ĉe [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo de Habsburgo]] kaj [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]] (1494-1547) estis misie venintaj al [[Budapeŝto]]. La kardinalo, kiu jam estis decidinta apogi la unuan konsidere al la privataj interesoj de la Ŝtato de Ferrara, sendis Kalkanjini al [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]], ĉar li tie loĝis dum la tuta periodo pri ellaboraĵo de la [[Imperia Dieto]], defendante la politikon favore de la Habsburgoj.

En la fino de la germana diplomatia misio, Kalkanjini decidas fari vojaĝon al Italio, kie li konatiĝis kun la tiama intelektularo, ĉiuj protektioj de la papo [[Leono la 10-a]] (1475-1521), nome, [[Girolamo Aleandro|Hieronimo Aleandro]] (1480-1542), Marco Fabio Calvo (1440-1527), [[Paolo Giovio|Paulus Giovius]] (1483-1552) kaj [[Rafaelo|Raffaello Sanzio]] (1483-1520), kiu estonte li priskribos kiel studantoj de la antikvuloj. En tiu epoko li eldonis: De libero animi motu, De rebus Aegyptiacis, Descriptio Silentii kaj Anteros, sive de mutuo amore.

== Sciencaj studoj ==
Kalkanjini ankaŭ formulis teorion pri la revolucio de la tero similan al tiu proponita de sia samtempulo [[Koperniko|Nikolao Koperniko]] (1473-1543). Tia teorio estis publikigita en sia traktaĵo &quot;Quod caelum stet, terra vero moveatur, vel de perenni motu Terrae&quot; (1525), poste enmetita en sia &quot;Opera aliquot&quot; (1544). Kvankam ne estas registraĵoj, tre eble Koperniko konatiĝis kun Kalkanjini, kiam la pola astronomo studis en [[Ferrara]], akirinte la diplomon pri kanonika juro, en 1503, kaj Kalkanjini ankaŭ vojaĝis al [[Krakovo]], en 1518, kie vivis Koperniko.

La teorio de Kalkanjini konsistis je rotacia movado de la Tero, akompanata de oscila movado. La komponiĝo de ĉi du movadoj estus la kaŭzo, interalie, precesio de la [[ekvinokso]] kaj de la oscilado de la marakvo, tiele klarigante la formadon de la tajdoj, kies koncepto estis poste reprenita de [[Galilejo|Galileo Galilei]] (1564-1642). Sekve, en la traktaĵo, Kalkanjini apogas la dumtagan rotacion de la Tero, sed ne la jarrevolucio ĉirkaŭ la suno. La libreto estis publikigita en [[Bazelo]], en 1544, kaj longatempe ĝis restis nekonata. Tiu teorio de Kalkanjini influis [[Andrea Cesalpino]] (1519-1603), kiu defendis ĝin en sia verko &quot;Quaestiones peripateticae&quot; (1569), kiu siaflanke influis Galilejon, kiu eĉ erare kredis, ke la fenomeno de la tajdoj estas pruvo pri la termovado.

== Elektita verkaro ==
{{Div col|cols = 3}}
* [https://books.google.com.br/books?id=UW_voAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=0efMVKTpNfWJsQT35ILABg&amp;ved=0CEsQ6AEwCDgK Commentarii a Philippo Beroaldo conditi in Asinum Aureum Lucii Apuleii: Mox in reliqua Opuscula eiusdem Annota-/tiones imprimentur], [[1500]], Apuleius, Celio Calcagnini, Benedetto Faelli
* [https://books.google.com.br/books?id=ScT-MgEACAAJ&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CCsQ6AEwAzgK Δικη Φωνηεντων I. Judicium Vocalium, Ejusque Translatio C. Calcagnino Interprete. Gr. &amp; Lat], [[1510]]
* [https://books.google.com.br/books?id=98FRAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false De situ orbis: opus studiosis necessarium], [[1522]], Dionysius (Periegeta), Quintus Remmius Palaemon, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=98FRAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false De situ orbis: opus studiosis necessarium], [[1522]], Dionysius (Periegeta), Quintus Remmius Palaemon, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=3JVZAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CCUQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Coelii Calcagnini libellus elegans de libero arbitrio ex philosophiae ...], [[1525]]
* Disquisitiones aliquot in libros officiorum Ciceronis, [[1538]]
* [https://books.google.com.br/books?id=zSJSAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CDkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Herculis vita], [[1539]], [[Lilio Gregorio Giraldi]], Celio Calcagnini, [[Johannes Sinapius]]
* [https://books.google.com.br/books?id=zi36MgEACAAJ&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CEEQ6AEwBg Coelii Calcagnini Apologia Festiuissima Pro Ταυ Contra Σιγμα, Lucianicæ Accusationi Respondens], [[1539]]
* [http://books.google.com.br/books?id=37w_AAAAcAAJ&amp;pg=PP9&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Opera aliquot], [[1544]], Celio Calcagnini, Antonius Musa Brasavolus, Ercole d'Este
* [http://books.google.com.br/books/about/Coelii_Calcagnini_Commentarius_de_rebus.html?id=3NX-HAAACAAJ&amp;redir_esc=y Coelii Calcagnini, Commentarius de rebus Aegyptiacis], [[1544]]&lt;br /&gt;{{Div col|cols = 3}}
* [https://books.google.com.br/books?id=-3hJAAAAcAAJ&amp;pg=PT9&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CBsQ6AEwADge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false M. Tulii Ciceronis defensiones contra Celii Calcagnini disquisitionis in ...], [[1548]], Jacopo Grifoli, Celio Calcagnini, Marcus Tullius Cicero
* [https://books.google.com.br/books?id=qf81AQAAMAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CFMQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Libri VII de urinis], [[1548]], Joannes Acturarius, Celio Calcagnini, Jacques Goupyl, Ambrogio Leone
* [https://books.google.com.br/books?id=kpĴAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false De Officiis Lib. III. Cvm Copiosissimis Viri longè doctißimi commentariis ...]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[1556]], Marcus Tullius Cicero, Veit Amerbach, Desiderius Erasmus, Philipp Melanchthon, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=kpĴAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false De Officiis Lib. III. Cvm Copiosissimis Viri longè doctißimi commentariis ...]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[1556]], Marcus Tullius Cicero, Veit Amerbach, Desiderius Erasmus, Philipp Melanchthon, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=oTu3MwEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=0efMVKTpNfWJsQT35ILABg&amp;ved=0CEUQ6AEwBzgK Aristotelis Stagiritae operum tomus secundus], [[1563]], [[Aristotelo]], Jean Frellon, Symphorien Barbier, [[Simon Grynaeus|Simon Grynäus]], [[Teodoro Gaza|Theodōros Gazēs]], [[Leonardo Bruni]], Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=EC5bAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CDoQ6AEwBA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Epistolae criticae et familiar. Caelii Calcagnini epistolarum criticarum ...], [[1608]], Celio Calcagnini, Martin Geyßlinger
* [https://books.google.com.br/books?id=EC5bAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=X-bMVKKAE9C0sASWroBQ&amp;ved=0CDoQ6AEwBA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Epistolae criticae et familiar. Caelii Calcagnini epistolarum criticarum ...], [[1608]], Celio Calcagnini, Martin Geyßlinger
* [https://books.google.com.br/books?id=TGdCAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CEUQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Epistolarum criticarum et familiarum libri XVI], [[1608]], Celio Calcagnini, Martin Gaysslinger
* [https://books.google.com.br/books?id=gFxfAAAAcAAJ&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=0efMVKTpNfWJsQT35ILABg&amp;ved=0CCkQ6AEwAjgK Lettera a sua eccelenza reverendissima monsignor Tommaso Guido Calcagnini ...], [[1818]], Francesco Cancellieri, Tommaso-Guido Calcagnini, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=gFxfAAAAcAAJ&amp;dq=inauthor:%22Celio+Calcagnini%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=0efMVKTpNfWJsQT35ILABg&amp;ved=0CCkQ6AEwAjgK Lettera a sua eccelenza reverendissima monsignor Tommaso Guido Calcagnini ...], [[1818]], Francesco Cancellieri, Tommaso-Guido Calcagnini, Celio Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=na3OMgAACAAJ&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CCEQ6AEwATgK De Re Nautica Commentatio]
{{Div col end}}

== Literaturo ==
{{Div col|cols = 3}}
* [https://books.google.com.br/books?id=hruQ386SfFcC&amp;pg=PA243&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CCEQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the ..., Volumes 1-3], Peter G. Bietenholz, Thomas Brian Deutscher
* [https://books.google.com.br/books?id=OO4XLHuDOhMC&amp;pg=PA141&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CCYQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Ciceronian Controversies], JoAnn DellaNeva
* [https://books.google.com.br/books?id=NX0qaV--OxMC&amp;pg=PA7&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=4dTMVLbSMsvZsATpzoHQBw&amp;ved=0CEsQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Della vita e degli scritti di Monsignor Celio Calcagnini protonotario ...], Tommaso Guido Calcagnini
* [https://books.google.com.br/books?id=S7E7hm4-4s4C&amp;pg=PA175&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CC8Q6AEwBDgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Homo Viator: Itineraries of Exile, Displacement and Writing in Renaissance ...], George Hugo Tucker
* [https://books.google.com.br/books?id=MUsjkXlCjUMC&amp;pg=PA392&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CDQQ6AEwBTgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Poetes Italiens de La Renaissance Dans La Bibliotheque de La Fondation ...], Jean Balsamo
* [https://books.google.com.br/books?id=mhnKQT2V9toC&amp;pg=PA111&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CDkQ6AEwBjgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Correspondence of Erasmus: Letters 1535 to 1657, January ..., Volume 11], Desiderius Erasmus
* [https://books.google.com.br/books?id=qkp0m6tsEG8C&amp;pg=PA301&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CD8Q6AEwBzgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Bring Out Your Dead: The Past as Revelation], Anthony Grafton
* [https://books.google.com.br/books?id=mUr3AwAAQBAJ&amp;pg=PA390&amp;dq=John+Field+Ephemeris+anni+1557&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=qgnNVJfJG-nasASi2YHACQ&amp;ved=0CCgQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q=John%20Field%20Ephemeris%20anni%201557&amp;f=false Copernicus in the Cultural Debates of the Renaissance: Reception, Legacy ...], Pietro Daniel Omodeo
* [https://books.google.com.br/books?id=t-BF1CHkc50C&amp;pg=PA193&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5NfMVJLdC8TgsASLnoHQCg&amp;ved=0CEoQ6AEwCTgK#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Biographical Encyclopedia of Astronomers], Thomas Hockey, Katherine Bracher, Marvin Bolt, Virginia Trimble, JoAnn Palmeri, Richard Jarrell, Jordan D. Marché, F. Jamil Ragep
* [https://books.google.com.br/books?id=Qom1z52L-sIC&amp;pg=PT304&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1eDMVOiTNPOLsQT_2IJY&amp;ved=0CBsQ6AEwADgU#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Dissimulation and the Culture of Secrecy in Early Modern Europe], Jon R. Snyder
* [https://books.google.com.br/books?id=PolWqPXgMyUC&amp;pg=PA111&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1eDMVOiTNPOLsQT_2IJY&amp;ved=0CC0Q6AEwAzgU#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Roman Popes and German Patriots: Antipapalism in the Politics of the German ...], Kurt Stadtwald
* [https://books.google.com.br/books?id=I0wIy91GTjwC&amp;pg=PA97&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1eDMVOiTNPOLsQT_2IJY&amp;ved=0CDEQ6AEwBDgU#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Johannes Sinapius (1505-1560): Hellenist and Physician in Germany and Italy], John L. Flood
* [https://books.google.com.br/books?id=llad0XumWMQC&amp;pg=PA19&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=1eDMVOiTNPOLsQT_2IJY&amp;ved=0CDYQ6AEwBTgU#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Humanistica Lovaniensia], Gilbert Tournoy
* [https://books.google.com.br/books?id=z_GBq346SKIC&amp;pg=PA70&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CCQQ6AEwATge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Cabinet of Eros: Renaissance Mythological Painting and the Studiolo of ...], Stephen John Campbell
* [https://books.google.com.br/books?id=FUIoEvBcNx8C&amp;pg=PA111&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CCgQ6AEwAjge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Verso l'epilogo di una convivenza: gli ebrei a Bologna nel XVI secolo], Maria Giuseppina Muzzarelli
* [https://books.google.com.br/books?id=IofdOGER4v0C&amp;pg=PA103&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Complete Writings of an Italian Heretic], Olympia Morata
* [https://books.google.com.br/books?id=z0ĥjn7pExMC&amp;pg=PA232&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CDkQ6AEwBTge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Letters and Letter Fragments]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Jean de Pins
* [https://books.google.com.br/books?id=Ne_x6FF3P3UC&amp;pg=PA139&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CDQQ6AEwBDge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Christian Humanism: Essays in Honour of Arjo Vanderjagt], A. Alasdair A. MacDonald, Zweder R. W. M. von Martels, Jan Riepke Veenstra
* [https://books.google.com.br/books?id=8ddP8zNx9nQC&amp;pg=PA55&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CEYQ6AEwBzge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Games, Gods, and Gambling: A History of Probability and Statistical Ideas], Florence Nightingale David
* [https://books.google.com.br/books?id=u18p4WbHivYC&amp;pg=PA695&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CD8Q6AEwBjge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Literary Gazette: A Weekly Journal of Literature, Science, and ..., Volume 3], Lovell Augustus Reeve, John Mounteney Jephson, Shirley Brooks, Henry Christmas, George Augustus Frederick Fitzclarence (1-a Grafo de Munster)
* [https://books.google.com.br/books?id=F6LInx0pIp8C&amp;pg=PT72&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CEsQ6AEwCDge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Doctor Copernicus], John Banville
* [https://books.google.com.br/books?id=6T9XV3laDC8C&amp;pg=PT226&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GOzMVKDEKePesATt0IKYAw&amp;ved=0CFEQ6AEwCTge#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Women and the Reformation], Kirsi Stjerna
* [https://books.google.com.br/books?id=AZ09u4ImpfsC&amp;pg=PA291&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vvDMVLjdNuWwsAS00YGoCg&amp;ved=0CCAQ6AEwATgo#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The King of Court Poets]
* [https://books.google.com.br/books?id=-aaseJ-ofAQC&amp;pg=PT173&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vvDMVLjdNuWwsAS00YGoCg&amp;ved=0CCoQ6AEwAzgo#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Flowering Of The Renaissance], [[Vincent Cronin]]
** [https://books.google.com.br/books?id=ZJAMAAAAYAAJ&amp;pg=PA291&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vvDMVLjdNuWwsAS00YGoCg&amp;ved=0CDUQ6AEwBTgo#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false A Universal Biography: 3d series. [15th-16th cent], John Platts
* [https://books.google.com.br/books?id=LVMy7yoGbdIC&amp;pg=PA164&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vvDMVLjdNuWwsAS00YGoCg&amp;ved=0CEcQ6AEwCDgo#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false Retrying Galileo, 1633-1992], Maurice A. Finocchiaro
* [https://books.google.com.br/books?id=e1sVPw3uDMEC&amp;pg=PA147&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vvDMVLjdNuWwsAS00YGoCg&amp;ved=0CE0Q6AEwCTgo#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false A History of Classical Scholarship: From the Revival of Learning to the End ...], John Edwin Sandys
* [https://books.google.com.br/books?id=_daeDoWdQ0cC&amp;pg=PA395&amp;dq=Celio+Calcagnini&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=HfTMVKqdKua0sATyk4DwBQ&amp;ved=0CDUQ6AEwBTgy#v=onepage&amp;q=Celio%20Calcagnini&amp;f=false The Correspondence of Reginald Pole: A biographical companion: the British Isles], Reginald Pole
{{Div col end}}

== Vidu ankaŭ ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Plutarch.gif|&lt;center&gt;[[Plutarĥo]]&lt;br /&gt;([[46]]-[[100]])&lt;/center&gt;
Dosiero:De urinis.png|&lt;center&gt;[[Johanes Zacharias Actuarius|Johano Aktuarjo]]&lt;br /&gt;([[1275]]-[[1328]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Leonardo Bruni 2.jpg|&lt;center&gt;[[Leonardo Bruni|Leonardo Aretino]]&lt;br /&gt;([[1369]]-[[1444]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Theodor Gaza - Imagines philologorum.jpg|&lt;center&gt;[[Teodoro Gaza|Θεόδωρος Γαζῆς]]&lt;br /&gt;([[1410]]-[[1475]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Nicolai Leoniceni V00112 00000004.tif|&lt;center&gt;[[Nikolao Leoniĉeno|Nicolaus Leoninus]]&lt;br /&gt;([[1428]]-[[1524]])&lt;/center&gt;
Dosiero:CoA Città di Ferrara.svg|&lt;center&gt;[[Battista Guarino]]&lt;br /&gt;([[1435]]-[[1513]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Theodoric's Palace - Sant'Apollinare Nuovo - Ravenna 2016 (crop).jpg|&lt;center&gt;[[Marko Fabio Kalvo]]&lt;br /&gt;([[1440]]-[[1527]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Pope Julius II.jpg|&lt;center&gt;[[Julio la 2-a]]&lt;br /&gt;([[1443]]-[[1513]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Rialto Gondoliers.jpg|&lt;center&gt;[[Girolamo Balbi]]&lt;br /&gt;([[1450]]-[[1535]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Beatrix de Nápoles.jpg|&lt;center&gt;[[Beatrico de Aragono]]&lt;br /&gt;([[1457]]-[[1508]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Albrecht Dürer 084b.jpg|&lt;center&gt;[[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]]&lt;br /&gt;([[1459]]-[[1519]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Conrad-Celtis.jpg|&lt;center&gt;[[Conrad Celtis]]&lt;br /&gt;([[1459]]-[[1508]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Manardus.png|&lt;center&gt;[[Giovanni Manardo]]&lt;br /&gt;([[1462]]-[[1536]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Pietro Pomponazzi.jpg|&lt;center&gt;[[Pietro Pomponazzi]]&lt;br /&gt;([[1462]]-[[1525]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Pico1.jpg|&lt;center&gt;[[Johano Piko de la Mirandolo|Piko de la Mirandolo]]&lt;br /&gt;([[1463]]-[[1494]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Holbein-erasmus.jpg|&lt;center&gt;[[Erasmo de Roterdamo]]&lt;br /&gt;([[1467]]-[[1536]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Zygmunt I Stary (275217).jpg|&lt;center&gt;[[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]]&lt;br /&gt;([[1467]]-[[1548]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Titian - Pope Paul III - WGA22962.jpg|&lt;center&gt;[[Paŭlo la 3-a]]&lt;br /&gt;([[1468]]-[[1549]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Gian Galeazzo II. Maria Sforza.jpg|&lt;center&gt;[[Gian Galeazzo Maria Sforza]]&lt;br /&gt;([[1469]]-[[1494]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Charles VIII Ecole Francaise 16th century Musee de Conde Chantilly.jpg|&lt;center&gt;[[Karlo la 8-a (Francio)|Karlo la 8-a]]&lt;br /&gt;([[1470]]-[[1498]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Wolf Huber 005b.jpg|&lt;center&gt;[[Jacob Ziegler|Jakobo Ciglero]]&lt;br /&gt;([[1470]]-[[1549]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Blason de Pins.jpg|&lt;center&gt;[[Jean de Pins]]&lt;br /&gt;([[1470]]-[[1536]])&lt;/center&gt;
Dosiero:MII.png|&lt;center&gt;[[Filippo Beroaldo la Juna|Filippo Beroaldo]]&lt;br /&gt;([[1472]]-[[1518]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Copernicus.jpg|&lt;center&gt;[[Koperniko|Nikolao Koperniko]]&lt;br /&gt;([[1473]]-[[1543]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Georg von Frundsberg.jpeg|&lt;center&gt;[[Georg von Frundsberg|Georgo de Frundsbergo]]&lt;br /&gt;([[1473]]-[[1528]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Cristofano dell'altissimo, ludovico ariosto, ante 1568.JPG|&lt;center&gt;[[Ludoviko Ariosto]]&lt;br /&gt;([[1474]]-[[1533]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Tizian - Porträt der Isabella d'Este.jpg|&lt;center&gt;[[Izabela d'Este|Izabela Gonzaga]]&lt;br /&gt;([[1474]]-[[1539]])&lt;/center&gt;
Dosiero:CoA Città di Ferrara.svg|&lt;center&gt;[[Ludoviko Bonaĉioli|Lodovico Bonaccioli]]&lt;br /&gt;([[1475]]-[[1536]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Bemberg Fondation Toulouse - Portrait d'Alphonse dEste - Titien Inv.1053.jpg|&lt;center&gt;[[Alfonso la 1-a (Este)|Alfonso la 1-a]]&lt;br /&gt;([[1476]]-[[1534]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Lilio Gregorio Giraldi De deis gentium.jpg|&lt;center&gt;[[Lilio Gregorio Giraldi]]&lt;br /&gt;([[1479]]-[[1552]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Aleander, Hieronymus.jpg|&lt;center&gt;[[Girolamo Aleandro|Hieronimo Aleandro]]&lt;br /&gt;([[1480]]-[[1542]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Francois Rabelais - Portrait.jpg|&lt;center&gt;[[François Rabelais]]&lt;br /&gt;([[1483]]-[[1553]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Paulus Iovius - Serie Gioviana.jpg|&lt;center&gt;[[Paolo Giovio|Paulus Giovius]]&lt;br /&gt;([[1483]]-[[1552]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Madonna del cardellino dopo il restauro.jpg|&lt;center&gt;[[Rafaelo|Raffaello Sanzio]]&lt;br /&gt;([[1483]]-[[1520]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Martin Luther, 1529.jpg|&lt;center&gt;[[Marteno Lutero]]&lt;br /&gt;([[1483]]-[[1546]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Tower bridge 01.jpg|&lt;center&gt;[[Richard Croke]]&lt;br /&gt;([[1489]]-[[1558]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Hans Holbein d. J. 049.jpg|&lt;center&gt;[[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]]&lt;br /&gt;([[1491]]-[[1547]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Simon Grynaeus (12158385).jpg|&lt;center&gt;[[Simon Grynaeus]]&lt;br /&gt;([[1493]]-[[1541]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Bona Sforza (1491-1558).JPG|&lt;center&gt;[[Bona Sforza]]&lt;br /&gt;([[1494]]-[[1557]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Francis1-1.jpg|&lt;center&gt;[[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]]&lt;br /&gt;([[1494]]-[[1547]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Clement Marot 1.jpg|&lt;center&gt;[[Clément Marot]]&lt;br /&gt;([[1496]]-[[1544]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Bartholomäus Latomus (1498-1570).jpg|&lt;center&gt;[[Bartholomäus Latomus]]&lt;br /&gt;([[1498]]-[[1570]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Antonio Musa Brasavola.jpg|&lt;center&gt;[[Antonio Musa Brassavola]]&lt;br /&gt;([[1500]]-[[1555]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Titian - Portrait of Charles V Seated - WGA22964.jpg|&lt;center&gt;[[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]]&lt;br /&gt;([[1500]]-[[1558]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Hippocrates title page Froben.jpg|&lt;center&gt;[[Hieronymus Frobenius]]&lt;br /&gt;([[1501]]-[[1563]])&lt;/center&gt;
Dosiero:GeorgundCasparvonFrundsberg.png|&lt;center&gt;[[Kaspar von Frundsberg|Gasparo de Frundsbergo]]&lt;br /&gt;([[1501]]-[[1536]])&lt;/center&gt;
Dosiero:DEU Wemding COA.svg|&lt;center&gt;[[Veit Amerbach]]&lt;br /&gt;([[1503]]-[[1557]])&lt;/center&gt;
Dosiero:CoA Città di Ferrara.svg|&lt;center&gt;[[Giovanni Battista Giraldi]]&lt;br /&gt;([[1504]]-[[1573]])&lt;/center&gt;
Dosiero:John Sinapius junior.jpg|&lt;center&gt;[[Johannes Sinapius]]&lt;br /&gt;([[1505]]-[[1560]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Louis2.jpg|&lt;center&gt;[[Ludoviko la 1-a Jogajlido|Ludoviko la 1-a]]&lt;br /&gt;([[1506]]-[[1526]])&lt;/center&gt;
Dosiero:ErcoleIId'Este.jpg|&lt;center&gt;[[Herkulo la 2-a (Este)|Herkulo la 2-a]]&lt;br /&gt;([[1508]]-[[1559]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Ippolito II d'Este.jpg|&lt;center&gt;[[Hipolito la 2-a (Este)|Hipolito la 2-a]]&lt;br /&gt;([[1509]]-[[1572]])&lt;/center&gt;
Dosiero:EtienneDolet-BibliothequeToulouse.JPG|&lt;center&gt;[[Étienne Dolet]]&lt;br /&gt;([[1509]]-[[1546]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Hieronymus Ziegler (1514-1562).png|&lt;center&gt;[[Hieronymus Ziegler]]&lt;br /&gt;([[1514]]-[[1562]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Andrea Cesalpino.jpg|&lt;center&gt;[[Andrea Cesalpino]]&lt;br /&gt;([[1519]]-[[1603]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Camerarius.jpg|&lt;center&gt;[[Joachim Camerarius, la Juna|Joachim Camerarius]]&lt;br /&gt;([[1534]]-[[1598]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Nikolaus von Reusner (1545-1602).jpg|&lt;center&gt;[[Nicolaus Reusnerus|Nikolaus von Reusner]]&lt;br /&gt;([[1545]]-[[1602]])&lt;/center&gt;
Dosiero:PierreGassendi.jpg|&lt;center&gt;[[Pierre Gassendi]]&lt;br /&gt;([[1592]]-[[1655]])&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{portalo|Homoj|Historio}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|Biografio|Italio|humanisto|astronomo}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Calcagnini, Caelii}}

[[Kategorio:Italaj renesancaj humanistoj]]
[[Kategorio:Italaj astronomoj]]
[[Kategorio:Italaj diplomatoj]]
[[Kategorio:Italaj kancelieroj]]
[[Kategorio:Italoj de la 15-a jarcento]]
[[Kategorio:Italoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>k984npjqkl90ojfo49s7nzdsos65xag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adam von Bodenstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>513655</id>
    <revision>
      <id>9392945</id>
      <parentid>9320985</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21428" sha1="flzj8ix9zhmwf7pu6sbyuxrdcrwiyir" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
   |nomo                =Adamo Karlostado&lt;br&gt;(1528-1577)
   |dosiero            =Adam von Bodenstein (1528-1577).png
   |priskribo           =&quot;Metamorfozo&quot; de [[Paracelso]]&lt;br&gt;verko eldonita en [[1572]].
   |dato de naskiĝo    =[[1528]]
   |loko de naskiĝo    =Kemberg, apud [[Wittenberg]], [[Elekto-Saksio]], {{Sankta Romia Imperio}}
   |dato de morto       =[[24-a de decembro]] [[1577]]
   |loko de morto       =[[Bazelo]], {{CHE}}
   | alma_mater          = [[Universitato de Bazelo]]
}}

'''Adamo de Bodenstajno''' (1528-1577)  estis kuracisto, alkemiisto, eldonisto, medicina verkisto, kaj disĉiplo de Paracelsus, filo de Andreas von Bodenstein (1486-1541), privata kuracisto de Georgo Frederiko, Margrafo de [[Brandenburgo-Ansbach]] (1539-1603) kaj Oto Henriko de la [[Elekto-Palatinato|Palatinato]] (1502-1559). Li studis en la [[Universitato de Bazelo]], eldonis serion da verkoj de [[Paracelso]] kaj estis forte influita de [[Arnoldo de Vilanova]] (1235-1311), la alkemiisto kaj kuracisto interesito pri la preparado de kuraciloj pere de alkemio&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=zB-8OTIBErAC&amp;pg=PA72&amp;lpg=PA72&amp;dq=Adam+von+Bodenstein+%281528%E2%80%931577%29&amp;source=bl&amp;ots=-lO875MjGR&amp;sig=aO4YlefZe8s3UroqR-ZfH9OdjkI&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=SzTfVNflCsGnggTT6YHICg&amp;ved=0CEkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein%20(1528%E2%80%931577)&amp;f=false Dictionary of Alchemy], Mark Haeffner&lt;/ref&gt;. Li estis filo de [[Andreo Karlostado|Andreo Bodenstein]] (1486-1541), renoma teologo kaj frua kontraŭulo de [[Marteno Lutero]].

==Biografio==
Li pasis sian junecon en [[Bazelo]], kie li studis en la [[Universitato de Bazelo|Universitato]] kaj diplomiĝis kiel Bakalaŭro en 1546, kaj ricevis sian doktorecon en 1548. Pli malfrue li kontinuis siajn studojn en [[Universitato de Frajburgo|Frajburgo]], [[Universitato de Lepsiko|Lepsiko]], [[Universitato de  Majenco|Majenco]] kaj [[Universitato de Ferrara|Ferrara]], en [[Italio]], kie li ricevis sian diplomon kiel doktoro pri medicino, en 1550. En la sekvanta jaro li edziĝis al Maria Jakobea Schenck zu Schweinsberg kiu mortis en 1618 en urbo Sinnershausen apud [[Meiningen]].

Post mallonga restado en [[Vieno]] (1551), Bodenstajno restis almenaŭ ĝis 1559 serve de Oto Henriko (1502-1559), Grafo de la Rejna Palatinato, kiu estis alte favora al la alkemiaj teknikoj de [[Paracelso]]. Li nomumigis Bodenstajno-n al la posteno kiel &quot;servisto je la ordono de la domo&quot; (ne en la posteno kiel &quot;kortega kuracisto&quot; aŭ &quot;privata kuracisto&quot;) kaj kolego de [[Thomas Erastus|Tomaso Erasto]] (1524-1583), kiu plurfoje (1556) admonis lin pro tio ke li legas Paracelson. Se li tiam estis disvastiganto pri la teorioj de Paracelson ne estas klare, tamen, la doktrino de la fama kuracisto kongruis kun la orientiĝo pri &quot;alchemia transmutatoria metallorum&quot; (alkemia procedo pri la transmutacio de la elementoj). Enkuraĝigita de iu vojaĝanta alkemiisto (tre eble Dionysius Zecharius (1510-1556)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://books.google.com.br/books?id=X-R5r_9DX64C&amp;pg=PA102&amp;dq=Denis+Zachaire&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=wkXfVKqYGZHasASHnIHYAw&amp;ved=0CCcQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Denis%20Zachaire&amp;f=false |titolo=Dionizo Zeĥarja (1510-1556) |alirdato=2015-02-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150214164336/https://books.google.com.br/books?id=X-R5r_9DX64C&amp;pg=PA102&amp;dq=Denis+Zachaire&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=wkXfVKqYGZHasASHnIHYAw&amp;ved=0CCcQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Denis%20Zachaire&amp;f=false |arkivdato=2015-02-14 }}&lt;/ref&gt; krom du aliaj amikoj el Bazelo, la konsilisto de la Margrafo Ludoviko Volfgango de Habsburgo kaj la universitata matematikisto Johannes Acronius (1565-1627), Bodenstajno decidis sekvi la vojon de la filozofia ŝtono (1559-1560) kaj ekpublikigis la verkaron de Paracelso ekde 1560 antaŭen.

Bodenstajno estis memagnoskita sekvanto de [[Kalvino|Johanno Kalvino]] (1509-1564) kaj [[Teodoro Beza]] (1519-1605). Li partoprenis en pluraj konfesiaj polemikoj en [[Bazelo]] kaj akuzis Sebastian Castellion (1515-1563) pri herezaĵo ([[Pelagianismo]]) kaj danĝera trolibereco al la junaro (1563). Samtempe, la Paracelsaj eldonoj de Bodenstajno alportis seriozajn konfliktojn kun la &quot;Consilium Facultatis Medicae&quot; (Konsilio de la Fakultato pri Medicino) al kiu li apartenis ekde novembro 1558. Eble pro tio ke li forte alligiĝis al la &quot;falsaj doktrinoj&quot; de [[Paracelso|Hohenheim]], en la [[27-a de januaro]] [[1564]] li estas eksigita for el la universitata fakultato kaj la konsilio, dank'al la decida influo plenumita de Theodor Zwinger (1533–1588). La akuzo ke Bodenstajno estis instruanta iatrokemion&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=icn9BAAAQBAJ&amp;pg=PA21&amp;dq=iatrochemistry&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=0E7fVIvpGOHksASin4CABw&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=iatrochemistry&amp;f=false History of Analytical Chemistry: International Series of Monographs in ...], Ferenc Szabadváry&lt;/ref&gt; en la [[Universitato de Bazelo]] kuŝas sur nesolidaj bazoj.

Bodenstajno enviciĝis inter la bonkonataj personoj de la tiama Bazelo. La serion da dediĉoj kiun li faris al sekularaj altranguloj -- en kies nomaro troviĝas la imperiestro [[Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 2-a]] (1564-1576), la arkiduko de Aŭstrio Ferdinando la 2-a (1529-1595) kaj [[Kozimo la 1-a de Mediĉo|Kozimo la 1-a]] (1519-1574) -- atestas la longdistanca reto da konektiloj kiu etendiĝas trans la germanlingvaj teritorioj, inter ili [[Italio]] kaj [[Francio]]. Dum la publikado de la &quot;ofendaj porparacelsaj eldonoj&quot; kaj la praktikado de la iatrokemio&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=LnmFnf9XxpAC&amp;pg=PA145&amp;dq=iatrochemistry&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=0E7fVIvpGOHksASin4CABw&amp;ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=iatrochemistry&amp;f=false Harmony in Healing: The Theoretical Basis of Ancient and Medieval Medicine], James J. Garber&lt;/ref&gt;, Bodenstajno apogis aliajn Paracelsidojn tiel kiel Michael Toxites (1514-1581), Gerhardus Dorneus (1530-1584), Georg Forberger (1543-1604)&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=Hhty9y6WnTMC&amp;pg=PA97&amp;dq=Georg+Forberger+1543&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=-U_fVND3F_C0sASL34KgCA&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Georg%20Forberger%201543&amp;f=false Alchimie et Paracelsisme en France à la fin de la Renaissance (1567-1625)], Didier Kahn&lt;/ref&gt; krom Samuel Schlegel, persona kuracisto de Georgo Frederiko, Margrafo de Brandenburgo-Ansbach (1539-1603), kaj aliaj praktikaj kuracistoj. Post la morto de Bodenstajno, kiu okazis en [[Palmofesto]] [[1577]], Teodoro Svingero (1533-1588), kiu tiam ne plu estis kontraŭulo, sed apoganto de la Paracelsaj teorioj, formulis alte aprecindan epitafon al sia vojaĝanta kamarado: &quot;Adamus a Bodenstein,  Theophrasti Paracelsi ut primus sic fidus scitusque et opere et ore interpres, palmam victoriae suae regi triumphanti oblaturus&quot;&lt;ref&gt;Adamo de Bodenstajno, preta por oferi la palmon de siaj venkoj al la triumfanta reĝo, kiel lia unua kaj plej fidela saĝa interpretisto de Teofrasto Paracelso, kaj fare kaj parole.&lt;/ref&gt;

== Elektita verkaro==
{{Div col|cols = 3}}
* De vita longa, [[1560]]
* [https://books.google.com.br/books?id=JC9TAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Schreiben Von Tartarischen kranckheiten], [[1563]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=uA48AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CCUQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Von ersten dreyen principiis], [[1563]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=PQk8AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CEAQ6AEwBA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Libri quinque de causis, signis &amp; curationibus morborum ex Tartaro utilissimi], [[1563]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=rQY8AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CC4Q6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false Von der Pestilentz und ihren Zufällen], [[1564]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=c6pTAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CFsQ6AEwBw#v=onepage&amp;q&amp;f=false Das Buch Paragranvm Avreoli Theophrasti Paracelsi: Darinn die vier Columnae ...], [[1564]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=ekRMAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CFgQ6AEwBzgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Wie sich meniglich vor dem Cyperlin Podagra genennet waffnen solle: Unnd ...], [[1557]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=skNSAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CGkQ6AEwCTgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Das Buch Paramirum], [[1562]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=eNRfAAAAcAAJ&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=CnneVPKwMI6wsASqr4CoDQ&amp;ved=0CEAQ6AEwBTgU Opus chirurgicum], [[1564]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=ItJSAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CGQQ6AEwCA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Wund und Artzney Buch], [[1565]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=ŜVUAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CGAQ6AEwCDgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Das Buch Paramirum Aureoli Theophrasti Paracelsi: Darinn tractirt wirdt von ...]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[1565]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=KTD_gVs5d1IC&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=CnneVPKwMI6wsASqr4CoDQ&amp;ved=0CDkQ6AEwBDgU Spittal Buch] [[1566]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=QChSAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CD8Q6AEwBDgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Schreyben, von den kranckheyten, so die vernunfft berauben], [[1567]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=yA48AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CCwQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Septem Libri De Gradibus, De Compositionibus, De Dosibus receptorum ac ...], [[1568]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=EgV6oD9ŭ1oC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=dXfeVJvsM8LjsATroYDQCQ&amp;ved=0CE8Q6AEwBjgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Avreoli Theophrasti Paracelsi Praeparationum, Libri duo]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[1569]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* Aureoli Theophrasti Paracelsi Præparationum, Libri Duo. Opus Nuper Publicatum Per Doctorem Adamum À Bodenstein, [[1569]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=7jw8AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CFIQ6AEwBg#v=onepage&amp;q&amp;f=false De Tartaro], [[1570]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=g_RRAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CGwQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Metamorphosis: Doctoris Theophrasti von Hohenheim, der zerstörten guten ...], [[1572]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=RvlRAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&amp;q&amp;f=false Metamorphosis Theophrasti Paracelsi, Dessen werck seinen meister loben wirt ...], [[1574]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* [https://books.google.com.br/books?id=zz1SAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Adam+von+Bodenstein%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=t3XeVKHMCozLsASa5YGIBg&amp;ved=0CEkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Schreiben von tribus Principiis aller Generaten], [[1574]], Paracelsus, Adam von Bodenstein
* Onomasticon Theophrasti Paracelsi, [[1575]]
{{Div col end}}
==Literaturo==
{{Div col|cols = 3}}
* [http://www.deutsche-biographie.de/pnd128619147.html Neue Deutsche Biographie]
* [https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Bodenstein,_Adam_von Allgemeine Deutsche Biographie]
* [http://www.encyclopedia.com/topic/Adam_of_Bodenstein.aspx Encyclopedia.com]
* [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D41209.php Historischen Lexikon der Schweiz]
* [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Adam_von_Bodenstein Personensuche]
* [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n85-811998/ WorldCat Identities]
* [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/adam/adam2/s263.html Adam, Melchior: Vitae Germanorum medicorum]
* [https://books.google.com.br/books?id=_m1Mf52bK70C&amp;pg=PA3&amp;lpg=PA3&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;source=bl&amp;ots=eMuhZIfw9H&amp;sig=qyCzJ40OuhkR8RaD6hVXv4xMhQA&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=pnHeVKPTJujIsQSA8YGoDQ&amp;ved=0CEgQ6AEwBg#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Paracelsus], Ole Peter Grell
* [https://books.google.com.br/books?id=3HNpLSvH5tAC&amp;pg=PT514&amp;lpg=PT514&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;source=bl&amp;ots=aHNBsCiY0c&amp;sig=mniILvlS9B3PkFBIZnNQV32l5cc&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=TXXeVJ_rBvbdsATx-YGYCQ&amp;ved=0CCEQ6AEwATgK#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false The Devil's Doctor: Paracelsus and the World of Renaissance Magic and Science], Philip Ball
* [https://books.google.com.br/books?id=y-CkAwAAQBAJ&amp;pg=PA168&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=bH_eVPmZLu78sAS4j4LICw&amp;ved=0CFUQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false The Eucharistic Pamphlets of Andreas Bodenstein Von Karlstadt], Andreas Rudolff-Bodenstein von Karlstadt
* [https://books.google.com.br/books?id=8TWhiohOrcUC&amp;pg=PA139&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=bH_eVPmZLu78sAS4j4LICw&amp;ved=0CFwQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Polemical Encounters: Esoteric Discourse and Its Others], Olav Hammer,Kocku Von Stuckrad
* [https://books.google.com.br/books?id=IkkRrJCnhRQC&amp;pg=PA152&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=X4DeVNziFdGHsQSDiYKQAQ&amp;ved=0CCQQ6AEwATgK#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Renaissance Essays], Hugh Trevor-Roper
* [https://books.google.com.br/books?id=GeCFKXHYYEEC&amp;pg=PA317&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=X4DeVNziFdGHsQSDiYKQAQ&amp;ved=0CDQQ6AEwAzgK#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false The Western Medical Tradition: 800 BC to AD 1800, ], Lawrence I. Conrad
* [https://books.google.com.br/books?id=J0ŭawROeisC&amp;pg=PA112&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=X4DeVNziFdGHsQSDiYKQAQ&amp;ved=0CEIQ6AEwBTgK#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false The Faustian Century: German Literature and Culture in the Age of Luther and ...]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, James M. Van der Laan, Andrew Weeks
* [https://books.google.com.br/books?id=j-EdcPVGWZwC&amp;pg=PA23&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=X4DeVNziFdGHsQSDiYKQAQ&amp;ved=0CE0Q6AEwBzgK#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Alchemy and Authority in the Holy Roman Empire], Tara Nummedal
* [https://books.google.com.br/books?id=W7DgBQAAQBAJ&amp;pg=PA133&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=F4jeVJaXJLaUsQS0nIH4Ag&amp;ved=0CCkQ6AEwAjgU#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Alchemical Studies], C. G. Jung
* [https://books.google.com.br/books?id=Tp6PhNsz43EC&amp;pg=PA207&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=F4jeVJaXJLaUsQS0nIH4Ag&amp;ved=0CEEQ6AEwBTgU#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false White Magic, Black Magic in the European Renaissance], Paola Zambelli
* [https://books.google.com.br/books?id=zqlPAn2ĴJ8C&amp;pg=PA346&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=F4jeVJaXJLaUsQS0nIH4Ag&amp;ved=0CEkQ6AEwBjgU#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Scholarly Knowledge: Textbooks in Early Modern Europe]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Emidio Campi
* [https://books.google.com.br/books?id=yPYfCb9vClsC&amp;pg=PA173&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=8IreVPWAGbDlsATlsIGADw&amp;ved=0CCsQ6AEwAjge#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Paracelsus: The Man who Defied Medicine : His Real Contribution to Medicine ...], Hugh D. Crone
* [https://books.google.com.br/books?id=467Te0SqWLUC&amp;pg=PA201&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=8IreVPWAGbDlsATlsIGADw&amp;ved=0CDkQ6AEwBDge#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Ideas and Cultural Margins in Early Modern Germany: Essays in Honor of H.C ...], Marjorie Elizabeth Plummer, Robin Barnes
* [https://books.google.com.br/books?id=iV6ezLGRrlcC&amp;pg=PA103&amp;dq=Adam+von+Bodenstein&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=8IreVPWAGbDlsATlsIGADw&amp;ved=0CFYQ6AEwCDge#v=onepage&amp;q=Adam%20von%20Bodenstein&amp;f=false Distilling Knowledge: Alchemy, Chemistry, and the Scientific Revolution], Bruce T Moran
* [http://users.clas.ufl.edu/ufhatch/pages/03-Sci-Rev/SCI-REV-Home/resource-ref-read/major-minor-ind/westfall-dsb/SAM-A.htm The Scientific Revolution]
{{Div col end}}
==Vidu ankaŭ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Nuremberg Chronicle f 224r 2.jpg|&lt;center&gt;[[Arnoldo de Vilanova]]&lt;br&gt;([[1235]]-[[1311]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Gauricus.JPG|&lt;center&gt;[[Luko Gaŭriko|Lucas Gaurico]]&lt;br&gt;([[1475]]-[[1558]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Andreas Bodenstein.jpg|&lt;center&gt;[[Andreo Karlostado|Andreo Bodenstein]]&lt;br&gt;([[1486]]-[[1541]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Cornelius agrippa.png|&lt;center&gt;[[Agrippa von Nettesheim]]&lt;br&gt;([[1486]]-[[1535]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Bernardo Ochino.png|&lt;center&gt;[[Bernardino Ochino]]&lt;br&gt;([[1487]]-[[1564]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Paracelsus.jpg|&lt;center&gt;[[Paracelsus]]&lt;br&gt;([[1493]]-[[1541]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Jan van Scorel 003.jpg|&lt;center&gt;[[David Joris|Johano de Bruĝo]]&lt;br&gt;([[1501]]-[[1556]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Georg Pencz 001.jpg|&lt;center&gt;[[Oto Henriko de la Palatinato|Oto Henriko]]&lt;br&gt;([[1502]]-[[1559]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Heinrich Bullinger.jpg|&lt;center&gt;[[Heinrich Bullinger]]&lt;br&gt;([[1504]]-[[1575]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Oporinus Johannes 2.JPG|&lt;center&gt;[[Johano Oporino|Johannes Oporinus]]&lt;br&gt;([[1507]]-[[1568]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Portrait john calvin.jpg|&lt;center&gt;[[Kalvino|Johanno Kalvino]]&lt;br&gt;([[1509]]-[[1564]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Sterzing-Vipiteno.JPG|&lt;center&gt;[[Michael Schütz|Michael Toxites]]&lt;br&gt;([[1514]]-[[1581]])&lt;/center&gt;
Dosiero:SebastianCastellio.jpg|&lt;center&gt;[[Sebastian Castellion]]&lt;br&gt;([[1515]]-[[1563]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Theodore-de-Beze-2.jpg|&lt;center&gt;[[Teodoro Beza]]&lt;br&gt;([[1519]]-[[1605]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Portrait of Johannes Crato von Krafftheim at the age of 60 (cropped).jpg|&lt;center&gt;[[Johann Crato von Krafftheim|Crato von Krafftheim]]&lt;br&gt;([[1519]]-[[1585]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Agnolo Bronzino - Cosimo I de' Medici in armour - Google Art Project.jpg|&lt;center&gt;[[Kozimo la 1-a de Mediĉo|Kozimo la 1-a]]&lt;br&gt;([[1519]]-[[1574]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Stadtwappen Meißen.png|&lt;center&gt;[[Andreas Mylius]]&lt;br&gt;([[1527]]-[[1594]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Sigmund Feyerabend.jpg|&lt;center&gt;[[Sigmund Feyerabend]]&lt;br&gt;([[1528]]-[[1590]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Adam Lonicer04.jpg|&lt;center&gt;[[Adam Lonitzer|Adamo Lonicero]]&lt;br&gt;([[1528]]-[[1586]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Francesco Terzio 002.jpg|&lt;center&gt;[[Ferdinando la 2-a (Austrio)|Ferdinando la 2-a]]&lt;br&gt;([[1529]]-[[1595]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Theatrum Chemicum Vol I page 1.jpg|&lt;center&gt;[[Gerhard Dorn|Gerhardus Dorneus]]&lt;br&gt;([[1530]]-[[1584]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Leonhard Thurneysser 2.jpg|&lt;center&gt;[[Leonhard Thurneysser]]&lt;br&gt;([[1531]]-[[1596]])&lt;/center&gt;
Dosiero:TheodoreZwinger.jpg|&lt;center&gt;[[Teodoro Svingero|Theodor Zwinger]]&lt;br&gt;([[1533]]-[[1588]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Giambattista della Porta.jpeg|&lt;center&gt;[[Giambattista della Porta]]&lt;br&gt;([[1535]]-[[1615]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Georg Friedrich.jpg|&lt;center&gt;[[Georgo Frederiko, Margrafo de Brandenburgo-Ansbach|Georgo Frederiko]]&lt;br&gt;([[1539]]-[[1603]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Grynaeus.jpg|&lt;center&gt;[[Johann Jakob Grynaeus]]&lt;br&gt;([[1540]]-[[1617]])&lt;/center&gt;
Dosiero:DEU Hinsbeck COA.svg|&lt;center&gt;[[Arnold Birckmann]]&lt;br&gt;([[1541]]-[[1541]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Coat of arms of Ribe.svg|&lt;center&gt;[[Petrus Severinus|Peder Sørensen]]&lt;br&gt;([[1542]]-[[1602]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Tycho Brahe.JPG|&lt;center&gt;[[Tycho Brahe|Tiko Braho]]&lt;br&gt;([[1546]]-[[1601]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Andreas Libavius.jpg|&lt;center&gt;[[Andreas Libavius]]&lt;br&gt;([[1555]]-[[1616]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Andreas Libavius.jpg|&lt;center&gt;[[Andreas Libavius]]&lt;br&gt;([[1555]]-[[1616]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Khunrath.jpg|&lt;center&gt;[[Heinrich Khunrath]]&lt;br&gt;([[1560]]-[[1605]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Oswald Croll 1629 Basilica Chymica Title Page.tif|&lt;center&gt;[[Oswald Croll|Osvaldo Krolo]]&lt;br&gt;([[1563]]-[[1609]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Maximilian II HRR MATEO.jpg|&lt;center&gt;[[Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 2-a]]&lt;br&gt;([[1564]]-[[1576]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Frans Hals - Portrait of Johannes Acronius Aeta Suae 62 - 1627.jpg|&lt;center&gt;[[Johannes Acronius]]&lt;br&gt;([[1565]]-[[1627]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Johannes hartmann.JPG|&lt;center&gt;[[Johannes Hartmann]]&lt;br&gt;([[1568]]-[[1631]])&lt;/center&gt;
Dosiero:Adam Melchior (1575-1622).jpg|&lt;center&gt;[[Melchior Adam]]&lt;br&gt;([[1575]]-[[1622]])&lt;/center&gt;
Dosiero:August Hirsch.png|&lt;center&gt;[[August Hirsch]]&lt;br&gt;([[1817]]-[[1894]])&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

==Referencoj==
&lt;/center&gt;
{{referencoj|3}}

{{portalo|Homoj|Historio|Medicino}}
{{bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Bodenstein, Adam von}}

[[Kategorio:Paracelsistoj]]
[[Kategorio:Svisaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Svisaj alkemiistoj]]
[[Kategorio:Svisaj eldonistoj]]</text>
      <sha1>flzj8ix9zhmwf7pu6sbyuxrdcrwiyir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reprodukta efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>517337</id>
    <revision>
      <id>9392800</id>
      <parentid>8537238</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3135" sha1="bqhongopf4bxsqt8nb8pg1av2ed6055" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Reprodukta efiko''' aŭ '''reprodukta efikeco''', en [[demografio]], [[sociologio]] kaj [[homa geografio]], estas la rilato inter [[longviveco]] (la vivitaj jaroj) kaj la [[fekundeco]] (nombro de filoj por ĉiu virino). La koncepto de reprodukta efiko estas centra en la [[teorio de la reprodukta revolucio]] proponita de [[John MacInnes]] kaj [[Julio Pérez Díaz|Pérez Díaz]] por kompreni la naturon de la demografia ŝanĝo kiu konducas al la modernaj socioj.&lt;ref name=REIS&gt;[http://www.reis.cis.es/REIS/PDF/REIS122_031207049049393.pdf La tercera revolución de la modernidad. La revolución reproductiva] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304032246/http://www.reis.cis.es/REIS/PDF/REIS122_031207049049393.pdf |date=2016-03-04 }}. Revista Española de Investigaciones Sociológicas (Reis) N.º 122, 2008, pp. 89-118, pág. 109-114&lt;/ref&gt;

Alta reprodukta efiko neprigas altan longvivecon de la individuoj asocia al malalta [[naskindico]] kaj supozigas gravan transformon de la efiko per kiuj la homoj atingis historie anstataŭiĝi per novaj homaj estaĵoj antaŭ mortiĝi.&lt;ref name=REIS/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.investigacionyciencia.es/Archivos/11-10_Perez-Diaz.pdf ''El envejecimiento de la población española''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120119045205/http://www.investigacionyciencia.es/Archivos/11-10_Perez-Diaz.pdf |date=2012-01-19 }}, Julio Pérez Díaz, ''Investigación y Ciencia'', 410, novembro, paĝoj 34-42.&lt;/ref&gt;

La termino ''reprodukta efiko'' estas uzata ankaŭ en [[biologio]] de [[reproduktado]] - por aludi al la plej taŭgaj kondiĉoj de la [[gameto]]j por la [[fekundigo]]-&lt;ref&gt;[http://books.google.es/books?id=LCiREQuNnNkC&amp;lpg=RA3-PA651&amp;dq=eficiencia%20reproductiva&amp;pg=RA3-PA650#v=onepage&amp;q=eficiencia%20reproductiva&amp;f=false Revista Medicina 1981, Comunicación: Población folicular y volumen folicular en ratones de alta y baja eficiencia reproductiva, Blanco y Herkovits]&lt;/ref&gt; kaj en [[bestomedicino]].&lt;ref&gt;[Memorias del quinto congreso de producción porcina del Mercosur, Relaciones entre parámetros de calidad y eficiencia reproductiva en semen porcino, Breininger et al., 2006, Buenos Aires]&lt;/ref&gt;

==Notoj==
{{referencoj}}

==Vidu ankaŭ==
* [[Reprodukta laboro]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://sociales.cchs.csic.es/jperez/pags/RRweb/RRweb.htm La revolución reproductiva, Julio Pérez Díaz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101205154949/http://sociales.cchs.csic.es/jperez/pags/RRweb/RRweb.htm |date=2010-12-05 }} en CCHS-CSIC
* [http://sociales.cchs.csic.es/jperez/pags/RRweb/RRdefiniciones.htm Definiciones y enunciados, la revolución reproductiva] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100922162959/http://sociales.cchs.csic.es/jperez/pags/RRweb/RRdefiniciones.htm |date=2010-09-22 }}
* [http://www.reis.cis.es/REIS/PDF/REIS122_031207049049393.pdf ''La tercera revolución de la modernidad. La revolución reproductiva'', revista REIS, 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304032246/http://www.reis.cis.es/REIS/PDF/REIS122_031207049049393.pdf |date=2016-03-04 }}

[[Kategorio:Demografio]]</text>
      <sha1>bqhongopf4bxsqt8nb8pg1av2ed6055</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉina ĝardenarto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519454</id>
    <revision>
      <id>9393127</id>
      <parentid>9182496</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14233" sha1="lzl632s3rk4an7c2p0v330zb8zvb075" xml:space="preserve">[[File:WV banner NW Portland Lan Su Chinese Garden.jpg|775px]]

{{Polurinda}}

'''Ĝardenkreado''' estas grava komponento de la tradicia [[ĉina arto]]. Ĝi havis sian komencon antaŭ 3000 a. K. Malsame de la [[ĝardenarto en la antikva Egiptio]] kaj la [[ĝardenarto de la Proksima Oriento]], en ĝardenarto de Ĉinio la planto ne estis la nura centro. Ĉinaj ĝardenoj estas konceptitaj kiel [[idealo]] de [[universo]]. La esencaj partoj estas artefaritaj lagoj kaj montetoj, neordinaraj vegaĵejoj kaj ŝtonejoj.

[[Dosiero:Yuyuan Gardens - water reflection.JPG|eta|[[Ju Juan (Ŝanhajo)|Jujuan]]-ĝardeno en [[Ŝanhajo]]]]

== Karakterizaĵoj de la ĉina ĝardeno ==
=== Celoj ===
La tradicia ĉina pejzaĝpentrado kaj la arto pri ĝardenkreado estas proksime interligitaj. Male al la eŭropaj ĝardenoj, kiuj nur havis ligojn kun la pentroarto ekde l 18a jarcento, en Ĉinio pentrado kaj ĝardenartoe evoluiĝis paralele. Ankaŭ la pensmanieo de la poezio kaj evoluado de la [[arĥitekturo]], [[dramaturgio]], [[kaligrafio]] kaj [[skulptado]] influis la ĉinajn ĝardenojnw.

La idealo de la ĉina ĝardenkreado estas la harmonio de tero, ĉielo, ŝtonoj, akvo, konstruaĵj, vojoj kaj plantoj (la t.n. sep aĵoj). La homo kiel oka aĵo povis trovi kun ili kaj en ili kompletan harmonion. Esenscaj formelementoj estas ŝtonoj kaj akvo. Zigzagformaj malaltaj pontoj aŭ duoncirklaj pontoj transas la akvosurfacojn. Tio simbolas la saĝecon de la [[daŭismo|daŭisma]] filozofio, ke la vojo de la vivo neniam iras rekten antaŭene, kaj avartas iri atendeme.
La duoncirklaj pontoj respeguliĝas en la akvo al kompleta cirklo, la ĉina [[ĉinaj simboloj|ĉiela simbolo]].

Imperiestraj prkoj estas dividitaj normalkaze en diversaj zonoj, ĉar ili plenumas diversajn taskojn. Parton estis uzata por la administrado kaj regado de la lando, parton servas al loĝado kaj ĉiutagaj aferoj kaj parton por plezurigi la vizitantojn. La imperiestra parko de la [[dinastio Qing|Qing]]-tempo enkorpigis ankoraŭ konstruaĵojn de temploj. La konstruaĵoj en la parkoj devis obei malpli ofte al la formala reguloj ol la konstruaĵoj de la ĉefa rezidenco. La ĉefa kolorkompoziaĵo estis la verdo de la arboj, la ruĝo de la kolonoj, la blanko de la vandoj kaj la grizo de la argilaj briktegmentoj.

=== Fengŝuo en la ĉina ĝardeno ===
[[Fengŝuo]] estas ĉina [[geomantiko]], do la arto, legi pejzaĝon kaj starigi la ĉirkaŭon kaj la pejzaĝon tiel, ke la rivero de la pozitiva energio, la ''[[Qi]]'', fariĝas maksimuma kaj portas feliĉon. La ideala ĝardeno havas laŭ tiu koncepto en la nordo altaj, protektantaj montoj, en la oriento malaltaj montetoj, kiuj malaltiĝas en suda direkto kaj en okcidento protektanta rivero. Ĉar la Qi ŝatas flui laŭ mildaj kurboj lagetoj kaj voroj ne havas rektajn liniojn. Por konstrui bonan fengŝuon el la ĝardeno [[Jino kaj jango]] devas esti reprezentantaj ekvilibre. Tion oni atingis per la kontrastoj de malproksimaj kaj proksimaj rigardejoj, per moleco kaj malmoleco, per vertikalaĵoj kaj horizontaĵoj, per montoj kaj valoj aŭ simplaj kaj komplika ornamaĵoj de konstruaĵoj. Ekzemple simpla verando kun rektaj linioj kontraŭ komplekse skulptitaj traboj sub la tegmento aŭ blanke kalkumita vando en plena ombro de arbo.

=== Signifo kaj simboliko de plantoj ===
[[Dosiero:Paeonia lutea3.jpg|eta|Planoj nur ludas submetitan rolon en ĉina ĝardeno. Escepto estas la [[peonio]]j - ĉi tie la [[flava arbustopeonio]]]]. Ekzemple dum la tempo de la [[Song-sinastio]] (960-1279) oni decidis kiujn kaj kiaj plantoj ornamu ĝardenojnhatte man entschieden, welche Pflanzen einen Garten zieren durften. La aliaj plantoj estis ĝis la 19a jarcento rigardataj kiel &quot;sovaĝaj floroj&quot; aŭ &quot;fiherbo.&quot;
La ŝatataj plantoj de la malnova ĉina ĝardeno estas:

* [[babiona saliko]], ĝi markas la komencon de la printempo kaj krome estis seksa simbolo
* [[Umeo]], ''(Prunus mume)'', ĝi estis admirata pro ĝia kuraĝo flori jam dum la unua senfrostaj tagoj
* [[peonio]], kiu simbolas virinan vivon plena de amo kaj riĉeco
* [[krizantemo]], kiu pro la florado dum aŭtuno montras bravecon kaj malmolecon. Tial ĝi apartenas al la &quot;plantoj de la longa vivo&quot; .
* [[bambuso]], kies nodoj simbolas la ŝtupojn sur la vojo al [[iluminiĝo]]
* [[pino]]j, simbolo de vireco
* [[lotoso]], pureco, perfekteco kaj unuejo, simbolo de la somero

=== Konstruaĵoj, pordegoj pontoj kaj skribaĵtabuloj ===
[[Dosiero:17 bridge.JPG|十七孔桥|eta|ponto de la nova somera palasto en Pekino]]
[[Dosiero:Humble Administrator's Garden1.jpg|eta|en la ''ĝardeno de la politiko de la ordinara homo'' en in [[Suĝoŭo]]]]

Kompare al la ĝardenoj de aliaj kulturoj en la ĉina ĝardeno la konstruaĵoj estas pli signifoplenaj. Ili estas en la ĝardenoj kaj ornamaĵoj kaj lokoj de la ĝuado, ripozo kaj plezuro. Tio respeguliĝas ekzemple en la pitoreskaj nomoj de tiuj konstruaĵoj. Ekzemple:

* halo, kie oni aŭskultas al la [[orioledoj]] ([[Nova somera palasto (Pekini)|Nova somera palasto]], Pekino)
* [[pavilono]] por aŭskulti al la akvofalo ([[Somera palasto (Chengde)|somera palasto]], Chengde)
* turo de la ĝojah nuboj ([[Beihai-parko]], Pekino)
* domo de la ekrigardo de la pino kaj de la floroj ([[La ĝardeno de la majstro de la retoj]])

En malgrandaj ĝis mezgrandaj ĝardenoj la konstruaĵoj kovras ofte unu trionon de la surfaco. La funkcioj de la konstruaĵoj havas ligon al la pejzaĝaj specialaĵoj – ili formas kun la ĝardeno organan kompleton. La tradicia konstrumaterialo estas malhela ligo, lignaj kradoj kaj bambuso kun blanke kalkitaj muroj kaj brikaj tegmentoj. La blankaj muroj ofte estas la fono de arboj kaj plantoj kaj respegulas la lumon. La kreintoj preferis jenajn kronstruaĵtipojn:

* [[verando]]: malferma al la antaŭo, ofte flanke alkonstruita al domo
* sekaj boatoj: malfermaj al la antaŭo, ofte simile al verando super akva surfaco. La ĉeestanto povas rigardi en la akvon kaj povas mediti super la respegulado
* [[ambulatorio]]j. Famaj ambulatorioj estas:
** la koridoro de la fluetanta fonto (Qinquanlang) en la [[Beihai-parko]], [[Pekino]]
** la longa koridoro (Changlang) en la [[Nova somera palasto (Pekino)|somera palasto]], [[Pekino]]. Tiu ambulatorio estas kun 728 metroj la plej longa subtegmenta vojo en la malnovaj ĉinaj ĝardenoj.
* pavilonoj, ekzemple la bronza pavilono en la [[Nova somera palasto (Pekino)|somera palasto]], [[Pekino]]
* elrigardeja dometo, ofte kun okangula surfaco
* [[ponto]]j, ekzemple la ''la ponto de la pina vento''en la [[Nova somera palasto (Pekino)|somera palasto]], [[Pekino]].

Alia spwcialaĵoj de la ĉina ĝardeno estas la paraj vertikalaj skribtabuloj kaj la horizontalaj nomŝildoj. Ili formas gravajn ornamajn elementojn. Enhave li rilatas ĝenerale al la ĉirkaŭaĵo kaj la konstruaĵoj. Ofte estas versoj el famaj poemoj.

== Historio de la ĉina ĝardenarto ==
=== Komencoj ===
[[Dosiero:Bonsai IMG 6412.jpg|eta|bonsajo]]

Je la komenco de la ĉinaj ĝardenoj estis ĉasparkoj. La unuaj estis el la [[Zhou-dinastio]] (11a jarcento - 256 a. K.). Dum la tempo de la [[Han-dinastio]] (206 a.K. ĝis 220 p.K.) en tiuj parkoj [[palasto]]j, [[teraso (arĥitekturo)|terasoj]] kaj pavilonoj estis konstruitaj. En la [[Shanglin-paarko]] de la Han-imperiestro [[Han Wudi|Wudi]] (140-87 a. K.) ekzistis ĝardenoj, palastoj kaj pavilonoj, kiuj servas al muzikumado, kantado kaj la observado de raraj birdoj kaj fiŝoj. En la parko estis hundoj, ĉevaloj, elefantoj kaj servoj. Ne mankis eksterordinaraj floroj kaj lignoplantoj.
Dum tiu tempo verŝajne ekestis la arto krei [[bonsajo]]j.

=== La evoluo de la „natura pejzaĝĝardeno“ ===
[[Dosiero:West Lake.JPG|eta|la [[okcidenta lago]] apud [[Hangĝoŭo]]]]

Dum la dinastioj [[Wei-dinastio|Wei]] (220–265 p.K.), [[Jin-Dynastie (265–420)|Jin]] (265–420) kaj [[suda kaj norda dinastioj]] (420-589 p.K.) gravas la adorado de la naturo kaj la admirado de la kamparana vivmaniero en literaturo kaj arto. Dum tiu epoko kreiĝis multaj pejzaĝaj pentraĵoj kaj arto kaj ĝardenarto reciproke sin influis. Kanaloj, lagetoj kaj montoj estis konstruataj. Ekestis la „natura pejzaĝĝardeno“. La Sui-imperiestro [[Sui Yangdi|Yangdi]] konstruigis ekzemple en [[Luoyang]] la okcidentan parkon kun lago kiel modelo de la „maro“. Tiu „maro“ kun kelkaj insuloj havis perimetron de ĉ. kvin kilometroj. Sur la insuloj staris terasoj, elrigardaj pavilonoj, haloj kaj similaj konstruaĵoj. Kanalo trafluis en grandaj meandroj la ĉirkaŭaĵon, la tiel nomataj „16 bienoj“, kaj enfluas en artefaritan „maron“. Ĉiu „bieno“ estas speciala parkeca etendejo. Tiun formon de la ĝardenkreado ankaŭ estas nomata „pejzaĝa arĥitektura parko de la Sui-epoko“ .

=== La ĝardeno de la Tang- kaj Song-dinastio ===
[[Dosiero:Song-Imperial-Garden1.jpg|eta|la „baseno de la ora klareco“ en la imperiestra ĝardeno de la [[Song-dinstio|Song]]-ĉefurbo [[Kaifeng]]]]
Sub la dinastio de [[Tang-dinastio|Tang]] (618 - 907 p.K.) kaj [[Song-dinastio|Song]] Ĉinio prosperis pro la eksporto de silko kaj keramikaĵoj. Tiu ekonomia prospero ankaŭ respeguliĝas en la ĉina arto kaj kulturo. La evoluo de la pejzaĝpentrado tiam influis la ĝardenkonstruadon . La idealtipa pejzaĝo de la pentrado estis rekonstruata en la ĝardenoj kiel „scenejo kun sento“ (yijing) (la tiel nomata pejzaĝĝardeno de la libera pentroarto de la Tang- kaj Song-epoko). Dum tiu epoko ankaŭ aperis privataj ĝardenoj. Precipe la poetoj tre amis la pejzaĝojn konstruante simplajn komparajn domojn en ĝardenoj. La plej fama poeta ĝardeno est tiu de la fama poeto [[Wang Wei]] (699-759). Ĝi situis je la piedo de la [[Zhongnan-shan-montaro]]. Ĝi estis unu el la unuaj „literaturaj ĝardenoj&quot;. Wang Wei kresis ĝardenaj scenoj, kiuj ricevis nomojn kiel „silkaj ondoj“, „‘Ah!‘-lago“ aŭ „domo de la ekzamenataj aprikozoj“.

En la privataj ĝardenoj de la [[Song-dinastio]] precipe gravas la „vidalvida starigo de scenoj (duijeng)“ kaj la „pruntado de scenoj (jiejing)“, por plivastigi la perspektivon. Simile al la ĝardenoj en Eŭropo, kie statuoj estis starigataj, en Ĉinio oni starigis unuopajn rokojn.

=== La ĝardeno de la Ming- kaj Qing-dinastio ===
Sub la dinastioj de [[Ming-dinastio|Ming]] kaj [[Qing-dinastio|Qing]] la ĝardenarto evoluiĝis sur la antaŭa bazo. Privataj ĝardenoj plinombriĝis kaj la interligo inter ĝardenarto, literaturo kaj pentrado fariĝis pli forta. Dum la Qing-dinastio (1644-1911) ekestis precipe en la regiono ĉirkaŭ [[Janĉĵou]] ekestis grandaj privataj ĝardenoj. Ili ne servis al loĝado, sed estis ejoj, kie la posedantoj – riĉaj komercistoj kaj oficistoj – okazigis festojn aŭ ripozis. La ĉefaj konstruaĵoj estis halo situante ofte ĉe akvo. El la haloj oni povas rigardi en ĉiu direkto kaj mediti rigardante rokojn kaj akvoj. Famaj estas la privataj ĝardenoj de [[Suzhou (Jiangsu)|Suzhou]], regiono, kiu estis speciale taŭga por la evoluo de la ĝardenarto, ĉar tie troviĝis multajn akvofontojn, la hejma flaŭro estis tre abunda kaj en la proksimeco oni povas rompi rokojn.

== Famaj ĉinaj ĝardeninstalaĵoj ==
* imperiestraj ĝardenoj
** [[Beihai-parko]], Pekino
** [[Malnova somerpalasto (Pekino)|Malnova somerpalasto]], Pekino
** [[Nova somerpalasto (Pekino)|Nova somerpalasto]], Pekino
** [[somerpalasto (Chengde)|Somerpalasto]] en Chengde
* privataj ĝardenoj
** [[ĝardeno de Liu Yong (Pekino)|Ĝardeno de Liu Yong]]
** [[ĝardeno de distrado (Wŭi)|Ĝardeno de distrado]]
** [[La ĝardeno de la majstro de la retoj]]

== Influo al la eksterlando ==
=== Japan ===
La ĉina ĝardenarto venis al Japanio en la 6a jarcento p. K. kaj fariĝis la fonto de la [[Japana ĝardenarto]].

=== Eŭropo ===
[[Dosiero:Chinesischer-garten-ffm020.jpg|eta|ĝardeno de la ĉiela paco, Frankfurto]]
Jam [[Marco Polo]] priskribis la ĉinaj ĝardenoj, kiuj tute malsamas al la eŭropaj ĝardenoj.

Pli precizan priskribon de la ĉinaj ĝardenoj faris [[fransiskana ordeno|franciskano]] [[Matteo Ripa]] kiu vojaĝis al Ĉinio kaj faris multajn [[kuprogravuraĵo]]j, kiuj montras ĉinaj ĝardenoj.

Nur ekde la 1970aj jaroj en Eŭopo ekestis ĉinaj ĝardenoj. Ofte ili estis konstruitaj kadre de urbaj [[ĝemelado]]j kaj planitaj de ĉinaj fakuloj. Famaj ekzemploj estas:

* la [[Westpark (Munkeno)|ĝardeno de odoro kaj pompo]] en [[Munkeno]] (inaŭgurita 1983)
* la [[Botanika ĝardeno de la Ruhr-universitato#la ĉina ĝardeno|Ĉina ĝardeno]] en [[Bochum]] (1986)
* la [[ĝardeno de la ĉiela paco]] en [[Frankfurto ĉe Majno]] (1989)
* la [[ĉina ĝardeno Zuriko]] (1994)
* la [[ĝardeno de la regajnita luno]] en [[Berlin-Marzahn]] (2000)
* la [[ĝardeno de la aspektoj]] en [[Mannheim]] (2001)

== Literaturo ==
* Garten, in: Meyers Konversationslexikon, 4. Aufl. 1888, Bd. 6, S. 917 (Stand Juni 2003: noch nicht bearbeitet)
* [[Marianne Beuchert]]; ''Die Gärten Chinas'', in Hans Sarkowicz (Hrsg.), Die Geschichte der Gärten und Parks, Frankfurt am Main, 2001
* [[Marie Luise Gothein]]; ''Geschichte der Gartenkunst'', Nachdruck der Ausgaben Jena 1926, Hildesheim 1977
* Roni Jay; ''Heilige Gärten - Oasen zum Nachdenken und Meditieren'', Neuhausen am Rheinfall, 1999
* [[Michaela Kalusok]]; ''Schnellkurs Gartenkunst'', Köln 2003
* Qiao Yun (Hrsg.); ''Alte chinesische Gartenkunst'', Leipzig 1986
* Rinaldi, Bianca Maria: The 'Chinese Garden in Good Taste'. Jesuits and Europe’s Knowledge of Chinese Flora and Art of the Garden in the 17th and 18th Centuries. München 2006. ISBN 978-3-89975-041-6.
* Oliver Fülling: Gärten in China - Die 50 schönsten Reiseziele, Berlin 2013. ISBN 978-3-89479-766-9

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat|Chinese gardens|Chinesische Gärten}}
* [http://www.chinaplanner.com/gardens/ Traditional Chinese Gardens] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217131415/http://www.chinaplanner.com/gardens/ |date=2015-02-17 }} - Englisch
* [http://www.sh2hk.com/new/images/gardens/index.html ShanghaiHongkong.com: Bildgalerie: Die klassischen chinesischen Gärten] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151005191809/http://www.sh2hk.com/new/images/gardens/index.html |date=2015-10-05 }} - Deutsch

[[Kategorio:Ĝardenoj en Ĉinio| ]]
[[Kategorio:Ĉinaj artoj]]</text>
      <sha1>lzl632s3rk4an7c2p0v330zb8zvb075</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virina Futbala Mondpokalo 2015</title>
    <ns>0</ns>
    <id>526267</id>
    <revision>
      <id>9392702</id>
      <parentid>9240933</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16288" sha1="514xqyqs7du0364xn51v5bg24c07q6v" xml:space="preserve">{{Informkesto futbala turniro
| nomo = Virina Futbala Mondpokalo 2015
| aliaj_nomoj = FIFA Women's World Cup 2015 &lt;br&gt; Coupe du monde de football féminin 2015
| dosiero =
| grandeco =
| titolo =
| loko = {{Kanado}}
| datoj = [[6-a de junio]] - [[5-a de julio]] 2015
| nombro de teamoj = 24
| konfederacioj = 6
| ejoj = 6
| urboj = 6
| ĉampiono = {{UsonoVFB}}
| dua = {{JapanioVFB}}
| tria = {{AnglioVFB}}
| kvara = {{GermanioVFB}}
| ludoj = 52
| goloj = 146
| spektantoj = 1353506
| golreĝo = {{Flago|Germanio}} Célia Šašić &lt;br /&gt; {{Flago|Usono}} [[Carli Lloyd]] &lt;br /&gt; (6 goloj)
| ludisto = {{Flago|Usono}} Carli Lloyd
}}

La ĉampionado pri la '''[[Virina Futbala Mondpokalo]] [[2015]]''', oficiale '''Virina Mondpokalo de [[FIFA]] 2015''', estis [[turniro]] por naciaj teamoj de [[futbalo|futbalistinoj]] - la sepa tiaspeca ĉampionado. Ĝi okazis inter la  [[6-a de junio]] kaj la [[5-a de julio]] 2015 en pluraj urboj de [[Kanado]]. Laŭ la regularo rajtis partopreni 24 teamoj: Al la turniro komence aliĝis 134 naciaj teamoj kaj en antaŭturniraj matĉoj elektiĝis la 24 plej bonaj. Mondĉampiono la 5-an de julio 2015 iĝis la [[usona virina nacia teamo de futbalo]], la duan pozicion akiris la teamo de [[Japana virina nacia teamo de futbalo|Japanio]] kaj la trian tiu de [[Angla virina nacia teamo de futbalo|Anglio]].

[[Dosiero:FIFA Women's World Cup Canada 2015 - Edmonton (19254388420).jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|la teamoj de [[Angla virina nacia teamo de futbalo|Anglio]] kaj [[Germana virina nacia teamo de futbalo|Germanio]], en la matĉo je la tria loko}}]]
[[Dosiero:2015 womens world cup qualification.PNG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|nacioj en la antaŭturniraj matĉoj, kie elektiĝis la 24 plej bonaj teamoj}}]]

{{-}}
La jenaj naciaj teamoj partoprenis en la turniro:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=&quot;#DDDDDD&quot;
| style=&quot;width:25%;&quot; | '''1''' Teamo de la gastiga lando
| style=&quot;width:13%;&quot; | {{KanadoVFB}}
| style=&quot;width:13%;&quot; | &amp;nbsp;
| style=&quot;width:13%;&quot; | &amp;nbsp;
| style=&quot;width:13%;&quot; | &amp;nbsp;
|- bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
| '''8''' el [[Eŭropo]] ([[UEFA]])
| {{AnglioVFB}}
| {{FrancioVFB}}
| {{GermanioVFB}}
| {{HispanioVFB}}
|- bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
| &amp;nbsp;
| {{NederlandoVFB}}
| {{NorvegioVFB}}
| {{SvedioVFB}}
| {{SvislandoVFB}}
|- bgcolor=&quot;#DDDDDD&quot;
| '''3''' el [[Sudameriko]] ([[CONMEBOL]])
| {{BraziloVFB}}
| {{EkvadoroVFB}}
| {{KolombioVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
| '''3''' el [[Nordameriko|Nord-]] kaj [[Mezameriko]] ([[CONCACAF]])
| {{KostarikoVFB}}
| {{MeksikoVFB}}
| {{UsonoVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=&quot;#DDDDDD&quot;
| '''3''' el [[Afriko]] ([[CAF]])
| {{Ebur-BordoVFB}}
| {{KamerunoVFB}}
| {{NiĝerioVFB}}
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
| '''5''' el [[Azio]] ([[AFC]])
| {{AŭstralioVFB}}
| {{ĈinioVFB}}
| {{JapanioVFB}}
| {{Sud-KoreioVFB}}
|- bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
| &amp;nbsp;
| {{TajlandoVFB}}
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
|- bgcolor=&quot;#DDDDDD&quot;
| '''1''' el [[Oceanio]] ([[OFC]])
| {{NovzelandoVFB}}
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
|}

La teamoj de Ebur-Bordo, Ekvadoro, Hispanio, Kameruno, Kostariko, Nederlando, Svislando, kaj Tajlando unuafoje partoprenis en la turniro.
__NOTOC__

== Grupoj kaj ejoj ==
{{Situo sur mapo/+|Kanado|Larĝo=300|Floso=right|Titolo=Ejoj de la Virina Futbala Mondpokalo 2015|lokoj=
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=53.533333|Lon=-113.5|Pozicio=top|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Edmontono]]|region=CA}}
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=46.132778|Lon=-64.771389|Pozicio=top|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Monktono (Nov-Brunsviko)|Monktono]]|region=CA}}
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=45.516667|Lon=-73.65|Pozicio=right|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Montrealo]]|region=CA}}
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=45.420833|Lon=-75.69|Pozicio=bottom|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Otavo]]|region=CA}}
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=49.25|Lon=-123.1|Pozicio=right|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Vankuvero]]|region=CA}}
{{Situo sur mapo/~|Kanado|Lat=49.899444|Lon=-97.139167|Pozicio=right|Fono=#FFFFFF|Teksto=[[Vinipego]]|region=CA}}
}}

{{Grupoj de Futbala Mondpokalo 24
| A1 = {{KanadoVFB}}
| A2 = {{ĈinioVFB}}
| A3 = {{NovzelandoVFB}}
| A4 = {{NederlandoVFB}}
| B1 = {{GermanioVFB}}
| B2 = {{Ebur-BordoVFB}}
| B3 = {{NorvegioVFB}}
| B4 = {{TajlandoVFB}}
| C1 = {{JapanioVFB}}
| C2 = {{SvislandoVFB}}
| C3 = {{KamerunoVFB}}
| C4 = {{EkvadoroVFB}}
| D1 = {{UsonoVFB}}
| D2 = {{AŭstralioVFB}}
| D3 = {{SvedioVFB}}
| D4 = {{NiĝerioVFB}}
| E1 = {{BraziloVFB}}
| E2 = {{Sud-KoreioVFB}}
| E3 = {{HispanioVFB}}
| E4 = {{KostarikoVFB}}
| F1 = {{FrancioVFB}}
| F2 = {{AnglioVFB}}
| F3 = {{KolombioVFB}}
| F4 = {{MeksikoVFB}}
}}

== Rezultoj ==
=== Grupa fazo ===
==== Grupo A ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KanadoVFB}} || 2:1 || 5
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{ĈinioVFB}} || 3:3 || 4
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NederlandoVFB}} || 2:2 || 4
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NovzelandoVFB}} || 2:3 || 2
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 6-a de junio 2015, 16:00 h en [[Edmontono]]
|-
| width=&quot;38%&quot; | '''{{KanadoVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{ĈinioVFB}} || 1:0 (0:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 6-a de junio 2015, 19:00 h en Edmontono
|-
| {{NovzelandoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{NederlandoVFB}}''' || 0:1 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 11-a de junio 2015, 16:00 h en Edmontono
|-
| '''{{ĈinioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{NederlandoVFB}} || 1:0 (0:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 11-a de junio 2015, 19:00 h en Edmontono
|-
| {{KanadoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{NovzelandoVFB}} || 0:0
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 15-a de junio 2015, 19:30 h en [[Montrealo]]
|-
| {{NederlandoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{KanadoVFB}} || 1:1 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 15-a de junio 2015, 18:30 h en [[Vinipego]]
|-
| {{ĈinioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{NovzelandoVFB}} || 2:2 (1:1)
|}

==== Grupo B ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{GermanioVFB}} || 15:1 || 7
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NorvegioVFB}} || 8:2 || 7
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{TajlandoVFB}} || 3:10 || 3
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Ebur-BordoVFB}} || 3:16 || 0
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 7-a de junio 2015, 13:00 h en [[Otavo]]
|-
| width=&quot;38%&quot; | '''{{NorvegioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{TajlandoVFB}} || 4:0 (3:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 7-a de junio 2015,16:00 h en Otavo
|-
| '''{{GermanioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{Ebur-BordoVFB}} || 10:0 (5:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 11-a de junio 2015, 16:00 h en Otavo
|-
| {{GermanioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{NorvegioVFB}} || 1:1 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 11-a de junio 2015, 19:00 h en Otavo
|-
| {{Ebur-BordoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{TajlandoVFB}}''' || 2:3 (1:2)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 15-a de junio 2015, 15:00 h en Vinipego
|-
| {{TajlandoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{GermanioVFB}}''' || 0:4 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 15-a de junio 2015, 17:00 h en [[Monktono (Nov-Brunsviko)|Monktono]]
|-
| {{Ebur-BordoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{NorvegioVFB}}''' || 1:3 (0:1)
|}

==== Grupo C ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{JapanioVFB}} || 4:1 || 9
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KamerunoVFB}} || 9:3 || 6
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SvislandoVFB}} || 11:4 || 3
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{EkvadoroVFB}} || 1:17 || 0
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 8-a de junio 2015, 16:00 h en [[Vankuvero]]
|-
| width=&quot;38%&quot; | '''{{KamerunoVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{EkvadoroVFB}} || 6:0 (3:0)

|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 8-a de junio 2015, 19:00 h en Vankuvero
|-
| '''{{JapanioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{SvislandoVFB}} || 1:0 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 12-a de junio 2015, 16:00 h en Vankuvero
|-
| '''{{SvislandoVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{EkvadoroVFB}} || 10:1 (2:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 12-a de junio 2015, 19:00 h en Vankuvero
|-
| '''{{JapanioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{KamerunoVFB}} || 2:1 (2:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 16-a de junio 2015, 16:00 h en Vinipego
|-
| {{EkvadoroVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{JapanioVFB}}''' || 0:1 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 16-a de junio 2015, 15:00 h en Edmontono
|-
| {{SvislandoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{KamerunoVFB}}''' || 1:2 (1:0)
|}

==== Grupo D ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{UsonoVFB}} || 4:1 || 7
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AŭstralioVFB}} || 4:4 || 4
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{SvedioVFB}} || 4:4 || 3
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{NiĝerioVFB}} || 3:6 || 1
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 8-a de junio 2015, 15:00 h en Vinipego
|-
| width=&quot;38%&quot; | {{SvedioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{NiĝerioVFB}} || 3:3 (2:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 8-a de junio 2015, 18:30 h en Vinipego
|-
| '''{{UsonoVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{AŭstralioVFB}} || 3:1 (1:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 12-a de junio 2015, 16:00 h en Vinipego
|-
| '''{{AŭstralioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{NiĝerioVFB}} || 2:0 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 12-a de junio 2015, 19:00 h en Vinipego
|-
| {{UsonoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{SvedioVFB}} || 0:0
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 16-a de junio 2015, 17:00 h en Vankuvero
|-
| {{NiĝerioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{UsonoVFB}}''' || 0:1 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 16-a de junio 2015, 18:00 h en Edmontono
|-
| {{AŭstralioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{SvedioVFB}} || 1:1 (1:1)
|}

==== Grupo E ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{BraziloVFB}} || 4:0 || 9
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{Sud-KoreioVFB}} || 4:5 || 4
|-
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KostarikoVFB}} || 3:4 || 2
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{HispanioVFB}} || 2:4 || 1
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 9-a de junio 2015, 16:00 h en Montrealo
|-
| width=&quot;38%&quot; | {{HispanioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{KostarikoVFB}} || 1:1 (1:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 9-a de junio 2015, 19:00 h en Montrealo
|-
| '''{{BraziloVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{Sud-KoreioVFB}} || 2:0 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 13-a de junio 2015, 16:00 h en Montrealo
|-
| '''{{BraziloVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{HispanioVFB}} || 1:0 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 13-a de junio 2015, 19:00 h en Montrealo
|-
| {{Sud-KoreioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{KostarikoVFB}} || 2:2 (2:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 17-a de junio 2015, 20:00 h en Monktono
|-
| {{KostarikoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{BraziloVFB}}''' || 0:1 (0:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 17-a de junio 2015, 19:00 h en Otavo
|-
| '''{{Sud-KoreioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{HispanioVFB}} || 2:1 (0:1)
|}

==== Grupo F ====
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style=&quot;width:350px; text-align: center;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
! rango !! style=&quot;width:12em;&quot; | nacia teamo !! goloj !! poentoj
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 1|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{FrancioVFB}} || 6:2 || 6
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 2|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{AnglioVFB}} || 4:3 || 6
|- style=&quot;background-color:#ccffcc;&quot;
| 3|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{KolombioVFB}} || 4:3 || 4
|-
| 4|| style=&quot;text-align: left;&quot; | {{MeksikoVFB}} || 2:8 || 1
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 450px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 9-a de junio 2015, 14:00 h en Monktono
|-
| width=&quot;38%&quot; | '''{{FrancioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || width=&quot;38%&quot; | {{AnglioVFB}} || 1:0 (1:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 9-a de junio 2015, 17:00 h en Monktono
|-
| {{KolombioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{MeksikoVFB}} || 1:1 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 13-a de junio 2015, 14:00 h en Monktono
|-
| {{FrancioVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{KolombioVFB}}''' || 0:2 (0:1)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 13-a de junio 2015, 17:00 h en Monktono
|-
| '''{{AnglioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{MeksikoVFB}} || 2:1 (0:0)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 17-a de junio 2015, 16:00 h en Otavo
|-
| {{MeksikoVFB}} || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || '''{{FrancioVFB}}''' || 0:5 (0:4)
|- bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| colspan=&quot;4&quot; | 17-a de junio 2015, 16:00 h en Montrealo
|-
| '''{{AnglioVFB}}''' || style=&quot;text-align: center;&quot; | – || {{KolombioVFB}} || 2:1 (2:0)
|}

=== Finala fazo ===
{{Turniro16+3-a loko
&lt;!--Dato-Loko|Teamo 1|Rezulto 1|Teamo 2|Rezulto 2 --&gt;
&lt;!--okonfinalo --&gt;
|[[20-a de junio]] - [[Edmontono]] | '''{{ĈinioVFB}}''' | '''1''' | {{KamerunoVFB}} | 0
|[[22-a de junio]] - [[Edmontono]] | '''{{UsonoVFB}}''' | '''2''' | {{KolombioVFB}} | 0
|[[20-a de junio]] - [[Otavo]] | '''{{GermanioVFB}}''' | '''4''' | {{SvedioVFB}} | 1
|[[21-a de junio]] - [[Montrealo]] | '''{{FrancioVFB}}''' | '''3''' | {{Sud-KoreioVFB}} | 0
|[[21-a de junio]] - [[Monktono (Nov-Brunsviko)|Monktono]] | {{BraziloVFB}} | 0 | '''{{AŭstralioVFB}}''' | '''1'''
|[[23-a de junio]] - [[Vankuvero]] | '''{{JapanioVFB}}''' | '''2''' | {{Nederlando}} | 1
|[[22-a de junio]] - [[Otavo]] | {{NorvegioVFB}} | 1 | '''{{AnglioVFB}}''' | '''2'''
|[[21-a de junio]] - [[Vankuvero]] | '''{{KanadoVFB}}''' | '''1''' | {{SvislandoVFB}} | 0
&lt;!--kvaronfinalo --&gt;
|[[26-a de junio]] - [[Otavo]] | {{ĈinioVFB}} | 0 | '''{{UsonoVFB}}''' | '''1'''
|[[26-a de junio]] - [[Montrealo]] | '''{{GermanioVFB}}''' | '''1 (5)'''&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; | {{FrancioVFB}} | 1 (4)
|[[27-a de junio]] - [[Edmontono]] | {{AŭstralioVFB}} | 0 | '''{{JapanioVFB}}''' | '''1'''
|[[27-a de junio]] - [[Vankuvero]] | '''{{AnglioVFB}}''' | '''2''' | {{KanadoVFB}} | 1
&lt;!--duonfinalo --&gt;
|[[30-a de junio]] - [[Montrealo]] | '''{{UsonoVFB}}''' | '''2''' | {{GermanioVFB}} | 0
|[[1-a de julio]] - [[Edmontono]] | '''{{JapanioVFB}}''' | '''2''' | {{AnglioVFB}} | 1
&lt;!--finalo --&gt;
|[[5-a de julio]] - [[Vankuvero]] | '''{{UsonoVFB}}''' | '''5''' | {{JapanioVFB}} | 2
&lt;!--tria loko --&gt;
|[[4-a de julio]] - [[Edmontono]] | {{GermanioVFB}} | 0 | '''{{AnglioVFB}}''' | '''1'''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
}}
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; venko post matĉofinaj penaloj&lt;br /&gt;
&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; venko post plilongigo

{{Projektoj}}

{{Virina Futbala Mondpokalo}}

[[Kategorio:Virina Futbala Mondpokalo|2015]]
[[Kategorio:Virina futbalo en Kanado]]
[[Kategorio:Futbalo en 2015]]</text>
      <sha1>514xqyqs7du0364xn51v5bg24c07q6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veritatis Splendor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527054</id>
    <revision>
      <id>9393053</id>
      <parentid>9377558</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6959" sha1="97ioi89fy3q3v1qnqjji1l2sjamceht" xml:space="preserve">{{Informkesto libro
|bildo = [[dosiero:Coat of arms of Ioannes Paulus II.svg|120ra]]&lt;br/&gt;[[dosiero:Signature of John Paul II.svg|240ra]]
}}
'''''Veritatis Splendor''''' (&quot;La Brilo de la Vero&quot;) estas la unuaj vortoj kiuj faras la titolon de encikliko de [[Johano Paŭlo la 2-a]]. Tiu dokumento esprimas la pozicion de la [[Katolika Eklezio]] pri la kondiĉo de la homo antaŭ la bono kaj malbono, kaj pri la rolo d la Eklezio en la morala instruado. La encikliko estas unu el la intervenoj de la [[eklezia instruofico]] pri la [[Morala teologio]] pli kompletaj kaj filozofie argumentitaj en la katolika tradicio. Ĝi estis promulgita la 5-an de aŭgusto [[1993]].

== Enhavo de la encikliko ==
La ''Veritatis Splendor'' (mallonge: VS) respondas al la problemoj pri [[morala teologio]] kiuj estis estigitaj en la Eklezio precipe en la dua duono de la [[20-a jarcento]]. Tiuj problemoj koncernas la kapablon de la homo distingi la bonon, la ekziston de la malbono, la rolon de la homa [[Libera volo|libereco]] kaj de la homa [[konscio|konscienco]], la [[morta peko|mortan pekon]], la aŭtorecon de la [[eklezia instruofico]] kiel gvido por la homo. Responde al ili, la papo johano Paŭlo la 2-a forte asertas ke la morala vero estas konebla, ke la elekto por la bono aŭ malbono havas profundan efikon sur la [[persona rilato]] kun [[Dio]], kaj ke ne ekzistas kontraŭdiro inter la libereco kaj la elekto de la bono.&lt;br&gt;
En tiuj-ĉi sekvaj paragrafoj estos prezentitaj la enhavoj de la encikliko, ilin grupigante laŭ grandaj temoj:&lt;br&gt;

=== Respondo al la morala relativismo ===
La ''Veritatis Splendor'' startas asertante ke ekzistas absolutaj veroj alireblaj por ĉiuj. Kontraŭa al la [[morala relativismo]], la encikliko asertas ke la morala leĝo estas universala, por ĉiuj personoj de la diversaj kulturoj, estante ĝi enradikita en homa kondiĉo mem. Johano Paŭlo la 2-a instruas ke, sendepende de kiel kaj kvante iu persono estas fora el Dio, en la koraj profundecoj restas ĉiam la nostalgio de la absoluta vero kaj la soifo de ĝia plena scio. (VS 1). &lt;br&gt; 
=== Aŭtoritateco de la Katolika Eklezio en la primorala instruo ===
Estas instruate ke Dio povas respondi rilate la demandon pri la bono ĉar Li estas la Bono. Sin demandi pri la bono, efektive, signifas sin adresi, finfine, al Dio, pleneco de la bono.(VS 9). Kontraŭ la opinio ke la eklezia instruo havas rolon pure instigan, Johano Paŭlo la 2-a reasertas la tradician doktrinon, laŭ kiu la Eklezia instruofico havas aŭtoritaton esprimi definitivajn decidojn pri moralaj problemoj. Plue, li aldonas ke la Eklezio liveras apartan helpon donitan de Jesuo Kristo por helpi trovi la respondon al la ĉies demando pri kio justas kaj maljustas.&lt;br&gt;
=== La homa libervolo kaj la dia leĝo ===
La encikliko allasas ke ne ekzistas reala konflikto inter la homa [[libera volo]] kaj la dia leĝo. La vera celo de la homa libero estas la persona maturiĝo por fariĝi tia kian Dio kreis. Krome, la dia leĝo kiu disciplinas la {{N|homa konduto}} nek malpliigas nek eliminas la liberan volon de la homo, male ĝin garantias kaj konfirmas. (VS 35). “ (Citaĵo) La pli akuta sento pri la homa digneco kaj pri lia unikeco, kiel la respekto devigita al la konsidero pri la konscienco, konstituas pozitivajn akiraĵojn de la moderna. (VS 31).”&lt;br&gt;
Ĉiukaze, la homa libervolo malgraŭ ke ĝi bonas en si mem, ne estas absolutaĵo. La simpla decido-elekto pri tio kion iu povas lice fari ne estas absoluta vera substituanto por determini ĉu io estas fakte bona aŭ malbona. Ĉar Dio estas la vera aŭtoro de la bono, kritike gravas, antaŭ ol absolutmaniere fari sian elekton, scii kiel la dia leĝo, esprimita de la instruofico de la Eklezio, konsideras certan problemon moralan. &lt;br&gt;
=== Natura morala leĝo ===
La encikliko ricevas kaj subtenas la rolon de la homa racio en la malkovro kaj aplikado de la [[natura morala leĝo]] (nome tiuj aspektoj de la morala leĝo kiuj povas esti konataj sen la dia revelacio). &lt;br&gt;
Malgraŭ tio, asertas la encikliko, estante Dio aŭtoro de la morala leĝo, la homa [[racio]] ne rajtas okupi la postenon de la elementoj montrantaj dian originon: “(citaĵo)… La aŭtonomio de la praktika racio ne povas signifi ke la homo posedas en si mem propran leĝon, aŭ rajtas ĝin krei…” (VS 40).&lt;br&gt;
=== La konscienca juĝo ===
Estas proponita la tradicia katolika instruo laŭ kiu la homo estas intime devigata sekvi sian [[Konscio|konsciencon]], Johano Paŭlo la 2-a priskribas la konsciencon kiel formon de intima dialogo.  Tamen, li insistas, ne estas nura formo de dialogo inter la homo kaj si mem, sed estas, multe pli, dialogo inter la homo kaj Dio. Tian konsciencon la papo komparas, spurante [[Bonaventura|sanktan Bonaventuron]], dian heroldon kiu proklamas la dian leĝon. &lt;br&gt;
La ''Veritatis Splendor'' asertas ke ĉiu persono estas devigata serioze engaĝiĝis formi sian konsciencon ĉar ĝi povas erari en siaj juĝoj. Komprenante kiaj estas la moralajn instruojn de la Eklezio, la homo edukas ankaŭ sian konsciencon.&lt;br&gt;
===&quot;Fundamenta Opcio&quot;, peko kaj savo ===
La encikliko respondas ankaŭ pri la ideo de la [[fundamenta opcio]]. En tiu teologia teorio, la apartaj agoj de la homo nenecese korodus lian lastan savon: kio gravas estus la fundamenta orientiĝo por aŭ kontraŭ Dio. La papo decide batalas tiun teologian vidpunkton asertante ke ĝi kontraŭas la Biblion kaj la tradician katolikan instruon rilate la [[peko]]n kaj [[savo]]n. Li oponas ankaŭ pro filozofiaj motivoj skribante: “Deigi la fundamenta opcion el konkretaj kondutoj signifas kontraŭdiri la substancan integrecon aŭ la personan unuigon de la morala aganto en ties korpo kaj animo”. (VS 67).&lt;br&gt;
=== Agoj intrinseke malbonaj ===
La encikliko substrekas ankaŭ ke iuj agoj estas intrinseke malbonaj. En la lingvaĵo de la katolika [[morala teologio]], tio signifas ke iuj agoj, se konscie kaj plenlibervole plenumitaj, estas ĉiam maljustaj kaj ke neniam povas esti okazoj en kiuj tiuj agoj povas esti permesitaj. Alivorte, tiu aserto estas forta apogilo por la tradicia katolika doktrino laŭ kiu &quot;la celo ne pravigas la ilojn&quot;. Johano Pŭlo la 2-a apogiĝas sur la rezonado laŭ kiu iuj agoj estas tiel ruinigaj por la homa persono ke ne povas okazi en malgravigaj cirkonstancoj kiuj povas ilin igi licaj. Kiel ekzemplo, li reasertas la instruon de la [[Humanae Vitae]] de papo [[Paŭlo la 6-a]] koncernantan la artifikan [[kontraŭkoncipilo|kontraŭkoncipon]], por kiu ne ekzistas cirkonstancoj en kiuj ĝi estas lica.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Personismo]]
* [[Morala teologio]]
* [[Katekismo de la Katolika Eklezio]]
* [[Morala relativismo]]

== Eksteraj ligiloj ==
*[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_veritatis-splendor_it.html Diverslingva tuta teksto de la encikliko]

 [[Kategorio:Dokumentoj de la Katolika Eklezio]]
[[Kategorio:Enciklikoj de Johano Paŭlo la 2-a]]
[[Kategorio:Johano Paŭlo la 2-a]]</text>
      <sha1>97ioi89fy3q3v1qnqjji1l2sjamceht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lipót Szondi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527420</id>
    <revision>
      <id>9393239</id>
      <parentid>9355902</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="gugg3qmsm5b5xk4tchpq86trh05nuhb" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''[[Leopoldo|Lipót]] Szondi''' [sondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szondi Lipót''' estis [[Hungario|hungara]] [[kuracisto]], [[neŭrologo]], [[psikiatro]]. Lia familia nomo estis ''Sonnenschein'' ĝis [[1911]]. Lia [[filo]] estis [[Péter Szondi]] (1929-1971).
[[Dosiero:SzondiFamilyGrave-FlunternCemeteryZurich RomanDeckert17122023.jpg|eta|La familia tombo.]]
Lipót Szondi [http://lexikon.katolikus.hu/S/Szondi.html] naskiĝis la {{daton|11|marto}} [[1893]] en Hungara reĝlando en [[Nitra|Nyitra]] (nuntempa [[Nitra]] en [[Slovakio]]). Li mortis la {{daton|24|januaro}} [[1986]] en [[Svislando]] en [[Küsnacht]]. Szondi trovis sian finan ripozejon en la tombejo Fluntern en Zuriko. Lia edzino Ilona &quot;Lili&quot; Livia, naskita Radványi (1902-1986), ilia filo Péter kaj ilia filino Vera (1928-1978), kiu estis kuracisto, ankaŭ estas entombigitaj en la tombo.

== Biografio ==
Lipót Szondi devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Li abiturientis en Budapeŝto en [[1911]], poste li akiris kuracistan [[diplomo]]n en [[Universitato de Budapeŝto]]. Dum la [[1-a mondmilito]] li estis armea kuracisto, ekde [[1919]] li estis privata kuracisto pri psikologio. Ekde [[1927]] li instruis en [[altlernejo]], krome li laboris en psikologia laboratorio apud [[Pál Ranschburg]]. Li kreis [[testo]]n, kiu faris lin mondfama, la testo estas konata Szondi-testo. En [[1940]] li perdis la [[posteno]]n pro la judaj [[leĝo]]j, dum la nazia erao li rifuĝis al [[Zuriko]], kie li vivis plu. Li fondis komence laborrondon, poste esplorocentron, fine [[instituto]]n.
 
== Elektitaj publikaĵoj ==
* ''A fogyatékos értelem'' (1925)
* ''A családkutatás és ikerkutatás módszertani elemei'' (1935)
* ''Az én kísérleti elemzése'' (1943)
* ''Schicksalsanalyse'' (1948)
* ''Triebpathologie'' (1952)
* ''Achicksalsanbalytische Therapie. Ein Lehrbuch der passiven und aktiven analytischen Psychotherapie'' (1963)
* ''Moses Antwort auf Kain'' (1973)
* ''Die Triebvermischten'' (1984)

== Memorigiloj ==
* [[statuo]] en Budapeŝto de [[1986]]
* memortabulo en Budapeŝto de [[1993]] 
* fondaĵo

== Fontoj ==
* [http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s25.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)]
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/15223.htm hungarlingva biografio kun foto]
{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Szondi Lipot}}

[[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj neŭrologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj psikiatroj]]
[[Kategorio:Svisaj kuracistoj]]</text>
      <sha1>gugg3qmsm5b5xk4tchpq86trh05nuhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Péter Szondi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527527</id>
    <revision>
      <id>9393242</id>
      <parentid>9358281</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="cfb7658q78makrcib9miixn71zbso11" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''[[Petro|Péter]] Szondi''' [sondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szondi Péter''' estis [[Hungario|hungara]]-[[Germanio|germana]] literaturhistoriisto, [[kritikisto]], [[tradukisto]]. Lia [[patro]] estis [[Lipót Szondi]].

Péter Szondi [http://www.alt-zueri.ch/turicum/strassen/s/szondiweg/szondiweg.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121225133606/http://www.alt-zueri.ch/turicum/strassen/s/szondiweg/szondiweg.html |date=2012-12-25 }} naskiĝis la {{daton|27|majo}} [[1929]] en [[Budapeŝto]]. Li mortis la {{daton|9|novembro}} [[1971]] en [[Okcidenta Berlino]].

== Biografio ==
[[Dosiero:SzondiFamilyGrave-FlunternCemeteryZurich RomanDeckert17122023.jpg|eta|La familia tombo.]]
Péter Szondi devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Li frekventis [[lernejo]]n komence en sia naskiĝurbo, sed dum la nazia erao li estis deportita, fine li povis atingi [[Svislando]]n. Li plulernis en [[Zuriko]] kaj [[Parizo]] akirinta [[diplomo]]n en [[1954]]. Li komencis instrui en [[Göttingen]], poste ekde la studjaro [[1960]] en Okcidenta Berlino. Post 5 jaroj li estis nomumita katedrestro. Li foje instruis en [[Princeton]] kaj [[Jerusalemo]]. Li okupiĝis pri la germana [[literaturo]] en la 19-a kaj 20-a [[jarcento]]j, krome pri teorio de la [[dramo]]. Li sinmortis.

Szondi trovis sian finan ripozejon en la tombejo Fluntern en Zuriko. Lia patro Leopoldo kaj lia patrino Ilona &quot;Lili&quot; Livia, naskita Radványi (1902-1986), same kiel lia fratino Vera (1928-1978), kiu estis kuracisto, ankaŭ estas entombigitaj en la tombo.
 
== Elektitaj publikaĵoj ==
* ''Theorie des modernen Dramas'' (1956, {{hu}} en 1979)
* ''Einführung in die literarische Hermeneutik'' (1967, {{hu}} en 1996)
* ''Schriften'' (1978)
* ''Essays. Satz und Gegensatz, Lektüren und Lektionen, Celan-Studien'' (2001)

== Memorigiloj ==
* universitata instituto prenis la nomon Peter Szondi

== Fontoj ==
* [http://mek.oszk.hu/04000/04038/html/s.htm hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)]
* [http://www.alt-zueri.ch/turicum/strassen/s/szondiweg/szondiweg.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121225133606/http://www.alt-zueri.ch/turicum/strassen/s/szondiweg/szondiweg.html |date=2012-12-25 }} {{de}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj]]
[[Kategorio:Germanaj literaturkritikistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Vivtempo|Szondi Peter}}</text>
      <sha1>cfb7658q78makrcib9miixn71zbso11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Media efiko de transporto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527710</id>
    <revision>
      <id>9392827</id>
      <parentid>8620646</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4388" sha1="efg9ei1ru499cq1o7t3algj1v02wwd3" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''media efiko de [[transporto]]''' estas signifa ĉar ĝi estas grava uzanto de [[energio]], kaj bruligas la plej grandan parton de la [[nafto]] de la mondo. Tio kreas aer-[[poluo]]n, inkluzive de [[dinitrogenoksido]]j kaj [[Fajnaj polveroj|partikloj]], kaj estas signifa kontribuanto al [[monda plivarmiĝo]] tra emisio de [[karbondioksido]],&lt;ref name = &quot;pnas_pdf&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/0702958104v1.pdf|titolo=Climate forcing from the transport sectors|aŭtoro=Fuglestvet et al., Center for International Climate and Environmental Research|jaro=2007}}&lt;/ref&gt; ĉar tiu transporto estas la plej rapidekreskanta emisiosektoro.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldwatch.org/node/5579 |title=Analysis: Nano Hypocrisy? |author=[[Worldwatch Institute]] |date=16a de Januaro 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131013141752/http://www.worldwatch.org/node/5579 |arkivdato=2013-10-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.worldwatch.org/node/5579 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-06-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131013141752/http://www.worldwatch.org/node/5579 |arkivdato=2013-10-13 }}&lt;/ref&gt;

== Priskribo ==
Laŭ subsektoroj, aŭtotransporto estas la plej granda kontribuanto al [[monda varmiĝo]].&lt;ref&gt;[http://www.pnas.org/cgi/reprint/0702958104v1.pdf Climate forcing from the transport sectors], Jan Fuglestvedt, Terje Berntsen, Gunnar Myhre, Kristin Rypdal, kaj Ragnhild Bieltvedt Skeie, 15a de Januaro, 2008, vol. 105, no. 2, PNAS.org&lt;/ref&gt; Primediaj regularoj en [[industrilando]]j reduktis la emisiojn de individuaj veturiloj; tamen, tio estis superita de pliiĝoj en la nombroj da veturiloj kaj en la uzado de ĉiu veturilo.&lt;ref name=&quot;pnas_pdf&quot; /&gt; Kelkaj klopodoj por redukti la karbonemisiojn de stratveturiloj konsiderinde estis studitaj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.claverton-energy.com/carbon-pathways-analysis-informing-development-of-a-carbon-reduction-strategy-for-the-transport-sector.html|titolo=Claverton-Energy.com|alirdato=2010-05-23|dato=2009-02-17|eldoninto=Claverton-Energy.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Informoj pri barado kaj instigo al pli eltenebla transportomoro disponeblas en la brita dokumento de UK Department for Transport &quot;[http://www.dft.gov.uk/pgr/scienceresearch/social/climatechangetransportchoices/ Climate Change and Transport Choices] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110530124709/http://www.dft.gov.uk/pgr/scienceresearch/social/climatechangetransportchoices/ |date=2011-05-30 }}&quot; publikigita en Decembro 2010.&lt;/ref&gt; Energiuzado kaj emisioj varias plejparte inter sistemoj, igante [[Naturprotektismo|ekologiistojn]] postuli transiron de aero kaj ŝoseo al fervojo kaj homenergia transporto, same kiel pliigi [[Elektra veturilo|transportelektrizon]] kaj energiefikecon.

Aliaj mediaj efikoj de transportsistemoj inkludas [[trafikŝtopiĝo]]n kaj aŭt-orientitan urbigon, kiuj povas konsumi naturajn vivejojn kaj agrikulturajn terojn. Reduktante transportadajn emisiojn tutmonde, estas antaŭdirite ke ekzistos signifaj pozitivaj efikoj al la aerkvalito, kontraŭ [[acida pluvo]], [[fumnebulo]] de la Tero kaj [[klimata ŝanĝo]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ec.gc.ca/cleanair-airpur/Transportation-WS800CCAF9-1_En.htm|titolo=Transportation|alirdato=30a de Julio 2008|aŭtoro=Environment Canada}}&lt;/ref&gt;

La sanefiko de transportemisioj naskigas ankaŭ priokupan zorgon. Lastatempa enketado de la studoj sur la efiko de trafikemisioj sur gravedecrezultoj ligis malkovron pri emisioj al malutiloj sur gravedeca tempodaŭro kaj eventuale ankaŭ sur intrauteran kreskon.&lt;ref&gt;[http://sapiens.revues.org/index1022.html Pereira, G. et al. (2010) “Residential exposure to traffic emissions and adverse pregnancy outcomes”. ''S.A.P.I.EN.S.'' '''3''' (1) ]&lt;/ref&gt;

== Laŭ sektoroj ==
=== Aviado ===
=== Ŝosetransporto ===
=== Fervojoj ===
=== Ŝipoj ===
== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://css.snre.umich.edu/css_doc/CSS01-07.pdf Personal Transportation Factsheet] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120505054127/http://css.snre.umich.edu/css_doc/CSS01-07.pdf |date=2012-05-05 }} de la [[Universitato de Miĉigano]] en sis [http://www.css.snre.umich.edu/ Center for Sustainable Systems]

[[Kategorio:Transporto]]
[[Kategorio:Poluo]]
[[Kategorio:Medikonservado]]</text>
      <sha1>efg9ei1ru499cq1o7t3algj1v02wwd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Longdistanca rilato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>529779</id>
    <revision>
      <id>9393570</id>
      <parentid>9351374</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="nl8zvtu6o9eugaukb27yjiq57pug53m" xml:space="preserve">'''Longdistanca rilato''' aŭ '''longdistanca amrilato''' estas [[intima rilato|intima]] [[interpersona rilato]] de homoj, kiuj vivas en geografie izolitaj lokoj.

== Karakterigo ==
Longdistanca rilato estas alia ol kutima geografie proksima rilato, kiam la partneroj povas vidi persone unu la alian dum multaj tagoj. Rohlfing (1995) proponas jenajn unikajn defiojn por longdistanca rilato:
* pli granda neceso de financoj por elteni la rilaton
* malfacilo de elteno de geografie proksima rilato en longdistanca rilato
* malfacilo de prijuĝo de la rilato de malproksimo
* altaj atendoj pri kvalito de limigitaj personaj renkontiĝoj

== En populara kulturo ==
=== Muziko ===
Inter la plej konataj kantoj pri longdistanca rilato aŭ inspirita de ĝi estas ''[[Right Here Waiting]]'' de [[Richard Marx]], ''[[Hey There Delilah]]'' de usona muzikgrupo [[Plain White T's]], ''[[Here Without You]]'' de usona muzikgrupo [[3 Doors Down]], ''[[Jet Lag (kanto de Simple Plan)|Jet Lag]]'' de kanada muzikgrupo [[Simple Plan]] kaj ''[[Photograph (Ed Sheeran)|Photograph]]'' de angla muzikisto [[Ed Sheeran]].

En Esperanto-kulturo havas longdistancan rilaton kiel sian ĉeftemon ekzemple kantoj ''[[La fantoma lum’]]'' de muzikgrupo [[Persone]] kaj ''[[Pola (JoMo)|Pola]]'' de [[JoMo]].

=== Filmo ===
Longdistanca rilato ĉeftemis en filmoj ''[[You've Got Mail]]'' (1998), ''[[Appelsinpiken (filmo)|Appelsinpiken]]'' (2009), ''[[Going the Distance]]'' (2010) kaj ''[[Like Crazy]]'' (2011).

== Referencoj ==
{{Trad|en|Long-distance relationship|661797123}}

== Literaturo ==
* Rohlﬁng, M. E. (1995). Doesn’t anyone stay in one place anymore? An exploration of the understudied phenomenon of long-distance relationships. In J. Woods &amp; S. Duck (Eds.), Understudied relationships: Off the beaten track (pp.&amp;nbsp;173–196). Thousand Oaks, CA: Sage

{{Ĝermo}}

[[Kategorio:Interpersona rilatado]]</text>
      <sha1>nl8zvtu6o9eugaukb27yjiq57pug53m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universitata Biblioteko (Budapeŝto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>530755</id>
    <revision>
      <id>9393299</id>
      <parentid>9385591</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliotekistoj */</comment>
      <origin>9393299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="1wa4pm3cdthtmyu6r250c67hfy092ez" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=HU-BU
| Mapo en angulo=Budapeŝto
| situo sur mapo = Centra Budapeŝto
|zomo=13
|estro1= Katalin Kálóczi 
|estro1_tipo=ĉefulo      
|notoj= Tuta stoko: {{unuo|1.5}} milionoj da medioj
}}
La '''Universitata [[Biblioteko]] de [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]''' ({{lang-hu|Egyetemi Könyvtár}}, {{lang-la|Bibliotheca Universitatis}}) estas malnova, signifa kaj publika biblioteko havanta 2 milionoj da unuoj en [[Budapeŝto]]. La [[konstruaĵo]] mem estas [[historia monumento]].
[[Dosiero:Egyetemi Könyvtár.JPG|eta|maldekstre|Stratangulo de la universitata biblioteko]]

== Historio ==
[[Jezuitoj]] fondis la bibliotekon por la [[kolegio]] de [[Trnava|Nagyszombat]] en [[1561]]. La ĉefa fondinto estis ĉefepiskopo de [[Esztergom]]: [[Miklós Oláh]]. Ĉefepiskopo [[Péter Pázmány]] fondis la [[Universitato de Budapeŝto|Universitaton de Nagyszombat]] en [[1635]], el la kolegia biblioteko eventuale iĝis universitata biblioteko. Ekde la fondiĝo ĝi konstante estas pligrandigita. Ĝis la fondiĝo de [[Tutlanda Librejo Széchényi]] ĝi estis la ĉefa tutlanda biblioteko. En [[1777]] la universitato kun la biblioteko translokiĝis al [[Buda]], post jaroj al [[Pest (urbo)]]. Tiutempe la biblioteko ricevis grandan aprezon de iamaj monaĥaj bibliotekoj. Ambaŭ urboj unuiĝis en [[1873]] kiel Budapeŝto. Komence de la [[socialismo]] ĝi iĝis fakbiblioteko pri [[teologio]], [[filozofio]] kaj [[historio]]. En la [[21-a jarcento]] la biblioteko havas 1&amp;nbsp;600&amp;nbsp;000 volumojn, 220&amp;nbsp;000 [[gazeto]]jn, 200 kodeksojn, 300 mezepokajn [[diplomo]]jn, 1200 prapresaĵojn, 77&amp;nbsp;000 [[libro]]jn inter la 16-a kaj 18-a [[jarcento]]j.

== Konstruaĵo ==
[[Dosiero:Egyetemi Könyvtár (466. számú műemlék) 112.jpg|eta|Interna parto]]
[[Dosiero:Egyetemi Könyvtár4.JPG|eta|Interna parto]]
La duetaĝa konstruaĵo situas laŭ [[stratangulo]] proksime al [[Universitato de Budapeŝto]]. Ĝi estis konstruita inter 1873 kaj [[1876]] laŭ planoj de [[Antal Szkalnitzky]]. La [[fasado]] kun la enirejo tuŝas la [[trotuaro]]n de strato Egyetem (=universitato). Interne pentris [[fresko]]jn [[Károly Lotz]] kaj [[Mór Than]].

== Bibliotekestroj ==
* [[Heinrich Gottfried Bretschneider]] (1780–1784)
* [[György Pray]] (1784–1790)
* [[Johann Julius Gabelhofer]] (1790–1794)
* [[István Schönwiesner]] (1794–1818)
* [[Márton Schwartner]] (1818–1822)
* [[György Fejér]] (1822–1843)
* [[Ferenc Toldy]] (1843–1874)
* [[Árpád Horvát]] (1874–1876)
* [[József Szinnyei]] (1877–1878)
* [[Sándor Szilágyi]] (1878–1899)
* [[Sándor Máté]] (1899)
* [[Zoltán Ferenczi]] (1899–1925)
* [[Lőrinc Tetzel]] (1925–1926)
* [[Iván Pasteiner]] (1926–1945)
* [[László Mátrai]] (1945–1980)
* [[G. Béla Németh]] (1980-1994)
* [[László Szögi]] (1995-2013)
* [[Katalin Kálóczi]] (2013-)

== Bibliotekistoj ==
* [[István Barta (historiisto)]]
* [[András Benedek]]
* [[Marianne Czeke]]
* [[István Diószegi (historiisto)]]
* [[Rabán János Gerézdi]]
* [[Edit Hexendorf]]
* [[Ignác Horváth (bibliografo)]]
* [[József Kaposy]]
* [[Ágnes Kenyeres]]
* [[Márton György Kovachich]]
* [[Lajos Vargyas]]

== Fontoj ==
* [http://konyvtar.elte.hu/hu/ oficiala paĝo] {{hu}}, {{en}}, {{de}}
* [http://www.muemlekem.hu/muemlek?egylapon=20&amp;any=&amp;nev=&amp;helyseg_nev=&amp;cim=&amp;torzssz=&amp;id=466&amp;submit_text=Mehet&amp;statusz_Helyi_v%E9delem=i&amp;statusz_Ideiglenes_m%FBeml%E9ki_v%E9delem=i&amp;statusz_M%FBeml%E9ki_v%E9delem=i&amp;statusz_Regisztr%E1lt_m%FBeml%E9ki_%E9rt%E9k=i&amp;statusz_V%E9dett%E9_nyilv%E1n%EDt%E1si_elj%E1r%E1s_alatt=i&amp;utolso-log-napok-min= hungare kun multe da fotoj]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Naciaj bibliotekoj|Hungario]]
[[Kategorio:Bibliotekoj en Budapeŝto]]</text>
      <sha1>1wa4pm3cdthtmyu6r250c67hfy092ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Antimundo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>531750</id>
    <revision>
      <id>9393347</id>
      <parentid>5795644</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Antimundo</username>
        <id>109963</id>
      </contributor>
      <origin>9393347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="3t0ne4pj7lbpc5xsh6jba2gfkfuii0w" xml:space="preserve">Mi kreis la paĝon [[Borderlands (serio)]] kaj [[Borderlands: The Pre-Sequel!]]</text>
      <sha1>3t0ne4pj7lbpc5xsh6jba2gfkfuii0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meĥanika puzlo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541071</id>
    <revision>
      <id>9393303</id>
      <parentid>8427306</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="j8cngs56r9ablkyznl5h0q0vc9ukx7g" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:PuzzleByAltekruse.jpg|eta|200px|Puzlodesegno de W. Altekruse.]]
'''Meĥanika puzlo''' estas [[ludilo]], nome [[puzlo]] prezentita kiel aro de meĥanike interligitaj pecoj.

== Historio ==
[[Dosiero:SixPartWoodKnot.jpg|eta|200px|Ĉina lignonodo.]]
La plej antikva konata meĥanika puzlo devenas el [[Grekio]] kaj aperis en la 3a jarcento a.K. Tiu ludilo konsistis el [[kvadrato]] dividita en 14 partoj, kaj la celo estis krei diferencajn formojn el tiuj pecoj. Ĝi estis nomita ''Ostomaĥion''.

En [[Irano]] “puzlaj fermiloj” estis faritaj tiom frue kiom ĝis la 17a jarcento.

La venonta konata puzlo estis en [[Japanio]]. En 1742 estis mencio de ludilo nome “Sei Ŝona-gon Ĉie No-Ita” en libro. Ĉirkaŭ la jaro 1800 la puzlo konata kiel [[Tangramo]] el [[Ĉinio]] iĝis populara, kaj 20 jarojn poste ĝi estis disvastiĝinta tra Eŭropo kaj Ameriko. La kompanio Richter el [[Rudolstadt]] ekproduktis grandajn kvantojn de puzloj similaj al Tangramo de diferencaj formoj, nome la nomitaj “Anker-puzloj”.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* Puzzles Old &amp; New, de Professor Hoffmann, 1893
* Puzzles Old and New, de Jerry Slocum &amp; Jack Botermans, 1986
* New Book of Puzzles, de Jerry Slocum &amp; Jack Botermans, 1992
* Ingenious &amp; Diabolical Puzzles, de Jerry Slocum &amp; Jack Botermans, 1994
* The Tangram Book, de Jerry Slocum, 2003
* The 15 Puzzle, de Jerry Slocum &amp; Dic Sonneveld, 2006

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Puzloj]]
[[Kategorio:Ludiloj]]
[[Kategorio:Meĥanikaj enigmoj]]</text>
      <sha1>j8cngs56r9ablkyznl5h0q0vc9ukx7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cadillac</title>
    <ns>0</ns>
    <id>552552</id>
    <revision>
      <id>9393369</id>
      <parentid>8983602</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1844" sha1="dhf000sj2emo9cz7tpxu94ckpoq1euh" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Cadillac (metroo de Montrealo)|Cadillac (Gironde)|Cadillac en kantono Wexford de Miĉigano}}
{{Informkesto firmao kaj produkto}}
[[Dosiero:Cadillac 1948.jpg|eta|Cadillac de 1948.]]
'''Cadillac''' [ˈ|k|æ|d|ɨ|l|æ|k], formale '''Cadillac Motor Car Division''', estas divizio de entrepreno [[General Motors]] (GM) kun sidejo en [[Usono]] kiu [[merkato|merkatas]] luksajn [[aŭto]]jn tutmonde. Ties unuarangaj merkatoj estas en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Ĉinio]], sed [[vehiklo]]j de la [[varmarko|marko]] Cadillac estas distribuataj en 34 aldonaj merkatoj tutmonde. Historie, Cadillac aŭtomobiloj havis ĉiam lokon en la pinto de la [[luksa vehiklo|luksa]] kampo ene de Usono.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.autonews.com/article/20111130/BLOG06/111139981/1131|titolo=Cadillac Develops New Strategy In Europe|alirdato=27a de Decembro 2011|aŭtoro=Rick Kranz|dato=30a de Novembro 2011|eldoninto=Automotive News}}&lt;/ref&gt; En 2014, la vendoj de Cadillac en Usono estis 170 750 vehikloj.&lt;ref&gt;http://media.gm.com/media/us/en/gm/news.detail.html/content/Pages/news/us/en/2015/Jan/0105-cadillac-sales-gm.html&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}

==Literaturo==
* {{Citaĵo el libro|titolo=The Cadillac Story: The Postwar Years|familia nomo=Bonsall|persona nomo=Thomas E.|jaro=2004|eldoninto=Stanford University Press|ISBN=978-0-8047-4942-8}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://forum.cadillacamerica.com Official Cadillac America Forum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150531054443/http://forum.cadillacamerica.com/ |date=2015-05-31 }}
* [http://www.car-specs.za.net/cadillac-car-specs.aspx Cadillac Car Specs]
* [https://itunes.apple.com/app/id1233376628 Cadillac App on the App Store] (All Diagnostic Trouble Codes &amp; Car Dashboard Symbols)

{{bibliotekoj}}
[[Kategorio:Usonaj aŭtomobilfabrikoj]]</text>
      <sha1>dhf000sj2emo9cz7tpxu94ckpoq1euh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wendel Teles Pontes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>553251</id>
    <revision>
      <id>9393533</id>
      <parentid>8908428</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="d7g8yqfgw03wlipyc0ub9tdyw8i3prs" xml:space="preserve">'''Wendel Teles PONTES''' (naskiĝis la {{daton|1979-11-13}}) estas brazila esperantisto, el Olinda, [[Pernambuko]]. Estas profesoro de [[Zoologio]] ĉe UFPE ([[Federacia Universitato de Pernambuko]]), entomologo (insektologo) kaj amatora parapsikologo. Lernis esperanton je la juneco, kaj aktivas en la ŝtata movado. Estas estrarano de [[Pernambuka Esperanto-Asocio]] kaj delegito de UEA pri Zoologio kaj Biologio. Estas membro de la [[Internacia Scienca Asocio Esperanta]] (ISAE), de UEA kaj Brazila Esperanto-Ligo. Foje kontribuas al [[Scienca Revuo]] per sciencaj artikoloj.

==Referencoj==
&lt;references/&gt;
{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|Pontes, Wendel}}
[[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>d7g8yqfgw03wlipyc0ub9tdyw8i3prs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393536</id>
      <parentid>9393533</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="ah1dctnznxnfrkzaj9i6e2srehywkpw" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Wendel Teles PONTES''' (naskiĝis la {{daton|1979-11-13}}) estas brazila esperantisto, el Olinda, [[Pernambuko]]. Estas profesoro de [[Zoologio]] ĉe UFPE ([[Federacia Universitato de Pernambuko]]), entomologo (insektologo) kaj amatora parapsikologo. Lernis esperanton je la juneco, kaj aktivas en la ŝtata movado. Estas estrarano de [[Pernambuka Esperanto-Asocio]] kaj delegito de UEA pri Zoologio kaj Biologio. Estas membro de la [[Internacia Scienca Asocio Esperanta]] (ISAE), de UEA kaj Brazila Esperanto-Ligo. Foje kontribuas al [[Scienca Revuo]] per sciencaj artikoloj.

==Referencoj==
&lt;references/&gt;
{{ĝermo|esperantisto}}

{{Vivtempo|Pontes, Wendel}}
[[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]]</text>
      <sha1>ah1dctnznxnfrkzaj9i6e2srehywkpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bloch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558127</id>
    <revision>
      <id>9392940</id>
      <parentid>8897054</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7065" sha1="lhwh1r01jzpk9d3vbkonk11dj100gpf" xml:space="preserve">'''Bloch''' [blɔχ, BLOĤ] estas [[familia nomo]].

== Ofteco ==
En Svisio ekzistas ĉ. 2170 personoj kun la nomo ’’Bloch’’, la plej multaj troviĝas en [[Bazelo]] kaj ĉirkaŭo.

En Germanujo la nomo troviĝas ĉ. 2200-oble en la telefonlibroj, kio egalas al ĉ. 6000 personoj kun tiu nomo. La plej multaj troviĝas en [[Berlino]].

== Nomportantoj ==
=== A ===
* [[Adele Bloch-Bauer]] (1881–1925), aŭstra edzino de entreprenisto
* [[Albert Bloch]] (1882–1961), usona pentristo
* [[Alexandre Bloch]] (1860–1919), franca pentristo
* [[Alfred Bloch]]
* [[Ambrosius Bloch]] (1768–1838), svisa benediktana monaĥo
* [[André Bloch]]
* [[Andreas Michael Bloch]] (* 1982), germana korbpilkisto
* [[Andy Bloch]] (* 1969), usona pokeristo
* [[Arthur Bloch]] (1882–1942), svisa murdito
* [[Artur Bloch]] (* 1992), pola sportisto
* [[August Friedrich Bloch]] (1780–1863), germana komercisto
* [[Augustyn Bloch]] (1929–2006), pola komponisto kaj orgenisto
* [[Avraham Jizchaq Bloch]] (1891–1941), litova rabeno
* [[Axel Bloch]] (1911–1998), dana skermisto

=== B ===
* [[Bernhard Bloch]]
* [[Boris Bloch]] (* 1951), ukraina-rusa pianisto
* [[Bruno Bloch]] (1878–1933), svisa dermatologo

=== C ===
* [[Camille Bloch]] (1891–1970), svisa ŝokoladfaristo kaj entreprenisto
* [[Carl Bloch]] (1834–1890), dana pentristo
* [[Chajim Bloch]] (1881–1973), ukraina-rumana verkisto
* [[Chana Bloch]]
* [[Charles Bloch]] (1921–1987), franca historiisto
* [[Claude Bloch]] (1923–1971), franca fizikisto

=== D ===
* [[Dalit Bloch]] (* 1959), israela-svisa aktorino
* ''Darius Paul Bloch'', konata kiel [[Darius Paul Dassault]] (1882–1969), franca generalo
* [[David Ludwig Bloch]] (1910–2002), germana pentristo kaj litografo
* [[Denise Bloch]] (1916–1945), brita argentino
* [[Dora Bloch]] (1901–1976), brita-israela viktimo de teroro
* [[Dorete Bloch]] (1943–2015), dana biologino

=== E ===
* [[Eduard Bloch]]
* [[Eliahu Meir Bloch]] (1894–1954), usona rabeno de litova deveno
* [[Erich Bloch]]
* [[Ernst Bloch (Verleger)]] (1878–1923), germana librovendisto
* [[Ernst Bloch]] (1885–1977), germana filozofo
* [[Ernest Bloch]] (1880–1959), svisa-usona komponisto
* [[Eugène Bloch]] (1878–1944), franca fizikisto

=== F ===
* [[Felix Bloch (apartigilo)]]
* [[Ferdinand Bloch-Bauer]] (1864–1945), aŭstra sukerfabrikanto kaj artkolektando
* [[France Bloch-Sérazin]] (1913–1943), francaa kontraŭnaziistino
* [[François Bloch-Lainé]] (1912–2002), franca politikisto
* [[Friedel Bloch]] (1917–2010), germana manaĝisto
* [[Friedrich Bloch]] (1904–1996), germana politikisto
* [[Friedrich Bloch (Bergingenieur)]] (1889–1942), germana mineja inĝeniero

=== G ===
* [[Garen Bloch]] (* 1978), sudafrika biciklisto
* [[Grete Bloch]] (1892–1944), amikino de Felice Bauers kaj korespondantino de Franz Kafka
* [[Günther Bloch]] (* 1953), germana kinologo kaj aŭtoro
* [[Gustave Bloch]] (1848–1923), franca historiisto

=== H ===
* [[Hans-Jürgen Bloch]] (vor 1971), germana radiofonia aŭtoro
* [[Harriet Bloch]] (1881–1976), dana sceneja aŭtorino
* [[Heinrich Bloch]], aŭstra filologo
* [[Herbert Bloch]] (1911–2006), germana filologo
* [[Hermann Reincke-Bloch]] (1867–1929), germana historiisto kaj politikisto (DVP)

=== I ===
* [[Immanuel Bloch]] (* 1972), germana fizikisto
* [[Ivan Bloch]] (1836–1902), pacifisto,
* [[Iwan Bloch]] (1872–1922), germana kuracisto kaj priseksa esploristo

=== J ===
* [[Jan Robert Bloch]] (1937–2010), germana natursciencisto, pedagogo kaj socialfilozofo
* [[Jean-Richard Bloch]] (1884–1947), franca aŭtoro
* [[Joachim-Dieter Bloch]] (1906–1945), germana juristo
* [[Jochanan Bloch]] (1919–1979), israela religia sciencisto de germana deveno
* [[Johann von Bloch]] (1836–1902), pola fincisto, industriisto kaj pacifisto
* [[Jonathan I. Bloch]] (2001), usona paleontologo
* [[Josef Bloch]], hungara komponisto
* [[Joseph Bloch]]
* [[Joshua Bloch]] (* 1961), usona softvara inĝeniero kaj aŭtoro
* [[Jules Bloch]] (1880–1953), franca lingvikisto
* [[Julius Bloch]] (1888–1976), usona pentristo

=== K ===
* [[Karola Bloch]] (1905–1994), pola arĥitektino kaj publicistino
* [[Kläre Bloch]] (1908–1988), germana kontraŭnaziistino kaj taksiŝoforino
* [[Konrad Bloch]] (1912–2000), germana biokemiisto

=== L ===
* [[Lars Bloch]] (1938–2022), dana aktoro
* [[Leo Bloch]] (1864–1920), germana esploristo de la antikvo

=== M ===
* [[Marc Bloch]] (1886–1944), franca historiisto kaj kontraŭnaziisto
* ''Marcel Bloch'', naskiĝnomo de [[Marcel Dassault]] (1892–1986), franca konstruisto de aviadiloj
* [[Marcus Élieser Bloch]] (1723–1799), germana naturesploristo kaj kuracisto
* [[Marie Bloch]] (1871–1943), germana Ppedagogino kaj feministino
* [[Martin Bloch]] (1883–1954), germana pentristo
* [[Maurice Bloch]] (* 1939), brita etnologo
* [[Max Bloch]] (1882-1941), kemiisto kaj kemia historiisto
* [[Moritz Bloch]] (1815–1891), hungara lingvisto kaj teologo
* [[Moses Bloch]] (1805–1841), germana rabeno
* [[Moses Löb Bloch]] (1815–1909), aŭstra-hungara rabeno

=== N ===
* [[Noé Bloch]] (vor 1920–1937), rusa filmproduktoro
* [[Norbert Bloch]] (* 1949), germana politikisto (SPD)

=== O ===
* [[Oscar Bloch]] (1877–1937), franca romanisto kaj dialektologo
* [[Oskar Bloch]] (1881–1937), arĥitekto

=== P ===
* [[Paul Bloch von Blottnitz]] (1859–1918), germana oficiro
* [[Peter Bloch]] (1900–1984), germana politikisto
* [[Peter Bloch (ĵurnalisto)]] (1921–2008), germana-usona historiisto, aŭtoro, ĵurnalisto kaj eksperto en portorika muziko kaj arto
* [[Peter Bloch (atleto)]] (1923–1976), norvega sprintisto
* [[Peter Bloch (arthistoriisto)]] (1925–1994), germana arthistoriisto
* [[Peter André Bloch]] (* 1936), svisa germanisto
* [[Philipp Bloch]] (1841–1923), germana historiisto kaj rabeno
* [[Pierrette Bloch]] (1928–2017), franca pentristino

=== R ===
* [[Ray Bloch]] (1902–1982), usona orkestrestro, komponisto kaj pianisto
* [[Raymond Bloch]] (1914–1997), franca etruskologo
* [[René Bloch]]
* [[Robert Bloch]]
* [[Rolf Bloch]] (1930–2015), svisa entreprenisto
* [[Rosa Bloch-Bollag]] (1880–1922), svisa socialistino kaj feministino

=== S ===
* [[Sabine Bloch]] (* 1966), germana diplomatino
* [[Sean Bloch]] (* 1973), sudafrika biciklisto
* [[Spencer Bloch]] (* 1944), usona matematikisto
* [[Stella Bloch]] (1897–1999), usona ĵurnalistino, aŭtorino kaj desegnistino

=== T ===
* [[Thomas Bloch]] (* 1962), franca muzikisto

=== U ===
* [[Undine-Uta Bloch von Blottnitz]] (1936–2001), germana politikistino
* [[Uwe Bloch]] (* 1956), germana piedpilkisto

=== W ===
* [[Waldemar Bloch]] (1906–1984), aŭstra komponisto, pianisto kaj muzikpedagogo
* [[Walter Bloch]] (* 1943), svisa filologo, filozofo kaj aŭtoro

== Vidu ankaŭ ==
* [[Block (familia nomo)]]
* [[Blocher]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.idiotikon.ch/Register/ Schweizerisches Idiotikon]

{{DEFAŬLTORDIGO:Bloch}}

[[Kategorio:Familiaj nomoj]]</text>
      <sha1>lhwh1r01jzpk9d3vbkonk11dj100gpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝajnvolbokonstruaĵo el sekmuraĵo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>560715</id>
    <revision>
      <id>9393117</id>
      <parentid>8936742</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9393117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5104" sha1="a24v436enn3y4vydpeowdhc6zo5f9n4" xml:space="preserve">'''Ŝajnvolbokonstruaĵo el sekmuraĵo''' estas de la [[ferepoko]] ĝis la nuntempo konstrumaniero de kamparaj konstruaĵoj, kiuj estas starigitaj en diversaj regionoj de Eŭropo en [[toloso|tolosa]] tekniko, kiu – laŭ la hodiaŭ scio – unue aperis en [[Kipro]]. Oni trovas en la tuta [[mediteraneo|mediteranea regiono]].
Ankaŭ la [[neolitiko|neolitikaj]] kulturoj de [[Bretonio]] kaj [[Irlando]] uzis tiun formon de konstruo en [[megalito|megalitaj]] konstruaĵoj (ekzemple [[Barnenez]] kaj [[Newgrange]] kaj ĉe la [[kupolkostruaĵoj de la Hebridoj]]). Por la formo kaj statiko vidu: [[ŝajnvolbaĵo]].

Da [[ŝajnvolbaĵo]] el malgrandformaj nature lasitaj plataj ŝtonoj (ne [[rulŝtonaĵo]]) estis disvastigita ĝis la novtempo. Unu el la lastaj kampaj staloj el [[sekmasonaĵo]] estis konstruita en 1960 en Irlando sur la [[duoninsulo Dhuibhne]].
[[Dosiero:Megawal30a.jpg|eta|hochkant=1.3|disvastigo de la prehistoriaj ŝajnvolbaĵoj]]
[[Dosiero:Abri en pierre à Saumane de Vaucluse.JPG|eta|hochkant=1.3|[[Borie]] de [[Saumane-de-Vaucluse]]]]

== Disvastigo ==
En la frua mezepoko oni kreis multajn rondajn kaj ortangulajn konstruaĵojn. Oni konas la ''[[kloŝano]]j, ŝtonaj rondkabanoj sur la britaj insuloj, la [[kupolkonstruaĵoj de la Hebridoj]], la t. n. „beehive sheilings“. Ortangula formo de la sekmura volbaĵo troviĝas sur la [[Balearaj insuloj]], nomata [[Naveta]]. La frukristana ''[[Gallarus Oratory]]'' sur la [[duoninsulo Dhuibhne ]] en la [[graflando Kerry]] en [[Irlando]] aŭ la grandaj ŝtonhabanoj apud [[Gordes]] (en [[Vaucluse]]) en la [[Provenco]] estas ankaŭ volbaĵkonstruoj sur ortangula bazo.

En la kamparo uzataj kupolkonstruaĵoj, kiuj ne daŭrigas pli maljunaj megalita tradicio, troviĝas en [[Istrio]] ([[Kažun]] kaj Komarda) kaj ĉe la [[Dalmatio|dalmatia]] Adria marbordo ([[Bunje (ŝajnvolbaĵa konstruaĵo)|Bunje]] sur [[Brač]], aŭ en [[Trim (Hvar)|Trim]] sur la insulo [[Hvar]]), en Slovenio (Hiska kaj Koca), la [[Pinnetta]] en [[Sardinio]] kaj en [[Sicilio]] ([[Cubburo]] aŭ [[Pagghiaru]]). En [[Svislando]] (en la [[Poschiavo]]-valo) ili nomiĝas Scelé aŭ Grotto. Ekzistas menciojn pri kupolkonstruaĵoj en la sveda [[Bohuslän]] kaj en Islando. Agrare uzataj estas, respektive estis uzataj en la [[Menorca|menorka]] Baracca, la hispanaj “Bombo” (en Tomelloso kiel muzea konstruaĵo konstruita), la [[Cubburo]] kaj la [[Dammuso]] sur [[Sicilio]] respektive [[Pantelleria]], der [[Apulien|apulische]] [[Trullo]], die [[Borie]] und die Cabane in [[Südfrankreich]], die [[Girna]] auf [[Malta]], sowie teils sehr komplexe steinerne Hütten (Chafurdão mit und Choça ohne Traggewölbe) en [[Portugalio]] kaj sur la [[Hebridoj]].

== Funkcio ==
== Ekzemploj ==
=== [[Kloŝano]] ===
Vidu la ĉefartiko: [[kloŝano]]
'''Kloŝano''' aŭ &quot;abelkorbokabano&quot; estas la nomo sur la britaj insuloj. Fama specimeno estas [[Clochán na Carraige]].

=== „Borie“ kaj „Cabane“ ===
Vidu: [[borie]]
[[Dosiero:Megawal142.jpg|eta|“Giren“ en Malto]]

=== [[Girna]] ===
Vidu [[Girna]]

[[Dosiero:Megawal46.jpg|eta|links|formoj de Trulli]]

=== [[Trullo]] ===
Vidu [[Trullo]]

== Bildoj ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Dosiero:Kazun, Croatia.JPG|[[Kažun]] en [[Istrio]], [[Kroatujo]]
Dosiero:Dingle beehive hut.JPG|kloŝanoj sur [[Dingle]]
Dosiero:Tomelloso Bombo del Museo del Carro.jpg|Bomba de [[Tomelloso]], [[Hispanujo]]
Dosiero:Megawal75.jpg|Bombo en [[Hispanujo]]
Dosiero:Megawal81.jpg|Barraca sur [[Menorko]]
Dosiero:Cubburoraccuja.jpg|Cùbburo en [[Sicilio]]
Dosiero:Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|Trulli kiel feridomoj en [[Alberobello]]
Dosiero:Tazota wafdi.jpg|[[Tazota]] en la regiono [[Doukkala]], Maroko
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Tazota]]

== Literaturo ==
* Marie-Christine Mansuy Chevalier-Devron: ''Bories.'' Ein Buch über die Bories der Provence. 1994, ISBN 2-85744-720-5.
* Raffaello Battaglia: ''Ricerche paleontologiche e folkloristiche sulla casa istriana primitiva.'' In: ''Atti e Memorie della Societa Istriana di Archeologia e Storia Patria.'' 38:2 1926.
* Michael Fsadni: ''The Girna. The Maltese Corbelled Stone Hut'', 1992.
* Gerhard Rohlfs: ''Primitive Kuppelbauten in Europa'', 1957
* Jürgen E. Walkowitz: ''Das Megalithsyndrom.'' (= Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas, Band 36). 2003, ISBN 3-930036-70-3.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.stoneshelter.org/ stoneshelter.org]
* [http://www.alberobello.net/iltrullo/index.htm Hauptmerkmale eines Trullo] auf Alberobello.net
* [http://www.secwepemc.org/adc/sqlye.html secwepemc.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160130042932/http://www.secwepemc.org/adc/sqlye.html |date=2016-01-30 }}
* [http://www.tomelloso.es/proxyddComun/resources/1/1/published/971_Los%20Bombos.pdf tomelloso.es] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131104085841/http://www.tomelloso.es/proxyddComun/resources/1/1/published/971_Los%20Bombos.pdf |date=2013-11-04 }}

[[Kategorio:Ŝtonkabanoj| ]]
[[Kategorio:Volbaĵoj]]
[[Kategorio:Religia arkitekturo]]
[[Kategorio:Konstruformoj (agrikulturo)]]</text>
      <sha1>a24v436enn3y4vydpeowdhc6zo5f9n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de elektitaj studentoj de Muzikarta Universitato Ferenc Liszt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>566106</id>
    <revision>
      <id>9393284</id>
      <parentid>9392422</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* V */</comment>
      <origin>9393284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12428" sha1="h1mfzzmu2aepglq9rh7l32p0x0wmj6p" xml:space="preserve">Jen listo de pli signifaj [[studento]]j en [[Muzikarta Universitato Ferenc Liszt]] de la fondo:

*{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Márta Ábrahám]]
* [[Dominika Ács]]
* [[Emil Ádám]]
* [[Jenő Ádám]]
* [[László Agócsy]]
* [[György Aldobolyi Nagy]]
* [[Gitta Alpár]]
* [[Irén Alföldi]]
* [[Géza Anda]]
* [[Piroska Anday]]
* [[Ilona Andor]]
* [[Péter Andorka]]
* [[István Anhalt]]
* [[István Antal (pianisto)]]
* [[Albert Antalffy]]
* [[Dezső Antalffy-Zsiross]]
* [[Kálmán Antos]]
* [[Jelly Arányi]]
* [[István Arató (komponisto)]]
* [[Paul Arma]]
* [[Béla Avasi]]
{{Div col end}}

== B ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Mihály Bächer]]
* [[Elek Bacsik]]
* [[Balázs Bágyi]]
* [[György Balassa (klarnetisto)]]
* [[Krisztián Balassa]]
* [[Péter Balassa]]
* [[Péter Balatoni]]
* [[Jenő Balaskó]]
* [[Árpád Balázs (1937)]]
* [[János Balázs (pianisto)]]
* [[János Bálint (flutisto)]]
* [[Ernő Balogh (pianisto)]]
* [[József Balogh (klarnetisto)]]
* [[Kálmán Balogh (zimbalonisto)]]
* [[Gabriella Balga]]
* [[Elemér Bán]]
* [[János Bándi]]
* [[Béla Bánfalvi]]
* [[József Bánky]]
* [[Irén Bánó]]
* [[Lőrinc Barabás]]
* [[Emőke Baráth]]
* [[Alice Bárdos]]
* [[Kornél Albert Bárdos]]
* [[Béla Bartók]]
* [[János Bartók]]
* [[Mária Basilides]]
* [[Szidor Bátor]]
* [[Tamás Bátor]]
* [[András Batta]]
* [[József Bazsinka]]
* [[Dorottya Behumi]]
* [[Máté Bella]]
* [[Dániel Benkő (liutisto)]]
* [[Zoltán Benkő]]
* [[Tamás Benkócs]]
* [[Sára Berczik]]
* [[Ottó Berg]]
* [[Károly Binder]]
* [[Sári Bíró]]
* [[Gizella Blätterbauer]]
* [[Gáspár Ernő Bobe]]
* [[Gergely Bogányi]]
* [[István Bogár (komponisto)]]
* [[Lajos Bolba]]
* [[Gábor Boldoczki]]
* [[Mátyás Bolya]]
* [[László Borbély (pianisto)]]
* [[Mihály Borbély]]
* [[Csilla Boross]]
* [[Endre Borus]]
* [[Miklós Böszörményi]]
* [[Béla Böszörményi-Nagy]]
* [[Gábor Bot]]
* [[Lehel Both]]
* [[Gábor Bretz]]
* [[Mária Budanovits]]
{{Div col end}}

== C ==
* [[Márta Chiovini]]
* [[László Csabay]]
* [[Benedek Csalog]]
* [[Gábor Csalog]]
* [[András Csáki]]
* [[Emília Csánky]]
* [[Valéria Csányi]]
* [[Miklós Csemiczky]]
* [[György Cziffra]]
* [[György Czigány]]
* [[Károly Czobor]]

== D ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Ernő Dániel (pianisto)]]
* [[Gábor Darvas]]
* [[Gyula Dávid (komponisto)]]
* [[Vera Dénes]]
* [[Balázs Déri]]
* [[Jenő Déri]]
* [[Gergely Devich]]
* [[János Devich]]
* [[Sándor Devich]]
* [[Valéria Dienes]]
* [[Berta Diósyné Handel]]
* [[Zsuzsanna Dobránszky]]
* [[László Dobszay]]
* [[Ernő Dohnányi]]
* [[László Domahidy (pli aĝa)]]
* [[László Domahidy (pli juna)]]
* [[Antal Doráti]]
* [[Kálmán Dráfi]]
* [[Béla Drahos]]
* [[Ilona Durigó]]
* [[Zsolt Durkó]]
{{Div col end}}

== E ==
* [[Tibor Eichinger]]
* [[Mihály Eisemann]]
* [[Ilona Elek]]
* [[Iván Engel]]
* [[Péter Eötvös]]
* [[Péter Erdei]]
* [[Tibor Erkel]]
* [[Iván Erőd]]
* [[Alpaslan Ertüngealp]]

== F ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Juli Fábián]]
* [[Judit Faludi]]
* [[Sándor Falvai]]
* [[Béla Faragó]]
* [[Ferenc Farkas (komponisto)]]
* [[Ilonka Farkas]]
* [[Edit Farnadi]]
* [[Árpád Fasang (pli aĝa)]]
* [[Árpád Fasang (pli juna)]]
* [[László Fassang]]
* [[Géza Fehér]]
* [[István Fekete Győr]]
* [[Kornél Fekete-Kovács]]
* [[Ádám Fellegi]]
* [[Loránd Fenyves]]
* [[György Ferenczy (pianisto)]]
* [[Annie Fischer]]
* [[Gizella Flattné Győrffy]]
* [[Antal Fleischer (dirigento)]]
* [[Ella Flesch]]
* [[Ernő Fodor (pianisto)]]
* [[Andor Földes]]
* [[István Forrai]]
* [[Miklós Forrai]]
* [[Péter Frankl (pianisto)]]
* [[Zoltán Frech]]
* [[Ferenc Fricsay]]
* [[Péter Fried]]
* [[Ádám Friedrich]]
* [[Antal Friss]]
* [[György Fukász]]
* [[János Fürst]]
{{Div col end}}

== G ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Ferenc Gaál]]
* [[Gábor Gabos]]
* [[György Gábry]]
* [[Ferenc Gábriel]]
* [[György Garay]]
* [[Zoltán Gárdonyi]]
* [[Zsolt Gárdonyi]]
* [[József Gát]]
* [[Zoltán Gáty]]
* [[Iván Gátos]]
* [[Barnabás Géczy]]
* [[Zita Gereben]]
* [[Ferenc Gerencsér]]
* [[Pál Gergely (dirigento)]]
* [[Endre Gertler]]
* [[Stefi Geyer]]
* [[Gizella Goda]]
* [[Zoltán Göncz]]
* [[Anna Gonda]]
* [[János Gonda]]
* [[Márta Grabócz]]
* [[Miklós Grabócz]]
* [[József Gregor]]
* [[Róbert Gulya]]
* [[Dénes Gulyás]]
* [[László Gyimesi (pianisto)]]
* [[Ivett Gyöngyösi]]
* [[Levente Gyöngyösi]]
* [[Zoltán Gyöngyössy]]
* [[Ádám György]]
* [[Noémi Győri]]
* [[Sándor Gyüdi]]
* [[János Gyulai Gaál]]
* [[Mária Gyurkovics]]
{{Div col end}}

== H ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Júlia Hajdú]]
* [[Mihály Hajdu]]
* [[Károly Hajós (komponisto)]]
* [[Ferenc Halász (muzikpedagogo)]]
* [[Zsolt Hamar]]
* [[Júlia Hamari]]
* [[Klára Hamburger]]
* [[Balázs Hantos]]
* [[László Hara (pli aĝa)]]
* [[Géza Hargitai]]
* [[Tibor Harsányi]]
* [[Ferenc Hartai]]
* [[Olga Haselbeck]]
* [[Balázs Havasi]]
* [[Erzsébet Házy]]
* [[Endre Hegedűs]]
* [[Emánuel Hegyi]]
* [[Domonkos Héja]]
* [[Viktória Herencsár]]
* [[Pál Hermann]]
* [[Anna Herczenik]]
* [[Albert Hetényi-Heidelberg]]
* [[Éva Hibay]]
* [[Frigyes Hidas]]
* [[Máté Hollós]]
* [[Péter Hoppál]]
* [[Sándor Horányi]]
* [[Miklós Horler]]
* [[Zoltán Horusitzky]]
* [[Zoltán Horváth (reĝisoro)]]
* [[Jenő Hubay]]
* [[Jenő Huszka]]
{{Div col end}}

== I ==
* [[Katica Illényi]]
* [[Gergely Ittzés]]
* [[Mihály Ittzés]]

== J ==
* [[Sándor Teodóz Jáki]]
* [[Ferenc Jancsin]]
* [[Jenő Jandó]]
* [[Gábor Janota]]
* [[György Jarnó]]
* [[Gábor Jelinek]]
* [[Sándor Jemnitz]]
* [[Zoltán Jeney]]

== K ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Margit Kaczér (operkantisto)]]
* [[Pál Kadosa]]
* [[Árpád Kákonyi]]
* [[Mariska Káldi]]
* [[Gábor Kállay]]
* [[Imre Kálmán]]
* [[Zsolt Kaltenecker]]
* [[József Karai]]
* [[Gizi Kármán]]
* [[Júlia Karosi]]
* [[János Kárpáti]]
* [[Sándor Kárpáti (instruisto)]]
* [[István Kassai]]
* [[Katalin Kasza]]
* [[Béla Katona (violonisto)]]
* [[Imre Keéri-Szántó]]
* [[József Kelemen]]
* [[Zoltán Kelemen]]
* [[Endre Kemény (dirigento)]]
* [[Rezső Kemény]]
* [[György Kerényi]]
* [[Jenő Kerpely]]
* [[Anka Kersics]]
* [[István Kertész]]
* [[Iván Kertész]]
* [[Tamás Kertész]]
* [[Gergely Kesselyák]]
* [[Ervin Kibédi]]
* [[András Kiss (violonisto)]]
* [[Gyula Kiss (pianisto)]]
* [[István Kiszely]]
* [[Melinda Kistétényi]]
* [[Boldizsár Keönch]]
* [[Tibor Kocsák]]
* [[Balázs Kocsár]]
* [[Miklós Kocsár]]
* [[Albert Kocsis]]
* [[Zoltán Kocsis]]
* [[Zoltán Kodály]]
* [[Rezső Kókai (komponisto)]]
* [[Klára Kokas]]
* [[Gergely Koltay]]
* [[János Koós]]
* [[Paula Koralek]]
* [[Béla Kovács (klarnetisto)]]
* [[Dénes Kovács]]
* [[Gergely Kovács (pianisto)]]
* [[László Kovács (dirigento)]]
* [[Lóránt Kovács]]
* [[Iván Köves]]
* [[József Kozma]]
* [[Tibor Kozma]]
* [[Géza Kresz (violonisto)]]
* [[György Kroó]]
* [[Janka Kulcsár]]
* [[János Kulka (dirigento)]]
* [[György Kurtág]]
* [[Csaba Kutnyánszky]]
* [[Bence Kutrik]]
* [[Éva Kutrucz]]
{{Div col end}}

== L ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Ilona Ladányi]]
* [[László Ladányi (jezuito)]]
* [[Lajcsi Lagzi]]
* [[Ágnes Lakatos]]
* [[György Lakatos]]
* [[Sándor Lakatos]]
* [[István Láng (komponisto)]]
* [[Viktor Géza Lányi]]
* [[Magda László]]
* [[Miklós Laurisin]]
* [[Rezső Lavotta]]
* [[Győző Leblanc]]
* [[Dezső Lehota]]
* [[Gábor Lehotka]]
* [[Ernő Lendvai]]
* [[Ervin Lendvai]]
* [[József Lendvay]]
* [[Kamilló Lendvay]]
* [[András Ligeti]]
* [[György Ligeti]]
* [[Gábor Lisznyay Szabó]]
* [[Andor Losonczy]]
* [[Hédy Lubik]]
* [[Zoltán Lubik]]
* [[Miklós Lukács (zimbalonisto)]]
* [[Pál Lukács]]
{{Div col end}}

== M ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Tibor Machula]]
* [[Gábor Magyar]]
* [[Bálint Magyar (muzikalkantisto)]]
* [[Júlia Majláth]]
* [[Ervin Major]]
* [[Gyula Major]]
* [[József Maklári]]
* [[Miklós Malek (pli aĝa)]]
* [[Miklós Malek (pli juna)]]
* [[Bella Medveczky]]
* [[Lajos Montag]]
* [[Tibor Márkus]]
* [[Éva Maros]]
* [[Miklós Maros]]
* [[Edvin Marton]]
* [[Éva Marton]]
* [[János Másik]]
* [[Viktor Massányi]]
* [[Miklósné Máthé]]
* [[Károly Mathia]]
* [[Szabolcs Mátyássy]]
* [[Anna Medek]]
* [[György Melis]]
* [[László Melis]]
* [[Károly Melles]]
* [[László Mező]]
* [[András Mohay]]
* [[Mária Mohayné Katanics]]
* [[Béla Molnár (ornitologo)]]
* [[Pálma Morvay]]
* [[József Mukk]]
{{Div col end}}

== N ==
* [[Géza Nagy (pianisto)]]
* [[Margit Nagy]]
* [[Olivér Nagy]]
* [[Róbert Nagy]]
* [[Katalin Nemes]]
* [[Gábor Németh]]
* [[Géza Németh]]
* [[Ella Némethy]]
* [[Ervin Nyíregyházi]]

== O ==
* [[Péter Oberfrank]]
* [[Kornél Ocskay]]
* [[Magda Olgyai]]
* [[János Ónozó]]
* [[Jenő Ormándy]]
* [[Júlia Osváth]]

== P ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Attila Pacsay]]
* [[István Pál (violonisto)]]
* [[Matild Palay]]
* [[Máté Pálhegyi]]
* [[Lajos Papp (komponisto)]]
* [[András Párniczky]]
* [[Ödön Pártos]]
* [[György Pauk]]
* [[Sebestyén Pécsi]]
* [[Barna Pély]]
* [[Eszter Perényi]]
* [[András Pernye]]
* [[Zoltán Peskó]]
* [[Imre Pető]]
* [[György Pogány]]
* [[László Polgár]]
* [[Péter Pongrácz]]
* [[Zoltán Pongrácz]]
* [[Orsi Pflum]]
* [[Henrik Prőhle]]
* [[Ilona Prunyi]]
{{Div col end}}

== R ==
* [[Dezső Rados]]
* [[Ferenc Rados]]
* [[Lajos Rajter]]
* [[Dezső Ránki]]
* [[Frigyes Reiner]]
* [[Gábor Rejtő]]
* [[József Réti]]
* [[Lívia Rév]]
* [[Károly Rezik]]
* [[Antal Ribáry]]
* [[Henrik Rohmann]]
* [[Botond Roska]]
* [[Andrea Rost]]
* [[Rezső Roubal]]
* [[Ákos Rózmann]]
* [[Vera Rózsa]]
* [[Zoltán Rozsnyai]]
* [[István Rozsos (operkantisto)]]
* [[Vilmos Rubányi]]

== S ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Nóra Salvi]]
* [[Erzsi Sándor]]
* [[Frigyes Sándor]]
* [[György Sándor (pianisto)]]
* [[Szabolcs Sándor]]
* [[Péter Sárik]]
* [[Gergely Sárközy]]
* [[László Sáry]]
* [[Sylvia Sass]]
* [[András Schiff]]
* [[Adolf Schiffer]]
* [[Hédy Schneider]]
* [[Ferenc Schreck]]
* [[Katalin Schultz]]
* [[János Sebestyén]]
* [[György Sebők]]
* [[Mátyás Seiber]]
* [[Lajos Serly]]
* [[Tibor Serly]]
* [[Albert Simon]]
* [[György Sinkó]]
* [[Jenő Sipos]]
* [[Marianna Sipos]]
* [[Árpád Solti]]
* [[Georg Solti]]
* [[László Somogyi (dirigento)]]
* [[Miklós Spányi]]
* [[János Starker]]
* [[Miklós Sugár]]
* [[Rezső Sugár]]
* [[Imre Sulyok (komponisto)]]
* [[Sándor Svéd]]
* [[Vilmos Szabadi]]
* [[Ádám Szabó]]
* [[Lujza Szabó]]
* [[Ágnes Szakály]]
* [[Klári Szarvas]]
* [[Tibor Szatmári]]
* [[Irén Szecsődi]]
* [[Anikó Szegedi]]
* [[Ernő Szegedi (pianisto)]]
* [[Júlia Székely]]
* [[Zoltán Székely (violonisto)]]
* [[Tamás Szekeres]]
* [[Anna Szekrényessy]]
* [[István Szelényi]]
* [[Tibor Szemző]]
* [[Roland Szentpáli]]
* [[Endre Szervánszky]]
* [[Péter Szervánszky]]
* [[Valéria Szervánszky]]
* [[Ilona Szeverényi]]
* [[Erika Sziklay]]
* [[Alex Szilasi]]
* [[Géza Szilvay]]
* [[Balázs Szokolay]]
* [[Sándor Szokolay]]
* [[András Szőllősy]]
* [[Loránt Szűcs]]
* [[Mihály Szűcs]]
{{Div col end}}

== T ==
* [[Mihály Tabányi]]
* [[Gábor Takács-Nagy]]
* [[Zdenkó Tamássy]]
* [[Béla Tardos]]
* [[Ida Tarjáni Tóth]]
* [[Bálint Tárkány-Kovács]]
* [[Zdenka Ticharich]]
* [[László Tihanyi]]
* [[Csaba Tőri]]
* [[Armand Tóth]]
* [[Viktor Tóth]]
* [[Béla Turpinszky]]

== U ==
* [[Gábor Ugrin]]

== V ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Ilona Vaály]]
* [[Gergely Vajda]]
* [[István Vántus]]
* [[Katalin Váradi]]
* [[Judit Varga]]
* [[Tibor Varga]]
* [[Lajos Vargyas]]
* [[Endre Várhelyi]]
* [[Éva Várhelyi]]
* [[Dénes Várjon]]
* [[Mátyás Várkonyi]]
* [[Xavér Varnus]]
* [[Margit Varró]]
* [[Zoltán Vásárhelyi]]
* [[Tamás Vásáry]]
* [[György Vashegyi]]
* [[Lajos Vass]]
* [[Béla Vavrinecz]]
* [[Ferenc Vecsey]]
* [[Máté Victor]]
* [[László Vidovszky]]
* [[Andrea Vigh]]
* [[László Vikár]]
* [[Lívia Vizsolyi]]
* [[Tihamér Vujicsics]]
{{Div col end}}

== W ==
* [[Imre Waldbauer]]
* [[Leó Weiner]]
* [[Arisztid Würtzler]]

== Z ==
* [[Kálmán Záborszky]]
* [[Dezső Zádor (operkantisto)]]
* [[Aladár Zalánfy]]
* [[Ede Zathureczky]]
* [[Zoltán Závodszky]]
* [[Kornél Zempléni]]
* [[Szabolcs Zempléni]]
* [[Mária Zipernovszky]]
* [[Gábor Zoboki]]
* [[Péter Zsoldos]]

== Fontoj ==
* La listo estas kompilado el la [[biografio]]j en Vikipedio.

[[Kategorio:Listoj]]</text>
      <sha1>h1mfzzmu2aepglq9rh7l32p0x0wmj6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arto de Barato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>566173</id>
    <revision>
      <id>9393177</id>
      <parentid>8787665</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T22:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidartoj */ Mithu Sen, koncepta kaj tekst-arta artisto fokusante pri lingva imperiismo.</comment>
      <origin>9393177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5450" sha1="lxn8ljudxqtdgtnd9i3tyb0e918erht" xml:space="preserve">[[Dosiero:Shiva Nataraja Musée Guimet 25971.jpg|eta|dekstre|''Sivá Naṭarāja'', [[Ĉola dinastio]], [[Tamilnado]], [[11-a jarcento]].]]
[[Dosiero:Bhimbetka Cave Paintings.jpg|eta|dekstre|[[Roka arto|Rokpentraĵo]] de [[Bhimbetka]] (7-a jarmilo a.K.).]]
La arto de [[Barato]] (कला भारत, kalā bhārata) karakterizas ĉefe ĉar estas montro de la komplika socio barata, multetna kaj multkultura. Krome ĝi havas karakteron ĉefe religia, ĉar arto utilis kiel transmitilo de la diversaj religioj kiuj uziĝis en Barato: [[hinduismo]], [[budhismo]], [[islamo]], [[kristanismo]] ktp. Menciindas kiel distinga trajto de la barata arto ties integremo kun la naturo, kiel adapto al la universa ordo, konstatinte ke la plej parto de naturaj elementoj (montoj, riveroj, arboj) havas por baratanoj sanktan karakteron.

Laŭ [[Francisko Azorín]] '''Hinda arto''' estas ''Tipa arto disvolviĝinta en sudazia duoninsulo. De la 3 jc. a.K. komencis uzi la ŝtonojn k. starigis tre skulptornamitajn konstruaĵojn.''&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 89.&lt;/ref&gt; Li indikas [[etimologio]]n el persa ''sindhu'' (rivero) kaj de tie la greka ''indos''.&lt;ref&gt;Azorín, samloke.&lt;/ref&gt;

== Priskribo ==
Unu el la ŝlosilaj faktoj en la konstruado de la barata aŭ hindia kulturo estis la etna diverseco de tiom multaj popoloj kiuj alvenis al ties teritorioj: el la [[nigrulo|nigrulaj]] [[indiĝeno]]j praulaj de la aktualaj [[dravidaj popoloj]], alvenis en sinsekvaj tajdoj tre diversaj popoloj. La mikso de popoloj kaj kulturoj produktis arton de granda diverseco kaj laŭstile kaj formale, kunvivante diversaj artaj tendencoj laŭ la regiono.&lt;ref&gt;García-Ormaechea, Carmen (1989). ''El arte indio''. Historia 16, Madrid. paĝo 12.&lt;/ref&gt;

Barato estis lulilo de granda civilizacio kiu etendis, ĉefe pere de la etendo de budhismo, tra la tuta centro kaj sudoriento de Azio, influante eĉ sur povaj kulturoj kiaj la ĉina kaj la japana. En Okcidento ĝi estis konata ĉefe post la ekspedicio al Hindio fare de [[Aleksandro la Granda]], kiam alvenis novaĵoj pri la teknikaj, kulturaj kaj artaj progresoj disvolvigitaj en la hinda subkontinento. La barata arto tendencas al la simbola sanktigo de ĉiuj ties elementoj, kaj al la rakonta karaktero de ties vidartaj esprimoj kiu tendencas ĝenerale al la transcendo de sia signifo, esprimita tra bildoj de granda sensualeco kiu konotacias grandan estetikan rafinadon. Arto floris en Barato dum la antikveco ĉefe pro la [[Induso-civilizacio]]; tamen, post la alveno de la arjaj popoloj okazis periodo de arta vakuo pri kiu oni scias nenion, ĉar ne restis spuroj kiu montras la tiamajn realigojn, inter 1500 kaj 300 a.K., ĝis la starigo de la [[Maŭrja imperio]]. Poste, la apero de [[budhismo]] kaj de [[ĝajnismo]], kiuj kunvivis pace kun hinduismo ĝis la alveno de islamanoj, fundamentis la kulturajn, estetikajn kaj artajn bazojn de la barata arto ĝis la moderna epoko.&lt;ref&gt;«El arte de la India». 2007. [http://www.historiadelarte.us/arte-de-la-india/introduccion-al-arte-en-la-india/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160913053552/http://www.historiadelarte.us/arte-de-la-india/introduccion-al-arte-en-la-india/ |date=2016-09-13 }} Konsultita la 19-an de aŭgusto 2016.&lt;/ref&gt;

== Fundamentoj ==
[[Dosiero:Bodhi Ajanta.jpg|eta|dekstre|''Bodisatvo de la blua lotuso'' (ĉirkaŭ [[550]]), ''vihāra'' numero 1 de [[Aĝanto|Ajaṇṭā]] ([[Maharaŝtro]]).]]

== Vidartoj ==
[[Mithu Sen]], [[Koncepta arto|koncepta]] kaj tekst-arta artisto fokusante pri [[lingva imperiismo]].

== Aliaj artoj ==

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Kolektiva. (1991). Enciclopedia del Arte Garzanti. Ediciones B, Barcelona. ISBN 84-406-2261-9.
* García-Ormaechea, Carmen (1998). Arte y cultura de la India. Serbal, Barcelona. ISBN 84-7628-238-9.
* García-Ormaechea, Carmen (1989). El arte indio. Historia 16, Madrid.
* Honour, Hugh; Fleming, John (2002). «Historia mundial del arte». Ed. Akal, Madrid. ISBN 84-460-2092-0.
* Oliva, César; Torres Monreal, Francisco (2002). Historia básica del arte escénico. Cátedra, Madrid. ISBN 84-376-0916-X.
* Onians, John (2008). Atlas del arte. Ed. Blume, Barcelona. ISBN 978-84-9801-293-4.
* Riquer, Martín de; Valverde, José María (2007). Historia de la literatura universal I. Gredos, Madrid. ISBN 978-84-249-2875-9.
* Rivière, Jean-Roger (1999). Summa Artis. XIX: Arte de la India. Espasa Calpe, Madrid. ISBN 84-239-5219-3.
* Robertson, Alec; Stevens, Denis (2000). Historia general de la música I. De las formas antiguas a la polifonía. Istmo, Madrid. ISBN 84-7090-034-X.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://web.archive.org/web/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:v_VfbgXhI-gJ:officebap.com/arteconsciente/trab_arte/letras/mercedes/india.doc+rasa+shanta+pacifico+color&amp;cd=4&amp;hl=es&amp;ct=clnk&amp;gl=es Enkonduko al Barato]
* [http://www.historiadelarte.us/india/inicio-india.html Arto de Barato] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100329220453/http://www.historiadelarte.us/india/inicio-india.html |date=2010-03-29 }}
* [https://www.academia.edu/3696091/Im%C3%A1genes_de_deseo_y_poder_La_figura_femenina_en_la_pintura_Rajput_del_siglo_XVIII Imágenes de deseo y poder: La figura femenina en la pintura Rajput del siglo XVIII]

[[Kategorio:Arto]]
[[Kategorio:Barato]]</text>
      <sha1>lxn8ljudxqtdgtnd9i3tyb0e918erht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pêro da Covilhã</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567523</id>
    <revision>
      <id>9392722</id>
      <parentid>8738578</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9392722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8698" sha1="d0wr1gfekkw7lejupkfw1sxoym6mnqv" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|dato de naskiĝo     =[[1449]]
|dato de morto     =[[1526]]
}}
[[Dosiero:Vasco de Gama map-fr.svg |eta|dekstre|300ra|Tiu mapo montras la veturon de la esploristoj Pêro da Covilhã kaj [[Afonso de Paiva]]; la verda vojo indikas la itineron kunan; la oranĝa, la itineron de la unua; la blua la itineron de la dua (necerte). Nigre videblas la marvojo al Hindio, farita kelkajn jarojn poste fare de [[Vasco da Gama]].]]
[[Dosiero:Pero da Covilhã - Padrão dos Descobrimentos.png|eta|Pêro da Covilhã sur la [[Monumento al Malkovroj]] en [[Lisbono]]]]
'''Pedro''' aŭ '''Pêro da Covilhã''' (prononco en [[portugala]] [ˈpeɾu dɐ kuviˈʎɐ̃]; ĉ. 1460 - post 1526) estis [[Portugaloj|portugala]] [[diplomato]] kaj [[esploristo]].

== Biografio ==
Li estis naskita en [[Covilhã]], [[Centra regiono (Portugalio)|Beira]]. Dekomence li estis iranta al [[Regno de Kastilio|Kastilio]] kaj eniris en la servon de Don Juan de Guzmán, frato de Enrique de Guzmán, 2a Duko de [[Medina Sidonia]]. Poste, kiam eksplodis milito inter Kastilio kaj Portugalio, li revenis al sia lando, kaj ligiĝis, unue kiel servisto, poste kiel senjoro, al [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Afonso la 5-a]] kaj al sia sukcedanto [[Johano la 2-a (Portugalio)|Johano la 2-a ]]. La nova reĝo murdis per sia propra mano en 1483 la dukon de [[Bragança]] — post kapto de leteroj kun la reĝino [[Isabel de Kastilio]] en kiu li bedaŭris sian situacion kaj instigis konspiron —, kaj li nomumis Pêro kiel esploristo pri la konspirantaj nobeloj. Pêro sukcesis identigi D. Diogo, duko de [[Viseu]], bofrato de la reĝo, kaj D. Garcia de Meneses, episkopo de [[Évora]]. Johano la 2-a ponardis murde per propraj manoj sian bofraton, altirita al [[Palmela]], en 1484; la episkopo estis venenigita enprizone. Por tiu esplorado ŝajne Pêro veturis al [[Sevilo]], kien estis venintaj por rifuĝo nombraj portugaloj partianoj de la familio Bragança.&lt;ref&gt; Gil, Juan (2009). El exilio portugués en Sevilla de los Braganza a Magallanes. Fundación Cajasol. ISBN 9788484553038., pp.222-223. &lt;/ref&gt;

La reĝo deziris pluigi la laboron iniciatita de la infanto [[Henriko la Navigisto]] por esplorveturoj kaj elektis denove Pêro da Covilhã kiel ambasadoro por klopodi pactraktatojn kun la berberoj de [[Magrebo]] (kiel la [[Ŭattasida dinastio|reĝoj de Fez]] kaj de [[Tlemecen]]), kun kiuj li interkonsentis kombinon de klopodoj por la marveturado.

== Veturado Orienten ==
En 1487, la reĝo Johano la 2-a sendis lin, kun [[Afonso de Paiva]], serĉe de informo pri la mita regno de la [[Pastro Johano]] kaj pri la vojo al Hindio. Maskitaj kiel komercistoj kaj trejnitaj de reĝaj kosmografoj kaj de la [[rabeno]] de [[Beja]], ili eliris ĉevalrajde el la 7a de majo de [[Santarém]] (kie tiam estis la Kortego), okcidenten al [[Valencio]] kaj poste al [[Barcelono]], kien ili alvenis la 14an de junio. El tie perŝipe ili alvenis al [[Napolo]], kaj de tie al la grekaj insuloj. Ili elŝipiĝis en [[Rodoso]], kiu tiam apartenis al la [[Malta Ordeno|Ordeno de Sankta Johano de Jerusalemo]], kaj tie ili ripozis ĉe portugalaj monaĥoj.

Rodoso estis la lasta tero de kristanoj kie ili estos. El tie ili iris al [[Aleksandrio]], en [[Egipto]], jam tero de islamanoj, kie ili akiris kelkajn varojn por kredindigi sian maskon de komercistoj. Ili malsaniĝis kaj preskaŭ mortis. El Naib, oficiro de la Sultano, konfiskis iliajn varojn, kredante ilin mortontaj kaj senfilaj; rekuperitaj, ili ankaŭ rekuperis la valoron de la varoj. El tie ili klopodis sekvi la vojon de la [[spickomerco]], sed en kontraŭa direkto: ĉevalrajdis al la mediteranea havenurbo [[Raŝido|Rozeto]] kaj de tie, perŝipe al [[Kairo]]. Poste ili aliĝis al [[karavano]] kiu trapasinte la dezerton ĉe la orienta bordo de la [[Ruĝa Maro]], estis trapasonta Arabion, al [[Adeno]], marborde de la [[Hinda Oceano]]. Ili trapasis [[Suezo]]n, El Tor, la dezerton de la duoninsulo [[Sinajo]], kaj la gravajn islamreligiajn urbojn [[Medino]] kaj [[Mekko]], kie ili devis agadi kiel islamanoj por plue kredindigi sian maskon de islamaj komercistoj anstataŭ sian veran spionan identecon.

Ili alvenis al Adeno en 1488, kaj tie ili separiĝis, rendevuinte en [[Kairo]] por la komenco de 1491. Afonso de Paiva iris al Etiopio serĉe de la regno de la Pastro Johano kaj Pêro da Covilhã veturis al Hindio. Pêro alvenis en novembro 1488 al la urbo [[Kalikuto]], unu de la plej malgrandaj regnoj de la teritorioj de la aktuala Hindio. Tie li konis komerciston kiu informis al li pri la itinero de la [[spickomerco]] — kun indikoj pri la ekzisto de la insulo [[Srilanko]], de kie venis la [[cinamo]], kaj de [[Malajzio]], de kie alvenis la miristiko — kaj pri la grava rolo de Kalikuto en la tuta procezo: estis tie kien venas la spicoj, pretaj por enŝipiĝi en direkto al la [[Ruĝa Maro]] (kaj fine por [[Venecio]]). Por plej bone koni la komercan reton, Pêro vizitis Kannuron, [[Goao]]n kaj Ormuzon, en la [[Malabaro|Malabara marbordo]], konfirmante, ke la komerca movado estis tie fakte pli malalta ol tiu de Kalikuto.

En decembro 1489 Pêro eliris de Ormuz al la orienta marbordo de Afriko. Li vizitis [[Malindi]], [[Kilwa Kisiwani]], [[Mozambiko]]n kaj, finfine, Sofala, kaj li notis pri la stacioj de la araboj kiujn li trafis. Pêro registris, ke post la preteriro de la pinto de Afriko, alveninte al Sofala kaj Malindi oni povas poste facile alveni al Kalikuto, jam en Hindio. Pro tiu informo oni supozas, ke Vasco da Gama decidis jam en sia pionira marveturo al Hindio en 1498, trapasi la Hindan Oceanon rekte al Kalikuto.

La 30an de januaro 1491, Pêro venis al la pordoj de Kairo, laŭ la interkonsentita rendevuo, kaj anstataŭ Afonso de Paiva, li renkontiĝis kun la rabeno Abraham (rabeno de Beja) kaj kun alia juda portugalo, José de Lamego, kiu informis al li ke Afonso de Paiva estis ĵus mortinta pro pesto, kaj ne povis rakonti la rezulton de siaj veturoj; kaj pri la malkovroj fare de [[Bartolomeu Dias]], kiu jam preteriris la kabon de la Ŝtormoj (nun renomita Kabo de [[Bona Espero]]). Sed la reĝo Johano la 2-a estis petinta al la rabeno Abraham konfirmon pri la gravo de Ormuz, laŭ informoj de José Lamego, kiu ne sciis, ke la grava urbo estas Kalikuto, kaj ne Ormuz.

Pro tio Pêro verkis raporton al la reĝo, transdonota de José Lamego, kaj foriris denove al Ormuz kun la rabeno. Tie Pêro da Covilhã lasis la rabenon kaj iris denove al Adeno por serĉi informojn pri la Pastro Johano, ĉar Afonso de Paiva ne estis povinta komuniki ilin. El tie li elŝipiĝis al [[Zeila]], pli suden, jam en la marbordo de Etiopio.

== En Etiopio ==
Riĉa kaj bone akceptita de la imperiestro Aleksandre, posteulo de la Pastro Johano, Pêro konstatis, ke la mita regno estis nur malriĉa popolo kiu baraktis eviti konkeron fare de siaj multaj islamaj najbaroj, kaj ke tute ne estas valora por Portugalio, sed male devus esti helpita kontraŭ nekristanoj. Li devis resti tie kaj ricevis terojn el la reĝo. Post la morto de tiu en 1508, Pêro da Covilhã restis kiel reĝa konsilisto de la nova reĝino Helena. Je lia indiko la reĝino sendis la ambasadoron Mateus de Etiopio al Lisbono (1512-14), kaj tiu revenis nur en 1520 akompanata de du portugalaj monaĥoj (unu el tiuj Francisco Álvares), kaj per kiuj Pêro da Covilhã konos la morton de la reĝo Johano, la ascendon de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)|Dom Manuel]], kaj la sukcesojn de [[Vasco da Gama]] kaj [[Pedro Alvares Cabral]]. Dume li ricevis la viziton de kelkaj aliaj portugaloj al kiuj li havigis gravajn informojn, kiel en 1521, al la ambasadoro Dom Rodrigo de Lima. La rakonto pri liaj veturoj estis transdonita al la pastro Francisco Álvares fare de la propra Pêro da Covilhã, kaj la patro post sia reveno al Lisbono en 1526 aŭ 1527, aligis ĝin al la rakonto de sia propra veturo, nome ''Verdadeira Informação das Terras do Preste João das Índias, Segundo Vio e Escreveo ho Padre Alvarez Capellã del Rey Nosso Senhor'', kiu estis eldonita en Lisbono en 1540.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.vidaslusofonas.pt/pero_da_covilha_2.htm Biografio en ''Vidas Lusofonas'', en angla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050310052520/http://www.vidaslusofonas.pt/pero_da_covilha_2.htm |date=2005-03-10 }}

== Bibliografio ==
* Francisco Alvarez, &quot;Chapter CIV: How Pero de Covilham, a Portuguese, is in the country of the Prester, and how came here, and why he was sent&quot;, ''The Prester John of the Indies'' (Cambridge, [[Hakluyt Society]], 1961), pp.&amp;nbsp;369–376.

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Covilha, Pero da}}

[[Kategorio:Portugalaj esploristoj]]
[[Kategorio:Portugalaj diplomatoj]]
[[Kategorio:Spionoj]]</text>
      <sha1>d0wr1gfekkw7lejupkfw1sxoym6mnqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567806</id>
    <revision>
      <id>9393046</id>
      <parentid>8202247</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1953" sha1="ga0b9n26scop4x99o7mnpb302m3rz46" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Knobelsdorff1732.jpg|eta|Knobelsdorff en 1732]]
'''Georg Wenzeslaus von KNOBELSDORFF''' (naskiĝis la {{daton|17|02|1699}} en la bieno ''Gut Kuckädel'' (ekde 1945 [[pole]] ''Kukadło'') proksime de [[Crossen an der Oder]] (ekde 1945 pole ''Krosno Odrzańskie''); mortis la {{daton|6|09|1753}} en [[Berlino]]) estis komence soldato, poste portreta kaj pejzaĝa pentristo, teatra direktoro, pejzaĝa kaj parka arkitekto, kaj salona dekoristo, sed precipe arkitekto en la servo de la reĝo [[Frederiko la 2-a (Prusio)|Frederiko la 2-a]] de [[Prusio]]. Lia [[persona rilato]] al la [[kronprinco]] kaj posta reĝo unue estis harmonia, preskaŭ amika, poste pli kaj pli tensia kaj fine pli-malpli interpaciĝinta. En nur proksimume du jardekoj li planis grandan kvanton da kasteloj, burĝaj vilaoj, kolonejoj, obeliskoj, parkoj ktp., kiuj forte influis la suman aspekton de la rezidaj urboj [[Berlino]] kaj [[Potsdamo]]. Aparte konata estas la impresa kastelo [[Sanssouci]] en Potsdamo. Multaj el liaj konstruaĵoj poste estis ŝanĝitaj aŭ detruitaj, plej forte kompreneble dum la [[Dua Mondmilito]], sed multo ankaŭ dum la sekva, kontraŭmonarkia komunisma reĝimo de la ŝtato [[Germana Demokratia Respubliko]], sed signifa parto tamen konserviĝis aŭ povis esti rekonstruita.

Knobelsdorff estis entuziasma artokolektanto, fakto nekonata ĝis la ĵusa malkovro de malnovaj inventariaj listoj.&lt;ref&gt;Martin Engel: Die Knobelsdorffsche Kunstsammlung. In: Tilo Eggeling, Ute-G. Weickardt (Eld): Zum Maler und zum großen Architekten geboren. Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff, 1699–1753. pp. 150–163, 294–295.&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

* {{Tradukita|lingvo= de |artikolo=Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff|revizio=157436056}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|germano}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Knobelsdorff, Georg Wenzeslaus}}

[[Kategorio:Germanaj arkitektoj]]
[[Kategorio:Germanaj nobeloj]]
[[Kategorio:Prusio]]</text>
      <sha1>ga0b9n26scop4x99o7mnpb302m3rz46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stratfotografio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569693</id>
    <revision>
      <id>9393328</id>
      <parentid>9072680</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7825" sha1="m5wnzkakneg1r85qgs7nwhn8r8vbpkf" xml:space="preserve">[[Dosiero:Happy_shopping.jpg|eta|''Feliĉa butikumado'' en [[Schoten (Belgio)|Schoten]], Belgio, pruvo de belga [[superrealismo]], estas stratfoto sen homoj. La opinioj estas dividitaj ĉu tiaj fotoj apartenas al la stratofotografio.]]
'''Stratfotografio''' ({{l-en|street photography}}) estas [[Fotarto|fotografia ĝenro]] kies temo estas la homo en sia vivmedio. Ĝi estas farata pro arto aŭ enketado kiu prezentas senpere okazajn renkontojn kaj hazardajn okazaĵojn ene de publikaj lokoj. Kvankam stratfotografoj kutime prenas bildojn rekte de homoj en publikaj lokoj kiel ekzemple stratoj, parkoj kaj metro-stacioj sen ke tiuj estas konsciaj pri tio, stratofotografiaĵo povus malhavi personojn kaj eĉ eblus ke ĝi estas objekto aŭ medio kie la bildo projektas decideme homan karakteron en faksimilo aŭ estetiko. Stratofotografio ankaŭ ne bezonas la ekziston de iu strato aŭ eĉ urba medio.   

Ĝi estas artema formo kiu celas prezenti fotojn en natura anstataŭ 'poza&quot; pozicio. Stratofotografio, tamen, restas malfacile difinebla varo, ĉar ĝi estas ĉe la vojkruciĝo de dokumenta fotografio, turisma momentfoto kaj la fotoĵurnalismo direktitaj al 'faits divers' (senrubrikaj novaĵoj).&lt;ref&gt;''Street Photography: From Atget to Cartier-Bresson'': Introduction&lt;/ref&gt; Stratofotografio estas parenca al dokumentfilmo kaj ĵurnalista fotografio, kun tiu diferenco, ke ne la enhavo sed la arto de la foto ĉefas. Stratfotisto ne laboras laŭ mendo kaj ĉasas por fari unikan foton prenita intuicie sur la ĝusta decida momento : ''&quot;le moment décisif&quot;'' de [[Henri Cartier-Bresson]]. La ĉefa celo estas esprimi subjektivan impreson de sperto en la ĉiutaga urba vivo.

== Rajtoj kaj privateco ==
[[Dosiero:Girltalk_in_the_metro.png|eta|''Girltalk en la metroo'' – Se personoj estas rekoneblaj sur la foto, tiam la bildigitaj homoj povas en iaj okazoj, oponi sin al publikigo de ilia portreto.]]
[[Dosiero:Silhouettes_with_umbrellas.jpg|eta|La stratfotisto povas ĉiam foti [[Silueto|siluetojn]]. Tiel neniu rekoneblas en la bildo.]]
[[Dosiero:To each his own.jpg|eta|Viktor Pinchuk «Al Ĉiu Sia Propra» ([[Sao Paulo]], 2015)]]
En multaj landoj, ekzistas leĝoj kiuj regas la privatecon por protekti homojn. Pro tio fari foton de iu sen permeso povas esti punebla, eĉ se tio okazas en [[Publika spaco|publikaj spacoj]] kaj lokoj. Al tiuj kiuj volas ekzerci tiun ĉi specon de fotografio utilas informi sin pri la bildorajto.

La franco [[Henri Cartier-Bresson]] (1908-2004) estas konsiderita la patro de moderna stratofotografio.&lt;ref&gt;Batdorff, Street Photography: ''History of Street Photography, 1900’s'' (kindle loc. 108)&lt;/ref&gt; Alia konata stratfotografisto estas la [[Rumanio|rumana]] Mihaela Noroc, konata pro sia libro ''The Atlas of Beauty'' (La Atlaso de Beleco)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://theatlasofbeauty.com/post/166976384757/every-year-people-wear-masks-during-halloween-but |titolo=Filmeto pri la libro Atlaso de la Beleco |alirdato=2021-12-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211204111521/https://theatlasofbeauty.com/post/166976384757/every-year-people-wear-masks-during-halloween-but |arkivdato=2021-12-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(nl) ''[https://www.msn.com/nl-nl/lifestyle/stijl/atlas-der-schoonheid-de-mooiste-vrouwen-ter-wereld/ss-BBMZpyu?viewall=false#image=49 'Atlas der schoonheid': de mooiste vrouwen ter wereld,]'' Msn Lifestyle, fotaro trafoliumebla&lt;/ref&gt; en kiu ŝi portretas bilde kaj rakonte 500 virinojn el pli ol 50 landoj&lt;ref&gt;(en) ''[https://theatlasofbeauty.com/ The Atlas of Beauty]'', fotoj kaj klarigoj sur la oficiala retejo de Mihaela Noroc&lt;/ref&gt;.

=== Famaj fotistoj ===
* [[Eugène Atget]]
* [[Henri Cartier-Bresson]]
* [[Alfred Eisenstaedt]] (plej konata por la fama kiso ĉe [[Novjorko|Novjorka]] [[Times Square|placo Times]] je la [[tago de la Venko super Japanio]])
* [[Walker Evans]]
* [[Lee Friedlander]]
* [[Vivian Maier]]
* [[Paul Martin (fotisto)|Paul Martin]]
* [[Joel Meyerowitz]]
* [[Garry Winogrand]]

== Kameraoj ==
La plej ideala aparato kiun multaj stratofotistoj preferas pro facila kaj rapida uzo estas la cifereca kamerao en poŝformato, tamen prefere kun aldonaj eblecoj por dise elekti la [[Diafragmo (fotado)|diafgragmon]] kaj la [[Eksponperiodo (fotado)|eksponperiodo]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Privateco]]
* [[Paparaco]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

=== Duarangaj fontoj ===
* (nl) Freeman, Michael, ''Digitale straatfotografie'', Librero, 2014
* (en) Batdorff, John, ''Street Photography, a guide to finding and capturing authentic portraits and streetscapes'', Amazon Digital Services, Inc. 2013
* (en) Leuthard, Thomas, ''Going Candid'' (e-book, 2011)
* (en) Scot, Clive, ''Street Photography: From Atget to Cartier-Bresson''. Londen: I. B. Tauris, 2007
* (en) Sweet, Michael Ernest, ''The Street Photography Bible'', 2014

=== Triarangaj fontoj ===
* (en) Encyclopædia Britannica Premium online: ''Street photography''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
=== Retaj fontoj ===
* (en) ''[http://erickimphotography.com/Downloads/Blog/Street-Photography-an-eBook-by-Alex-Coghe.pdf Street photography, an ebook by Alex Coghe]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''
* (en) [http://connect.dpreview.com/post/4754462108/street-photography-tips-for-smartphone Anton Kawasaki: ''Street photography on your smartphone'']
* (en) [http://www.oxfordartonline.com/public/page/GAO_free_Street_photography Oxford Art Online: ''Street Photography'']
* (en) [http://erickimphotography.com/blog/the-ultimate-beginners-guide-for-street-photography/ ''Ultimate beginners guide for street photography'']
* (en) [http://rumeloamor.wordpress.com/2009/07/08/a-brief-history-of-street-photography/ ''Brief history of street photography'']
* (en) [http://www.straatfotografie.nl/wp-content/uploads/2012/06/hcb_tutorial.pdf ''Pioneers of photography: Henry Cartier Bresson''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924110801/http://www.straatfotografie.nl/wp-content/uploads/2012/06/hcb_tutorial.pdf |date=2015-09-24 }}
* (en) [http://street-photography-manifesto.tumblr.com/ ''Street Photography Manifesto''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161012003952/http://street-photography-manifesto.tumblr.com/ |date=2016-10-12 }}
* (en) [http://www.yanidel.net/gear/manual-exposure-technique-for-street-photography/ ''Manual exposure technique for street photography'']
* (en) [http://digital-photography-school.com/a-cowards-guide-to-street-photography/ ''A Cowards Guide to Street Photography'']
* (en) [http://digital-photography-school.com/ultimate-guide-to-zone-focusing-for-candid-street-photography/ ''The Ultimate Guide to Zone Focusing for Candid Street Photography'']

=== Senpage elŝuteblaj bitlibroj pri stratofotografio ===
* (en) Dan Cristea: [http://lofimode.com/pop_series/hcb_tutorial.pdf ''Pioneers of Photography – Henri Cartier-Bresson''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161229005443/http://lofimode.com/pop_series/hcb_tutorial.pdf |date=2016-12-29 }}
* (en) Eric Kim: [http://erickimphotography.com/Downloads/Books/30DaysHowtoOvercomeYourFearofShootingStreetPhotography_5.pdf ''31 Days to Overcome Your Fear of Shooting Street Photography'']
* (en) Thomas Leuthard: [http://thomas.leuthard.photography/wp-content/uploads/2014/02/GoingCandid.pdf ''Going Candid – An unorthodox approach to Street Photography'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (en) Thomas Leuthard: [http://thomas.leuthard.photography/wp-content/uploads/2014/02/StreetFaces.pdf ''Street faces'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (en) Chris Weeks: [http://fc01.deviantart.net/fs11/f/2006/227/e/2/street_photography_for_the_purist.pdf ''Street Photography For The Purist – Why we shoot and how'']

[[Kategorio:Fotado]]</text>
      <sha1>m5wnzkakneg1r85qgs7nwhn8r8vbpkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393330</id>
      <parentid>9393328</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7853" sha1="ft5nv6n0y9peg0mi09u1kirje5h0mls" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Happy_shopping.jpg|eta|''Feliĉa butikumado'' en [[Schoten (Belgio)|Schoten]], Belgio, pruvo de belga [[superrealismo]], estas stratfoto sen homoj. La opinioj estas dividitaj ĉu tiaj fotoj apartenas al la stratofotografio.]]
'''Stratfotografio''' ({{l-en|street photography}}) estas [[Fotarto|fotografia ĝenro]] kies temo estas la homo en sia vivmedio. Ĝi estas farata pro arto aŭ enketado kiu prezentas senpere okazajn renkontojn kaj hazardajn okazaĵojn ene de publikaj lokoj. Kvankam stratfotografoj kutime prenas bildojn rekte de homoj en publikaj lokoj kiel ekzemple stratoj, parkoj kaj metro-stacioj sen ke tiuj estas konsciaj pri tio, stratofotografiaĵo povus malhavi personojn kaj eĉ eblus ke ĝi estas objekto aŭ medio kie la bildo projektas decideme homan karakteron en faksimilo aŭ estetiko. Stratofotografio ankaŭ ne bezonas la ekziston de iu strato aŭ eĉ urba medio.   

Ĝi estas artema formo kiu celas prezenti fotojn en natura anstataŭ 'poza&quot; pozicio. Stratofotografio, tamen, restas malfacile difinebla varo, ĉar ĝi estas ĉe la vojkruciĝo de dokumenta fotografio, turisma momentfoto kaj la fotoĵurnalismo direktitaj al 'faits divers' (senrubrikaj novaĵoj).&lt;ref&gt;''Street Photography: From Atget to Cartier-Bresson'': Introduction&lt;/ref&gt; Stratofotografio estas parenca al dokumentfilmo kaj ĵurnalista fotografio, kun tiu diferenco, ke ne la enhavo sed la arto de la foto ĉefas. Stratfotisto ne laboras laŭ mendo kaj ĉasas por fari unikan foton prenita intuicie sur la ĝusta decida momento : ''&quot;le moment décisif&quot;'' de [[Henri Cartier-Bresson]]. La ĉefa celo estas esprimi subjektivan impreson de sperto en la ĉiutaga urba vivo.

== Rajtoj kaj privateco ==
[[Dosiero:Girltalk_in_the_metro.png|eta|''Girltalk en la metroo'' – Se personoj estas rekoneblaj sur la foto, tiam la bildigitaj homoj povas en iaj okazoj, oponi sin al publikigo de ilia portreto.]]
[[Dosiero:Silhouettes_with_umbrellas.jpg|eta|La stratfotisto povas ĉiam foti [[Silueto|siluetojn]]. Tiel neniu rekoneblas en la bildo.]]
[[Dosiero:To each his own.jpg|eta|Viktor Pinchuk «Al Ĉiu Sia Propra» ([[Sao Paulo]], 2015)]]
En multaj landoj, ekzistas leĝoj kiuj regas la privatecon por protekti homojn. Pro tio fari foton de iu sen permeso povas esti punebla, eĉ se tio okazas en [[Publika spaco|publikaj spacoj]] kaj lokoj. Al tiuj kiuj volas ekzerci tiun ĉi specon de fotografio utilas informi sin pri la bildorajto.

La franco [[Henri Cartier-Bresson]] (1908-2004) estas konsiderita la patro de moderna stratofotografio.&lt;ref&gt;Batdorff, Street Photography: ''History of Street Photography, 1900’s'' (kindle loc. 108)&lt;/ref&gt; Alia konata stratfotografisto estas la [[Rumanio|rumana]] Mihaela Noroc, konata pro sia libro ''The Atlas of Beauty'' (La Atlaso de Beleco)&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://theatlasofbeauty.com/post/166976384757/every-year-people-wear-masks-during-halloween-but |titolo=Filmeto pri la libro Atlaso de la Beleco |alirdato=2021-12-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211204111521/https://theatlasofbeauty.com/post/166976384757/every-year-people-wear-masks-during-halloween-but |arkivdato=2021-12-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(nl) ''[https://www.msn.com/nl-nl/lifestyle/stijl/atlas-der-schoonheid-de-mooiste-vrouwen-ter-wereld/ss-BBMZpyu?viewall=false#image=49 'Atlas der schoonheid': de mooiste vrouwen ter wereld,]'' Msn Lifestyle, fotaro trafoliumebla&lt;/ref&gt; en kiu ŝi portretas bilde kaj rakonte 500 virinojn el pli ol 50 landoj&lt;ref&gt;(en) ''[https://theatlasofbeauty.com/ The Atlas of Beauty]'', fotoj kaj klarigoj sur la oficiala retejo de Mihaela Noroc&lt;/ref&gt;.

=== Famaj fotistoj ===
* [[Eugène Atget]]
* [[Henri Cartier-Bresson]]
* [[Alfred Eisenstaedt]] (plej konata por la fama kiso ĉe [[Novjorko|Novjorka]] [[Times Square|placo Times]] je la [[tago de la Venko super Japanio]])
* [[Walker Evans]]
* [[Lee Friedlander]]
* [[Vivian Maier]]
* [[Paul Martin (fotisto)|Paul Martin]]
* [[Joel Meyerowitz]]
* [[Garry Winogrand]]

== Kameraoj ==
La plej ideala aparato kiun multaj stratofotistoj preferas pro facila kaj rapida uzo estas la cifereca kamerao en poŝformato, tamen prefere kun aldonaj eblecoj por dise elekti la [[Diafragmo (fotado)|diafgragmon]] kaj la [[Eksponperiodo (fotado)|eksponperiodo]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Privateco]]
* [[Paparaco]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

=== Duarangaj fontoj ===
* (nl) Freeman, Michael, ''Digitale straatfotografie'', Librero, 2014
* (en) Batdorff, John, ''Street Photography, a guide to finding and capturing authentic portraits and streetscapes'', Amazon Digital Services, Inc. 2013
* (en) Leuthard, Thomas, ''Going Candid'' (e-book, 2011)
* (en) Scot, Clive, ''Street Photography: From Atget to Cartier-Bresson''. Londen: I. B. Tauris, 2007
* (en) Sweet, Michael Ernest, ''The Street Photography Bible'', 2014

=== Triarangaj fontoj ===
* (en) Encyclopædia Britannica Premium online: ''Street photography''

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
=== Retaj fontoj ===
* (en) ''[http://erickimphotography.com/Downloads/Blog/Street-Photography-an-eBook-by-Alex-Coghe.pdf Street photography, an ebook by Alex Coghe]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''
* (en) [http://connect.dpreview.com/post/4754462108/street-photography-tips-for-smartphone Anton Kawasaki: ''Street photography on your smartphone'']
* (en) [http://www.oxfordartonline.com/public/page/GAO_free_Street_photography Oxford Art Online: ''Street Photography'']
* (en) [http://erickimphotography.com/blog/the-ultimate-beginners-guide-for-street-photography/ ''Ultimate beginners guide for street photography'']
* (en) [http://rumeloamor.wordpress.com/2009/07/08/a-brief-history-of-street-photography/ ''Brief history of street photography'']
* (en) [http://www.straatfotografie.nl/wp-content/uploads/2012/06/hcb_tutorial.pdf ''Pioneers of photography: Henry Cartier Bresson''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924110801/http://www.straatfotografie.nl/wp-content/uploads/2012/06/hcb_tutorial.pdf |date=2015-09-24 }}
* (en) [http://street-photography-manifesto.tumblr.com/ ''Street Photography Manifesto''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161012003952/http://street-photography-manifesto.tumblr.com/ |date=2016-10-12 }}
* (en) [http://www.yanidel.net/gear/manual-exposure-technique-for-street-photography/ ''Manual exposure technique for street photography'']
* (en) [http://digital-photography-school.com/a-cowards-guide-to-street-photography/ ''A Cowards Guide to Street Photography'']
* (en) [http://digital-photography-school.com/ultimate-guide-to-zone-focusing-for-candid-street-photography/ ''The Ultimate Guide to Zone Focusing for Candid Street Photography'']

=== Senpage elŝuteblaj bitlibroj pri stratofotografio ===
* (en) Dan Cristea: [http://lofimode.com/pop_series/hcb_tutorial.pdf ''Pioneers of Photography – Henri Cartier-Bresson''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161229005443/http://lofimode.com/pop_series/hcb_tutorial.pdf |date=2016-12-29 }}
* (en) Eric Kim: [http://erickimphotography.com/Downloads/Books/30DaysHowtoOvercomeYourFearofShootingStreetPhotography_5.pdf ''31 Days to Overcome Your Fear of Shooting Street Photography'']
* (en) Thomas Leuthard: [http://thomas.leuthard.photography/wp-content/uploads/2014/02/GoingCandid.pdf ''Going Candid – An unorthodox approach to Street Photography'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (en) Thomas Leuthard: [http://thomas.leuthard.photography/wp-content/uploads/2014/02/StreetFaces.pdf ''Street faces'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (en) Chris Weeks: [http://fc01.deviantart.net/fs11/f/2006/227/e/2/street_photography_for_the_purist.pdf ''Street Photography For The Purist – Why we shoot and how'']

[[Kategorio:Fotado]]</text>
      <sha1>ft5nv6n0y9peg0mi09u1kirje5h0mls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kogna konduta terapio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>573678</id>
    <revision>
      <id>9393591</id>
      <parentid>8270552</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6619" sha1="6s4v2qtn50m6pgncx067my141rvvqyr" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Kogna konduta terapio''' ('''KKT''') estas psikosocia interveno,&lt;ref name=Handbook6&gt;{{Citaĵo el libro|familia nomo=Hollon|persona nomo=SD|kunaŭtoroj=Beck AT|redaktoro=MJ Lambert|titolo=Bergin and Garfield's Handbook of Psychotherapy and Behavior Change|eldono=6th|jaro=2013|eldonejo=John Wiley &amp; Sons|loko=Hoboken, NJ|isbn=9781118418680|paĝoj=393–394|ĉapitro=Chapter 11 Cognitive and Cognitive-Behavioral Therapies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CBT&gt;{{citaĵo el libro|familia nomo=Beck JS|jaro=2011|titolo=Cognitive behavior therapy: Basics and beyond|eldono=2nd|paĝoj=19–20|loko=Novjorko, Novjorkio|eldonejo=The Guilford Press}}&lt;/ref&gt; kiu estas la plej vaste uzata [[praktiko bazita sur la evidenteco]] por kuraci [[psika malsano|psikajn malsanojn]].&lt;ref name=ABCs&gt;{{citaĵo el gazeto|titolo=The New ABCs: A Practitioner's Guide to Neuroscience-Informed Cognitive-Behavior Therapy|familia nomo=Field|persona nomo=TA|kunaŭtoroj=Beeson ET, Jones LK|jaro=2015|gazeto=Journal of Mental Health Counseling|volumo=37|numero=3|paĝoj=206–220|doi=10.17744/1040-2861-37.3.206|url=http://www.n-cbt.com/uploads/7/8/1/8/7818585/n-cbt_researchpacket_newabcsmanuscript_advancecopy.pdf}}&lt;/ref&gt; Gvidita per empiriaj enketoj, KKT koncentras sin al la evoluigado de personaj [[alfrontaj strategioj]], kiuj celas solvi nunajn problemojn kaj ŝanĝi malhelpajn kognajn ŝablonojn (ekz., pensojn, kredojn, sintenojn), kondutojn, kaj emocian memregon.&lt;ref name=CBT/&gt;&lt;ref name=Benjamin&gt;{{citaĵo el gazeto|titolo=History of cognitive-behavioral therapy in youth|familia nomo=Benjamin|persona nomo=CL|kunaŭtoroj= Puleo CM, Settipani CA, k.a.|jaro=2011|gazeto=Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America|volumo=20|numero=2|paĝoj=179–189|pmid=21440849|pmc=3077930|doi=10.1016/j.chc.2011.01.011|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3077930/}}&lt;/ref&gt; Ĝi komence estis elpensita por kuracado de [[deprimo]], sed hodiaŭ estas uzata por diversaj aliaj psikaj malsanoj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=McKay|persona nomo=D|kunaŭtoroj=Sookman D, Neziroglu F, Wilhelm S, Stein DJ, Kyrios M, Matthews K, Veale D|titolo=Efficacy of cognitive-behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder.|gazeto=Psychiatry Research|dato=28-a de februaro 2015|volumo=225|numero=3|paĝoj=236–246|pmid=25613661|doi=10.1016/j.psychres.2014.11.058}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Zhu|persona nomo=Z|kunaŭtoroj=Zhang L, Jiang J, k.a.|titolo=Comparison of psychological placebo and waiting list control conditions in the assessment of cognitive behavioral therapy for the treatment of generalized anxiety disorder: a meta-analysis.|gazeto=Shanghai archives of psychiatry|dato=Decembro 2014|volumo=26|numero=6|paĝoj=319–31|pmid=25642106|doi=10.11919/j.issn.1002-0829.214173}}&lt;/ref&gt;

La KKT-a modelo baziĝas sur kombinaĵo de la bazaj principoj el [[kondutismo]] kaj [[kogna psikologio]].&lt;ref name=CBT/&gt; Ĝi malsamas al historiaj metodoj de psikoterapio, kiel la psikoanaliza metodo, kie la terapiisto serĉas la nekonscian sencon antaŭ kondutoj kaj formas diagnozon. Anstataŭe, KKT estas &quot;problem-fokusa&quot; kaj &quot;agema,&quot; kio signifas, ke ĝi traktas specifajn problemojn rilate al diagnozita psika obstrukco, kaj la rolo de la terapiisto estas asisti la klienton en la trovo kaj praktikado de efikaj strategioj por sin direkti al la difinitaj celoj, kaj malpliigi la simptomojn de la obstrukco.&lt;ref name=Schacter&gt;{{citaĵo el libro|familia nomo=Schacter|persona nomo=DL|kunaŭtoroj=Gilbert DT, Wegner DM|jaro=2010|titolo=Psychology|eldono=2nd|paĝo=600|loko=New York|eldonejo=Worth Pub}}&lt;/ref&gt; KKT baziĝas sur la kredo, ke [[kognaj misformoj]] kaj misadaptaj kondutoj rolas en la evoluigado kaj daŭrigado de psikologiaj obstrukcoj,&lt;ref name=ABCs/&gt; kaj ke la simptomoj kaj asociita maltrankvileco povas esti malpliseverigitaj per la instruo de novaj lertaĵoj por inform-traktado kaj alfrontado.&lt;ref name=Handbook6/&gt;&lt;ref name=Schacter/&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Brewin|persona nomo=C|jaro=1996|titolo=Theoretical foundations of cognitive-behavioral therapy for anxiety and depression|gazeto=Annual Review of Psychology|volumo=47|numero=|paĝoj=33–57|doi=10.1146/annurev.psych.47.1.33}}&lt;/ref&gt;

Kompare kun [[mensoŝanĝa kuracilo|mensoŝanĝaj kuraciloj]], metastudoj trovis ke KKT sola estas same efika por kuraci malpli severajn formojn de deprimo kaj [[anksieco|anksio]], [[posttraŭmata streĉa obstrukco]] (PTSO), [[tiko]]j, [[substanca misuzo]] (krom [[opiido|opiida misuzo]]), [[manĝa obstrukco|manĝaj obstrukcoj]], kaj [[emocie malstabila personeca perturbo]]. Ĝi ofte estas rekomendita, kombine kun kuraciloj, por kuraci aliajn malsan-statojn, kiel severan [[obseda deviga obstrukco|obsedan devigan obstrukcon]] kaj seriozan deprimon, opiidan misuzon, [[dupolusa obstrukco|dupolusan malsanon]] kaj [[psikozo]]n.&lt;ref name=Handbook6/&gt; Aldone, KKT estas konsilata kiel la unua rimedo por kuraci la plimulton da psikologiaj obstrukcoj ĉe infanoj kaj adoleskantoj, inklude agreson kaj [[konduta obstrukco|kondutan obstrukcon]].&lt;ref name=Handbook6/&gt;&lt;ref name=Benjamin/&gt; Enketantoj trovis, ke aliaj bonfidaj terapiaj intervenoj estis egale efikaj por kuraci malsan-statojn ĉe plenaĝuloj,&lt;ref name=Baardseth&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Baardseth|perona nomo=TP|kunaŭtoroj=Goldberg SB, Pace BT, Wislocki AP, Frost ND|jaro=2013|titolo=Cognitive-behavioral therapy versus other therapies: Redux|url=|gazeto=Clinical Psychology Review|volumo=33|numero=|paĝoj=395–405|doi=10.1016/j.cpr.2013.01.004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Shedler&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Shedler|persona nomo=J|jaro=2010|titolo=The efficacy of psychodynamic psychotherapy|url=|gazeto=American Psychologist|volumo=65|numero=2|paĝoj=98–109|doi=10.1037/a0018378|pmid=20141265}}&lt;/ref&gt; sed KKT estas pli efika por la plimulto da obstrukcoj.&lt;ref name=Handbook6/&gt; Kune kun [[interpersona psikoterapio]] (IPT), KKT estas rekomendata en diversaj kuracaj gvidlibroj kiel la preferinda psikosocia kuracilo.&lt;ref name=Handbook6/&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el gazeto|familia nomo=Barth k.a.|titolo=Comparative Efficacy of Seven Psychotherapeutic Interventions for Patients with Depression: A Network Meta-Analysis|gazeto=PLoS Med|volumo=10|numero=5|doi=10.1371/journal.pmed.1001454}}&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Konduta terapio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://ipfs.io/ipfs/QmWzrVMKCgRiuBnHywTKszTXiFByoNJBeNFNCVCmKd2Ark/centraj%20kredoj.pdf Ekzempla ekzerco en Esperanto]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Ĝermo|klinika psikologio}}

[[Kategorio:Klinika psikologio]]
[[Kategorio:Psikoterapio]]</text>
      <sha1>6s4v2qtn50m6pgncx067my141rvvqyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perdikas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>575618</id>
    <revision>
      <id>9393144</id>
      <parentid>8976571</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Claudio Pistilli movis paĝon [[Perdikkas]] al [[Perdikas]]</comment>
      <origin>8976571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="g5zo364ys4jul33w8izkxyfd21jmh8y" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Perdikkas''' ({{lang-el|Περδίκκας}}, ''Perdikkas''; ĉ. 355 - 321/320 a.K.) iĝis generalo en la armeo de [[Aleksandro la Granda]] kaj partoprenis en la kampanjo de Aleksandro kontraŭ Persio. Post la morto de Aleksandro, li plialtiĝis ĝis iĝi [[suprema komandanto]] de la imperia armeo kaj regento por la duonfrato de Aleksandro kaj intelekte mensfebla sukcedanto, [[Filipo la 3-a (Macedonio)|Filipo Arideo]] (Filipo la 3-a). [[Dosiero:Alexander deathbed Hellenic Institute codex 5.JPG|eta|300px|Mortolito de Aleksandro, ilustracio en Kodekso 51 ([[Aleksandra Romano]]) de la Helena Instituto. La figuro en la centro estas Perdikkas, ricevante la ringon el nepluparolanta Aleksandro.]]Li estis la unua el la [[Diadoĥoj]] kiu luktis por la kontrolo super la imperio de Aleksandro sed en siaj klopodoj establi povobazon kaj resti en kontrolo de la imperio, li faris malamikojn el ŝlosilaj generaloj en la macedonia armeo,  [[Antipatro]], Kratero kaj [[Antigono Monoftalmo]], kiuj decidis ribeli kontraŭ la regento. Reage al tiu povega [[koalicio]] kaj provoko el alia generalo, [[Ptolemeo la 1-a|Ptolemeo]], Perdikkas invadis [[Egiptio|Egipton]], sed kiam tiu invado malsukcesis, liaj soldatoj ribelis kaj mortigis lin.

==Literaturo==
* {{Citaĵo el libro|titolo=The Hellenistic world from Alexander to the Roman conquest: a selection of ancient sources in translation|familia nomo=Austin|persona nomo=M. M.|jaro=1994|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|referenco=harv}}
* Peter Green, 1990, ''Alexander to Actium'', pp.&amp;nbsp;3–15
* Hornblower, S kaj Spawforth, T (eld.), 2000, ''Who's Who in the Classical World'', Oxford University Press, p 282

==Referencoj==
{{Referencoj}}

==Eksteraj ligiloj==
* {{cite web | url=http://www.livius.org/pen-pg/perdiccas/perdiccas.htm | title=Perdiccas | website=Livius.org | first=Jona | last=Lendering | authorlink=}}
* {{cite web | url=http://virtualreligion.net/iho/perdiccas.html | first=Mahlon H. | last=Smith | title=Perdiccas | website=Into His Own | publisher=American Theological Library Association | year=2008}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Antikva Macedonio]]
[[Kategorio:Aleksandro la Granda]]
[[Kategorio:Helenaj generaloj]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.]]</text>
      <sha1>g5zo364ys4jul33w8izkxyfd21jmh8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393146</id>
      <parentid>9393144</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9393146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2280" sha1="b0l4xjej931dv26r0eg8q624zud5bm9" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Perdikas''' ({{lang-el|Περδίκκας}}, ''Perdikkas''; ĉ. 355 - 321/320 a.K.) iĝis generalo en la armeo de [[Aleksandro la Granda]] kaj partoprenis en la kampanjo de Aleksandro kontraŭ Persio. Post la morto de Aleksandro, li plialtiĝis ĝis iĝi [[suprema komandanto]] de la imperia armeo kaj regento por la duonfrato de Aleksandro kaj intelekte mensfebla sukcedanto, [[Filipo la 3-a (Macedonio)|Filipo Arideo]] (Filipo la 3-a). [[Dosiero:Alexander deathbed Hellenic Institute codex 5.JPG|eta|300px|Mortolito de Aleksandro, ilustracio en Kodekso 51 ([[Aleksandra Romano]]) de la Helena Instituto. La figuro en la centro estas Perdikas, ricevante la ringon el nepluparolanta Aleksandro.]]Li estis la unua el la [[Diadoĥoj]] kiu luktis por la kontrolo super la imperio de Aleksandro sed en siaj klopodoj establi povobazon kaj resti en kontrolo de la imperio, li faris malamikojn el ŝlosilaj generaloj en la macedonia armeo,  [[Antipatro]], Kratero kaj [[Antigono Monoftalmo]], kiuj decidis ribeli kontraŭ la regento. Reage al tiu povega [[koalicio]] kaj provoko el alia generalo, [[Ptolemeo la 1-a|Ptolemeo]], Perdikas invadis [[Egiptio|Egipton]], sed kiam tiu invado malsukcesis, liaj soldatoj ribelis kaj mortigis lin.

==Literaturo==
* {{Citaĵo el libro|titolo=The Hellenistic world from Alexander to the Roman conquest: a selection of ancient sources in translation|familia nomo=Austin|persona nomo=M. M.|jaro=1994|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|referenco=harv}}
* Peter Green, 1990, ''Alexander to Actium'', pp.&amp;nbsp;3–15
* Hornblower, S kaj Spawforth, T (eld.), 2000, ''Who's Who in the Classical World'', Oxford University Press, p 282

==Referencoj==
{{Referencoj}}

==Eksteraj ligiloj==
* {{cite web | url=http://www.livius.org/pen-pg/perdiccas/perdiccas.htm | title=Perdiccas | website=Livius.org | first=Jona | last=Lendering | authorlink=}}
* {{cite web | url=http://virtualreligion.net/iho/perdiccas.html | first=Mahlon H. | last=Smith | title=Perdiccas | website=Into His Own | publisher=American Theological Library Association | year=2008}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Antikva Macedonio]]
[[Kategorio:Aleksandro la Granda]]
[[Kategorio:Helenaj generaloj]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.]]</text>
      <sha1>b0l4xjej931dv26r0eg8q624zud5bm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombardado de Alĝero (1816)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>576551</id>
    <revision>
      <id>9393448</id>
      <parentid>8925763</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="e12xjnlwdzhni3kujzuhqplcf4pfpp4" xml:space="preserve">[[Dosiero:Bombardment of Algiers 1816 by Chambers.jpg|eta|250px|Pentraĵo de George Chambers.]]
La '''Bombardado de Alĝero''' (27a de Aŭgusto 1816) estis klopodo fare de [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando|Britio]] kaj [[Nederlando]] por finigi la sklavecajn praktikojn de [[Omar Agha]], nome [[Dejo|Dejo de Alĝero]]. [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando|Angla]]-[[Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj|Nederlanda]] [[Militŝiparo]] sub komando de [[Admiralo]] Edward Pellew, bombardis ŝipojn kaj havenajn defendejojn de [[Alĝero]].

Estis estanta kontinua kampanjo fare de variaj eŭropaj kaj de la usona militŝiparoj por nuligi la [[Berberio|berberian piratecon]] kontraŭ [[Eŭropo|eŭropanoj]] fare de Nordafrikaj [[Berberio|Berberiaj ŝtatoj]]. La specifa celo de tiu ekspedicio, tamen, estis liberigi kristanajn sklavojn kaj haltigi la praktikon [[Sklaveco|sklavigi eŭropanojn]]. Tiukadre, ĝi estis parte sukcesa, ĉar la [[Dejo]] de Alĝero liberigis ĉirkaŭ 3,000 sklavojn post la bombardado kaj subskribis traktaton kontraŭ la sklavecon de eŭropanoj. Tamen, tiu praktiko ne finiĝis komplete ĝis la [[Franca konkero de Alĝerio]].

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

;Fontoj
* Edwin John Brett, ''Brett's Illustrated Naval History of Great Britain, from the Earliest Period to the Present Time: A Reliable Record of the Maritime Rise and Progress of England'' (1871), Publishing Office, London.
* C. Northcote Parkinson, ''Britannia Rules: The Classic Age of Naval History 1793–1815'' (1977), Weidenfeld and Nicolson.
* [[William Osler]], ''The Life of Admiral Viscount Exmouth'' (1841)
* C. Northcote Parkinson, ''Edward Pellew, Viscount Exmouth'' (1934)
* ''Mariner's Mirror'' (1941)
* {{Aut|Otridge, J. ''et al.''}} (1817), &quot;Dispatches from Admiral Lord Exmouth, G.C.B., addressed to John Wilson Croker, Esq,&quot; in:''The Annual Register, Or, A View of the History, Politics, and Literature for the Year 1816'', pp.&amp;nbsp;230–240; and &quot;Dutch official account of the battle&quot;, ''ibid.'', pp.&amp;nbsp;240–243
* Seymour Drescher, ''Abolition: A History of Slavery and Antislavery'' (2009), Cambridge University Press.
* {{Citaĵo el libro|titolo=History of the Corps of Royal Engineers Vol I|familia nomo=Porter|persona nomo=Maj Gen Whitworth|jaro=1889|loko=Chatham|eldoninto=The Institution of Royal Engineers}}

;Eksteraj ligiloj
{{Commons category|Bombardment of Algiers}}
* [http://imageweb-cdn.magnoliasoft.net/nmm/supersize/f0011.jpg 1816 Chart of Algiers] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161106062508/http://imageweb-cdn.magnoliasoft.net/nmm/supersize/f0011.jpg |date=2016-11-06 }}
* {{cite web | url = https://www.onwar.com/aced/chrono/c1800s/yr10/falgiers1816.htm | title = Anglo-Dutch Bombardment of Algiers 1816 | work = On War | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2016-12-17 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20161106063310/https://www.onwar.com/aced/chrono/c1800s/yr10/falgiers1816.htm | arkivdato = 2016-11-06 | accessdate = 2016-12-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161106063310/https://www.onwar.com/aced/chrono/c1800s/yr10/falgiers1816.htm | archivedate = 2016-11-06 }}

[[Kategorio:Historio de Alĝerio]]
[[Kategorio:Alĝero]]
[[Kategorio:Bataloj en Afriko]]
[[Kategorio:Bombardadoj/Alĝero]]
[[Kategorio:Konfliktoj en 1816]]
[[Kategorio:Bombardado]]</text>
      <sha1>e12xjnlwdzhni3kujzuhqplcf4pfpp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oscar Alin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>576970</id>
    <revision>
      <id>9393003</id>
      <parentid>8784825</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3313" sha1="6rbvzi58mmpmkbgz1nwovfwqqm8vwac" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto
| priskribo = Oscar Alin, favoranto de unio inter Norvegio kaj Svedio, historiisto kaj politikisto konservativa en Svedlando
}}
'''Oscar ALIN''' (naskiĝinta la {{daton|22|12|1864}} en [[Falun]], mortinta la {{daton|31|12|1900}} en [[Stockholm]]) estis [[svedio|sveda]] historiisto, politikscienculo kaj politikisto.

== Vivo ==
En la [[Universitato de Upsalo]] li ekdeĵoris en 1872 kiel docento (fine li estis eĉ rektoro), kaj ekde 1882 kiel ordinara profesoro pri historio kaj politikscienco. Ekde 1881 li docentis en [[Karlsruhe]] antaŭ la posta edzino de [[Gustavo la 5-a (Svedio)|reĝo Gustavo la 5-a]], princino Viktoria von Baden pri svedaj literaturo kaj historio. En 1883 la upsala-aj juristoj nomumis lin doktoro honora.

En la provinca parlamento de Upsala (ekde 1884) kaj en la Unua ĉambro de la [[parlamento de Svedio]] (1888–99) Alin baldaŭ iĝis influa. Li apartenis ekde 1890 al komisiono pri konstituciaĵoj, en 1895 al la ''Sekreta komisiono'' kunvokita pro urĝantaj priuniaj demandoj kaj inter 1895–98 al sveda-norvegio komitato por revizio de la unia konstitucio. Li gvidis la konservativulojn favorajn je protekta doganado.

== Graveco ==
Ankaŭ science Alin faris multajn gravajn aferojn. Ekster multajn studojn (publikigitajn ofte ĉe »Historisk Tidskrift«) li eldonis jenajn historiajn verkojn: »Bidrag till svenska rådets historia under medeltiden« (premiite, Upsala 1872); »Om svenska rådets sammansättning under medeltiden« (1877); »Sveriges historia från äldsta tid till våra dagar«, vol. 3 (kovrante la tempon inter 1520–1611; Stockholm 1877–1878); »Öfversikt at 30 åriga krigets historia« (1878); »Minnen ur Sveriges nyare historia«, vol. 12 (kovrante la tempon inter 1828–44; Upsala 1881 kaj Stockholm 1893); »Svenska riksdagsakter 1521–1544« (kune kun E. Hildebrand, Stockholm 1887); »Carl Johan och Sveriges yttre politik 1810–1815« (vol. 1, 1899); »Tronföljarevalet 1810« (1899); »Förhandlingarne om allianstraktaten mellan Sverige och Ryssland 1812« (Upsala 1900); »Svenska statsrådets protokoll i frågan om förbundet med Ryssland 1812« (1900); »Sveriges och Norges traktater med främmande makter« vol. 3 (kovras la tempon inter 1868–77, Stockholm 1900).

El liaj politiksciencaĵoj menciindas - krom la furora verko »Den svensk-norska unionen« (Stockholm 1889–91) - la jenaj: »Sveriges grundlagar etc.« (1891); »Zur aŭswärtigen Ministerfrage in Schweden-Norwegen« (anonime, Leipzig 1895); »Unionskomiténs resultat« (Stockh. 1898); »Fjerde artikeln af fredstraktaten i Kiel 1814« (1899).

Liaj uniigfavoraj sintenoj memkompreneble tre atakitis en [[Norvegio]] sed ŝatatis eksterlande kaj ĉe pli junaj politikscienculoj kiel Kjellén kaj Varenius. Ĉar li admiris germanajn spiritajn atingojn li tradukis la unuan volumon de la verko »Gustav Adolf« de G. Droysen kaj la libro »Wallenstein« de [[Leopold von Ranke]].

== Fonto ==
''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', Band 1. Leipzig 1905, p. 331 ([http://www.zeno.org/nid/20006211836 tie ĉi interrete])

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Alin, Oscar}}

[[Kategorio:Svedaj historiistoj]]
[[Kategorio:Svedaj politikistoj]]
[[Kategorio:Profesoroj]]
[[Kategorio:Svedaj tradukistoj]]
[[Kategorio:Konservativistoj]]</text>
      <sha1>6rbvzi58mmpmkbgz1nwovfwqqm8vwac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Linacre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577910</id>
    <revision>
      <id>9393449</id>
      <parentid>8836230</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10915" sha1="56l0cytjgzvhmlsvznbp4w59mmrxle7" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo        =Thomas Linacre&lt;br /&gt;([[1460]]-[[1524]])
|dosiero      =Thomas_Linacre_2.jpg
|priskribo      =humanista Anglicus
|dato de naskiĝo  =[[1460]]
|loko de naskiĝo  =Brampton, Chesterfield, [[Derbyshire]], {{ENG}}
|dato de morto    =[[20-a de decembro]] [[1524]]
|loko de morto    =[[Londono]], {{ENG}}
|alma_mater     =[[Universitato de Oksfordo]], [[Universitato de Padovo]], Reĝa Kolegio de Kuracistoj, [[Londono]], [[Universitato de Florenco]]
}}
'''Tomas Linakro''' ([[1460]]-[[1524]]) estis angla humanisto, helenisto, kuracisto, matematikisto kaj erudiciulo. Ĉirkaŭ 1501, li estis invitata kiel unu el la mentoroj de [[Arthur Tudor]], Princo de Kimrio (1486-1502). Li same estis persona kuracisto de la anglaj reĝoj [[Henriko la 7-a]] [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]], posteno kiu estis tre influa kaj grava dum tiu periodo.

En Londono li praktikis medicinon kaj kelkaj el liaj pacientoj estis grandaj tiamaj ŝtatestroj kaj prelatoj, tiaj kiaj la kardinalo [[Thomas Wolsey]] (1475-1530), la ĉefespiskopo de Canterbury William Warham (1450-1532), Richard Fox, episkopo de Manĉestro krom la granda humanisto [[Erasmo de Roterdamo]]. Kiel klasika erudiciulo, li estis fondinto kaj unua prezidanto de la Reĝa Kolegio de Kuracistoj en [[Londono]].

== Vivo ==
Li ricevis sian unuan edukon en la lernejo de la Katedralo de Canterbury, sub gvidado de William tilli of Selling, kiu fariĝis prioro en 1472. Certe la unuaj instigoj por la studoj pri la klasikuloj Linakro ricevis de sia unua majstro. En 1480, Linakro enmatrikuliĝis en [[Universitato de Oksfordo|Oksfordo]] kaj en 1484 li elektiĝis kiel membro de la Kolegio All Souls.&lt;ref&gt;La Kolegio All Souls fondiĝis en 1438 de [[Henriko la 6-a (Anglio)|Henriko la 6-a]] kaj Henry Chichele (1364-1443), ĉefepiskopo de Cantebury.&lt;/ref&gt; Pli malfrue, li vizitis Italion en la komisio de Selling, kiu estis sendita de la reĝo Henriko la 7-a kiel ambasadoro ĉe la papa kortego. Linakro akompanis sian patronon ĝis [[Bolonjo]]. Tie li fariĝis lernanto de [[Poliziano|Anĝelo Poliziano]] (1454-1494) kaj dividis la lecionojn de [[Poliziano]] kun la filoj de Lorenzo de Mediĉi, unu el ili la estonta papo [[Leono la 10-a]].
{{Klariga noto
|pozicio = maldekstre
|larĝeco =300px
|titolo = La amiko Erasmo
|enhavo = &lt;poem&gt;&lt;div style='text-align: center;'&gt;&lt;/poem&gt;
Erasmo ĝojis la amikecon de Linakro pli kiel kuracisto ol kiel beletristo. Nia filozofo ĉiam kredis sin malsana kaj nevarie li petis la helpon de Linakro ĉiam kiam la malsano vizitadis lin. Kiam ha humanisto vojaĝis el Londono al Parizo li fariĝis kaptito de serioza [[gripo]], kaj dum restado surlite li hazarde metis la manon ĉirkaŭ la gorĝo kaj eksentinte ke la glandoj estis ŝvelitaj kaj kredante ke ia doloro ĝenadis lian orelon, li imagis al si ke li estis danĝere malsana, kaj ekkriis dum malesperatako: - &quot;Ho ve, Linakro ne estas tie ĉi por kuraci min.&quot;&lt;ref name=Browne&gt;[https://books.google.com.br/books?id=uDpcAAAAcAAJ&amp;pg=PA33&amp;dq=Lucubrations+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjhxvPklqPRAhUJHJAKHfAsCHsQ6AEITzAH#v=onepage&amp;q=Lucubrations%20Linacre&amp;f=false The Life of Henry the Eighth and History of the Schism of England ...], Jean Marie Vincent AUDIN,Edward George Kirwan Browne&lt;/ref&gt;
}}

Aliaj instruistoj de Linakro en Italio estis: [[Demetro Ĥalkokondilo]] (1423-1511), [[Hermolaus Barbarus, la Juna]] (1454-1493), [[Aldo Manuzio|Aldus Romanus]] (1449-1515) la venecia presisto (kies akademio Linakro estis membro), kaj de la kuracisto kaj humanisto [[Nikolao Leoniĉeno]] (1428-1524). Linakro ricevis sian diplomon kiel doktoro pri medicino kun alta distingo en [[Universitato de Padovo|Padovo]].

Dum sia reveno al [[Oksfordo]], plena je erudicio kaj absorbita je la spirito de la itala renesanco, li kreis unu el la plej brilaj cirkloj da Oksfordaj erudiciuloj inklude de John Colet (1467-1519), [[William Grocyn]] (1446-1519) kaj William Latimer (1467-1545) kiuj menciiĝas en la leteroj de Erasmo.

Laŭŝajne Linakro ne praktikis medicinon en Oksfordo. Post kelkaj jaroj da persona aktiveco, Linakro ricevis sacerdotajn ordenojn kiel rektoro de Wigan, en 1520, kvankam, dum pluraj jaroj, li ricevis kelkajn klerikajn beneficojn inkluzive de la kantoreco en la [[Katedralo de Jorko]]. Lia ordenigo estis konektita al sia retiriĝo el la aktiva vivo. Beletra verkaro kaj la zorgoj pri la fundamentoj kies ekzistado estis atribuita al li, en la Reĝa Kolegio de la Kuracistoj, okupis la lastajn jarojn de sia vivo.

== Verkaro ==
{{Div col|cols = 3}}
* [https://books.google.com.br/books?id=MuJRAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi_tvW8maPRAhXJD5AKHUmSDOQ4ChDoAQgiMAE#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''De sanitate tuenda''], (Parizo, 1517, 1526)
* [https://books.google.com.br/books?id=zco7AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiMgYyymKPRAhWLEJAKHQZVCwAQ6AEIZDAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Clavdii Galenii Methodvs medendi''] (Parizo, 1519)
* ''De temperamentis et de Inaequali Intemperie'' (Cambridge, 1521)
* ''De naturalibus facultatibus'' (Londono, 1523, kiun li dediĉis al la estonta reĝino Maria la 1-a)
* ''De symptomatum differentiis et causis'' (Londono, 1524)
* ''De pulsuum Usu'' (Londono).
* &quot;Progymnasmata grammatices vulgaria&quot;
* [https://books.google.com.br/books?id=re47AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Thomas+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwji7_uhmKPRAhXEfZAKHRnrDjkQ6AEIHDAA#v=onepage&amp;q=Thomas%20Linacre&amp;f=false &quot;De emendata structura latini sermonis&quot;], [[1569]]
* &quot;Rvdimenta Gramatices Thomae Linacri Ex Anglico Sermone in Latinum Versa&quot;, [[1523]]
* &quot;De motu Musculorum&quot;, 1522
* &quot;Nam quum in gymnasio Patavino professionis artis medicæ ei (ut nunc moris est) darentur insignia, publice non sine summâ laude disputavit, et seniorum medicorum adversaria argumettta accuratissime refellit.&quot;, lia tezo en la [[Universitato de Padovo]]
* Syphilis
* Lucubrations&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=uDpcAAAAcAAJ&amp;pg=PA33&amp;dq=Lucubrations+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjhxvPklqPRAhUJHJAKHfAsCHsQ6AEITzAH#v=onepage&amp;q=Lucubrations%20Linacre&amp;f=false The Life of Henry the Eighth and History of the Schism of England ...], Jean Marie Vincent Audin, Edward George Kirwan Browne&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com.br/books?id=kkMMAQAAIAAJ&amp;q=Lucubrations+Linacre&amp;dq=Lucubrations+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwixnNqCmKPRAhWCE5AKHRtnDng4ChDoAQgnMAI Letters and Papers, Foreign and Domestic, of the Reign of Henry VIII], [[1965]]&lt;/ref&gt;
* &quot;De Naturalibus Facultatibus&quot; (Pri la naturaj fakultatoj, [[1523]])
* [https://books.google.com.br/books?id=JKk_AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiMgYyymKPRAhWLEJAKHQZVCwAQ6AEIOjAE#v=onepage&amp;q&amp;f=false Georgii Buchanani ... Opera omnia, historica, chronologica, juridica ...], George Buchanan, Thomas Linacre, Thomas Rudiman, Pieter Burman
* [https://books.google.com.br/books?id=JUM8AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi_tvW8maPRAhXJD5AKHUmSDOQ4ChDoAQhWMAc#v=onepage&amp;q&amp;f=false Sphaera mundi], [[Proklo|Proclus Diadochus]], [[1511]], Thomas Linacre
* [https://books.google.com.br/books?id=t-o9AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi_tvW8maPRAhXJD5AKHUmSDOQ4ChDoAQhfMAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false Introductio in pulsus ad Teuthram], [[Galeno de Pergamo|Claudius Galenus]], Martin Grégoire, Thomas Linacre
* [https://books.google.com.br/books?id=UQhLAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas+Linacre%22&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiPk7GXmqPRAhUFl5AKHd_TDdQ4FBDoAQhMMAY#v=onepage&amp;q&amp;f=false Corpus emendatae structurae latini sermonis], Thomas Linacre, Johannes Ruthenus
{{Div col end}}

== Literaturo ==
* [http://www.linacre.ox.ac.uk/about-linacre/college-history/thomas-linacre Linacre College]
* [http://www.greatsite.com/timeline-english-bible-history/thomas-linacre.html Greatsite.com]
* [http://www.encyclopedia.com/people/medicine/medicine-biographies/thomas-linacre Encyclopedia.com]
* [http://www.newadvent.org/cathen/09265b.htm New Advent]
* [https://books.google.com.br/books?id=yjQDBAAAQBAJ&amp;pg=PA2&amp;dq=Thomas+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiawbiUmqPRAhUGvZAKHaH7BdQQ6AEILTAC#v=onepage&amp;q=Thomas%20Linacre&amp;f=false Thomas Linacre], [[William Osler]] 
* [https://books.google.com.br/books?id=fVILAAAAYAAJ&amp;pg=PA19&amp;dq=Thomas+Linacre&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiawbiUmqPRAhUGvZAKHaH7BdQQ6AEINTAD#v=onepage&amp;q=Thomas%20Linacre&amp;f=false The Life of Thomas Linacre: With Memoirs of His Cotemporaries and of the ...], John Noble Johnson
* [https://archive.org/stream/encyclopaediabri16chisrich#page/701/mode/1up The Encyclopaedia Britannica : a dictionary of arts, sciences]

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[Demetro Ĥalkokondilo]] (1423-1511)
* [[Nikolao Leoniĉeno]] (1428-1524) itala kuracisto kaj humanisto
* Reginald Bray (1440-1503) angla kanceliero, estis lia paciento
* William Grocyn (1446-1519) angla erudiciulo kaj amiko de [[Erasmo de Roterdamo|Erasmo]]
* [[Aldo Manuzio|Aldus Romanus]] (1449-1515)
* William Warham (1450-1532) ĉefespiskopo de Canterbury
* Bernard André (1450-1522) mentoro de Arturo, princo de Anglio kaj de la estonta [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]]
* [[Hermolaus Barbarus, la Juna]] (1454-1493)
* [[Erasmo de Roterdamo]] estis lia lernanto kaj paciento
* John Colet (1467-1519) angla ekleziulo kaj pioniro pri edukado
* William Latimer (1467-1545) angla ekleziulo kaj helenisto
* William Lily (1468-522) angla gramatikisto kaj erudiciulo
* [[Vilhelmo Budeo|Guillaume Budé]] (1468-1540)
* [[Thomas Wolsey]] (1475-1530)
* [[Leono la 10-a|Johano de Mediĉo]] (1475-1513) estis lia kunlernanto
* [[Thomas More|Tomaso Moruso]] (1477-1535)
* [[Paolo Giovio]] (1483-1552)
* [[Arthur Tudor]], Princo de Kimrio (1486-1502)
* William Celling aŭ William Tilly de Selling (m. 1494) angla benediktano kaj humanisto
* John Bale (1495-1563) angla historiisto, ekleziulo kaj polemikisto
* Thomas Langton (m. 1501) kapelano de la reĝo [[Eduardo la 4-a (Anglio)|Eduardo la 4-a]]
* George Buchanan (1506-1582) skota historiisto kaj humanisto
* [[John Leland|Johano Lelando]] (1506-1552)
* [[John Caius|Johano Kajo]] (1510-1573)
* [[John Cheke]] (1514-1557)
* [[Poliziano|Anĝelo Poliziano]] (1454-1494) itala poeto kaj erudiciulo
* John Pitts (1560-1616) angla romkatolika erudiciulo kaj verkisto
* Anthony Wood (1632-1695) angla antikvaĵisto
* William Munk (1816-1898) angla medicina historiisto
{{Div col end}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Portalo|Anglio|Homoj|Medicino||}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Linacre, Thomas}}

[[Kategorio:Anglaj humanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Anglaj helenistoj]]
[[Kategorio:Anglaj erudiciuloj]]
[[Kategorio:Kuracistoj de la 16-a jarcento]]
[[Kategorio:Homoj de la 15-a jarcento]]
[[Kategorio:Homoj de la 16-a jarcento]]</text>
      <sha1>56l0cytjgzvhmlsvznbp4w59mmrxle7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bismarck-turo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>578392</id>
    <revision>
      <id>9392934</id>
      <parentid>9151486</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20850" sha1="58m91tbl1txkz1wkp1yif5z4xqr8itl" xml:space="preserve">'''Bismarck-turo''' (germane: ''Bismarckturm'') estas speciala konstruaĵo de [[germanio|germana]] origino por solene esprimi politikan sintenon pri nacia unuiĝo.

De la 240 Bismarck-turoj hodiaŭ ekzistas ankoraŭ 173. La turoj estis konstruitaj je memoro de la unua germana [[regna kanceliero]] [[Otto von Bismarck]].

== Bismarck-turoj en Germanlando==
=== Baden-Virtembergo ===
* [[Bismarck-turo (Ettlingen)|Bismarck-turo]] [[Ettlingen]]
* [[Bismarck-turo (Freiburg im Breisgau)|Bismarck-turo]] [[Freiburg im Breisgau]]
* [[Bismarck-turo (Heidelberg)|Bismarck-kolono]] [[Heidelberg]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Konstanz)|Bismarck-turo]] [[Konstanz]]-Petershausen ĉe [[Konstanca lago]]
* [[Bismarck-turo (Mosbach)|Bismarck-turo]] [[Mosbach]]-Neckarelz – (starejo: Hamberg)
* [[Bismarck-turo (Stuttgart)|Bismarck-turo]] [[Stuttgart]] – Koncepto Götterdämmerung
* Bismarck-kolono de [[Tauberbischofsheim]]
* [[Bismarck-turo (Tübingen)|Bismarck-turo]] [[Tübingen]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Hornisgrinde)|Bismarck-turo]] [[Hornisgrinde]]
&lt;gallery&gt;
&lt;!--Panorama Bismarck-turo Schlossberg Freiburg Breisgau.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Freiburg im Breisgau)|Freiburg i. B.]]&lt;/center&gt;--&gt;
BismarckturmHD.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Heidelberg)|Heidelberg]]&lt;/center&gt;
KonstanzBismTurm.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Konstanz)|Konstanz]]&lt;/center&gt;
&lt;!--Mosbach_Bismarck-turo.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Mosbach)|Mosbach]]&lt;/center&gt;--&gt;
Bismarckturm-stuttgart.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Stuttgart)|Stuttgart]]&lt;/center&gt;
&lt;!--TuebingenBismarck-turo.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Tübingen)|Tübingen]]&lt;/center&gt;--&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Bavario ===
* [[Bismarck-turo (Ansbach)|Bismarck-turo]] [[Ansbach]]
* [[Bismarck-turo (Augsburg)|Bismarck-turo]] [[Augsburg]] (en [[Steppach (Neusäß)|Steppach]]) – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Bad Kissingen)|Bismarck-turo]] [[Bad Kissingen]]
* [[Bismarck-turo (Berg-Assenhausen)|Bismarck-turo]] [[Berg (Starnberger See)|Berg-Assenhausen]] ĉe [[Starnberger See]]
* [[Bismarck-turo (Coburg)|Bismarck-turo]] [[Coburg]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Hof)|Bismarck-turo]] [[Hof (Saale)|Hof]]
* [[Bismarck-turo (Landstuhl)|Bismarck-turo]] [[Landstuhl]]
* [[Bismarck-turo (Lappersdorf)|Bismarck-turo]] [[Lappersdorf]]
* [[Moritzbergturm|Bismarck-turo]] [[Lauf an der Pegnitz|Lauf]], hodiaŭ Moritzberg-turo (starejo: Moritzberg en [[Röthenbach an der Pegnitz|Röthenbach]])
* [[Bismarck-turo (Lichtenfels)|Bismarck-turo]] [[Lichtenfels (Oberfranken)|Lichtenfels]]
* [[Bismarck-turo (Memmingen)|Bismarck-turo]] [[Memmingen]]
* [[Bismarck-turo (Weißenburg)|Bismarck-turo]] [[Weißenburg in Bayern]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Würzburg)|Bismarck-turo]] [[Würzburg]] – Koncepto Götterdämmerung
&lt;gallery&gt;
BismarckturmBergBavaria01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Berg-Assenhausen)|Berg]]&lt;/center&gt;
&lt;!--20070203_Bismarck-turo_Hof_jh.JPG|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Hof)|Hof]]&lt;/center&gt;--&gt;
BismarckturmLandstuhl.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Landstuhl)|Landstuhl]]&lt;/center&gt;
MM-TBisma-01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Memmingen)|Memmingen]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Brandenburgo ===
* [[Bismarck-turo (Bad Freienwalde)|Bismarck-turo]] [[Bad Freienwalde]] – (starejo: Schlossberg, detruita 1895)&lt;ref name=&quot;Scheer&quot;&gt;[[Regina Scheer]]: ''[http://www.politische-bildung-brandenburg.de/publikationen/pdf/denkmaeler.pdf#page=13 Der Umgang mit Denkmälern / Eine Recherche in Brandenburg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071202110717/http://www.politische-bildung-brandenburg.de/publikationen/pdf/denkmaeler.pdf#page=13 |date=2007-12-02 }}''. Potsdam 2003, ISBN 3-932502-36-1.&lt;/ref&gt;
* [[Bismarck-turo (Burg)|Bismarck-turo]] [[Burg (Spreewald)]]
* [[Bismarck-turo (Frankfurt-Booßen)|Bismarck-turo]] [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]]-[[Booßen]]
* [[Bismarck-turo (Frankfurt-Lichtenberg)|Bismarck-turo]] [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]]-[[Lichtenberg (Frankfurt)|Lichtenberg]]
* [[Bismarck-turo (Pritzwalk)|Bismarck-turo]] [[Pritzwalk]] – (starejo: Trappenberg/konsekrita: 1905)
* [[Bismarck-turo (Rathenow)|Bismarck-turo]] [[Rathenow]] – (starejo: Weinberg, konsekrita 1914, ''Turm des Monats Juni 2004''), bildo de [[Lilli Wislicenus-Finzelberg|Lilli Finzelberg]], detruita
* [[Bismarck-turo (Spremberg)|Bismarck-turo]] [[Spremberg]] – (konsekrita: 1903)
* [[Bismarck-turo (Zehdenick)|Bismarck-turo]] [[Zehdenick|Klein-Mutz]] – (starejo: Hoher Timpberg, konsekrita 1900, restaŭrita 1999)&lt;ref name=&quot;Scheer&quot; /&gt;
&lt;gallery&gt;
Rathenow - Bismarckturm - 2015.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Rathenow)|Rathenow]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm_in_Spremberg.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Spremberg)|Spremberg]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Heslando ===
* [[Bismarck-turo (Bensheim)|Bismarck-turo]] [[Bensheim]] sur la monto [[Hemsberg]]
* [[Bismarck-turo (Darmstadt)|Bismarck-turo]] [[Darmstadt]] &lt;ref&gt;[http://www.Bismarck-turo-darmstadt.de/ ''Der Bismarckturm Darmstadt auf dem Dommerberg'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zugriff 29. Mai 2010&lt;/ref&gt;
* [[Bismarck-turo (Eschwege)|Bismarck-turo]] [[Eschwege]] – (starejo: [[Großer Leuchtberg]])
* [[Bismarck-turo (Gießen)|Bismarck-turo]] [[Gießen]]
* [[Bismarck-turo (Hanau)|Bismarck-turo]] [[Hanau]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Kassel)|Bismarck-turo]] [[Kassel]] – (starejo: [[Brasselsberg (Habichtswald)|Brasselsberg]]) - Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-belvedero (Lindenfels)|Bismarck-belvedero]] [[Lindenfels]]
* [[Bismarck-kolono (Marburg)|Bismarck-kolono]] [[Marburg]] ĉe Lahn – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarckwarte (Mengeringhausen)|Bismarckwarte]] [[Mengeringhausen]]
* [[Taufstein (Vogelsberg)#Bismarck-turo Schotten|Bismarck-turo]] [[Schotten (Stadt)|Schotten]] – (starejo: [[Taufstein (Vogelsberg)|Taufstein]])
* [[Bismarck-turo (Wetzlar)|Bismarck-turo]] [[Wetzlar]]
&lt;gallery&gt;
Bismarckturm Hemsberg 01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Bensheim)|Bensheim]]&lt;/center&gt;
&lt;!--Darmstadt Bismarck-turo (Dommerberg) (2016).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Darmstadt)|Darmstadt]]&lt;/center&gt;--&gt;
Bismarckturm Gießen.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Gießen)|Gießen]]&lt;/center&gt;
1104 Bismarckturm Kassel.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Kassel)|Kassel]]&lt;/center&gt;
Bismarcksäule (Marburg)-01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-kolono (Marburg)|Marburg]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm Taufstein Vogelsberg 2009-08-16 13.29.16.jpg|&lt;center&gt;[[Taufstein (Vogelsberg)#Bismarck-turo Schotten|Schotten]]&lt;/center&gt;
&lt;!--Bismarck-turo Wetzlar - Garbenheimer Warte.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Wetzlar)|Wetzlar]]&lt;/center&gt;--&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Meklenburgo-Antaŭpomerio ===
* Bismarck-kolonego de [[Greifswald]] sur la monto Epistelberg; koncepto Götterdämmerung&lt;ref&gt;Bismarcktuerme.de: [http://www.bismarcktuerme.de/ebene4/meckpom/greifsw.html ''Bismarck-turo Greifswald''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160307063250/http://www.bismarcktuerme.de/ebene4/meckpom/greifsw.html |date=2016-03-07 }}&lt;/ref&gt;

=== Malsupra Saksio ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Nomo!! Bildo !! Loko !! Distrikto !! Notoj
|-
| [[Bismarck-turo (Bad Lauterberg)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:BismarckturmLauterbergHausberg.jpg|70ra]]
| [[Bad Lauterberg im Harz|Bad Lauterberg]]
| [[distrikto Göttingen|Göttingen]]
|
|-
| [[Bismarck-turo (Bad Pyrmont)|Bismarck-turo]]
|
| [[Bad Pyrmont]]
| [[distrikto Hameln-Pyrmont|Hameln-Pyrmont]]
|
|-
| [[Bismarck-turo (Bodenwerder)|Bismarck-turo]]
|
| [[Bodenwerder]]
| [[distrikto Holzminden|Holzminden]]
|
|-
| [[Bismarck-turo (Göttingen)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:ISH WC Goettingen22.jpg|70ra]]
| [[Göttingen]]
|
| starejo: sur la monto [[Kleperberg]]
|-
| [[Bismarckstein (Göttingen)|Bismarckstein]]
| [[Dosiero:Bismarckstein.JPG|70ra]]
| [[Göttingen]]
|
| starejo: Auf dem Toppe
|-
| [[Bismarck-turo (Hameln)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:Bismarckturm Hameln.jpg|70ra]]
| [[Hameln]]
| [[distrikto Hameln-Pyrmont|Hameln-Pyrmont]]
|
|-
| [[Bismarck-turo (Hildesheim)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:HildesheimBismarckturm.jpg|70ra]]
| [[Hildesheim]]
|
| Koncepto Götterdämmerung
|-
| [[Bismarck-turo (Oberg)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:Bismarckturm Lahstedt Oberg center left.jpg|70ra]]
| [[Ilsede]]
| [[distrikto Peine|Peine]]
| starejo: [[Oberg (Ilsede)|Oberg]]
|-
| [[Bismarck-turo (Salzgitter)|Bismarck-turo]]
| [[Dosiero:Bismarckturm (Salzgitter-Bad).jpg|70ra]]
| [[Salzgitter]]
|
| sur la monto Hamberg en [[Salzgitter-Bad]]|-
| [[Bismarcksäule (Walsrode)|Bismarck-turo]]
|-
|
|
|[[Walsrode]]
|[[distrikto Heidekreis|Heidekreis]]
|
|
|-
| [[Bismarck-turo (Wittmar)|Bismarck-turo]]
|
| [[Wittmar]]
| [[distrikto Wolfenbüttel|Wolfenbüttel]]
| Koncepto Götterdämmerung
|}

=== Nordrejn-Vestfalio ===
* [[Bismarck-turo (Aachen)|Bismarck-turo]] [[Aachen]] – (Starejo: [[Waldfriedhof (Aachen)|Waldfriedhof]])
* [[Bismarcksäule (Bad Berleburg)|Bismarck-kolono]] [[Bad Berleburg]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Bad Salzuflen)|Bismarck-turo]] [[Bad Salzuflen]]
* [[Bismarck-turo (Bielefeld)|Bismarck-turo]] [[Bielefeld]] (hodiaŭ: Eiserner Anton)
* [[Bismarck-turo (Bochum)|Bismarck-turo]] [[Bochum]]
* [[Bismarck-turo (Bad Godesberg)|Bismarck-turo]] [[Bonn-Bad Godesberg]]
* [[Bismarck-turo (Bonn-Gronau)|Bismarck-turo]] [[Bonn]]-[[Gronau (Bonn)|Gronau]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Delecke)|Bismarck-turo]] [[Möhnesee (komunumo)|Delecke]]
* [[Bismarck-turo (Essen)|Bismarck-turo]] [[Essen]] ([[Mechtenberg]]), desegnita de [[Heinrich Tscharmann]]
* [[Bismarck-turo (Hagen)|Bismarck-turo]] [[Hagen]] en Vestfalio – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Hattingen)|Bismarck-turo]] [[Hattingen]]
* [[Bismarck-turo (Herford)|Bismarck-turo]] [[Herford]]
* [[Bismarck-turo (Höxter)|Bismarck-turo]] [[Höxter]]
* [[Bismarck-turo (Iserlohn)|Bismarck-turo]] [[Iserlohn]]
* [[Bismarck-turo (Köln)|Bismarck-turo]] [[Kolonjo]] (starejo: Köln-Bayenthal, Gustav-Heinemann-Ufer/Ecke Bayenthalgürtel)
* [[Bismarck-turo (Mülheim an der Ruhr)|Bismarck-turo]] [[Mülheim an der Ruhr]]
* [[Bismarck-turo (Remscheid)|Bismarck-turo]] [[Remscheid]]
* [[Bismarck-turo (Rödinghausen)|Bismarck-turo]] [[Rödinghausen]]
* [[Bismarck-turo (Tecklenburg)|Bismarck-turo]] [[Tecklenburg]]
* [[Bismarck-turo (Unna)|Bismarck-turo]] [[Unna]] in [[Fröndenberg/Ruhr|Fröndenberg]], (starejo: Strickherdicke, Wilhelmshöhe) Koncepto von [[Bruno Schmitz]]
* [[Bismarck-turo (Viersen)|Bismarck-turo]] [[Viersen]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Langenberg)|Bismarck-turo]] [[Velbert]] ([[Langenberg (Rheinland)|Langenberg]])
* [[Bismarck-turo (Wiehl)|Bismarck-turo]] [[Wiehl]]
* [[Bismarck-turo (Wuppertal)|Bismarck-turo]] [[Wuppertal]] – Koncepto Götterdämmerung
&lt;gallery&gt;
Bismarckturm-Bad-Salzuflen.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Bad Salzuflen)|Bad Salzuflen]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm bochum.png|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Bochum)|Bochum]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm_Hagen_04.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Hagen)|Hagen]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm (Köln).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Köln)|Köln]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm_Langenberg.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Langenberg)|Langenberg]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm (Möhnesee-Delecke).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Delecke)|Möhnesee-Delecke]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm Muelheim.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Mülheim an der Ruhr)|Mülheim an der Ruhr]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm-Tecklenburg01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Tecklenburg)|Tecklenburg]]&lt;/center&gt;
Wuppertal Hardt 003.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Wuppertal)|Wuppertal]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Rejnlando-Palatinato ===
* [[Bismarck-turo (Altenkirchen)|Bismarck-turo]] [[Altenkirchen (Westerwald)|Altenkirchen]]
* [[Bismarck-turo (Bad Bertrich)|Bismarck-turo]] [[Bad Bertrich]]
* [[Bismarck-turo (Bad Ems)|Bismarck-turo]] [[Bad Ems]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Idar-Oberstein)|Bismarck-turo]] [[Idar-Oberstein]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Ingelheim)|Bismarck-turo]] [[Ingelheim am Rhein]]
* [[Bismarck-turo (Kallstadt)|Bismarck-turo]] [[Kallstadt]] (bei Bad Dürkheim)
* [[Bismarcksäule (Kirn)|Bismarcksäule]] [[Kirn]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Landau)|Bismarck-turo]] [[Landau in der Pfalz|Landau]]
* [[Bismarck-turo (Landstuhl)|Bismarck-turo]] [[Landstuhl]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarcksäule (Rengsdorf)|Bismarcksäule]] [[Rengsdorf]]
* [[Bismarck-turo (Sargenroth)|Bismarck-turo]] [[Sargenroth]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Bismarck-turo (Schoden)|Bismarck-turo]] [[Schoden]]
&lt;gallery&gt;
Bismarckturm Altenkirchen (Westerwald).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Altenkirchen)|Altenkirchen]]&lt;/center&gt;
BismarckturmPeterskopf.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Kallstadt)|Kallstadt]]&lt;/center&gt;
150405-Landau-01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Landau)|Landau in der Pfalz]]&lt;/center&gt;
Bismarkturm-sargenroth01.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Sargenroth)|Sargenroth]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Saksio ===
* [[Bismarck-turo (Berggießhübel)]]
* [[Bismarck-turo (Dresden-Cossebaude)]]
* [[Bismarcksäule (Dresden-Räcknitz)]]
* Bismarck-turo Dresden – hodiaŭ: [[Fichteturm]] en [[Plauen (Dresden)]]
* [[Bismarck-turo (Glauchau)]]
* [[Bismarcksäule (Görlitz)]] sur la monto [[Landeskrone]]
* [[Bismarck-turo (Grimma)]] en la komunumpartp Höfgen
* [[Bismarck-turo (Lützschena-Stahmeln)]], Leipzig
* [[Bismarcksäule (Markneukirchen)]]
* [[Bismarck-turo (Netzschkau)]] en la komunumparto Brockau sur la monto Kuhberg
* [[Bismarck-turo (Neugersdorf)]] en la Oberlausitz
* [[Kemmler#Bismarcksäule|Bismarcksäule]] apud [[Plauen]]; nomiĝas de 1946 Kemmler-turo
* [[Bismarck-turo (Radebeul)]] de [[Wilhelm Kreis]]
* [[Bismarck-turo (Radefeld)]]
* [[Bismarck-turo (Schneeberg)]] en la Erzgebirge
* [[Bismarck-turo (Thermalbad Wiesenbad)]]
* [[Friedensturm (Weinböhla)|Bismarckwarte]], pacoturo en [[Weinböhla]]
* [[Bismarck-turo (Wurzen)]]
&lt;gallery&gt;
Bismarck tower Glauchau (aka).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Glauchau)|Glauchau]]&lt;/center&gt;
Markneukirchen - Bismarck tower 2009 1 (aka).jpg|&lt;center&gt;[[Bismarcksäule (Markneukirchen)|Markneukirchen]]&lt;/center&gt;
Radebeul Bismarkturm.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Radebeul)|Radebeul]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Saksio-Anhaltio ===
=== Ŝlesvigo-Holstinio ===
* [[Bismarck-turo (Aumühle)|Bismarck-turo]] [[Aumühle]] – (alteco: 28 m/konstruata: 1901)
* [[Bismarck-turo (Calbe)|Bismarck-turo]] [[Calbe (Saale)]]
* [[Bismarcksäule (Friedrichsruh)|Bismarcksäule]] [[Friedrichsruh]] (starejo: [[Reinbek]]-[[Krabbenkamp]])
* [[Bismarcksäule (Itzehoe)|Bismarcksäule]] [[Itzehoe]] (Koncepto Götterdämmerung)&lt;ref&gt;[http://www.Bismarck-turo-itzehoe.de/geschichte/ »www.Bismarck-turo-itzehoe.de«]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, eingesehen am 13. Juli 2011&lt;/ref&gt;
* [[Bismarck-turo (Lütjenburg)|Bismarck-turo]] [[Lütjenburg]] - (alteco: 18,5 m/konsekrita: 2a de septembro 1898)
* [[Bismarcksäule (Pariner Berg)|Bismarcksäule]] sur la monto [[Pariner Berg]] ([[Bad Schwartau]])
* [[Bismarcksäule (Waldshagen)]] apud [[Plön]]/[[Bosau]] ĉe la [[Vierer lago]] – (alteco: 26 m/konstruata: 1913)
* [[Bismarck-turo (Scheersberg)|Bismarck-turo]] [[Scheersberg]] – (alteco: 32,3 m alteco de la flaga masto/konstruita : 1903)

&lt;gallery&gt;
Bismarckturm Aumühle.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Aumühle)|Aumühle]]&lt;/center&gt;
Bad_Schwartau_-_Bismarksaeule_Pariner-Berg.JPG|&lt;center&gt;[[Bad Schwartau]]&lt;/center&gt;
Bismarkturm (Wartenberg).JPG|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Calbe)|Calbe (Saale)]]&lt;/center&gt;
&lt;!--Bismarck-turoSilk.jpg|&lt;center&gt;[[Reinbek]]&lt;/center&gt;--&gt;
Itzehoe, Germany - Bismarckturm.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarcksäule (Itzehoe)|Itzehoe]]&lt;/center&gt;
Lütjenburg, Bismarckturm 2015a.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Lütjenburg)|Lütjenburg]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm am Scheersberg bei Groß-Quern 32.30 m 1903 Steinbergkirche Foto Wolfgang Pehlemann DSCN9487.jpg|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Scheersberg)|Scheersberg]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Turingio ===
* [[Bismarck-turo (Altenburg)]]
* [[Bismarck-turo (Apolda)]]
* [[Bismarck-turo (Auleben)]]
* [[Bismarck-turo (Eisenach)]]
* [[Bismarck-turo (Erfurto)]]
* [[Bismarcksäule (Heilsberg)|Bismarcksäule]] [[Remda-Teichel|Heilsberg]] – (starejo: Viehberg)
* [[Bismarck-turo (Hildburghausen)]]
* [[Bismarck-turo (Jena)]]
* [[Bismarcksäule (Keilhau)|Bismarcksäule]] [[Keilhau]] – (starejo: Kolm)
* [[Bismarcksäule (Rothenburg/Kyffhäuser)|Bismarcksäule]] [[Rothenburg (Kyffhäuser)]]
* [[Bismarck-turo (Neustadt/Orla)|Bismarck-turo]] [[Neustadt an der Orla|Neustadt (Orla)]] – (starejo: Kesselberg)
* [[Bismarcksäule (Remda)|Bismarcksäule]] [[Remda]]
* [[Bismarcksäule (Ronneburg)|Bismarcksäule]] [[Ronneburg (Turingio)|Ronneburg]] – Koncepto Götterdämmerung
* [[Geschwister-Scholl-Turm|Bismarck-turo]] [[Rudolstadt]], nuntempe Geschwister-Scholl-Turm
* [[Bismarck-turo (Sitzendorf)]]
* [[Spatenbergturm|Bismarck-turo]] [[Sondershausen]], hodiaŭ Spatenbergturm – (starejo: [[Spatenberg]])
* Bismarck-turo sur la monto [[Domberg (Suhl)]]
&lt;gallery&gt;
Bismarckturm_Apolda.JPG|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Apolda)|Apolda]]&lt;/center&gt;
Bismarckturm Erfurt.JPG|&lt;center&gt;[[Bismarck-turo (Erfurt)|Erfurt]]&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

==Turoj ekstere de Germanlando==
=== Francujo ===
[[Dosiero:Bismarck Tower in Scy-Chazelles 2.jpg|eta|Bismarck-turo en [[Metz]], Loreno]]
* Bismarck-turo apud [[Metz]], starejo [[Scy-Chazelles]]

=== Aŭstrujo ===
* Bismarck-turo en la kvartalo ''Rosenau Schloß'' de [[Zwettl]]

=== Polujo I – iama prusa provinco Brandenburgio ===
* Bismarck-turo de Mostki (kvartalo de Lubrza en la [[Distrikto Świebodzin]])
* Bismarck-turo de [[Świebodzin]]
* Bismarck-turo de [[Żary]]

=== Polujo II – iama prusa provinco Pomerio ===
 [[Dosiero:BismarckTowerSzczecin.jpg|eta|Bismarck-turo ĉe [[Szczecin]]]]
* Bismarck-turo de [[Lębork]]
* Bismarck-turo de [[Szczecinek]]  
* Bismarck-turo de [[Okonek]] 
* Bismarck-turo de [[Świdwin]]
* Bismarck-turo de [[Szczecin]]-Gocław

=== Polujo III – iama prusa provinco Poznanio ===
* Bismarck-turo de [[Wieleń]]

=== Polujo IV – iama prusa provinco Silezio ===
 [[Dosiero:Bismarckturm - Jańska Góra.jpg|eta|Bismarck-turo apud Janówek]]
* Bismarck-turo de [[Zielona Góra]]
* Bismarck-turo apud [[Janówek]] (1869, la unua Bismarck-turo en tute)
* Bismarck-turo sur la monto [[Wielka Sowa]] (1015 m), teritorio de [[Pieszyce]] (restaŭrado 2005-2009)
* Bismarck-turo de [[Żagań]]
* Bismarck-turo sur la monto [[Ślęża]] ([[Sobótka]])

[[Dosiero:Sleza Sobotka Bismarck Tower 1995.jpg|eta|Bismarck-turo apud Sobótka, Malsupra Silezio]]

=== Polujo V – iama prusa provinco Orienta Prusio ===
[[Dosiero:BismarckturmDrengfurth.jpg|eta|Bismarck-turo apud Srokowo]]
* Bismarck-turo de Srokowo ([[Distrikto Kętrzyn]])
* Bismarck-turo je [[Ostróda]]
* Bismarck-turo je [[Mrągowo]] (konserviĝis)

=== Rusujo – iama prusa provinco Orienta Prusio ===
* Bismarck-turo je [[Ĉernjaĥovsk]]
* Bismarck-turo je [[Neman]]

=== Ĉeĥio ===
* [[Bismarck-turo (Aš)|Bismarck-turo de Aš]] sur la monto ''Háj u Aše'' 
* Bismarck-turo de [[Cheb]] sur la monto ''Zelená hora''
* Bismarck-turo sur la monto ''Tanečnice'' apud [[Mikulášovice]]

=== Ekstere de Eŭropo ===
* Bismarck-turo en [[Ĉilio]] sur la monto Cerro Caracol supre de la urbo [[Concepción (Ĉilio)|Concepción]];  en 1921 inaŭguro, dum tertremo 1939 damaĝoj
* Bismarck-turo en [[Kamerunio]], sude de [[Limbe (Kamerunio)|Limbe]] sur kabo ''Nachtigal''&lt;ref&gt;bismarcktuerme.de: [http://www.bismarcktuerme.de/ebene4/uebers/kamerun.html ''Vom Bismarck-turo zum Leuchtturm''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150923191310/http://www.bismarcktuerme.de/ebene4/uebers/kamerun.html |date=2015-09-23 }}, Zugriff am 13. Mai 2015&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Mirador Alemán.jpg|Bismarck-turo in Concepción, [[Chile]], 2008
&lt;!--Bundesarchiv Bild 163-312, Kamerun, Viktoria, Bismarck-turo.jpg|Bismarck-turo in Kamerun, [[Stereobild]] 1904--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Literaturo ==
* Sieglinde Seele, Günter Kloss: ''Bismarck-Türme und Bismarck-Säulen. Eine Bestandsaufnahme''. Michael Imhof Verlag, Petersberg 1997, ISBN 3-932526-10-4.
* Sieglinde Seele: ''Lexikon der Bismarck-Denkmäler. Türme, Standbilder, Büsten, Gedenksteine und andere Ehrungen. Eine Bestandsaufnahme in Wort und Bild.'' Michael Imhof Verlag, Petersberg 2005, ISBN 3-86568-019-4.
* Jörg Bielefeld, Alfred Büllesbach: ''Bismarcktürme – Architektur, Geschichte, Landschaftserlebnis''. Morisel, München 2014, ISBN 978-3-943915-08-2.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commonscat|Bismarck towers|Bismarcktürme}}
* [http://www.bismarcktuerme.de/ www.bismarcktuerme.de] – Informationsportal zu Bismarcktürmen und Bismarcksäulen
* [http://www.spiegel.de/einestages/bismarck-tuerme-personenkult-um-reichsgruender-a-1006644.html Der Turmbau zu Bismarck (SPIEGEL Online)]

== Fontoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Bismarck-turoj| ]]</text>
      <sha1>58m91tbl1txkz1wkp1yif5z4xqr8itl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgfrido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579530</id>
    <revision>
      <id>9393078</id>
      <parentid>8936523</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10518" sha1="80mn0dvthx0uv78oggckpf83czxov3q" xml:space="preserve">[[Dosiero:BurgHocheppan2.jpg|eta|la ĉefa turo centre de la burgo dominas la silueton de burgo ([[Burgo Hocheppan|Hocheppan]] en Sudtirolo)]]
[[Dosiero:Genovevaburg04.jpg|eta|hochkant|ĉefturo proksime al la pordego sur la burgo [[Genovevaburg]] ([[Mayen]]), Germanujo]]
[[Dosiero:Bergfried Schema.jpg|eta|hochkant=0.6 | skemo de ĉefturo laŭ [[Otto Piper (burgesploristo)|Otto Piper]]]]
[[Dosiero:Würzburg Festung Marienberg Bergfried Querschnitt.JPG|eta|hochkant=0.6|laŭlonga sekcio kaj horizontala projekciaĵo de la ĉefturo sur la [[Fortikaĵo Marienberg]] (Würzburg)]]
La '''ĉefa turo''' aŭ '''burgfrido''' (vidu artikolon [[belfrido]]) estis la neloĝata centra turo ([[defendturo]]) de mezepoka [[burgo]]. Ekde la 12a jarcento ĝi aperis ĉie ajn en [[Mezeŭropo]]. Ĝi ankaŭ povas esti loĝata ''[[loĝturo]]'' (vidu ankaŭ artikolon: [[donjono]]).

== Evoluo kaj formoj ==
La burgfrido evoluiĝis ekde la 12a jarcento. Inter 1180 kaj la la 14a jarcento ĝi estas karaktera parto de mezepokaj burgoj.&lt;ref&gt;Burgen in Mitteleuropa. Hrsg. von der Deutschen Burgenvereinigung e.&amp;nbsp;V. Stuttgart 1999, S. 74: &quot;Bergfriede als reine Wehrbauten ohne nennenswerte Wohnfunktion sind bei Burgen des 11.&amp;nbsp;Jhs. noch nicht anzutreffen (…)&quot;. Vidu ankaŭ: Biller, Thomas: Die Adelsburg in Deutschland. Entstehung, Form und Bedeutung. München 1993, S. 135.&lt;/ref&gt; El tiu tempo konserviĝis multaj ekzempleroj en ilia origina alteco. Unuopaj ekzempleroj estis jam el la dua duono de la 11a jarcento (ekzemple la burgfrido de la [[Habsburg (burgo)|Habsburg]]).&lt;ref&gt;Biller, Thomas: Die Adelsburg in Deutschland. München 1993, S. 145. Als weiteres Beispiel nennt Biller die Große [[Harzburg]], S. 143 f.&lt;/ref&gt; La antaŭaĵo de burgfrido estas la defendata [[loĝturo]], kiu ankaŭ nomiĝas ''[[donjono]]''.&lt;ref&gt;Biller, Thomas: Die Adelsburg in Deutschland. Entstehung, Form und Bedeutung. München 1993, S. 134.&lt;/ref&gt;
Ofte la burgfrido estas la ĉefa turo situanta centre de la burgo aŭ kiel turo direkte al la ĉefa atakflanko de la burgo (precipe ĉe [[spronburgo]]j). La ĉefturo povas stari sole aŭ ligita al la aliaj konstruaĵoj de la burgo. Tiam ĝi estas alirebla trans alta enirejo. Gravas ankaŭ ke la burgfrido estas separata konstruparto, kiu interne ne estas ligita al la aliaj partoj de la burgo. Ĝi devas havi propran enirejon. Tio estas ofte tiel nomata [[altenirejo]], ekzemple la enirejo troviĝas en supra etaĝo kaj estas alirebla trans propra ponto, [[ŝtuparo]] aŭ [[ŝtupetaro]].

Plej ofte estas burgfridoj kun kvadrata aŭ ronda horizontala projekciaĵo, sed ekzistas ankaŭ kvinangulaj aŭ okangulaj turoj. Ankaŭ ekzistas kelkaj ekzemploj de neregulaj poligonaj projekciaĵoj. Maloftaj formoj estas la triangula burgfrido de la burgo [[burgo Grenzau|Grenzau]] apud [[Höhr-Grenzhausen]] aŭ [[burgruino Rauheneck|burgo Rauheneck]] proksime de [[Baden apud Vieno]].

La burgfridoj havas averaĝe 20 ĝis 30 metrojn. La ĉefturo de la [[burgo Forchtenstein]] en [[Burgenlando]] kaj tiu de [[kastelo Freistadt]] atingas 50 metroj. Konstrumaterialo estas plej ofte la loka roko. En regionoj, kie mankas rokoj, oni uzas [[briko]]jn kaj kampoŝtonojn. Ĝenerale oni konstruis la masonaĵojn tre zorgoplene. Ĉe la anguloj oni ofte uzas [[boso]]jn. La burgfrido povas esti [[puco|pucita]] aŭ ne. La burgoj el la [[ŝtaŭfoj|ŝtaŭfa tempo]] ofte estas komplete el bodoj. La [[turtrunko]] (do la ĉefa parto de la turo inter [[soklo]] kaj fina etaĝo ĝenerale havas neniun aŭ nur malmultajn fenestrojn, ofte ekzistas nur kelkaj vertikalaj lumfendoj.
La [[defendplatformo]] je la fino de la turo havas ofte [[krenelo|krenelkronon]]. La defendplatformo povas esti malferma aŭ kun tegmento, respektive [[turkaskado]] ([[burgo Wellheim]]).

Grandaj burgoj (ekzemple [[burgo Münzenberg]]) kaj la [[Ganerbenburg]] havas ofte plurajn burgfridojn. La el la ĉefa burgo kaj du antaŭburgoj konsistanta [[kastelo Neuenburg (Freyburg)|Neuenburg]] de la landgrafoj de Turingio apud [[Freyburg (Unstrut)]], havis en ĉiu parto de la burgo (ĉefa burgo, antaŭburgo 1a kaj antaŭburgo 2a) burgfridon. La simile granda reĝa [[regnoburgo Kyffhausen]] sur la [[Kyffhäusergebirge]] konsistis el supra burgo, meza burgo kaj malsupra burgo. Ĉiu burgoparto havis propran burgfridon. Sed ankaŭ malgrandaj burgoj kelkfoje havis du burgfridojn, ekzemple [[burgo Kohren]] en [[Kohren-Sahlis]] aŭ la [[burgo Saaleck]] apud [[Bad Kösen]]. La kialo estis, ke la burgo havis du posedantojn, kaj ĉiu volis havi propran defendturon.

&lt;gallery&gt;
dosiero:Osterburg 2009.JPG|53 m alta ĉefturo de la [[Osterburg (Weida)|Osterburg]] en Weida
dosiero:Wiesbaden_burgruine_frauenstein_1.jpg|kvinangula ĉefturo de [[Burgo Frauenstein (Wiesbaden)|Frauenstein]] apud Wiesbaden, tegmento kaj ŝtuparo al la altenirejo rekonstruitaj
dosiero:Burg Vilsegg Bergfried.jpg|ĉefturo de ministera burgo de la kolegio Kempten: la partatempe loĝata ĉefturo de [[burgo Vilsegg]] (Tirolo). La truoj de la traboj signas la etaĝojn
dosiero:Münzenberg Ansicht.JPG|burgego kun du ĉefaj turoj: la heslanda [[burgo Münzenberg]]
dosiero:Niederroßla Wasserburg 2.JPG|akvoburgo en Niederroßla kun la plej alta ĉefa turo (alteci 57 m) en Germanujo
&lt;/gallery&gt;

=== Okangulaj ĉefturoj ===
La malofta formo de okangulaj ĉefturoj estis konstruitaj unue ĉe ŝtaŭfatempaj burgoj en Baden-Virtembergo, Alzaco kaj Italujo. La plej konata estas la burgfrido de [[burgo Steinsberg]]. Ĉi tie la okangula turo estas akompanata de okangula [[ringmuro]]. Speciala formo de okangula burgfrido estas tiu de [[burgo Gräfenstein]], kiu havas triangulan bazon ĉe la atakflanko.

&lt;gallery&gt;
dosiero:Enna26-Torre di Federico.jpg|turo Friedrich 2a en [[Enna]]
dosiero:PL Kruszwica Mysia Wieza.JPG|burgo [[Kruszwica]]
&lt;/gallery&gt;

== Funkcioj ==
La burgfridoj havis kelkajn funkciojn. La defendfunkcio certe estas la plej grava, se ankaŭ la reprezentanta funkcio oni ne devas neglekti.

=== Ŝildfunkcio ===
La enormaj masonaĵoj ĉe la bazo de la turo montras, ke la turo donis pasivan protekton por la aliaj partoj de la burgo. Bonaj ekzemploj estas por tio [[burgo Hocheppan]] kaj [[burgruino Falkenstein (Taunus)]] &lt;ref&gt;Beispiele u.&amp;nbsp;a.: vgl. Hans-Klaus Pehla: Wehrturm und Bergfried im Mittelalter. Aachen 1974, S. 305.&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;Hans-Klaus Pehla: Wehrturm und Bergfried im Mittelalter. Aachen 1974, S. 294 f.&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
dosiero:Burg Liebenzell.jpg|kombinaĵo de de ŝildmuro kaj ĉefturo ĉe la [[Burgo Liebenzell]]
dosiero:BurgGreifenstein.jpg|duobla turo de la [[burgo Greifenstein (Heslando)]]
dosiero:Bergfried1.jpg|horizontala projekciaĵo kun „resaltkojno“
&lt;/gallery&gt;

=== Gvatturo ===
Ĉar la burgfrido estis la plej alta konstruaĵo de burgo, ĝi havis ankaŭ la funkcion de [[gvatoturo]] (observturo). De la defendplatformo oni havis bonan superrigardon kaj la gvatisto povas frue vidi atakantajn malamikojn kaj atentigi la defendantojn. Speciale bona ekzemplo estas la [[Osterburg en Weida]], kiu havas turloĝejon sub la turkaskado (en alteco de preskaŭ 58 m).

=== Sekura loko kaj malliberejo ===
La masiva konstrumaniero kaj la [[altenirejo]] faras el la burgfrido relative sekuran stokadlokon. Ĉi tie valoraĵoj povas esti stokitaj. La turo estis kvazaŭ [[trezoro|trezorejo]].&lt;ref&gt;Burgen in Mitteleuropa. Hrsg. v. der Deutschen Burgenvereinigung e.&amp;nbsp;V. Darmstadt 1999, S. 238.&lt;/ref&gt;
Ofte la baza parto de la belfrido ankaŭ estis uzata kiel [[malliberejo]]. La restado en la mallarĝa kaj malhela kelero de la turo ne nur estas arestejo, sed ankaŭ utilas kiel [[korpa puno]], kiu egalas el grava psiĥa kaj fizika torturado de la malliberulo.&lt;ref&gt;Hans-Klaus Pehla: Wehrturm und Bergfried im Mittelalter. Aachen 1974, S. 101–105.&lt;/ref&gt;

=== Statusa simbolo ===
[[Dosiero:Weisser-Turm-Bad-Homburg-JR-G6-1766-2007-08-06.jpg|eta|hochkant|la 48 m alta „Blanka turo“ en la [[kastelo Bad Homburg]] en [[buterbarelturo|buterbarela]]-konstrumaniero oni konservis dum la pli posta Ŝanĝkonstruado al kastelo]]
Same kiel la loĝturoj de le nobelaro la burgfrido ankaŭ estis grava statusa simbolo de la potenco kaj riĉeco de la burgsenjoroj.&lt;ref&gt;Zeune, Joachim: Burgen. Symbole der Macht. Regensburg 1997, S. 44.&lt;/ref&gt;

== Ĉefturo kiel fuĝejo ==
La burgfrido ankaŭ estis verŝajne fuĝejo en kazo de sieĝado.&lt;ref&gt;Bandmann, Günther: Mittelalterliche Architektur als Bedeutungsträger. Berlin 1951&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Thomas Biller, Georg Ulrich Großmann: ''Burg und Schloss. Der Adelssitz im deutschsprachigen Raum''. Regensburg 2002; ISBN 3-7954-1325-7.
* Horst Wolfgang Böhme (Eld.): ''Wörterbuch der Burgen, Schlösser und Festungen''. Stuttgart 2004, ISBN 3-15-010547-1.
* ''Burgen in Mitteleuropa. Ein Handbuch.'' Hrsg. von der Deutschen Burgenvereinigung e.&amp;nbsp;V., Stuttgart 1999; ISBN 3-8062-1355-0.
* Georg Ulrich Großmann: ''Burgen in Europa''. Regensburg 2005; ISBN 3-7954-1686-8.
* Yves Hoffmann: ''Zur Datierung von Wohntürmen und Bergfrieden des 11. bis 13. Jahrhunderts auf sächsischen Burgen.'' In: ''Historische Bauforschung in Sachsen. Arbeitsheft des Landesamtes für Denkmalpflege Sachsen''. Bd. 4, Dresden 2000, S. 47–58, ISBN 3-930382-46-6.
* Michael Losse: ''Kleine Burgenkunde''. Regionalia, Euskirchen 2011, ISBN 978-3-939722-39-7.
* Hans-Klaus Pehla: ''Wehrturm und Bergfried im Mittelalter''. Diss. Aachen 1974.
* Reinhard Schmitt: ''Hochmittelalterliche Bergfriede – Wehrbauten oder adliges Standessymbol''? In: Rainer Aurig, Reinhardt Butz, Ingolf Gräßler und André Thieme (Hrsg.): ''Burg – Straße – Siedlung – Herrschaft. Studien zum Mittelalter in Sachsen und Mitteldeutschland''. Festschrift für [[Gerhard Billig]] zum 80. Geburtstag. Beucha 2007, S. 105–142; ISBN 978-3-86729-012-8
* Joachim Zeune: ''Burgen – Symbole der Macht. Ein neues Bild der mittelalterlichen Burg''. Regensburg 1997, ISBN 3-7917-1501-1.
* Joachim Zeune: ''Ritterburgen. Bauwerk, Herrschaft, Kultur'', Beck, München 2015. ISBN 978-3-406-66091-7

== Vidu ankaŭ ==
* [[defendprovizoturo]]
* [[Kastela teramaso]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.regionalgeschichte.net/hauptportal/bibliothek/glossar/alphabet/b/bergfried.html Bergfried im Glossar von Regionalgeschichte.net]
* [https://theta360.com/s/oWm33w0yWUHVEvdqL1AxjfXwO 360° Rundumblick auf der Burgruine (Oberburg) Kastellaun, unmittelbar neben dem erhaltenen Überrest des Bergfrieds]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Turoj]]
[[Kategorio:Fortikaĵoj laŭ tipoj]]</text>
      <sha1>80mn0dvthx0uv78oggckpf83czxov3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579665</id>
    <revision>
      <id>9393036</id>
      <parentid>7954652</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="sjlm5cbnrfnw4jy60v4ivzrj6qo90b7" xml:space="preserve">[[Dosiero:Bossenwerk.jpg | eta | hochkant=1.2 | fasado kun bosaĵo ĉe [[Palazzo Medici Riccardi|Palazzo Medici-Riccardi]] en Florenco, ĉirkaŭ 1440]]

La '''boso''' aŭ '''bosaĵo''' (de la meza altgermana ''bozen''= ‚bati‘) estas faktermino en [[konstrufako]]. Boso signifas la kruda aŭ prilaborita elstaraĵo sur la ekstera surfaco de [[naturŝtono]] ĉe [[muro]]. La prilaborado de tiaj ŝtonoj nomiĝas ‚bosi‘.
'''Bosaĵo''' estas [[masonaĵo]] el [[ŝtonkvadro]]j kies frontflanko estas malfajne prilaborita (bosita). Ĉe mezepokaj burgoj la bosoj estis prilaboritaj samforme.

Laŭ [[Francisko Azorín]] '''boso''' estas ''Tipa reliefo lasita en la faco videbla de la ŝtonblokoj ĉe iaj konstruaĵoj.''&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 39.&lt;/ref&gt; Kaj li indikas [[etimologio]]n el latina ''bosse, bossa'' (ĝibo).&lt;ref&gt;Azorín, samloke.&lt;/ref&gt; kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj ''bosi'', nome reliefigi, prilabori boson, diamantpinta boso, krudlasata boso...

== Variantoj de la murbosado ==
La boso origine estas por malebligi la forglitadon de la pezaj ŝtonoj de la levŝnuregoj. Jam dum la eŭropa antikvo kaj [[antaŭkolumba Ameriko]] oni uzis tiun teknikon por ornami la konstruaĵojn.

Oni distingas multajn specojn de ''bosaĵo'':
* [[ĝibokvadro]]j havas glatan randon ĉirkaŭ la boso.
* [[kusenkvadro]]j estas kvadroŝtonoj kun glatigitaj bosoj
* [[diamantkvadro]]j havas piramidforman frontfacon.
Ĉiuj tipoj de bosaĵoj ankaŭ ekzistas kiel puco-masonaĵo.

== Bildaro ==
&lt;gallery caption=&quot;bosajtipoj&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
dosiero:Bossage.png|bosoj en naturŝtono
dosiero:Bossage.demie.sphere.png|duonglobformaj bosoj kiel ornamaĵo de la masonaĵo
dosiero:Tur Südostecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo La Tur]]
dosiero:Cagliatscha SWecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo Cagliatscha]]
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;bosaĵoj&quot;&gt;
Dosiero:Palazzo Strozzi 03.JPG|„remburbosaĵo“. Florenco, [[Palazzo Strozzi]].
Dosiero:Catane Université.jpg|pilastro kun diamantkvadro. [[Catania]], universitato
Dosiero:Wiehlův dům Slaný z Divadelní ulice 02.JPG|Wiehl - domo No 560, Wilsonova strato, en Slaný,
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bosokvadro]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Konstruado]]
[[Kategorio:Masonado]]</text>
      <sha1>sjlm5cbnrfnw4jy60v4ivzrj6qo90b7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393084</id>
      <parentid>9393036</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Filozofo</username>
        <id>3592</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Lingva plibonigo</comment>
      <origin>9393084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2434" sha1="2i2lbmtmofft4jbl9cnxudt6l3o330v" xml:space="preserve">[[Dosiero:Bossenwerk.jpg | eta | hochkant=1.2 | fasado kun bosaĵo ĉe [[Palazzo Medici Riccardi|Palazzo Medici-Riccardi]] en Florenco, ĉirkaŭ 1440]]

La '''boso''' aŭ '''bosaĵo''' (de la meza altgermana ''bozen''= ‚bati‘) estas faktermino en [[konstrufako]]. Boso signifas la kruda aŭ prilaborita elstaraĵo sur la ekstera surfaco de [[naturŝtono]] ĉe [[muro]]. La prilaborado de tiaj ŝtonoj nomiĝas bosado (de la verbo &quot;bosi&quot;).
'''Bosaĵo''' estas [[masonaĵo]] el [[ŝtonkvadro]]j kies frontflanko estas malfajne prilaborita (bosita). Ĉe mezepokaj burgoj la bosoj estis prilaboritaj samforme.

Laŭ [[Francisko Azorín]] '''boso''' estas ''Tipa reliefo lasita en la faco videbla de la ŝtonblokoj ĉe iaj konstruaĵoj.''&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 39.&lt;/ref&gt; Kaj li indikas [[etimologio]]n el latina ''bosse, bossa'' (ĝibo).&lt;ref&gt;Azorín, samloke.&lt;/ref&gt; kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj ''bosi'', nome reliefigi, prilabori boson, diamantpinta boso, krudlasata boso...

== Variantoj de la murbosado ==
La boso origine estas por malebligi la forglitadon de la pezaj ŝtonoj de la levŝnuregoj. Jam dum la eŭropa antikvo kaj [[antaŭkolumba Ameriko]] oni uzis tiun teknikon por ornami la konstruaĵojn.

Oni distingas multajn specojn de ''bosaĵo'':
* [[ĝibokvadro]]j havas glatan randon ĉirkaŭ la boso.
* [[kusenkvadro]]j estas kvadroŝtonoj kun glatigitaj bosoj
* [[diamantkvadro]]j havas piramidforman frontfacon.
Ĉiuj tipoj de bosaĵoj ankaŭ ekzistas kiel puco-masonaĵo.

== Bildaro ==
&lt;gallery caption=&quot;bosajtipoj&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
dosiero:Bossage.png|bosoj en naturŝtono
dosiero:Bossage.demie.sphere.png|duonglobformaj bosoj kiel ornamaĵo de la masonaĵo
dosiero:Tur Südostecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo La Tur]]
dosiero:Cagliatscha SWecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo Cagliatscha]]
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;bosaĵoj&quot;&gt;
Dosiero:Palazzo Strozzi 03.JPG|„remburbosaĵo“. Florenco, [[Palazzo Strozzi]].
Dosiero:Catane Université.jpg|pilastro kun diamantkvadro. [[Catania]], universitato
Dosiero:Wiehlův dům Slaný z Divadelní ulice 02.JPG|Wiehl - domo No 560, Wilsonova strato, en Slaný,
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bosokvadro]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Konstruado]]
[[Kategorio:Masonado]]</text>
      <sha1>2i2lbmtmofft4jbl9cnxudt6l3o330v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393091</id>
      <parentid>9393084</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Filozofo</username>
        <id>3592</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Lingvaj plibonigoj</comment>
      <origin>9393091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="1y5ghrhqspe8d2w8zdr08272aldxx7j" xml:space="preserve">[[Dosiero:Bossenwerk.jpg | eta | hochkant=1.2 | fasado kun bosaĵo ĉe [[Palazzo Medici Riccardi|Palazzo Medici-Riccardi]] en Florenco, ĉirkaŭ 1440]]

La '''boso''' aŭ '''bosaĵo''' (de la meza altgermana ''bozen''= ‚bati‘) estas faktermino en [[konstrufako]]. Boso signifas la kruda aŭ prilaborita elstaraĵo sur la ekstera surfaco de [[naturŝtono]] ĉe [[muro]]. La prilaborado de tiaj ŝtonoj nomiĝas bosado (de la verbo &quot;bosi&quot;).
'''Bosaĵo''' estas [[masonaĵo]] el [[ŝtonkvadro]]j kies frontflanko estas malfajne prilaborita (bosita). Ĉe mezepokaj burgoj la bosoj estis prilaboritaj samforme.

Laŭ [[Francisko Azorín]] '''boso''' estas ''Tipa reliefo lasita en la faco videbla de la ŝtonblokoj ĉe iaj konstruaĵoj.''&lt;ref&gt;[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 39.&lt;/ref&gt; Li indikas [[etimologio]]n el latina ''bosse, bossa'' (ĝibo)&lt;ref&gt;Azorín, samloke.&lt;/ref&gt; kaj aldonas teĥnikajn terminojn kiel ''bosi'', nome reliefigi, prilabori boson, diamantpinta boso kaj krudlasata boso.

== Variantoj de la murbosado ==
La boso origine estas por malebligi la forglitadon de la pezaj ŝtonoj de la levŝnuregoj. Jam dum la eŭropa antikvo kaj [[antaŭkolumba Ameriko]] oni uzis tiun teknikon por ornami la konstruaĵojn.

Oni distingas multajn specojn de ''bosaĵo'':
* [[ĝibokvadro]]j havas glatan randon ĉirkaŭ la boso.
* [[kusenkvadro]]j estas kvadroŝtonoj kun glatigitaj bosoj
* [[diamantkvadro]]j havas piramidforman frontfacon.
Ĉiuj tipoj de bosaĵoj ankaŭ ekzistas kiel puco-masonaĵo.

== Bildaro ==
&lt;gallery caption=&quot;bosajtipoj&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
dosiero:Bossage.png|bosoj en naturŝtono
dosiero:Bossage.demie.sphere.png|duonglobformaj bosoj kiel ornamaĵo de la masonaĵo
dosiero:Tur Südostecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo La Tur]]
dosiero:Cagliatscha SWecke.jpg|murangulo&lt;br /&gt;[[burgo Cagliatscha]]
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;bosaĵoj&quot;&gt;
Dosiero:Palazzo Strozzi 03.JPG|„remburbosaĵo“. Florenco, [[Palazzo Strozzi]].
Dosiero:Catane Université.jpg|pilastro kun diamantkvadro. [[Catania]], universitato
Dosiero:Wiehlův dům Slaný z Divadelní ulice 02.JPG|Wiehl - domo No 560, Wilsonova strato, en Slaný,
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bosokvadro]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Konstruado]]
[[Kategorio:Masonado]]</text>
      <sha1>1y5ghrhqspe8d2w8zdr08272aldxx7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bismarck-turo de Ingelheim ĉe Rejno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579711</id>
    <revision>
      <id>9392935</id>
      <parentid>9237719</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2238" sha1="qekm6dm3jgq0v7hq428s1kaigqi7z8u" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO    = DE
| situo sur mapo =
|tipo1         = reliefo
|zomo=13
}}
[[Dosiero:Bismarckturm-Ingelheim.jpg|eta|la Bismarck-turo de Ingelheim ĉe Rejno.]]
La '''Bismarck-turo de [[Ingelheim ĉe Rejno]]''' en la [[distrikto Mainz-Bingen]] en la germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]] estis konstruita honore al la unua germana [[regna kanceliero]] barono [[Otto von Bismarck]] (1815–1898) . La [[elrigardoturo]]n planis la [[arĥitekto]] [[Wilhelm Kreis]] (1873–1955). La 31 m alta turo staras sur la monto [[Westerberg (Rheinhessen)|Westerberg]] supre de la urbo. La turo estis konstruita en [[Boso|bosaĵo]]muroj kaj kun [[novromaniko|novromanikaj]] elementoj. La turo estis konsekrita en la jaro 1912.
[[Dosiero:IngelheimBismarckturm.JPG|eta|maldekstre|la turo de la dekliva flanko.]][[Dosiero:Bismarckturm-Ingelheim_Inschrift.jpg|eta|enskribaĵo ''Zu Bismarcks Ehr'' (honore al  Bismatrck) ĉe la parapeto super la enirejo.]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bismarck-turo]]
* [[listo de kulturmonumentoj en Ingelheim ĉe Rejno]]

== Literaturo ==
* Günter Kloss, Sieglinde Seele: ''Bismarck-Türme und Bismarck-Säulen. Eine Bestandsaufnahme.'' Michael Imhof Verlag, Petersberg 1997, ISBN 3-932526-10-4.
* Sieglinde Seele: ''Lexikon der Bismarck-Denkmäler.'' Michael Imhof Verlag, Petersberg 2005, ISBN 3-86568-019-4.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.ingelheimergeschichte.de/index.php?id=325 Website über den Bismarckturm von Ingelheim am Rhein.]
* [http://www.bismarcktuerme.de/ebene4/rhpf/ingelh.html Bismarckturm Ingelheim bei bismarcktuerme.de] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170106195026/http://bismarcktuerme.de/ebene4/rhpf/ingelh.html |date=2017-01-06 }}
* [http://denkmallisten.gdke-rlp.de/Mainz-Bingen.pdf Der Bismarckturm von Ingelheim am Rhein im Verzeichnis der Kulturdenkmäler im Kreis Mainz-Bingen.] (PDF; 1,6 MB)

&lt;!--{{Koordinato|NS=49.959585|EW=8.035363|type=landmark|dim=25|region=DE-RP}}--&gt;

[[Kategorio:Bismarck-turoj|Ingelheim]]
[[Kategorio:Belvederoj en Rejnlando-Palatinato]]
[[Kategorio:Ingelheim]]</text>
      <sha1>qekm6dm3jgq0v7hq428s1kaigqi7z8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karl Gruber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579877</id>
    <revision>
      <id>9392996</id>
      <parentid>9369597</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5784" sha1="0fmthcbsbysni1q3amxugywhx9riqqf" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}
'''Karl GRUBER''' (naskiĝinta la {{daton|3|5|1909}} en [[Innsbruck]], mortinta samloke la {{daton|1|2|1995}}) estis [[aŭstrio|aŭstra]] politikisto kaj diplomato.

== Vivo ==
Li estis la tria filo de Maria kaj Peter Gruber. Lia familio estis politike influita fare de la [[socialdemokratio]] - la patrino agadas en la porvirina movado socialdemokratia, la patro ĉe la fervojista sindikato. La propra kariero de Karl Gruber do ankaŭ komenciĝis maldekstre ĉe la organizoj de ''Rote Falken'' kaj ''Sozialistische Jugend''.

Post la frekvento de la metilernejo li studis elektroteknikon kaj poste jursciencon en [[Vieno]]. Dum la studojaroj li laboris ankaŭ ĉe la ŝtata poŝto. Tiam fariĝis ankaŭ lia aliorientiĝo je la [[kristana demokratio]]. En 1935 li aliĝis al la studenta korporacio katolika ''K.Ö.St.V. Austria'' ene de [[Österreichischer Cartellverband]].&lt;ref&gt;Österreichischer Cartellverband: [https://www.oecv.at/Biolex/Detail/10900225 Karl Gruber]&lt;/ref&gt;

Post la t.n. [[Anschluss]] li fuĝis antaŭ la arestantoj de [[Gestapo]] en la direkto de [[Berlino]] kie li laboris dum la [[Dua mondmilito]] kiel elektroinĝeniero en laboratorio de la armilindustrio (unue ĉe AEG, poste ĉe Telefunken). Jam dummilite li agadis en rezistadmovadoj germanaj gvidante en Berlino la organizon ''Rosengarten'' kiu intime kunlaboris kun la aŭstra grupo ''O5'' kaj aliaj germanaj organizoj (ekz. ''Kreisauer Kreis''). Celo plej grava estis ebligi kontaktojn kun la [[Aliancanoj]]. Je la fino de la milito Gruber revenis en (jure neekzistantan) [[Aŭstrio]]n, kie li transprenis en printempo 1945 la estradon de la [[tirolo (Aŭstrio)|tirola]] rezistadanaro ''Tiroler Widerstandsbewegung''. Li sukcese igis [[Insbruko]]n - la ununuran germanan urbon - liberigita ankoraŭ antaŭ la enmarŝo de la Aliancanoj. Post la restaŭrigo de la Respubliko Aŭstrio li iĝis provizora [[ministroprezidento|Landa prezidanto]] de Tirolo kaj fondis samloke la partion ''Österreichische Staatspartei'', kiun oni baldaŭ alinomis [[Aŭstria Popola Partio]] (ÖVP).

== Roloj post 1945 ==
Post la federacilandaj konferencoj de 1945 Gruper senditis kiel reprezentanto de la uestaj federaciaj landoj al [[Vieno]], en la provizoran registaron de [[Karl Renner]]. Tie li havis ekde la 26.9. la funkcion de subsekretario ŝtata en la ministerio pri eksteraj aferoj. Inter la 20.12.1945 kaj la 26.11.1953 li estis ministro pri eksteraj aferoj en kabinetoj de [[Leopold Figl]] kaj [[Julius Raab]]. Dum al unua tempo de lia ministrado li tre okupiĝis pri problemoj koncerne la juran staton de [[Sudtirolo]]. Kvankam li ne atingis la celon de memstariĝo sudtirola, li ja havigis aŭtonomion kaj diversajn aliajn avantaĝojn ene de [[Italio]] por la suda parto de Tirolo. La tuto solene deklaritis oficiala en la t.n. [[Akordo De Gasperi-Gruber]].

Koncerne Germanujon Gruber advokatis por kelkaj postulantoj el [[Salcburgio]] por ke la [[Distrikto Berchtesgadener Land]] - historie salcburgia - &quot;revenu&quot; al Salcburgio. Poste Gruber partoprenis intertraktojn por la [[Aŭstria Ŝtattraktato]], dum kiuj li ĉiam favoris la [[usono|usonan]] pozicion.

Pro kvereloj ene de ÖVP Gruber demisiis en 1953 kiel ministro. Li nomumitis ambasadoro en [[Vaŝingtono]], poste en [[Berno]], [[Bonn]] kaj [[Madrido]]. La en la 29.7.1957 fondita [[Internacia Atomenergia Organizo]] unuafoje kunvenis sub la prezido de Gruber en Vieno; ĝi decidis krei sian sidejon daŭran en Vieno ankaŭ. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.iaea.org/Publications/Magazines/Bulletin/Bull196/19601400620.pdf |titolo=Sigvard Eklund: ''Statement of the Director General to the 21st Session of the General Conference of the IAEA'', in: ''IAEA Bulletin'', 1977, vol. 19, no. 6 |alirdato=2017-01-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151207221408/https://www.iaea.org/Publications/Magazines/Bulletin/Bull196/19601400620.pdf |arkivdato=2015-12-07 }}&lt;/ref&gt; Inter la 19.4.1966 kaj la 13.5.1969 li estis ŝtata sekretario en la dua kabineto de [[Josef Klaus]].

En 1986 Gruber estis speciala konsilisto koncerne la problemojn ĉirkaŭ la elekto de [[Kurt Waldheim]] je [[Prezidanto de Aŭstrujo|prezidanto]]. Ĝismorte li plenumis diversaj konsilantajn funkciojn ĉe diversaj politikistoj. Li ankaŭ longtempe estris la Latinamerikan Instituton de Vieno. Lia edzino estis Helga Ahlgrim; la geedziĝintoj restis seninfanaj. La lastajn jarojn li pasigis en Vieno kaj en [[Andaluzio]]. Lia tombejo estas en Innsbruck (tombejo Landesfriedhof Mariahilf).&lt;ref&gt;knerger.de: [http://knerger.de/html/gruberkapolitiker_70.html La tombo de Karl Gruber]&lt;/ref&gt;

== Honoroj ==
* 1954: Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich&lt;ref&gt;[http://www.parlament.gv.at/PAKT/VHG/XXIV/AB/AB_10542/imfname_251156.pdf Ĉiuj premiitoj ekde 1952]&lt;/ref&gt;
* 1965: Orden de Isabel la Católica
* 1985: Honora ano de la [[Universitato de Vieno]]

== Fonto ==
{{Tradukita
| lingvo = de
| artikolo = Karl Gruber (Politiker, 1909)
| revizio = 161925432
}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{DNB-Portal|118542796|NAME=Karl Gruber}}
* [http://www.mediathek.at/trefferliste/searchword/czoxNDoiIkdydWJlciwgS2FybCIiOw==/ Sonbendigoj kun Gruber] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202065244/http://www.mediathek.at/trefferliste/searchword/czoxNDoiIkdydWJlciwgS2FybCIiOw==/ |date=2017-02-02 }}
* [https://www.parlament.gv.at/WWER/PAD_00530/index.shtml Pri Gruber sur la parlamenta retpaĝaro]

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Gruber, karl}}

[[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]]
[[Kategorio:Konservativistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj diplomatoj]]
[[Kategorio:Elektroinĝenieroj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Rezisto kontraŭ la naziismo]]
[[Kategorio:Aŭstria Popola Partio]]</text>
      <sha1>0fmthcbsbysni1q3amxugywhx9riqqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto-Diskuto:Taylor 49</title>
    <ns>3</ns>
    <id>583555</id>
    <revision>
      <id>9392770</id>
      <parentid>9388613</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <comment>/* yrjöpussi */ nova sekcio</comment>
      <origin>9392770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91519" sha1="b9fxcl6hv394m6tc28ib940ctvti46j" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;background:#fafae2; width:90%; margin:0 auto;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;[[Dosiero:Gtk-dialog-info.svg|30px|i|ligilo=]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Vikipedio:Bonvenon al Vikipedio|Bonvenon]] al '''Vikipedio en Esperanto''', [[Uzanto:{{PAĜNOMO}}|{{PAĜNOMO}}]]!&lt;/div&gt;
Ĉi tio estas via [[Vikipedio:Diskutpaĝo|diskutpaĝo]], kiu utilos por ricevi mesaĝojn de la aliaj [[Vikipedio:Vikipediistoj|uzantoj]].

En Vikipedio ekzistas cetere [[Vikipedio:Diskutejo|diskutejo]], kie vi povas fari demandojn, sugestojn kaj proponojn.

Se vi havas demandojn, rigardu jenajn paĝojn:
* [[Portalo:Komunumo|Komunuma portalo]]
* [[Helpo:Enhavo|Helpo]]
* [[Vikipedio:Oftaj demandoj|Oftaj demandoj]]

Antaŭ ol redakti, ni tre rekomendas tralegi [[Helpo:Redakti|kiel redakti paĝon]] kaj [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon|kiel verki bonan artikolon]]. Konsideru, ke se viaj redaktoj ne respektas la [[Vikipedio:Regularo|regulojn]], tiam alia vikipediisto verŝajne rapide forigos aŭ malfaros ilin. Bonvolu lerni la [[Vikipedio:Kvin principoj|kvin principojn]] kiuj regas Vikipedion.

Memoru [[Vikipedio:Aŭtorrajto|ne kopii]] tekstojn aŭ bildojn el libroj aŭ el interreto sen permeso, krom se estas via laboro!

Bonvolu atenti, ke vi kiel novulo dum la unuaj kvar tagoj ne povas laŭlicence [[Helpo:Alinomi paĝon|alinomi artikolon]]. Do, bonvolu ne fari kopion sub nova titolo, ĉar tio ne estas la ĝusta maniero! Petu, ke pli spertajn uzantojn faru tion por vi sur la diskutopaĝo de la koncerna artikolo.

Por respondi al mesaĝo de alia uzanto, iru al ties diskutpaĝo, alikaze tiu ne rimarkos la informilon &quot;Vi havas novan mesaĝon&quot;&amp;nbsp;— kaj eblas ke vi ne ricevos respondon. Skribu vian mesaĝon en la fino de la diskutpaĝo kaj ne forgesu [[Helpo:Subskribo|subskribi]] ĝin tajpante &lt;code&gt; —~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; aŭ uzante la butonon [[Dosiero:Insert-signature.png|Via subskribo kun tempstampo|ligilo=]].

Vi disponas ankaŭ [[Vikipedio:Uzantopaĝo|uzantopaĝon]], kie vi povas meti informojn pri vi mem kaj pri viaj interesoj aŭ listigi la lingvojn kiujn vi komprenas. Vi povas fari tion, tre elegante, enmetante en vian [[{{ns:2}}:{{PAĜNOMO}}|uzantopaĝon]] la kodon &lt;code&gt;{&lt;nowiki/&gt;{BabelLando}}&lt;/code&gt;. Per tiu ŝablono via paĝo estos aŭtomate ordigita en la kategoriojn kiuj listigas la uzantoj laŭ [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ lingvo|lingvokapabloj]] kaj [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ landoj|devenlando]]. Pliajn klarigojn vi trovos rigardante {{Ŝ|BabelLando}}.
&lt;/div&gt;

Agrablegan kunlaboradon deziras al vi&amp;nbsp;--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 10:59, 31 mar. 2017 (UTC)
:Dankon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:04, 31 mar. 2017 (UTC)

== Ellaboro kaj Disvolviĝo ==

Oni daŭrigu la disputon en la [https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Diskutejo/Lingvejo Lingvejo]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 2017-Nov-27 13:38
: {{re|Taylor 49|montri=ne}}Unue diskutu en mia diskutpaĝo: Poste mi sendos ĉiun diskuton al vi. [[Uzanto:Flugkapitano|Flugkapitano]] ([[Uzanto-Diskuto:Flugkapitano|diskuto]]) 13:50, 27 nov. 2017 (UTC)

==Duoncirkla arko==
Ĉar vi konvertis kategorion Arko (arĥitekturo) al Arko (arkitekturo) kaj tio montris ruĝan kategorion nek farotan nek fareblan ĉar jam ekzistis la unua versio. Por kategorio ne eblas alidirektiloj, do kvankam ankaŭ mi preferas kaj uzas terminon arkitekturo anstataŭ arĥitekturo, mi devas rezigni kaj uzi tiun kategorion. Ĉu en ordo?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:17, 4 dec. 2017 (UTC)

== Administra baloto ==

Saluton kara! Eble vi rimarkis [[Uzanto:LiMr]], kiu permane kaj pere de [[Uzanto:LiMrBot|sia roboto]] faras grandan pliordigan kaj unuecigan laboron. Nun li kandidatis kiel administranto por labori pli efike. Se vi deziras subteni lin aŭ esprimi vian opinion, bonvenon al la [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMr|respektiva paĝo]].[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:20, 6 jun. 2019 (UTC)
: {{@|RG72}} Dankon pro la atentigo. Mi rigardos la baloton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 07:23, 6 jun. 2019 (UTC)

== Pakkoruotsi ==
Mi havas finnlingvaj fontoj pri tio, kiel ''pakkoruotsi'' (deviga sveda) estis kreita en finnaj elementaj lernejoj. En la jaro 1968 [[Johannes Virolainen]] volegis, ke [[Sveda Popola Partio (Finnlando)]] aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se sveda lingvo fariĝos deviga lernmaterialo en finnlingvaj lernejoj. Mi havas finnlingvan fonton ankaŭ pri tio, kiu Svedio provis aldoni al finna instrua estraro svedon, kiu agus do, ke tiu instruo estas bona.

: Pasis nur 40 jaroj inter la du incidentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:26, 22 okt. 2022 (UTC)

::Jes. [[Uzanto:Uimalampi|Uimalampi]] ([[Uzanto-Diskuto:Uimalampi|diskuto]]) 00:29, 17 maj. 2023 (UTC)

Ĉu ĉiuj fontoj en esperanta Vikipedio devas esti esperantlingvaj? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 00:55, 22 okt. 2022 (UTC)

: NE. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:26, 22 okt. 2022 (UTC)

Pardonon, mi erare tajpis al via uzantopaĝo, kiam mi devis tajpi al via diskutpaĝo. Ĉu en via lando homoj normale pensas, ke en mia lando homoj devas ŝtudi vian lingvon? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:48, 22 okt. 2022 (UTC)

: Oni ne havas duran opinion pri tio. La grava problemo ne estas finnoj en finnlando kiuj malbone regas la svedan, sed afganoj en svedlando kiuj malbone regas la svedan. PS: ŝtudi-&gt;studi ;-) [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:51, 22 okt. 2022 (UTC)

::Iam oni en Finnlando renkontas svedaj turistoj, kiuj postulas paroli svedan aŭ anglan, sed mi diras al ili, ke lernu finnan. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.63.166|46.132.63.166]] 13:38, 22 okt. 2022 (UTC)

::Ĉu vi legis miajn novajn mesaĝojn en mia diskutpaĝo? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:54, 22 okt. 2022 (UTC)

::Kial finnoj devas studi svedan sed svedoj ne devas studi finnan? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 05:13, 22 okt. 2022 (UTC)

En popollernejoj origine ne estis devigaj fremdaj lingvoj. En fino de popollerneja tempo (en 1960-aj kaj 1970-aj jaroj) estis en popollernejoj nedevige instruata fremdaj lingvoj. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita per lego, kiu estis farita en 1968. Laŭ la origina plano estus unu deviga fremda lingvo en elementaj lernejoj: en finnlingvaj lernejoj angla kaj en svedlingvaj finna. Sed [[Johannes Virolainen]] forte volis, ke Sveda Popola Partio aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se oni aldonas devigan svedan en elementlerneja instrua plano. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita en la jaroj 1972–1977. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 02:28, 22 okt. 2022 (UTC)

Ĉu estas bona teksto:

Pajkkoruotsi estas la rezulto de korupto. En la spektantaro sekcio de ĵurnalo Keskisuomalainen iu skribis ke pakkoruotsi subtenas Svedion koste de Finnlando - svedoj preskaŭ tute ne studas la finnan.

La plimulto de finnaj parlamentanoj defendas devigan Svedion. Estas ĉar ili estas SUBAĈETITAJ. La finna leĝo permesas pagi maksimume 3 000 eŭrojn al kandidato antaŭ la parlamentaj balotoj pro promeso defendi aferon subtenata de la donacanto. Riĉaj svedlingvanoj pagas kandidatojn por promesi defendi devigan svedan.

Ne estas en unulingve finnlingvaj komunumoj devo servi en sveda. Sed ankaŭ en unulingvaj finnlingvaj komunumoj estas pakkoruotsi. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:04, 22 okt. 2022 (UTC)

Kansakoulu/folkskola, kiu estis en Finnlando ĝis 1970-aj jaroj kaj peruskoulu/grundskola, kiu ekzistas nun, ne estas sama lernejo. Kansakoulu ne inkludis devigajn fremdajn lingvojn sed peruskoulu inkludas. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:08, 22 okt. 2022 (UTC)

Svedaj politikistoj postulis, ke svedo aliĝu al la Finna Estraro pri Edukado, kiu kontrolos, ke la svedlingva edukado daŭre estu altkvalita. Ili ankaŭ sugestis ke longperspektivaj sistemoj estu establitaj en Finnlando kiuj enkondukas Svedion kaj la svedan lingvon. Vi estas sveda esperantisto. Mi estas finna esperantisto. Estas komprenebla, se vi ne respondas, sed pripensu, ĉu tia traktado de iama kolonia mastro al iama kolonio estas ĝusta. Eĉ aliaj iamaj koloniaj gastigantoj kiel Britio kaj Francio ne traktas iamajn koloniojn tiel. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:24, 22 okt. 2022 (UTC)

La Kalmar Unio unuigis Svedion kaj Danion. Danio gvidis la union. La svedoj ribelis. Tial Svedio denove sendependiĝis. Tamen, la svedoj konservis unu memoron: la flago de la kruco. Ili prenis la krucflagon kiun Danio havis, sed uzis la kolorojn de la blazono de Svedio: blua kaj flava. Sed la svedoj devas konfesi, ke ilia blua kaj flava kruca flago venis el Finnlando. Ĝi estis elmontrita por la unua fojo en la blazono de finna provinco [[Vera Finnlando]].

En Finnlando, la svedlingva malplimulto, kiu ne plu inkluzivas eĉ 6% de la finna loĝantaro, devas fari diskuton, en kiu ili rekonas, ke la postulo, ke pli ol 90% de la plimulto devas lerni sian lingvon por plaĉi al ili, estas; malracia. Necesas esti diskuto en Svedio kie la svedoj konfesas, ke devigi ĉiujn loĝantojn de la iama kolonio legi la lingvon de la iama kolonia mastro estas malracia.

Dum la 19-a jarcento en Finnlando estis eventuale, ke eksterlandanoj, kiuj aŭdis svedlingvan parolon de svedlingvaj gesinjoroj, erare kredis, ke tiu lingvo estus finna lingvo. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:14, 23 okt. 2022 (UTC)

== LEGU ==

En popollernejoj origine oni ne instruis fremdaj lingvoj. En fino de popollerneja tempo (en 1960-aj kaj 1970-aj jaroj) estis en popollernejoj nedevige instruata fremdaj lingvoj (en finnlingvaj precipe angla kaj en svedlingvaj precipe finna kaj angla). Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita per leĝo, kiu estis farita en 1968. Laŭ la origina plano estus unu deviga fremda lingvo en elementaj lernejoj: en finnlingvaj lernejoj angla kaj en svedlingvaj finna. Sed Johannes Virolainen forte volis, ke Sveda Popola Partio aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se oni aldonas devigan svedan en elementlerneja instrua plano. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita en la jaroj 1972–1977. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 08:56, 22 okt. 2022 (UTC)
Vi enmiksiĝas en nian lingvan politikon kaj insistas, ke ni devas studi vian lingvon por plaĉi al vi. Vi eĉ postulas, ke civitano de via lando venu al nia eduka estraro por kontroli, ke ni studu vian lingvon. Ĉu ĝuste? Mi povas diri nun nur unu aferon: pensu [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 09:39, 22 okt. 2022 (UTC)

: Mi forlasas la diskutadon. Bonvole ne plu redaktu mian diskutpaĝon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:54, 23 okt. 2022 (UTC)

== Pardonon ==

Pardonon. Mi skribis al via diskutpaĝo tro multe kaj agressive. Mi ankaŭ agis alimaniere ol mi plenumis: mi plenumis, ke mi ne plu skribos al via diskutpaĝo kaj tamen skribis ankaŭ post tio. Vi kritizis tion, ke mi skribis pri &quot;pakkoruotsi&quot;. Mi miras, kial ĝi estas malafereca laŭ vi. Mi skribis pri tio artikolon, kiu ne estis afereca. Ĝi estis forigita. Oni devis forigi. Sed mi provis skribi pli aferecan artikolon: [[Deviga instruo de sveda lingvo en Finnlando]]. Rakontu vian opinion pri ĝi. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 07:20, 15 nov. 2022 (UTC)

: Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. Do rekte malutilas premi min pri tio. Kaj supozeble neniu alia en Svedlando havas tiaspecan povon. Mi elkore rekomendas vin:
:* pauxzigu vian vikian aktivecon dum almenaux 2 jaroj
:* okaze de reveno, ne plu iam ajn skribu pri &quot;pakkoruotsi&quot; en iu ajn vikio
: Alimaniere ankaux via nova konto rapide kaptos globalan porcxiaman forbaron, kaj oni aldonos vin al listo kun LTA (&quot;long term abuser&quot;, &quot;longdauxra fiuzisto&quot;). Pagxo &quot;[[Deviga instruo de sveda lingvo en Finnlando]]&quot; laux mia opinio rajtas ekzisti. Bonvole ne plu skribu pri &quot;pakkoruotsi&quot; sur mia diskutpagxo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:34, 15 nov. 2022 (UTC)

== Ruotsalaisten mielipide muuttuu ==

La svedo en Svedio diris, ke li tute ne sciis, ke svedlingvanoj en Finnlando konsistigas nur 5% de la loĝantaro kaj tiel sonas freneze, ke la ceteraj devas lerni la svedan.

Kiam eĉ la svedo en Svedio opinias, ke deviga sveda en Finnlando estas stulta, ĉu ne indus rezigni? [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 12:01, 18 nov. 2022 (UTC)

: Legu supre. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. Do rekte malutilas premi min pri tio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:55, 21 nov. 2022 (UTC)

== FINNO skribas al svedo ==

Vi estas tre bona najbaro en la okcidento. Rilatoj estas amikaj. Tamen vi devas iomete ŝanĝi vian sintenon al ni. Vi devus ĉesi postuli, ke ni studu la svedan. La fakto ke la devontigo al finnaj bazlernejoj estis farita per la leĝo (1968) ankaŭ estis influita per la premo kiu venis de Svedio. Se vi parolas kun viaj amikoj pri Finnlando, diru al mi, kiel mi, finno, skribis al vi svedo. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 14:26, 23 nov. 2022 (UTC)

: Laŭ mia scio Svedlando ne postulas ke oni instruu la svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:50, 23 nov. 2022 (UTC)

== Kummallinen tyyppi ==
Saluton, Taylor. Vi pravas ke la uzanto Kummallinen tyyppi obsede redaktas pri unusola temo kaj tre diskutemas pri tiu temo. Tamen laŭ mia persona opinio sole la obseda redaktado pri unusola temo ne sufiĉas por forbaro. Alikaze: ĉu ni ne entute forbaru niajn plej aktivajn redaktantojn, kies kvanto de redaktado ankaŭ fare de psikiatro povus esti nomata simptomo de certagrada [[obsedo]]? Ne por puni ilin, sed pro bonvolema zorgiĝo pri ilia psika ekvilibro: eble ili ekster vikipedio prokrastas personajn agadojn??? Forbari oni povas redaktanton, kiam ŝi kaj li senespere kaj post pluraj alvokoj ignoras la plej gravajn vikipediajn regulojn. Ekzemple mi trovas dubinde lian konduton de antaŭ monato, pri kiu mi eklegis ĵus antaŭ sekundo, ke li plene ignoris vian klaran indikon ke vi eliras el diskuto kaj alvokas lin ne plu skribi notojn sur vian diskutpaĝon, kaj li pludiskutis sur via diskutpaĝo kvazaŭ li tute ne legis vian alvokon. 

Resume por forbaro laŭ mi devas ekzisti kaj listiĝi konkretaj misagoj, kiujn redaktanto ne povas ĉesi malgraŭ ripetaj alvokoj. Ke redaktanto faras gramatikajn erarojn dum redaktado, nur povas esti kialo por forbaro kiam tiuj eraroj iĝas tiom grandkvantaj, ke la tuta resta komunumo de redaktantoj ne sukcesas ĝustigi ilin, simple ĉar la havebla tempo ne sufiĉas. Sed aliflanke forbari iun redaktanton pro farado de unuopaj gramatikaj eraroj ŝajnus signo de aroganteco de la perfektuloj. Do iom malfacilas juĝi kiam &quot;eraroj&quot; estas &quot;senespere tro da eraroj&quot;. Mi pensas ke la temo pri kiu tiom engaĝiĝas la kolego, eĉ se foje polemike, estas tute interesa lingvopolitike, ĉar lia mesaĝo povas simple esti ke &quot;ne ĉiam la kultura malplimulto necese devas esti la bedaŭrinda viktimo de la plimulto&quot;. Kvankam mi mem tre simpatias pri la kataluna sendependismo, tamen mi subtenus kritikan artikolon esperantlingvan, se tiu kataluna sendependemo iĝus faŝisma kaj grave domaĝus al nekatalunaj najbaraj eŭropanoj (nur hipoteze). Kompreneble ofte malfacilas la juĝo kiu el partoj estu la viktimo al kiu la esperantistaro adresu sian solidaremon. Mi el mia esperantista eduko en konflikto inster kastilianoj kaj katalunoj reflekse subtenus la katalunojn, kaj havus fortan problemon bedaŭri dekstre ekstremismajn rusojn en orienta Estonio, kiuj postulas pli da aŭtonomio kaj da rajtoj de la malgranda estona ŝtato. Eĉ se la agado de la kolego nerekte gvidos al tio, ke ekestas ĝermaj artikoloj pri naciismaj partioj aŭ politikistoj sved- aŭ finnlingvaj en Finnlando, pri kiuj alikaze neniu ĉi-tie interesiĝus, tio estos bona flankefiko. Diskuto pri la kvanto de damaĝo de iu redaktanto ja okazu en la [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo|koncerna diskutpaĝo]]. Mi ankoraŭ hezitas pri kondamno, sed kompreneble ankaŭ mi estas nur unu el multaj en la projekto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 23 nov. 2022 (UTC)

: @[[Uzanto:ThomasPusch]]: Saluton ... la solaj du kaŭzoj kial mi favoras forbaron estas:
:: la obseda agitado (demonstracii eblas preferinde sur la stratoj en Helsinki, aŭ eble eĉ Stockholm kvankam la &quot;problemo&quot; ne devenas de tie), kiam ajn mi ensalutas, troveblas ca 20...40 novaj mesaĝoj sur mia diskutpaĝo
:: la fakto ke la persono jam estas plurfoje forbarita (loke kaj globale)
: Mi absolute ne proponas forbaron de iu pro tajpaj aŭ gramatikaj eraroj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:50, 23 nov. 2022 (UTC)

Mi memoras el deviga sveda pli ol multaj aliaj. Mi iam redaktas svedlingvan Vikipedion. Rakontu vian opinio pri tiu redakto:

https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Juice_Leskinen&amp;diff=51561248&amp;oldid=51196876 [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 00:55, 24 nov. 2022 (UTC)

Kiel multaj homoj kun Asperger, mi havas mensajn blokojn. Lastatempe, ĉi tiu neceso de la sveda lingvo estas emfazita en mia menso. Interalie mia panjo diris, ke mi nur bezonas ĉesi pensi pri tio. Ĝi eĉ ne plu koncernas min, ĉar miaj lernejaj tagoj finiĝis. Menciindas, ke la patro surpriziĝis, kiam li aŭdis, ke la sveda nun estas deviga eĉ en elementa lernejo, malkiel kiam li iris al bazlernejo. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 05:54, 24 nov. 2022 (UTC)

En televido, reprezentantoj de la Sveda Popola Partio estis demanditaj ĉu ili povas akcepti ke en kelkaj partoj de Finnlando, la rusa lingvo estus alternativo al la sveda en bazlernejoj. Mikaela Nylander demandis, kial oni devas kontrasti ilin, kial oni ne povas studi ilin ambaŭ. Mi dirus, ke estas multaj kialoj por la konfrontiĝo: la antaŭkondiĉoj de studentoj por lerni lingvojn estas limigitaj. Pli ol fremdaj lingvoj devas esti instruitaj en la lernejo. La monsumo uzata por dungi instruistojn kaj presi lernolibrojn estas limigita. La disponebla tempo por instruado estas limigita. Spacoj uzataj por instruado estas limigitaj. Sed mi devas provi ne plu pensi pri tio nun. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 06:51, 24 nov. 2022 (UTC)

:: Mi nur ripetas mian konsilon: ne revenu al iu vikio pli frue ol post du jaroj, kam tiam ne plu skribu pri pakkoruotsi kaj sveda koloniismo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:47, 3 dec. 2022 (UTC)

:I'm not even going to try to speak esperanto, I'm sorry, but Kummallinen tyyppi is an obvious sockpuppet of globally locked users [[User:Nenoniel|Nenoniel]] and [[User:Jaakkolei|Jaakkolei]] among others. The evidence is pretty much all here in [https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Juice_Leskinen&amp;action=history this svwiki page history]. Kummallinen tyyppi has now also been locked. [[Uzanto:EstrellaSuecia|EstrellaSuecia]] ([[Uzanto-Diskuto:EstrellaSuecia|diskuto]]) 08:37, 24 nov. 2022 (UTC)

:: We have known this all the time, and a new sockpuppet [[Uzanto-Diskuto:Outo suomalaisukko]] has emerged immediately. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:47, 3 dec. 2022 (UTC)

::: Finnlando neniam forigos la fakton, ke ĝi sentas sin malsupera ol Svedio.

:::: Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:58, 7 dec. 2022 (UTC)

Ni apenaŭ forigos la devigan svedan instruadon en la venontaj jardekoj. Antaŭ la senatelektoj en 2011, ĉirkaŭ 60% de la kandidatoj diris ke ili estis kontraŭ ĝi, kaj tamen en 2014, kiam la parlamento voĉdonis pri la temo, ĝi konservis devigan svedan. Parlamentanoj estis subaĉetitaj. Kaj finnaj kaj svedaj bazlernejoj havas multajn devigajn fakojn, kaj ĉiuj el ili estas universalaj, tio estas, ili estas lernataj kiel devigaj en la tuta mondo krom unu: la sveda lingvo en Finnlando. Estas multaj devigaj fakoj en kaj svedaj kaj finnaj bazlernejoj, kaj la kialoj de ilia devigeco estas pedagogiaj kaj ne politikaj, krom unu: la sveda lingvo en Finnlando.

:Mi bedaŭras, ke mi nomis Svedion iama kolonia gastiganto. Ĝi ne funkcias tiel. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.200.230|193.210.200.230]] 14:41, 11 dec. 2022 (UTC)

:: Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:10, 11 dec. 2022 (UTC)

La deviga instruado de la sveda lingvo en diversgradaj lernejoj en Finnlando havas surprize malsaman historion. La devigan svedan lingvon en finnaj mezlernejoj kaj universitatoj peris kaj parte plu peras historiaj kialoj, sed la deviga instruado de la sveda en finnaj bazlernejoj ŝuldiĝas al politikaj kialoj. La sveda lingvo estis deviga lernobjekto en finnaj mezlernejoj, universitatoj kaj aliaj altlernejoj tra la epokoj (kaj interesa detalo estas ke la vorto pakkoruotsi jam estis uzata en 1931 kaj ĝia uzo en granda parto de Kanado povus respondi al deviga franca) , sed la radikoj de la absolute deviga instruado de la sveda por ĉiuj finnoj retroiras al aŭtuno 1968, kiam la deviga sveda lingvo estis aldonita al la bazlerneja instruplano, kvankam la granda plimulto de fakuloj en la fako de edukado forte kontraŭis ĝin. . La Sveda Popola Partio de Finnlando subaĉetis edukan ministron Johannes Virolainen por akcepti ĝin, kaj eble svedaj politikistoj timigis prezidanton Urho Kekkonen por akcepti ĝin. [[Specialaĵo:Kontribuoj/86.114.243.252|86.114.243.252]] 01:15, 26 dec. 2022 (UTC)

: Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon, '''LTA Pakkoruotsi'''. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:09, 26 dec. 2022 (UTC)

== Finfine ==
...mi ĵus ricevis burokratajn rajtojn, kaj povas malŝlosi rajtojn por via robotado. Fakte mi hodiaŭ posttagmeze ĝis morgaŭ inter tagmezo kaj vespero tute ne havas tempon por vikipedio, sed simple fari hokon ja ne kostas pli ol sekundon. Mi dankas vin pro via pacienco kaj deziras bonan laboradon. Mi mem denove estos en Vikipedio iam morgaŭ. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:39, 12 mar. 2023 (UTC)

== Stilogvido pri datoj ==
Ĉaŭ, Taylor. Mi volus proponi stilogvidon pri datoj. La propono troveblas ĉi tie: [[Uzanto:Super nabla/Datoj]]. Se vi havas tempon, ĉu vi povus kontroleti ĝin kaj komenti sube? Ĝis ĝis, — [[Uzanto:Super nabla|Super nabla]] ([[Uzanto-Diskuto:Super nabla|diskuto]]) 09:37, 22 mar. 2023 (UTC)
: Dankon pro la atentigo, mi postlasis komenton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:51, 25 mar. 2023 (UTC)

== Peto de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj ==
Saluton kara. Mi havas grandan kaj fundamentan '''peton de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj'''. Por ne malŝpari spacon, mi ne donas la tutan peton ĉi tie, sed petas vin vidi ĝin [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|en aparta persona paĝo]]. Se vi havas ideon kiel eblos respondi al mia peto, mi tre ĝojos pri konsilo! Kore, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:32, 1 apr. 2023 (UTC)
: Dankon pro la atentigo, mi postlasis komenton tie. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:56, 7 apr. 2023 (UTC)

== Tekstoj pri Finnlando ==
Jes, denove aperas tekstoj pri Finnlando. Mi nun sukcesis legeti la lastajn ses, pri [[deklaro de kristnaska paco (Finnlando)]] kaj [[kvartaga laborsemajno]] mi ne vidis problemon, pri kvar kantoj - [[vanhojapoikia viiksekkäitä]], [[albatrossi]], [[Käyn ahon laitaa]] kaj [[Keuruulle takaisin]] mi kritiketas ke ili estas plene orfaj, kaj dirus ke ili pli bone lokiĝus en alineo &quot;unuopaj kanzonoj&quot; en la teksto pri la kantisto, sed pri tio mi ankoraŭ ne faris noton al la metinto. Krome pri [[Keuruulle takaisin]] mi metis pli fortan kritikan noton en la paĝon. Sed tio kion mi vidis, laŭ mi ankoraŭ ne estas transpaŝo de iu limo. Se la teksto pri [[Keuruulle takaisin]] ne pliboniĝos, oni povos forpreni ĝin, sed tiuj ses paĝoj ne pravigus kompletan forbaron. Ĉu vi povas konkretigi, kie estis vere dubinda ago? Mi certe simple ne jam trovis la lokon, kaj nun ankaŭ ne povos plu serĉi (La notojn en mia diskutpaĝo mi povas pli aŭ malpli intense legi, mi laŭ nuna stato ne malpermesis al iu ajn uzon de mia diskutpaĝo, tial uzi ĝin ankaŭ ne estas krimo). Kompreneble mi ne volas investi horojn kaj pretas agi rapide, sed mi ankaŭ ne volas agi maljuste. Ĝis morgaŭ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:45, 7 apr. 2023 (UTC)
: La pruvo ke denove temas pri LTA Pakkoruotsi troveblas ĉe [[Uzanto:Tuskan_parahdus]]. Jes, ĝisnune la sola grava problemo estas ke revenas uzanto kiu estas multfoje kaj loke kaj globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:54, 7 apr. 2023 (UTC)
:: Mi konvinkatas same kiel vi, ke temas pri la sama homo. Sed kontraŭ kontribuoj kiel la novaj ĝermoj pri [[deklaro de kristnaska paco (Finnlando)]] kaj [[kvartaga laborsemajno]] mi ne protestus. Tiel laŭ mi eblas permesi al li kontribui, dum ne estas ajna mispaŝo, kaj en kazo de plej eta mispaŝo tuj fermi la pordon. Se, jen plia limigo, tiu kontrolado ne ligas kaj konsumas tro multan labortempon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:13, 8 apr. 2023 (UTC)

==Legindaj artikoloj==
Saluton. Cele al ĝisdatigo de la paĝo [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] mi proponas al vi viziti ĝin kaj eventuale voĉdoni por iu(j) el la proponitaj artikoloj. Miaj preferataj kandidatoj estas jenaj: [[Kadavrogrifo]], [[Reformacio]], [[Registaro]], [[Pano]] kaj [[Rejno]]. Sed estas ankaŭ aliaj. Oni povas elekti ene de ampleksa gamo; kelkaj atendas delonge. Dankon pro via komprenemo kaj eventuala partopreno.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:24, 8 apr. 2023 (UTC)

: Mi postlasis voĉon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:55, 12 apr. 2023 (UTC)

== Pakkoruotsi ==

Mi petas vin relegi la artikolon deviga instruo de la sveda lingvo en Finlandlo kaj diri al mi, ĉu ĝi estas nun neŭtrala kaj fakta. Mi scias, ke ĝia enhavo estas ĝusta, sed la fontoj plejparte mankas. Se mi korektas la informojn en la fontoj, ĉu la artikolo estas bona?

Mi diferencas de la plej multaj aliaj finnaj ultranaciistoj pro tio, ke mi ne malamas svedojn aŭ la svedan lingvon.

Kaj denove mi emfazas, ke nenio alia faros krom reveno al la malnova maniero: ke la blanka ĉapo postulas lerni la svedan sed la bazlerneja atestilo ne faras.

Mi proponis fari pli neŭtralan version pri deviga sveda. Ĉu mi sukcesis lau vi? [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus AKK LTA PAkkoruotsi]]

: Sur via uzontopaĝo mi vidas deklaron [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto:Tuskan_parahdus&amp;oldid=8030434 Escepta ultranaciaa finno]. Temas pri paĝo [[Deviga instruo de la sveda lingvo en Finnlando]]. Tie mi vidas aserton '''vere malnormala devo'''. La paĝo ne estas neŭtrala. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:55, 12 apr. 2023 (UTC)

:: Mi petas, ke vi legu: Uzanto-Diskuto:Jaakkolei: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto:Jaakkolei&amp;diff=prev&amp;oldid=8050764 [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus]] ([[Uzanto-Diskuto:Tuskan parahdus|diskuto]]) 17:32, 22 apr. 2023 (UTC)

::: Temas pri diskpaĝo de forbarita uzanto. '''Ĉesu gantopupumadi'''. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 24 apr. 2023 (UTC)

:::: Rakontu vian opinion pri la artikolo pri mia favoritpolitikisto: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Osmo_Soininvaara&amp;stable=0#Politikaj_opinioj

:::: Mi dankas vin pri tio, ke en Vikivortaro vi multe plibonigis miajn vortojn pri finnlandaj vortoj, kiuj finas -koulu. [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus AKK LTA PAkkoruotsi]]

::::: Mi aprobis viajn redaktojn post forigo de kalveco. '''Vi nepre tuj ĉesu pri viaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3ATaylor_49&amp;diff=8064185&amp;oldid=8061893 specialaj vulgaraĵoj].''' [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 08:22, 1 maj. 2023 (UTC)

== Mato ==

Cxe la artikolo [[Mato]] vi uzis la ŝablonon &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{prisupre|}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; sed ĝi havas erareton, mi ne sciis kiel korekti ĝin, bonvolu plibonigi ĝin! Via aldono ja estis bona. --[[Dosiero:Flag_of_Esperanto.svg|15px]] [[Uzanto:Radioamatoro|&lt;span style=&quot;font-family:Segoe print; color:#008000; text-shadow:gray 0.2em  0.2em 0.4em;&quot;&gt;Radioamatoro&lt;/span&gt;]] [[Uzanto-Diskuto:Radioamatoro|''(diskuto)'']]  22:55, 26 maj. 2023 (UTC)
: {{farite}} @[[User:Radioamatoro]] Dankon pro la atentigo. [[Ŝablono:Prisupre#Malbonaj]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:30, 30 maj. 2023 (UTC)

== Finna ==
Mi petas vin pri klarigo de la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Finna_lingvo&amp;diff=next&amp;oldid=8098895 jena redakto de antaŭhieraŭ] en la teksto de la [[finna lingvo]]. Tie estis kelkaj senkulpaj enmetoj de linioj, senprobleme. Sekvis enŝovo de la de vi ŝatata vorteto ri, kiun multaj esperantistoj opinias ĉarma sed neesperanta vorto, en tekston kiu tute ne temas pri reformo de Esperanto, polemike, sed mi komprenas vian motivon premi la vorton en iujn tekstojn por ke oni alkutimiĝu al ĝi. Tamen mi ne komprenas trian ŝanĝon, ke vi re-mis-tradukis esperantajn komandojn al la usonangla lingvo, kiun la roboto de LiMr ĵus kelkajn tagojn verve tradukis al Esperanto, do ke vi ŝanĝas &quot;eta&quot; (=&quot;eta&quot;) al &quot;thumb&quot; (=&quot;dikfingro&quot;, θˈʌm kun sono kiu en Esperanto eĉ ne ekzistas). Klaras ke en multaj tekstoj vikipediaj ankoraŭ estas tiaj fremdaj vortoj kiaj &quot;thumb&quot; kaj &quot;file&quot; (fˈa͡ɪl), sed mi tre dankemas ke roboto malpliigas ilin, ĉar estas frustrige permane ŝanĝi milionojn da vortuzoj de la usonangla al normala lingvaĵo. Do mi vere ne komprenas vian motivon en tiu lasta ago. Bonvolu klarigi al mi. Amike [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:19, 8 jun. 2023 (UTC)

Ke mi entute vidis tiun agon, estis pro tio ke mi volis scii kiu enmetis la ĉapitron:

&lt;pre&gt;
Okazis eĉ iom da purismo, do oni anstataŭigis sveddevenaj vortoj (-&gt; sveddevenajn vortojn) per &quot;puraj&quot; finnaj: {{fact}} (fäkt)
* kuirejo: ''kyökki'' (el la sveda kök) -&gt; keittiö
* forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -&gt; haarukka
* litero: ''pukstaavi'' aŭ ''puustavi'' (el la sveda bokstav) -&gt; kirjain
* mantuko: ''hantuuki'' (el la sveda handduk) -&gt; käsipyyhe
&lt;/pre&gt;

Mi supozis ke iu gaje enigis la klarigon kaj alia volas bremsi la klarigon kaj volas premi la unuan uzanton nepre uzi referencojn - sed ne ŝajnas ke kaj la tutan alineon kaj la kritikan ŝablonon kune enmetis vi. Aŭ ĉu vi eltranĉis la klarigon de iu alia antaŭe kaj jen nur reenigis ĝin?? Mi samopinias ke havi fonton por tiu fenomeno estus bela - por la fenomeno ja ekzistas propra artikolo [[lingva purismo]], kies ligilon oni ankaŭ povus enkonstrui en la frazon &quot;Okazis eĉ iom da [[lingva purismo]], do oni...&quot; Sed kiom probable ŝajnas al vi, ke oni povos trovi bonan referencon ĉi tie. Fonto en la finna mem eĉ ne tro helpus, ĉar apenaŭ iu leganto komprenus tiun fonton, do plej bone fonto en la sveda, angla, germana aŭ franca pri tiu interŝanĝoj de vortoj laŭ intenco de [[lingva purismo]]. En la teksto pri lingva purismo estas multaj nepruvitaj asertoj, ekzemple la centra frazo &quot;Lingvo en kies evoluo purisma strebado jam dum jarcentoj ludis gravan rolon estas la islanda.&quot; Tute sen referenco! Sed la islanda tiom konatas per sia lingva purismo, ke neniu pridubas la ĝustecon de la frazo. Tiel fakte ankaŭ la supra aserto pri interŝanĝoj de pli fremdaj al pli lokaj vortoj ŝajnas al mi facile kredinde... la sama okazas ankaŭ en la germana, litova, pola, en ĉiaj malsamaj eŭropaj lingvoj, supozeble la fenomeno ankaŭ spureblas en la sveda. Do kiun ideon vi havas, kiun referencon oni praktike trovu por tiu aserto? Kaj ne forgesu ke referencoj gravas aparte por pridubeblaj asertoj: kio estus pridubebla en tiu aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:39, 8 jun. 2023 (UTC)

:Mi povus nur imagi enigi iun referencon finnlingvan al la unuopaj ekzemploj, ekzemple referencon &quot;https://kaino.kotus.fi/vks/?p=qs-article&amp;vks_id=VKS_8a728835f30f4154e444612ad1a8aa87&amp;list_id=1&amp;keyword=kahveli&amp;word=kahveli&quot; al la linio &quot;forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -&gt; haarukka&quot;, sed mi tre dubas ke tia referenco havos iun utilon por scivolema ne-finno ... ĝi estus nur &quot;fonto por entute havi fonton&quot;... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:53, 8 jun. 2023 (UTC)

:: @[[Uzanto:ThomasPusch]]:
::* pri &quot;eta&quot; -&gt; &quot;thumb&quot;: mi malfaris grandan kvanton da redaktoj far LTA Pakkoruotsi, kiuj estis plejparte malbonaj, do mi ne &quot;re-mis-tradukis&quot; ion
::* pri ekzemploj de purismo: mi transŝovis la enhavon el vikivortaro kien LTA Pakkoruotsi enmetis ĝin fuŝkuntekste, post iometa kontrolo ke la asertoj veras
:: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:35, 8 jun. 2023 (UTC)
::{{re|Taylor 49}} Dankon pro l'klarigo pri &quot;eta&quot; -&gt; &quot;thumb&quot;: mi esperas ke la roboto de LiMr iam retrovas la anglajn komandojn kaj ankoraŭfoje tradukas ilin. Ĉiam povas okazi ke iu bona redakteto kunmalaperas kiam oni malaperigas lavangon da ne tiom bonaj redaktoj. Pri ekzemploj de purismo mi ankaŭ komprenas vian klarigon: ĉu do vi ĉi tie, aŭ jam en vikivortaro, aŭ ĉu iu alia en vikivortaro enigis la ŝablonon &quot;fact&quot;??? Ĉu hazarde vi havas ideon, kiun bonan referencon eblus trovi por kontentigi tiun ŝablonon? Certe estas naive esperi ke LTA Pakkoruotsi trovos fakan referencon, plejbone ne en la finna, pri la lingvoscience faka temo de leksika purismo en la finna... Se du spertaj vikipedianoj juĝas informon fidindan kaj banalan, sed ne sukcesas trovi fakan referencon en alia lingvo krom la finna pri la banala klarigo - tiam laŭ mi bonos formeti la kritikan indikon ke &quot;mankas fonto&quot;, aŭ kontakti tiun kiu metis la kritikan indikon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:15, 9 jun. 2023 (UTC)

::: @[[Uzanto:ThomasPusch]]: Estas mi kiu aldonis la ŝablonon &quot;fact&quot;. Mi ne insistas pri porĉiama ĉeesto de ĝi, sentu vin libera forpreni ĝin. Plej probable fontoj ekzistas, en la finna lingvo kompreneble, kiun mi tro malbone regas. La ŝanĝon &quot;thumb&quot; -&gt; &quot;eta&quot; mi pritraktas kiel purismo, sed la malfaro de ĝi en la paĝo &quot;Finna lingvo&quot; estis neintenca kromefiko de malfaro de malbonaj redaktoj far LTA Pakkoruotsi. Evidente LTA Pakkoruotsi posedas konojn pri Finnlando, regas Esperanton, kaj havas tempon kontribui al vikiaro. Parto de riaj redaktoj estas ja utilaj, tamen bedaŭrinde kunvenas ankaŭ tre malbonaj redaktoj kaj problemkonduto. :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 08:37, 11 jun. 2023 (UTC)

:::: Komprenite. Kompreneble ankaŭ mi la finnan tro malbone regas, sed eĉ se, kaj eĉ se oni trovus iun referencon en la finna lingvo, kiun mi nun neniel vidas, ankoraŭ dubindas kian utilon tia nurfinna referenco vere havos por la internacia legantaro. Mi sekve forigas la alarmigan averton &quot;fact&quot;, kaj aldonas du liniojn pli poste la finnlingvan noton  &lt;nowiki&gt;https://kaino.kotus.fi/vks/?p=qs-article&amp;vks_id=VKS_8a728835f30f4154e444612ad1a8aa87&amp;list_id=1&amp;keyword=kahveli&amp;word=kahveli&lt;/nowiki&gt; pri * forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -&gt; haarukka, kvankam pri tiu indiko mia sama dubo validas kiom utila tia nurfinna referenco vere estos por la internacia legantaro. Pri la estona lingvo mi eĉ havus paperan lernolibreton en la bretaro, sed pri la finna ne, tial ankaŭ per paperaj referencoj mia libraro ne povus helpi min. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:16, 12 jun. 2023 (UTC)

== Elekto de nova administranto ==
[[Dosiero:Wikipedia Administrator.svg|eta|100px|La balailo estas simbolo de la administrantoj.]]Saluton {{BASEPAGENAME}},&lt;/br&gt;Mi ĵus kandidatigis [[Uzanto:Kani]]-n kiel administronton. Se vi havas tempon, bonvolu partopreni la elekton de la nova administranto ĉi tie: [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/Kani]]. En tiu paĝo, vi povas legi la kialojn de la kandidatiĝo. La kandidato jam akceptis la proponon de administrantiĝo.&lt;/br&gt;Dankon kaj ĝis baldaŭ! Amike, — &lt;span style=&quot;background-color:LightYel;&quot;&gt;[[User:Super nabla|&lt;span style=&quot;font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;&quot;&gt;'''Super '''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue&quot;&gt;'''Nabla'''&lt;/span&gt;]][[User talk:Super nabla|🪰]]&lt;/span&gt; 08:32, 24 jul. 2023 (UTC)

== Teknika noto ==
Kara, mi hodiaŭ havas preskaŭ personan teknikan noton. Dum la lastaj du semajnoj mi tre suferis je malstabila interreto, kaj hejme kaj labore, ĉar ĉie en la kvartalo oni fosas truojn ĉe la trotuaroj por meti novajn vitrofibrajn kablojn, kiuj fine servu al pli bona interreto. Tamen dum la lastaj tagoj la sekvoj estis ke la interreta konekto ofte subite malaperis, sen ajna averto kompreneble, kaj iam reaperis, eble post minuto, eble post 5 horoj. Por vikipediumado tio aparte ĝenas se oni malfermis multajn fenestrojn por duonaŭtomate krei paĝojn aŭ aldoni ion al vikidatumoj. Mi do devis tre atenti neniel fermi iun grupon da fenestroj, kaj tamen iuj redaktoj malaperis. Kaj mi miris ke tiaj interretaj malaperoj ankaŭ okazis malfruvespere kaj la tutajn sabatojn, kvankam mi dubas ke je ĉiuj tiuj tempoj vere iuj konstruistoj fosis en la stratoj. Nur hodiaŭ, dimanĉe, escepte ĉio denove bone funkcias. Ne miru do, se mi ŝajnas subite interrompi mian komencitan agadon dum horoj: ne '''mi''' ĉesas labori, sed la interreta konekto. Espereble tiu fazo rapide pasos. Sed min tiu problemo tre nervis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:35, 17 sep. 2023 (UTC)

: Eble oni nepre konservu la malnovajn (= senretejajn) metodojn por plenumi cxiutagajn farendajxojn. Mi ne volas sperti 5-horan interrompon de perreta servo por spiri. :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:44, 17 sep. 2023 (UTC)

== Peto kunvoĉdoni ==
En la diskutejo pri [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#499 redundaj paĝoj|eble forigendaj artikoloj]] diskutiĝis la bezono havi duan roboton kun administraj rajtoj, por forigi grandan kvanton da forigendaj tekstoj aŭ ĉi tie alidirektiloj, post decido de laŭorda diskuto, ĉar normala roboto ne rajtas forigi ajnan eron kaj administrantoj sen roboto bezonus tagojn da monotona forĵeto antaŭ ol la monto estus forigita. Mi publike petis LiMr, ĉu li pretus funkciigi sian roboton por tiaj petoj, sed ankoraŭ necesas [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMrBot|voĉdoni pri tio]], kaj la voĉdonon ĝis nun preskaŭ neniu atentis. Tial mi petas vin pripensi kaj kunvoĉdoni. Ĉu bone? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:21, 21 sep. 2023 (UTC)

: Mi bedaŭrinde ne sukcesas vidi mankon da partopreno. Male, multaj poraj voĉoj alvenis kaj la roboto jam ricevis la rajton. Do mi fermis la voĉdonadon anstataŭ doni voĉon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 07:40, 23 sep. 2023 (UTC)

:: Same bone tiel procedi. Mi en [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Septembro#h-499_redundaj_paĝoj]] vidis &quot;nur&quot; du porajn voĉojn kaj poste sekvis nur pripensoj kiel oni bone teknike povos realigi la projekton. Tial mi por tiom granda projekto ĝojus pri iom pli da voĉoj. Sed baze ĉio estas bone finita (cetere, nur detalo, vi ne subskribis en la informkesta fermo de la voĉdonado), kaj la finiĝo estis ene de samajno, sen longa plua atendado. Tio plej gravas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:01, 7 apr. 2024 (UTC)

== Forbaroj ==

Saluton Taylor. Mi skribas por informi vin, ke la teksto en [[Uzanto:Taylor 49|via uzanto-paĝo]] estas plurfoje erara. Pli precize,
* Vi ne estas forbarata el Vikivortaro. ([https://eo.wiktionary.org/w/index.php?title=Special:Protokolo&amp;type=block&amp;page=User:Taylor%2049 kontrolu])
* Vi neniam estis forbarata el Vikipedio. ([https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Protokolo&amp;type=block&amp;page=User:Taylor%2049 kontrolu])
Eble indas korekti/ĝisdatigi la tekston de la [[Uzanto:Taylor 49#Activity|tabelo]] por doni ĝustajn informojn al vizitontoj de via paĝo. Amike, —[[User:Super nabla|&lt;span style=&quot;font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46&quot;&gt;'''Super'''&lt;/span&gt; • &lt;span style=&quot;font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em&quot;&gt;'''''nabla'''''&lt;/span&gt;]][[User talk:Super nabla|&lt;sup&gt;🪰&lt;/sup&gt;]] 11:35, 3 nov. 2023 (UTC)
: @[[User:Super nabla]]: Vi pravas, mi nepre gxisdatigu gxin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:08, 3 nov. 2023 (UTC)

== File:Toronto map.svg ==

Hello! This file is just a container for the embedded [[:File:Toronto map.png]]. There is no single vector in it, so this ''[//eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Toronto&amp;diff=prev&amp;oldid=8536088 is]'' fake. I want to get this file deleted. [[Uzanto:NordNordWest|NNW]] ([[Uzanto-Diskuto:NordNordWest|diskuto]]) [[Uzanto:NordNordWest|NNW]] ([[Uzanto-Diskuto:NordNordWest|diskuto]]) 16:38, 17 dec. 2023 (UTC)
: You're right. Now it's fixed on commons and the useless file is awaiting deletion. You can [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:Toronto_map.svg give support vote]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 18 dec. 2023 (UTC)
:: @[[User:NordNordWest]]: The file is [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Toronto_map.svg&amp;action=edit now deleted]. La dosiero nun estas forigita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:29, 29 dec. 2023 (UTC)

== Gravulo ==
Saluton. Vi foje ŝanĝas Informkestojn al gravulo, ĉu tio havas avantaĝon?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:20, 26 jan. 2024 (UTC)

: @[[Uzanto:Kani|kani]]: Saluton ... la aliaj informkestoj estis jam [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Cablono%3AInformkesto_verkisto&amp;diff=6933912&amp;oldid=6933007 delonge alidirektitaj] al {{ŝ|Informkesto gravulo}}, do la redakto neniel ŝanĝas la aspekton de la paĝo, sed ĝi permesas ŝpari dubojn aŭ demandojn kiel &quot;Ĉu temas pri reganto, aŭ verkisto, aŭ cetera gravulo?&quot; aŭ &quot;Kial A havas keston  '&amp;nbsp;'gravulo'&amp;nbsp;' dum ke B havas keston '&amp;nbsp;'verkisto'&amp;nbsp;', ambaŭ ja estis verkistoj?&quot;, ĉar la ŝablono estas la sama por ĉiuj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:41, 27 jan. 2024 (UTC)

== Roboto ==
Saluton, via roboto havas la petitan rajton nun. Pardonu, mi hodiaŭ vespere ne estis ĉe la komputilo kaj tial nur tiom nokte vidis la noton ke mi povas rajtigi ĝin. Bonan elprovadon. [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|notoj]]) 23:42, 7 mar. 2024 (UTC)

: @[[User:ThomasPusch]]: Saluton [[Special:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot]] -&gt;
&lt;pre&gt;
| {&quot;error&quot;:{&quot;code&quot;:&quot;permissiondenied&quot;,&quot;info&quot;:&quot;The action you have requested is
|   limited to users in the group: [[Vikipedio:Administrantoj|Administrantoj]]
|  .&quot;,&quot;*&quot;:&quot;See https://eo.wikipedia.org/w/api.php for API usage. Subscribe to
|  the mediawiki-api-announce mailing list at &amp;lt;https://lists.wikimedia.org/
|  postorius/lists/mediawiki-api-announce.lists.wikimedia.org/&amp;gt; for notice
|  of API deprecations and breaking changes.&quot;},&quot;servedby&quot;:&quot;mw-api-ext.codfw.ma
|  in-7d749bd56-l4x6s&quot;}
&lt;/pre&gt;
Supozeble roboto ne povas akiri rajton (krom &quot;mover&quot; kaj &quot;bot&quot;) kiun la funkciigisto ne havas. Ĉu vi emas portempe doni la rajton ankaŭ al mia ĉefa konto? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:05, 8 mar. 2024 (UTC)

:Bone, kompreneble. Jam farite, bonan sukceson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 8 mar. 2024 (UTC)

::Cetere mi malkaŝu ke en la &quot;rajtoj de uzanto Taylorbot&quot; mi nun ankoraŭ povus doni rajtojn por &quot;interfaca administranto&quot;. Mi supozas ke ia aldona rajto ne necesus, ĉar la sistemo nur plendis &quot;The action you have requested is limited to users in the group Vikipedio:Administrantoj&quot;. Sed aliflanke mi konstatis ke mi ne povos post fino de la takso reforpreni de la roboto la administrajn rajtojn, nun ankaŭ ne de vi. Do la reforprenon devos plenumi neesperantista stevardo. Tio estas iom ĝena, sed ne evitebla, kiel mi eksciis nur nun. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:17, 8 mar. 2024 (UTC)

::: Bedaŭrinde tio ne helpis, kaj mi nun vere ne scias kial. :-( Ankaŭ mi estas tre certa ke ne estas la rajto &quot;interfaca administranto&quot; kiu mankas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:44, 8 mar. 2024 (UTC)

:::: Nun mi trarompis la fuŝon kaj la laboro progresegadas :-) . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:55, 8 mar. 2024 (UTC)

:Saluton, se la rajtoj estas nur por unu tasko, mi povos helpi. Mia roboto havas la administrajn rajtojn. Ankaŭ mi forigis multajn alidirektojn antaŭe. Do mia roboto povas fari tion. Ĉu vi konsentas? Ĉu vi havas liston por forigi? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:22, 8 mar. 2024 (UTC)

&lt;pre&gt;
| {&quot;delete&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Willy BRANDT&quot;,&quot;reason&quot;:&quot;la.. [[Vikipedio:Forigendaj_arti
|  koloj#nuntempa_enhavo_de_la_kategorio_\&quot;tujforigendaj_artikoloj\&quot;]]&quot;,&quot;logid
|  &quot;:4203140}}
&lt;/pre&gt;

:: Mi jam sukcesis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:26, 8 mar. 2024 (UTC)

== Norvegio ==
Saluton, vi prave rimarkis ke en Norvegio oni jam remalinventis la novan provincon Viken, kiun oni nur inventis en 2020. Dankon ke vi adaptis mian artikolon pri [[Viken]], kiun mi nur kreis en somero 2023, tiam kompreneble ne sciante ke la tuta paĝo post duonjaro jam denove devos ŝanĝiĝi. Tamen la temo ne nur limiĝas al adapto de la paĝoj [[Viken]], [[Akershus]], [[Buskerud]] kaj [[Østfold]]. Ekzemple mi nun adaptis la paĝon de [[Jevnaker]], kaj estas pliaj paĝoj kiuj same devas ankoraŭ adaptiĝi, nur ke mi nun plugas tra la sufiĉe senesperaj paĝoj pri Rumanio kaj ne povas malfermi kompletan projekton pri malfaro de Viken en Norvegio. Tamen mi petas vin, se vi malkovras tian administran novaĵon, ke bonus tiam ankaŭ atentigi la precipajn aliajn pasintajn e-lingvajn uzantojn... Mi en mia vivo redaktis tiom da paĝoj, ke mi freneziĝus se mi aldonus ĉiujn al teknika atentolisto. Do mi nur plene hazarde ĵus vidis vian redakton en la paĝo [[Viken]], povus ankaŭ esti ke mi nur vidus ĝin post ses aŭ dek jaroj. Se mi sciintus pri la relative limigita ofico plene adapti la paĝojn de Norvegio al ankoraŭ unu administra reformo tie, mi ne komencintus ion pri Rumanio nun sed farintus, se vi volus kune kun vi, la adapton pri Norvegio. Do, kuraĝe sciigu viajn trafajn rimarkojn! Printempajn salutojn, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:48, 7 apr. 2024 (UTC)

: Dankon ... ŝajne oni plene malfaris la reformon de la administra divido post nur 4 jaroj, kaj oni do devas alifari ĉiujn paĝojn kaj ĉiujn kategoriojn pri ĉiuj novaj/malnovegaj kaj malnovaj/portempaj provincoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:14, 7 apr. 2024 (UTC)

== Ne ekzistanta modulo ==

Saluton, Taylor 49. Mi hodiaŭ malkovris en la subredaktuja modulolisto de kelkaj artikoloj pri fervojlinioj la ne ekzistantan modulon &quot;Modulo:Wikidata/Tools&quot;. Ĉu vi eble havas ideon, kiu ŝablono iel kaŝe enplektas ĝin? Ĉe &quot;Ligiloj ĉi tien&quot; ial ne aperas alia moduloj. Do, verŝajne ĝi en iu ŝablono kaŝiĝis. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:26, 12 apr. 2024 (UTC)

: Jen: [[Modulo:Najbaraj stacioj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:29, 12 apr. 2024 (UTC)
::Dankon. Mi ĵus iomete korektis kelkajn aferojn pri la dokumentado de la modulo, por ke la foje de mi proponita skemo por tio estu sekvata. Alternativa propono siatempe (2013) ja ne estis. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:24, 13 apr. 2024 (UTC)

== Propono ==

Ĉu vi ŝatus iĝi konstanta administranto? [[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 12:14, 16 apr. 2024 (UTC)
: Mi konsentite lastatempe portempe teknike havis la rajton nur por plenumo de limigita unuopa tasko. Tamen se vi opinias ke mi estus bona administranto, vi povas kandidatigi min. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:38, 17 apr. 2024 (UTC)

==Legindaj artikoloj==
Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Rabindranath Tagore]], [[Rasismo]], [[Abu Nuŭas]], [[Afganio]], [[Aidoso]], [[Akva ciklo]], [[Akvobaraĵo]], [[Al-Ĥorezmi]], [[Alzheimer-malsano]], [[Amfibioj]], [[Molière]], kaj [[William Shakespeare]]; kiel oni vidas, gravaj artikoloj kaj tre varia temogamo. Dankon pro via kontribuo kaj pardonu pri miaj insistoj plialtigi la nombron de legindaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:41, 27 apr. 2024 (UTC)

== ŝablono:Informkesto homo ==

Saluton. Kial vi ĵus malfaris miajn lastajn redaktojn kun tre maldetala klarigo? Estus bone mencii fuŝitan artikolon. Tiam mi pli bone povus tion korekti. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:42, 8 jun. 2024 (UTC)
: Ĉiuj artikoloj (aŭ multaj almenaŭ) estas fuŝitaj. Aperas &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#if:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;... supre de paĝoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:44, 8 jun. 2024 (UTC)
::Post kiu el miaj redaktoj? Ĉu post la lasta? Mi kutime post ĉiu redakto kontrolas artikolojn. Sed vi estis pli kaj tro rapida per via interveno. Tia interveno ne estas en ordo. Prefere estu uzata diskutopaĝo. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:46, 8 jun. 2024 (UTC)
::: Jes post la lasta. Provu kun la paĝo [[ABBA]]. Vi intertempe redaktis aliajn paĝojn, do mi konkludis ke vi pretervidis vian eraron. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:49, 8 jun. 2024 (UTC)
::::Jam riparita. Mankis unu paro de malfermaj pintaj krampoj. En [[ABBA]] ĉio bonas nun. - Mi ne pretervidis ĝin. Sed Sj1mor demandis min dume pri alia problemo en alia informkesto. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:52, 8 jun. 2024 (UTC)
:::::Eble hieraŭ mi trovis artikolon en unu el &quot;viaj&quot; zorgigaj kategorioj, kiun vi jam taksis kiel malplenan. Mi jam korektis la artikolon. Bedaŭrinde ja kelkaj informkestoj havas majuskle komencantajn parametrojn. Mi preferas tute minusklajn parametrojn sen mallongigoj (se eblas), sen substrekoj kaj laŭeble kun certa sistemeco. Do, ni ankoraŭ havas multe por fari. Ĉu ne? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:16, 8 jun. 2024 (UTC)

:::::: Mi ankaŭ forte preferas tutminusklajn parametronomojn sen punktoj kaj laŭeble kun certa sistemeco (PIV: substreko=spaceto). Krom tio nur unu nomo por unu parametro (sen kromnomoj), kaj nur unu nomo por unu ŝabono (sen alidirektoj), kaj nur unu ŝablono aŭ modulo por unu tasko (do ne ekzemple 10 moduloj por ellego de WikiData). Troa kopiado el aliaj vikioj, timo ripari fuŝon aŭ forigi redundaĵon kaŭzas bontenadan hororon (unu ekzemplo el multaj: [[Beatriz Galindo]]). [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:26, 8 jun. 2024 (UTC)

== Ŝablono:Dato kaj loko ==

Saluton, Taylor 49. Eĉ se vi ne kreis ĝin, mi demandas vin pri {{ŝ|dato kaj loko}}. Ĉu vi havus ideon, kiel ni povus rekrei la ŝablonon surbaze de Lua-modulo? Ĝi enhavas ja kelkajn ripetajn alvokojn de Lua-modulo kaj diversajn fuŝojn. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:56, 8 jun. 2024 (UTC)

: Saluton ... tio certe eblas kaj multe indas. La nuna kodo estas rekte terura. Tamen temas pri iomete laborpostula tasko, ne io kion mi simple plenumos hodiaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:03, 8 jun. 2024 (UTC)
::Jes, certe tio ne urĝas kaj devos esti bone antaŭpripensata. Ĉu ne? Mi jam foje rigardis la ŝablonon. Se mi ĝuste vidis, ĝi uzas 6 Vikidatumajn erojn ripete. Krome ĝi iel kalkulas la aĝon de persono. Tio ankaŭ devos esti riparata, ĉar ĉe malkompletaj naski̍ĝdato aŭ/kaj mortodato ĝi terure fuŝas. Ĉu ni eble daŭrigu la diskuton sur la [[Ŝablono-diskuto:Dato kaj loko|diskutopaĝo de la ŝablono]]? Plia problemo ja estas, ke la kreinto de la ŝablono lastatempe apenaŭ aktivas. Do, kion fari? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:12, 8 jun. 2024 (UTC)

::: Jes, daŭrigu ĉe [[Ŝablono-diskuto:Dato kaj loko]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:13, 8 jun. 2024 (UTC)

== Diskuto pri referencoj ==

Kolego, ek de la 10-a de septembro en Diskutejo estis lanĉita grava diskuto pri aspekto de referencoj en vikiaj artikoloj. Rezulto de la diskuto grave influos ĉiun (!) artikolon de vikipedio, ŝablonojn de fontoj kaj plej verŝajne regolojn de artikola dizajno.
Vikia komunumo atendas vian opinion, ĉar vi estas aktiva partoprenantio de nia projekto.
Mi invitas vin partopreni la diskuton kaj eldiri vian opinion, prezenti vian sperton de uzo de referencoj en eo-vikipedio kaj vikipedioj en aliaj lingvoj. Ankaŭestas interesa via sperto ekster vikio: kiel aspektas referencoj en libroj kaj revuoj en esperanto kaj aliaj lingvoj.

Jen estas ligilo al la diskuto: [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Fremdlingvaj referencoj sen traduko al Esperanto]].

== Noto (LTA-ulo) ==
Kara, vi ĵus skribis en mia diskutpaĝo la noton &quot;NE menciu min kiam vi nenion havas por konigi&quot;. Vi scias, tamen, ke tion ne skribis mi, sed nia konata anonimulo. Mi povis nur reflekse forbari la novan IP-kanalon 193.210.196.213 kaj tuj faris tion kiam mi enŝaltis la komputilon (je la sesa matene mi ankoraŭ ne aktivis vikipedie). Iusence mi eĉ dankemas ke la konata anonimulo ofte rapide skribas ion en mian diskutpaĝon kaj tiel mem denuncas sin, ĉar se mi devus '''ne''' fari ion en vikipedio kaj en la vera vivo, sed nur stulte gapi ĉu en la listo &quot;Lastaj ŝanĝoj&quot; okazas iuj suspektaj movoj, tiam mia vivo ne plu havus enhavon, kaj mi post maksimume ses horoj redonus mian administran postenon. Mi jam ofte pripensis ĉu mi protektu mian diskutpaĝon kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kiel mi protektis vian diskutpaĝon, sed mi kaj vi kaj ĉiu scias ke ĉiu trudanto havas mil eblecojn trudi notojn al unuigita vikipedia konto, al la germana, taja, keĉua, lingala aŭ iu-ajn-alilingva vikipedia diskuto (sendepende ĉu mi iam uzis ĝin aŭ ne) aŭ en iu lingvo al alia projekto, vikivortaro, vikiversitato, vikicitaĵoj, vikivojaĝoj ktp ktp, aŭ al iu centra plia diskutpaĝo kiel tiu de la komunejo aŭ meta. Kaj per ŝablono {{ŝ|re}} aŭ afikso @ oni krome povas krie altiri atenton al ĉiu ajn diskutpaĝo en iu ajn branĉo de vikipedio. Mi iel pensas ke se mi tuj viŝas ĉiun noton, mi dediĉas al ĝi pli da atento ol se mi simple nenion faras, eble sekundon supraĵe legas kio estas skribata, aŭ kiam temas pri finna temo en alilingva diskutpaĝo ofte ankaŭ plene ignoras la notojn. Nur ke se io estas skribata en WPEO necesas ne atendi ĝis forbaro, ĉar alikaze la nombro de poste ankoraŭ kontrolendaj, tuŝitaj paĝoj tro altiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 10 jan. 2025 (UTC)

: Kompreneble mia mesaĝo celis nian LTA-ulon, ne vin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:11, 10 jan. 2025 (UTC)

== Teknikaj problemoj ĉe ThomasPusch (&quot;Atentu&quot;) ==
Mi ekde la 17-a de marto 2025 havas akutan komputilan problemon, kaj krome jam ekde kelkaj semajnoj havis misfunkcian poŝtelefonon. Tial mi nur povos normale reredakti Vikipedion kiam mi anoncos tion. Dume eblas retpoŝti al mi, sed neklaras kiam mi legos retpoŝtajn mesaĝojn. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:12, 17 mar. 2025 (UTC)

== Simiaj temoj ==

Mi petas vin rigardi la arkivigitan duan referencon en la teksto [[Miĥaelo (gorilo)]] kaj testi, ĉu vi povas ion utilan vidi tie. Mi vidas nur iun fremdlingvan vorton &quot;ruffle&quot; - tio ne estas miraklo, ĉar ofte filmetoj en arkivigoj ne funkcias. Se ankaŭ plia uzanto per alia aparato ne sukcesas vidi ion utilan tie, necesas simple forigi la referencon... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:42, 26 mar. 2025 (UTC)
PS: Kiam vi hodiaŭ matene dankinde aldonis subskribon de mi kaj kaŝis bildon, vi komprenis, ĉu ne, ke mi ankoraŭ estis tajpanta kaj nur inter-savis krudan nepretsn provizoraĵon, por ne perdi ĝin. Mi kompreneble konsciis pri ambaŭ problemoj, sed pensis ke mi havos la 5 ĝis 15 minutoj por vere meti definitivan version, ankaŭ ne metante {{ŝ|redaktas}}, per kio oni kompreneble povas signi ke oni ankoraŭ ne finis kaj ne intencas lasi tiom nenaturan materialon. Sed dankon ĉiukaze ke vi tiom rapidis. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:51, 26 mar. 2025 (UTC)

: Mi vidas ĉe [https://web.archive.org/web/20120212212035/http://www.koko.org/world/kokoflix.php?date=2008-03-23 web.archive.org/web/20120212212035/http://www.koko.org/world/kokoflix.php?date=2008-03-23] jenan tekston (partoj eltranĉitaj por eviti lezon de kopirajto):

:: &lt;small&gt;Michael grew up with Koko; they learned ... by Koko and everyone at the Gorilla Foundation always — he was a true inspiration. Message: Gorillas can not only use language ... experienced firsthand as a baby.&lt;/small&gt;

: Do la referenco bonas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:50, 26 mar. 2025 (UTC)

::Jes la apudfilman teksteton mi ankaŭ vidas, sed la esenco estis la filmo, kiu bedaŭrinde estas morta. Bone, ni povas lasi la arkivigon pro la flanka teksteto, sed mi esperis ke aliaj eble vidos pli ol mi. Do, ne. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:59, 26 mar. 2025 (UTC)

::: La video ĉe &quot;archive.org&quot; ne funkcias por mi. Ne eblas starti ĝin. La &quot;fremdlingva&quot; vorto &quot;ruffle&quot; foje apreas, foje ne. [[:en:Ruffle (software)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:56, 27 mar. 2025 (UTC)

== plena forigo de &quot;lingv&quot; ==
Dum la plena forigo de {{ŝ|lingv}} tamen restas iuj ruinaj paĝoj, ekz. en [[Ŝablono:Klasifiko de samea lingvo]] mi fakte bone eltranĉis ĉiujn uzojn de &quot;lingv&quot;, sed tamen la &quot;arbo&quot; ne plu havas ĝustajn branĉojn. Mi havas egajn problemojn teni superrigardon pri la relative komplika formatigo, havante daŭre nur mikro-etan poŝtelefonan ekranon, kaj petas vin rigardi kaj fintrakti la paĝon. Se ne eblas aliel, vi povas deturni la tempon antaŭ miaj lastaj tranĉoj de hodiaŭ, kaj de tie denove fari la forigojn, kun pli da superrigardo. La paĝo [[Tanoa lingvaro/klasifiko]] ankaŭ  bezonas revizion de granda ekrano. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:28, 31 mar. 2025 (UTC)

Nedezirata paneo estas ke post [[Specialaĵo:Redirect/logid/4285110|forigo de]] la ŝablono {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}} [[Vikipedio:Diskutejo]] rompiĝis. Tiun paĝo necesos aparte teni sub atento: kompreneble eblos remeti la ŝablonon {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}}, sed restos dubo ĉu pro la forta interplektiĝo de la multegaj ŝablonoj tio sufiĉos por refunkciigo de la diskuteja kapo, sed ankaŭ eblas vidi tie mem, kiel eblas anstataŭigi uzon de {{ŝ|lingv}} per alia, pli moderna ŝablono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:23, 1 apr. 2025 (UTC)
:::PS: Bone ke per la restarigo de tiu unusola ŝablono jam ja diskuteja kapo jam delonge ŝajnas perfekte funkcii... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:35, 1 apr. 2025 (UTC)
::::La serĉo kie la nun restarigita ŝablono estas uzata, montras 26 uzojn en aliaj ŝablonoj, plej multaj pri la diskuteja kapo. Sendube eblas faciligi tiun ekstreman interligiĝon, sed se evidente la &quot;fadenobulo&quot; nun bone funkcias, eblas ankaŭ rezigni pri tiu faciligo kaj lasi la nun fone komplikan situacion. Sed tamen ideo estas videble forigi tiun sendependan ŝablonon el la familio &quot;lingv&quot; kaj nomi ĝin {{ŝ|nomo de la lingvo}} aŭ pli simple {{ŝ|lingvonomo}}. Unue per alidirektigo, poste per robota alĝustigo de la uzoj. Tiam klaras ke la ŝabloneto ne plu estas parto de la forigata familio &quot;lingv&quot;. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:05, 1 apr. 2025 (UTC)

::::: Saluton ... mi pardonpetas se mi estigis kredon ke ĉiuj subpaĝoj de Ŝablono:lingv estas forigeblaj. Mi konfirmis nur neutilon de &quot;Ŝablono:lingv&quot; mem kaj certaj subpaĝoj. Mi subtenis forigon de ĉiuj subpaĝoj kiuj ne estas uzataj, post kontrolo ke ili vere estas neuzataj, unuope paĝo post paĝo. La rompo de la diskutejo estas paneo, ĝia kaŭzo estas [[Ŝablono:Diskutejo/Neesperanto/enkonduko]]. Ŝablonon [[Ŝablono:lingv/Nomo de la lingvo]] vi forigis kaj sekve malforigis. Ankaŭ mi devas konfirmi rompon de [[Ŝablono:Klasifiko de samea lingvo]] (kaj kelkaj aliaj) kie ĝuste kiel vi skribas certaj branĉoj estas rompitaj. Tamen por mi malcertas ke la ŝablono bone funkciis antaŭ la forigo de [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&amp;page=%C5%9Cablono%3ALingv%2Fethnologue Lingv/Fethnologue]. Ĉiuokaze ĝi estas [[Specialaĵo:Kio_ligas_ĉi_tien%3F/Ŝablono:Lingv/ethnologue|uzata]] do necesas aŭ malforigo aŭ rapida riparo. Eble neceas malforigi pliajn subpaĝojn de &quot;Ŝablono:lingv&quot;. Dum la venontaj du semajnoj mu havos tre limigitan aliron al interreto kaj tre limigitan tempon. Ne hezitu malforigi subpaĝojn kiuj montriĝas ankoraŭ uzataj. Estonte oni reprovu forigon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:22, 1 apr. 2025 (UTC)

:::::: [[Ŝablono:lingv/a]] kaj [[Ŝablono:lingv/Vikipedia kodo]] ankaŭ estas uzataj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:46, 2 apr. 2025 (UTC)
:::::::Ankaŭ {{ŝ|Tradukita}} bezonas {{ŝ|lingv/r}} kaj {{ŝ|Tradukitaĵo}} {{ŝ|Lingv/lingva Vikipedio/teksto}}... Mi remetis tiujn, kun dokumentadoj, ĉar nenio pliboniĝis ankoraŭ remetis {{ŝ|lingv}}, sed tamen {{ŝ|Tradukita}} kaj {{ŝ|Tradukitaĵo}} ne refunkcias. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:43, 3 apr. 2025 (UTC)
::::::::Mi nun iom brutale reduktis ŝablonon {{ŝ|Tradukita}} al nur unu alilingva artikolo - tiel la plej multaj uzoj denove funkcias (estas multegaj). Sed mi ne tre kontentas pri mia brutala solvo, kiu nur estas naskita el improvizo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 3 apr. 2025 (UTC)
::::::::: La ŝablonon {{ŝ|Tradukitaĵo}} mi same brutale traktis. Tie, ĉar ŝajne ne antaŭvidiĝas pluraj lingvoversioj, eĉ relative bone funkcias, kvankam daŭre naskita el improvizo. La remetitajn subŝablonojn {{ŝ|lingv/r}}, {{ŝ|Lingv/lingva Vikipedio/teksto}} kaj {{ŝ|lingv}} mi ankoraŭ lasas, kvankam ilia remeto hodiaŭ ne estis la solvo: tiel eblos ankoraŭ eksperimenti kiel oni povas ekhavi veran solvon pri la ŝablono {{ŝ|Tradukita}}... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:13, 3 apr. 2025 (UTC)

:::::::::: La solvo estas modulo kiu jam delonge bone funkcias cxe vikivortaro. Sed mi ne havos tempon instali gxin cxi tie hodiaux. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:56, 3 apr. 2025 (UTC)

:::::::::: Kodo (antaŭ via hodiaŭa atako):
&lt;pre&gt;
[[Kategorio:Paĝoj tradukitaj el Vikipedio en la {{lingv/r|{{lc:{{{1}}}}}}}a]]
&lt;/pre&gt;
:::::::::: estas fuŝa ĉar ĝi redonas nevalidan rezulton por certaj lingvokodoj kiel io, ur, sa. La modulo ĝuste traktas tiujn lingvojn. Do riparo estas survoje, sed kiel skrbite ne alvenos dum la venontaj du semajnoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:08, 3 apr. 2025 (UTC)

== [[Modulo:Lili]] ==

Vi anstataŭigis la ŝablonon {{ŝ|lingvA}} per la [[Modulo:Lili]]. Mi ne scias kiel ĝi funkcias, sed mi konstatas ke en la paĝo 
[[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] pluraj lingvoj aperas kun la mesaĝo &quot;Evidente nevalida lingvokodo&quot; aŭ &quot;Nekonata lingvokodo&quot;. Fakte en la menciita paĝo mi uzas la ŝablonon {{ŝ|Vikipediaj statistikoj/linio}} kiu baziĝas sur la lingvokodoj uzataj de la vikipediaj projektoj, kiuj ne ĉiam kongruas kun la ISO-kodoj. Kiam mi kreis tiujn ŝablonojn mi zorgis ke ĉio tamen funkciu. Vidu en [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#All_Wikipedias_ordered_by_number_of_articles All Wikipedias ordered by number of articles] aperas kaj la vikipediaj projektokodoj kaj la nomoj de la lingvoj. Ĉu vi povas elturniĝi por ke plu taŭge funkciu kun la modulo ? Dankas [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 16:33, 14 apr. 2025 (UTC)

: Ĝi dependis de jam forigita [[Ŝablono:Lingv/komento]]. Mi revenigos viajn kodojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:40, 14 apr. 2025 (UTC)

::Mi jam korektis por la kodo azb en {{ŝ|Tbllingvoj}}. Sed mi vidas ke vi jam malfaris mian redakton, kiu tamen intertempe funkciis. Mi lasas vin labori akj atendas vian respondon [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 16:51, 14 apr. 2025 (UTC)

::: Mi revenigis viajn kromajn kaj specialajn kodojn. [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] Bv ne redaktu ŝablonon {{ŝ|Tbllingvoj}} antaŭ ke mi instalis dokumentaĵon kaj memteston. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:15, 14 apr. 2025 (UTC)
::::Mi ĝisdatigis [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj|Vikipediaj statistikoj]] laŭ [[m:List of Wikipedias]] (aldoniĝis novaj lingvoj, kaj ŝanĝiĝis la ordo de iuj el ili). Kaj nun mankas esperantonomoj (aperas &quot;Nekonata lingvokodo&quot;) por
:::: 295 knc
:::: 299 btm
:::: 300 syl
:::: 319 igl
:::: 323 rsk
:::: 330 ann
:::: 333 tdd
:::: 338 bdr
:::: dum ĉe tiuj lingvoj aperas propra lingvonomo kaj vikipedia artikolnombro. [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 22:15, 14 apr. 2025 (UTC)
:::::Mi aldonis ilin en {{ŝ|LingvR}} [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 23:28, 14 apr. 2025 (UTC)

:::::: Bone, do la problemo de statistiko estas solvita, kaj mi povas dauxrigi je forsxaltado de &quot;Lingv/xxx&quot;. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:47, 15 apr. 2025 (UTC)
Mi aprobas ŝovon de [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] al publika parto de nomspaco vikipedio. Mi nur kreis ĝin kiel subpaĝo de mia uzantopaĝo ĉar mi volis certiĝi ke ĝi bone funkcias kaj volis eviti ke ĝi estu senkompate forigita pro iu ajn kialo. La ŝablonojn {{ŝ|LingvA}} kaj {{ŝ|LingvR}} mi kreis kopie de la respektivaj ŝablonoj {{ŝ|Lingv/A}} kaj {{ŝ|Lingv/R}} kiuj estas (estis) protektitaj kontraŭ redaktado. Nun mi gratulas ke estas rekreitaj la samaj funkcioj kiujn volis plenumi la ŝablonaro lingv sur aliaj bazoj. Des pli bone se ĉio bone kaj taŭge funkcias.--[[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 15:42, 16 apr. 2025 (UTC)
: kaj mi riparis {{ŝ|Klasifiko de tanoa lingvaro}} (enestis troaj }} )--[[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 15:54, 16 apr. 2025 (UTC)

:: @[[User:Agloforto]] La pagxo [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] tre similas al [[Vikipedio:Internacia Vikipedio/Artikolnombro de ĉiuj Vikipedioj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:01, 17 apr. 2025 (UTC)
:::Jes fakte. La kreinto estas la sama homo per du malsamaj salutnomoj. Tamen en la du lastaj aperas nur 287 lingvoj anstataŭ 341. En la unua mi antaŭ kelkaj tagoj ĝisdatigis la lingvo-(projekto-)liston, dum la aliaj estis kreitaj antaŭ kelkaj jaroj, kiam estis malpli da projektoj. La afero funkcias duone aŭtomate koncerne la artikolnombron, kaj duone malaŭtomate koncerne la lingvoliston, kiun mi ĝis nun foje ĝisdatigis laŭ la fonto en meta. Cetere mi rimarkis ke la sama lingvo aperas en vicoj 284 kaj 286. [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 17:37, 24 apr. 2025 (UTC)

== Plia kontraŭintenca ruiniĝo ==
{{re|Taylor 49}} Rerigardu la eksan tabelon [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]], kiu kontraŭintence tro draste reduktiĝis, kaj nun estas nur &quot;ĉielarka&quot; ruino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:36, 15 maj. 2025 (UTC)

: @[[User:ThomasPusch]]: Ja videblas ruiniĝo, sed:
:* mi neniam redaktis ĝin antaŭe
:* tio ŝajne neniel rilatas al forigo de &quot;Lingv/xxx&quot;, sed supozeble al antaŭaj ŝanĝoj en la parsilo (ekde jaro 2012), eble eĉ tio neniam funkciis
:* [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]] kaj [[Ŝablono:Vikipedio/artikolnombro]] nenie estas transkluzivigitaj
:* tie uzata [[:Dosiero:Internacia Vikipedio krado.svg]] viktimiĝis je forigo jam dum jaro 2013
:* sume, [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]] [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko/subst]] [[Ŝablono:Vikipedio/artikolnombro]] estas neuzata redunda forgesitaĵo, eble forigebla
: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 15 maj. 2025 (UTC)

{{farite|solvite}} {{re|Taylor 49}} Via opinio identas al tio, ke ankaŭ mi ne vidis antaŭan redakton rilate al forigo de &quot;Lingv/xxx&quot;, kaj ne trovis iun ruĝan ligilon de eksa ŝablono de la nun forprenita ŝablonaro. Sed mi ne sufiĉe atente rigardis la grandan &quot;fonan&quot; bildon, pri kies viktimiĝo je forigo jam dum jaro 2013 vi atentigis: tio estis la solvo - la bildo nur transportiĝis al la komunejo, en tiu movo detale ŝanĝis sian dosieronomon (&quot;eo&quot; aldonata al ĉiukaze jam esperanta dosieronomo), kaj tiun detalon oni ne notis en la esperanta paĝo. Mi riparis tion, kaj la tabelo jam aspektas tute modela. Nur frapas ke la [[moldava]] kreskis pli ol atendeble en tiuj jaroj kaj la [[ĉaktaa]] malpli ol la averaĝo, sed bone, pli impresas min ke ĉiuj aliaj lingvoj ŝajne tre homogene kreskis, ne estas iuj nombroeksplodoj plu kiel antaŭe ĉe la cebua aŭ volapuka vikipedioj. Post tiu riparo mi pensas ke la tabelo nepre estas konservinda, eĉ se oni ne aldone flegas kaj aktualigas la lingvan ordiĝon al la nuna stato. Bone, tiu problemo konsidereblas solvita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:05, 15 maj. 2025 (UTC)

== Ankoraŭ plia kontraŭintenca ruiniĝo ==
Ankoraŭ plia kontraŭintenca ruiniĝo okazis en la ŝablono {{ŝ|Vikipedioj}}, uzata en ĉiuj teksto pri diverslingvaj branĉo de vikipedio, ne nur en [[Vikipedio en Esperanto]]. Mi antaŭe foje vidis la ŝablonon kiu laŭ mia memoro ĉiam perfekte funkciis laŭ la hodiaŭa stato. Mi proponus restarigi tiom da forigitaj kun-ŝablonoj kiom sukcesas por ne plu saboti ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 4 jun. 2025 (UTC)

&lt;s&gt;{ {Vikipedioj} }&lt;/s&gt;

Ĉu mi simple unue restarigu Ŝablono:Lingv/Vikipedioj kaj poste ni vidos ĉu tio jam funkcias. Aŭ ĉu vi havas alian proponon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 4 jun. 2025 (UTC)

: @[[User:ThomasPusch]] Solvo estas ene de [[Ŝablono:Vikipedio laŭ artikolnombro]] kaj [[Modulo:nombro da/rank]]. Bona tamen iomete laborpostula solvo estas plena moduligo de ĉiuj ŝablonoj rilataj al aliaj vikioj, kaj forigo de la tuta konfuziga redundaĵo.
:* [[Ŝablono:Artikolnombrlimo]] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%5BA%7Ca%5Drtikolnombrlimo%2F&amp;ns10=1 uzoj]
:* [[Ŝablono:ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] rompita kaj neuzata -&gt; forigenda
: &lt;s&gt;Bv portempe malforigu ŝablonon &quot;Lingv/Vikipedioj&quot;&lt;/s&gt; sed nur ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:19, 6 jun. 2025 (UTC)

:: {{forte kontraŭ}} malforigo de &quot;Lingv/Vikipedioj&quot;. [[Ŝablono:Vikipedioj]] estas (provizore) riparita. [[Ŝablono:ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:25, 8 jun. 2025 (UTC)

{{re|Taylor 49}} Vi vidis ke mi estis for dum 5 tagoj. Fakte mi jam reestas ekde unu tago, sed japana temo tiom kaptis mian atenton ke mi vidas vian noton nur nun. Mi laŭ via propono nun forigis ŝablonon ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] rompita kaj neuzata, kaj dumtempe malforigis ŝablonon &quot;Lingv/Vikipedioj&quot;, tiel ke vi povas plu umi. Mi estos hejme dum la sekvaj sep tagoj, tiam nur semajnfine estos for de vendredo ĝis dimanĉo. Dum la sekvaj tagoj do rapidaj respondoj garantiatas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:58, 12 jun. 2025 (UTC)

&lt;pre&gt;&lt;includeonly&gt;[[{{#ifexist:{{Lingv/lingva Vikipedio|{{{1}}}}}|{{Lingv/lingva Vikipedio|{{{1}}}}}|{{Lingv/R|{{{1}}}}}lingva_Vikipedio}}|{{Lingv/R|{{{1}}}}}a]] ([[:{{#ifeq:{{{1}}}|eo|Vikipedio:Ĉefpaĝo|{{{1}}}:}}|{{{1}}}]])&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Lingv/dokumentado|Vikipedioj}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/pre&gt;

: Reforigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:30, 16 jun. 2025 (UTC)

::He? Vi forgesis &quot;helikumi&quot; min en via lasta noto, kaj ĉar mi ne seninvite patrolas vian diskutpaĝon, mi ne vidis ĝin en junio 2025. Nun mi jam tute ne plu estas en la temo de antaŭ 7 monatoj. Ĉu vi povas konfirmi ke ĉio intertempe estas en ordo, aŭ ĉu ankoraŭ estas imperativa neceso por ago? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:10, 18 jan. 2026 (UTC)

::: He? @[[User:ThomasPusch]] Ĝi jam estas reforigita: [https://eo.wikipedia.org/wiki/%C5%9Cablono:Lingv/Vikipedioj Lingv/Vikipedioj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:28, 19 jan. 2026 (UTC)
::::Dankon pro la konfirmo, ke aliulo jam solvis la temon. Se vi helikumos (@) min venontfoje samkiel vi kutime faras, mi havos ŝancon sen prokrasto reagi (kvankam foje eĉ kun la helikumoj estas pli da taskoj ol mi povas trakti, sed mi klopodas). Do, tie ĉi ĉio en ordo, ĉio {{farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:28, 21 jan. 2026 (UTC)

== Saluton ==
En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas novaj proponoj kaj en [[Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj]] estas unu. Kiam vi havos tempon, eble indos interveni en kelkaj el ili.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:16, 23 jul. 2025 (UTC)

== Pakkoruotsi 2025-12 ==
Mi skribis pri la deviga sveda denove. Mi ne skribis pri la afero malneutrale kaj fanatike kiel en 2022. Cxu la artikolo [[sveda lingvo en Finnlando]] estas nun tauxga (speciale la parto deviga instruo de la sveda lerneje)? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:28, 26 dec. 2025 (UTC)

: Legu kion mi skribis [[Vikipedio:Problemaj_uzantoj#Nova_registrita_konto_%22kun_parte_finnaj_temoj%22|ĉi tie]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:23, 28 dec. 2025 (UTC)

== Perämeri -&gt; &quot;Botnia golfeto&quot; ==
Cxu mi laux vi uzas bonan logikon, kiam mi supozas, ke estas logike, ke la artikolo [[Kvarken]] havas en la esperanta Vikipedio svedlingvan rubrikon sed la artikolo [[Perämeri]] finnlingvan, cxar la plejo el la bordoj kaj insuloj de Kvarken estas svedlingvaj sed la plejo de la bordo kaj insuloj de Perämeri estas finnlingvaj? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 07:41, 15 jan. 2026 (UTC)

: {{farite}} [[Botnia golfeto]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:26, 15 jan. 2026 (UTC)

:: Tre bonis la alinomigo al esperanta titolo, laŭ la logiko, kiam laŭ akceptitaj vortoj el oficialaj vortaroj eblas sence krei geografiajn nomojn, do sen devi &quot;inventi&quot; iun fantazian &quot;vorton&quot;, oni nomu la geografiaĵon en Esperanto. Aparte se estas pluraj diversaj nacilingvaj formoj, tiu lingve neŭtrala solvo estas bona. Pri la &quot;granda Botnia Golfo&quot; fakte estas pluraj tre konfirmaj eksteraj referencoj: ne nur [https://vortaro.net/#Botnia_kdc en PIV], sed ankaŭ en la [[poŝatlaso de la mondo]], ĝis nun sola esperantlingva atlaso, de 1971 en la vasta dupaĝa mapo 14 dokumentiĝas la geografia nomo &quot;[[Botnia golfo]]&quot; (mi aldonas la du referencojn al la teksto pri la granda akvujo). Simpla aldono de sufikso -et- estas tre esperanteca solvo. Bedaŭrinde pri &quot;Kvarken&quot; ne ekzistas tia sen-diskute klara esperantigo, tial tiu titolo devas resti nacilingva. Bona paŝo la renomigo ĉiukaze. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:41, 18 jan. 2026 (UTC)

== Estonta plia bildo en geografia artikolo ==
Saluton, kara. Por (nova) geografia artikolo, nur unusola informkesta bildo de la vikidatuma parametro p18 estas fakte malmulta ilustraĵo. Sed plian foton elekti kaj enigi en tekston kompreneble estas ekstra laboro, por kiu ne ĉiam en unua paŝo sufiĉas la tempo. En [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=R%C3%A4%C3%A4kkyl%C3%A4&amp;diff=prev&amp;oldid=8972772] vi simple viŝis la antaŭpreparitan kadron por estonta foto. Tion eblas fari, se garantiite neniam estos ŝanco ke dua foto aldoniĝos al la vikimedia komunejo aŭ al la loka branĉo de eo-wiki. Sed se eblas, estas pli bone lasi la antaŭpreparitan kadron por estonta foto, aŭ eĉ pli bone plenigi ĝin per dua foto, kiel ekzemple estas nun en la paĝo [[Rääkkylä]]. Ĉiukaze la teksto de [[artikola ĝermo]] de nur 3 aŭ iom pli da frazoj estas malmulto da materialo maldekstre kompare al la aŭtomate plenigebla informkesto dekstre - sed per aldona(j) foto(j) maldekstre la misproporcio jam iĝas malpli drasta, kaj kompreneble, ĉiu teksto povas plu kreski kaj iam kreskos. Tial, bonvolu ne viŝi tiajn antaŭpreparaĵojn por estontaj ampleksigoj, sed - se vi volas - bonvenas via plenigo de la spaco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:57, 18 jan. 2026 (UTC)

== Sveda lingvo en Finnlando ==
Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko:

&quot;La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj.&quot;

Respondo al mi:

&quot;Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj.&quot; [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC)

:La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC)

:: Ĉesu. Mi ne engaĝiĝas en la konflikto pri &lt;b&gt;pakkoruotsi&lt;/b&gt;. Post venonta sensenca mesaĝo mi instigos globalan forbaron kontraŭ vi. (@[[User:ThomasPusch]]) [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:08, 26 jan. 2026 (UTC)

==Kiel indiki publikhavaĵajn bildojn==
Ĉu vi scias kiel taŭge indiki kiam oni alŝutas bildon, ke ĝi estis liberigita en la publikan havaĵon de sia posedanto? Mi ĵus atentigis al [[Uzanto:Claudio Pistilli]] ke lia maniero indiki tion estas misgvida laŭ mi, ĉar ĝi ŝajnigas ke la alŝutanto mem estas la posedanto. Sed mi trovis, ke mi ne bone komprenas, kiu estu la ĝusta metodo - [[Ŝablono:PD]] havas averton dirantan ke ĝi estas malaktuala, kaj [[Vikipedio:Permesiloj por dosieroj]] ambicie rekomendas iun [[Ŝablono:PD-ttt]], kiu tamen neniam kreiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:21, 28 jan. 2026 (UTC)

: @[[User:Arbarulo]]: Saluton ... la kerno de la problemo estas ke [[:c:Special:Contributions/Claudio_Pistilli|Claudio estas porĉiam forbarita]] ĉe commons ekde jaro 2019, kaj do ekde tiam alŝutas loke. Publikan havaĵon oni nepre alŝutu ĉe &quot;commons&quot; (krom se prezentiĝas tre speciala kaŭzo alŝuti loke). Se vi aŭ iu alia faris foton kaj mem decidis liberigi ĝin kiel publikan havaĵo, uzu ŝablonon [[:c:Template:Cc-zero]].
:* [[:c:Help:Public domain]]
:* [[:c:Commons:Licensing#Material_in_the_public_domain]]
:* [[:c:Template:Cc-zero]]
: Loke por sufiĉe malnova bildo oni [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Dosiero%3AOmajadaj_militistoj.png&amp;diff=9296476&amp;oldid=9296077 uzu la ŝablonon &quot;PD-malnova&quot; kaj NE uzu la ŝablonon &quot;Propra&quot;].
:* [[Ŝablono:PD-malnova]]
:* [[Ŝablono:Propra]]
: La bildarego alŝutita ĉi tie far [[User:Claudio Pistilli|Claudio]] estas granda problemo kiu postulos gigantan riparlaboron:
:* forigu fakte maĝustajn bildojn pri kemio
:* forigu kopirajtlezajn bildojn pri kemio
:* riparu maĝustajn permesilojn
:* ŝovu ĉiujn bonajn bildojn al &quot;commons&quot;
: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:02, 29 jan. 2026 (UTC)
::Dankon pro tiuj malĝojigaj informoj. Mi ĵus rigardis la plendojn pri Claudio ĉe Commons. Mi apenaŭ suspektis, ke estas tiom granda problemo. Ĉu lia konduto iam diskutiĝis en Esperanta Vikipedio?
::Cetere mi ne tre kontentas pri tio, ke la kontribuantoj ĉe Commons rekte proponis al li, ke li transprenu sian agadon ĉi tien, kvazaŭ forŝovi siajn problemojn al alia komunumo estus solvo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:42, 29 jan. 2026 (UTC)

::: Laŭ mia scio oni ne konsilis al Claudio translokigi sian agadon ĉi tien, sed tio (surprize?) tamen okazis. Mi ne scias pri diskuto pri Claudio ĉi tie.  Mi jam forigis reklamon pri &quot;Ŝablono:PD-ttt&quot;. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:46, 29 jan. 2026 (UTC)
::::Bedaŭrinde oni konsilis lin tiel ĉe [[:Commons:User talk:Claudio Pistilli/Archive 1#eo:Specialaĵo:Alŝuti]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:33, 29 jan. 2026 (UTC)

::::: O ve ... kaj tion fifaris administranto [[:c:User:Leyo]] :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:43, 30 jan. 2026 (UTC)
:::Salutojn, mi estis forpelita de Commons fare de homo kiu misuzis Common kaj forigis multajn personojn. Ĉi tiu homo ankaŭ estis forpelita, sed lian viktimoj ne sukcesas defendiĝi pro tio ke Commons estas regiono de la angla parolantoj, malmultaj ne-anglaparolantoj sukcesas tie. Kelkaj kemiaj strukturoj de mi kreitaj estis anstataŭitaj de aliaj ne pli bonaj ol la miaj  pro tio ke oni estas angloparolanto. Kaj rilate al Esperanta Vikipedio mi nur enmetas dosierojn antikvajn kaj en publika domajno. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 10:08, 30 jan. 2026 (UTC)
::::Pluraj homoj plendis pri vi ĉe Commons, ne nur tiu, kiu blokis vin. Pri viaj kemiaj strukturoj mi ne povas rapide juĝi. Tamen, se vi nur enmetas dosierojn antikvajn kaj en publika havaĵo, estas via respondeco ĉiam pruvi tion indikante la originalan fonton kaj ĝian daton. Tion vi ne faras. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:06, 30 jan. 2026 (UTC)

::::: @[[User:Claudio Pistilli]]: Veras ke la administranto kiu forbaris uzanton &quot;Claudio&quot; mem nur 14 tagoj poste estis forbarita de &quot;commons&quot; kaj sekve eĉ globale [[:m:Special:CentralAuth/Edgar181|pro gantopupumado]]. Kaj tio ne estas la sola administranto malsuprenpafita pro gantopupumado. Ŝajne &quot;commons&quot; estas azenejo. Tamen restas problemo pri &quot;Claudio&quot;: manko da kunlaborvolo. Oni plurfoje petis uzanton &quot;Cladio&quot; indiki fonton de bildoj, kaj respekti kopirajton kaj licencadon. Laŭ mia scio Claudio neniam donis respondon al la simpla demado: Kiel vi kreis la bildojn de molekuloj? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:20, 1 feb. 2026 (UTC)

== Lukio ==
Ĉu la klarigo estas tro longa: https://eo.wiktionary.org/wiki/lukio ? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 01:29, 27 feb. 2026 (UTC)
: JES ĝi estas tro longa. Enciklopedia enhavo apartenas al vikipedio. La detala historio neniel rilatas al la vorto &quot;lukio&quot;. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:54, 27 feb. 2026 (UTC)

::Mi plimallongigis. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:36, 3 mar. 2026 (UTC)

== Fantoma mesaĝo (Saluton) ==
Saluton. Hieraŭ mi ricevis retmesaĝan averton, ke estas mesaĝo de vi por mi en Vikipedio, sed mi ne povis trovi ĝin. Ĉu vere vi deziris kontakti min aŭ estis eraro de la sistemo?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 2 mar. 2026 (UTC)

: @[[User:Kani]] Ne eraro, sed okaze de prilaboro de ŝablonoj mi redaktis vian diskpaĝon: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto:Kani&amp;diff=prev&amp;oldid=9322549] kaj ankaŭ vian provejon: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto:Kani/provejo&amp;diff=prev&amp;oldid=9322546] ... bv pardonpetu ke mi faris tion sen antaŭa demando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:05, 3 mar. 2026 (UTC)

== Volapuko ==

[[Volapuko#Iomete_da_nova_populareco]] -- Mi volis lerni Volapukon post tio, ke mi trovis libron de [[Yrjö Karilas]]. Nenie ekzistis lernolibroj, sed interrete igxis volapukovortaroj kaj tial mi povis komenci lerni la Volapukon. Pri la afero iomete rakontas ankaux la sveda Vikipedio. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:52, 7 mar. 2026 (UTC)

== Juice ==

Vidu: https://youtube.com/watch?v=HnIExrwJEIU Cxu mi kreu pri la kanto artikolon? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 05:42, 8 mar. 2026 (UTC)

: Eblas se la artikolo estos bona: [[d:Q17383328]] [[Rakkauden ammattilainen]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:18, 8 mar. 2026 (UTC)

== Hovimäki ==

Iu spertulo de la finna skribis pri [[Hovimäki]], ke haha, friherre/vapaaherra Lindhof en la 19-a jarcento parolus fluante la finnan? Oni povas diri, ke estas ankaux tiaj pri la Biblio rakontantaj filmoj, kie la personoj parolas la anglan - ne estas realisme.La serio prezentas ankaux  la unua epoko de la kansakoulu/folkskola, popollernejo. Iu nobelulo en tiu lernejo demandis, el kies multaj hejme iu mortis pri la tuberkulozo kaj post la respondo konsilis, ke la lernantoj petu, ke se hejme estas iu homo tuberkuloze, oni por mangxi donu al ri propran pladon. Versxajne tio ne estus realisme, ke nobelulo do parolus finne. Eble estus ple bone, ke estus tradukanto. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:12, 12 mar. 2026 (UTC)

: Escepte ne malfaras pro dulitera vorto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:51, 16 mar. 2026 (UTC)

== Aŭtorrajta demando ==
Claudio Pistilli diras ke la publikigintoj de enciklopedio pri spiritismo volas permesi ĝian reuzon en Vikipedio. Se vi havas tempon, bonvolu kontroli ĉu [[Uzanto-Diskuto:Arbarulo#La aŭtodafeo de Barcelono (1861)|mia respondo]] estas ĝusta. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:21, 18 apr. 2026 (UTC)
: Mi respondis tie. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:07, 21 maj. 2026 (UTC)

== Amaseto da ruĝaj teknikaj kategorioj ==
Kara Taylor, mi petas vin rigardi la paĝon pri la portugala urbo [[Braga]]. Tie nun estas pluraj kriptoj ruĝaj kategorioj. Mi forte suspektas ke tion kaŭzas la ŝablono {&lt;nowiki/&gt;{tradukita}&lt;nowiki/&gt;}, kaj mi memoras kiam jam iam estis iu simila situacio, ke tiam vi sciis pri kio temis. Do mi petas vian konsilon, kiam atendeblas foresto de la strangaj kategorioj, aŭ (idealokaze) pri riparo. Ĉu vi havas ideon pri la strangaĵo? --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:36, 30 apr. 2026 (UTC)

: @[[User:Aidas]]: Dankon pro la mesaĝo, kaj mi pardonpetas pro la malfrua respondo. Mi jam riparis la paĝon [[Braga]]:

:: {&lt;nowiki/&gt;{tradukita}&lt;nowiki/&gt;}
:::: -&gt;
:: {{Ŝ|Trad}}

: laŭ [[Ŝablono:Trad#Uzo]] ... mi intencas ĉiujn antataŭigi, sed evidente ekstervikiaj farendaĵoj iomete malrapidigis la laboron :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:07, 21 maj. 2026 (UTC)

== Marja-Sisko ==
Vidu: [[pastreco de virinoj]]. [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:19, 24 maj. 2026 (UTC) [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 20:20, 24 maj. 2026 (UTC)

Vidu: [[Pentti Arajärvi]]

== Kampara komunumo (Finnlando) ==

[[Kampara komunumo (Finnlando)]]. Estus bone igi la artikolon universala kaj preni al la artikolo nomo Kampara komunumo. Cxu vi povus skribi pri la kamparaj komunumoj de Svedio? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:10, 31 maj. 2026 (UTC)

== yrjöpussi ==

Ĉu mi rajtas, nome de vi, uzi la uzantnomon Yrjöpussi (vomsako, kräkpåse)? [[Uzanto:Näin on näreet|Näin on näreet]] ([[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet|diskuto]]) 15:48, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>b9fxcl6hv394m6tc28ib940ctvti46j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unua interaliancana milito helena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>583896</id>
    <revision>
      <id>9393123</id>
      <parentid>8667867</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9393123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="p8tpp5wn04poxy4ue87hw6rmx5kzb31" xml:space="preserve">La '''Unua interaliancana milito helena''' estis farita de [[Ateno]] dum 357-355 a.K. kontraŭ [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Kos (insulo)|Kos]] kaj [[Rodoso]], la plej potencaj membroj de la Dua atika maroligo ([[Dua Delosa Ligo]], ekde 378). 

Ili forlasis la ligon pro maljustaĵoj, ĉantaĝoj kaj premo fare de atenaj dungosoldatoj, instigite de la [[tebo|Tebanoj]]. Kun la helpo de la persia princo [[Maŭzoleo de Halikarnaso]] ili volis memstariĝi. La milito ne nur lamigis la potencon de Ateno por sukcese batali kontraŭ [[Filipo la 2-a (Macedonio)]] sed ĝi ankaŭ forigis diversajn bonegajn strategojn. Ĉar jam en la komenco Habrias mortis ĉe Ĥio; [[Ifikrato]] kaj Timoteo akuzitis fare de la dungosoldatogvidanto Ĥares pro perfido kaj subaĉetado. Kiam la persoj planis subteni la aliancanojn, la atenanoj devis cedi memstarecon al la tri malfidelaj partneroj - tio estis pro ilia politika stato kaj la fisko-malbono.

==Fonto==
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio [http://www.zeno.org/nid/20006382037 interrete legeblas tie ĉi.]

[[kategorio:Militoj en la antikva Grekio]]
[[Kategorio:Antikva Ateno]]
[[Kategorio:Rodoso]]
[[Kategorio:Antikvaj ribeloj]]
[[Kategorio:Militoj de la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Filipo la 2-a (Macedonio)]]</text>
      <sha1>p8tpp5wn04poxy4ue87hw6rmx5kzb31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393132</id>
      <parentid>9393123</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9393132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1344" sha1="dk1rhowwjdvhajl5qpv54s40zwnfwi4" xml:space="preserve">La '''Unua interaliancana milito helena''' estis farita de [[Ateno]] dum 357-355 a.K. kontraŭ [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Kos (insulo)|Kos]] kaj [[Rodoso]], la plej potencaj membroj de la Dua atika maroligo ([[Dua Delosa Ligo]], ekde 378). 

Ili forlasis la ligon pro maljustaĵoj, ĉantaĝoj kaj premo fare de atenaj dungosoldatoj, instigite de la [[tebo|Tebanoj]]. Kun la helpo de la persia princo [[Maŭzoleo de Halikarnaso]] ili volis memstariĝi. La milito ne nur lamigis la potencon de Ateno por sukcese batali kontraŭ [[Filipo la 2-a (Macedonio)]] sed ĝi ankaŭ forigis diversajn bonegajn strategojn. Ĉar jam en la komenco [[Kabriaso (generalo)|Kabriaso]] mortis ĉe [[:en:Chares of Athens|Karo de Ateno]]; [[Ifikrato]] kaj Timoteo akuzitis fare de la dungosoldatogvidanto Karo pro perfido kaj subaĉetado. Kiam la persoj planis subteni la aliancanojn, la atenanoj devis cedi memstarecon al la tri malfidelaj partneroj - tio estis pro ilia politika stato kaj la fisko-malbono.

==Fonto==
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio [http://www.zeno.org/nid/20006382037 interrete legeblas tie ĉi.]

[[kategorio:Militoj en la antikva Grekio]]
[[Kategorio:Antikva Ateno]]
[[Kategorio:Rodoso]]
[[Kategorio:Antikvaj ribeloj]]
[[Kategorio:Militoj de la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Filipo la 2-a (Macedonio)]]</text>
      <sha1>dk1rhowwjdvhajl5qpv54s40zwnfwi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393134</id>
      <parentid>9393132</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9393134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1372" sha1="icz1zrra0t2fzyplumckjq32f7ntbso" xml:space="preserve">La '''Unua interaliancana milito helena''' estis farita de [[Ateno]] dum 357-355 a.K. kontraŭ [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Kos (insulo)|Kos]] kaj [[Rodoso]], la plej potencaj membroj de la Dua atika maroligo ([[Dua Delosa Ligo]], ekde 378). 

Ili forlasis la ligon pro maljustaĵoj, ĉantaĝoj kaj premo fare de atenaj dungosoldatoj, instigite de la [[tebo|Tebanoj]]. Kun la helpo de la persia princo [[Maŭzoleo de Halikarnaso]] ili volis memstariĝi. La milito ne nur lamigis la potencon de Ateno por sukcese batali kontraŭ [[Filipo la 2-a (Macedonio)]] sed ĝi ankaŭ forigis diversajn bonegajn strategojn. Ĉar jam en la komenco [[Kabriaso (generalo)|Kabriaso]] mortis ĉe [[:en:Chares of Athens|Karo de Ateno]]; [[Ifikrato]] kaj [[:en:Timotheus (general)|Timoteo]] akuzitis fare de la dungosoldatogvidanto Karo pro perfido kaj subaĉetado. Kiam la persoj planis subteni la aliancanojn, la atenanoj devis cedi memstarecon al la tri malfidelaj partneroj - tio estis pro ilia politika stato kaj la fisko-malbono.

==Fonto==
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 600, kio [http://www.zeno.org/nid/20006382037 interrete legeblas tie ĉi.]

[[kategorio:Militoj en la antikva Grekio]]
[[Kategorio:Antikva Ateno]]
[[Kategorio:Rodoso]]
[[Kategorio:Antikvaj ribeloj]]
[[Kategorio:Militoj de la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Filipo la 2-a (Macedonio)]]</text>
      <sha1>icz1zrra0t2fzyplumckjq32f7ntbso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fizika miskapablo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587224</id>
    <revision>
      <id>9393624</id>
      <parentid>8175616</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1780" sha1="0cfupw66h5psq657cvkwym8fl1dtrsz" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
'''Fizika miskapablo''' aŭ '''fizika handikapo''' estas limigo sur la fizika funkciado, moviĝeblo, lerteco de persono aŭ eltenemo.&lt;ref&gt; &quot;Archived copy&quot;. Arkivita el la originalo la 24an de Julio, 2013. [https://web.archive.org/web/20130724013228/http://pubsites.uws.edu.au/ndco/employment/what/physical.htm] Alirita la 7an de Junio 2017.&lt;/ref&gt; Aliaj fizikaj [[malkapablo]]j inkludas kripliĝojn kiuj limigas aliajn aspektojn de ĉiutaga porvivaĵo, kiel ekzemple spiraj [[malsano]]j, [[blindeco]], [[epilepsio]]&lt;ref&gt;Physical Disabilities, California State University, Northridge [https://web.archive.org/web/19990909103353/http://www.csun.edu/%7Esp20558/dis/physical.html] Alirita la 7an de Junio 2017.&lt;/ref&gt; kaj dormmalsanoj.

== Fizikaj miskapabloj ==
:* [[Sensaj malkapabloj|Sensaj]]:
::*[[Vidmalkapablo]]: [[blindeco]] kaj [[parta vida malkapablo]]
::*[[Aŭdmalkapablo]]: [[surdeco]] kaj [[malfacila aŭdo]]
:* [[Muskolaj malkapabloj|Muskolaj]]:
::*[[Movmalkapablo]]: [[paralizo]], [[amputo]], [[bifida spino]] kaj [[muskolopatio]]
::*[[Parolmalkapablo]]: [[muteco]], [[mutismo]], [[balbutado]], [[dizartrio]] kaj [[afonio]]
:* Kronikaj: [[epilepsio]], [[mukogluozo]]

Ofte la surduloj kaj bone funkciantaj aŭtistoj eldiras, ke ili ne sentas sin malkapablaj malgraŭ de iliaj komunikadaj problemoj. La surduloj difinas sin kiel lingva malplimulto.

Iuj kondiĉoj enhavas pliajn malkapablojn; tiaj estas ekzemple la [[surdblindeco]]. Tiuj kondiĉoj signifante diferencas el iliaj faktoroj, do ili estas praktike aliaj tipoj.

Ne konsideras ilin kien kunsortanoj la malkapabluloj kiuj havas aliajn specojn de malkapablo. Nur surduloj kaj blinduloj rekonas similecon de iliaj malkapabloj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Handikapoj]]</text>
      <sha1>0cfupw66h5psq657cvkwym8fl1dtrsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kamentuba efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588059</id>
    <revision>
      <id>9392780</id>
      <parentid>6176138</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1223" sha1="tcji7dzwxkybnyqnfqagw2wea10rjhp" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Kamentuba efiko''' estas la [[Fiziko|fizika]] efiko ke [[gaso]] aŭ [[likvo]] movas en vertikala direkto sub influo de [[varmo]] aŭ alia kaŭzo de [[Denso|denseco-diferenco]]. Tiu efiko estas speciale konata de [[fumtubo]]j, sed ankaŭ povas okazi sen ĝi. Fumtubo eblas plifortigi la efikon, ĉar ne povas okazi horizontalan miksiĝon.

[[Dosiero:Chimney effect.svg|eta|La kamentuba efiko de fumtubo: la indikiloj montras la premo kaj la aerfluo estas indikata per grizaj sagoj.]]

:&lt;math&gt;\Delta P =\; 3465\; h\; \bigg(\frac {1}{T_o} - \frac {1}{T_i}\bigg)&lt;/math&gt;

:{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|-
!align=right| ''ΔP''
|align=left|= Pro la kamentuba efiko kaŭzata premdiferenco, en [[Paskalo (unuo)|Paskalo (Pa)]]
|-
!align=right| ''h'' 
|align=left|= alteco de la fumtubo, en [[metro]]j
|-
!align=right| ''T&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt;''
|align=left|= temperaturo ekster la fumtubo, en [[Kelvino (unuo)|Kelvino (K)]]
|-
!align=right| ''T&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;'' 
|align=left|= temperaturo interne de la fumtubo, en K
|}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Konvekto]]
* [[Fumtubo]]
* [[Ĝardenkameno]]

[[Kategorio:Termodinamiko]]
[[Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado]]
[[Kategorio:Kemia inĝenierarto]]
[[Kategorio:Kamenoj]]</text>
      <sha1>tcji7dzwxkybnyqnfqagw2wea10rjhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dunning-Kruger-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593421</id>
    <revision>
      <id>9392813</id>
      <parentid>9199929</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1639" sha1="1u38t3f2nvknowuk9r23te8orhpl5p1" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Dunning-Kruger-efiko''' en [[psikologio]] estas kogna devio, okaze de kiu nekompetentaj homoj suferas pro iluzia supereco, erare taksante sian [[Kogno|kognan kapablon]] pli granda ol ĝi estas. La kogna devio pri iluzia supereco devenas de la metakogna nekapablo de nekompetentuloj rekoni sian propran mallertecon.

Sen la memkonscio, kiun oni ricevas per metakogno, nekompetentuloj ne povas objektive taksi sian realan kompetentecon aŭ nekompetentecon.

La korolario de la Dunning-Kruger-efiko indikas, ke tre kompetentaj homoj emas subtaksi sian relativan kompetentecon kaj erare supozi, ke taskoj, kiuj estas facile farataj de ili, ankaŭ estas facile farataj de aliaj homoj. Kiel priskribita de la sociaj psikologoj David Dunning kaj Justin Kruger, la kogna devio pri iluzia supereco aŭ malsupereco rezultas de interna iluzio de nekompetentuloj kaj de ekstera mispercepto de kompetentuloj; tio estas, &quot;la mistakso fare de nekompetentuloj radikas en eraro pri si mem dum la mistakso fare de homoj tre kompetentaj radikas en eraro pri aliaj.&quot;&lt;ref name=&quot;Kruger&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto|familinomo=Kruger|persona nomo=Justin|kunaŭtoroj=David Dunning|titolo=Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one's own incompetence lead to inflated self-assessments.|doi=10.1037/0022-3514.77.6.1121|DOI=10.1037/0022-3514.77.6.1121}}&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
* [[Eĉ ne malprava]]
* [[Hibriso]]
* [[Megalomanio]]
* [[Narcisisma personeca perturbo]]
* [[Narcisismo]]
* [[Orgojlo]]
* [[Razilo de Hanlon]]
* [[Vanteco]]

== Referencoj ==
{{Referencoj|30em}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Kognaj devioj]]</text>
      <sha1>1u38t3f2nvknowuk9r23te8orhpl5p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Hungaraj sufloroj</title>
    <ns>14</ns>
    <id>598255</id>
    <revision>
      <id>9392673</id>
      <parentid>6238836</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="hmzmxxwk7b2ocvlt6698j7u9yiwksc8" xml:space="preserve">[[Kategorio:Hungaroj laŭ profesioj|sufloroj]]</text>
      <sha1>hmzmxxwk7b2ocvlt6698j7u9yiwksc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601014</id>
    <revision>
      <id>9393075</id>
      <parentid>8983699</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1718" sha1="j9javv6xvc9kzttdiwrh4rievvew944" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto
}}
[[Dosiero:Havana - Cuba - 3163.jpg|eta|310px|Antikva Buick (1955).]]
[[Dosiero:Buick 1916.jpg|eta|dekstra|310px|Buick 1916.]]
'''Buick''' estas [[firmao]] kaj [[marko]] de [[aŭtomobilo]]j de [[Usono]] fondita en [[1903]] kaj propraĵo de la industria grupo [[General Motors]] ekde la fondo de tiu, en [[1908]]. Ekde la komenco de General Motors, la modeloj de Buick estis luksa kategorio, super la ĉefaj stabilaj markoj de General Motors kiel [[Chevrolet]], [[Pontiac]] kaj [[Oldsmobile]], kvankam sub la mejloŝtono, nome la divizio [[Cadillac]]. Ĝia ĉefa konkurencanto estis la marko [[Mercury]], de la rivala grupo nome [[Ford Motor Company]].

La aŭtoj Buick estis venditaj preskaŭ nur en Usono kaj [[Kanado]], kuon malmultaj esceptoj. En Meksiko la marko alvenis en 1921, kaj estis tie ĝis 1996 kiam oficiale retiriĝis (Century Limited). La marko havis ankaŭ iom fortan vendadon en [[Ĉinio]]. Aktuale, la Buick ne estas vendataj en Eŭropo, sed fabrikoj kiel [[Opel]] en [[Germanio]]&lt;ref&gt;«Opel continuará fabricando Buick para Estados Unidos». EL MUNDO. [http://www.elmundo.es/motor/2017/04/07/58e761cee2704ebc6a8b45a6.html] Konsultita la 14an de januaro 2018.&lt;/ref&gt;​ fabrikas modelojn Buick por estis eksportitaj al Usono.

La logoo de Buick, nomita Trishield (&quot;triobla ŝildo&quot;), konsistas el tri ŝildoj liniigitaj diagonale: tiu maldekstra ruĝa, tiu centra blankaj kaj tiu dekstra griza aŭ blua.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

==Vidu ankaŭ==
* [[Walter Chrysler]]

{{Projektoj}}
[[Kategorio:Usonaj aŭtomobilfabrikoj]]
[[Kategorio:Aŭtaj varmarkoj]]
[[Kategorio:General Motors]]
[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1903]]
[[Kategorio:Aŭtomobilmodeloj]]</text>
      <sha1>j9javv6xvc9kzttdiwrh4rievvew944</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>József Boksay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>604374</id>
    <revision>
      <id>9392946</id>
      <parentid>8259541</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="pelqe48xt53cucxc73ytwpypalss9oo" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                   = József Boksay
|dosiero                = Bokschai sculpture uzhhorod.jpg
|grandeco de dosiero    = 
|priskribo de dosiero   = Busto pri József Boksay
|naskonomo              = Boksay József
|dato de naskiĝo       = {{naskiĝtago|1891|10|2}}
|loko de naskiĝo       = {{Flago|Hungario}} [[Kobilecka Poljana|Kabola Polyána]] ([[Hungara reĝlando]])
|dato de morto          = {{mortotago|1975|10|19}}
|loko de morto          = {{Flago|Sovetunio}} [[Uĵhorodo]] ([[Sovetunio]])
}}
'''[[Jozefo|József]] Boksay''' [jOĵef bokŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Boksay József, '''[[ukraine]] '''Бокшай Йосип Йосипович''' estis [[Ukrainio|ukraina]] [[pentristo]], altlerneja kaj mezlerneja [[instruisto]], [[ilustristo]], koresponda [[membro]] de Arta Akademio de [[Sovetunio]] (1958).

József Boksay [http://www.karpatinfo.net/dosszie/boksay-jozsef]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} naskiĝis la {{daton|2|oktobro|1891}} en [[Kobilecka Poljana|Kabola Polyána]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Kobilecka Poljana]] en [[Ukrainio]]), li mortis la {{daton|19|oktobro|1975}} en [[Uĵhorodo]] (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio).
[[Dosiero:Ungvár-Vármegyeháza.JPG|eta|maldekstre|&lt;center&gt;Muzeo pri József Boksay]]
[[Dosiero:Й.Й.Бошкай.JPG|eta|&lt;center&gt;Memortabulo pri József Boksay]]
[[Dosiero:Будинок правління Ужанського комітату (мур.) зображення 13.JPG|eta|&lt;center&gt;Alia memortabulo pri József Boksay]]

== Biografio ==
József Boksay akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1914]]. Lia plej grava instruisto estis [[Imre Révész (pentristo)]]. Post la diplomo li batalis dum la [[1-a mondmilito]], li estis ankaŭ militkaptito, post la milito li instruis en [[gimnazio]] de [[Uĵhorodo|Ungvár]] (inter 1920-1938 la urbo apartenis al [[Ĉeĥoslovakio]]). Boksay en [[1927]] fondis pentristan lernejon kun [[Béla Erdélyi]]. Tiutempe Boksay studvojaĝis al [[Dresdeno]], [[Vieno]], [[Parizo]] kaj [[Prago]]. Post la [[2-a mondmilito]] li instruis en arta altlernejo, arta gimnazio kaj industriarta altlernejo. Li ricevis sovetuniajn kaj ukrainiajn [[premio]]jn. Li havis [[edzino]]n, kiu naskis 3 [[filo|gefilojn]].

== Elektitaj ekspozicioj ==
* [[Košice]], [[Brno]], [[Kievo]], [[Moskvo]]
* Uĵhorodo 1922, 1954, 1926, 1962, 1971, 1991
* [[Mukaĉeve|Mukačevo]] 1933
* Parizo 1938
* [[Lvivo]] 1954
* [[Budapeŝto]] 1979
* [[Miskolc]] 1994

== Elektitaj pentraĵoj ==
* [[fresko]] en [[katedralo]] de Uĵhorodo (1939, ĉefpentraĵo)
* freskoj en [[Baziliko de Máriapócs]] (1946)
* Piac Ungvárott (1927)
* Önarckép (1929)
* Ungvár vára (1931)
* Huszt vára (1942)
* A gyaloghíd építése Ungváron (1947)
* A Szinevéri tó (1953)
* Csendélet rózsákkal (1962)
* Kunyhók a patak partján
* Park ősszel
* Tájkép

== Memorigiloj ==
* [[busto]] kaj memortabuloj en Uĵhorodo
* [[muzeo]] en Uĵhorodo ekde 1990
* [[monumento]] en Uĵhorodo (1993)

== Fontoj ==
* [http://www.kieselbach.hu/muvesz/boksay-jozsef_10735 hungarlingva biografio kun foto]
* [https://budapestaukcio.hu/boksay-jozsef/festo hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj]
* [http://www.karpatalja.ma/sorozatok/karpatalja-anno/karpatalja-anno-boksay-jozsef-szuletesnapjara/ hungarlingva biografio kun foto]
* [http://www.nevpont.hu/view/6046 hungarlingva biografio]
* [http://karpataljaturizmus.info/boksay-j%C3%B3zsef-k%C3%A1rp%C3%A1taljai-megyei-sz%C3%A9pm%C5%B1v%C3%A9szeti-m%C3%BAzeum-p-480.html hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180227213920/http://karpataljaturizmus.info/boksay-j%C3%B3zsef-k%C3%A1rp%C3%A1taljai-megyei-sz%C3%A9pm%C5%B1v%C3%A9szeti-m%C3%BAzeum-p-480.html |date=2018-02-27 }}

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Mellékoltár részlete, Szent Mihály templom, 2017 Máriapócs.jpg|Flanka altaro en Máriapócs
Dosiero:Az ikonosztáz, kereszt, Szent Mihály templom, 2017 Máriapócs.jpg|Ikonostazo de Máriapócs
&lt;/gallery&gt;

{{Projektoj}}
{{Vivtempo|Boksay Jozsef}}

[[Kategorio:Hungaraj pentristoj]]
[[Kategorio:Hungaraj instruistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj ilustristoj]]
[[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]</text>
      <sha1>pelqe48xt53cucxc73ytwpypalss9oo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann Ölberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>608619</id>
    <revision>
      <id>9393192</id>
      <parentid>9178141</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verkoj kaj eseoj (elekto) */</comment>
      <origin>9393192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6615" sha1="jvgfrn6rlqwocu0sa7df44n0zz7g9on" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Hermann Maria ÖLBERG''' (naskiĝinta la {{Daton|14|10|1922}}, mortinta la {{Daton|25|2|2017}}) estis renoma [[aŭstra]] profesoro pri [[lingvistiko]] kaj [[Interlingvistiko|interlingvisto]], konata pro sia esplorado en la kampo de la [[hindeŭropa lingvaro]]. Li aparte intense dediĉis sin al la [[albanologio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(eo) Klaus Karner, ''Profesoro Herman Ölberg 80-jara'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, 1/2002&lt;/ref&gt;.

== Agadoj sciencaj ==
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri [[toponimio]]. 

En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la tirola ĉefurbo.

Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton &quot;''Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft''&quot;, kiun fondis en 1953 [[Johann Knobloch]] ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis [[Wolfgang Meid]]. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el [[Germanlingvio]] ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn. Li longjare docentadis pri akustika fonetiko. 

=== Esperantologo ===
Ölberg ankaŭ gravis en la [[planlingvo|planlingva]] priesplorado kaj speciale por [[Esperanto]]. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe [[Leo Blaas]]. Dum multaj jaroj ekde 1953 li prizorgis la lektoraton pri [[interlingvistiko]] en la kadro de la universitato de Innsbruck, kie li ankaŭ starigis interlingvistikan bibliotekon kaj universitatajn lingvokursojn en Esperanto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Albanologo ===
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj [[balkanio|interbalkaniaj]] rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la [[Universitato de Innsbruck]] farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝajn kaj postmagistriĝajn restadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoritis fare de la [[Universitato de Tirano]] per honora doktoreco.

== Verkoj kaj eseoj (elekto) ==
* Hermann M. Ölberg, &quot;Illyrisch, Alteuropäisch, Bretonisch&quot;, ĉe: Wolfgang Meid, Hermann M. Ölberg, [[Hans Schmeja]] (eldonistoj), Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag [= Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft 16], Innsbruck 1971, p. 47–59.
* Finsterwalder, Karl: Tiroler Ortsnamenkunde - gesammelte Aufsätze und Arbeiten
* Akten des Internationalen Albanologischen Kolloquiums zum Gedächtnis an Univ.-Prof. Dr. Norbert Jokl: Innsbruck, 28.9.-3.10.1972
* kun Kunigunde Müller: ''Grundlagen der Sprachschallanalyse (Sonagraphie)'', Innsbruck 1976

* Zur Grundlegung der Interlinguistik, ĉe: ''Plansprachen'', Darmstadt 1976, p. 243-254
* ''Die Weltsprachenfrage im wissenschaftlichen Werk Hugo Schuchardts''. Sonderdruck aus &quot;Sitzungsbericht der philosophisch-historischen Klasse&quot;, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978
* Interlinguistik - Teil der Linguistik?, ĉe: ''Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft'', Munkeno 1979, p. 239-246

* Meid, Wolfgang: Sprachwissenschaft in Innsbruck Arbeiten von Mitgliedern und Freunden des Instituts für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck aus Anlass des fünfzigjährigen Bestehens des Instituts im Jahre 1978 und zum Gedenken an die 25. Wiederkehr des Todestages von Hermann Ammann am 12. September 1981
* Universität Innsbruck. Institut für Sprachwissenschaft: Dokumente zur Geschichte der indogermanischen und allgemeinen Sprachwissenschaft sowie der altindischen Geschichte (Philologie) und Altertumskunde an der Universität Innsbruck von den Anfängen (1861) bis 1945

* ''La lektorato &quot;Esperanto&quot; je la universitato de Innsbruck'', Innsbruck 1986

* ''Sprache, Sprachen, Sprechen: Festschrift für Hermann M. Ölberg zum 65. Geburtstag am 14. Oktober 1987'', (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Germanistische Reihe), Innsbruck 1987, ISBN 9783851241198

* ''Untersuchungen zum indogermanischen Wortschatz des Albanischen und zur diachronen Phonologie aufgrund des Vokalsystems'' (=Albanische Forschungen, 35), Harrassowitz 2013, ISBN 3447069597&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books/about/Untersuchungen_zum_indogermanischen_Wort.html?hl=de&amp;id=UGFNnwEACAAJ Recenzo en la informejo Google Books] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* ''Aufsätze zur Interlinguistik und Esperantologie'', Edition Iltis, 2015, ISBN 978-3-943341-32-4

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ambasadat.gov.al/austria/en/node/452 Mortanonco kaj eta laŭdado ĉe la paĝoj de la Ambasadejo de Albanujo en Aŭstrujo]
* [https://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/bestattung-hermann-oelberg Anonco pri morto ĉe Tiroler Tageszeitung, kun foto]
* [https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf Oficiala kondolenco de la kolegaro universitata de Innsbruck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204183946/https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf |date=2021-12-04 }}
* [https://www.univie.ac.at/raetica/index.php?title=Special%3ASearch&amp;search=%C3%96lberg+&amp;go=Go Kelkaj eldonitaĵoj liaj insbrukaj]
* [http://sprawi.at/de/institutsgeschichte Historio de la lingvistika instituto insbruka por kies iama floro gravegis ankaŭ Ölberg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204191435/http://sprawi.at/de/institutsgeschichte |date=2021-12-04 }}
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Hermann%20Maria%20%C3%96lberg&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;vid=ONB&amp;offset=0 Pri Ölberg en la katalogo de la planlingva kolektaro] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]]
* [https://www.mediathek.at/katalogsuche/suche/detail/?pool=BWEB&amp;uid=10A8FCBC-177-00078-00000BC0-10A857FB&amp;cHash=542c2f65ecfb0b8b800f8d580708bcec Radia intervjuo kun Ölberg pri Esperanto, 1984] en la [[ORF]]-serio ''Von Tag zu Tag''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Aŭstraj lingvistoj]]
[[Kategorio:Interlingvistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]]
[[Kategorio:Albanologoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[kategorio:Mortintoj en 2017]]</text>
      <sha1>jvgfrn6rlqwocu0sa7df44n0zz7g9on</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393193</id>
      <parentid>9393192</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6693" sha1="cv6rwnzuglpzk0j6g3levepfi3i5kxi" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dato de naskiĝo = {{Dato|14|10|1922}}
| dato de morto = {{Dato|25|2|2017}}
}}
'''Hermann Maria ÖLBERG''' (naskiĝinta la {{Daton|14|10|1922}}, mortinta la {{Daton|25|2|2017}}) estis renoma [[aŭstra]] profesoro pri [[lingvistiko]] kaj [[Interlingvistiko|interlingvisto]], konata pro sia esplorado en la kampo de la [[hindeŭropa lingvaro]]. Li aparte intense dediĉis sin al la [[albanologio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(eo) Klaus Karner, ''Profesoro Herman Ölberg 80-jara'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, 1/2002&lt;/ref&gt;.

== Agadoj sciencaj ==
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri [[toponimio]]. 

En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la tirola ĉefurbo.

Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton &quot;''Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft''&quot;, kiun fondis en 1953 [[Johann Knobloch]] ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis [[Wolfgang Meid]]. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el [[Germanlingvio]] ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn. Li longjare docentadis pri akustika fonetiko. 

=== Esperantologo ===
Ölberg ankaŭ gravis en la [[planlingvo|planlingva]] priesplorado kaj speciale por [[Esperanto]]. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe [[Leo Blaas]]. Dum multaj jaroj ekde 1953 li prizorgis la lektoraton pri [[interlingvistiko]] en la kadro de la universitato de Innsbruck, kie li ankaŭ starigis interlingvistikan bibliotekon kaj universitatajn lingvokursojn en Esperanto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Albanologo ===
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj [[balkanio|interbalkaniaj]] rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la [[Universitato de Innsbruck]] farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝajn kaj postmagistriĝajn restadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoritis fare de la [[Universitato de Tirano]] per honora doktoreco.

== Verkoj kaj eseoj (elekto) ==
* Hermann M. Ölberg, &quot;Illyrisch, Alteuropäisch, Bretonisch&quot;, ĉe: Wolfgang Meid, Hermann M. Ölberg, [[Hans Schmeja]] (eldonistoj), Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag [= Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft 16], Innsbruck 1971, p. 47–59.
* Finsterwalder, Karl: Tiroler Ortsnamenkunde - gesammelte Aufsätze und Arbeiten
* Akten des Internationalen Albanologischen Kolloquiums zum Gedächtnis an Univ.-Prof. Dr. Norbert Jokl: Innsbruck, 28.9.-3.10.1972
* kun Kunigunde Müller: ''Grundlagen der Sprachschallanalyse (Sonagraphie)'', Innsbruck 1976

* Zur Grundlegung der Interlinguistik, ĉe: ''Plansprachen'', Darmstadt 1976, p. 243-254
* ''Die Weltsprachenfrage im wissenschaftlichen Werk Hugo Schuchardts''. Sonderdruck aus &quot;Sitzungsbericht der philosophisch-historischen Klasse&quot;, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978
* Interlinguistik - Teil der Linguistik?, ĉe: ''Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft'', Munkeno 1979, p. 239-246

* Meid, Wolfgang: Sprachwissenschaft in Innsbruck Arbeiten von Mitgliedern und Freunden des Instituts für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck aus Anlass des fünfzigjährigen Bestehens des Instituts im Jahre 1978 und zum Gedenken an die 25. Wiederkehr des Todestages von Hermann Ammann am 12. September 1981
* Universität Innsbruck. Institut für Sprachwissenschaft: Dokumente zur Geschichte der indogermanischen und allgemeinen Sprachwissenschaft sowie der altindischen Geschichte (Philologie) und Altertumskunde an der Universität Innsbruck von den Anfängen (1861) bis 1945

* ''La lektorato &quot;Esperanto&quot; je la universitato de Innsbruck'', Innsbruck 1986

* ''Sprache, Sprachen, Sprechen: Festschrift für Hermann M. Ölberg zum 65. Geburtstag am 14. Oktober 1987'', (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Germanistische Reihe), Innsbruck 1987, ISBN 9783851241198

* ''Untersuchungen zum indogermanischen Wortschatz des Albanischen und zur diachronen Phonologie aufgrund des Vokalsystems'' (=Albanische Forschungen, 35), Harrassowitz 2013, ISBN 3447069597&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books/about/Untersuchungen_zum_indogermanischen_Wort.html?hl=de&amp;id=UGFNnwEACAAJ Recenzo en la informejo Google Books] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* ''Aufsätze zur Interlinguistik und Esperantologie'', Edition Iltis, 2015, ISBN 978-3-943341-32-4

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ambasadat.gov.al/austria/en/node/452 Mortanonco kaj eta laŭdado ĉe la paĝoj de la Ambasadejo de Albanujo en Aŭstrujo]
* [https://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/bestattung-hermann-oelberg Anonco pri morto ĉe Tiroler Tageszeitung, kun foto]
* [https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf Oficiala kondolenco de la kolegaro universitata de Innsbruck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204183946/https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf |date=2021-12-04 }}
* [https://www.univie.ac.at/raetica/index.php?title=Special%3ASearch&amp;search=%C3%96lberg+&amp;go=Go Kelkaj eldonitaĵoj liaj insbrukaj]
* [http://sprawi.at/de/institutsgeschichte Historio de la lingvistika instituto insbruka por kies iama floro gravegis ankaŭ Ölberg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204191435/http://sprawi.at/de/institutsgeschichte |date=2021-12-04 }}
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Hermann%20Maria%20%C3%96lberg&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;vid=ONB&amp;offset=0 Pri Ölberg en la katalogo de la planlingva kolektaro] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]]
* [https://www.mediathek.at/katalogsuche/suche/detail/?pool=BWEB&amp;uid=10A8FCBC-177-00078-00000BC0-10A857FB&amp;cHash=542c2f65ecfb0b8b800f8d580708bcec Radia intervjuo kun Ölberg pri Esperanto, 1984] en la [[ORF]]-serio ''Von Tag zu Tag''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Aŭstraj lingvistoj]]
[[Kategorio:Interlingvistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]]
[[Kategorio:Albanologoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[kategorio:Mortintoj en 2017]]</text>
      <sha1>cv6rwnzuglpzk0j6g3levepfi3i5kxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393194</id>
      <parentid>9393193</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Agadoj sciencaj */</comment>
      <origin>9393194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6745" sha1="ezng8a9xramuos1h54og0mfhrsbk39u" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dato de naskiĝo = {{Dato|14|10|1922}}
| dato de morto = {{Dato|25|2|2017}}
}}
'''Hermann Maria ÖLBERG''' (naskiĝinta la {{Daton|14|10|1922}}, mortinta la {{Daton|25|2|2017}}) estis renoma [[aŭstra]] profesoro pri [[lingvistiko]] kaj [[Interlingvistiko|interlingvisto]], konata pro sia esplorado en la kampo de la [[hindeŭropa lingvaro]]. Li aparte intense dediĉis sin al la [[albanologio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(eo) Klaus Karner, ''Profesoro Herman Ölberg 80-jara'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, 1/2002&lt;/ref&gt;.

== Agadoj sciencaj ==
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri [[toponimio]]. 

En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la [[Innsbruck|tirola ĉefurbo]], en la [[universitato de Innsbruck]].

Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton &quot;''Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft''&quot;, kiun fondis en 1953 [[Johann Knobloch]] ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis [[Wolfgang Meid]]. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el [[Germanlingvio]] ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn. Li longjare docentadis pri akustika fonetiko. 

=== Esperantologo ===
Ölberg ankaŭ gravis en la [[planlingvo|planlingva]] priesplorado kaj speciale por [[Esperanto]]. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe [[Leo Blaas]]. Dum multaj jaroj ekde 1953 li prizorgis la lektoraton pri [[interlingvistiko]] en la kadro de la universitato de Innsbruck, kie li ankaŭ starigis interlingvistikan bibliotekon kaj universitatajn lingvokursojn en Esperanto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Albanologo ===
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj [[balkanio|interbalkaniaj]] rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la [[universitato de Innsbruck]] farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝajn kaj postmagistriĝajn restadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoriĝis fare de la [[universitato de Tirano]] per honora doktoreco.

== Verkoj kaj eseoj (elekto) ==
* Hermann M. Ölberg, &quot;Illyrisch, Alteuropäisch, Bretonisch&quot;, ĉe: Wolfgang Meid, Hermann M. Ölberg, [[Hans Schmeja]] (eldonistoj), Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag [= Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft 16], Innsbruck 1971, p. 47–59.
* Finsterwalder, Karl: Tiroler Ortsnamenkunde - gesammelte Aufsätze und Arbeiten
* Akten des Internationalen Albanologischen Kolloquiums zum Gedächtnis an Univ.-Prof. Dr. Norbert Jokl: Innsbruck, 28.9.-3.10.1972
* kun Kunigunde Müller: ''Grundlagen der Sprachschallanalyse (Sonagraphie)'', Innsbruck 1976

* Zur Grundlegung der Interlinguistik, ĉe: ''Plansprachen'', Darmstadt 1976, p. 243-254
* ''Die Weltsprachenfrage im wissenschaftlichen Werk Hugo Schuchardts''. Sonderdruck aus &quot;Sitzungsbericht der philosophisch-historischen Klasse&quot;, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978
* Interlinguistik - Teil der Linguistik?, ĉe: ''Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft'', Munkeno 1979, p. 239-246

* Meid, Wolfgang: Sprachwissenschaft in Innsbruck Arbeiten von Mitgliedern und Freunden des Instituts für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck aus Anlass des fünfzigjährigen Bestehens des Instituts im Jahre 1978 und zum Gedenken an die 25. Wiederkehr des Todestages von Hermann Ammann am 12. September 1981
* Universität Innsbruck. Institut für Sprachwissenschaft: Dokumente zur Geschichte der indogermanischen und allgemeinen Sprachwissenschaft sowie der altindischen Geschichte (Philologie) und Altertumskunde an der Universität Innsbruck von den Anfängen (1861) bis 1945

* ''La lektorato &quot;Esperanto&quot; je la universitato de Innsbruck'', Innsbruck 1986

* ''Sprache, Sprachen, Sprechen: Festschrift für Hermann M. Ölberg zum 65. Geburtstag am 14. Oktober 1987'', (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Germanistische Reihe), Innsbruck 1987, ISBN 9783851241198

* ''Untersuchungen zum indogermanischen Wortschatz des Albanischen und zur diachronen Phonologie aufgrund des Vokalsystems'' (=Albanische Forschungen, 35), Harrassowitz 2013, ISBN 3447069597&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books/about/Untersuchungen_zum_indogermanischen_Wort.html?hl=de&amp;id=UGFNnwEACAAJ Recenzo en la informejo Google Books] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* ''Aufsätze zur Interlinguistik und Esperantologie'', Edition Iltis, 2015, ISBN 978-3-943341-32-4

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ambasadat.gov.al/austria/en/node/452 Mortanonco kaj eta laŭdado ĉe la paĝoj de la Ambasadejo de Albanujo en Aŭstrujo]
* [https://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/bestattung-hermann-oelberg Anonco pri morto ĉe Tiroler Tageszeitung, kun foto]
* [https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf Oficiala kondolenco de la kolegaro universitata de Innsbruck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204183946/https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf |date=2021-12-04 }}
* [https://www.univie.ac.at/raetica/index.php?title=Special%3ASearch&amp;search=%C3%96lberg+&amp;go=Go Kelkaj eldonitaĵoj liaj insbrukaj]
* [http://sprawi.at/de/institutsgeschichte Historio de la lingvistika instituto insbruka por kies iama floro gravegis ankaŭ Ölberg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204191435/http://sprawi.at/de/institutsgeschichte |date=2021-12-04 }}
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Hermann%20Maria%20%C3%96lberg&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;vid=ONB&amp;offset=0 Pri Ölberg en la katalogo de la planlingva kolektaro] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]]
* [https://www.mediathek.at/katalogsuche/suche/detail/?pool=BWEB&amp;uid=10A8FCBC-177-00078-00000BC0-10A857FB&amp;cHash=542c2f65ecfb0b8b800f8d580708bcec Radia intervjuo kun Ölberg pri Esperanto, 1984] en la [[ORF]]-serio ''Von Tag zu Tag''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Aŭstraj lingvistoj]]
[[Kategorio:Interlingvistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]]
[[Kategorio:Albanologoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[kategorio:Mortintoj en 2017]]</text>
      <sha1>ezng8a9xramuos1h54og0mfhrsbk39u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393199</id>
      <parentid>9393194</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6907" sha1="g1xuh3kts8c1n186ub9vl9tdxmexq5y" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dato de naskiĝo = {{Dato|14|10|1922}}
| dato de morto = {{Dato|25|2|2017}}
}}
'''Hermann Maria ÖLBERG''' (naskiĝinta la {{Daton|14|10|1922}}, mortinta la {{Daton|25|2|2017}}) estis renoma [[aŭstra]] profesoro pri [[lingvistiko]] kaj [[Interlingvistiko|interlingvisto]],&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; konata pro sia esplorado en la kampo de la [[hindeŭropa lingvaro]]. Li aparte intense dediĉis sin al la [[albanologio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(eo) Klaus Karner, ''Profesoro Herman Ölberg 80-jara'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, 1/2002&lt;/ref&gt;.

== Agadoj sciencaj ==
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri [[toponimio]]. 

En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la [[Innsbruck|tirola ĉefurbo]], en la [[universitato de Innsbruck]].

Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton &quot;''Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft''&quot;, kiun fondis en 1953 [[Johann Knobloch]] ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis [[Wolfgang Meid]]. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el [[Germanlingvio]] ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn. Li longjare docentadis pri akustika fonetiko. 

=== Esperantologo ===
Ölberg ankaŭ gravis en la [[planlingvo|planlingva]] priesplorado kaj speciale por [[Esperanto]]. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe [[Leo Blaas]]. Dum multaj jaroj ekde 1953 li prizorgis la lektoraton pri [[interlingvistiko]] en la kadro de la universitato de Innsbruck, kie li ankaŭ starigis interlingvistikan bibliotekon kaj universitatajn lingvokursojn en Esperanto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Albanologo ===
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj [[balkanio|interbalkaniaj]] rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la [[universitato de Innsbruck]] farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝajn kaj postmagistriĝajn restadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoriĝis fare de la [[universitato de Tirano]] per honora doktoreco.

== Verkoj kaj eseoj (elekto) ==
* Hermann M. Ölberg, &quot;Illyrisch, Alteuropäisch, Bretonisch&quot;, ĉe: Wolfgang Meid, Hermann M. Ölberg, [[Hans Schmeja]] (eldonistoj), Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag [= Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft 16], Innsbruck 1971, p. 47–59.
* Finsterwalder, Karl: Tiroler Ortsnamenkunde - gesammelte Aufsätze und Arbeiten
* Akten des Internationalen Albanologischen Kolloquiums zum Gedächtnis an Univ.-Prof. Dr. Norbert Jokl: Innsbruck, 28.9.-3.10.1972
* kun Kunigunde Müller: ''Grundlagen der Sprachschallanalyse (Sonagraphie)'', Innsbruck 1976

* Zur Grundlegung der Interlinguistik, ĉe: ''Plansprachen'', Darmstadt 1976, p. 243-254
* ''Die Weltsprachenfrage im wissenschaftlichen Werk Hugo Schuchardts''. Sonderdruck aus &quot;Sitzungsbericht der philosophisch-historischen Klasse&quot;, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978
* Interlinguistik - Teil der Linguistik?, ĉe: ''Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft'', Munkeno 1979, p. 239-246

* Meid, Wolfgang: Sprachwissenschaft in Innsbruck Arbeiten von Mitgliedern und Freunden des Instituts für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck aus Anlass des fünfzigjährigen Bestehens des Instituts im Jahre 1978 und zum Gedenken an die 25. Wiederkehr des Todestages von Hermann Ammann am 12. September 1981
* Universität Innsbruck. Institut für Sprachwissenschaft: Dokumente zur Geschichte der indogermanischen und allgemeinen Sprachwissenschaft sowie der altindischen Geschichte (Philologie) und Altertumskunde an der Universität Innsbruck von den Anfängen (1861) bis 1945

* ''La lektorato &quot;Esperanto&quot; je la universitato de Innsbruck'', Innsbruck 1986

* ''Sprache, Sprachen, Sprechen: Festschrift für Hermann M. Ölberg zum 65. Geburtstag am 14. Oktober 1987'', (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Germanistische Reihe), Innsbruck 1987, ISBN 9783851241198

* ''Untersuchungen zum indogermanischen Wortschatz des Albanischen und zur diachronen Phonologie aufgrund des Vokalsystems'' (=Albanische Forschungen, 35), Harrassowitz 2013, ISBN 3447069597&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books/about/Untersuchungen_zum_indogermanischen_Wort.html?hl=de&amp;id=UGFNnwEACAAJ Recenzo en la informejo Google Books] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* ''Aufsätze zur Interlinguistik und Esperantologie'', Edition Iltis, 2015, ISBN 978-3-943341-32-4

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ambasadat.gov.al/austria/en/node/452 Mortanonco kaj eta laŭdado ĉe la paĝoj de la Ambasadejo de Albanujo en Aŭstrujo]
* [https://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/bestattung-hermann-oelberg Anonco pri morto ĉe Tiroler Tageszeitung, kun foto]
* [https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf Oficiala kondolenco de la kolegaro universitata de Innsbruck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204183946/https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf |date=2021-12-04 }}
* [https://www.univie.ac.at/raetica/index.php?title=Special%3ASearch&amp;search=%C3%96lberg+&amp;go=Go Kelkaj eldonitaĵoj liaj insbrukaj]
* [http://sprawi.at/de/institutsgeschichte Historio de la lingvistika instituto insbruka por kies iama floro gravegis ankaŭ Ölberg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204191435/http://sprawi.at/de/institutsgeschichte |date=2021-12-04 }}
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Hermann%20Maria%20%C3%96lberg&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;vid=ONB&amp;offset=0 Pri Ölberg en la katalogo de la planlingva kolektaro] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]]
* [https://www.mediathek.at/katalogsuche/suche/detail/?pool=BWEB&amp;uid=10A8FCBC-177-00078-00000BC0-10A857FB&amp;cHash=542c2f65ecfb0b8b800f8d580708bcec Radia intervjuo kun Ölberg pri Esperanto, 1984] en la [[ORF]]-serio ''Von Tag zu Tag''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Aŭstraj lingvistoj]]
[[Kategorio:Interlingvistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]]
[[Kategorio:Albanologoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[kategorio:Mortintoj en 2017]]</text>
      <sha1>g1xuh3kts8c1n186ub9vl9tdxmexq5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393200</id>
      <parentid>9393199</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencoj */</comment>
      <origin>9393200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6915" sha1="6xs5syz5hy8pb13lo133jsc6tusvr0u" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
| dato de naskiĝo = {{Dato|14|10|1922}}
| dato de morto = {{Dato|25|2|2017}}
}}
'''Hermann Maria ÖLBERG''' (naskiĝinta la {{Daton|14|10|1922}}, mortinta la {{Daton|25|2|2017}}) estis renoma [[aŭstra]] profesoro pri [[lingvistiko]] kaj [[Interlingvistiko|interlingvisto]],&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]&lt;/ref&gt; konata pro sia esplorado en la kampo de la [[hindeŭropa lingvaro]]. Li aparte intense dediĉis sin al la [[albanologio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(eo) Klaus Karner, ''Profesoro Herman Ölberg 80-jara'', [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, 1/2002&lt;/ref&gt;.

== Agadoj sciencaj ==
Ölberg studis ekde 1948 ĉe la insbruka universitato ĝeneralan lingvistikon kaj doktoriĝis en 1962 per laboraĵoj pri [[toponimio]]. 

En 1972 li habilitiĝis per studo pri fonologio kaj la vorttrezoro hindeŭropa ene de la albana. Inter 1975 kaj 1987 li profesoris en la [[Innsbruck|tirola ĉefurbo]], en la [[universitato de Innsbruck]].

Dum pluraj jardekoj li eldonis krome la sciencan fakgazeton &quot;''Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft''&quot;, kiun fondis en 1953 [[Johann Knobloch]] ankaŭ servis kiel estrado de anoj de la filozofia fakultato insbruka. Posteulo redaktora iĝis [[Wolfgang Meid]]. Temare li estis scienculo multflanka. Kolegoj el [[Germanlingvio]] ankoraŭ en 2015 eldonis tekstojn de li libroforme kaj Ölberg publikigis estante pli ol 90-jaraĝa du monografiojn. Li longjare docentadis pri akustika fonetiko. 

=== Esperantologo ===
Ölberg ankaŭ gravis en la [[planlingvo|planlingva]] priesplorado kaj speciale por [[Esperanto]]. Ĝin li ellernis en 1948 ĉe [[Leo Blaas]]. Dum multaj jaroj ekde 1953 li prizorgis la lektoraton pri [[interlingvistiko]] en la kadro de la universitato de Innsbruck, kie li ankaŭ starigis interlingvistikan bibliotekon kaj universitatajn lingvokursojn en Esperanto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Albanologo ===
Liaj altvaloraj laboroj estis esencaj por la moderna scienco de la albana lingvo; tiel li kontinuigis la tradicion de la aŭstra kaj germana skoloj pri albana kulturesplorado kaj [[balkanio|interbalkaniaj]] rilatoj. Ekde 1972 li gvidis la instituton albanologian ĉe la [[universitato de Innsbruck]] farante ĝin unu el la centroj albanologiaj en Eŭropo. Ölberg ankaŭ organizis gravajn internaciajn konvenojn (ekz. en 1972 la Internacian albanologian kolokvion en Innsbruck) kaj ebligis al junaj albanaj studentoj plukleriĝajn kaj postmagistriĝajn restadojn en Aŭstrio. En 2005 li honoriĝis fare de la [[universitato de Tirano]] per honora doktoreco.

== Verkoj kaj eseoj (elekto) ==
* Hermann M. Ölberg, &quot;Illyrisch, Alteuropäisch, Bretonisch&quot;, ĉe: Wolfgang Meid, Hermann M. Ölberg, [[Hans Schmeja]] (eldonistoj), Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag [= Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft 16], Innsbruck 1971, p. 47–59.
* Finsterwalder, Karl: Tiroler Ortsnamenkunde - gesammelte Aufsätze und Arbeiten
* Akten des Internationalen Albanologischen Kolloquiums zum Gedächtnis an Univ.-Prof. Dr. Norbert Jokl: Innsbruck, 28.9.-3.10.1972
* kun Kunigunde Müller: ''Grundlagen der Sprachschallanalyse (Sonagraphie)'', Innsbruck 1976

* Zur Grundlegung der Interlinguistik, ĉe: ''Plansprachen'', Darmstadt 1976, p. 243-254
* ''Die Weltsprachenfrage im wissenschaftlichen Werk Hugo Schuchardts''. Sonderdruck aus &quot;Sitzungsbericht der philosophisch-historischen Klasse&quot;, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 1978
* Interlinguistik - Teil der Linguistik?, ĉe: ''Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft'', Munkeno 1979, p. 239-246

* Meid, Wolfgang: Sprachwissenschaft in Innsbruck Arbeiten von Mitgliedern und Freunden des Instituts für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck aus Anlass des fünfzigjährigen Bestehens des Instituts im Jahre 1978 und zum Gedenken an die 25. Wiederkehr des Todestages von Hermann Ammann am 12. September 1981
* Universität Innsbruck. Institut für Sprachwissenschaft: Dokumente zur Geschichte der indogermanischen und allgemeinen Sprachwissenschaft sowie der altindischen Geschichte (Philologie) und Altertumskunde an der Universität Innsbruck von den Anfängen (1861) bis 1945

* ''La lektorato &quot;Esperanto&quot; je la universitato de Innsbruck'', Innsbruck 1986

* ''Sprache, Sprachen, Sprechen: Festschrift für Hermann M. Ölberg zum 65. Geburtstag am 14. Oktober 1987'', (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Germanistische Reihe), Innsbruck 1987, ISBN 9783851241198

* ''Untersuchungen zum indogermanischen Wortschatz des Albanischen und zur diachronen Phonologie aufgrund des Vokalsystems'' (=Albanische Forschungen, 35), Harrassowitz 2013, ISBN 3447069597&lt;ref&gt;[https://books.google.de/books/about/Untersuchungen_zum_indogermanischen_Wort.html?hl=de&amp;id=UGFNnwEACAAJ Recenzo en la informejo Google Books] ({{de}})&lt;/ref&gt;

* ''Aufsätze zur Interlinguistik und Esperantologie'', Edition Iltis, 2015, ISBN 978-3-943341-32-4

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.ambasadat.gov.al/austria/en/node/452 Mortanonco kaj eta laŭdado ĉe la paĝoj de la Ambasadejo de Albanujo en Aŭstrujo]
* [https://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/bestattung-hermann-oelberg Anonco pri morto ĉe Tiroler Tageszeitung, kun foto]
* [https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf Oficiala kondolenco de la kolegaro universitata de Innsbruck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204183946/https://www.uibk.ac.at/universitaet/profil/traueranzeigen/2017/traueranzeige_oelberg-hermann-lang.pdf |date=2021-12-04 }}
* [https://www.univie.ac.at/raetica/index.php?title=Special%3ASearch&amp;search=%C3%96lberg+&amp;go=Go Kelkaj eldonitaĵoj liaj insbrukaj]
* [http://sprawi.at/de/institutsgeschichte Historio de la lingvistika instituto insbruka por kies iama floro gravegis ankaŭ Ölberg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204191435/http://sprawi.at/de/institutsgeschichte |date=2021-12-04 }}
* [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Hermann%20Maria%20%C3%96lberg&amp;tab=default_tab&amp;search_scope=ONB_gesamtbestand&amp;vid=ONB&amp;offset=0 Pri Ölberg en la katalogo de la planlingva kolektaro] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]]
* [https://www.mediathek.at/katalogsuche/suche/detail/?pool=BWEB&amp;uid=10A8FCBC-177-00078-00000BC0-10A857FB&amp;cHash=542c2f65ecfb0b8b800f8d580708bcec Radia intervjuo kun Ölberg pri Esperanto, 1984] en la [[ORF]]-serio ''Von Tag zu Tag''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

&lt;br/&gt;
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Aŭstraj lingvistoj]]
[[Kategorio:Interlingvistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]]
[[Kategorio:Albanologoj]]
[[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[kategorio:Mortintoj en 2017]]</text>
      <sha1>6xs5syz5hy8pb13lo133jsc6tusvr0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sándor Boldogfai Farkas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>619985</id>
    <revision>
      <id>9392947</id>
      <parentid>8730218</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="oj1pv3bt2sylmgglzsr3okzucgqc32p" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = Sándor Boldogfai Farkas
|dosiero              =
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo de dosiero = Sándor Boldogfai Farkas
|naskonomo            = 
|dato de naskiĝo      = {{naskiĝtago|1907|07|29}}
|loko de naskiĝo      = {{Flago|Hungario}} [[Turčišće|Törökudvar]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]])
}}
'''[[Aleksandro|Sándor]] Boldogfai Farkas''' [ŝAndor farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Boldogfai Farkas Sándor''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], medalisto. Lia alia nomformo estis ''Sándor Farkas'' kun [[nobelo|nobela]] antaŭnomo ''boldogfai''.

Sándor Boldogfai Farkas &lt;ref&gt;http://www.nevpont.hu/view/1982&lt;/ref&gt; naskiĝis la {{daton|29|julio|1907}} en [[Turčišće|Törökudvar]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Turčišće]] en [[Kroatio]], li mortis la {{daton|13|novembro|1970}} (la biografioj ne konsentas en la naskiĝtago) en [[Budapeŝto]].

== Biografio ==
Sándor Boldogfai Farkas frekventis industriartan mezlernejon en Budapeŝto por estis [[oraĵisto]] (1921–1926), poste [[Hungara Belarta Universitato|Belartan Altlernejon]] (1926–1930). Lia ĉefinstruisto estis [[Zsigmond Kisfaludi Stróbl]], kies [[asistanto]] li estis samloke kelkajn jarojn. En la lernojaro [[1932]] li plulernis en belarta akademio en [[Romo]] helpe de itala [[stipendio]]. Li debutis en [[ekspozicio]] jam en 1930 en Budapeŝto, kie li konstante kreis. En [[1942]] li fondis liberan artan lernejon kun [[Tibor Gallé]]. Krom skulptaĵoj li kreis ankaŭ medalojn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1926-1936. Li edziĝis dufoje (pro eksedziĝo).

== Elektitaj ekspozicioj ==
* Budapeŝto (1936, 1965
* [[Venecia Bienalo]] (1936, 1938, 1940, 1942)
* [[Arthalo Budapeŝto]] (1950-1962)

== Elektitaj artaĵoj ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:Relief by Sándor Boldogfai Farkas (1942), Zsil Street, 2017 Ferencváros.jpg|reliefo en Budapeŝto
Dosiero:Finomműszerészek (Boldogfai Farkas Sándor, 1942), Közraktár utca, 2017 Ferencváros.jpg|reliefo en Budapeŝto
Dosiero:Relief by László Szomor at 5, Belgrád rakpart, 2016 Budapest.jpg|reliefo en Budapeŝto
Dosiero:Socialist realism, bull leading relief in Keszthely, 2016 Hungary.jpg|reliefo en Keszthely
Dosiero:Munkácsy Mihály (Boldogfai Farkas Sándor, 1936), 2017 Törökbálint.jpg|[[Mihály Munkácsy]]
Dosiero:Penguins by Sandor Boldogfai Farkas, 2017 Budapest.jpg|[[Pingveno]]j
Dosiero:Kecskemét Horváth Boldogfai.JPG|busto pri [[Döme Horváth]] en Kecskemét
Dosiero:Vasút utca a Szakorvosi Rendelőintézet előtt. Faun-szobor (Boldogfai Farkas Sándor, 1968-as alkotása, ma a Millecentenáriumi Emlékparkban található). Fortepan 70420.jpg|Faun
Dosiero:Győr Apor Vilmos sírja.jpg|Tombo de [[Vilmos Apor]]
Dosiero:Hungarian telephone token.JPG|hungara telefonĵetono
&lt;/gallery&gt;

== Fontoj ==
* [http://www.eremkedvelok.hu/eremkedvelok_egyesulete_eke_alkotok/boldogfai_farkas_sandor.php hungarlingva biografio kun foto]
* [https://gocsejimuzeum.hu/zalai-muveszek-kislexikona/boldogfai-farkas-sandor hungarlingva biografio kun bildoj]
* [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/boldogfai-farkas-sandor-395/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181002102401/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/boldogfai-farkas-sandor-395/ |date=2018-10-02 }}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Boldogfai Farkas Sandor|1907|1970}}

[[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj medalistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]</text>
      <sha1>oj1pv3bt2sylmgglzsr3okzucgqc32p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antal Borsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>620103</id>
    <revision>
      <id>9393031</id>
      <parentid>9046030</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="83map7qm0k3wowefzspi88hcc7mx738" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = Antal Borsi
|priskribo de dosiero = Antal Borsi
}}
'''[[Antonio|Antal]] Borsi''' [borŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Borsi Antal''' estis [[Hungario|hungara]] [[instruisto]], [[skulptisto]], medalisto.
[[Dosiero:Török Sophie 2.jpg|eta|&lt;center&gt;Busto de S-ino Kazinczy (Sophie Török) en Sátoraljaújhely, 2008 fare de Antal Borsi]]
Antal Borsi &lt;ref&gt;http://sarospatak.hu/2018/08/16/elhunyt-borsi-antal/&lt;/ref&gt; naskiĝis la {{daton|1|decembro|1942}} en [[Hajdúnánás]], li mortis la {{daton|12|aŭgusto|2018}} en [[Kisvárda]].

== Biografio ==
Antal Borsi frekventis bazlernejon en [[Hajdúdorog]], mezlernejon en [[Debrecen]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[Universitato de Nyíregyháza|Pedagogia Altlernejo György Bessenyei]]. Li komencis instrui en [[Révleányvár]], post la soldatiĝo en [[Zemplénagárd]]. Iom poste li instruis desegnadon en [[Cigánd]], poste en Kisvárda. Li akiris pli valoran pedagogian diplomon en [[Universitato de Debrecen|Universitato Lajos Kossuth]], poste li instruis jam en [[gimnazio]]j de Kisvárda, baldaŭ en [[Sárospatak]].

En [[1991]] li kreis la unuan medalon, en la sekva jaro memortabulon, baldaŭ [[statuo]]jn. Li havis [[edzino]]n.

== Elektitaj skulptaĵoj ==
* busto pri [[László Mécs]], [[Veľké Kapušany]], 1995
* monumento pri Patrujokupo, Nagykapos, 1996
* busto pri Lajos Kossuth, [[Olaszliszka]], 2004
* busto pri Lajos Kossuth, [[Cigánd]], 2004
* busto pri [[Bálint Balassi]], [[Ragály]], 2005
* busto pri [[László Mécs]] [[Kráľovský Chlmec]], 2006
* busto pri S-ino Kazinczy (Sophie Török) Sátoraljaújhely, 2008
* busto pri [[Péter Perényi]] [[Füzér]], 2009
* busto pri [[Mihály Czine]] [[Hodász]], 2009
* busto pri [[Francisko Rákóczi la 2-a]] [[Yerres]], 2010
* busto pri [[János Arany]] [[Kékcse]], 2010
* [[Ferenc Kazinczy]] Sátoraljaújhely, 2011
* monumento pri deportitoj [[Dombrád]], 2012
* busto pri [[Stefano Bocskai]] [[Bagamér]], 2013
* busto pri Ferenc Kazinczy [[Szabolcsveresmart]], 2013
* skulptaĵo pri studento de [[Sárospatak]] Sárospatak 2014
* busto pri [[László Dobos]] Kráľovský Chlmec, 2015
* busto pri [[Zsuzsanna Kossuth]] Sátoraljaújhely, 2017

== Elektitaj similaj artaĵoj ==
* memortabulo pri [[Mihály Csokonai Vitéz]] [[Hajdúdorog]], 1992
* reliefo pri [[Leó Weiner]] [[Kisvárda]], 2000
* monumentoj pri la [[Hungara revolucio de 1956]] en [[Dombrád]] kaj [[Cigánd]], 2017

== Fontoj ==
* [http://artert.hu/content/b%C3%BAcs%C3%BA-memoriam-borsi-antal-1942-2018 hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181003141421/http://artert.hu/content/b%C3%BAcs%C3%BA-memoriam-borsi-antal-1942-2018 |date=2018-10-03 }}
* [https://www.kozterkep.hu/a/233/borsi-antal.html]
* [https://szoborkereso.hu/?alkoto=Borsi+Antal]{{404|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;gallery mode=packed&gt;
Kossuth mellszobor - Cigánd (Borsi Antal alkotása - 2004).jpg |busto pri [[Lajos Kossuth]] en Cigánd, 2004
Arany János mellszobra Kékcsén.JPG|busto de [[János Arany]] en [[Kékcse]], 2010
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Borsi Antal|1942|2018}}

[[Kategorio:Hungaraj instruistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj medalistoj]]</text>
      <sha1>83map7qm0k3wowefzspi88hcc7mx738</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bamboo Airways</title>
    <ns>0</ns>
    <id>629787</id>
    <revision>
      <id>9392888</id>
      <parentid>8983765</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="gm117jswj8d1qz383s222u1j3s9wyb1" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
{{Informkesto flugkompanio
| flugkompanio = Bamboo Airways
| IATA = QH
| ICAO = BAV
| voksignalo = BAMBOO
| filio_de =
| fondita = [[2017]]
| ĉefsidejo = [[Qui Nhơn]] ([[Vjetnamujo]])
| ĉefuloj = Dang Tat Thang
| naboj = [[Flughaveno Noi Bai]], [[Flughaveno Tan Son Nhat]]
| fokus-urboj = [[Flughaveno Da Nang]], [[Flughaveno Phu Cat]], [[Flughaveno Dong Hoi]]
| ofta_fluganto = ''?''
| alianco =
| aviadilaro = 46
| cellokoj =
| devizo = 8
| retejo = www.bambooairways.com
}}

'''Bamboo Airways''' estas malaltkosta aviadentrepreno en [[Vjetnamio]]. Krom ĝi, ekzistas aliaj malaltprezaj aviadentreprenoj en Vjetnamio, nome [[Jetstar Pacific Airlines]], [[VietJet Air]]. La sidejo de la entrepreno troviĝas en [[Qui Nhơn]], la centro de funkciado estas en [[Hanojo]]. La firmao estis fondita en 2017 kaj ĝia unua flugo okazis en 2019. Ĝi ofertas flugojn al kaj de pluraj flughavenoj en Vjetnamio: Hanojo, [[Flughaveno Tan Son Nhat|Saigono]], Hai Phong, Thanh Hoa, Vinh, [[Flughaveno Dong Hoi|Dong Hoi]], Hue, [[Flughaveno Da Nang|Da Nang]], Quy Nhon, Buon Ma Thuot, Da Lat, [[Flughaveno Cam Ranh|Nha Trang]], [[Flughaveno Can Tho|Can Tho]], Phu Quoc. La entrepreno alflugas 5 internaciajn celojn en Azio, nome: [[Seulo]], [[Bangkoko]], [[Tajpeo]], [[Singapuro]], [[Tajlando]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/data/profiles/airlines/bamboo-airways|title=Bamboo Airways Airline Profile {{!}} CAPA|website=centreforaviation.com|language=en|access-date=2018-03-27}}&lt;/ref&gt;

En 2017, la aviadentrepreno subskribis kontrakton kun Airbus por aĉeto kaj luado de 24 aviadiloj de la tipoj Airbus A321 neo.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://atwonline.com/aircraft-orders-deliveries/vietnamese-startup-bamboo-airways-commits-a321neo|title=Vietnamese startup Bamboo Airways commits to A321neo|website=atwonline.com|language=en|access-date=2018-03-27}}&lt;/ref&gt; kaj 20 aviadiloj de la tipoj [[Boeing 787 Dreamliner]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.eturbonews.com/181249/flc-group-selects-a321neo-for-start-up-airline-bamboo-airways|titolo=FLC Group selects A321neo for start-up airline Bamboo Airways - eTurboNews (eTN)|alirdato=2018-03-27|familia nomo=Editor|persona nomo=Chief Assignment|dato=2018-03-26|lingvo=en-US|verkaĵo=eTurboNews (eTN)}}&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2017]]
[[Kategorio:Vjetnamaj flugkompanioj]]
[[Kategorio:Vjetnamaj varomarkoj‎]]
[[Kategorio:Transporto en 2017]]</text>
      <sha1>gm117jswj8d1qz383s222u1j3s9wyb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tempolinio de la okazaĵoj antaŭ la Dua Mondmilito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>630849</id>
    <revision>
      <id>9393360</id>
      <parentid>8894685</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12666" sha1="3s3labg67hyrcagmhqn6lvcn1hna4x1" xml:space="preserve">Jen listo de la okazaĵoj antaŭ la [[Dua Mondmilito]]:

== [[1933]] ==
[[Dosiero:Reichstagsbrand.jpg|eta|[[Incendio de Reichstag|Incendio de la &quot;Reichstag&quot;]].]]
* [[30-a de januaro]]: [[Hitlero]] estis nomumita [[kanceliero]] en la enpovigo de la ''[[Nazia potencopreno en Germanio|Machtergreifung]]'' de la [[Tria Regno]].
* [[27-a de februaro]]: [[Incendio de Reichstag|Incendio de la &quot;Reichstag&quot;]].
* [[22-a de marto]]: Ekfunkciiĝis la [[Koncentrejo Dachau]], modelo kaj prototipo por la venontaj [[koncentrejo]]j.
* [[23-a de marto]]: Oni aprobis en la [[Nazia Germanio]] la leĝon kiu permesas al la registaro aprobi leĝojn sen neceso de aprobo fare de la germana parlamento kaj sen la aprobo de la [[Prezidanto de Germanio|Ŝtatestro]].
* [[27-a de marto]]: [[Japanio]] iris for el la [[Ligo de Nacioj]].
* [[1-a de aprilo]]: [[Hitlero]] instigis al [[bojkoto]] de nazioj kontraŭ la negocoj de [[judoj]]. Tiu estis konsiderata la unua agado planita landskale kontraŭ la judoj.
* [[7-a de aprilo]] - La unua kontraŭ-juda leĝo en Germanio estas publikigita - limigante la proporcion de judaj studentoj en altlernejoj ([[Numerus Clausus]]) kaj forpelante judojn de [[ŝtatservo]].
* [[21-a de aprilo]] - Nova leĝo malpermesas [[Koŝera|koŝeran]] buĉadon.
* [[20-a de julio]]: [[Konkordato]] inter [[Nazia Germanio|Germanio]] kaj [[Vatikano]].
* [[25-a de aŭgusto]] - Subskribo de la ''Haavara'' (hebree, &quot;transigo&quot;) interkonsento inter la germanaj ekonomiaj aŭtoritatoj kaj la Cionisma Movado en Germanio kaj la Banko de Anglo-Palestino.
* [[14-a de oktobro]]: [[Nazia Germanio|Germanio]] forlasas la [[Ligo de Nacioj|Ligon de Nacioj]] kaj specife eliĝis la Konferenco de Senarmigado, ĉar ĝi jam estis komencinta sian rearmigadon.

== [[1934]] ==
* [[26-a de januaro]]: [[Nazia Germanio|Germanio]] kaj [[Dua Pola Respubliko|Pollando]] subskribis la Pakton por ne-agreso inter Germanio kaj Pollando, kun validigo de dek jaroj.
* [[24-a de marto]]: La registaro de la [[Tria Regno]] retiris la germanan civitanecon al la judoj.
* [[14-a de junio]]: En [[Venecio]] okazis la intervjuo inter [[Hitler]] kaj [[Mussolini]].
* [[30-a de junio]]: [[Nokto de la longaj tranĉiloj]], nome centoj da politikaj murdoj ene de la propra partio.
* [[25-a de julio]]: En [[Unua Respubliko Aŭstrio|Aŭstrio]] estis murdita la kanceliero [[Engelbert Dollfuss]]. Malsukceso de la nacisocialisma [[puĉo]].
* [[2-a de aŭgusto]]: En Germanio mortis [[Paul von Hindenburg|Hindenburg]].
* [[18-a de septembro]]: [[Sovetunio]] eniris en la [[Ligo de Nacioj]].

== [[1935]] ==
* [[13-a de januaro]]: Referendumo en [[Sarlando]]: la aligo al [[Nazia Germanio|Germanio]] akiris 90% de la voĉoj.
* [[9-a de marto]]: Oni anoncis la konstituon de la Germana Aerforto, kontraŭ la ĝistiamaj pactraktatoj.
* [[16-a de marto]]: Restarigo de la [[deviga militservo]] en [[Nazia Germanio|Germanio]].
* [[17-a de aprilo]]: La Konsilantaro de la [[Ligo de Nacioj]] kondamnis la germanan rearmigon.
* [[15-a de septembro]]: Promulgo de la [[Nurenbergaj leĝoj]], nome serio de leĝoj de rasa kontraŭjuda apartigo en la [[Nazia Germanio|Germanio]].
* [[3-a de oktobro]]: La [[Itala Reĝlando]] invadis [[Etiopia Imperio|Abisinion]].
* [[11-a de oktobro]]: la [[Ligo de Nacioj]] kondamnis [[Italio]]n.

== [[1936]] ==
[[Dosiero:KZ Sachsenhausen-Turm A.jpg|eta|Ĉefa enirejo de nazia koncentrejo [[Sachsenhausen]].]]
* [[9-a de majo]]: La [[Itala Reĝlando]] aneksis [[Etiopia Imperio|Abisinion]].
* [[12-a de julio]]: Ekfunkciiĝis la nazia koncentrejo [[Sachsenhausen]].
* [[15-a de julio]]: La [[Ligo de Nacioj]] nuligis la kondamnojn kontraŭ la [[Itala Reĝlando]].
* [[17-a de julio]]: En [[Hispana Maroko]], militista ribelo komencas la [[Hispana Enlanda Milito|Hispanan Enlandan Militon]].
* [[27-a de julio]]: [[Mussolini]] kaj [[Hitler]] eksendis militan ekipaĵaron al la ribeluloj en Hispanio.
* [[25-a de oktobro]]: Formala kreo de la [[Akso Romo-Berlino]]. La Ministerio de Eksterlandaj Aferoj de Italio, nome [[Galeazzo Ciano]], vizitis [[Nazia Germanio|Germanion]], kaj subskribis la interkonsenton kiu plifirmigis la sintenojn kontraŭ [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj [[Tria Franca Respubliko|Francio]].
* [[1-a de novembro]]: En [[Romo]], [[Benito Mussolini]] proklamis la interkonsenton de la Pakto Romo-Berlino.
* [[18-a de novembro]]: La [[Itala Reĝlando]] kaj [[Nazia Germanio|Germanio]] agnoskis la registaron de [[Francisco Franco]] en [[Hispanio]].
* [[25-a de novembro]]: [[Japana Imperio|Japanio]] kaj [[Nazia Germanio|Germanio]] subskribis la [[Antikominterna pakto|Antikominternan pakton]].

== [[1937]] ==
[[Dosiero:Lugouqiao2.jpg|eta|La ponto de Marko Polo.]]
* [[21-a de marto]] - Publikigo de la [[encikliko]] ''[[Mit brennender Sorge|Mit brenneder sorge]]'' en kiu [[Pio la 11-a]] kondamnas [[Rasismo|rasismon]] kaj [[Faŝismo|faŝismon]].
* [[26-a de aprilo]]: [[Bombardado de Gerniko]]
* [[28-a de majo]]: [[Neville Chamberlain]] estis nomumita ĉefministro de [[Unuiĝinta Reĝlando]].
* [[7-a de julio]]: Okazis la [[Incidento sur ponto de Marko Polo]], en sudoriento de [[Pekino]]. Batalo inter la ĉinaj kaj japanaj trupoj, kio okazigis la rekomencon de la [[Dua japana-ĉina milito|japan-ĉina milito]].
* [[16-a de julio]] - Establo de la [[koncentrejo Buchenwald]]
* [[25-a de septembro]]: Vizito de Mussolini al [[Berlino]].
* [[6-a de novembro]]: La [[Itala Reĝlando]] aliĝis al la [[Antikominterna pakto]].
* [[11-a de novembro]]: La [[Itala Reĝlando]] foriris el la [[Ligo de Nacioj]].
* [[14-a de decembro]]: La japana armeo konkeris [[Nankino]]n. Post tio okazis la [[Masakro de Nankino]].

== [[1938]] ==
[[Dosiero:Bundesarchiv Bild 137-004055, Eger, Besuch Adolf Hitlers.jpg|eta|altdekstre=0.9|[[Adolf Hitler]] inter popolamaso en [[Cheb]], [[Sudetio]], oktobro 1938.]]
* [[4-a de februaro]]: [[Hitler]] ekhavis la regadon super la [[Wehrmacht|germana armeo]].
* [[12-a de februaro]]: [[Hitler]] kunvokis la aŭstrian kancelieron, [[Kurt Schuschnigg]] al [[Berchtesgaden]].
* [[18-a de februaro]]: Komenciĝis la [[Bombardado de Ĉongĉingo dum la Dua Mondmilito|Bombardado de Ĉongĉingo]].
* [[11-a de marto]]: Schuschnigg demiziis. Formado de registaro prezidita de la nazia [[Arthur Seyss-Inquart]].
* [[12-a de marto]]: La germanoj eniris en [[Vieno]]n.
* [[13-a de marto]]: [[Nazia Germanio|Germanio]] kaj [[Unua Respubliko Aŭstrio|Aŭstrio]] estis unuigitaj en unusola ŝtato pere de la ''[[Anschluss]]''.
* [[23-a de marto]]: Forigo de oficiala rekono de la germanaj aŭtoritatoj de judaj organizoj en la teritorioj de la Tria Regno.
* [[24-a de aprilo]]: Ordo registri la posedaĵon de la judoj en la Reich.

* [[24-a de aprilo]]: En [[Karlovy Vary]], la germanoj de [[Sudetio]] ([[Ĉeĥoslovakio]]), esprimis siajn postulojn en kongreso.
* [[26-a de aprilo]]: Publikigo de ordoj konfiski judan posedaĵon en Aŭstrio
* [[3-a de majo]]: Vizito de [[Hitler]] al [[Romo]].
* [[9-a de junio]]: La estroj de la [[Respubliko Ĉinio]] okazigis la inundon de la [[Flava rivero]], kio dronigis centojn de miloj da ĉinoj, sed tiel ili haltigis portempe la antaŭeniron de la japanoj.
* [[25-a de junio]]: Malpermeso de judaj kuracistoj traktantaj &quot;arjajn&quot; pacientojn.
* [[6-a de julio]]: La [[Konferenco de Évian]] por diskuti la situacio de rifuĝintoj el la Tria Regno kun la partopreno de reprezentantoj el 32 landoj. Ĝiaj faktaj rezultoj estis nefektivaj kaj donis instigon al la agadoj de Hitlero.
* [[17-a de julio]]: Ordo koncerne la aldonon de la nomo &quot;Israelo&quot; al ĉiuj judaj viroj kaj la nomo &quot;Sarah&quot; al ĉiuj virinoj. Malpermeso de judoj praktiki kiel [[Advokato|advokatoj]].
* [[2-a de aŭgusto]]: Markante la pasportojn de judoj en Germanio kun la litero J.
* [[23-a de septembro]]: Ĝenerala [[mobilizo]] en [[Ĉeĥoslovakio]].
* [[24-a de septembro]]: Parta mobilizo en [[Tria Franca Respubliko|Francio]].
* [[26-a de septembro]]: Germana [[ultimato]] al [[Ĉeĥoslovakio]].
* [[29-a de septembro]]: Konferenco de [[Munkeno]] inter [[Hitler]] (Germanio), [[Neville Chamberlain|Chamberlain]] (Unuiĝinta Reĝlando), [[Édouard Daladier|Daladier]] (Francio) kaj [[Mussolini]] (Italio).
* [[30-a de septembro]]: Subskribo de la [[Munkena interkonsento]], pere de kiuj [[Ĉeĥoslovakio]] lasas al [[Nazia Germanio|Germanio]] la regionon de la [[Sudetio]], de germana forta loĝantaro.
* [[1-a de oktobro]]: Germanoj okupaciis la regionon de [[Sudetio]].
* [[2-a de oktobro]]: [[Dua Pola Respubliko|Poloj]] okupaciis la teritorion de [[Cieszyn]].
* [[5-a de oktobro]]: Demizio de la prezidanto de Ĉeĥoslovakio [[Edvard Beneš]].
* [[21-a de oktobro]]: Sekreta ordono de [[Hitler]] por okupacii la ceteron de [[Ĉeĥoslovakio]].
* [[2-a de novembro]]: [[Unua Viena Arbitracio]], per kiu [[Hungara reĝlando (1920-1946)|Hungario]] aneksigis la sudon de [[Slovakio]].
* [[9-a de novembro (Germanio)|9-a de novembro]] - [[Pogromo]] de [[Kristala nokto|Kristalnokto]] en la tuta teritorioj de la Tria Regno.
* [[10-a de novembro]]: Kontraŭ-judaj rasaj leĝoj estas pasigitaj en Italio.
* [[19-a de novembro]]: [[Tria Franca Respubliko|Francio]] agnoskis la italan aneksigon de [[Abisinio]].
* [[30-a de novembro]]: [[Emil Hácha]] estis nomumita prezidanto de [[Ĉeĥoslovakio]].

== [[1939]] ==
[[Dosiero:Schleswig Holstein firing Gdynia 13.09.1939.jpg|eta|200ra|La germana [[krozoŝipo]] ''[[Schleswig-Holstein]]'' antaŭ [[Gdynia|Gdingen]] en la [[13-a de septembro]] de [[1939]].]]
* [[26-a de januaro]]: La partio de [[Francisco Franco]] eniris en [[Barcelono]], kio preskaŭ markis la finon de la [[Hispana Enlanda Milito]].
* [[24-a de februaro]]: Aliĝo de [[Hungara reĝlando (1920-1946)|Hungario]] kaj [[Manĉukuo]] al la [[Antikominterna pakto]].
* [[27-a de februaro]]: [[Tria Franca Respubliko|Francio]] kaj [[Unuiĝinta Reĝlando]] rekonas la [[Frankisma Hispanio|registaron de Franco]].
* [[14-a de marto]]: [[Slovaka ŝtato|Slovakio]] deklariĝis sendependa.
* [[15-a de marto]]: La germanoj okupis [[Ĉeĥoslovakio]]n. Hitlero eniris en [[Prago]]n. [[Hungara reĝlando (1920-1946)|Hungario]] aneksigis [[Karpata Rutenio|Rutenion]].
* [[16-a de marto]]: Kreo de la [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]]. [[Tria Franca Respubliko|Francio]] kaj [[Unuiĝinta Reĝlando]] preparis militon.
* [[21-a de marto]]: Postuloj de [[Nazia Germanio|Germanio]] al [[Dua Pola Respubliko|Pollando]], reklamantaj la aneksigon de [[Danzig]] kaj la germanan vojon tra la [[pola koridoro]] pere de translandlimaj ŝoseo kaj fervojo.
* [[22-a de marto]]: [[Litovio]] donas al [[Nazia Germanio|Germanio]] la [[Enklavo|enklavon]] [[Klaipeda|Memel]] post ultimato de Hitler.
* [[27-a de marto]]: La partio de [[Francisco Franco]] aliĝis al la [[Antikominterna pakto]].
* [[28-a de marto]]: La partio de [[Francisco Franco]] eniris en [[Madrido]], kio definitive markis la finon de la [[Hispana Enlanda Milito]].
* [[1-a de aprilo]]: Fino de la [[Hispana Enlanda Milito]], post kio ambaŭ partioj aliĝis respektive al ambaŭ flankoj de la Dua Mondmilito.
* [[3-a de aprilo]]: Hitler prezentis al la germana armeo la ''Weissplan'' (Blanka Okazo), nome plano por invadi [[Dua Pola Respubliko|Pollandon]].
* [[8-a de aprilo]]: La [[Itala Reĝlando]] invadis [[Albanio]]n. La okupacio daŭris ĝis septembro 1943.
* [[11-a de aprilo]]: [[Hungara reĝlando (1920-1946)|Hungario]] eliris el la Ligo de Nacioj.
* [[12-a de aprilo]]: [[Viktoro Emanuelo la 3-a (Italio)|Viktoro Emanuelo la 3-a de Italio]] estis proklamita [[Albana Reĝlando (1928–1939)|Reĝo de Albanio]].
* [[5-a de majo]]: La dua kontraŭ-juda leĝo en Hungario difinas kiu estas judo. Ĉi tiu leĝo tre reduktas la agadon de la judoj en la ekonomio.
* [[11-a de majo]] ĝis [[20-a de aŭgusto]]: [[Batalo de Halhin Gol]] inter fortoj de Sovetunio kaj Japanio.
* [[13-a de majo|13-an de majo]]: La [[Saint Louis (ŝipo)|ŝipo de Sankta Luiso]], kun pli ol 500 rifuĝintoj, foriras de [[Hamburgo]] al [[Kubo]] .
* [[23-a de aŭgusto]]: Oni subskribis la [[Pakto Ribbentrop-Molotov|Pakton Ribbentrop-Molotov]] kun sekreta protokolo kiu establis komunan landlimon kiu implikis la aneksigon de [[Dua Pola Respubliko|Pollando]], [[Litovio]], [[Latvio]] kaj [[Estonio]].
* [[26-a de aŭgusto]]: La germana registaro garantias la respekton de la neŭtralecon de [[Belgio]] okaze de eŭropa milito.
* [[28-a de aŭgusto]]: Peradklopodo fare de la gereĝoj [[Vilhelmina (Nederlando)|Vilhelmina de Nederlando]] kaj de [[Leopoldo la 3-a (Belgio)|Leopoldo la 3-a de Belgio]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Tempolinio de la Dua Mondmilito]]

{{Dua Mondmilito}}

[[Kategorio:Dua Mondmilito]]
[[Kategorio:Historio de la internaciaj rilatoj]]
[[Kategorio:Kronologio de la Dua Mondmilito]]</text>
      <sha1>3s3labg67hyrcagmhqn6lvcn1hna4x1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekzotismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>633272</id>
    <revision>
      <id>9393354</id>
      <parentid>9126091</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17933" sha1="l4ddetym6i83i79tb453i1sa6xfrskf" xml:space="preserve">'''Ekzotiko,''' ankaŭ '''Ekzoto''', ([[Greka lingvo|greka]] ina [[adjektivo]] εξωτική, ''ekzotikí'', &quot;eksterlandaĵo&quot;, &quot;fremdaĵo&quot;, &quot;ekzotaĵo&quot;, trans [[Latina lingvo|latina]] ''exoticus'', &quot;eksterlandano&quot;) estas mekanismo de [[Estetiko|estetika]] valora atribuo&lt;ref name=&quot;1:&quot;&gt;vortara difino&lt;/ref&gt;. En ĉiutaga lingvo 'ekzotika' priskribas ion, kio apartenas al fremda kaj fora lando kaj estas interesa aŭ bela pro sia fremdeco, sed origine la koncepto ''ekzotismo'' temis pri [[Filozofio|filozofia]], [[Historio|historia]] kaj reprezenta afero. Ekzotismo traktas la percepton kaj priskribon de la &quot;[[Aliulo|alia]]&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/articles/exoticism-in-19th-century-literature Exoticism in 19th-century literature] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211028170127/https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/articles/exoticism-in-19th-century-literature |date=2021-10-28 }}, British Library&lt;/ref&gt;.

Objekto konsiderata rutina en sia origina kulturo sed fariĝas ekzotika kiam ĝi devias de sia kultura kadro kaj transsituiĝas al alia kultura spaco. Por esti konsiderata ekzota, la devio de la originala kultura kunteksto devas esti perceptata kiel ne minaca. La objekto estas movita de sia fremda loko al konata kaj kontrolita medio, kiu neŭtraligas la timon kaj minacon de fremdiĝo kaj alieco.

'''Ekzotulo''' parte estas nomigo por eksterordinaraj aŭ fremdaj homoj. Troan emfazigon de ekzotaj aspektoj de fremdaj homoj oni nomas ''ekzotismo''.

'''Ekzotuloj''' krome estas maloftaj, importitaj [[Dombesto|dombestoj]] aŭ [[Kulturplanto|kulturplantoj]], kiuj origine devenas el aliaj mondopartoj.

'''Ekzotaĵoj''' estas fruktoj, kiuj devenas el aliaj mondopartoj.

En la [[geologio]] korpojn oni nomas '''ekzotaj''', kiuj fremdas en sia ĉirkaŭaĵo. Ekzemploj estas ŝtonoj, kiujn transportis glaciaroj el norda Eŭropo en mezan Eŭropon dum la [[glaciepoko]].

== La kristaliĝo de la koncepto ==

=== Komence ===
La termino ekzotika estis kreita [[16-a jarcento|fine de la 16a jarcento]], en tempo, kiam [[Eŭropo|eŭropa]] [[koloniismo]] prosperis, sed ekuziĝis nur en la [[19-a jarcento|19a jarcento]]. Dum ĉi tiu jarcento, multaj komencis inspiriĝi al ideoj nun nomataj &quot;ekzotaj&quot;, kaj ĉi tiuj ideoj estis esprimitaj en diversaj kampoj, kiel [[Pentrado|pentrarto]], [[literaturo]], [[arkitekturo]], [[Vesto|vestaĵoj]] kaj pli&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1809-43412015000100007 From exoticism to diversity: the production of difference in a globalized and fragmented world], Scielo&lt;/ref&gt;, kiam multaj artistoj prezentis fikcian bildigon de malproksimaj kulturoj, inspiritaj de la malmulto, kiu estis al ili konata de ĉi tiujn fremdaj kulturoj&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://books.google.co.il/books?hl=iw&amp;lr=&amp;id=prhCTTZ5AQcC&amp;oi=fnd&amp;pg=PP1&amp;dq=%22exoticism%22+influence+nationalism&amp;ots=cGHSpCdIkr&amp;sig=gB61NTxGC5fHOhGT9U6P0Vt94zY&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=EXOTIC&amp;f=false Japanese-German Relations, 1895-1945]: War, Diplomacy and Public Opinion (p 101-100)&lt;/ref&gt;.

La [[diskurso]] ĉirkaŭ la koncepto de ekzotismo en la 19-a jarcento, kiu estis formita sur la fono de [[Imperiismo|eŭropa imperiismo]], havis plurajn karakterizojn&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; :

# La ideo mem pri la estaĵo &quot;ekzotika&quot; antaŭsupozas substancajn diferencojn inter malsamaj kulturoj, kiuj igas unu kulturon &quot;loka&quot; kaj alia kulturo &quot;malproksima&quot;. Ĉi tiu supozo ne estas memkomprenebla en la 19a jarcento, en kiu diversaj [[Intelektulo|intelektaj]] [[Skolo|skoloj]], kiel la [[klerismo]], antaŭenigis ideojn pri [[tutmondiĝo]], kaj ekparolis laŭ la homa naturo, kiu estus komuna al ĉiuj. Ĉi tiuj skoloj ankaŭ adoptis la ideon de ekzotismo, kiu preskaŭ ĉiam prezentis eŭropan kulturon kiel superan al &quot;ekzota kulturo&quot;.
# En la ekzotika diskurso estis klara disiĝo inter tiuj, kiuj rakontas pri la ekzotika, kaj la ekzotaj homoj, pri kiuj ĝi rakontas. La emfazo estis ĉiam sur la rakontanto, kaj la graveco estis metita pri kiel aspektas la ekzota kulturo per la okuloj de membro de la &quot;loka&quot; kulturo. Ekzemplo de tio videblis en [[Muzeo|muzeoj]], kiuj elmuntis ekspoziciojn de eŭropaj artistoj, inspiritaj de ekzotaj ideoj el malproksimaj lokoj, sed ne montris la verkojn de la ekzotaj artistoj mem. La ekzotaj homoj estis prezentitaj en la 19-a jarcento ĉefe kiel altiro, ekzemple en [[Kabaredo|kabaredaj]] [[Spektaklo|spektakloj]] aŭ [[Cirko|cirkaj]] [[Foiro|foiroj]].
# La ekzotika diskurso rilatis nur al kulturo en la okcidenta spaco, kaj ne donis gravecon al kulturo, tiel kiel ĝi estas aŭtentike esprimita en sia natura loko. Ekzemplo de tio videblas en la verkoj de [[Théophile Gautier|Theophile Gauthier]], kiu priskribis sian seniluziiĝon pri hispana danco en [[Hispanio]] per la vortoj: &quot;Hispana danco ekzistas nur en [[Parizo]], same kiel [[Duvalvulo|ostroj]] troviĝas nur en vendejoj, kaj neniam ĉe la marbordo.&quot;

=== Malfrua evoluo ===
Antaŭ la tagoj de nacia vekiĝo en Eŭropo, specife la [[revolucio de 1848]], la ekzotika koncepto ne nur priskribis malproksimajn lokojn, sed ankaŭ priskribis la popularan kulturon de [[Etno|malsamaj etnoj]] en Eŭropo, kiuj foje estis viditaj de aliaj grupoj kiel [[Nobla sovaĝulo|sovaĝaj]] kaj eĉ [[Primitivo|primitivaj]] kulturoj, kaj plejparte kulture malproksimaj, kiu ligis al la ekzotika ideo. Sed en la dua duono de la 19-a jarcento, la uzo de la esprimo ekzotiko turniĝis&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Laŭlonge de la 19a jarcento, diversaj [[Naciismo|naciaj]] movadoj en Eŭropo klopodis krei nacian rakonton, nerativo, por siaj homoj, kiu emfazus kaj proprigus lokajn kulturajn karakterizjn, kiuj distingus ĝin de najbaraj kulturoj. Kadre de ĉi tiu fenomeno, la [[popola kulturo]], kiu regis en diversaj regionoj en la 19a jarcento, fariĝis parto de la [[nacia identeco]] de la [[Nacio-ŝtato|naciaj ŝtatoj,]] kiuj komencis formiĝi. Post kiam iuj kutimoj estis adoptitaj kiel parto de nacia identeco en iuj regionoj de Eŭropo, ĝi ĉesis esti [[Politika ĝusteco|politike ĝusta]] konsideri ilin ekzotaj. Tiel la koncepto de ekzotismo ŝanĝiĝis, iĝante ĝenerala termino por kulturaj fenomenoj, kiuj devenas de la &quot;cetera mondo&quot;, do kutime ne de Eŭropo. Ĉi tiu konceptiĝo de la koncepto restis ĝenerala ekde tiam ĝi nuntempe&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

Fine de la 19a jarcento, la bildo de [[insulo]] [[Tropika klimato|tropika]] fariĝis kiel la bildo plej asociita kun la termino&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

[[21-a jarcento|Komence de la 21-a jarcento]] landoj, kiuj estas atribuitaj de la atribuo &quot;ekzotikaj&quot;, kelkfoje perceptas la koncepton kiel malnobligan esprimon, kaj strebas ne esti nomataj tiel. En la Monda Raporto de [[Unesko]] por [[2009]], la organizo difinis la fenomenon de ekzotigo de neokcidentaj [[Moro|moroj]] kiel danĝera por la gravaĵo de [[kultura diverseco]] en la mondo&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.
== Ekzemploj de esprimoj en okcidenta kulturo ==
[[Dosiero:Crouching_Tahitian_Girl_-_Paul_Gauguin.png|eta| [[Paul Gauguin]] 1892 '''Kaŭriĝanta tahitia ''knabino''''' lignokarban krajonon kaj paŝtelon]]Esprimoj de la procezo igi objekton ekzotika videblas en diversaj areoj de okcidenta kulturo :

* [[Literaturo]] - Multaj literaturaj verkoj esprimas ekzotikajn ideojn. Ekde sia komenco, ekzotismo inspiris multajn okcidentajn verkojn el la enhavaj mondoj de foraj kulturoj, kiel [[Mil kaj unu noktoj|Rakontoj de mil kaj unu noktoj]], kiuj riĉigis la verkojn kaj bildojn de okcidentaj artistoj per ideoj de [[Legendo|legendoj]] de foraj kulturoj. Unu ekzemplo inter multaj estas [[Jane Eyre]], en kiu [[Jamajko|jamajka]] rolulo estas priskribita tra okcidentaj okuloj kiel &quot;malĝentila, malpura, korupta, kaj mense duba&quot;, kaj unu el la roluloj en la libro priskribas kiel ŝi malsukcesis en sia provo &quot;hejmigi&quot; la indiĝenoj en [[Barato]] &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Aliaj kazoj estas verkoj de [[Verkisto|verkistoj]] de ekzotika origino, por okcidenta celgrupo, kiel ''The Kite Runner'' (La Milvo-Kuristo) [[Khaled Hosseini|Khaled Husseini]], aŭ ''The Hungry Tide'' (La malsata tajdo) de [[Amitav Ghosh]].
* [[Klasika muziko|Klasika Muziko]] - [[Opero|Opera]] [[Madame Butterfly]] de [[Giacomo Puccini]].
* [[Populara muziko]] - [[mondmuziko]], [[Popola muziko|etna muziko]].
* [[Estetiko|Estetika]] kaj kultura stilo - [[japanismo]] , [[Orientismo (ideologio)|orientismo]] &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://weburbanist.com/2008/12/09/amazing-bizarre-homes-exotic-houses/ Supraj 15 Plej Mirindaj &amp; Ekzotaj Domoj en la Mondo] | Urbanisto&lt;/ref&gt;.

* [[Modo]] - [[Japanio|Japana]] strata modo &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;https://tokyofashion.com/photos/&lt;/ref&gt;, [[Afriko|afrika]] vestaĵa modo &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.grass-fields.com/ |titolo=Home of African Fashion |alirdato=2021-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211028174943/https://www.grass-fields.com/ |arkivdato=2021-10-28 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Kino|Kinejo]] - la filmo ''The Best Exotic Marigold Hotel'' (2011).
* [[Belo|Beleco]] - [[Manekeno (homo)|Modeloj]] de neokcidenta deveno, ekzemple, [[Nigrulo|malhelhaŭtaj]] modeloj, kiel altirantoj de fokuso de intereso kaj atento &lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;Gilman Sander, Making the Body Beautiful, New York: Princeton University Press, 1999, p. 85-111
&lt;/ref&gt;.
=== Turismo ===
La [[Turismo|turisma]] industrio ofte uzas la esprimon ekzotika, ĉar la turisto serĉas &quot;ekzotan&quot; sperton, kiu estos nova por li. Multfoje la [[Vidindaĵo|turismaj allogaĵoj]] en la malproksimaj lokoj, kiujn la turisto venos por ensorĉi novan ekzotikan kulturon, fakte estas de tute okcidenta karaktero, en kiu la ekzotaj elementoj estas prezentitaj en maniero ne minaca. Ekzemple, en multaj landoj [[Distrindustrio|distraj]] spektakloj de [[Folkloro|originala folkloro]] okazas specife por turistoj&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
.

Diversaj esploristoj substrekas ke eĉ turistoj, kiuj intence provas eviti allogaĵoj de turisto, provante malkovri la [[Aŭtenteco|aŭtentikaj]] lokaj kulturo, ankaŭ persekutas la okcidenta [[mito]] pri la ekzotaj lokoj, kiuj supozeble restas pura kaj senŝanĝa. Laŭ ĉi tiu aliro, okcidentaj turistoj venas al fora kulturo kun okcidenta kulturo, nutrita dum multaj jaroj per konceptoj, kiuj difinas la alian de okcidenta perspektivo, do ili efektive ne kapablas sperti aliajn kulturojn en maniero &quot;pura&quot; de okcidentaj bildigoj&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;Huggan, Graham. &quot;Transformations of the Tourist Gaze&quot;. in: '''The Post Colonial Exotic'''., London: Routledge, 2001. 177-193.&lt;/ref&gt;.

=== La homa korpo ===
La beleco kaj estetiko de la alia, kaj la allogo al la ekzotismo, kiun ĝi reprezentas, kontrastas al la konata fenomeno de aversio kaj eĉ malallogo al alia aŭ fremda aspekto. Eĉ se temas pri la percepto de beleco, fizika videbleco de anoj de malsamaj kulturoj estas akceptita kiel legitima, kaj eĉ bela, nur tiam kiam ĝi adaptiĝas al la okcidenta beleco-skalo, kiu esprimas implicite la nocion de supereco de la estetikaj valoroj de la fizika beleco de la okcidenta kulturo&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

=== Konsumado ===
La konsumanta kulturo ofte uzas ekzotikaj bildigoj por [[Merkatiko|merkatikaj]] celoj. Diversaj kompanioj povas, ekzemple, provi krei misteran kaj buntan impreson por [[produkto]], malligante ĝin de ĝia natura medio en ĝia originala kulturo, en kiu ĝi estas perceptata kiel ordinaraĵo. En aliaj kazoj, kompanioj prezentas al konsumantoj sperton alproksimiĝi al foraj kaj ekzotaj kulturoj, supozeble puraj kaj naturaj, aĉetante iujn produktojn. En multaj kazoj kompanioj uzas nomojn, kiuj sonas ekzotaj, por marki siajn produktojn, por ke ili kreu la deziratan impreson sur la kliento&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

== La efikoj sur socio kaj politiko ==
Ekzotaj perceptoj de okcidento pri malsamaj kulturoj multe influis la disvolviĝon de ĉi tiuj kulturoj
&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;Exotic Nations: Literature and Cultural Identity in the United States and Brazil, 1830-1930 (p. 245-244)&lt;/ref&gt;. En aliaj kazoj, la ekzotaj perceptoj de la Okcidento pri foraj kulturoj efektive influis la Okcidenton mem. Ekzemple, literaturo ekzotika kreis bildon aperantan foje en Okcidento, laŭ kiu kulturoj kiuj estas konsiderataj kiel primitivaj estas idealigitaj kiel kulturoj de &quot;libereco, feliĉo kaj organiko&quot;, kiu povus krei inter okcidentaj homoj sopirantaj iujn elementojn en la kulturo de malproksima, kvankam ĝi fakte estas mito&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

=== Ekzotika literaturo kiel formanto de nacia identeco ===
En la [[19-a jarcento]] kaj la komenco de la [[20-a jarcento]], la fenomeno de [[naciismo]] akiris impeton tra la mondo, en kiu diversaj grupoj sin difinis [[Etno|etne]], kutime kun la celo krei [[naci-ŝtato]]n, en kiu ili sinesprimus.

La ekzotika literaturo de tiu periodo ofte servis al la naciaj kaj [[Identeco (sociaj sciencoj)|identecaj]] interesoj de kulturoj, kiuj vivis sub [[koloniismo]], kaj celis krei al si etn-nacian identecon, sub kiu ili povus unuiĝi kontraŭ la potenca okupanto. Ĉi tiu literaturo ofte disvastigis mesaĝojn pri la temo de [[ekonomia malegaleco]], precipe inter la okupantoj kaj la indiĝenoj, postulante redistribuon de potenco. Multfoje kiam membro de kulturo estas sub okupacio kaj verkas libron, la libro estas perceptita kiel reprezentanta la tutan kulturan identecon, kontraŭ la potenca konkeranto, kiu supozeble provas difini la kulturon de la alia de ekstere&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;.

Dum la [[disdivido de Afriko]], [[Eŭropo|eŭropaj]] konkerintoj kaj [[Usono|usonaj]] [[Sklaveco|sklavposedantoj]] foje priskribis [[Afriko|afrikanojn]] sub la ekzotika termino &quot;afrika kulturo&quot;, sed ĉi tiun esprimon la afrikanoj mem perceptis kiel nuligantan sian identecon, ĉar Afriko konsistas el riĉa vario de multaj diversaj kulturoj. La eŭropa registro de afrikaj kutimoj konservis iliajn kulturojn, sed pli malpli distordante, kaj diversaj juraj registroj iom post iom fariĝis monumenta literaturo, redifinante afrikajn kulturojn. Gvidantoj kaj grupoj kiuj leviĝis sub la nova kultura identeco iĝis, en la okuloj de la lokaj loĝantoj, kun aŭtentikaj [[Opozicio (politiko)|opozicio]] al la eksterlanda regado, kiam ili vokis de siaj homoj por re-krei por si la samajn [[Nostalgio|nostalgia]] kulturo ili konscias de literaturo&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;. Ekzotika literaturo partoprenis en fenomeno en kiu la kulturaj kaj naciaj identecoj de afrikanoj, kiam ili akiris sian sendependecon de la imperioj meze de la 20a jarcento, estis en multaj kazoj malsamaj al la kulturaj kaj naciaj identecoj konkeritaj ĉirkaŭ jarcenton antaŭe&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;.

Diversaj studoj montras, ke en [[Latinameriko]] la  literaturo ludis decidan rolon en formado de nacia identeco, kiam la diversaj naciecoj komencis formiĝi. La studoj montras, ekzemple, kiel ekzotisma [[eŭropa literaturo]], kiu traktis [[Brazilo|Brazilon]], influis la naciajn rakontojn de Brazilo
&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;[https://books.google.co.il/books?id=V2SAJVV0SM8C&amp;pg=PR12&amp;lpg=PR12&amp;dq=%22Exotic+Nations%22+Wasserman+%22nationalism%22&amp;source=bl&amp;ots=4sIFBwJWq1&amp;sig=zQ7L2DMM8BOOVr5ber0gMHI2c40&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj53rCV4u3eAhULJsAKHXz3CaEQ6AEwCnoECAcQAQ#v=onepage&amp;q=%22Exotic%20Nations%22%20Wasserman%20%22nationalism%22&amp;f=false Mestizo Nations: Culture, Race, and Conformity in Latin American Literature] (p. 7 Introduction )&lt;/ref&gt;.

En aliaj kazoj, kultura identeco ankaŭ povas formiĝi kiel respondo de malakcepto al kulturaj fenomenoj [[Demono|demoniĝigitaj]], tiel ke la emerĝanta nova kulturo difinas sin antaŭ ĉio laŭ tio, kio ĝi ne estas. Jen alia maniero per kiu ekzotisma literaturo povas influi la formadon de kultura identeco&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;.

=== Postkoloniaj teorioj ===
Diversaj fakuloj argumentas, ke la studo de [[postkoloniismo]], kiu en la lastaj jardekoj estis [[Intelektulo|intelekta]] kaj [[Akademio|akademia]] studfako, ne diferencas de materialaj konsumvaroj devenantaj de aliaj kulturoj. Laŭ ĉi tiuj asertoj, diversaj elementoj interesataj produkti kritikojn kontraŭ okcidenta kulturo, uzas la krudajn materialojn de postkoloniaj kulturoj kaj transformas ilin en finitan produkton de libroj kaj prelegoj, surmerkatigitaj de elementoj en Okcidento al okcidenta publiko&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;Huggan, Graham. &quot;Writing at the Margins: Postcolonialism and the Politics of Cultural Value&quot;. in: '''The Post Colonial Exotic'''., London: Routledge, 2001. 1-33.&lt;/ref&gt;. Ekzemple, [[Furorlibro|furorlibroj]] bazitaj sur [[Aŭtobiografio|aŭtobiografiaj]] kaj semi- [[Biografio|biografiaj]] vivrakontoj, verkitaj en medio de neokcidentaj kulturoj por okcidenta publiko, estas analizitaj per okcidentaj postkoloniaj teorioj, kiuj provas kompreni la koncepton de kultura alieco. Ĉi tiu procezo ilustras la ekzotan praktikon - ĝi eksproprietigas la tekstojn de ilia originala kultura kunteksto, al la okcidenta teoria kunteksto, kaj rekompencas siajn legantojn per la imagita sperto koni aliajn.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
* Ĉi tiu artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la hebrea vikipedio.

== Literaturo ==
* Oshinsky, Sara J. “[https://www.metmuseum.org/toah/hd/exot/hd_exot.htm Exoticism in the Decorative Arts].” ''In Heilbrunn Timeline of Art History''. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000
* Kuehn, Julia. [https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/articles/exoticism-in-19th-century-literature Exoticism in 19th-century literature] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211028170127/https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/articles/exoticism-in-19th-century-literature |date=2021-10-28 }}. In: ''Discovering Literature: Romantics &amp; Victorians''. London, The British Library, 2014
* Sheppard, W. Anthony. &quot;[http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199757824/obo-9780199757824-0123.xml Exoticism]&quot;. ''Oxford Bibliographies'', 2016

== Vidu ankaŭ ==
* [[Orientismo (ideologio)|Orientalismo]]
{{Projektoj|ReVo=ekzot.0ismo}}
[[Kategorio:Estetiko]]
[[Kategorio:Artaj movadoj]]
[[Kategorio:Sociologiaj teorioj]]
[[Kategorio:Postkoloniismo]]
[[Kategorio:Kultursciencoj]]
[[Kategorio:Percepto]]</text>
      <sha1>l4ddetym6i83i79tb453i1sa6xfrskf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>633767</id>
    <revision>
      <id>9393163</id>
      <parentid>8579524</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1448" sha1="bpz7vg5nfd8hks4pe8dptdb847ibkk0" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| regiono-ISO = AT
| blazono-larĝeco = 70px &lt;!-- pli malgranda ol kutime pro la malbona grafika kvalito de la nuna blazonbildo --&gt;
| bildo = 
| bildo-priskribo = 
}}
'''Dietmanns''' estas komunumo de [[Aŭstrio]], konsistanta el la du partoj ''Alt-Dietmanns'' kaj ''Neu-Dietmanns''. Ĝi apartenas al la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Malsupra Aŭstrio]] kaj al la [[distrikto Waidhofen an der Thaya]] (germane: ''Bezirk Waidhofen an der Thaya'' {{prononco|beCIRK VAJTho:fn an de&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; TA:ja}}). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al [[Ĉeĥio]], kaj estas parto de la historia regiono ''[[Waldviertel]]'' {{prononco|VALTfirtl}} (arbara regiono). Komence de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantoj. &lt;!-- Por vikidatumoj: Komence de la jaro 2018 en la komunumo vivis ??? loĝantoj. Bonus aktualigo! --&gt;

== Rilatoj al Esperanto ==
En la komunumo interalie aktivis la esperantisto [[Alfred Pizl]] (1911-1946), [[delegito de UEA]] en la komunumoparto [[Alt-Dietmanns]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

&lt;!--
[[dosiero:.jpg|eta|maldekstra|300px|&lt;center&gt;]]
--&gt;
{{-l}}
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{projektoj}}
{{Distrikto Waidhofen an der Thaya}}
{{ĝermo|Aŭstrio}}

[[kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio]]
[[Kategorio:Distrikto Waidhofen an der Thaya]]</text>
      <sha1>bpz7vg5nfd8hks4pe8dptdb847ibkk0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393164</id>
      <parentid>9393163</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rilatoj al Esperanto */</comment>
      <origin>9393164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="hqv1dwlfuu0q9tyxhleu6ea1jxl5d2j" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| regiono-ISO = AT
| blazono-larĝeco = 70px &lt;!-- pli malgranda ol kutime pro la malbona grafika kvalito de la nuna blazonbildo --&gt;
| bildo = 
| bildo-priskribo = 
}}
'''Dietmanns''' estas komunumo de [[Aŭstrio]], konsistanta el la du partoj ''Alt-Dietmanns'' kaj ''Neu-Dietmanns''. Ĝi apartenas al la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Malsupra Aŭstrio]] kaj al la [[distrikto Waidhofen an der Thaya]] (germane: ''Bezirk Waidhofen an der Thaya'' {{prononco|beCIRK VAJTho:fn an de&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; TA:ja}}). La komunumo situas en la norda parto de la federacia lando, proksime de la limo al [[Ĉeĥio]], kaj estas parto de la historia regiono ''[[Waldviertel]]'' {{prononco|VALTfirtl}} (arbara regiono). Komence de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantoj. &lt;!-- Por vikidatumoj: Komence de la jaro 2018 en la komunumo vivis ??? loĝantoj. Bonus aktualigo! --&gt;

== Rilatoj al Esperanto ==
En la komunumo interalie aktivis la esperantisto [[Alfred Pizl]] (1911-1946), [[delegito de UEA]] en la komunumoparto [[Alt-Dietmanns]], ĝis kiam Aŭstrio estis aligita al [[Nazia Germanio]] en 1938, kaj sekve aktivecoj por Esperanto iĝis neleĝaj, kaj poste la [[Dua Mondmilito]] ekde septembro 1939 ĉiukaze malebligis ĉian Esperanto-agadon. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara.

&lt;!--
[[dosiero:.jpg|eta|maldekstra|300px|&lt;center&gt;]]
--&gt;
{{-l}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{de}})

{{projektoj}}
{{Distrikto Waidhofen an der Thaya}}
{{ĝermo|Aŭstrio}}

[[kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio]]
[[Kategorio:Distrikto Waidhofen an der Thaya]]</text>
      <sha1>hqv1dwlfuu0q9tyxhleu6ea1jxl5d2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kafejo Arco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>634889</id>
    <revision>
      <id>9393000</id>
      <parentid>9301169</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="rtgs90cmil7zpmztrv1kss166cnms8q" xml:space="preserve">{{Orfa}}
{{Informkesto konstruaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = CZ-PR
| situo sur mapo = Prago
|zomo=14
}}
[[Dosiero:Kavárna Arco 1.JPG|eta|Aspekto nuna de Kafejo Arco]]
'''Kafejo Arco''' ({{lang-cs|Kavárna Arco}}) estas tradiciriĉa kafejo en [[Nova Urbo (Prago)]] en la centro de la ĉefurbo de [[Ĉeĥio]], stratoj Dlážděná 6/Hybernská 16, situante apud la Masaryk-stacidomo. Ĉirkaŭ la jaro 1900 ĝi estis ŝatata centro de verkistoj [[germana lingvo|germanlingvaj]], tipa ekzemplo de fruktodona loko por la faro de [[literaturo kafeja]].

== Historio ==
[[Dosiero:Kavárna Arco 1907.jpg|eta|Vido en la kafejon en la jaro 1907-a]]
La literatura kafejo havis sian kulminon kiam renkontiĝis surloke anoj de la t.n. ''Praga rondo'' (Pražský kruh, Prager Kreis). Inter la vizitintoj menciindas [[Franz Kafka]], [[Felix Weltsch]], [[Oskar Baum]], [[Willy Haas]], [[Egon Erwin Kisch]], [[Franz Werfel]], [[Ernst Polak]], [[Paul Kornfeld]] kaj [[František Langer]], kiujn la kritikisto [[Karl Kraus]] titolis ŝerce ''arkonaŭtoj''. [[Johannes Urzidil]] porĉiamigis la kafejon en sia rakonto ''Nacht des Schreckens''. Poste alvenis ankoraŭ la verkistoj [[Max Brod]], [[Anton Kuh]], [[Else Lasker-Schüler]], [[Kurt Tucholsky]] kaj [[Ernst Weiß]]. Sed ne nur aŭtoroj gastis. Dume preferis la intelektuloj ekskluzive ĉeĥlingvaj la kafejon ''Café Union'', kunvenis en Arco-kafejo la germanoj kaj la judoj kiuj tamen ne estis malinteresiĝantaj je ĉeĥaj aferoj; memkompreneble estis multaj el ili dulingvaj.

La pentristo [[Egon Adler]], la desegnisto [[Alfred Kubin]] kiel ankaŭ la psikanalizisto [[Otto Gross]], kies kontroloj disde la patro furoris, ofte ĉeestis surloke. Vizitoj de Franz Kafka ekde 1908 atestitis, tamen li ne estis ofta gasto. Sed foje li konatiĝis tie ĉi kun la ĵurnalistino [[Milena Jesenská]] kiu estis ekde 1918 edzino de [[Ernst Polak]] kaj volis traduki la verkojn de Kafka en la ĉeĥan lingvon. Jesenská: ''En la kafejo skribatas, korektatas, parolatas. En la kafejo okazas familiaj tragedietoj, en la kafejo ploratas kaj pri la vivo insultatas. En la kafejo oni manĝas sen devi tuj pagi. en la kafejo vivatas kaj nenifaratas kaj la tempo pasigatas.''&lt;ref&gt;Citite laŭ: http://tschechien-online.org/magazin/2007/07/19/prager-cafes-und-kaffeehauskultur/&lt;/ref&gt;

Post la fino de [[Dua mondmilito]] ([[Forpelo de Germanoj (1944–1950)|forpelo de la germanlingvanoj]]), [[holokaŭsto]] (mortigo de judoj) kaj la komunismaj jaroj la kafejo perdis tute sian karakteron. Post multjara fermiĝo kaj nedaŭra utiliĝo oficirkazina ĝi estas hodiaŭ modesta restoracio.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* Hartmut Binder: ''Ernst Polak – Literat ohne Werk. Zu den Kaffeehauszirkeln in Prag und Wien''. En: [[Fritz Martini]], [[Walter Müller-Seidel]], [[Bernhard Zeller]] (eld.): Jahrbuch der Deutsche Schillergesellschaft. 23. Jahrgang, Kröner, Stuttgart 1979, S. 366–415.

== Fonto ==
{{Tradukita
| lingvo = de
| artikolo = Café Arco
| revizio = 186393965
}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://tschechien-online.org/magazin/2007/07/19/prager-cafes-und-kaffeehauskultur/ Pri pragaj kafejoj kaj kafeja kulturo]
* [http://www.schwarzaufweiss.de/tschechien/prag-cafes.htm Kafoklaĉo kun Franz Kafka] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201128222112/https://www.schwarzaufweiss.de/tschechien/prag-cafes.htm |date=2020-11-28 }}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kafejoj en Ĉeĥio|Arco]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)]]
[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1907]]</text>
      <sha1>rtgs90cmil7zpmztrv1kss166cnms8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉeĉon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>638413</id>
    <revision>
      <id>9393130</id>
      <parentid>8587392</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="rmn7ici67n8gn52opnlwjcm86iximhv" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=KR}}
'''Ĉeĉon''' ({{lang-ko|제천시}}, laŭ ĉinaj literoj '''堤川市''') estas universitata [[urbego]] en [[Sud-Koreio]]. La [[loknomo]] signifas &quot;akvobaraĵo&quot;.
[[Dosiero:Cheong Poong (2).jpg|eta|maldekstre|215ra|&lt;center&gt;Ponto de Ĉeĉon]]

== Bazaj informoj ==
* [[Areo]]: 882,47&amp;nbsp;km²
* [[Alto]] super [[marnivelo]]: m
* [[Loĝantaro]]: 136,389 en [[2017]]
* [[Horzono]]: [[UTC]] + 9
* [[Poŝtkodo]]j:
* [[Telefonkodo]]: (+82) 43-6xx
* {{Koordinatoj gms|37|08|10|N|128|12|43|E|scale:30000|montru=entekste}}

== Geografio ==
Ĉeĉon situas en la meza landparto ĉirkaŭita de [[monto]]j kaj [[lago]]j kaj havas pitoreskan ĉirkaŭaĵon. [[Seulo]] troviĝas 118 km [https://www.distancefromto.net/].
[[Dosiero:Jecheon Bongyang Post office.JPG|eta|maldekstre|&lt;center&gt;Poŝto en Ĉeĉon]]
== Historio ==
La teritorio, kie troviĝas la moderna Ĉeĉon, estis loĝata jam dum la [[paleolitiko]], [[neolitiko]], [[bronzepoko]], [[ferepoko]]. En la historiaj tempoj la loko estis parto de diversaj landoj. Ĉeĉon aperis sur la mapo en [[1895]], tiam ĝi ricevis la [[statuso]]n de distrikto. En [[1980]] la teritorio estis dividita al distrikto kaj urbo, sed ili denove kuniĝis en [[1995]].

== Ekonomio ==
Ĉeĉon estas konata kiel la &quot;resaniga urbo&quot;. Ampleksa vario de tradiciaj kuracaj herboj kaj terapioj disponeblas, allogante homojn tra tuta Koreio por viziti la urbon. [[Universitato]] funkcias en la urbego.

== Trafiko ==
Ĉeĉon estas grava fervoja nodo liganta la okcidentajn kaj orientajn regionojn de la lando.

== Klimato ==
En Ĉeĉon la averaĝa jara [[temperaturo]] estas 10,4 °C. La averaĝa pluvo jare estas po 1388 milimetroj. En ĉiuj monatoj pluvas (aŭ neĝas), plej ofte pluvas inter majo-septembro.
[[Dosiero:Jecheonstation.jpg|eta|&lt;center&gt;Stacidomo en Ĉeĉon]]
[[Dosiero:Jecheon Intercity bus terminal 20180215.jpg|eta|&lt;center&gt;Aŭtobusa stacio en Ĉeĉon]]

== Vizitindaĵoj ==
* proksime la montaro Voraksan estas konataj kiel la Alpoj de la Oriento, konsiderita unu el la ĉefaj montoj de la lando
* proksime la montaro Kimsusan - unu el la plej popularaj areoj de monta turismo en la lando
* akvorezervujo Uirimji ĉirkaŭita de pinarbaro kun ebleco de amatora fiŝkaptado
* tradicia lernejo konfucea
* restoj de templo budhista konstruita en 1022

== Ĝemelurboj ==
* {{Flago|Usono}} [[Spokane (Vaŝingtonio)]], [[Usono]]
* {{Flago|Filipinoj}} [[Pasay]], [[Filipinoj]]
* {{Flago|Tajvano}} [[Hualien]], [[Tajvano]] (2012)

== Fontoj ==
* WikiTrans

[[Kategorio:Urboj de Sud-Koreio]]</text>
      <sha1>rmn7ici67n8gn52opnlwjcm86iximhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muskola kontrahiĝo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>638593</id>
    <revision>
      <id>9392815</id>
      <parentid>8962792</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="lwxltdd6tqk5ii9l8lworxwklby7ndj" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Skeletal muscle.jpg|eta]]
'''Muskola kontrahiĝo''' estas la aktivigo de streĉ-generaj lokoj ene de [[Muskolĉelo|muskolaj fibroj]]. En [[fiziologio]], muskola kontrahiĝo ne nepre signifas muskolan mallongigon ĉar muskola streĉiĝo povas esti produktita sen ŝanĝoj en muskola longeco kiel tenado de peza libro aŭ [[haltero]] ĉe la sama pozicio. La finaĵon de muskola kontrahiĝo sekvas muskola malstreĉiĝo, kiu estas reveno de la muskolaj fibroj al ilia malalta tensi-generiga stato.

Muskolaj kontrahiĝoj povas esti priskribitaj surbaze de du variabloj: longo kaj streĉeco. Muskola kontrahiĝo estas priskribita kiel izometria se la muskola streĉiĝo ŝanĝiĝas sed la muskola longo restas same. En kontrasto, muskola kontrahiĝo estas izotona se muskola streĉiĝo restas la sama dum la kontrahiĝo. Se la muskola longo mallongiĝas, la kontrahiĝo estas centra; se la muskola longo longiĝas, la kontrahiĝo estas ekscentra. En naturaj movadoj sub la [[Movkapablo|movkpablo]], muskolaj kontrahiĝoj estas multfacetaj ĉar ili povas produkti ŝanĝojn en longeco kaj streĉiĝo laŭ tempo-varianta maniero. Tial, nek longo nek streĉiĝo verŝajne restos la sama en muskoloj kiuj kontraktas dum la movkapablo.

En vertebruloj, skeletaj muskolaj kontrahiĝoj estas neŭrogenaj ĉar ili postulas [[sinapso]]n de [[Motoneŭrono|motoraj neŭronoj]] por produkti muskolajn kontrahiĝojn. Ununura [[Motoneŭrono|motorneŭrono]] kapablas senmovigi multajn muskolajn fibrojn, tiel ke la fibroj kontrahiĝas samtempe. Post kiam senvalorigitaj, la proteinaj filamentoj ene de ĉiu skeletaj muskolecaj fibroj glitas preter unu la alian por produkti kontrahiĝon.

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Muskoloj]]
[[Kategorio:Neŭrologio]]</text>
      <sha1>lwxltdd6tqk5ii9l8lworxwklby7ndj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de disĉiploj de Zoltán Kodály</title>
    <ns>0</ns>
    <id>646388</id>
    <revision>
      <id>9393291</id>
      <parentid>9392426</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* V */</comment>
      <origin>9393291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="a6vuikja5qrrxj74vkhx8e3frcw5kio" xml:space="preserve">Jen listo de elektitaj [[disĉiplo]]j de [[Zoltán Kodály]]:

*{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
* [[Béla András]]
* [[István Anhalt]]
* [[Béla Avasi]]

== B ==
* [[József Bánky]]
* [[Aladár Bányai]]
* [[Kornél Albert Bárdos]]
* [[Lajos Bárdos]]
* [[Béla Böszörményi-Nagy]]

== C ==
* [[Imre Csenki]]

== D ==
* [[Gábor Darvas]]
* [[Gyula Dávid (komponisto)]]
* [[László Dobszay (dirigento)]]
* [[Antal Doráti]]

== E ==
* [[Mihály Eisemann]]
* [[Iván Engel]]

== F ==
* [[Loránd Fenyves]]
* [[Antal Fleischer (dirigento)]]
* [[Miklós Forrai]]
* [[Péter Frankl (pianisto)]]
* [[Ferenc Fricsay]]
* [[Géza Frid]]

== G ==
* [[György Gábry]]
* [[Zoltán Gárdonyi]]
* [[József Gát]]
* [[Pál Gergely (dirigento)]]
* [[Endre Gertler]]

== H ==
* [[Júlia Hajdú]]
* [[Pál Hermann]]
* [[Mihály Hajdu]]
* [[Tibor Harsányi]]
* [[Zoltán Horusitzky]]

== J ==
* [[Pál Járdányi]]

== K ==
* [[Ilonka Kabos]]
* [[Endre Kemény (dirigento)]]
* [[Lajos Kentner]]
* [[György Kerényi]]
* [[Anka Kersics]]
* [[István Kertész]]
* [[Lőrinc Kesztler]]
* [[Albert Kocsis]]
* [[Klára Kokas]]
* [[György Kroó]]

== M ==
* [[Gábor Magyar]]
* [[Ervin Major]]
* [[Károly Mathia]]

== P ==
* [[Ödön Pártos]]
* [[György Pauk]]
* [[Zoltán Pongrácz]]

== R ==
* [[György Ránki]]
* [[Zoltán Rozsnyai]]

== S ==
* [[György Sándor (pianisto)]]
* [[Ferenc Schwalm]]
* [[György Sebők]]
* [[Mátyás Seiber]]
* [[Tibor Serly]]
* [[László Somogyi (dirigento)]]
* [[Imre Sulyok (komponisto)]]
* [[Ferenc Szabó (komponisto)]]
* [[Júlia Székely]]
* [[Zoltán Székely (violonisto)]]
* [[István Szelényi]]
* [[András Szőllősy]]
* [[Erzsébet Szőnyi]]

== T ==
* [[Béla Tardos]]
* [[Ida Tarjáni Tóth]]

== V ==
* [[Lajos Vargyas]]
* [[Zoltán Vásárhelyi]]
* [[Viktor Vaszy]]
* [[Béla Vavrinecz]]
* [[Sándor Veress (komponisto)]]
* [[László Vikár]]
* [[János Viski]]

== W ==
* [[Arisztid Würtzler]]

== Z ==
* [[Zoltán Závodszky]]
* [[István Zerkovitz]]

== Fontoj ==
* La listo estas kompilado el la [[biografio]]j en Vikipedio.

[[Kategorio:Listoj de homoj]]</text>
      <sha1>a6vuikja5qrrxj74vkhx8e3frcw5kio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko de Bruselo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>648233</id>
    <revision>
      <id>9392812</id>
      <parentid>8137888</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="nirf34wdnzovhfn6za7b232ernxbxze" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Efiko de Bruselo''' estas la procezo de unupartia reguliga tutmondiĝo kaŭzita de la [[Eŭropa Unio]] ''[[de facto]]'' (sed ne nepre ''[[de iure]]'') eksterigante ĝiajn leĝojn ekster ĝiaj limoj tra merkatmekanismoj.

== Kialo ==
La kombinaĵo de merkatgrandeco, merkatgraveco, relative rigoraj normoj kaj reguliga kapacito de la Eŭropa Unio povas havi la efikon ke firmaoj trovas ke ne estas ekonomie, leĝe aŭ teknike praktika por konservi pli malaltajn normojn en ne-EU merkatoj. Ne-EU firmaoj eksportantaj tutmonde povas trovi ke estas utile adopti normojn metitajn en Bruselo unuforme dum sia komerco.

== Nomo ==
La esprimo ''Efiko de Bruselo'' estis elpensita en 2012 fare de Profesoro Anu Bradford de Columbia Law School kiu nomis ĝin post la simila [[Efiko de Kalifornia]] kiu povas esti vidita ene de Usono.&lt;ref&gt;Lecture, Marto 2012 – &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=QeFmR3Fkjzw The Brussels Effect: The Rise of a Regulatory Superstate in Europe]&quot;&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Monda regado]]
[[Kategorio:Tutmondiĝo]]
[[Kategorio:Ekonomio de la Eŭropa Unio]]</text>
      <sha1>nirf34wdnzovhfn6za7b232ernxbxze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio de la Cruz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>652979</id>
    <revision>
      <id>9393287</id>
      <parentid>6723729</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="a2o4ou2obd0eb0bdsx0xfh92yd6qp10" xml:space="preserve">{{Informkesto futbalisto
|nomo de ludanto=Antonio de la Cruz
|dosiero=
|plena nomo=
|dato de naskiĝo=
|loko de naskiĝo=
|dato de morto=
|loko de morto=
|alto=
|nuntempa klubo=
|numero de sporta trikoto=
|pozicio=
|jaroj=1966-1970&lt;br/&gt;1970-1972&lt;br/&gt;1972-1979
|kluboj=[[Real Valladolid]]&lt;br/&gt;[[Granada CF|Granada]]&lt;br/&gt;[[FC Barcelona|Barcelona]]
|matĉoj (goloj)=
|reprezentado jaroj=1972-1978
|reprezentado nomo={{HispanioFB}}
|reprezentado matĉoj (goloj)=6 (0)
}}
'''Antonio de la Cruz''' (n. {{Naskiĝdato|1947|5|7}}) estas [[Hispanio|hispana]] [[Futbalo|futbalisto]]. Li de 1972 ĝis 1978 membris en la [[hispana nacia teamo de futbalo]].

==Reprezentado==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!colspan=3|{{HispanioFB}}
|-
!Jaroj!!Matĉoj!!Goloj
|-
|1972||3||0
|-
|1973||0||0
|-
|1974||0||0
|-
|1975||0||0
|-
|1976||0||0
|-
|1977||0||0
|-
|1978||3||0
|-
!Sume||6||0
|}

==Eksteraj ligiloj==
*{{NFT player}}
*{{J.League manager}}

{{Ĝermo|futbalisto}}

{{Vivtempo|Cruz de la, A.}}
[[Kategorio:Hispanaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>a2o4ou2obd0eb0bdsx0xfh92yd6qp10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johann Jacob Syrbius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>664131</id>
    <revision>
      <id>9392995</id>
      <parentid>9383405</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5914" sha1="i2a9xkk3x30f8whrqhu8z39cccjiwkt" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Johann Jacob SYRBIUS''', ankaŭ ''Syrbe'', (naskiĝinta la {{daton|26|6|1674}} [[Günthersleben-Wechmar|Wechmar]], mortinta la {{daton|4|11|1738}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] filozofo kaj [[protestantismo|protestantisma]] teologo.

== Vivo ==
Johann Jacob estis filo de la paroĥestro Johann Heinrich Syrbius kaj de Anna Dorethee Mose; li komence ankaŭ edukitis fare de la patro kaj de privataj instruistoj. Poste li frekventis ekde septembro 1684 la lernejon ''[[Gymnasium Gleichense]]'' en [[Ohrdruf]], kiun tiam estris [[Philipp Jacob Spindler]] (1624–1696). En 1691 ekinstruistis tamen denove de la patro. Kelkajn monatojn poste li ŝanĝis la lernejon kaj iris al [[Ernestinum (Gotha)|Gymnasium illustre]] je [[Gotao]] kiun estris [[Georg Heß]] (1613–1694). Tie aktivis instruiste i.a. [[Johann Heinrich Rumpel]], [[Gottfried Vockerodt]] (1665–1727), [[Wilhelm Ernst Tentzel]] kaj [[Johann Balthasar Strobel]] (1635–1711) . Imponis la junan Syrbius ankaŭ la teologo kaj inspektoro [[Johann Heinrich Fergen]] (1643–1708).

En la 18.10.1693 ekstudentis Syrbius ĉe la [[Friedrich-Schiller-Universitato Jena|Universitato de Jena]] pri teologio sub la profesoroj [[Friedemann Bechmann]], [[Valentin Veltheim]] (1645–1700) kaj [[Georg Götze]] (1633–1699). Krome li ĉeestis filozofiajn prelegojn de [[Caspar Posner]] (1659–1700), [[Johann Andreas Schmidt]], [[Georg Albrecht Hamberger]] (1662–1716), [[Georg Schubart]] kaj [[Johann Andreas Danz]]. En la 16.10.1696 Syrbius magistriĝis pri filozofiaj sciencoj kaj en julio 1701 li iĝis helpanto ĉe la fakultato pri filozofio. En la 28.4.1704 li ekdeĵoris ĉe la gimnazio de [[Eisenach]].

En la 11.10.1707 li transprenis la katedron pri logiko kaj metafiziko de la Universitato de Jena kaj furoris tre kiam li defie provokis la iluminismon de [[Christian Wolff]] . En la 27.6.1730 li iĝis eksterorda profesoro pri teologio kaj en la 11.7. samjare doktoro pri teologio. En 1734 oni nomumis lin orda profesoro pri teologio kaj taksitis luterano tolerema kiu ja cedis al la [[pietismo]] tiam moda ekziston en la kadro de racia eklektiko. Krome Syrbius ankaŭ engaĝiĝis altlernejorganizade. Li estis ekzemple kelkajn fojojn dekano de la filozofia fakultato kaj en la someraj semestroj 1714, 1722, 1736 respektive la vintran semestron de 1738 rektoro. Mortinte deĵorante li ĝuis publikan entombiĝon en la 6.11.1738.

Li estis kvarfoje edziĝinta. Liaj gefiloj estis Paul Friedrich, Christian Adolf, Christian Ludwig , Frederica Louisa, Maria Christina, Friederica Elisabeth, Heinrich August, Johannes Jacob, Ĉarlotta Wilhelmine, Ernst Gottlieb kaj Maria Sophia Syrbius.

== Verkoj ==
* ''Dissertatio de cultu Bacchi inter gentiles.'' Jena 1698
* ''Diss. de numero et serie categoriarum.'' Jena 1699
* ''Diss. de sabbato gentili.'' 1699. 1726
* ''Diss. de Pythagora intra syndonem noscendo.'' Jena 1701 ([http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10233916_00005.html Online])
* ''Disputatio pro loco.'' Jena 1702
* ''Epistola . . . de methodo humanioris doctrinae.'' Jena 1703
* ''Diss. de autoritate scripturae S. inter gentiles.'' Eisenach 1704
* ''Diss. de discrimine affectuum spiritualium et naturalium.'' 1706
* ''Programma de definitione sapientiae.'' Jena 1707, (anonym)
* ''Ausführliche Abfertigung der unbefugten Beschuldigungen u. s. w.'' Jena 1709
* ''De re scholastica recte instituenda.'' 1711
* ''Synopsis philosophiae rationalis.'' Jena 1716, (tiu ĉi verko reeldonitis en 1717 sub la titolo ''Institutiones philosophiae rationalis eclecticae'' en Jena kaj denove pligrandiĝinte en 1713)
* ''Synopsis philosophiae primae.'' Jena 1716, (nova eldono sub la titolo ''Institutiones philosophiae primae novae et electivae.'' Jena 1720, nova eldono plilarĝigita en 1726)
* ''Conspectus philosophiae naturalis eclecticae.'' Jena 1717
* ''Diss. de originie Atheismi.'' Jena 1720
* ''Kurze Anweisung zur Weisheit und allen dahin unmittelbar gehörigen Wissenschaften.'' Jena 1724
* ''Diss. de desiderio hominis infinito.'' 1726, 4 vol.
* ''Diss. de tenenda fidei christianae professione.'' 1780
* ''Diss. de Pauli in urbem Romam ingressu.'' 1731, 15 vol.
* ''Diss. de determinata futurorum contingentium veritate.'' 1738

== Literaturo ==
{{Projektoj}}
* Christian Gottlieb Jöcher: * ''Allgemeines Gelehrten-Lexicon, Darinne die Gelehrten aller Stände sowohl männ- als weiblichen Geschlechts, welche vom Anfange der Welt bis auf die ietzige Zeit gelebt, und sich der gelehrten Welt bekannt gemacht, Nach ihrer Geburt, Leben, merckwürdigen Geschichten, Absterben und Schrifften aus den glaubwürdigsten Scribenten in alphabetischer Ordnung beschrieben werden.'' Verlag [[Johann Friedrich Gleditsch]], Leipzig, 1751, Bd. 4, Sp.&amp;nbsp;972
* ''Acta historico-ecclesiastica, oder gesammlete Nachrichten von d. neuesten Kirchen-Geschichten.'' Siegmund Heinrich Hoffmann, Weimar, 1739, 3. Bd., 17. Teil, p.&amp;nbsp;447–463 [t.e. 747–763] ([http://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00229646/Acta_histor_eccl_167340050_1738_03_0759.tif surrete])
* Gabriel Wilhelm Goetten: ''Das Jetztlebende Gelehrte Europa, oder Nachrichten von Den vornehmsten Lebensumständen und Schriften Jetztlebender Europäischer Gelehrten, Welche mit Fleiß gesammlet und unpartheyisch aufgesetzt worden.'' Ludolph Schröder, Braunschweig, 1736, 2. Teil, S.&amp;nbsp;645–658 ([http://books.google.de/books?id=elM5AAAAMAAJ&amp;hl=de&amp;pg=PA654#v=onepage&amp;q&amp;f=false Online]) und Joachim Andreas Detz, Celle, 1737, 3. Teil, S.&amp;nbsp;834 ([http://books.google.de/books?id=-WpVAAAAYAAJ&amp;vq=&amp;hl=de&amp;pg=PA834#v=onepage&amp;q&amp;f=false Online])
* {{ADB|37|290|291|Syrbius, Johann Jakob|[[Paul Tschackert]]|ADB:Syrbius, Johann Jakob}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Syrbius, Johann Jacob}}

[[Kategorio:Germanaj teologoj]]
[[Kategorio:Universitatestroj]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Jena]]
[[Kategorio:Akademianoj]]</text>
      <sha1>i2a9xkk3x30f8whrqhu8z39cccjiwkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gábor Vargyas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>664925</id>
    <revision>
      <id>9393305</id>
      <parentid>8846072</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="owidb6t13xpx7mkwqe9yx46697qllmg" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = Gábor Vargyas
|dosiero              =
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo de dosiero = Gábor Vargyas
|naskonomo            = 
}}
'''[[Gabrielo|Gábor]] Vargyas''' [vardjas], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Vargyas Gábor''' estas [[Hungario|hungara]] [[etnografo]], altlerneja [[instruisto]], [[muzeologo]]. Lia patro estis [[Lajos Vargyas]].

Gábor Vargyas&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.bama.hu/kozelet/helyi-kozelet/vargyas-gabor-egyutt-elt-az-osi-torzzsel-1760635/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2019-10-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20191013090642/https://www.bama.hu/kozelet/helyi-kozelet/vargyas-gabor-egyutt-elt-az-osi-torzzsel-1760635/ |arkivdato=2019-10-13 }}&lt;/ref&gt; naskiĝis la {{daton|22|majo|1952}} en [[Budapeŝto]]&lt;!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]--&gt;.

== Biografio ==
Gábor Vargyas akiris etnografian [[diplomo]]n en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1976]]. Li ricevis [[stipendio]]n en la universitato inter 1977-1979, poste li estis muzeologo en la etnografia muzeo. En [[1984]] li eklaboris en akademia [[instituto]], en [[1993]] li ekinstruis en [[Universitato de Pécs]], kie li docentiĝis en 1996, inter 2001-2007 li estis katedrestro. Ekde 1992 li prelegis ankaŭ en Universitato Loránd Eötvös, krome foje en aliaj hungaraj kaj eksterlandaj universitatoj. Intertempe li akiris sciencajn gradojn CSc en 1995, DSc en 2010, [[habilitiĝo]] okazis en [[2008]].

Krom la instruadoj li ofte pasis monatojn en foraj landoj, ekzemple [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj [[Aŭstralio]] (1981-1982), kelkfoje en [[Vjetnamio]] (1985-1989, 2002, 2007) [[Ĉinio]] (1999). Li parolas angle, france, germane, ruse kaj en triba vjetnama lingvo. Li ricevis [[premio]]jn inter 1984-2019.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Data on the pictorial history of North-East Papua New Guinea'' (1986)
* ''A magyar etnológia válogatott bibliográfiája'' (kunredaktoro, 1991)
* ''Dacolva az elkerülhetetlennel. Egy közép-vietnámi hegyi törzs, a brúk kultúrája és vallása. Válogatott tanulmányok'' (2008)
* ''Átjárók. A magyar néprajztól az európai etnológiáig és a kulturális antropológiáig'' (2009)
* ''VL 100. Tanulmányok Vargyas Lajos születésének 100. évfordulójára'' (2015)

== Fontoj ==
* [https://nti.btk.mta.hu/hu/munkatarsak/tudomanyos-munkatarsak/etnologiai-temacsoport/32-vargyas-gabor hungarlingva biografio kun foto]
* [https://nti.btk.mta.hu/en/staff/research-staff/department-of-cultural-anthropology/213-vargyas-gabor hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191013090641/https://nti.btk.mta.hu/en/staff/research-staff/department-of-cultural-anthropology/213-vargyas-gabor |date=2019-10-13 }}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vargyas Gabor}}

[[Kategorio:Hungaraj etnografoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj muzeologoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]</text>
      <sha1>owidb6t13xpx7mkwqe9yx46697qllmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UNIMA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666581</id>
    <revision>
      <id>9393610</id>
      <parentid>9248070</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3414" sha1="mlw26z9bbrbxp6m21hgxm4tepmc98ba" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildo_priskribo =
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=FR
|situo sur mapo=
|zomo=13
}}
La '''UNIMA''' (mallongigo pro sia franclingva nomo &quot;''Union Internationale de la Marionnette)'' estas internacia [[neregistara organizaĵo]] (NRO) de [[Pupteatro|pupteatristoj]] kaj interesatoj pri pupludado, fondita [[1929|en 1929]] en [[Prago]]. 

== Tasko kaj celoj ==
UNIMA estas la plej malnova kaj la plej granda teatra asocio en la mondo. Pli ol 100 naciaj pupteatraj centroj aliĝis al ĝi&lt;ref&gt;https://www.unima.org/en/the-national-centres/directory-of-national-centres/&lt;/ref&gt;. 

Pro kunlaborado kun [[Unesko]], UNIMA celas uzi pupetojn kaj la pupludan arton en la senco de [[homaj rajtoj]] kiel [[paco]], [[libereco]] kaj reciproka kompreno ne nur en {{J|interpersona rilato}} sed ankaŭ por la interkompreniĝo de popoloj. 

Tiusence, la asocio arigas ĉiujn elpenseblajn formojn de [[pupteatro]] sub ĝia tegmento, kiel la objekto-teatro, la [[ombroludo]]       ([[vajango]]) kaj kompreneble la tradicia [[pupteatro]] en ĉiuj ĝiaj formoj kaj aspektoj. 

En junio 2002 UNIMA deklaris la 21-an de marto kiel la ''Internacian Tagon de la Pupludado''. 

Inter la prezidantoj de UNIMA estis ankaŭ Max Jacob, la unua germana UNIMA-prezidanto post la [[Dua Mondmilito]], kio gravas el la vidpunkto de interpopola interkompreniĝo, unu el al celoj de la asocio. 

== UNIMA-kongresoj ==
[[Dosiero:1981 14-a PIF Metamorfozoj Rumanio.jpg|eta|350ra|La pupteatra skipo el Rumanio ludis en Esperanto dum la 14-a [[Pupteatra Internacia Festivalo]] (1981).]]
Ĉiuj kvar jaroj okazas la internacia kongreso de UNIMA, kutime asociitaj al festivalo. 
{|
| width=&quot;450&quot; |
* 1929: Fondiĝa Kongreso en [[Prago]] (prezidanto: profesoro Vesely) 
* 1929: [[Parizo]] (dto.) 
* 1930: [[Lieĝo (urbo)|Liège]] / Liège (dto.) 
* 1933: [[Ljubljano|Ljubljana]] (prezidanto: Josef Skupa) 
* 1957: Prago; Unua Kongreso post la [[Dua mondmilito|milito]] (prezidanto: Max Jacob) 
* 1958: [[Bukareŝto]] (dto.) 
* 1960: [[Bochum]] - [[Braunschweig|Brunsviko]] (dto.) 
* 1962: [[Varsovio]] (dto.) 
* 1966: [[Munkeno]] (dto.) 
* 1969: Prago (prezidanto: Jan Bussell) 
* 1972: [[Charleville-Mézières]] (prezidanto: Henryk Jurkowski) 
* 1976: [[Moskvo]] (prezidanto: [[Sergej Obrazcov|Sergei Obraszow]] ) 
| width=&quot;450&quot; |
* 1980: [[Vaŝingtono|Washington, DC]] (dto.) 
* 1984: [[Dresdeno]] (prezidanto: Henryk Jurkowski) 
* 1988: [[Nagojo|Nagoya]] (dto.) 
* 1992: Ljubljana (prezidanto: Sirppa Sivori-Asp) 
* 1996: [[Budapeŝto]] (dto.) 
* 2000: [[Magdeburgo]] (prezidanto: Margareta Niculescu) 
* 2004: [[Rijeko|Rijeka]] (prezidanto: Massimo Schuster) 
* 2008: [[Perto|Perth]] 
* 2012: [[Ĉengduo|Chengdu]] 
* 2016: [[Tolosa]] kaj [[Donostio|San Sebastián]] 
|}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pupteatro]]
* [[Vajango]]
* [[Pupteatra Internacia Festivalo]] (PIF)

== Ekstera ligilo ==
Oficiala retejo de [http://www.unima.org UNIMA]

== Referencoj ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

{{projektoj}}

[[Kategorio:Pupteatro]]
[[Kategorio:Internaciaj kulturaj organizaĵoj]]
[[Kategorio:Charleville-Mézières]]
[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1929]]
[[Kategorio:Unesko]]
[[Kategorio:Teatraj organizaĵoj]]</text>
      <sha1>mlw26z9bbrbxp6m21hgxm4tepmc98ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pridemandado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667528</id>
    <revision>
      <id>9393044</id>
      <parentid>8413831</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1928" sha1="bfawmutsecacuue8ptrueqa9oss5p0k" xml:space="preserve">[[Dosiero:Police interrogation room.jpg|eta|Policeja pridemandejo en [[Svisio]].]]
'''Pridemandado''' aŭ '''enketo''' estas &quot;aro da demandoj, faritaj ekzemple de polica enketisto&quot;.&lt;ref&gt;[[PIV]] [http://vortaro.net/#Pridemandado NPIV] Alirita la 4an de novembro 2019.&lt;/ref&gt; '''Pridemandado''' estas [[intervjuo]] ofte uzata de [[policano]]j, [[militisto]]j kaj [[spiono]]j kun la celo akiri utilan informon. Pridemandado povas esti farata per ampleksa gamo de diversaj teknikoj, game el disvolvigo de [[persona rilato]] kun la informunto al nehumana [[torturo]]. En tiu amplekseco oni povas turni sin al peto, sugesto por ricevi informon, [[mensogo]] por trompi la informanton pri la vera situacio de la proceso, uzado de [[drogo]]j kaj torturo. Inter la drogoj uzitaj tiucele estis pentotalo kaj [[LSD]].

Tiu proceduro estas ŝlosila en rakontoj de [[fikcio]], kiel [[krimromano]]j, [[nigra kino]] ktp. Tradicie en tiuj rakontoj pridemandado estas plenumita de paro da demandantoj, el kiuj unu uzas mildajn teknikojn (bona policano) kaj alia malmildajn (malbona policano). En scenoj de tiaj filmoj ofte aperas relative moderna ilo konsistanta en [[spegulo]] (el interno de la pridemandejo) kiu permesas travidadon el ekstero. Tio ebligas prismajn prezentojn de la diversaj konsideroj de la pridemandito: nome antaŭ tiu mem kaj kaŝe.

Pridemnado povas okazi ne nur fare de la defendanto de la leĝo aŭ jura sistemo, sed ankaŭ fare de krimuloj, servistoj de [[diktaturo]]j, politika polico ktp. Tiuokaze la gamo de teknikoj kliniĝas al la malmildaj rimedoj, kiuj foje finis en la murdo de la demandinto, ĉu kiam ne eblas akiri pli da informo, ĉu por malaperigi la informanton mem.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Mensogodetektilo]]
* [[Enketo]]
* [[Intervjuo]]
* [[Opinisondado]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|q=Pridemandado}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Malliberigo kaj deteno]]
[[Kategorio:Juro]]
[[Kategorio:Polico]]</text>
      <sha1>bfawmutsecacuue8ptrueqa9oss5p0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de studentoj en Universitato de Debrecen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>672734</id>
    <revision>
      <id>9393377</id>
      <parentid>9385906</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>/* D */</comment>
      <origin>9393377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7329" sha1="dj91un6st317lpbrjf4mze4z3tvhab0" xml:space="preserve">Jen listo de pli signifaj [[studento]]j en [[Universitato de Debrecen]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato kun la aliĝintaj altlernejoj ekde la fondo):

*{{EnhavTabelo|alf=L}}
== A ==
* [[Ervin Aba]], [[ĝenerala kuracisto]]
* [[Erzsébet Abaffy]], [[lingvisto]]
* [[László Ablonczy]], [[ĵurnalisto]]
* [[Pál Ablonczy]], [[ĝenerala kuracisto]]
* [[Ernő Ábrahám]], ĵurnalisto
* [[Erzsébet Ábrahám]], [[pulmonologo]]
* [[Géza Aczél]], [[redaktoro]]
* [[János Áfra (poeto)]]
* [[Lajos Agárdi]], [[instruisto]]
* [[György Ágoston (instruisto)]]
* [[János Aranyosi]], anestezisto
* [[Sándor Árvay (ginekologo)]]
* [[Imre Aszódi (ginekologo)]]
* [[Lili Aszódi]], [[hematologio|hematologo]]
* [[Sándor Asztalos (redaktoro)]]

== B ==
{{Div col|cols = 2}}
* [[Jolán Babus]], instruisto
* [[Jenő Bacsó (pli juna)]], juristo
* [[Endre Bajomi Lázár]], redaktoro
* [[József Bakos]], pedagogo
* [[Iván Balassa]], etnografo
* [[Péter Balczó]], [[operkantisto]]
* [[János Bálint (kemiisto)]]
* [[József Balla (kuracisto)]]
* [[Elemér Balogh (filozofo)]]
* [[Éva Balogh (dermatologo)]]
* [[István Balogh (historiisto)]]
* [[Kálmán Balogh (geologo)]]
* [[Tamás Balogh (aktoro)]]
* [[Tibor Balogh (kritikisto)]]
* [[Tibor Balogh (matematikisto)]]
* [[Zoltán Tibor Balogh]], matematikisto
* [[Péter Bán (arkivisto)]]
* [[Erzsébet Bánkiné Molnár]], muzeestro
* [[Gedeon Barcza]], ŝakisto
* [[István Bárdosi]], juristo
* [[Gyula Barla]], [[filologo]]
* [[Béla Barna (matematikisto)]]
* [[Gábor Barta]], historiisto
* [[János Barta (pli juna)]]
* [[László Barta (arkivisto)]]
* [[József Bártfay (kemiisto)]]
* [[Júlia Bartha]], turkologo
* [[Ödön Barla-Szabó]], ekonomo
* [[Katalin Bartha (lingvisto)]]
* [[Bertalan Baskay Tóth]], agronomo
* [[Imre Bata]], literaturhistoriisto
* [[Ferenc Bauer]], agronomo
* [[Tibor Bedő]], [[ginekologo]]
* [[Miklós Béládi]], literaturhistoriisto
* [[Tibor Bellon]], muzeestro
* [[Pál Belohorszky]], redaktoro
* [[Pál Beluszky]], [[geografo]]
* [[Gáspár Benedekfalvi]], arkivisto
* [[György Benkő (radiologo)]]
* [[Ernő Berentey (filo)]], radiologo
* [[András Béres (etnografo)]]
* [[Gyula Bereznai]], matematikisto
* [[Zoltán Bertha]], literaturhistoriisto
* [[József Bihari (lingvisto)]]
* [[Lóránt Bodnár]], ginekologo
* [[Ferenc Boján]], kuracisto
* [[Zsolt Boldogkői]], [[biologo]]
* [[Szilárd Borbély]], redaktoro
* [[Antal Borsi]], instruisto
* [[Árpád István Borsos]], [[geografo]]
* [[Zoltán Borsy]], geografo
* [[Zoltán Böszörményi (psikiatro)]]
* [[Béla Brindza]], matematikisto
* [[Róbert Brósz]], juristo
* [[Edit Buzás]], [[genetikisto]]
{{Div col end}}

== C ==
* [[Márta Csabai]], psikologo
* [[Ervin Cséka]], juĝisto
* [[János Csontos]], ĵurnalisto
* [[Klára Csűrös]], literaturhistoriisto
* [[Judit Czeglédy]], [[virologo]]

== D ==
* [[Csaba Danku]], juristo
* [[István Dobos]], kritikisto
* [[István Dobrossy (muzeologo)]]
* [[János Dombay]], arkeologo
* [[Zoltán Dövényi]], geografo
* [[Károly Duló]], filmisto

== E ==
* [[Ottó Eiben]], [[antropologo]]
* [[Tibor Elek]], kritikisto

== F ==
* [[Dóra F. Csanak]], bibliotekisto
* [[Sándor F. Kovács]], politikisto
* [[Eszter Faragó]], pulmonologo
* [[Ibolya Fekete]], reĝisoro
* [[László Filep]], matematikisto
* [[Mária Filep]], arkitekto
* [[Csaba Földes]], [[germanisto]]
* [[Márta Fügedi]], muzeologo
* [[Ferenc Fülep]], arkeologo

== G ==
* [[Aurél Gábor]], kuracisto
* [[Gyula Gál (juristo)]]
* [[László Gali]], [[reĝisoro]]
* [[Sándor Gardó]], ginekologo
* [[János Gárdus]], instruisto
* [[Ágnes Geréb]], akuŝisto
* [[Endre Gáspár]], ĵurnalisto
* [[Gyula Gáspár (matematikisto)]]
* [[Péter Gaszner]], psikiatro
* [[Artúr Gergely]], kemiisto
* [[Jenő Gergely (psikologo)]]
* [[Olga Geszti]], [[radiobiologio|radiobiologo]]
* [[Mária Gődény]], radiologo
* [[Iván Gönczi]], ekonomo
* [[Béla Gróf]], agronomo
* [[Sándor Gyimesi]], arkivisto
* [[Endre Gyökössy (poeto)]]
* [[Zoltán Györgydeák]], kemiisto
* [[Csaba Gyüre]], politikisto

== H ==
* [[István Hatvani (okulkuracisto)]]
* [[András Hegedűs]], juristo
* [[Gábor Herpay]], arkivisto
* [[István Hoffmann]], lingvisto
* [[Gábor Hollósi]], [[zoologo]]
* [[József Hullay]], neŭrologo

== I ==
* [[József Igmándy]], instruisto
* [[József Ijjas (historiisto)]]
* [[Nándor Ikvai]], muzeestro
* [[Zsuzsanna Izsvák]], [[genetikisto]]

== J ==
* [[Éva Jakab Tóth]], kemiisto
* [[József Jámbor]], aktoro
* [[Ferenc Jánosi (politikisto)]]
* [[György Jánosi]], ministro
* [[Károly Jenei]], arkivisto
* [[Gábor Jóna]], radiologo
* [[István Jóna]], radiologo
* [[Árpád Juhász (sociologo)]]
* [[Béla Juhász]], redaktoro

== K ==
* [[István Káldor]], venerologo
* [[Béla Kálmánfi]], pedagogo
* [[Ferenc Kardos (ginekologo)]]
* [[Pál Kardos (literaturhistoriisto)]]
* [[Andrea Katona]], bibliotekisto
* [[Anna Katona]], literaturhistoriisto
* [[Mihály Kecskés]], mikrobiologo
* [[Zoltán Kelemen (literaturisto)]]
* [[Tibor Keresztury]], redaktoro
* [[Menyhért Kéri]], meteologo
* [[András Béla Kiss]], kemiisto
* [[Ferenc Kiss (literaturhistoriisto)]]
* [[László Tibor Kocsár]], radiologo
* [[Eszter Kokas]], kuracisto
* [[Mihály Komóczi]], psikologo
* [[Tibor Koppányi]], biologo
* [[László Kordos]], geologo
* [[Gergő Kosina]], naĝila naĝisto
* [[Imre Kovách]], sociologo
* [[Zoltán Kőváry]], psikologo
* [[János Kubassek]], geografo

== L ==
* [[János Lakos (arkivisto)]]
* [[Gábor Laurenczy]]
* [[Nándor Less]]

== M ==
* [[Pál Maday]]
* [[Enikő Magyari]]
* [[Béla Márkus]]
* [[László Matkó]]
* [[Sándor Mészáros (literaturisto)]]
* [[Lajos Molnár (ministro)]]

== N ==
* [[László Nagy (biokemiisto)]]
* [[Lajos Nemes]], arkivisto
* [[Norbert Németh]], kuracisto
* [[Balázs Nyilasy]], poeto

== P ==
* [[József Pálfy (prezentisto)]]
* [[Márk Papp]], naĝisto
* [[Katalin Péter]], historiisto
* [[Sándor János Petőfi]], [[lingvisto]]
* [[Ferenc Pongor]], pulmonologo

== R ==
* [[Alfréd Rényi]], matematikisto (1921–1970)
* [[Tibor Riskó]], pulmonologo
* [[Erzsébet Rózsa]], [[filozofo]]

== S ==
* [[István Samu]], psikiatro
* [[Zoltán Seregi]], reĝisoro
* [[Árpád Sopsits]], reĝisoro
* [[János Sőregi]], muzeestro
* [[János Sugár]], patologo
* [[Pál Sümegi]], geologo
* [[Éva Zsuzsanna Szabó]], psikologo
* [[László Szabó (skulptisto)]]
* [[Magda Szabó]], verkisto
* [[Mária Szatmáriné Balogh]], kuntrejnadisto
* [[Tamás Székely (biologo)]]
* [[Vilma Széky]], geologo
* [[Tibor Szép]], ornitologo
* [[Miklós Szilágyi (etnografo)]]
* [[Anna Szöőr]], psikologo
* [[Sándor Szűcs (etnografo)]]

== T ==
* [[Mihály Takaró]]
* [[János Tibori]]
* [[István Török (teologo)]]
* [[Tamás Toót-Holló]]
* [[Zsombor Tóth]]
* [[Zoltán Trócsányi (fizikisto)]]
* [[Ferenc Túry]]

== V ==
* [[Eszter Vágó]]
* [[István Pál Vallasek]]
* [[Zsuzsanna Varga (historiisto)]]
* [[Balázs Vargha (bibliotekisto)]]

== Z ==
* [[Béla Zsolnai]]

== Fontoj ==
* ĉerpoj el la koncernaj biografioj
* ''La listo havas ankaŭ tiujn studentojn, kiuj studis en universitato, se ĝi havis alian nomon!''
* La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio.

[[Kategorio:Listoj]]</text>
      <sha1>dj91un6st317lpbrjf4mze4z3tvhab0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lojaleco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>675274</id>
    <revision>
      <id>9393546</id>
      <parentid>9385395</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1416" sha1="6sqfni69mqvzi30n479s9ibv8jw0a4q" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''lojalo''' aŭ pli bone '''lojaleco''' estas eco de iu, io lojala, nome Fidela al la estro, la [[reĝo]], la [[registaro]] kaj Aganta konforme al tio, kion postulas la honoro, sincereco, fideleco al la promesoj.&lt;ref&gt;[[PIV]], [http://vortaro.net/#lojala NPIV] Alirita la 1an de januaro 2020.&lt;/ref&gt; La lojaleco estas sindevontigo de persono aŭ civitano al [[ŝtato]], reganto, [[komunumo]], persono, idearo aŭ al si mem.

Ne estas interkonsento inter filozofoj pri tio al kio oni povas esti lojala. Kelkaj asertas, ke oni povas esti lojala al tre ampleksa gamo de aferoj, dum aliaj argumentas, ke oni povas esti lojala nur al alia persono kaj ke tio estas tre strikte interpersona rilato.

La lojaleco estas [[principo]] kiu esence konsistas en neniam nehelpi difinitan personon aŭ socian grupon al kiu oni estas unuigita per ligiloj ĉu de amikeco ĉu de alia [[socia rilato]], tio estas, la plenumo de honoro kaj dankemo; la lojalo estas ligita ĉefe al la rilato en grupo. La lojaleco estas plenumo de tio postulita de la [[leĝo]]j de la [[fideleco]], dankemo kaj de la [[honoro]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Fideleco]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|ReVo=lojal.0eco}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Amo]]
[[Kategorio:Emocioj]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Virtoj]]
[[Kategorio:Intimaj rilatoj]]
[[Kategorio:Ĉiutaga vivo]]
[[Kategorio:Etikaj principoj]]</text>
      <sha1>6sqfni69mqvzi30n479s9ibv8jw0a4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393571</id>
      <parentid>9393546</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1420" sha1="e9rsc21ib4cavibgvs531wnah431eoa" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''lojalo''' aŭ pli bone '''lojaleco''' estas eco de iu, io lojala, nome Fidela al la estro, la [[reĝo]], la [[registaro]] kaj Aganta konforme al tio, kion postulas la honoro, sincereco, fideleco al la promesoj.&lt;ref&gt;[[PIV]], [http://vortaro.net/#lojala NPIV] Alirita la 1an de januaro 2020.&lt;/ref&gt; La lojaleco estas sindevontigo de persono aŭ civitano al [[ŝtato]], reganto, [[komunumo]], persono, idearo aŭ al si mem.

Ne estas interkonsento inter filozofoj pri tio al kio oni povas esti lojala. Kelkaj asertas, ke oni povas esti lojala al tre ampleksa gamo de aferoj, dum aliaj argumentas, ke oni povas esti lojala nur al alia persono kaj ke tio estas tre strikte [[interpersona rilato]].

La lojaleco estas [[principo]] kiu esence konsistas en neniam nehelpi difinitan personon aŭ socian grupon al kiu oni estas unuigita per ligiloj ĉu de amikeco ĉu de alia [[socia rilato]], tio estas, la plenumo de honoro kaj dankemo; la lojalo estas ligita ĉefe al la rilato en grupo. La lojaleco estas plenumo de tio postulita de la [[leĝo]]j de la [[fideleco]], dankemo kaj de la [[honoro]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Fideleco]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj|ReVo=lojal.0eco}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Amo]]
[[Kategorio:Emocioj]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Virtoj]]
[[Kategorio:Intimaj rilatoj]]
[[Kategorio:Ĉiutaga vivo]]
[[Kategorio:Etikaj principoj]]</text>
      <sha1>e9rsc21ib4cavibgvs531wnah431eoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Florent Couao-Zotti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>678811</id>
    <revision>
      <id>9393361</id>
      <parentid>8950390</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7044" sha1="66zex8zs073ts61rmtpi0cdvbuaja7q" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Florent Couao-Zotti''' (naskiĝis en [[1964|1964]] en Pobé, Respubliko de [[Dahomeo]]) estas aŭtoro de [[Benino]] kaj en multaj afrikaj landoj. Li verkas [[Bildliteraturo|komiksojn]], [[teatraĵo]]jn kaj [[Novelo|rakontojn]]. Li loĝas en [[Kotonuo]], kie li instruas literaturon en lernejo.

Couao-Zotti studis literaturon en la [[Nacia Universitato de Benino]] kaj laboris kiel trejnisto kaj kultura entreprenisto en [[Kinŝaso]] kaj [[Angoulême]] (Francio). Ekde tiam, li praktikis [[ĵurnalismo]]n kiel kultura kolumnisto kaj redaktoro de satiraj revuoj.

Depost 2019 Florent Couao-Zott estas Teknika Konsilisto de la Ministerio pri Turismo, Kulturo kaj Arto&lt;ref&gt;(fr) Angèle M. Bénin, [https://beninwebtv.com/2019/12/benin-florent-couao-zotti-nomme-au-ministere-du-tourisme-de-la-culture-et-des-arts/ ''Florent Couao-Zotti nommé au ministère du Tourisme, de la Culture et des Arts&amp;nbsp;''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200126221607/https://beninwebtv.com/2019/12/benin-florent-couao-zotti-nomme-au-ministere-du-tourisme-de-la-culture-et-des-arts/ |date=2020-01-26 }}Benin Web TV, la 11-an de decembro 2019, alirite la 26-an de januaro 2020.&lt;/ref&gt;.

Ekde 2002, Florent Couao-Zotti sin dediĉis tute al verkado, verkante diversajn literaturajn ĝenrojn (romanojn, mallongajn rakontojn, teatraĵojn) sed ankaŭ komiksojn, televidajn seriojn kaj filmetojn. Unu el siaj plej popularaj verkoj estas ''Les Fantômes du Brésil'' (La fantomoj de Brazilo), ia afrikanida [[Romeo kaj Julieto]].

La libroj de Florent Couao-Zotti estas tradukitaj al kvin lingvoj (japana, itala, kataluna, germana, angla), kaj ricevis plurajn premiojn, inkluzive de la Premio Tchicaya U Tams'i (1996). En 1996, li gajnis la 1-an afrikan premion pri infanliteraturo kun ''Un enfant dans la guerre'' (Eld. Haho, 1998) okaze de konkurso organizita de la [[Franclingvio|Agence de la Francophonie]] (Franclingvio). Ĉi tiu romano estis reeldonita en 2001 sub la titolo de ''Charly en guerre (Charly militas)'' ĉe eldonejo Dapper.

== Afrikanido ==
Laŭ Couao-Zott, [[Novelo|mallonga rakonto]] plej taŭgas por la afrika kontinento, kie verkado ne estas grava parto de kulturo. La celo de liaj skribaĵoj ankaŭ estas detrui persistajn ideoj, kiuj estas ligitaj al Afriko kaj ofte ŝatataj en literaturo.

En sia kolekto de rakontoj, ''L’homme dit fou et la mauvaise foi des hommes'' Florent malproksimigas la leganton de la ĝeneralaj kliŝoj pri Afriko kaj kunprenas lin al la foraj regionoj de la okcidentafrika urbo, kie estas suspektindaj homoj alkroĉitaj al materialismo kaj malriĉeco.

[[Abdourahman A. Waberi|Abdourahman A. Waber]] skribis: &quot;Se oni trovus unu komunan temon por siaj dek mallongaj rakontoj, ĝi estus la strato, ĝia degenerado kaj danĝeroj, ĝia malespero kaj malbeleco.&quot; Ĉi tiu speco de socia enradikiĝo ekscitas la imagon de Couao-Zot, kiu malkaŝas la internan mondon de sub-homa loĝantaro, homoj loĝantaj en lokoj ne rekomendindaj al turistoj. Laŭ iuj, li rampas en la mizeron kaj portretadas &quot;getojn de abomeno&quot;.

Couao-Zotti invitas al malkomforta literatura vojaĝo for de ordinaraj stereotipoj, kaj engaĝiĝas en socio kies marĝenigitaj homoj ofertas al li senfinan materialon por verki. Tiusence, Couao-Zotti renovigas la tradician privilegion de la aŭtoro, nome esti atestanto&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) Florent Couao-Zotti, ''[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/39-tow-2003/451-florent-couao-zotti-benin 20th Time of the Writer] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190327090219/http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/39-tow-2003/451-florent-couao-zotti-benin |date=2019-03-27 }},'' Centre for Creative Arts, University of KwaZulu-Natal, 2003.&lt;/ref&gt;.

== Citaĵoj ==
&lt;blockquote&gt; &quot;Ni heredis la francan lingvon.&quot; Mia plezuro estas formi ĝin ĝis ĝi kriegas ĉion el mi. Ĉi tiu koktela lingvo estas devo kaj ankaŭ grandega defio &quot;

 &quot;Mi prenas mian spegulon kaj ĉirkaŭrigardas ĉi tiun diversecon de viroj, virinoj kaj infanoj, rigardas kiel ili vivas, luktas, amas kaj mortas, kaj skribas pri ilia vagado&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. &lt;/blockquote&gt;

== Verkaro ==
La verkaro de Couao-Zotti posedas kinematografiajn kvalitojn, neologismojn, gramatikajn aŭdacojn kaj vortludojn&lt;ref&gt;(fr) Abdourahman A. Waberi, en: Le Monde diplomatique, marto 2001.&lt;/ref&gt;.

* ''Ce Soleil où j'ai toujours soif'' (dramo), 1995, Eld. L'Harmattan, 978-2-7384-2734-2
* ''Notre pain de chaque jour'' (teatraĵo), 1998, Le Serpent à plumes, Parizo. 978-2-84261-042-5
* ''L'homme dit fou et la mauvaise foi des hommes'' (noveloj), 2000, Le Serpent à plumes, Parizo. 978-2-84261-204-7
* ''Notre pain de chaque nuit'' (romano), 2000, J'ai lu, Parizo. 978-2-290-30242-2
* ''Charly en guerre'' (junulara romano), 2000, Eld. Dapper, 2001. 978-2-906067-69-1
* ''La maladie de mal-Espérance'' (teatraĵo), 2001, 978-2-7475-0578-9
* ''Smal hell in Street Corners'', (mallonga rakonto pri malsaĝuloj, ŝtelistoj kaj aliaj revantoj), 2001, Weaver Press, Harare.
* ''La sirène qui embrassait les étoiles,'' 2003, L'œil, Parizo. 978-2-912415-63-9
* ''Le collectionneur de vierges,'' 2004, Eld. Ndzé. 978-2-911464-20-1
* ''Le Cantique des canibales,'' 2004, Le Serpent à plumes, Parizo. 978-2-84261-485-0
* ''Retour de tombe,'' 2004, Eld. Joca Seria. 978-2-84809-025-2
* ''Les Fantômes du Brésil,'' 2006, Eld. UBU, 978-2-35197-002-7
* ''Poulet-bicyclette et Cie'', Eld. Gallimard, 2008 &lt;small&gt;(ISBN 978-2070120918)&lt;/small&gt;.
* ''Si la cour du mouton est sale, ce n'est pas au cochon de le dire'', Le Serpent à plumes, 2010 &lt;small&gt;(ISBN 978-2-268-06890-9)&lt;/small&gt; (premio Ahmadou-Kourouma).
* ''La Traque de la Musaraigne'', Marseille, Jigal, 2014.
* ''Western tchoukoutou'', Gallimard, 2018 &lt;small&gt;(ISBN 978-2-07-278006-6)&lt;/small&gt;.
* ''Comment tuer dix fois un criminel…'', Lomé (Togo), Continents, 2024&lt;ref&gt;(fr) Kidi Bebey, [https://www.lemonde.fr/afrique/article/2024/04/21/entre-ombre-et-lumiere-les-nouvelles-cocasses-et-tragiques-de-florent-couao-zotti_6229024_3212.html ''Entre ombre et lumière, les nouvelles cocasses et tragiques Florent Couao-Zotti''] Le Monde, la 21-an de aprilo 2024, alirite la 21-an de aprilo 2024.&lt;/ref&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* (fr) [http://couao64.unblog.fr/ Kontribuoj de Florent Couao-Zott]
* (fr) [https://www.afrik.com/florent-couao-zotti-un-ecrivain-du-peuple Florent Couao-Zott, un écrivain du peuple]
* (en) [https://www.amazon.co.uk/Florent-Couao-Zotti/e/B004N7UJF2 Libroj de Florent Couao-Zott], Amazon

== Noto kaj referencoj ==
Tiu ĉi artikolo estas parte bazita sur la samtitola artikolo en la finna vikipedio, [https://fi.wikipedia.org/w/index.php?title=Florent_Couao-Zotti&amp;action=history listo de aŭtoroj] kaj la franca vikipedioj, [https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Florent_Couao-Zotti&amp;action=history listo de aŭtoroj].

{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Couao-Zotti, Florent}}

[[Kategorio:Afrikaj verkistoj]]
[[Kategorio:Beninanoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Benino]]</text>
      <sha1>66zex8zs073ts61rmtpi0cdvbuaja7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berberis ×frikartii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>678996</id>
    <revision>
      <id>9392915</id>
      <parentid>8822108</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="qytllh06mezakwjcu8xvxij5wf3fr6p" xml:space="preserve">{{Taksonomio	
|nomo = Berberis ×frikartii      
|koloro = lightgreen
|dosiero larĝo = 240px
|priskribo de dosiero =   
|regno = [[Planto]]j “Plantae”
|divizio = [[Angiospermoj]] “Magnoliophyta”
|klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonuloj]] “Dicotyledones”
|ordo = [[Ranunkulaloj]] “ Ranunculales    “
|familio = [[Berberisacoj]] ''Berberidaceae''  
|genro =  [[Berberiso]]   ''Berberis''
 |specio =  Berberis  X frikartii
|aŭtoro =  [[Camillo Karl Schneider|C.K.SCHNEID.]]
|vikispecio = Berberis X fricartii
}}
La ''' berberiso de Frikart''' aŭ (''Berberis'' ×''frikartii'') estas [[hibrido]] el  ''[[Berberis candidula]]''  kaj ''[[Berberis verruculosa]]''.

== Priskribo ==
Tiu hibrido estas [[ĉiamverda planto|ĉiamverda]], ĝis 1,5 m alta, densa [[arbusto]], kies branĉoj estas brune flavaj kaj kovritaj per verukoj. La elipsaj ĝis 3,5 cm grandaj folioj estas brile malhelverdaj je la supraj surfacoj kaj grize blankaj je la malsupraj surfacoj. La helflavaj [[floro]]j aperas en majo. La beroj estas verdaj kaj blublanke prujnaj.

== Uzado ==
Kiel multaj aliaj Berberisoj, ankaŭ tiu specio estas plantita ofte kiel [[ornamplanto|ornamarbusto]] en la ĝardeno.

== Bredoformoj ==
Ekzistas diversaj formoj:
* 'Amstelveen': malalta arbedo kies folioj estas sur la supra surfaco brile helverda kaj sur la malsupra surfaco bluece blanka ĝis blanka..
* 'Stäfa' 
* 'Telstar'
* 'Verrucandi'

== Fontoj ==
* Andreas Roloff, A. Bärtels: Flora der Gehölze. Dua eldono. Eugen Ulmer eldonejo. Stuttgart (Hohenheim). 2006. {{ISBN|3-8001-4832-3}}
* Robert Zander: ''Zander. Handwörterbuch der Pflanzennamen.'' eld. de Walter Erhardt, Erich Götz, Nils Bödeker, Siegmund Seybold. 17. Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart 2002, ISBN 3-8001-3573-6.

[[Kategorio:Berberisaj hibridoj]] 
[[Kategorio:Berberiso]]
[[Kategorio:Ornamaj plantoj]]</text>
      <sha1>qytllh06mezakwjcu8xvxij5wf3fr6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafik Schami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>682841</id>
    <revision>
      <id>9393358</id>
      <parentid>9388050</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12721" sha1="inp8i3cir1byicyp7g0ld1qg8boyt4o" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Rafik Schami''' (naskiĝis en [[Damasko]] la 23-an de {{Dato|23|juin|1946}} kiel ''Suheil Fadél'' (arabe: سهيل فاضل , [[DIN 31635|DMG]] ''Suheil Fāḍel'') estas nuntempa [[Sirio|siria]]-germana [[verkisto]] kaj [[kemiisto]]. Lia pseŭdonimo (رفيق شامي شامي, [[DIN 31635|DMG]] Rafīq Šāmī) signifas &quot;amiko de Damasko&quot;.

Kvankam de siria deveno Rafik Schami verkas en la [[germana lingvo]]. Siaj verkoj estas tradukitaj en 28 lingvojn.

== Vivkuro ==
Rafik Schami devenas de [[Siria Ortodoksa Eklezio|kristana]] - [[Aramea (kristanismo)|aramea]] minoritato en Damasko, frekventis internacian mezlernejon de [[jezuitoj]] en norda [[Libano]] kaj studis [[kemio]]n, [[matematiko]]n kaj [[fiziko]]n en Damasko. Jam en la aĝo de dek naŭ jaroj li sin okupis pri literaturo kaj en 1966 fondis kaj administris la murgazeton ''Al-Muntalak'' (eo: Damasko). &quot;Deirpunkto&quot;), kiu estis malpermesita en [[1969]].

En 1970, Rafik Schami forlasis sian hejmlandon Sirio kaj komence iris al [[Libano]] - unuflanke por eviti militservon kaj aliflanke ĉar li [[Cenzuro|asertis]] esti &quot;sufoka&quot; pro la [[cenzuro]] . En [[1971]] li elmigris al la Federacia Respubliko Germanio. Krom siaj studoj, li okupis diversajn provizorajn laborojn en fabrikoj, en magazenoj, restoracioj kaj konstruaj ejoj. Li publikigis multnombrajn tekstojn en revuoj kaj [[antologio]]j, unue en la [[Araba lingvo|araba]], kaj ekde 1977 ankaŭ en la germana. En [[1978]] lia unua libro publikigita en la germana estis &quot;''[[:de:Andere Märchen|Andere Märchen]] |de'' (&quot;''Aliaj Fabeloj&quot;).'' Li daŭrigis siajn kemiajn studojn en [[Universitato de Hajdelbergo|Heidelberg]] kaj finis sian [[Doktoriĝo|doktorecon]] en [[1979]].

En [[1980]] li estis kunfondinto de la literatura grupo &quot;Südwind&quot; kaj de PoLiKunst-Verein (= Asocio pri Polinacia Literaturo kaj Arto).

La sukceso de Rafik Schami baziĝas sur siaj multnombraj prelegoj kaj premioj.  Kiel infano li rakontis travivaĵojn al siaj amikoj en la stratoj de Damasko. Eĉ siaj prelegoj en Germanio hodiaŭ estas malpli tipaj prelegoj sed prefere rerakontoj de siaj libroj.

Rafik Schami estas dum multaj jaroj engaĝita verkisto por la repacigo inter [[palestinanoj]] kaj [[Israelo|israelanoj]] ekzemple en la eseo-kolekto (2001) ''Angst im eigenen Land'' (Timo en la propra lando), en kiu araboj kaj israelanoj komentas pri la israela-palestina konflikto. Schami estis akre kritikita de iuj aŭtoroj el la araba mondo dum la [[Frankfurta librofoiro]] en 2004 pro deklaroj de Shami pri la situacio de aŭtoroj en la arabaj landoj en intervjuo kun la germana magazino [[Stern]]&lt;ref&gt;(de) Arno Luik: ''[http://www.stern.de/unterhaltung/buecher/530116.html?nv=pr&amp;pr=1 Rafik Schami: „Emigranten sterben jung]“''. [[Stern]], la 26-an de september 2004; intervjuo.&lt;/ref&gt;.

Shami estas [[Civito|civitano]] de Sirio kaj Germanio. En 1990 li renkontis la desegniston kaj verkistinon [[Radiku la spacon|Root Leeb]], kun kiu li edziĝis ekde 1991 kaj havas filon. Radiko Leeb ilustris grandan nombron de siaj libroj, desegnis la kovrilojn por ĉiuj libroj de [[Deutscher Taschenbuch Verlag|Schami]] eldonitaj de [[Deutscher Taschenbuch Verlag|dtv]], kaj tiel donis al ili apartan vizaĝon.

== Literatura signifo ==
La ĉefaj temoj de la verkaro de Schami estas la vivo de [[migranto]]j en Germanio, la prezento de la araba mondo en la pasinteco, nuntempo kaj en la [[utopio]], politiko kaj socio. Shami estas konsiderata kiel talentema rakontisto.  Siaj libroj estas ĉefe kolektoj de rakontoj, kun rakontoj enhavantaj konsciajn e eojn de la arabaj noktoj (1001 noktoj).

En la unua fazo de sia germanlingva verkado, Schami dediĉis sin kaj la araba mondo de fabeloj kaj al la vivo de fremduloj en Germanio. Unuflanke siaj libroj ofertas fascinan enrigardon pri la [[Oriento|orientaj]] vivaj kaj pensaj mondoj, kaj aliflanke ili montras atenteman rigardon de la fremdulo pri la proprecoj de Germanio, kiu fariĝis lia dua hejmo.  Schami celas montri la diversecon de la araba mondo kaj tiel kontribuante al la interkultura perado inter la Oriento kaj la [[Okcidento]] per siaj multnombraj eseoj kaj literaturaj tekstoj. Li ankaŭ fariĝas iniciatinto de la tiel nomata [[Gastlaboristoj|gastlaborista]] literaturo. La plej elstara perila rolo havas la verkon &quot;''La Sekreta Raporto pri la Poeto Goethe, kiu pasis ekzamenon sur araba insulo&quot; (&quot;Der geheime Bericht über den Dichter Goethe, der eine Prüfung auf einer arabischen Insel bestand&quot;,'' 1999)&lt;ref&gt;Lothar Müller: [http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buecher/rezension-sachbuch-da-muss-er-durch-11313388.html ''Da muss er durch''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231020011330/https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buecher/rezension-sachbuch-da-muss-er-durch-11313388.html |date=2023-10-20 }} en: ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]'', la 7-an de aŭgusto 1999 (recenzo)&lt;/ref&gt;, kiu samtempe estas la unua verko de li tradukita en la [[Araba lingvo|araban]].

La verkoj de Rafik Schami allogas legantojn de ĉiuj aĝoj. Li uzas multajn malsamajn [[ĝenro]]jn, de la [[bildolibro|bildlibro]] &quot;''Kiel mi'' forprenis ''ĉe mia panjo'' ''la timon de fremduloj&quot;'' (de; &quot;''Wie ich Papa die Angst vor Fremden nahm,'' 2003) kaj ekzemple la infanlibron &quot;''Luki.'' ''La aventuroj de malgranda birdo&quot;'' (''Luki. Die Abenteuer eines kleinen Vogels,''1993), la socikritika romano por junuloj kaj plenkreskuloj kiel ekzemple &quot;''La honesta mensoganto&quot;'' (&quot;''Der ehrliche Lügner&quot;'' ,1992) aŭ ''Milad'' (1997), ĝis politika eseo kaj la publikigado de la politika libro kiel &quot;''Kun fremdaj okuloj&quot;'' (&quot;''Mit fremden Augen&quot;,'' 2002), de fabeloj kiel ekzemple la kolekto ''Malula,'' ''fabeloj de mia vilaĝo'' (''Malula. Märchen und Märchenhaftes aus meinem Dorf'', 1987), ĝis [[satiro]], kiel ekzemple la kolekto de &quot;''La muŝomelkisto'' (&quot;''Der Fliegenmelker&quot;,''1985), de la [[Aŭtobiografio|aŭtobiografia]] junulara romano ''Manpleno da steloj'' (''Eine Hand voller Sterne,''1987) ĝis la aŭtobiografia satira romano por plenkreskuloj &quot;''Sep [[sozio]]j&quot;'' (''Sieben Doppelgänger'' (1999). La kulmino de sia literatura verkaro estas la romano &quot;''La malhela flanko de la amo&quot;'' (&quot;''Die dunkle Seite der Liebe&quot;,'' 2004), kiu ankaŭ estis agnoskita kaj laŭdita de literaturaj kritikistoj. En tiu ĉi romano li okupiĝas kun la historio de Sirio de 1870 ĝis 1970, la jaro en kiu li foriris de  Damasko.

Schami pentras malhelan portreton de la araba mondo en la eseokolekto ''Damaskus im Herzen und Deutschland im Blick'' Shami pentras

Schami vidas la &quot;radikojn de malsana socio&quot; en la diversmaniera [[Diktatoreco|diktatora]] subpremo de la araboj, kiu komenciĝis sub [[Mu'aŭija ibn Abi Sufjan|Muʿaŭija ibn Abi Sufjan]] kaj kiu daŭras ĝis hodiaŭ. En ĉi tiu kunteksto, li firme oponas la [[Gloro|glorigon]] de [[Saladino]], kiun li nomas &quot;senkompatan fanatikulon&quot;, kiu senkonscie ekzekutis la kritikiston. Jarcentoj de gvatado kaj kontrolado kaj la rezulta timo postlasis la araban popolon &quot;paralizita kaj [[Skizofrenio|skizofrenia]]&quot;. Publike la popolo klinis sin al la diktaĵo, interne ĝi riproĉas la reĝimojn kaj sentas sin supera, sen ekkompreni ke ĝi kutimiĝis al subpremo. La potenculoj siavice transformus senindulge &quot;ekonomiajn katastrofojn en sukcesajn raportojn&quot; kaj permesas la funkciadon de &quot;ekonomio de [[klano]]j, [[kuzo]]j kaj [[mafio]]&quot; sub la preteksto de {{J|politika ideologio}}. La &quot;reciproka mensogado estus apud la araba lingvo unu el la komunaj trajtoj de arabaj landoj&quot;.

Arabaj infanoj kreskis kun ĉi tiu mensogo. Ekstere gravis teni sin, interne estis absoluta lojaleco al la familio kaj al [[klano]] . Ĉi tio kondukis al &quot;mem-cenzuro&quot;, ĉia kritiko estas konsiderata danĝera &quot;nestopoluado&quot;. Ĉi tio ankaŭ respondus al &quot;malbonagoj fare de parencoj kun silento&quot;. En ĉi tiu kunteksto, Schami atribuas la subpremon de la virino al la insultita [[Honoro|honoro de]] la araba viro, kiu ne kuraĝas defendi sin publike kaj tial estas pli aŭtoritata en la familio. Shami ankaŭ kritikas la mankon de [[Gazetarlibereco|libereco de la gazetaro]] en la araba mondo. Kie la &quot;[[parollibereco]] estas piedpremata&quot;, oni ne povas &quot;akiri kredindajn novaĵojn el propra radio aŭ gazeto&quot;.

== Verkaro (elekto) ==
En la libro ''La sekreto de la kaligrafisto'' (2008) - &quot;''Das Geheimnis des Kalligraphen&quot;''. Hanser, München 2008, [[:de:Special:BookSources/9783446230514|ISBN 978-3-446-23051-4]]; als TB: kun aldona rakonto &quot;''Von der Schönheit der Schrift&quot;'': [[Deutscher Taschenbuch Verlag|dtv]] 13918, München 2012, [[:de:Special:BookSources/9783423139182|ISBN 978-3-423-13918-2]] (paralela teksto en la araba skribo).  Rafik Schami rakontas pri arto kaj la edziĝinta vivo en Damasko en la 1950-aj jaroj kaj konsistas el du bonegaj rakontoj: unu pri kaŝita, sekreta amrakonto kaj alia pri kaligrafisto, kiu estas samtempe historio pri la reformo de la [[Araba skribsistemo|araba skribo]] fariĝante la fokuso de politika konspiro.

&quot;Manpleno da steloj&quot; (1987) - kun Markus Köninger (Ilustraĵo): &quot;''Eine Hand voller Sterne&quot;. Graphic Novel''. Beltz, Weinheim / Basel, 2018, [[:de:Special:BookSources/9783407823595|ISBN 978-3-407-82359-5]] |de, adapto de la klasika verko [[:de:Eine Hand voller Sterne|Eine Hand voller Sterne]] | de - ''[[:de:Eine Hand voller Sterne|Eine Hand voller Sterne]].'' Beltz, Weinheim 1987, [[:de:Special:BookSources/3407808224|ISBN 3-407-80822-4]]; dtv, München 1995, [[:de:Special:BookSources/9783423119733|ISBN 978-3-423-11973-3]]

&quot;La sekreta raporto pri la poeto Goethe&quot; (2001) - kun Uwe-Michael Gutzschhahn: &quot;''Der geheime Bericht über den Dichter [[:de:Goethe|Goethe]]. Wie er eine Prüfung auf einer arabischen Insel bestand&quot;.'' Hanser, München 1999, [[:de:Special:BookSources/3446196390|ISBN 3-446-19639-0]]; dtv 62068, München 2001, [[:de:Special:BookSources/3423620684|ISBN 3-423-62068-4]]

&quot;Timo en la propra lando&quot; (2001) - &quot;''Angst im eigenen Land. Israelische und palästinensische Schriftsteller im Gespräch&quot;.'' Essays. Nagel &amp; Kimche, Zürich 2001, ISBN 3-312-00281-8.

&quot;Kun fremdaj okuloj (2002) ''- &quot;Mit fremden Augen&quot; -'' Taglibro pri la [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001|atencoj de la 11-a de septembro]], la [[araba-israela konflikto]] kaj la araba mondo, [[Palmira]], Heidelberg 2002, [[:de:Special:BookSources/3930378442|ISBN 3-930378-44-2]]; poŝlibra eldono: dtv 13241, München 2004, [[ISBN]] [[:de:Special:BookSources/3423132418|3-423-13241-8]].

&quot;La obskura flanko de la amo&quot; (2010) - &quot;''Die dunkle Seite der Liebe&quot;.'' Hanser, München 2004, [[:de:Special:BookSources/3446205365|ISBN 3-446-20536-5]]; [[Deutscher Taschenbuch Verlag|dtv]], München 2010, [[:de:Special:BookSources/9783423212243|ISBN 978-3-423-21224-3]].

&quot;Mia panjo timas la fremdulojn&quot; - ''Wie ich Papa die Angst vor Fremden nahm.'' Hanser, München 2003, [[:de:Special:BookSources/3446203311|ISBN 3-446-20331-1]].

&quot;Sami kaj la deziro je libereco&quot; - &quot;''Sami und der Wunsch nach Freiheit&quot;, r''omano. Beltz, Weinheim / Basel 2017, [[:de:Special:BookSources/9783407823199|ISBN 978-3-407-82319-9]].

== Bibliografio ==
* (franca) Benoît Ellerbach: ''L'Arabie contée aux Allemands. Fictions interculturelles chez Rafik Schami''. Königshausen &amp; Neumann, Würzburg 2018, [[:de:Special:BookSources/9783826064845|ISBN 978-3-8260-6484-5]].
* (germana) Heidi Rösch: ''Migrationsliteratur im interkulturellen Kontext: eine didaktische Studie zur Literatur von Aras Ören, Aysel Özakin, Franco Biondi und Rafik Schami.'' Verlag für Interkulturelle Kommunikation, Frankfurt am Main, 1992, [[:de:Special:BookSources/3889390242|ISBN 3-88939-024-2]] (ankaŭ [[disertaĵo]] en la [[Teknologia Universitato Berlino|Teknologia Universitato de Berlino]].1992).
* (germana) Amir Mansour Bavar: ''Aspekte der deutschsprachigen Migrationsliteratur. Die Darstellung der Einheimischen bei Alev Tekinay und Rafik Schami.'' Iudicium, München 2004, [[:de:Special:BookSources/389129770X|ISBN 3-89129-770-X]].
* (portugala) Fernando Martins de Toledo: ''Por outros olhos: Alteridade em tradução de (e em) Rafik Schami,'' Universidade de São Paulo (USP), 2016. magistra verko, [http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8160/tde-28112016-110930/en.php rete]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
* Tiu ĉi artikolo estas traduko de la [[:de:Rafik Schami|samtitola artikolo]] en la german vikipedio, [https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Rafik_Schami&amp;action=history listo de aŭtoroj.]

{{projektoj}}
{{bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Schami, Rafik}}
[[Kategorio:Siriaj kristanoj]]
[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Germanaj fantastaj verkistoj‎]]
[[Kategorio:Siriaj verkistoj]]
[[Kategorio:Arabdevenaj germanoj]]
[[Kategorio:Damaskanoj]]</text>
      <sha1>inp8i3cir1byicyp7g0ld1qg8boyt4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zinja ribelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>683589</id>
    <revision>
      <id>9393285</id>
      <parentid>9240912</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2518" sha1="mesx6h8vv9zy3osv71n1jtmjwu6l5t6" xml:space="preserve">{{Informkesto milito
| konflikto   = 
| kunpuŝiĝo   = Zinja ribelo
| dosiero     = Zanj Rebellion.svg
| komento     = Mapo de [[Irako]] kaj [[Ahvazo]] dum la tempo de la Zinja ribelo.
| daŭro       = 869–883
| loko        = [[Malsupra Mezopotamio]] kaj [[Ahvazo]]
| rezulto     = Venko de la [[Abasida Kaliflando]]
| flanko1     = [[File:Abbasid banner.svg|19px]] [[Abasida Kaliflando]]
| flanko2     = Ribelemaj [[Zinjoj]]
* Sklavoj
Aliancaj [[Araboj]]
* [[Banu Tamim]]
* [[Banu Asad ibn Ĥuzajma]]
* [[Bahila]]
| komandanto1 = [[Al-Muwaffaq|Abu Aĥmad al-Muwaffaq]]&lt;br/&gt;[[Al-Mu'tadid|Abu al-Abbas ibn al-Muwaffaq]]&lt;br/&gt;[[Musa ibn Buġa al-Kabir|Musa ibn Buġa]]&lt;br/&gt;[[Abi'l-Saĵ Devdad|Abu al-Saĵ]]&lt;br/&gt;[[Masrur al-Balĥi]]&lt;br/&gt;[[Ahmad ibn Lajtavajĥ]]&lt;br/&gt;[[Ibrahim ibn Muhammad ibn Ismail al-Haŝimi|Ibrahim ibn Muhammad]]
| komandanto2 = [[Ali ibn Muhammad (gvidanto de Zinjoj)|Ali ibn Muhammad]]&lt;br/&gt;[[Jahja ibn Muhammad al-Baĥrani]]&lt;br/&gt;[[Ali ibn Aban al-Muhalabi]]&lt;br/&gt;[[Sulajman ibn Ĝami']]&lt;br/&gt;[[Sulajman ibn Musa al-Ŝa'rani]]&lt;br/&gt;[[Ankalaj ibn Ali ibn Muhammad]]
| forto1      = 
| forto2      = 
| perdoj1     = 
| perdoj2     = 
}}
'''Zinja ribelo''' ( {{Lang-ar|ثورة الزنج}}) estis serio de ribeloj fare de nigraj sklavoj ''(Zanj)'' en suda [[Mezopotamio]] en la [[Abasida Kaliflando]] dum la dua duono de la 9-a jarcento.

[[Sklaveco]] estis ofta fenomeno en la Kaliflando. La plej multaj sklavoj estis dungitaj por hejmaj taskoj kaj tial vivis apartigitaj. La sklavoj vivis en malfacilaj cirkonstancoj ([[Solonĉako|salonĉako]]) kaj estis uzitaj nur en la pli malaltaj areoj de la [[Tigriso]] kaj [[Eŭfrato]].

En [[869]], ribelo eksplodis en la regiono [[Basra]]. La estro de la ribeluloj, Ali ibn Muhammad (kiu ne estis sklavo nek nigrulo), deklaris sin &quot;[[Mahdo|Mahdi]]&quot; (sava [[imamo]]). Li promesis al sklavoj liberecon kaj riĉecon. Ĉi tio donis al li milojn da ardaj, volontaj sekvantoj. Antaŭ 876-878, la tuta suda Irako estis en la manoj de la ribelantoj. La kaliflando ne povis tiutempe sukcese forigi la tumulton. Nur post venko en suda [[Irano]], la kalifo, reveninte kun la armeo al Mezopotamio, povis supervenki la ribelulojn en [[879]].

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Historio de Irano]]
[[Kategorio:Historio de Irako]]
[[Kategorio:Historio de Abasida kaliflando]]
[[Kategorio:Islamo kaj sklaveco]]
[[Kategorio:Konfliktoj en la 9-a jarcento]]
[[Kategorio:Ribeloj kontraŭ Abasida kaliflando]]
[[Kategorio:Sklavaj ribeloj]]
[[Kategorio:Kontraŭnigrula rasismo en Azio]]</text>
      <sha1>mesx6h8vv9zy3osv71n1jtmjwu6l5t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calambo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>685926</id>
    <revision>
      <id>9393379</id>
      <parentid>8810525</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3064" sha1="7l16n28bdjgkbg5x7ddgbam9lp6skr9" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
|regiono-ISO=PH-40
|zomo=10
}}
'''Calambo''' [kalambo], {{lang-tl|Lungsod ng Calamba}} estas universitata [[urbego]] en [[Filipinoj]], en [[Laguno (provinco)]]. Calambo estas regiona centro de [[CALABARZON]], sed ne estas provinca ĉefurbo.
[[Dosiero:Calamba,Lagunajf2739 12.JPG|eta|maldekstre|&lt;center&gt;Urbodomo de Calamba]]
== Bazaj informoj ==
* [[loĝantaro]]: {{nombro|454486}} (2015) 
* [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST)
* [[poŝtkodo]]j: 4027, 4028, 4029  
* [[telefonkodo]]: +63 (0)49 
* [[Supermara alteco]]: 21 m
* [[Areo]]: 149,50 km²

== Geografio ==
Calambo kuŝas en [[Luzono]] sur la nordaj [[deklivo]]j de dormanta [[vulkano]] kaj laŭ [[Laguna de Bay]] [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&amp;ll=14.188194108510148%2C121.11623159999999&amp;z=10]. [[Dasmariñas]] kaj [[Muntinlupo]] troviĝas po 27, [[Makatio]] 43, [[Manilo]] 46, [[Kezonurbo]] 55 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/].

== Historio ==
Depost alveno de [[hispanoj]] la tuta areo estis transformita al [[bieno]]. En [[1742]] Calamba estis fondita, kiel [[vilaĝo]] kaj formiĝis al urbeto en 1770. La urbo estis okupita de la [[japanoj]] inter [[1942]] kaj [[1945]], tiam la japanaj soldatoj mortigis almenaŭ du mil homojn. Calamba akiris statuson de urbo en 2001.  
[[Dosiero:Ancestral house in Calamba, Laguna 2.jpg|eta|&lt;center&gt;Malnova domo en Calamba]]
[[Dosiero:2204Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 47.jpg|eta|&lt;center&gt;Universitato en Calamba]]
== Ekonomio ==
Calamba estas konata kiel la &quot;Plej Riĉa urbo en CALABARZON&quot;. Calamba ankaŭ estas konsiderata kiel unu el la &quot;venontaj urboj&quot; por eksterkompaniaj firmaoj. La ĉefaj enspezfontoj devenas de  turismo, agrikulturo kaj servoj.

== Trafiko ==
La suda finaĵo de la sud-Luzona aŭtovojo estas en Calamba kaj ĉi tiu geografia pozicio faras la urbon enirejo al la sudaj provincoj de Luzono. Estas ankaŭ fervoja linio.

== Klimato ==
La klimato de Calamba estas klasifikita kiel tropika musona klimato. Jare pluvas po 1772 mm, en ĉiuj monatoj estas [[precipitaĵo]]j, tamen inter majo-novembro ili estas pli oftaj. La averaĝa jara [[temperaturo]] estas {{GdC|27}}, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
[[Dosiero:Calamba Church (Poblacion, Calamba, Laguna; 2017-02-16).jpg|eta|Preĝejo en Calamba]]
== Vidindaĵoj ==
* malnovaj [[preĝejo]]j
* monumentoj, skulptaĵoj
* pluraj malnovaj domoj

== Famuloj ==
* [[José Rizal]], nacia hero naskiĝis en Calamba

== Ĝemelurboj (eksterlande) ==
* {{Flago|Sud-Koreio}} [[Kuri]], [[Sud-Koreio]]
* {{Flago|Germanio}} [[Wilhelmsfeld]], [[Germanio]]

== Fontoj ==
* WikiTrans
* [https://www.calambacity.gov.ph/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200403234603/https://www.calambacity.gov.ph/ |date=2020-04-03 }}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:401Calamba, Laguna Town Proper Landmarks 09.jpg|Granda poto
Dosiero:Calamba City Skyline 2018.jpg
Dosiero:Calamba,Lagunajf2618 01.JPG|Vojo
Dosiero:Calamba,Lagunajf2618 07.JPG
&lt;/gallery&gt;
{{Filipinaj urboj}}
[[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]]</text>
      <sha1>7l16n28bdjgkbg5x7ddgbam9lp6skr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bongoflavo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>691383</id>
    <revision>
      <id>9392950</id>
      <parentid>8920303</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11530" sha1="8jqgau0cazhd5u7yz6hxjf90gwmvyul" xml:space="preserve">{{Informkesto Muzika ĝenro
|Nomo = Bongoflavo
|Angla nomo = Bongo Flava
|Kulturaj fontoj = [[Hiphopo]], [[regeo]], [[ritmenbluso]], [[afrobito]], [[danĉalo]], [[tarabo]], [[dansi]]
|Komenciĝo = [[Tanzanio]], fino de [[1960-aj jaroj]]
|Vidu ankaŭ = [[Repo]]
}}

'''Bongoflavo''', aŭ nur '''bongo''', estas la nomo de unu el la plej popularaj stiloj de [[Tanzanio|tanzania]] [[muziko]] hodiaŭ. La ĝenro disvolviĝis en [[Daresalamo]], en la 90-aj jaroj, el [[nordamerika]] [[hiphopo]] miksita kun [[regeo]], [[ritmenbluso]], [[afrobito]], [[danĉalo (Jamaika)|danĉalo]] kaj tradiciaj tanzaniaj stiloj kiel [[tarabo]] kaj [[dansi]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Mueller, Gavin. &quot;Bongoflava: The Primer.&quot; Stylus Magazine, 12 May 2005&lt;/ref&gt; La kantotekstoj kutime estas en la [[Svahila lingvo|svahila]] aŭ la [[Angla lingvo|angla]]. Sekvante okcidentan hiphopan tradicion, bongo-kantoteksto ofte traktas sociajn kaj politikajn aferojn kiel [[malriĉeco]], [[politika korupto]], [[superstiĉo]] aŭ [[aidoso]], ofte kun pli malpli eksplicita [[Eduko|eduka]] intenco. [[Afande Sele]], ekzemple, verkis kantojn destinitajn por instrui preventadon de [[malario]] kaj AIDS.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto|url=http://www.afropop.org/multi/feature/ID/426/Dar+es+Salaam-Hip+Hop-2004|titolo=Top of the Hip Hops: Bongo Flava and more in Dar es Salaam, 2004|alirdato=12 majo 2020|formato=HTML|lingvo=angla|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080317000850/http://www.afropop.org/multi/feature/ID/426/Dar%2Bes%2BSalaam-Hip%2BHop-2004|arkivdato=17 marto 2008}}&lt;/ref&gt; La svahila termino bongo signifas [[cerbo]] kaj estas kutime uzata por aludi al la urbo Daresalamo. La nomo bongoflavo estas derivado de la vorto &quot;bongo-flavoro&quot; kaj en la tanzania muzika kunteksto la termino povus esti uzata por rilati al [[Artisto|artistoj]] de la [[Ĝenro (muziko)|ĝenro]] kaj ilia [[vivstilo]].&lt;ref&gt;Stroeken, Koen (Winter 2005). &quot;Immunizing Strategies: Hip-Hop and Critique in Tanzania&quot;. ''Africa''. 75 (4): 488–509. doi:[https://www.cambridge.org/core/journals/africa/article/immunizing-strategies-hiphop-and-critique-in-tanzania/26037D21D826931BD92B960C3136E904 10.3366/afr.2005.75.4.488].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sde.co.ke/pulse/article/2000189011/bongo-flava-is-back-with-a-bang-after-two-years-of-naija-dominance Bongo flava is back with a bang after two years of Naija dominance] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181211213856/https://www.sde.co.ke/pulse/article/2000189011/bongo-flava-is-back-with-a-bang-after-two-years-of-naija-dominance |date=2018-12-11 }} | sde.co.ke&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Historio ==
La esprimo bongoflavo unue estis uzita en 1966 fare de [[DJ Mike Muhagama]], en la radioprogramo [[DJ Show]], en [[Radio One]] (99.6 FM). La celo estis rekoni la muzikon de la lokaj junuloj influitaj de la [[Usona muzikisto|usona muziko]] de la momento. La origina kreinto kaj produktanto de DJ Show estis [[Taji Liundi]], ankaŭ konata kiel Master T, kiu forlasis Radio One en 1996. Mike Muhagama daŭre produktis kaj prezentis la [[Radioprogramado|radioprogramon]] sole. Radio One estis unu el la unuaj privataj [[Radiostacio|radiostacioj]] en [[Tanzanio]], posedata de [[Reginald Abraham Mengi]], milionulo kaj gvidanto de la [[Amaskomunikilo|amaskomunikilaro]].&lt;ref&gt;[http://artintanzania.org/en/component/content/article/2-uncategorised/56-mambo-jambo Mambo Jambo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200229223227/http://artintanzania.org/en/component/content/article/2-uncategorised/56-mambo-jambo |date=2020-02-29 }} | Art in Tanzania. Alirita: 12 majo 2020&lt;/ref&gt;

Bongoflavo ekzistis multe antaŭ la unuaj aŭdvidaj aŭ videaj registradoj. En ĝiaj fruaj tagoj junaj homoj de Daresalamo repis ĉe koncertoj sur la plaĝo aŭ en lokaj koncertejoj. Multaj el tiuj koncertoj estis organizitaj de [[Joseph Kusaga]] kaj [[Ruge Mutahaba]], posedantoj de la diskoteko Mawingu, studioj Mawingu kaj nuntempe la Mawingu Media Grupo. Paralele, [[Abdulhakim DJ Kim Magomelo]] kaj lia kompanio [[Kim &amp; The Boyz]] antaŭenigis oficialan konkuradon pri [[repo]], nomata «[[Yo! Rap Bonanza]]».&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/style/bongo+flava Bongo Flava Music] | Discogs. Alirita 12 majo 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Brennan, J., Brennan, J. R., Burton, A., Burton, A. R., &amp; Lawi, Y. Q. (Eds.). (2007). ''Dar es Salaam. Histories from an Emerging African Metropolis: Histories from an Emerging African Metropolis''. African Books Collective.&lt;/ref&gt;

Iuj el la junaj kantistoj elektis elegantajn pseŭdonomojn kaj agis solo aŭ en improvizaj muzikgrupoj ĉe la diversaj eventoj organizitaj. En la fruaj 1990-aj jaroj, tre elstara artisto estis Adili aŭ [[Nigga Unu]]. Alia memorinda kantisto estis [[Saleh Jabir]]. Li estis la unua influa artisto de la ĝenro, kiu repis en la svahila lingvo kaj la sola respondeca por igi la svahilan fareblan lingvon por repo.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Mawingu Band]] estis unu el la unuaj muzikgrupoj registri [[Kompakta disko|KD-on]], kiu estis elsendo sur Radio One. Mawingu Band fariĝis tre populara komence de 1994. Ili registris en  Mawingu-studioj. Ĝiaj membroj estis Othman Njaidi, Eliudi Pemba, Columba Mwingira, Sindila Assey, Angela, Robert Chuwa, Boniface Kilosa (Dj Boni Love) kaj poste Pamela. Lia kanto «Oya Msela» estis tiel populara kaj antaŭ sia tempo, ke tiu nomo finis esti la muzikeldonejo Msela.

[[Dar Young Mob]] estis la unua stiligita hiphopa muzikgrupo se temas pri registri en Mawingu-studioj kun Dj Boni Love kiel produktanto.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Populareco ==
Hodiaŭ bongoflavo estas la plej populara muziko inter tanzaniaj junuloj.&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.antennedipace.org/antennedipace/articoli/art_79.html |titolo=Bongo Flava: il potere della musica |alirdato=12 majo 2020 |formato=HTML |lingvo=itala |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110409211124/http://www.antennedipace.org/antennedipace/articoli/art_79.html |arkivdato=9 aprilo 2011}}&lt;/ref&gt; Estas multaj [[Televida programo|televidaj programoj]] kaj [[Radia programo|radiaj programoj]] dediĉitaj al ĉi tiu [[Ĝenro (muziko)|ĝenro]]. Ekster Tanzanio, bongoflavo fariĝis tre populara en najbaraj kaj kulture rilataj landoj kiel [[Kenjo]] aŭ [[Ugando]].&lt;ref&gt;Mueller, Gavin. ''Bongoflava: The Primer''. Stylus Magazine, 12 May 2005.&lt;/ref&gt; Sed krome bongoflavo trovis grandan akcepton ekster la [[Afriko|afrika kontinento]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; La plej popularaj artistoj de la ĝenro lastatempe komencis celi okcidentajn merkatojn. Fakte Bongo-Radio, la memproklamita ''plej bona Interreta stacio dediĉita al bongoflavo'', estas bazita en [[Ĉikago]], [[Ilinojso]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.afropop.org/multi/feature/ID/426/Dar+es+Salaam-Hip+Hop-2004 |titolo=Top of the Hip Hops Bongo Flava and more in Dar es Salaam, 2004. |alirdato=12 majo 2020 |formato=HTML |lingvo=angla |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080317000850/http://www.afropop.org/multi/feature/ID/426/Dar%2Bes%2BSalaam-Hip%2BHop-2004 |arkivdato=17 marto 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.bongoradio.com/aboutus.htm |titolo=&quot;About Us: Bongo Radio. |alirdato=12 najo 2020 |formato=HTML |lingvo=angla |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071012072347/http://bongoradio.com/aboutus.htm |arkivdato=5 marto 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Artistoj kaj produktantoj ==
Kvankam la bongoflavo klare rilatas al [[Usono|usona]] [[hiphopo]], ĝi ankaŭ klare distingiĝas de ĝi. La bongoflavo-artistoj, de la komenco, malmuntis la stilojn de nordamerika muziko por rekonstrui ilin per afrikaj manoj. La tipa [[artisto]] de bongoflavo identiĝas kun la ''msela'' aŭ ''mselah''. La kanto «Mselah Jela» de la kantisto [[Juma Nature]] estas konsiderata kiel speco de [[manifesto]] de la [[ideologio]] de ''mselah''. En tiu kanto, sekvantoj de ''mselah'' estas difinitaj kiel ''honestaj homoj kun sincera koro''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Unu el la [[Pioniro|pioniroj]] de tanzania hiphopo estas [[Mr. II]] (ankaŭ konata kiel Sugu aŭ 2-Proud), kiu liberigis en 1995 «Ni Mimi», sian unuan sukcesan [[Unuopaĵo|unuopaĵon]] el bongoflavo. La unua hiphopa [[muzikgrupo]] de Tanzanio, la [[Kwanza Unit]], komenciĝis en 1993. Ili origine kantis en la angla, sed poste ŝanĝis al la svahila. Unu el la malnovaj membroj de la muzikgrupo, [[Professor Jay]], finis esti unu el la plej popularaj hiphopaj artistoj en [[Tanzanio]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Inter la plej popularaj bongoflavaj artistoj estas [[Ali Kiba]], [[Juma Nature]], [[Lady Jaydee]], [[Mzungu Kichaa]], [[Geezy Mabovu]], [[Q Chillah]], [[T.I.D]]., [[Diamond Platnumz]], [[Ben Pol]], [[Nay wa Mitego]], [[Jux]], [[Nandy (kantisto)|Nandy]], [[Darassa]], [[Harmonize]], [[Rayvanny]], [[Ruby (kantisto)|Ruby]], [[R.O.M.A]]. kaj poste [[Mbosso]], [[Aslay]], [[Marioo]], [[Whozu]], ktp. Iuj muzikgrupoj estas tre popularaj en sia [[etno]]. Ekzemploj pri tio estas la [[masajoj]] [[X Plastaz]], kiu disvolvis sian propran subĝenron konatan kiel Maasai Hip Hop. Aliaj popularaj nomoj estas [[Gangwe Mobb]], [[Dully Sykes]], [[Balozi Dola]], ktp.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{citaĵo el la reto |url=http://www.afropop.org/explore/album_review/ID/2604/Bongo+Flava:+Swahili+Rap+from+Tanzania# |titolo=Bongo Flava: Swahili Rap from Tanzania |alirdato=13 majo 2020 |formato=HTML |lingvo=angla |arkivurl=https://web.archive.org/web/20051217023910/http://www.afropop.org/explore/album_review/ID/2604/Bongo+Flava%3A+Swahili+Rap+From+Tanzania# |arkivdato=7 marto 2007 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

La unuaj bongoflavaj produktantoj estis [[Master J]], [[P-Funk]], [[Bonny Luv]] kaj [[Enrique Figueredo]] kaj poste [[Lizer Classic]], [[S2Kizzy]], [[Nahreel]], [[Kimambo]], [[Bonga kaj Blaq]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Gallery==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Judith Wambura,.jpg|&lt;small&gt;Lady Jaydee&lt;/small&gt;
Dosiero:Fid Q at the 2013 Zanzibar International Film Festival.jpg|&lt;small&gt;Fid Q&lt;/small&gt;
Dosiero:Khalid Mohamed (TID) at the 2015 Zanzibar International Film Festival.jpg|&lt;small&gt;T.I.D.&lt;/small&gt;
Dosiero:A.Y. (musician).jpg|&lt;small&gt;A.Y.&lt;/small&gt;
Dosiero:Mzungu Kichaa.jpg|&lt;small&gt;Mzungu Kichaa&lt;/small&gt;
Dosiero:Vanessa Mdee at ZIFF 2015.jpg|&lt;small&gt;Vanessa Mdee&lt;/small&gt;
Dosiero:Diamond Platnumz.jpg|&lt;small&gt;Diamond Platnumz&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==

* Birgit Englert: ''Bongo Flava (Still) Hidden „Underground“. Rap from Morogoro, Tanzania.'' in: ''Stichproben. Wiener Zeitschrift für kritische Afrikastudien'' Nr. 5/2003, 3. Jg.
* Anna Roch, Gabriel Hacke: ''Hip Hop in Tanzania zwischen Message und Flava.'' SAAP – Sozialanthropologische Arbeitspapiere 101, Verlag Hans Schiler, 2006 [http://www.bongoflava.de/text/Roch_Hacke_Message_Flava_saap101_2006.pdf PDF]
* Klaus Raab: ''Rapping the Nation : die Aneignung von HipHop in Tanzania'', Lit Verlag Berlin, 2006 ISBN 3-8258-9327-8

== Vidu ankaŭ ==

* [[Duobligo (muziko)]]
* [[Tanzania kulturo]]
* [[Tarabo]]

== Eksteraj ligiloj ==

* «[https://www.africanhiphop.com/ Africanhihop– the home of African hip hop culture on the web]». Alirita: 13 majo 2020
*«[http://www.bongoradio.com/ Bongo Radio - Tanzania Best Radio for Bongo Flava, Zilipendwa, Taarab &amp; East African Music] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170520184421/http://bongoradio.com/ |date=2017-05-20 }}». Alirita: 13 majo 2020
*«[http://www.mzibo.net/frame.html mzibo.net → bongoflava kibao ! Swahili hiphop music from Tanzania]». Alirita: 13 majo 2020
*«[http://outhere.de/ Out - here records]». Alirita: 13 majo 2020

[[Kategorio:Muziko]]
[[Kategorio:Kulturo de Tanzanio]]</text>
      <sha1>8jqgau0cazhd5u7yz6hxjf90gwmvyul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cainta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>695046</id>
    <revision>
      <id>9393375</id>
      <parentid>8636708</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2882" sha1="kebmoyu7smr2yi88706edyvfdk6t2pi" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| regiono-ISO =PH
}}
'''Cainta''' - {{lang-tl|Bayan ng Cainta}} - [kainta] estas duaklasa [[urbego]] en [[Filipinoj]], en [[Luzono]], en [[regiono]] [[CALABARZON]], en [[provinco]] [[Rizalo]].        
[[Dosiero:Aerial view of San Isidro, Cainta, Rizal along Felix Ave. (2017-08-22).jpg|eta|maldekstre|{{center|Aerpanoramo en Cainta}}]]
== Bazaj informoj ==
* [[loĝantaro]]: {{nombro|322128}} (2015) 
* [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST)
* [[poŝtkodo]]: 1900   
* [[telefonkodo]]: +63 (0)2 
* [[Supermara alteco]]: 10,7 m
* [[Areo]]: 43 km²

== Geografio ==
Cainta kuŝas sur la marborda [[ebenaĵo]] laŭ rivero malantaŭ [[Manilo]] [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&amp;ll=14.592315996747011%2C121.12314109999997&amp;z=12]. [[Marikina]] kaj provinca ĉefurbo [[Pasigo]] troviĝas nur po 6, [[Kezonurbo]] 12, ĉefurbo Manilo 16, regiona ĉefurbo [[Calamba]] 43, [[Cebuurbo]] 565 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/].

== Historio ==
Vilaĝo Cainta estis fondita en [[1571]] fare de [[jezuito]]j. Ĝi iĝis sendependa urbeto en  [[1760]]. Dum la mallonga brita okupo de Luzono (1762-1763) parto da britaj helpsoldatoj ([[Sipajo]]j) restis plu kaj ili integriĝis. Iliaj idoj havas apartan kvartalon en Cainta. En [[1942]] japanaj okupotrupoj eniris Cainta, poste ĝis la liberiĝo en 1945 lokaj partizanoj ofte faris atakojn. En la [[1980-aj jaroj]] Cainta atingis la internacian klasifikon urbego (pli granda, ol 100 mil).
[[Dosiero:Cainta, Rizal jf4100 09.jpg|eta|maldekstre|{{center|Urbodomo de Cainta}}]]
== Ekonomio ==
Cainta estas signifa komerca kaj industria urbo. La urbo daŭre altiras entreprenojn pro sia proksimeco al Manilo, sekve ĝi estas la plej riĉa municipo en Filipinoj. La plej menciinda estas la aŭtoproduktado.

== Trafiko ==
Cainta havas arterian ĉefvojon (kun ponto tra la rivero) al Manilo.

== Eduko kaj religio ==
[[Dosiero:9452Cainta, Rizal Roads Landmarks Town Proper 02.jpg|eta|{{center|Preĝejo en Cainta}}]]
[[Dosiero:71Cainta Rizal Roads Buildings Landmarks 01.jpg|eta|{{center|Kirko en Cainta}}]] 
Cainta gastigas universitatan [[kampuso]]n, instituton kaj kolegion. Plimulto de la populacio estas katolikoj.

== Klimato ==
La klimato de Cainta estas klasifikita kiel tropika musona klimato. Jare pluvas po 1005 mmm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro falas pli ofte. La averaĝa temperaturo varias inter 23-{{GdC|31}}, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

== Vidindaĵoj ==
* preĝejoj
* statuoj

== Fontoj ==
* WikiTrans

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:CaintaRizaljf9963 04.JPG|Monumento
Dosiero:9568Cainta, Rizal Roads Landmarks Town Proper 05.jpg|Monumento
Dosiero:Ortigas Royale Condominium - panoramio.jpg|Alta domo
Dosiero:8935Poblacion Cainta, Rizal Roads Landmarks 04.jpg|Vojo
&lt;/gallery&gt;
{{Filipinaj urboj}}
[[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]]</text>
      <sha1>kebmoyu7smr2yi88706edyvfdk6t2pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Federacia Universitato de Uberlândia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>696872</id>
    <revision>
      <id>9393530</id>
      <parentid>9371576</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8050" sha1="isddutae8zecxdnchgejwppbz9x2qar" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo       = 
|moto          = ''Um bem público a serviço do Brasil''&lt;br&gt;Publika bono en la servo de Brazilo
|lando         = 
|situo         = 
|establita     = 
|gviadanto     = 
|regiono-ISO   = BR
|mapo lokumilo = iso
|zomo          = 14
|retejo        =
}}
La '''Federacia Universitato de Uberlândia''' aŭ '''Federacia Universitato de Uberlandio''' (''Universidade Federal de Uberlândia'' &lt;ref&gt;[http://www.ufu.br/]&lt;/ref&gt; en la portugala UFU) estas brazila publika supera edukada institucio, estante unu el la 63 federaciaj publikaj universitatoj en la lando kaj unu el la ĉefaj en la ŝtato Minas Gerais, en sudorienta Brazilo. Ĝi havas sian ĉefsidejon en la urbo [[Uberlândia]], kun kampusoj en la urboj [[Ituiutaba]], [[Monte Carmelo]] kaj [[Patos de Minas]].

La Universitata Rangado de la gazeto ''[[Folha de São Paulo]]'' (RUF en la portugala) lokis UFU kiel la 25-a plej bonkvalita universitato en la lando en 2019 (en tiu jaro ekzistis 197 universitatoj en Brazilo &lt;ref&gt;[http://portal.inep.gov.br/artigo/-/asset_publisher/B4AQV9zFY7Bv/content/dados-do-censo-da-educacao-superior-as-universidades-brasileiras-representam-8-da-rede-mas-concentram-53-das-matriculas/21206]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;) kaj la 3-a plej bonkvalita en la ŝtato [[Minas-Ĝerajso]] &lt;ref&gt;[https://ruf.folha.uol.com.br/2019/ranking-de-universidades/principal/]&lt;/ref&gt; .

== Historio ==
La Federacia Universitato de Uberlândia estis kreita en la [[1950-aj jaroj]] kaj federaciigita en 1978 &lt;ref&gt;[http://www.ufu.br/linha-do-tempo]&lt;/ref&gt;, ĝi estas publika institucio de supera edukado malferma al ĉiuj politikaj, ideologiaj kaj religiaj manifestiĝoj, kaj malsamaj pensoj. Situanta en la urbo Uberlândia, la misio de UFU estas trejni kvalifikitajn profesiulojn, produkti sciojn kaj disvastigi sciencon, teknologion, informojn, kulturon kaj arton en la socio per publika kaj senpaga esplorado kaj plilongiga edukado, celante plibonigon de la vivkvalito, disvastigon de etikaj kaj demokratiaj valoroj, de socia inkludo kaj de daŭripova disvolviĝo.

Ĝi estis komence rajtigita funkcii la 14-an de aŭgusto [[1969]] per Dekreto-Leĝo n-ro 762 kiel Universitato de Uberlândia (UnU) kaj fariĝis Federacia Universitato per Leĝo Ne. 6,532, de la 24-a de majo 1978. La UnU tiam fariĝas Federacia Universitato de Uberlândia (UFU). Kiel dirite en la juro, la nova federacia universitato estis kunmetita, tiutempe, de la fakultatoj de Filozofio, Sciencoj kaj Leteroj (fondita en 1960), [[Juro]] (fondita en 1960), Inĝenierio (fondita en 1961), Ekonomiaj Sciencoj (fondita en 1963), krom la Muzika Konservatorio de Uberlândia (fondita en 1957) kaj la Lernejo de Medicino kaj Kirurgio (fondita en 1968 kaj embrio de la Fakultato de Medicino, kiu aliĝis al UFU en 1978).

== Fakultatoj kaj institutoj ==

=== Fakultatoj ===
* Fakultato de Arkitekturo, Urbanismo kaj Dezajno
* Fakultato de Kontada Sciencoj
* Fakultato de Integritaj Sciencoj de Pontal
* Fakultato de Komputado
* Fakultato de Juro
* Fakultato de Edukado
* Fakultato de Fizika Eduko
* Fakultato de Civila Inĝenierado
* Fakultato de Elektrotekniko
* Fakultato de Mekanika Inĝenierado
* Fakultato de Kemia Inĝenierado
* Fakultato pri Komerco kaj Administrado
* Fakultato de Matematikoj
* Fakultato de Medicino
* Fakultato de Odontologio

=== Institutoj ===
* Instituto de Artoj
* Instituto de Biologio
* Instituto de Agrikulturaj Sciencoj
* Instituto de Biomedicinaj Sciencoj
* Instituto de Sociaj Sciencoj
* [[Instituto de Ekonomiko kaj Internaciaj Rilatoj]]
* Instituto de Filozofio
* Instituto de Fiziko
* Instituto de Genetiko kaj Biokemio
* Instituto de Geografio
* Instituto de Historio
* Instituto pri Leteroj kaj Lingvistiko
* Instituto de Psikologio
* Instituto de Kemio

=== Specialaj Unuoj ===
* Lingvo Centro - Celin
* Centro por Instruado, Esploro, Etendaĵo kaj Servado en [[Speciala Edukado]] - Cepae
* Universitata Sporta Centro - CEU
* Lernejo de Baza Edukado - Eseba
* Teknika Lernejo pri Sano - ESTES
* Hospitalo de Klinikoj de Uberlândia - HCU
* Kancera Hospitalo - HCA
* Dentokuraca Hospitalo - HOUFU
* Veterinara Hospitalo - HVU

== Bibliotekoj ==
Biblioteka Sistemo de la Federacia Universitato de Uberlândia (SISBI / UFU) konsistas el naŭ bibliotekoj, nome &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=https://www.bibliotecas.ufu.br/numeros |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-07-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200812063936/https://www.bibliotecas.ufu.br/numeros |arkivdato=2020-08-12 }}&lt;/ref&gt;:
* Centra Biblioteko de Santa Mônica;
* Sektora Biblioteko de Umuarama-kampuso;
* Sektora Biblioteko de Fizika Eduka-Kampuso;
* Sektora Biblioteko de Glória-Kampuso;
* Sektora Biblioteko de Hospitalo de Klinikoj;
* Sektora Biblioteko de la Lernejo de Baza Edukado (Eseba);
* Sektora Biblioteko de Ituiutaba-Kampuso;
* Sektora Biblioteko de Monte Carmelo-Kampuso;
* Sektora Biblioteko de Patos de Minas-Kampuso.

Datenoj rilataj al la kolekto de Biblioteko-Sistemo de UFU (ĝisdatigita en 2016):
* Nombro de bibliotekoj: 9
* Grandeco: 11.676 m²
* Presita kaj elektronika kolekto: 372.234 ekzempleroj
* Specialaj Kolektoj: 8
* Gastigantaj urboj: 4
* Cifereca Biblioteko de Teatraj Pecoj: 1

== Amaskomunikilaro ==
La Direktora Socia Komunikado (Dirco) de la Federacia Universitato de Uberlândia (UFU) estas la unuo respondeca pri la komunikado kaj mediacio de la institucio inter la gazetaro kaj la universitato, kiu okazas per sugesto de publikaĵoj kun temoj de ĵurnalisma intereso kaj indiko de esploristoj.&lt;ref&gt;[http://www.comunica.ufu.br/conheca-a-dirco]&lt;/ref&gt;

=== Uberlândia Eduka Radio kaj Televido-Fondaĵo - RTU &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.rtu.ufu.br/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-07-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200707112339/http://www.rtu.ufu.br/ |arkivdato=2020-07-07 }}&lt;/ref&gt; ===
Akreditita de la Ministerio pri Edukado kiel fundamento por subteni la Federacian Universitaton de Uberlândia, ĝi estas ĉefsidejita en Bloko 1S de la Santa Mônica Campus de UFU. En funkciado ekde 1988, RTU inkluzivas '''TV Universitária de Uberlândia''' (Uberlândia Universitata Televido), filiigita kun TV Cultura, kaj '''Rádio Universitária FM''' (Universitata Radio) &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.rtu.ufu.br/sobre-fundacao |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-07-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200713174406/http://www.rtu.ufu.br/sobre-fundacao |arkivdato=2020-07-13 }}&lt;/ref&gt; .

=== Ĵurnalo ===
La Jornal da UFU estis eldonita en presaĵo kaj preskaŭ ĝis junio 2018, entute 181 eldonoj.&lt;ref name=&quot;comunica.ufu.br&quot;&gt;[http://comunica.ufu.br/midias/jornal-da-ufu/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200715213647/http://comunica.ufu.br/midias/jornal-da-ufu/ |date=2020-07-15 }}&lt;/ref&gt; Ekde la 12a de marto 2018, Jornal da UFU estis transformita en vivan novaĵon, elsenditan de lundo ĝis vendredo, je la 19a horo, en TV Universitária.&lt;ref name=&quot;comunica.ufu.br&quot;/&gt;

== Fotaro ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:UFU LOGO.png|'''Logo de UFU'''
Dosiero:CampiUFU.jpg| '''Kampusoj de UFU''': Centra Kampuso Santa Mônica, Kampuso Umuarama kaj Kampuso Fizika Edukado
Dosiero:UFU HospVeterinario.jpg|'''Veterinara Hospitalo ĉe UFU'''
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery showfilename=&quot;yes&quot;&gt;
Dosiero:UFU HospitalCancer.jpg|'''Kancera Hospitalo de UFU'''
Dosiero:Oficina na UFU sobre a Wikipédia - 5.JPG|'''Aŭditorio sur Santa Mônica-Kampuso'''
Dosiero:5ª Jornada de Computação - Dacomp UFU (X).jpg|'''Aŭditorio sur Santa Mônica-Kampuso'''
Dosiero:DireitoUFU.jpg|'''Fakultato de Juro sur Santa Mônica-Kampuso'''
Dosiero:UFU EngCivil.jpg|'''Fakultato de Civila Inĝenierado sur Santa Mônica-Kampuso'''
Dosiero:UFU AgronomiaGenBioq.jpg|'''Fakultato de Agronomio sur Santa Mônica-Kampuso'''
&lt;/gallery&gt;

== Listo de referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Brazilaj universitatoj]]
[[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1969]]</text>
      <sha1>isddutae8zecxdnchgejwppbz9x2qar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edward Gierek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>699465</id>
    <revision>
      <id>9393238</id>
      <parentid>9181132</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26997" sha1="7x5de846cg5e9cpvjh0nfgdcebm7myx" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto|ofico=[[Dosiero:POL PZPR logo.svg|38x38px]]
Ĝenerala sekretario de la [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]]|religio=[[Ateismo]]|grandeco de dosiero=270x270ra|ĝis2=[[19-a de decembro]] [[1980]]|de2=[[25-a de marto]] [[1976]]|ofico2=[[Dosiero:coat of arms of Poland (1955-1980).svg|38x38px]]
Membro de la Ŝtata Konsilantaro|okupo=[[Politikisto]]|edzino=Stanisława Gierek|partio=[[Pola Unuiĝinta Laborista Partio|PZPR]]|lando=Pollando|de=[[20-a de decembro]] [[1970]]|loko de morto=[[Cieszyn]], {{Pollando}}|dato de morto=[[29-a de julio]] [[2001]] (en aĝo de 88)|loko de naskiĝo=[[Porąbka]], [[Dosiero:Military ensign of Vistula Flotilla of Congress Poland.svg|20x20px]] [[Kongresa Pollando]]|dato de naskiĝo=[[6-a de januaro]] [[1913]]|antaŭulo=[[Władysław Gomułka]]|sekvanto=[[Stanisław Kania]]|ĝis=[[6-a de septembro]] [[1980]]|dosiero=}}

'''Edward GIEREK''' estis pola [[Komunismo|komunisma]] [[politikisto]] kaj [[Listo de prezidantoj de Pollando|estro de Pollando]] inter [[1970]] kaj [[1980]]. Gierek anstataŭis [[Władysław Gomułka]] kiel [[Unuaj sekretarioj de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio|Unua Sekretario de la reganta Pola Unuiĝinta Laborista Partio]] ([[Pola Unuiĝinta Laborista Partio|PZPR]]) en [[Pola Popola Respubliko]] en 1970. Li estas konata pro malfermado de komunisma Pollando al [[Okcidenta civilizo|okcidenta]] influo kaj pro siaj ekonomiaj politikoj bazitaj sur eksterlandaj pruntoj, kiuj finfine malsukcesis. Li estis forigita de la potenco post laboristaj strikoj kondukis al Gdańsk-Interkonsento inter la komunisma ŝtato kaj laboristoj de la emerĝanta [[Solidareco (Pollando)|liberkomerca movado ''Solidarność'']].

Dum la ''jardeko Gierek'', tio estas la periodo, kiam Edward Gierek regis en la [[1970-aj jaroj|1970-aj]] kaj [[1980-aj jaroj]], [[Pollando]] karakterizis dinamikan ekonomian disvolviĝon, kiu finiĝis per multfaceta ekonomia krizo, kiu finis kaŭzi la finon de ĝia registaro kaj, longtempe, la [[Revolucioj de 1989|kolapso de la socialisma sistemo en Pollando]].

Malgraŭ trenado de Pollando al financa kaj ekonomia malkresko, Edward Gierek estas ameme memorita pro siaj [[Patriotismo|patriotismaj]] kaj modernigaj politikoj; pli ol 1,8 milionoj da [[apartamento]]j estis konstruitaj por loĝigi la kreskantan loĝantaron&lt;ref&gt;[https://polskatimes.pl/ile-mieszkan-wybudowal-nam-gierek/ar/c3-10155120?__cf_chl_jschl_tk__=d9ec201a645bf6e4168012282837b15d4f42ea9a-1598025864-0-AdtmYWdNtf-VDslztekLqJdgxj393aXX06R-kN5rw-gLs3xQ6NeyvCz8NZ2_KJxW7OzoZnCvRwrVxtwLinelznoVBYx4VsqHBQkcfuKyhxAXxNOoULj-2yP0UFSOCsOIaTiqPUquQfCu_2LFp2-dPi6TUPX_wRkGhLxLXe4O3gRUIWnEg-bnbVTYc_idgAnHTFlV-SiL4KGLvS4yYNaSThJoAbg5U2QRlqmn2J058NHE5tnlHijuWP1ZOnSx9biqlhLdK21DG1wzxmsXV0QSLGnTyG01vxbZU-irlmuVZaHNVPVJjo7W9nSas_-ibRahdXuwZqSly2loEIXAMejpgLY Kiom da apartamentoj konstruis por ni Gierek?]&lt;/ref&gt;, kaj li ankaŭ respondecas pri iniciatado de la produktado de [[Fiat 126]]&lt;ref&gt;[https://polskieradio24.pl/39/156/Artykul/467484,Fiat-126p-marzenie-kierowcow-z-epoki-Gierka La unua Fiat 126p produktita en nia lando kostis 69.000 PLN. La mezaj gajnoj tiam ĉirkaŭ 3,5 mil PLN.]&lt;/ref&gt; en Pollando kaj starigado de [[Warszawa Centralna (fervoja stacio)|Warszawa Centralna fervoja stacidomo]], la plej moderna [[Eŭropo|eŭropa]] stacidomo en la momento de ĝia fino. Multaj aforismoj kaj diroj estis popularigitaj sub lia esprimo, precipe tiuj referitaj al la manko de manĝaĵoj poste estis antaŭenigitaj de [[Ronald Reagan]].

== Juneco kaj frua kariero ==
Edward Gierek naskiĝis en [[Porąbka]], nun parto de [[Sosnowiec]], en [[Minejo|karbominejan]] familion. Li perdis sian patron pro minadakcidento en kavo en la aĝo de kvar jaroj. Lia patrino reedziĝis kaj elmigris al norda [[Francio]], kie li loĝis ekde 10 jaroj kaj laboris en karba mino de 13 jaroj. Gierek aliĝis al la [[Franca Komunista Partio]] en 1931 kaj en 1934 estis deportita al Pollando por organizi strikon&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://biografias.netsaber.com.br/biografia-410/biografia-de-edward-gierek Biografio de Edward Gierek]&lt;/ref&gt;. Post kompletigado de deviga militservo en Stryi en sudorienta Pollando (1934-1936), Gierek geedziĝis kun [[Stanisława Jędrusik]], sed ne povis trovi dungon. La Giereks iris al [[Belgio]], kie Edward laboris en la karbominejoj de Waterschei, kontraktante [[Pneŭmonito|pneŭmoniozon]] en la procezo. En 1939 Gierek aliĝis al la [[Komunista Partio de Belgio]]. Dum la [[Nazia Germanio|germana okupado]], li partoprenis komunistajn kontraŭnaziajn belgajn rezistadagadojn&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Post la milito Gierek restis politike aktiva inter la pola enmigrinta komunumo. Li estis kunfondinto de la belga filio de la [[Pola Laborista Partio]] (PPL) kaj prezidanto de la Nacia Konsilio de Poloj en Belgio.

== Aktivulo de Pola Unuiĝinta Laborista Partio ==
[[Dosiero:Edward_Gierek_wizyta_w_Zakładach_im._22_lipca_d._Emil_Wedel.jpg|eta|Vizitoj dum la Verkoj la 22-a de julio  en [[Varsovio]], 1972]]
En [[oktobro]] [[1946]], li fariĝis membro de la dek-unu komitato de la [[Pola Laborista Partio]] en [[Belgio]]. En [[1948]] li revenis al Pollando (liaj edzino kaj filoj venis la landon la antaŭan jaron). En la sama jaro, li fariĝis membro de PLR en Pollando. En la somero de [[1949]] li transloĝiĝis de [[Zagórz|Zagórze]] al [[Katowice]] al la bieno por la funkciuloj de la [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]]. Poste li estis translokita al la Centra Partia Lernejo en [[Lodzo]]. En [[1952]] li estis elektita por la unua fojo al [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de la [[Pola Popola Respubliko|Popola Respubliko de Pollando]], li deĵoris en la 1-a, 2-a, 3-a, 5-a, 6-a, 7-a kaj 8-a oficperiodoj (ĝis la [[19-a de decembro]] [[1980]], kiam li eksiĝis). En 1949–1954 li estis sekretario de la Provinca Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio en Katowice. En 1954 li fariĝis membro de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Tiam li fariĝis estro de la Sekcio de Pezaj Industrioj de la [[Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio]]. Li estris la komisionon, kiu ekzamenis la kaŭzojn, kurson kaj naturon de la okazaĵoj en [[Poznano]] en junio 1956. En la jaroj 1956–1970 li okupis multajn, ĉiam pli gravajn, partiajn funkciojn: li estis membro de la Politika Buroo de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio kaj de 1957, la [[Unuaj sekretarioj de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio|Unua sekretario de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio]] en la voevodio de Katowice. Li kunvenigis grupon de partiaj aktivuloj ĉirkaŭ li. En la 1950-aj jaroj, li estis asociita kun la &quot;frakcio&quot; de [[Puławy]]. Jam komence de la [[1960-aj jaroj]], li estis nomumita unu el la eblaj posteuloj de [[Władysław Gomułka]] kiel la unua sekretario de la Centra Komitato de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio.&lt;ref&gt;[[Janusz Zabłocki]]: ''Dzienniki 1956–1965. Tom I'', IPN 2008, s. 505.&lt;/ref&gt;

La [[profesoro]] pri juro pri [[Universitato de Varsovio]] [[Mieczysław Maneli]], kiu konis Gierek de 1960 plue, skribis pri li en 1971: &quot;Edward Gierek estas malmoderna komunisto, sed sen fanatikeco aŭ fervoro. Lia marksismo estas gravurita de malmultaj dogmoj. Ĝi estas preskaŭ pragmata. Li kredas. Profunde en la ĉefa rolo, kiun la historio donis al komunistaj partioj kaj vivas per la maksimumo, ke registaro devas esti forta kaj regi senŝanĝe... La alnomo de Gierek estis &quot;Tshombe&quot;, kaj [[Silezio]] estis la &quot;pola Katanga.&quot; Tie li funkciis preskaŭ kiel suverena princo, talenta organizanto kun reala donaco por trovi efikajn kaj lojalajn homojn. Ĉiuj profesioj estis reprezentitaj en lia kortumo: inĝenieroj, ekonomikistoj, profesoroj, verkistoj, partiaj aparatoj kaj sekurecaj agentoj &quot;.&lt;ref name=&quot;Maneli&quot;&gt;{{cite news|last1=Maneli|first1=Mieczysław|title=Nova arta de Pollando|url=https://www.nytimes.com/1971/01/16/archives/polands-new-artful-dodger.html|accessdate=21-a de Aŭgusto 2020|publisher=Nov-Jorko Times|date=16-a de januaro 1971}}&lt;/ref&gt;

Baldaŭ post la studenta manifestacio la [[Marto 1968 (Pollando)|8-a de marto en Varsovio, la 14-a de marto 1968]] en [[Katowice]] li gvidis amaskunvenon de 100.000 partianoj el la tuta provinco. Li estis la unua membro de [[Politburoo]] se temas pri publike paroli pri la temo de la protestoj tiam okazantaj kaj poste asertis, ke lia instigo estas montri subtenon al la regulo de Gomułka, minacata de la konspiro de Mieczysław Moczar . Gierek uzis fortan lingvon por kondamni la supozitajn &quot;malamikojn de Popola Pollando&quot;, kiuj &quot;ĝenis la pacan Silezio akvon&quot;. Li montris ilin per propagandaj epitetoj kaj aludis, ke iliaj ostoj estis disbatitaj se ili persiste klopodis forigi la &quot;nacion&quot; de ĝia &quot;elektita kurso.&quot; Gierek estis supozeble embarasita kiam partoprenantoj de la partia konferenco en Varsovio la 19-a de marto kriis sian nomon kune kun tiu de Gomułka, kiel esprimo de subteno. La eventoj de 1968 fortigis la pozicion de Gierek, ankaŭ en la okuloj de liaj sponsoroj en [[Moskvo]]

== Unua sekretario de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio ==
Kiam la [[Pola ribelo de Decembro 1970]] estis perforte subpremitaj, Gierek anstataŭis Gomułka kiel unua sekretario de la partio kaj tiel fariĝis la plej potenca politikisto en Pollando. Fine de [[januaro]] [[1971]], li metis sian novan aŭtoritaton sur la linion kaj veturis al [[Szczecin]] kaj [[Gdańsk]], por komerci persone kun la striktaj laboristoj. La konsumaj prezaj pliigoj, kiuj kaŭzis la lastatempan ribelon, estis foruzitaj. Inter la popularaj movoj de Gierek estis la decido rekonstrui la Reĝan Kastelon en [[Varsovio]], detruita dum la [[dua mondmilito]] kaj ne inkluzivita en la postmilita restarigo de la Malnova Urbo. Ŝtat-kontrolitaj amaskomunikiloj emfazis sian okcidentan edukadon kaj lian fluecon en la [[franca lingvo]].

La alveno de la teamo Gierek signifis la finan ĝeneralan anstataŭaĵon de la reganta [[:en:Nomenklatura|komunisma elito]], procezo komencita en 1968 sub Gomułka. Multaj miloj da partiaj aktivuloj, inkluzive de gravaj maljunaj estroj kun fono en la antaŭmorta Komunista Partio de Pollando, estis forigitaj de postenoj de respondeco kaj anstataŭigitaj per homoj kies karieroj formiĝis post la dua mondmilito. Multe de la revizio realiĝis dum kaj post la VI Kongreso de la PZPR, kunvenita en decembro 1971. La rezulta reganta klaso estis unu el la plej junaj en Eŭropo. La rolo de la administrado pligrandiĝis koste de la partio, laŭ la maksimumo &quot;la partio gvidas, la registaraj registaroj&quot;. Dum la 1970-aj jaroj, la plej videbla membro de la pinta gvidado post Gierek estis ĉefministro [[Piotr Jaroszewicz]]. De majo 1971, la rivala partia politikisto [[Mieczysław Moczar]] estis ĉiam pli marĝenigita.

Laŭ historiisto [[Krzysztof Pomian]], frue en sia esprimo Gierek forlasis la longdaŭran praktikon de la reĝimo pri surlokigita alfrontiĝo kun la Pola [[Katolika Eklezio]] kaj elektis kunlaboron. La politiko rezultigis privilegian pozicion de la Eklezio kaj de ĝiaj gvidantoj dum la daŭro de la komunisma regado en Pollando. La Eklezio rimarkinde pligrandigis sian fizikan infrastrukturon kaj ankaŭ iĝis crucial politika tria forto, ofte implikita en media konflikto inter la aŭtoritatoj kaj opoziciaj aktivuloj.

== Ekonomia ekspansio kaj malkresko ==
[[Dosiero:GDPPerCapita.png|eta|[[Malneta enlanda produkto|MEP (porkapa)]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.conference-board.org/data/economydatabase/total-economy-database-productivity Datumbazo de totala ekonomio (1950-2019)]&lt;/ref&gt;{{Legendo|#0000CD|Pollando}}{{Legendo|#FFD700|Sud-Koreio}}{{Legendo|#FF0000|Hispanio}}]]
Ĉar la tumultoj kiuj faligis galioiu Gomułka estis ĉefe kaŭzitaj de ekonomiaj malfacilaĵoj, Gierek promesis ekonomian reformon kaj estigis programon por modernigi industrion kaj pliigi la haveblecon de konsumvaroj. Lia &quot;reformado&quot; baziĝis ĉefe sur grandskala eksterlanda pruntado, ne akompanata de grava sistema restrukturado. La bezono de pli profunda reformado kaŝiĝis de la investa eksplodo, kiun la lando ĝuis en la unua duono de la [[1970-aj jaroj]]. La bonaj rilatoj de la unua sekretario kun okcidentaj gvidantoj, precipe la franca [[Valéry Giscard d’Estaing|Valéry Giscard d'Estaing]] kaj [[Helmut Schmidt]] de [[Okcidenta Germanio]], estis katalizilo por lia ricevo de okcidentaj helpo kaj pruntoj. Gierek estas vaste akreditita pri malfermado de Pollando al politika kaj ekonomia influo de la Okcidento. Li mem amplekse vojaĝis eksterlanden kaj ricevis gravajn eksterlandajn gastojn en Pollando, inkluzive de tri prezidantoj de [[Usono]]. Gierek ankaŭ fidis [[Leonid Breĵnev]], kio signifis, ke li povis sekvi siajn politikojn (tutmondiĝo de la ekonomio de Pollando) sen tre sovetia enmiksiĝo. Li facile koncedis la sovetiajn koncesiojn, kiujn lia antaŭulo Gomułka konsideros kontraŭe al la pola nacia intereso.

Vivnivelo kreskis markite en Pollando en la unua duono de la 1970-aj jaroj, kaj por tempo Gierek estis gajigita kiel miraklaboristo. Poloj, ĝis senprecedenca grado, povis aĉeti deziratajn konsumvarojn kiel kompaktajn aŭtojn, veturi al Okcidento iomete libere, kaj eĉ solvo al la neriproĉebla problemo pri loĝiga loĝado ŝajnis ĉe la horizonto. Jardekojn poste multaj memoris la periodon kiel la plej prosperajn en siaj vivoj. La ekonomio, tamen, komencis fiaski dum la [[Naftokrizo de 1973|nafto-krizo de 1973]], kaj antaŭ 1976 la kresko de prezo fariĝis necesa. La protestoj de junio 1976 estis subpremitaj, sed la planitaj prezaj pliiĝoj estis nuligitaj. La plej granda amasiĝo de eksterlanda ŝuldo okazis fine de la 1970-aj jaroj, ĉar la reĝimo luktis por kontraŭstari la efikojn de la krizo.&lt;ref&gt;[[Kazimierz Barcikowski]]: ''U szczytów władzy'', Wydawnictwo Projekt, Warszawa 1998, {{ISBN|83-87168-20-3}}, s. 25–59.&lt;/ref&gt;

=== Malneta enlanda produkto sub Edward Gierek ===

{{Chart-helpilo
|titolo=Malneta enlanda produkto (MEP) de Pollando dum epoko Edward Gierek (1970...1980) kaj antaŭe kaj poste
|datumaro=Malneta enlanda produkto de la Epoko Gierek (1970-1980)
}}

[[Malneta enlanda produkto|MEP (porkapa)]] &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Krizo, protestoj, organizita opozicio ==
[[Dosiero:Edward Gierek with Ceaușescu1976.jpg|eta|Edward Gierek kaj [[Nicolae Ceaușescu|Nicolae Ceauşescu]]]]
La periodo de la regado de Gierek rimarkas pro la pliiĝo de organizita opozicio en Pollando. Ŝanĝoj en la konstitucio, proponitaj de la reĝimo, kaŭzis konsiderindajn polemikojn en la fino de 1975 kaj 1976. La celitaj amendoj inkluzivis formaligi la &quot;socialisman karakteron de la ŝtato&quot;, la ĉefan rolon de la PZPR kaj la pola-sovetia alianco. La vaste kontraŭaj ŝanĝoj rezultigis multnombrajn protestajn leterojn kaj aliajn agojn, sed estis subtenataj ĉe la 7a Kongreso de la PZPR en decembro 1975 kaj plejparte efektivigitaj de la Sejm en februaro 1976. Organizitaj opoziciaj rondoj disvolviĝis iom post iom kaj atingis 3000–4000 membrojn ĝis la fino de la jardeko.

Pro la plimalboniga ekonomia situacio, fine de la jaro 1975 la aŭtoritatoj anoncis, ke la frostigo de 1971 en la prezoj de manĝaĵoj devos esti levita. Ĉefministro Jaroszewicz devigis la prezojn altiĝi, kune kun financa kompenso favoranta superajn enspezajn krampojn; la politiko estis finfine adoptita malgraŭ fortaj obĵetoj esprimitaj de la sovetia gvidado. La kresko, subtenita de Gierek, estis anoncita de Jaroszewicz en Sejm la 24an de junio 1976. La strikoj eksplodis la sekvan tagon, kun aparte gravaj tumultoj, brutale pacigitaj de la polico, okazantaj en [[Radom]], ĉe la Fabriko Ursus de Varsovio kaj en [[Płock]]. La 26-a de junio, Gierek okupiĝis pri la tradicia partia kriza reĝimo de operacio, ordonis amasajn publikajn kunvenojn en polaj urboj pruvi supozitan subtenon de homoj por la partio kaj kondamni la &quot;problemojn&quot;.
[[Dosiero:Kartki-cukier-77.JPG|eta|Suker-raciaj kartoj en 1977]]
Ordonita de Breĵnev ne provi pluajn manipuladojn kun prezoj, Gierek kaj lia registaro entreprenis aliajn mezurojn por savi la merkaton malstabiligitan en la somero de 1976. En aŭgusto, &quot;sukero-varoj&quot; estis enkondukitaj por racia produkto. La politiko de &quot;dinamika disvolviĝo&quot; finiĝis, kiel pruvas tiaj raciaj kartoj, kiuj restos parto de la ĉiutaga realeco de Pollando ĝis julio 1989.

Post la protestoj de junio 1976, grava opozicia grupo, la [[Komitato por Defendo de Laboristoj]] (KOR), komencis siajn agadojn en septembro por helpi la persekutitajn protestajn partoprenantojn. Aliaj opoziciaj organizaĵoj ankaŭ estis establitaj en 1977–79, sed historie la KOR montriĝis de speciala graveco.

En 1979 la regantaj komunistoj de Pollando kontraŭvole permesis al la papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] fari sian unuan papan viziton al Pollando (2–10 junio), malgraŭ sovetiaj konsiloj kontraŭe. Gierek, kiu antaŭe renkontis papon [[Paŭlo la 6-a]] ĉe [[Vatikano]], parolis kun la papo okaze de lia vizito

== Fino de Registaro ==
[[Dosiero:Tygodnik_Solidarnosc_1981_lipiec.jpg|eta|Revuo pri Solidareco]]
Kvankam Gierek, afliktita de la fiasko de politika kresko de prezoj en 1976, estis persvadita de siaj kolegoj ne rezigni, divizioj ene de lia teamo intensiĝis. Unu frakcio, gvidata de Edward Babiuch kaj Piotr Jaroszewicz, volis, ke li restu ĉe la kapo, dum alia, gvidata de Stanisław Kania kaj [[Wojciech Jaruzelski]], malpli interesis konservi sian gvidadon.

En majo 1980, post la [[Afgana milito (1979-1989)|soveta invado de Afganio]] kaj la posta [[Okcidenta Bloko|okcidenta bojkoto]] al Sovetunio, Gierek aranĝis renkontiĝon inter Valéry Giscard d'Estaing kaj Leonid Breĵnev en Varsovio. Kiel okazis kun Władysław Gomułka jardekon pli frue, sukceso pri eksterlanda politiko kreis iluzion, ke la pola partiestro estis sekura en sia [[Ŝtatisto|ŝtatista]] aŭro, dum la plej gravaj politikaj faktoj estis determinitaj de la difektanta ekonomia situacio kaj de la rezulta laborega malfeliĉo. En julio Gierek iris al [[Krimeo]], lia kutima feria loko. Por la lasta fojo li parolis tie kun sia amiko Leonid Breĵnev. Li respondis al la sombra takso de Breĵnev pri la situacio en Pollando (inkluzive de ŝuldado) per siaj propraj maldecaj antaŭdiroj, eble ne plene konantaj la landon, kaj sian propran situacion.

Altaj eksterlandaj ŝuldoj, manĝaĵoj kaj malmoderna industria bazo estis inter la faktoroj, kiuj devigis novan rondon de ekonomiaj reformoj. Denove, en la somero de 1980 prezaj kreskoj ekigis protestojn tra la tuta lando, precipe en la ŝipkonstruejoj Gdańsk kaj Szczecin. Malsame ol antaŭaj okazoj, la reĝimo decidis ne uzi forton por subpremi la strikojn. En la Gdańsk-Interkonsento kaj aliaj interkonsentoj atingitaj kun polaj laboristoj, Gierek estis devigita doni sian rajton al striko, kaj la laborista sindikato &quot;[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]&quot; naskiĝis.

Baldaŭ poste, komence de septembro 1980, li estis anstataŭigita de la VI Plenumo de la Centra Komitato kiel partia unua sekretario de Stanisław Kania kaj forigita de la potenco. Populara kaj fidinda gvidanto en la fruaj 1970-aj jaroj, Gierek foriris ĉirkaŭita de kalumnio kaj ridindigita, forlasita de la plej multaj el liaj kunlaborantoj. La 7a Plenumo en decembro de 1980 responsis persone Gierek kaj Jaroszewicz pri la situacio en la lando kaj forigis ilin de la Centra Komitato. La eksterordinara IX-a Kongreso de la PZPR, en senprecedenca movo, voĉdonis en julio 1981 por forpeli Gierek kaj liajn proksimajn kunulojn de la partio, ĉar la delegitoj konsideris ilin respondecaj pri la solidareca rilata krizo en Pollando, kaj la ĉefsekretario Kania ne povis malhelpi ilian agon. La sekva unua sekretario de la PZPR, generalo [[Wojciech Jaruzelski]], enkondukis [[Milita stato en Pollando]] la 13-a de decembro 1981. Gierek estis internigita dum unu jaro de decembro 1981. Male al la (ankaŭ internigitaj) opoziciaj aktivuloj, la internada statuso alportis al Gierek neniun socian respekton. Li finis sian politikan karieron kiel ĉefa pario de la epoko.

Edward Gierek mortis en julio 2001 pro pulma malsano en hospitalo en Cieszyn, proksime al la suda montara feriejo de Ustroń kie li pasigis siajn lastajn jarojn. El la perspektivo de la tempo lia regado nun estis vidata en pli pozitiva lumo kaj pli ol dekmil homoj ĉeestis lian funebron.

Kun lia dumviva edzino, Stanisława naskita Jędrusik, Gierek havis du filojn, el kiuj unu [[Membro de la Eŭropa Parlamento]] [[Adam Gierek]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190222095223/https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/13053 Bulteno pri Publikaj Informoj]&lt;/ref&gt;

== Legaco ==
[[Dosiero:Grób_Edwarda_i_Stanisławy_Gierek.jpg|eta|La tomboj de Edward kaj Stanisława Gierek]]
En 1990 du libroj, bazitaj sur plilongigitaj intervjuoj kun Gierek de [[Janusz Rolicki]], estis eldonitaj en Pollando kaj fariĝis plej vendataj.

Pola socio dividiĝas laŭ sia takso de Gierek. Iuj registaro amegas iujn pro la plibonigitaj vivniveloj kiujn ĝuis la poloj en la 1970-aj jaroj sub lia regado. Unike inter la PZPR-estroj, la pola publiko montris signojn de Gierek-nostalgio, konstatebla precipe post la morto de la unua unua sekretario.

Aliaj emfazas, ke la plibonigoj nur eblis per la malprudentaj kaj nesolveblaj politikoj bazitaj sur grandegaj eksterlandaj pruntoj, kiuj rekte kondukis al la ekonomiaj krizoj de la [[1970-aj jaroj|1970-aj]] kaj [[1980-aj jaroj]]. Juĝite postrestante, la totala sumo de pli ol 24 [[miliardo]]j pruntitaj (en 1970-aj [[Dolaro (monunuo)|dolaroj]]) ne estis bone elspezita.

Kiam li fariĝis unua sekretario en decembro 1970, Gierek promesis al si, ke sub lia gardado homoj ne estos mortpafitaj sur stratoj. En 1976 la sekurecaj taĉmentoj intervenis en strikoj, sed nur post fordonado de siaj pafiloj. En 1980, ili tute ne uzis forton.

Laŭ la [[sociologo]] [[Maciej Gdula]], la socia kaj kultura transformo okazinta en Pollando en la 1970-aj jaroj estis eĉ pli fundamenta ol tiu okazinta en la 90-aj jaroj post la politika transiro. Rilate al la politiko de alianco de la politika kaj poste ankaŭ mono kun la meza klaso koste de la laborista klaso, li diris &quot;la ĝenerala ideo pri la rilato de fortoj en nia socio restis la sama ekde la 1970-aj jaroj, kaj la periodo. de amasa solidareco estis escepto&quot; (&quot;amasa solidareco&quot; estis la jaroj 1980–81). Ekde la tempo de Gierek, pola socio estis hegemoniigita de kulturaj perceptoj kaj normoj de la (tiutempe aperanta) meza klaso. Kondiĉoj kiel administrado, iniciato, personeco aŭ la individuisma maksimumo &quot;klerigi, labori malfacile kaj antaŭeniri en la vivo&quot;, kombinita kun ordono, anstataŭigis klasan konscion kaj la socialisman egalisman koncepton, ĉar laboristoj perdis sian simbolan statuson, por esti poste disigitaj. en marĝenigita stratumo

En 2020 estis anoncita [[Gierek (filmo)|biografia filmo pri Gierek]], reĝisorita de [[Michał Węgrzyn]].&lt;ref&gt;[https://kultura.onet.pl/film/wiadomosci/gierek-film-o-gierku-krecony-w-ustroniu-zdjecia-z-planu/9nbhdz6 Jen kiel &quot;Gierek&quot; estas pafita en Ustroń]&lt;/ref&gt;

La premiero estas planita por la [[15-a de oktobro]] [[2021]]&lt;ref&gt;[https://zawiercie.naszemiasto.pl/tak-krecili-gierka-w-zawierciu-miasto-zmienilo-sie-w-plan/ar/c13-7846875 Jen kiel &quot;Gierek&quot; estis pafita en Zawiercie. La urbo transformiĝis en filmfilmon.]&lt;/ref&gt;

{{Sinsekvo|titolo=Ĝenerala sekretario de la [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]]|bildo=POL PZPR logo.svg|ANTAŬULO=[[Władysław Gomułka]]|POSTEULO=[[Stanisław Kania]]|periodo=[[20-a de decembro]] [[1970]] ĝis [[6-a de septembro]] [[1980]]}}

== Premioj ==
{{Informkesto soldato|koloro=Red|dosiero=Edward Gierek 1980.jpg|civilo=Polo|militoj=[[Dua mondmilito]]|dato de naskiĝo=[[6-a de januaro]] [[1913]]|loko de naskiĝo=[[Porąbka]], [[Dosiero:Military ensign of Vistula Flotilla of Congress Poland.svg|20x20px]] [[Kongresa Pollando]]|loko de morto=[[Cieszyn]], {{POL}}|dato de morto=[[29-a de julio]] [[2001]]|taĉmento=[[Dosiero:Witte Brigade.jpg|35x35px]] [[Witte Brigade]]|tempo de deĵoro=}}

'''[[Pollando]]'''
{|
|[[Dosiero:POL_Order_Budowniczych_Polski_Ludowej_BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:POL_Order_Budowniczych_Polski_Ludowej_BAR.svg|60x60ra]]
|Ordono de la Konstruantoj de Popola Pollando
|-
|[[Dosiero:POL_Order_Sztandaru_Pracy_1_klasy_BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:POL_Order_Sztandaru_Pracy_1_klasy_BAR.svg|60x60ra]]
|Ordo de Laboro
|-
|[[Dosiero:POL_Złoty_Krzyż_Zasługi_BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:POL_Z%C5%82oty_Krzy%C5%BC_Zas%C5%82ugi_BAR.svg|60x60ra]]
|Kruco de Valoro
|-
|[[Dosiero:POL_Krzyż_Partyzancki_BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:POL_Krzy%C5%BC_Partyzancki_BAR.svg|60x60ra]]
|Partizan Krucon
|-
|[[Dosiero:POL_Medal_za_Długoletnie_Pożycie_Małżeńskie_BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:POL_Medal_za_D%C5%82ugoletnie_Po%C5%BCycie_Ma%C5%82%C5%BCe%C5%84skie_BAR.svg|60x60ra]]
|Medalon por longa geedza vivo
|-
|}
'''Internaciaj premioj'''

{|
|[[Dosiero:BEL - Order of Leopold - Grand Cordon bar.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BEL - Order of Leopold - Grand Cordon bar.svg|60x60ra]]
|Ordono de Leopoldo ([[Belgio]])
|-
|[[Dosiero:Ribbon_jose_marti.png|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ribbon_jose_marti.png|60x60ra]]
|Ordono de José Martí ([[Kubo]])
|-
|[[Dosiero:Legion_Honneur_GC_ribbon.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Legion_Honneur_GC_ribbon.svg|60x60ra]]
|[[Honora legio]] ([[Francio]])
|-
|[[Dosiero:PRT Order of Prince Henry - Grand Collar BAR.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PRT Order of Prince Henry - Grand Collar BAR.svg|60x60ra]]
|Ordono de princo Henriko ([[Portugalio]])
|-
|[[Dosiero:Order_of_the_Yugoslavian_Great_Star_Rib.png|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Order_of_the_Yugoslavian_Great_Star_Rib.png|60x60ra]]
|Ordono de la Jugoslava Stelo ([[Socialisma federacia respubliko Jugoslavio|Jugoslavio]])
|-
|[[Dosiero:Order_of_Lenin_Ribbon_Bar.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Order_of_Lenin_Ribbon_Bar.svg|60x60ra]]
|[[Ordeno de Lenin]] (Sovetunio)
|-
|[[Dosiero:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|60x60ra]]
|[[Jubilea simbolo|Jubilea]] Medalo &quot;En Komemoro de la 100-a Datreveno de la Naskiĝo de [[Lenin|Vladimir Iljiĉ Lenin]]&quot; (Sovetunio)
|-
|[[Dosiero:SU Order of the October Revolution ribbon.svg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SU Order of the October Revolution ribbon.svg|60x60ra]]
|Ordono de la Oktobra Revolucio ([[Sovetunio]])
|-
|}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Unuaj sekretarioj de la Centra Komitato de Pola Unuiĝinta Laborista Partio}}
{{Projektoj}}
{{Vivtempo|Gierek, Edward}}

[[Kategorio:Polaj politikistoj]]
[[Kategorio:Historio de Pollando]]
[[Kategorio:Pola Popola Respubliko]]
[[Kategorio:Polaj komunistoj]]
[[Kategorio:Polaj socialistoj]]</text>
      <sha1>7x5de846cg5e9cpvjh0nfgdcebm7myx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aĉoma lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>699667</id>
    <revision>
      <id>9392849</id>
      <parentid>7847799</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="irwdyxeemqyj3du1ern0s3dta3wjnfp" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo|glottorefn|Fam2=[[Hindeŭropa lingvaro]]|Fam3=[[Irana lingvaro]]|Fam4=[[Okcidentaj iranaj lingvoj]]|ISO3=bsg zum lrl|Parolantoj=200,000|Klasifiko=[[Hindeŭropa lingvaro]]|Koloro=Verda|Landoj=[[Irano]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Israelo]], [[Kataro]], [[Barejno]], [[Kuvajto]] kaj [[Omano]]|Propra_nomo=Ĥodomoni,lari}}
'''Aĉomi''' aŭ '''Ĥodmoni''' aŭ ''Larestani'' estas la lingvo de la homoj de Aĉmi en la sudo de la [[Provinco Farso]] kaj la provincoj [[Provinco Farso|Fars]] kaj [[Provinco Hormozgano|Hormozgano]] kaj oriente de [[Buŝehro]] kaj sudo de [[Provinco Kermano]]; ĝi estas ofta ankaŭ inter iranaj enmigrintoj en la landoj de la [[Persa Golfo]]. Aĉoma lingvo estas unu el la antikvaj Pahlavi-dialektoj de [[persa lingvo]] de la sudokcidenta branĉo. &lt;ref&gt;[[ethnologuefamily:15-16|Indo-European, Indo-Iranian, Iranian, Western, Southwestern]]&lt;/ref&gt; Ĉi tiu lingvo estas restaĵo de [[Mezpersa lingvo|la persa Pahlavi]] kaj havas siajn proprajn regulojn. &lt;ref&gt;Anonby, E. J. 2003b. Update on Luri: How many languages? Journal of the Royal Asiatic Society 13.2:171–197.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=lrl Ethnologue report for language code: lrl]&lt;/ref&gt;

Hodiaŭ Aĉoma lingvo estas konsiderata kiel sendependa lingvo de la branĉo de sudokcidentaj iranaj lingvoj pro siaj multaj diferencoj kun norma persa. La dialektoj de la Aĉoma lingvo, kiel la lingva lingvo, estas konsiderataj posteuloj de [[Mezpersa lingvo|meza perso]] . Ĝi estas pli pura lingvo ol la moderna persa, ĉar ĝi konservas multajn el la vortoj de la [[Mezpersa lingvo|meza]] persa lingvo, kaj ĝi estas ankoraŭ tre proksime rilatita al la [[Malnovpersa lingvo|malnova persa]] . &lt;ref&gt;D. N. Mackenzie, R. E. Emmerick, Dieter Weber (1991) &quot;Corolla iranica&quot;, 1991, Publikigita de P. Lang, {{ISBN|3-631-43589-4|en}}, 9783631435892&lt;/ref&gt;
== Aĉomi-dialektoj kaj akcentoj ==
Ĝia norda dialekto inkluzivas plurajn ĉefajn dialektojn: nome Bidshahri, Bastaki, Lari, Chudi, Awazi, Jamsi, Gerashi kaj Ĥonji

Ĝia suda dialekto inkluzivas plurajn ĉefajn dialektojn: nome Bandari, [[Kiŝ (insulo)|insula]], Jamie, Bshkrdy kaj kumzari-lingvo

Krom ĉi-supre, la Aĉoma lingvo inkluzivas multajn dialektojn, kiuj nomiĝas laŭ urboj kaj vilaĝoj ĉirkaŭ la regiono.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Irana lingvaro]]</text>
      <sha1>irwdyxeemqyj3du1ern0s3dta3wjnfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cafebabel.com</title>
    <ns>0</ns>
    <id>702294</id>
    <revision>
      <id>9393374</id>
      <parentid>8950135</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5984" sha1="s2koe7v406xy5wnry7jsevupmbmnedk" xml:space="preserve">{{Informkesto retejo
|nomo = Cafebabel.com
|priskribo=[[asocia ĵurnalismo]]
|lando = [[Eŭropa Unio]]
|retadreso = [https://www.cafebabel.com www.cafebabel.com]
|kategorio = [[amaskomunikilaro]]
|lingvoj = la [[angla]], [[franca]], [[germana]], [[hispana]], [[itala]], [[pola]]
|posedanto =Babel International
|registriĝo=
|fondiĝo= 2001
|stato= alirebla
}}

'''Cafebabel.com''' estas publika interreta [[forumo]] Cafébabel estis fondita en 2001 fare de studentoj de la [[programo Erasmus]], programo de la [[Eŭropa Unio]] por stimuli la interŝanĝon de studentoj. Ĝia sidejo estas en [[Parizo]]. La forumo baziĝas sur la principo de partoprena [[ĵurnalismo]]. En junio 2020 ĝi havis pli ol 15 000 junajn aŭtorojn, tradukistojn, fotistojn kaj filmistojn kiuj raportas pri kiel ili spertas la vivon en Eŭropo. Tiuj junaj volontuloj ankaŭ ricevas subtenon de teamo de profesiaj redaktistoj kaj ĵurnalistoj en Parizo, [[Bruselo]], [[Romo]], [[Madrido]] kaj [[Berlino]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) &quot;[https://cafebabel.com/en/article/about-us-5ae00487f723b35a145da7bd/ Cafébabel, about us]&quot;. Cafébabel. &lt;/ref&gt;. Volontuloj samtempe tradukas la forumon en la (nur) ses oficialaj lingvoj de Cafebabel&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;(fr) [https://cafebabel.com/fr/article/faq-5ae00487f723b35a145da7d6/ FAQ] (Oftaj Demandoj kaj Respondoj), Cafebabel&lt;/ref&gt; - la francan, anglan, germanan, italan, hispanan kaj polan&lt;ref&gt;(en) &quot;''[http://ec.europa.eu/languages/news/2013/20130716-cafebabel-european-media_en.htm Cafébabel, the first European media]''&quot;, [[Eŭropa Komisiono]], la 16-an de julio 2013, [https://web.archive.org/web/20150925113212/http://ec.europa.eu/languages/news/2013/20130716-cafebabel-european-media_en.htm arĥivita] de la originalo, [[Wayback Maŝino|Wayback maŝino]], la 25-an de septembro 2015.&lt;/ref&gt;. CafeBabel.com ricevis plurajn premiojn i.a. de la [[Eŭropa Parlamento]] kaj la [[Eŭropa Movado]].

== Celoj ==
Cafebabel.Com celas &quot;kontribui al la formado de eŭropa publika opinio&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; pere de amaskomunikilaj aktivecoj ([[revuo]], [[Blogo|blogoj…]]) kaj eventoj (organizado de [[Debato|debatoj]] kaj [[Konferenco|konferencoj).]] Alexandre Heully (kunfondinto de Cafebabel.Com) deklaris ke por la 20-35-jaruloj Eŭropo estas pli vivospaco ol simbolo de paco kaj konstruado kiu estis por antaŭa generacio la kultura referenco:&lt;ref&gt;Aurélie Louchart, &quot;[http://www.evene.fr/celebre/actualite/cafe-babel-magazine-europeen-erasmus-2505.php ''L'Europe a son magazine&quot;''], Evene, februaro 2010&lt;/ref&gt;

: {{Citaĵo|''Les 20-35 ans très mobiles, intéressés par leurs voisins, qui parlent plusieurs langues et sont ouverts sur l'Europe, cette génération Erasmus, on s'est dit qu'il lui fallait un média. Elle a des référents culturels différents de la génération d'il y a quarante-cinquante ans, pour qui l'Europe était un symbole de paix, de construction. Pour nous, l'Europe est plutôt un espace de vie.''}}

== Organizaĵo ==
La revuo ''Cafebabel'' estas administrata de la senprofita organizaĵo ''Babel International'', kiu estas financata de publikaj kaj privataj institucioj, kaj ĝia ĉefa partnero estas la programo &quot;Europe for Citizens&quot; (Eŭropo por Civitanoj)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, kiu ricevas - ĉefe laŭ la [http://ec.europa.eu/budget/fts/index_fr.htm sistemo de financa travidebleco] de la [[Eŭropa Komisiono]] - ĉiujaran subvencion de 200 000 € por la funkciado de la programo &quot;''Europe for citizens''&quot; (por la periodo 2014-2017) kiu volas interalie stimuli ke eŭropaj civitanoj reciproke interkonatiĝu.

Surbaze de la asocia ĵurnalismo, estas volontuloj kiuj redaktas la artikolojn. Teamo de kelkaj salajruloj en [[Parizo]] relegas, korektas kaj elektas la artikolojn venantaj de 32 lokaj redakcioj disigitaj tra 21 landoj&lt;ref&gt;(fr) [http://www.cafebabel.com/fre/about/network/ &quot;Cafebabel.com : les rédactions locales&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080705020255/http://www.cafebabel.com/fre/about/network/ |date=2008-07-05 }}&lt;/ref&gt;:

* [[Germanio]]: [[Berlino]]
* [[Aŭstrio]]: [[Vieno]]
* [[Belgio]]: Bruselo
* [[Bulgario]]: [[Sofio|Sofia]]
* [[Hispanio]]: [[Barcelono]], [[Madrido]], [[Sevilo]]
* [[Estonio]]: [[Talino]]
* [[Francio]]: [[Liono]], [[Parizo]], [[Strasburgo|Strasbourg]], [[Clermont-Ferrand]]
* [[Grekio]]: [[Ateno]]
* [[Hungario]]: [[Budapeŝto]]
* [[Italio]]: [[Napolo]], [[Torino]], [[Romo]]
* [[Kosovo]]: [[Priŝtino|Pristina]]
* [[Litovio]]: [[Vilno|Vilnius]]
* [[Reĝlando de Nederlando|Nederlando]]: [[Amsterdamo]]
* [[Pollando]]: [[Krakovo|Cracovie]], [[Varsovio]]
* [[Portugalio]]: [[Lisbono]]
* [[Ĉeĥio]]: [[Prago]]
* [[Rumanio]]: [[Bukareŝto]]
* [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]]: [[Londono]]
* [[Svedio]]: [[Stokholmo]]
* [[Turkio]]: [[Istanbulo]].

== Historio ==
Cafebabel estas iniciato de la asocio ''Babel International.''

La &quot;nula numero&quot; de Cafebabel estis lanĉita en la [[Interreto]] la 1-an de februaro 2001 en kvar lingvoj ([[Angla lingvo|angla]], [[Franca lingvo|franca]], [[Itala lingvo|itala]] kaj [[Hispana lingvo|hispana]]). En januaro 2003 Cafebabel fariĝis semajna retrevuo. En oktobro 2003, ''Babel International'' akiris konsultan statuson ĉe la [[Konsilio de Eŭropo]]&lt;ref&gt;(fr) &quot;[http://www.cafebabel.com/fre/about/association/ Babel International&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081220013524/http://www.cafebabel.com/fre/about/association/ |date=2008-12-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
[[Tutmondaj Voĉoj]]

== Eksteraj ligiloj ==
''[https://eacea.ec.europa.eu/europe-for-citizens_en Europe for citizens]'' (Eŭropo por la civitanoj)

== Noto kaj referencoj ==
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la franca artikolo [[:fr:Cafebabel.com|CafeBabel]] en la franca vikipedio, [https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Cafebabel.com&amp;action=history listo de aŭtoroj].
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Civitana ĵurnalismo]]
[[Kategorio:Kulturo en la Eŭropa Unio]]
[[Kategorio:Studenta kulturo]]
[[Kategorio:Web 2.0]]
[[Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001]]</text>
      <sha1>s2koe7v406xy5wnry7jsevupmbmnedk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xiao Hong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>705137</id>
    <revision>
      <id>9393352</id>
      <parentid>8721997</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4819" sha1="jsriik5w6x6fih7kah8zuhl6qmivfn6" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Xiao Hong''' (萧红, ''Xiāo Hóng'', ankaŭ '''Hsiao Hung''', n. la [[2-a de junio|2-an de junio]] [[1911]] en Hulan, en la nuna distrikto Harbin Hulan - m. la [[22-a de januaro|22-an de januaro]] [[1942]] en [[Honkongo]]) estis ĉina verkistino kaj poetino. konata kiel &quot;Luo Shen de Literaturo en la 1930-aj jaroj&quot; de la 20-a jarcento. Ŝia nomo estis ''Ronghua'', ŝia vera nomo estis ''Zhang Xiuhuan'', kaj ŝi poste renomiĝis ''Zhang Naiying'' (en unu kazo: ''Zhang Lingying''). La plumnomoj estas ''Xiao Hong'', ''Quiyin'', ''Lingling'', ''Tian Di'', ktp.

Ŝi vivis dum la [[Ĉina enlanda milito|Ĉina Civita Milito]] kaj la japana okupo de Ĉinio kaj jam mortis kiam ŝi estis 31-jara. Kvankam ŝia verkista kariero estis ekstreme mallonga, ŝia laboro havis profundan efikon al postaj generacioj de verkistoj en Ĉinio.

Ŝi apartenas al la plej gravaj verkistoj de Ĉinio en la 20-a jarcento. Multegaj stratoj, monumentoj ktp portas ŝian nomon.

En ŝia libro 马伯 乐 (Ma Bole, en angla traduko ''Ma Bole’s Second Life'') el la jaro 1940, [[Esperanto]] estas menciita&lt;ref&gt;(en) Dylan Suher, [https://www.asymptotejournal.com/criticism/xiao-hong-ma-boles-second-life/ recenzo de la angla traduko &quot;''Ma Bole’s Second Lif'']''e&quot;,'' Asymptote'','' 2018&lt;/ref&gt;. Ŝia plej fama libro estas 生死场 (&quot;Kampo de vivo kaj morto&quot;, romano en kiu la aŭtoro priskribas la tragikan sorton de kamparanoj, precipe virinoj. Ĝi ankaŭ kritikas la patriarkan socion kaj satirumas, ke patriotismo estas ĉefe vira anstataŭ virina afero&lt;ref&gt;(zh) 劉禾《語際書寫》Liu He: &quot;Interlingva Skribo: Kritika Skizo de Moderna Penshistoria Skribo&quot; (Ŝanhajo: Ŝanhaja Sanlian-Librejo, 1999)&quot;, pp 202-206&lt;/ref&gt;.

== Filmoj ==
En [[2013]] aperis tre poezia ĉina filmo kiu rakonta la vivon de la verkistino (zh: 萧红, en::&lt;small&gt;Falling Flowers, eo: Falantaj floroj).&lt;/small&gt;

La filmo ekestis por memorfesti la 100-jaran datrevenon de la naskiĝo de la verkistino Xiao Hong kaj rakontas la vivhistorion de Xiao Hong dum la [[dua japana-ĉina milito]], la [[ĉina enlanda milito]], ŝia ekzilo en [[Harbino]], [[Ŝanhajo]] kaj [[Ŝanŝio]], ŝia malfeliĉa geedziĝo kaj enamiĝo kun 端木蕻良 (Duanmu Hongliang) kaj fine ŝia morto en [[Honkongo]].

En [[2014]] aperis la filmo ''La Ora Epoko'' (zh: 黄金时代, en: The Golden Era) reĝisorita de Ann Hui&lt;ref&gt;(zh) &quot;[http://movie.mtime.com/181317 黄金时代 La Ora Epoko (2014)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210926100901/http://movie.mtime.com/181317 |date=2021-09-26 }}&quot;. ''movie.mtime.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(en) &quot;[https://web.archive.org/web/20140819125453/http://twitchfilm.com/2014/08/trailer-ann-huis-the-golden-era-is-a-tragedy-of-epic-proportions.html Trailer: Ann Hui's The Golden Era Is a tragedy of epic proportions]&quot;, [https://web.archive.org/web/20140819125453/http://twitchfilm.com/2014/08/trailer-ann-huis-the-golden-era-is-a-tragedy-of-epic-proportions.html arĥivita] de la originalo, Wayback maŝino, ''Twitch Film, la 17-an de aŭgusto 2014.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(en) [[:en:The_Golden_Era_(film)|The Golden Era (film)]], anga vikipedio&lt;/ref&gt;

En januaro [[2019]], la televida dokumenta filmo &quot;''跋涉者蕭紅''&quot; estis reĝisorita de Wei Shiyu, produktita kaj produktita de la TV-sekcio de Radio Hongkongo kaj produktita de Lanhou Culture Communication Co., Ltd.

== Verkaro (elekto) ==
=== Noveloj ===
&quot;Vivo kaj Mortokampo&quot;, &quot;Butikstrato&quot;, &quot;Malgranda Urbo en marto&quot;, 呼兰河 传 (Hulanhe zhuan aŭ &quot;Rivero Hulan&quot;, 马伯 乐 (&quot;Ma Bole&quot;), &quot;La Morto de Onklino Wang&quot;, &quot;Rigardanta Milvo&quot;, &quot;Stulta Maljunulo&quot;, &quot;Nokta Vento&quot; , &quot;La vojo matene&quot;, &quot;La bandaĝo sur la kruro&quot;, &quot;La edzino kaj la akvomelono&quot;, &quot;La ruĝa fruktoĝardeno&quot;, &quot;Homoj ekster la familio&quot;, &quot;La rakonto de la kvara reĝo&quot;, 生死 場 (Sheng si chang aŭ &quot;Kampo de Vivo kaj Morto&quot;), 回憶 魯迅 先生 (Huiyi Lu Xun Xiansheng aŭ &quot;Memoroj de sinjoro Lu Xun&quot;)...

=== Romanoj ===
&quot;Forpelito&quot;, &quot;Malgranda Nigra Hundo&quot;, &quot;Mez-Aŭtuna Festivalo&quot;, &quot;Somera Nokto&quot;, &quot;Soleca Vivo&quot;, &quot;Libro al Samlandanoj en Nordorienta Ĉina Ekzilo&quot;, &quot;Kiam Avo Mortis&quot;, &quot;Tranokte&quot; , &quot;Europa Hotelo&quot;, &quot;Tutoro&quot; ...

=== Poemoj ===
&quot;Aŭgusta Tago&quot;, &quot;Sablo&quot;, &quot;Amara Pokalo&quot;, &quot;Iluzio&quot;, &quot;Printempaj Kantoj&quot;, &quot;Grajno de Koto&quot;, &quot;Memorindaj Ruĝaj Folioj&quot;, &quot;Fojaj Pensoj&quot;, &quot;Trankvila&quot;, &quot; Plantado de Floroj, &quot;Parkoj&quot;, &quot;Poemoj de Kultoj Gravaj-Por Sinjoro Lu Xun&quot;

== Tradukoj ==
* (angla) ''Ma Bole’s Second Life'', Open Letter Books, 2018. La tradukisto Howard Goldblatt kiu tradukis la plej grandan parton de ŝia verkaro kaj publikigis biografion pri ŝi.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Xiao Jun]]
* [[Ba Jin]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Xiao, Hong}}

[[Kategorio:Ĉinaj verkistoj]]
[[Kategorio:Ĉinaj poetoj]]
[[Kategorio:Ĉinaj eseistoj]]</text>
      <sha1>jsriik5w6x6fih7kah8zuhl6qmivfn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universala enciklopedio de filozofio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>707430</id>
    <revision>
      <id>9393606</id>
      <parentid>8909616</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="krfc7qm1f32w2gw1nlsnoq3wr40mzhm" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
'''Powszechna encyklopedia filozofii''' (''Universala enciklopedio de filozofio'') – pola fak[[enciklopedio]] eldonata en 10 [[volumo]]j en la jaroj 2000–2009 en [[Lublin]] fare de Pola [[Societo]] de [[Tomaso de Akvino]].

Ĝia iniciatinto estis [[dominikanoj|patro]] [[Mieczysław Albert Krąpiec]], profesoro de [[Katolika Universitato de Lublin &quot;Johano Paŭlo la 2-a&quot;|Katolika Universitato de Lublin]]. Ĉefredaktoro estis [[pastro]] [[Andrzej Maryniarczyk]], inter ties aŭtoroj estas polaj ([[Wojciech Chudy]], [[Marek Dziekan]], [[Zbigniew Galor]], [[Mieczysław Albert Krąpiec]], [[Krzysztof Kosior]], [[Maciej Stanisław Zięba]]) kaj eksterlandaj [[filozofo]]j

==Priskribo==
Premiso fundamentinta la [[koncepto]]n estas [[tezo]], ke [[filozofio]] okupiĝas pri la plej gravaj problemoj en la [[kulturo]] ([[difino]] de la [[esenco]] mem pri la [[universo]]: [[esto]] kaj [[ekzisto]], la [[homo]] (laŭ diversaj perspektivoj), [[Dio]], {{J|interpersona rilato}}, [[kono]], [[vero]], [[bono]], [[belo]] ktp). Esenco de filozofio estas konstanta, denova pridiskuto de la fundamentaj problemoj, enigo de malkovrataj [[vero]]j en la novan kuntekston kaj alpreno de ili de la [[inspiro]] dum [[interpretado]] de la problemoj de ĉiutaga sperto. Sen filozofio neniu [[nacio|nacia]] [[kulturo]] povas plene disvolviĝi.

En ĝi oni povas trovi artikolojn rilatantaj al historio, problemoj, [[nocio]]j, aŭtoroj kaj tekstoj de [[hinda filozofio]], [[ĉina filozofio]], [[tibeta filozofio]], [[vjetnama filozofio]], [[korea filozofio]], [[japana filozofio]] aŭ [[malajoj|malaja]]-[[indonezio|indonezia]], afrika [[etnofilozofio]], [[Antikva Egiptio|malnovegipta]] [[penso]], [[inkaoj|inkaa]] aŭ [[aztekoj|azteka]], pri kio kelkiam malfacile eblas trovi informon eĉ en la plej bonaj okcidentaj filozofiaj enciklopedioj (precipe arigitaj unuloke).

==Enangligo==
Pola Societo de [[Tomaso de Akvino]] ricevis monon de la [[Piotr Gliński|Ministerio pri Kulturo, Nacia Heredaĵo kaj Sporto]] por anglalingva traduko de ''Universala enciklopedio de filozofio'', unu el 7 diverslingvaj [[filozofio|filozofiaj]] [[enciklopedio|enciklopedioj]] (9.11.2020).

==Eksteraj ligiloj==
* [http://ptta.pl/pef/ Oficjalna witryna PEF]- pluraj artikoloj estas rete alireblaj, komplete aŭ fragmente.

[[Kategorio:Enciklopedioj]]
[[Kategorio:Filozofio]]</text>
      <sha1>krfc7qm1f32w2gw1nlsnoq3wr40mzhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christiane Amanpour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>710710</id>
    <revision>
      <id>9393353</id>
      <parentid>9254474</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6870" sha1="e6psrl92frcb9twrrvx4w7axgypsekz" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Christiane AMANPOUR''' ([[Persa lingvo|perse]]: کریستیان امانپور, naskiĝis la [[12-a de januaro|12-an de januaro]] [[1958]] en [[Londono]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) [http://www.biography.com/people/christiane-amanpour-212140 Christiane Amanpour], biography.com&lt;/ref&gt;) estas [[Unuiĝinta Reĝlando|brita]]-[[Irano|irana]] televida raportistino, prezentisto kaj produktanto de [[Dokumenta filmo|dokumentaj filmoj]]. Ŝi estas la ĉefa internacia korespondanto de [[CNN]]. Ekde la 1980-aj jaroj, ŝi raportas pri krizaj kaj militaj zonoj kaj intervjuas mondgvidantojn. Ŝia laboro estis ofte premiita. Ŝi ricevis naŭfoje la premion [[Premio Emmy|Emmy]] pri ĵurnalismo kaj dokumentaj filmoj. Ŝi laboris por [[CNN]] ekde 1983. Krom por CNN ŝi ankaŭ laboras por [[American Broadcasting Company|ABC-News]]. Ŝi iĝis unu el la plej bone pagitaj raportistoj en la mondo, ne malplej danke al sia volo vojaĝi kaj labori en la plej danĝeraj lokoj en la mondo&lt;ref&gt;(en) Suzanne Hoppough: [http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Christiane-Amanpour_BTWN.html #79 Christiane Amanpour] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170129100900/http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Christiane-Amanpour_BTWN.html |date=2017-01-29 }}, forbes.com – The 100 Most Powerful Women&lt;/ref&gt;. Ŝi parolas la [[Angla lingvo|anglan]], la [[Persa lingvo|persan]] (sian denaskan lingvon) kaj la [[Franca lingvo|francan]].

== Biografio ==
Christiane Amanpour naskiĝis en Londono, la plej aĝa filino de irana patro kaj brita patrino. Baldaŭ post ŝia naskiĝo, la familio ekloĝis en [[Teherano]]. En la aĝo de dek unu, Amanpour iris al [[Katolika Eklezio|katolika]] loĝlernejo en Anglio&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. La familio Amanpour apartenis al la ekonomia kaj politika elito en Irano; post la [[Irana revolucio]] en 1979, ili perdis ĉiujn siajn posedaĵojn kaj privilegiojn kaj ekloĝis definitive en Anglio. Amanpour diris, ke ĉi tiuj politikaj eventoj instigis ŝin fariĝi ĵurnalistino. Ŝi studis ĵurnalismon ĉe la [[Universitato de Rod-Insulo]] en [[Usono]].

== Ĵurnalista laboro ==
La raportada laboro de Amanpour komenciĝis en 1990 kiel korespondanto por CNN kie ŝi raportis pri [[internacia krizo]]-situacioj ([[Golfa Milito]], [[Irako]], [[Afganio]], [[Nord-Koreio]], [[Palestinaj Teritorioj|palestinaj teritorioj]], [[Irano]], [[Sudano]], [[Israelo]], [[Pakistano]], [[Somalio]], [[Ruando]], [[Balkano]], [[Egiptio]], [[Libio]]).

Ŝi ankaŭ faris [[Dokumenta filmo|dokumentan filmon]] (“Sekso kaj amo tra la tuta mondo”) tute kreita kaj reĝisorita de virinoj, interparolanta pri la intima vivo de homoj (plejparte virinoj) tra la tuta mondo en kiu ŝi starigas nediskretajn priseksajn demandojn&lt;ref&gt;(eo) Luis Eliver, “[https://esperanto.co/blogo/per-netflikso/per-netflikso-sekso-kaj-amo-tra-la-tuta-mondo-christiane-amanpour-sex-love-around-the-world/ Sekso kaj amo tra la tuta mondo” (Christiane Amanpour: Sex &amp; Love Around the World)], la 9-an de januaro 2019&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(en) [https://www.youtube.com/watch?v=D2Qh97qCUoM Christiane Amanpour &amp; Kara Swisher | Sex &amp; Love Around the World | SXSW 2018], jutuba filmeto&lt;/ref&gt;, sed kiu ankaŭ temas pri rakontoj pri kiel ekzemple virinoj kaptas siajn rajtojn ankaŭ se temas pri la rajto paroli pri sia intima vivo, pri kiel [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] el multaj islamaj landoj neniam antaŭe parolis pri sia propra persona feliĉo kaj estas nesciaj pri kiel respekte konduti kun virinoj, pri kiel [[divorco]] aspektas en [[Libano]], pri kiel [[Gravedeco|gravediĝi]] en rifuĝejo, pri [[Transgenrulo|transgenruloj]] en [[Barato]]&lt;ref&gt;(en) ''[https://edition.cnn.com/2018/02/12/opinions/christiane-amanpour-sex-love-around-world-walkup/index.html Why Christiane Amanpour wants to talk about sex and love]'' (Kial Christiane Amanpour volas paroli pri seko kaj amo), CNN Opinio, la 4-an de aprilo 2018.&lt;/ref&gt;, pri kiel [[Japanio]] baraktas kun [[intimeco]], ktp

== Persone ==
Amanpour edziniĝis al James Rubin en 1998, kiu tiam estis oficiala proparolanto de [[Madeleine Albright]], [[Ŝtata sekretario de Usono|ŝtatsekretario de Usono]]&lt;ref&gt;(en) ''[http://www.britannica.com/biography/Christiane-Amanpour Christiane Amanpour]''. [[Encyclopaedia Britannica]]&lt;/ref&gt;.

Tra la jaroj, Amanpour intervjuis multajn eminentajn politikistojn, inkluzive de [[Tony Blair]], [[Pervez Muŝaraf]], [[Hamid Karzai]], [[Hosni Mubarak]] kaj [[Hasan Ruhani|Hassan Rouhani]]. Ŝi ricevis la premion [[Premio Emmy|Emmy]] pro sia intervjuo kun [[Muamar Kadafi|Moammar al-Kadhafi]] dum la [[araba printempo]]. Ŝi havas sian propran ĉiutagan intervjuan programon ĉe CNN Internacia, nomatan ''Amanpour''.

La 14-an de junio 2021, Amanpour anoncis ke ŝi estis diagnozita kun [[Ovario|ovaria]] [[kancero]]&lt;ref&gt;[https://m.tagesspiegel.de/gesellschaft/medien/bekannte-us-kriegsreporterin-cnn-journalistin-amanpour-macht-krebserkrankung-oeffentlich/27287216.html &quot;Bekannte US-Kriegsreporterin CNN-Journalistin Amanpour macht Krebserkrankung öffentlich&quot;], ''Der Tagesspiegel'', la 14-an de junio 2021&lt;/ref&gt;.

== Premioj kaj honoroj ==
Amanpour gajnis ĉiun gravan televidan ĵurnalismopremion inkluzive de dek unu premioj Emmy por Novaĵoj kaj Dokumentaj filmoj, kvar premioj Peabody, du premioj George Polk, tri premioj du-Pont-Columbia kaj la premio Kuraĝo en ĵurnalismo. Ŝi estas honora civitano de Sarajevo kaj Bonvola Ambasadoro de Unesko por Gazetara Libereco kaj Sekureco de Ĵurnalistoj&lt;ref&gt;(en) ''[https://cnnpressroom.blogs.cnn.com/2018/02/14/new-cnn-original-series-christiane-amanpour-sex-love-around-the-world-debuts-saturday-march-17/ New CNN Original Series “Christiane Amanpour: Sex &amp; Love Around the World” Debuts Saturday, March 17] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210121044344/https://cnnpressroom.blogs.cnn.com/2018/02/14/new-cnn-original-series-christiane-amanpour-sex-love-around-the-world-debuts-saturday-march-17/ |date=2021-01-21 }},'' CNN Press Room, la 14-an de februaro 2018.&lt;/ref&gt;.

Ŝi ricevis naŭ [[Honora doktoreco|honorajn doktorecojn]] pro ŝia ĵurnalisma laboro.

En [[2007]] ŝi estis nomumita [[Ordeno de la Brita Imperio|Komandanto de la Ordeno de la Brita imperio]] ([[Ordeno de la Brita Imperio|CBE]])&lt;ref&gt;(en) ''[http://abcnews.go.com/News/christiane-amanpour-abc-news-official-biography/story?id=11208824 Christiane Amanpour's Biography]''. ABC.&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
[[Simon Reeve]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* (en) [http://edition.cnn.com/profiles/christiane-amanpour-profile Profilo] de [http://edition.cnn.com/profiles/christiane-amanpour-profile Christiane Amanpour] en CNN.com
* (en) [https://www.ted.com/speakers/christiane_amanpour Christiane Amanpour] en [[TED (prelegoj)|TED-prelego]]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Iranaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Britaj ĵurnalistoj]]</text>
      <sha1>e6psrl92frcb9twrrvx4w7axgypsekz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unio de Internaciaj Asocioj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>712508</id>
    <revision>
      <id>9393357</id>
      <parentid>8617227</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4162" sha1="8us9yvzgh7why4nnnhv9owa9z5x2r7i" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
La '''Unio de Internaciaj Asocioj''' ({{lang-fr|Union des Association Internationales}} - mallongigita '''UAI''') estas [[Ne-registara organizaĵo|neregistara]], [[Ne-profitcela organizaĵo|neprofitcela organizaĵo,]] kiu esploras, laŭ mandato de [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]], la tutmondan [[Civila socio|civilan socion]] kaj publikigas informojn pri [[Internacia organizaĵo|internaciaj organizaĵoj, internaciaj]] kunvenoj, mondaj problemoj, ktp. La sidejo estas en Bruselo, [[Belgio]]. Fondita en [[1907]] fare de la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premiito pri paco]] en [[1913]], [[Henri La Fontaine]], kaj de [[Paul Otlet]], unu el la patroj de dokumentado.

== Historio ==
La kreo de la Unio de Internaciaj Asocioj ekestis en la komenco de la 20-a jarcento (1903) sub la nomo &quot;'''''Office Central des Institutions Internationales'''''&quot; (Centra Oficejo de Internaciaj Institucioj). Ĝi rezultis de la kunlaborado inter la Internacia Instituto pri Paco (Monako)&lt;ref&gt;(fr) Annuaire de la vie Internationale, Alfred H. FRIED, n-ro 4, Monaco, 1906&lt;/ref&gt;, direktita de Alfred Hermann Fried (1864-1921) kaj la Internacia Instituto de Bibliografio, kreita en 1895 en Bruselo. Paco kaj internaciismo&lt;ref&gt;(fr) Alfred H. Fried, La science de l'internationalisme (la scienco kaj internaciismo), en: ''Annuaire de la vie internationale'' 1908-1909, paĝoj 23-28&lt;/ref&gt; konsistigis la du esencajn celojn. La kunteksto, en kiu disvolviĝis iliaj agadoj, estis plejparte regata de ŝtata [[imperiismo]] kaj de la apero de privata asocia movado rilate al paco ([[Interparlamenta Unio]], Kongreso pri Paco, [[Internacia Oficejo de la Paco]], [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premio pri  Paco]])&lt;ref&gt;(fr) Jean-Jacques Renoliet, ''L'Unesco oubliée. La Société des Nations et la coopération intellectuelle (1919-1946)'', Publications de la Sorbonne, Paris, 1999, 352 paĝoj.&lt;/ref&gt;.

La UAI kunlaboris kun ĉi tiu instituto en la unua eldono (1908-1909) de jarlibro (&quot;''Annuaire de la via internationale''&lt;nowiki/&gt;'), kiu poste evoluis al la nuna ''Yearbook of International Organizations'' (Jarlibro de Internaciaj Organizaĵoj).

Premo de UAI kondukis Belgion al la adopto, la 25-an de oktobro [[1919]], de speciala leĝo, kiu ofertis specialajn leĝajn facilaĵojn por internaciaj asocioj. La UAI estis registrita kun la Reĝa Decido (Arrëté Royal) de Belgio, la 2-an de julio [[1920]]. Belgio daŭre estas la sola lando kun tia leĝo por internaciaj NRO-j.

La UAI fondis Internacian Bibliotekon kaj Muzeon ([[Mundaneum]]). La UAI pliigis interalie la premon por la kreo de ekzemple la [[Ligo de Nacioj]] kaj la fondon de la nuna Internacia Eduka Buroo.

La  laboro de UAI kontribuis al la kreo de [[Ligo de Nacioj|la Ligo de Nacioj]] la 10-an de januaro [[1920]].

La Ligo de Nacioj subtenis la kreadon fare de UAI de Internacia Universitato, kiu okazigis kvar kunsidojn en la periodo inter 1920 kaj 1927, kun ŝlosilaj akademiaj personoj de internaciaj organizaĵoj kiel membroj de la fakultato.

== Internaciaj kongresoj ==
La Unio de Internaciaj Asocioj organizis internaciajn kongresojn (la unua en 1910 en Bruselo)6. Ĝia celo estas certigi internacian kunlaboron inter internaciaj asocioj kaj oferti al ili juran kadron por ilia disvolviĝo.  Apud ĉi tiu grava politika ambicio, pli ĝeneralaj kaj transversaj demandoj estas pritraktataj, i.a la unuiĝo de sciencoj kaj ilia metria sistemo, bibliografio kaj dokumentado kaj fine lingvoj kaj normigado. Al la personecoj, kiuj prezidis la kunsidojn apartenis interalie [[Hippolyte Sebert]] kaj [[Alfred Hermann Fried]], ambaŭ esperantistoj kaj la nobelpremiito [[Wilhelm Ostwald]] kiu multe favoris Esperanton&lt;ref&gt;(fr) Jean-François Crombois, ''L'univers de la sociologie en Belgique de 1900 à 1940'', antaŭparolo J.-J. Heirwegh, Institut de Sociologie, Collection 'Histoire, économie, société', Éditions de l'Université de Bruxelles, Bruselo, 1994, 149 paĝoj.&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Internacia Oficejo de la Paco]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.uia.org/ Union of International Associations]

[[Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj]]</text>
      <sha1>8us9yvzgh7why4nnnhv9owa9z5x2r7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cauayan (Isabelo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>715340</id>
    <revision>
      <id>9393507</id>
      <parentid>8636784</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="leu7q7py8ib2lttqzv6pp2ibi44o5sc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=PH}}
'''Cauayan,''' [kaŭajan] - {{lang-tl|Lungsod ng Cauayan}} - estas kvinaklasa komponenta [[urbego]] en [[Filipinoj]], en [[insulo]] [[Luzono]], en [[regiono]] [[Kagajana Valo]], en [[Isabelo (provinco)]]. La [[loknomo]] signifas en loka lingvo: [[bambuo]]. Cauayan havas 65 [[distrikto]]jn. 
== Geografio ==
Cauayan situas en nordorienta parto de la insulo laŭ [[rivero]][https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&amp;ll=16.903735426837844%2C121.79112180000004&amp;z=10]. Cabatuan troviĝas 11, provinca ĉefurbo [[Ilagan]] 26, [[Santiago (Isabelo)]] 35, regiona ĉefurbo [[Tuguegarao]] 76, [[Kezonurbo]] 261, ĉefurbo [[Manilo]] 276, [[Cebuurbo]] 773, [[Puerto Princesa]] 865, [[Dabao]] 1176, [[General Santos]] 1260 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/].

== Historio ==
La nuna Cauayan origine estis indiĝena [[vilaĝo]]. Dum la hispana dominado la areo estis pli granda kaj enhavis ekzemple la nunan Cabatuan. La oficiala fondo okazis en [[1740]]. La komunumo unue situis tre proksime al rivero. Post serio de katastrofaj [[inundo]]j ĝi translokiĝis al sia nuna loko. Inter 1942-1945 la [[japanoj]] regis, pli frue en la sama jarcento usonanoj. En la malfruaj [[1990-aj jaroj]] Cauayan atingis la internacian kriterion [[urbego]] (pli granda, ol cent mil) kaj en [[2001]] ricevis la titolon sendependa komponenta urbo laŭ filipina kriterio. 
[[Dosiero:FvfDiadiCordon5489 27.JPG|eta|&lt;center&gt;Banko en Cauayan]]
== Ekonomio ==
Dum la hispana reĝimo Cauayan estis grava parto de la tabaka industrio. Baldaŭ la agrikulturo graviĝis kun [[rizo]]j kaj [[maizo]]j, iomete kun [[frukto]]j kaj [[legomo]]j, sed ekzistas ankaŭ bredado de kortobirdoj, brutoj. La urbego estas tre fama pri [[fungo]]produktadoj. Cauayan estas proponita loko pri speciala ekonomia zono kaj agroindustria centro.  

== Religio kaj eduko ==
La domina religio en Cauayan estas la katolika. En la urbo [[kampuso]]j funkcias.

== Trafiko ==
Al Cauayan kuras 3 vojoj kaj menciindas [[ponto]] tra la rivero kaj enlanda [[flughaveno]].

== Klimato ==
Cauayan situas en la [[ekvatora klimato]]. Jare pluvas po 1651 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo kaj oktobro pli ofte. La averaĝa jara [[temperaturo]] varias inter 22-{{GdC|32}}. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

== Vidindaĵoj ==
* [[preĝejo]]j
* [[festivalo]] 
* [[muzeo]] 

== Fontoj ==
* WikiTrans

{{Filipinaj urboj}}
[[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]]</text>
      <sha1>leu7q7py8ib2lttqzv6pp2ibi44o5sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sovaĝinfano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>715449</id>
    <revision>
      <id>9393558</id>
      <parentid>9390239</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7155" sha1="5xkq0or5gjx6yjq3fumin0w9q1tn0wq" xml:space="preserve">[[Dosiero:LupaCapitolina.png|eta|300ra|[[Romulo kaj Remo]], legendaj ĝemeloj rilataj al la fondo de Romo.]]
'''Sovaĝinfano''' estas persono kiu vivis ekster la homa socio dum longa periodo de sia infaneco. Tiu kategorio inkludas personojn kiuj havis neniun kontakton kun homoj dum jaroj kaj [[infano]]jn kiuj estis dumlonge malliberigitaj kaj enfermitaj.

== Abandonitaj en naturo ==
[[Dosiero:Mowgli-1895-illustration.png|eta|maldekstre|[[Moŭgli]], rolulo de ''[[ La libroj de ĝangaloj]]'' de [[Rudyard Kipling]] (1894), lupozorgita.]]
Foje oni trovis infanojn kiuj povis survivi solaj (sen kontakto kun aliaj homoj) en la [[naturo]]. Menciindas la malkovro en la [[18-a jarcento]] de du sovaĝinfanoj: nome [[Marie-Angélique Memmie Le Blanc]] en [[1731]] kaj en [[1799]], [[Víctor de Aveyron]], ambaŭ en [[Francio]]. En la dua okazo, unue [[Pierre Joseph Bonnaterre]] studis la aferon kaj poste la kuracisto-pedagogo [[Jean Marc Gaspard Itard]] klopodis revenigi la infanon al la socia vivo per vekigo de la sensivo de liaj sensoj kaj ampleksigo de lia necesaro kaj rilataro. Tio estis ege utila ekde scienca kaj filozofia vidpunktoj, nome por respondi al demandaro pri kiel homoj estas reale: ĉu homoj havas denaskajn ideojn kaj vere ili estas sociemaj nature. La reĝisoro [[François Truffaut]] adaptis tiun historion al filmo ''L'Enfant sauvage'' (La sovaĝinfano), premierita en 1970.

Filozofoj kiel [[Rousseau]] kaj [[Kant]] jam supozis la ekziston de tiaj personoj. La tialo de la intereso de la [[Klerismo]] por tiu fenomeno estas la konsidero de la [[homa naturo]] kiel ''bona nature'', kio aperigus tiujn sovaĝinfanojn kiel ties pruvo, simile al la konsidero de la prahomo aŭ la stato de popoloj &quot;necivilizitaj&quot; kiel ekzemploj de [[nobla sovaĝulo]].

[[Karolo Lineo]] en sia verko ''[[Systema naturae]]'' priskribis tri ĉefajn karakterojn de sovaĝinfanoj: nome hirtismo, malkapablo paroli kaj malfacilo stare piediri permanente. Tiuj infanoj montras malmultan suferemon pro varmo kaj malvarmo, grandan noktan vidkapablon kaj tre disvolvigitan flarkapablon; ili kapablas imiti bestovoĉojn kaj preferas akompanon de animaloj anstataŭ tiun de homoj; ili flaras la manĝaĵojn antaŭ engluti, dormas de noktiĝo ĝis tagiĝo, kongrue kun la sezonoj; kaj ŝajnas sekse indiferentaj. Tamen, tiuj karakteroj dependas de la momento en kiu ili estis abandonitaj kaj trovitaj kaj de la grado de interagado kun animaloj kaj kun personoj dum sia tempo ekstersocia.

=== Bestozorgitaj ===
Estas registroj de infanoj zorgitaj supozeble de animaloj, ĉefe de [[lupo]]j, sed ankaŭ de [[hundo]]j, [[urso]]j, [[simio]]j, [[gazelo]]j ktp.
[[Dosiero:enkidu leon.jpg|altdekstre|eta|[[Enkidu]] luktas kontraŭ leono.]]

La [[literaturo]], ekde siaj komencoj, havigas multajn referencojn al tiu fenomeno, ĝis la punkto ke ĝi povas esti konsiderata [[arketipo]] simila al tiu de infano kiu survivas al abandono por fronti destinon de heroo, ekzemple ([[Moseo]] aŭ [[Edipo]]). Eksplicite zorgitaj de animaloj estis [[Enkidu]] (en la ''[[Epopeo pri Gilgameŝ]]'', nome la plej grava rakonto de la [[Antikva Mezopotamio]]) kaj [[Romulo kaj Remo]] (mamnutritaj de lupino, laŭ la fondomito de la [[antikva Romo]]). En la 19-a jarcento, aplikante jam la tiamaj kriterioj de la Klerismo pri ''la bona sovaĝulo'', [[Rudyard Kipling]] kreis la rolulon de [[Moŭgli]] en ''[[La libroj de ĝangaloj]]'' (1894). En 1912 [[Edgar Rice Burroughs]] faris simile per la rolulo [[Tarzano]].

Unu el la plej dokumentitaj kaj polemikaj kazoj estis tiu de la nomitaj ''lupinfaninoj'' Amala kaj Kamala, kiuj estis supozeble zorgitaj de luparo ĉe [[Midnapuro]] (regiono de [[Kolkato]], [[Barato]]) en 1920. Ŝajne ili ne estis fratinoj kaj estis adoptitaj de la luparo en du diferencaj momentoj. Dormis kune kaŭre, hurlis, postulis akompanon de hundoj por trankvile manĝadi (ĉefe kruda viando), rompis morde la vestojn kiujn oni surmetis al ili, ili estis noktemaj, havis bonan vidkapablon en malhelo kaj eksterordinaran flarkapablon, gravajn malfacilojn por lerni paroli kaj stare piediri. La plej ĵusaj esploroj pridubas la verecon de la interpretado fare de la pastro kiu dekomence disvastigis la informon pri tiuj infaninoj, kaj supozas, ke temas pri fraŭdo muntita sur realaj kazoj de [[aŭtismo]].&lt;ref&gt;Serge Aroles ''L'Enigme des enfants-loup'', 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; John McCrone (1994). [https://web.archive.org/web/20051124063423/http://www.feralchildren.com/en/showchild.php?ch=kamala «Wolf Children and the Bifold Mind».] The Myth of Irrationality: The Science of the Mind from Plato to Star Trek. Carroll &amp; Graf Pub. Arkivita el originalo la 24an de novembro 2005. Konsultita la 4an de Februaro 2021. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Joseph Amrito Lal Singh, Robert M. Zingg (1966). [https://web.archive.org/web/20051015185008/http://www.feralchildren.com/en/pager.php?df=singh «Wolf-Children and Feral Man».] Wolf-Children and Feral Man. Shoe String Pr Inc. Arkivita el originalo la 15an de Oktobro 2005. Konsultita la 4an de Februaro 2021. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; David Horthersall (2004). History of Psychology. &lt;/ref&gt;

En Hispanio en la [[1950-aj jaroj]] okazis la historio de [[Marcos Rodríguez Pantoja]], kiu vivis sola ekde la sep ĝis la dek naŭ jaroj en aparta montara areo de [[Sierra Morena]] kie lia nura socia referenco estis luparo. Lia historio estis adaptita al kino fare de Gerardo Olivares en la filmo ''Entre lobos'' (Interlupe), premierita en 2010.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.entrelobos.es/#/sinopsis |titolo=Sinopsis de la película |alirdato=2021-02-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210208224337/http://www.entrelobos.es/#/sinopsis |arkivdato=2021-02-08 }}&lt;/ref&gt;

== Enfermitaj ==
[[Dosiero:Kaspar hauser.jpg|eta|maldekstre|210ra|[[Kaspar Hauser]]]]
En kazoj de enfermiteco estas homoj la rektaj kulpuloj de la izoleco. [[Intelekta malkapablo]] de la gepatroj aŭ fizika malkapablo povas rezulti en la fakto abandoni la idozorgadon, kvankam foje la gepatroj aŭ tutoroj de tiuj infanoj ne havas tipon de intelekta malkapablo, sed sekvas aliajn cirkonstancojn, nome sociaj, familiaj, ekonomiaj, ideologiaj ktp. Tre konata okazo estis tiu de [[Kaspar Hauser]], nome adoleskulo (probable 16-jaraĝa) kiu aperis en [[Nurenbergo]] ([[Germanio]]) en [[1828]], montrante strangan [[konduto]]n kaj tre limigitan parolkapablon. Studita interese fare de juristoj, teologoj kaj pedagogoj, ili supozis, ke la plej probabla kaŭzo de lia stato estas, ke li estis vivanta enfermita kaj sen apenaŭa [[socia rilato]] eble ekde sia nasko. Pri lia historio oni faris filmon ''Jeder für sich und Gott gegen alle'' (Ĉiu siaflanke kaj Dio kontraŭ ĉiuj) de [[Werner Herzog]] (1974).

== Vidu ankaŭ ==
* ''[[Al-Risalah al-Kamilijah fil Siera al-Nabaŭijah]]''
* ''[[L'enfant sauvage]]'' franca [[drama filmo]] de [[1970]] reĝisorita de [[François Truffaut]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://web.archive.org/web/20060217212623/http://www.feralchildren.com/en/index.php Sovaĝinfano (en angla)]
* [http://www.imdb.com/title/tt0064285/ L'enfant sauvage (1970)]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Sovaĝaj infanoj| ]]</text>
      <sha1>5xkq0or5gjx6yjq3fumin0w9q1tn0wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soŭto-Banko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>718155</id>
    <revision>
      <id>9393324</id>
      <parentid>8983927</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4223" sha1="62m3nf47zuqlpkzpi4fhm4456d7ly6v" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
'''Soŭto-banko (Casa Souto)''' estis brazila [[financa institucio]] de la [[19-a jarcento|19a jarcento]]. En [[1850-aj jaroj|la 1850-aj jaroj]], dum la prosperfazo de la [[Kafo|kafkomerco]], iuj bankaj domoj prosperis en [[Rio-de-Ĵanejrio|Rio-de-Janejro]]. Souto &amp; Cia, kiu nomiĝis Casa Souto, estis la plej grava el ili.

== Fonto ==
Ĝi estis fondita de la [[Portugalio|portugalo]] Antonio José Alves Souto, kiu laboris dum jaroj ĉe la Kortumo kiel peranto de valorpaperoj kaj aliaj valoroj, havis titolon de nobelo kaj ĝuis grandan prestiĝon kun la portugala kolonio Rio-de-Ĵanejro, eĉ okupante la postenon de prezidanto de Beneficência Portuguesa.

La preferata kliento de bankaj domoj estis tiu, kies kreditpostulo ne povis esti kontentigita per rektaj pruntoj de Banco do Brasil, aŭ privataj komercaj bankoj. La kreditoferto de ĉi tiuj bankaj domoj konsistis ne nur el deponaĵoj faritaj de la publiko, sed ankaŭ pruntoj akiritaj de privataj bankoj kaj de Banco do Brasil. Parto de la profitoj de ĉi tiuj establoj venis de triangulaj operacioj, tio estas de la diferencoj inter la valoroj de rabataj impostoj pagitaj de bankaj domoj al komercaj bankoj kaj la altaj interezaj impostoj ŝargitaj al prunteprenantoj.

== Krizo ==
En [[1857]], la kafekonomio eniris en krizon, kun akraj malkreskoj je [[Eksporto|eksportaĵoj]] kaj en la valoroj de kafaj prezoj sur la monda merkato. En la mezo de la ekonomia malhaŭso, la Imperia registaro forigis ministron Bernardo de Sousa Franco de la fiska oficejo kaj praktikis la metalistajn principojn per la promulgo de la Leĝo 1.083, de la [[22-a de aŭgusto]] [[1860]].

La nova leĝaro limigis monan likvidecon per tio, ke neniu privata banko povu elsendi kuponojn, ĝis ĝi povos repagi ilin en [[oro]]. Nur Banko do Brazilo kaj ĝiaj filioj havis ĉi tiun rajtigon, kio montras, ke ne povante forigi plurecon, la Registaro celis embarasi ĝin. La &quot;Leĝo de Entraves&quot; (baroj-leĝo) skuis la bankan sistemon en Rio. Banco Comercial e Agrícola kaj Banco Rural e Hipotecário perdis siajn emisiajn rajtojn kaj Banco Comercial e Agrícola, fondita dum la administrado de Bernardo de Sousa Franco, estis likvidita. Estis akra malpliiĝo de likvideco, sekvita de altaj [[Interezo|kvotoj de interezoj]] kaj bankroto de bankaj domoj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ie.ufrj.br/eventos/seminarios/pesquisa/moedas_e_bancos_no_rio_de_janeiro_no_seculo_xix.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303191331/http://www.ie.ufrj.br/eventos/seminarios/pesquisa/moedas_e_bancos_no_rio_de_janeiro_no_seculo_xix.pdf |arkivdato=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt;

Banco do Brasil provis interveni en la [[krizo]] kaj donis pruntojn Soŭto-banko (Casa Souto), kiu amasigis ŝuldon de 22 mil rejsoj, kiu respondis al duono de la [[kapitalo]] de Banco do Brasil, superante la limojn de la teknike ebla helpo.

Matene de la [[10-a de septembro]] [[1864]], Alves Souto konsultis direktoron de Banco do Brasil, por akiri pliajn 900 rejsojn. La respondo estis, ke ĝi estas nepraktikebla, kaj estus pli bone, se Soŭto-banko finus sian agadon. La novaĵoj disvastiĝis kaj Banco do Brasil estis rigardata kiel respondeca pri la kataklismo. Malordo kaj agitado daŭris unu semajnon. En la [[17-a de septembro]], la Imperia Registaro dekretis 60-tagan suspendon de ĉiuj pagdatoj, plilongigante ilin por egala periodo. Krome ĝi donis devigan direkton al la monbiletoj eldonitaj de Banco do Brasil, evitante kaskadajn bankrotojn, trankviligante la [[Financa merkato|financan merkaton]] kaj permesante la sekvan reakiron de la ekonomio.

=== Konsekvencoj ===
La ĉefaj konsekvencoj de Casa Souto estis la [[bankroto]]j kaj konkordatoj okazintaj en la placo de Rio-de-Ĵanejro ĝis la fino de marto de 1865. Ankaŭ falis la komerca movado, falis la [[kurzo]] kaj la domvaloroj, malpliiĝo de la akciaj prezoj de kompanioj, inkluzive de [[akcio]]j de Banco do Brasil, kresko de la prezo de [[ormonero]]j kaj eksterordinara kresko de fiducia cirkulado.

== Vidu ankaŭ ==

* Listo de ekonomiaj krizoj en Brazilo

==Notoj==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Ekonomio de Brazilo]]
[[Kategorio:Bankoj]]</text>
      <sha1>62m3nf47zuqlpkzpi4fhm4456d7ly6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgo Arnshaugk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>722911</id>
    <revision>
      <id>9393082</id>
      <parentid>8931019</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5796" sha1="5y185e5u0wknowc3qdt57gv4f87rerb" xml:space="preserve">[[Dosiero:Grundriss Neustadt an der Orla 1797.jpg|eta|Arnshaugk kiel administradnomo en 2797]]
'''Burgo Arnshaugk''' (aglejo) estis strategie ege grava loko de la Orla-regiono kaj centro de la mezepoka regada teritorio ''Arnshaugk'' ene de Orla-govio. Laŭ la burgo nomiĝis Otto von Lobdeburg-Arnshaugk meze de la 13-a jarcento, do linio de la liberaj senjoroj de [[kastelo Lobdeburg|Lobdeburg]] apud [[Jena]]. La [[spronburgo]] troviĝis en la sudokcidento de la nuna urba teritorio de [[Neustadt an der Orla]] en [[Germanujo]].

== Priskribo ==
Ekzistas hodiaŭ nur kelkaj ekonomiejoj en la eosto de la iama antaŭburga areo kiu danke al [[dendrokronologio]] datumiĝi povis el la 16-a kaj la 17-a jarcento ĉefe (1517d, 1592d, 1615d). La lastaj ejoj de la kernoburgo ŝajne post la terenfalo de la [[belfrido]] en la 1.8.1700 tre rapide forigitis. Sur akvarelo de J.A. Zwaad el 1721 ankoraŭ videblas resto de palacsimilia domo kun fenestraj truoj. Alia bildo de la tuto estas la Merian-gravuraĵo de Neustadt el la jaro 1650-a kun burga fono: tie ĉi ĝi nomiĝas ''Kastelo Arnsburg''.

== Historio ==
Verŝajnas, tamen nek dokumente nek arĥeologie atesteblas, ke remparaĵo kiel frua rezidejo de [[slavoj]] tie ekzistas. Konstruigintoj de la malfrumezepoka burgo estis tre supozeble la senjoroj de Lobdeburg kiu ekde 1250 intertempe havis tiun ĉi burgon kiel sidejon: plurfoje klare atestatas la ĉeesto de Otto von Lobdeburg-Arnshaugk sur burgo sia en [[Schleiz]]. En ĉiuj dokumentoj la lobdeburganoj ĉiam titolatas ''liberaj senjoroj''. Jam en decembro 1289 aŭ plej malfrue en januaro 1290 estingiĝis la arnshaugk-a linio de la lobdeburganoj pro ke la du viraj heredoj Otto kaj ties filo Hartman ekde tiam ne plu aperis en dokumentoj. Eble ambaŭ samtempe mortis dum kverelo milita ĉar ili havis la kutimon prezenti sin akompanantoj de Dietrich von Landsberg. La konvento de la [[benediktanoj]] en [[Auhausen]] estis la praa kaj kutima monaĥejo de la lobdeburganoj en la iama [[frankonio|frankonia]] originregiono. Post kiam ili setlis en [[Turingio]] (danke al enfeŭdigoj fare de [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko Barbaroso]]: cetere menciitis en 1133 la unuan fojon estado de sinjoro de Auhausen ĉe Lobdeburg) elektitis la cistercia virina [[Monakejo Roda]] kiel tombeja kirko. La vidvino [[Elisabeth von Lobdeburg-Arnshaugk]], treeble naskiĝe grafino de [[Orlamünde]], postnupte venigis en la matrimonion la posedaĵojn de la arnsthaugkaj lobdeburganoj; edzo ŝia estis la turingia landgrafo [[Albreĥto la 2-a (Meißen)]]. La filo de Albreĥto, [[Frederiko la 1-a (Meißen)]], edzinigis la duan fojon la heredantino Elisabeth von Arnshaugk en la jaro 1300 laŭlegende en la Klostro [[Reinhardsbrunn]].

Okaze de la divido de [[Saksio]] restis Arnshaugk ĉe la [[ernestidaj duklandoj|ernestida linio]]. En 1567 ĝi venis post la Grumbach-kvereloj post la regna proskribo de duko [[Johano Frederiko la 2-a (Saksio)]] kiel garantiaĵo al la albertidoj. Kompleta cedo al ili estis e 1660 kaj ĝis 1815 ekzistis la admininistra unueco ''Amt Arnshaugk'' de ĉe Distrikto Neustadt. Ekde 1788 prizorgis la samaj oficistoj kaj Arnshaugk kaj [[Ziegenrück]]. Malantaŭ la divido de Saksio en 1815 Arnhaugk kun sia plejparto teritorio venis sub la regado de [[Saksio-Vajmaro-Eisenach]].

== Blazonoj ==
Reprezentato: &quot;Arĝente oblikva ruĝa trabo&quot; kaj &quot;Ruĝe oblikvigita arĝenta fiŝo kun flugiloj&quot;
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Wappen derer von Lobdeburg (Hartmannerscher Stamm).svg|Blazonoj de la anoj de Lobdeburg-Arnshaugk
&lt;/gallery&gt;

== Literaturo ==
* Paul Lehfeldt: ''Bau- und Kunst-Denkmäler Thüringens.'' Abteilung 1: ''Grossherzogthum Sachsen-Weimar-Eisenach.'' Band 5 = H. 24/25: ''Verwaltungsbezirk Neustadt. Amtsgerichtsbezirke Neustadt a. Orla, Auma und Weida.'' Fischer, Jena 1897, [http://goobipr2.uni-weimar.de/viewer/image/PPN632570652/18/LOG_0010/ p. 4–7].
* Andreas Konopatzki: ''Burganlage „Arnshaugk“ nahe Neustadt a. d. Orla – eine Burg und doch keine Burg – wissenschaftliche Untersuchung einer vermeintlichen Vorburg.'' In: Hartmut Hofrichter (Red.): ''Der frühe Schloßbau und seine mittelalterlichen Vorstufen'' (= ''Forschungen zu Burgen und Schlössern.'' Bd. 3). Deutscher Kunstverlag, München 1997, ISBN 3-422-06208-4, p. 75–80.
* Sebastian Martius: ''Die Burg und das Amt Arnshaugk: früheres Macht- und Verwaltungszentrum im Orlagau.'' Ĉe: ''Heimatjahrbuch des Saale-Orla-Kreises.'' Bd. 11, 2003, {{ZDB|919728-x}}, p. 81–84.
* Rudolf Großkopf: ''Die Herren von Lobdeburg'', 1925
* Beate Tomaschek, Klaus P. Wittwar, Andreas Konopatzki kaj Anette Weber: ''Bauforschung'', Friedrich Otto Universität Bamberg, 1994

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.manfred-hiebl.de/genealogie-mittelalter/lobdeburg_herren_von/lobdeburg.html La lobdeburganoj ĉe genealogie-mittelalter.de]
* [http://www.lobdeburg.de/ Historio de Lobdeburg] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210616081340/http://lobdeburg.de/ |date=2021-06-16 }}
* [http://www.panoramio.com/photo/7230012 Foto de la konserviĝinta antaŭburgero] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180529072404/http://www.panoramio.com/photo/7230012 |date=2018-05-29 }}
* [http://www.christianhildebrand.de/hil/schloesser/arnshaugk/arnshaugk.htm Impresoj el Arnshaugk]
* [https://www.thueringerschloesser.de/37-grafschaft-arnshaugk/ Graflando Arnshaugk]
* [http://schlossarchiv.de/haeuser/a/AR/Arnshaugk.htm Arnshaugk en la kastela arĥivo de Wildenfels] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304085021/http://schlossarchiv.de/haeuser/a/AR/Arnshaugk.htm |date=2016-03-04 }}

[[Kategorio:Pereintaj burgoj|Arnshaugk]]
[[Kategorio:Burgoruinoj en Germanio|Arnshaugk]]
[[Kategorio:Kasteloj en Distrikto Saale-Orla|Arnshaugk]]
[[Kategorio:Neustadt an der Orla]]</text>
      <sha1>5y185e5u0wknowc3qdt57gv4f87rerb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malmberget</title>
    <ns>0</ns>
    <id>724842</id>
    <revision>
      <id>9393355</id>
      <parentid>7184049</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3177" sha1="9ezdeheluvnbb7j11ymzvag61n3ji2z" xml:space="preserve">{{informkesto urbo|regiono-ISO=SE-BD|lando=[[Svedio]]|provinco=[[Norrbottens län|Norrbotten]]|komunumo=[[Gällivare (komunumo)|Gällivare]]}}
'''Malmberget''' ({{lang-smj|Málmmavárre}}; {{lang-fit|Malmivaara}}) estas loko en la [[Svedio|sveda]] [[Modernaj provincoj de Svedio|provinco]] [[Norrbottens län|Norrbotten]] kaj la [[Historiaj provincoj de Svedio|historia provinco]]  [[Lappland, Svedio|Sameio]], proksimume 70&amp;nbsp;km norde de la [[Polusa cirklo|Arkta Cirklo]] .

== Geografio kaj historio ==
[[Dosiero:Malmberget_Sweden.jpg|maldekstra|eta| Vido super la loko]]
La loko en la [[Gällivare (komunumo)|komunumo Gällivare]] estas ĉefe konata pro siaj [[Fererco|ferercaj minoj]] . Fera erco estis elrompita ĉi tie por la unua fojo en 1741. Post kiam la ercfervojo de la [[Balta Maro|balta mara haveno]] [[Luleå]] ĝis la minejoj finiĝis en 1888 (1902/1903 ankaŭ al la tutjara senglacia [[Narvik]] ĉe [[Atlantiko]]), komenciĝis tiel nomata &quot;erca pelado&quot;, komparebla al la [[Orimpetego|orfebro]] en Nordameriko. En la unuaj jaroj la ministoj loĝis en kabanoj, kiujn ili konstruis el malplenaj dinamitaj skatoloj.

250 metrojn profunda kavo trairas Malmberget, dividante la lokon en du partojn. Konstruaĵoj kaj vojoj senĉese malkonstruiĝas, ĉar ili alvenas en la areo kun risko de kolapso. Ekzemple en 1974 preĝejo translokiĝis de la rando de la kavo al la interno de la kavo, kiu estis liberigita de erco. En la lastaj jardekoj la loĝantaro signife malpliiĝis. La ekspansio de la danĝera zono ankaŭ estas unu el la ĉefaj kialoj por ĉi tio. Do homoj komencis translokiĝi al [[Gällivare]], tri kilometrojn pli sude, kiu nun estas pli granda ol la origina ĉefa urbo Malmberget.

La nun neevoluinta strio inter la du distriktoj larĝas ĉirkaŭ 500 metrojn, tiel ke la [[Statistika Centra Buroo (Svedio)|''Statistiska centralbyrån'']] en 2015 unuafoje identigis du apartajn ''[[Denssetlejo|tätorter]]'' . La iomete pli loĝantarriĉa okcidenta parto, en kiu troviĝas plej multaj publikaj instalaĵoj, ankoraŭ nomiĝas ''Malmberget,'' la orienta parto kun la tradiciaj distriktaj nomoj Malmsta kaj Kilen nomiĝas '''Malmberget östra''' (&quot;Malmberget Orienta&quot;). La loĝantaro de ambaŭ distriktoj kune estas nun malpli ol triono de la maksimuma valoro de la 1970-aj jaroj.

Estas minmuzeo en Malmberget, kiu rakontas pri loka ercminado de la malkovro de la kuŝejoj ĝis la nuntempo. Eksterordinara [[Mineralo|minerala kolekto]] kaj fotoekspozicio ankaŭ videblas ĉi tie.

== Filoj kaj filinoj de la urbo ==

* Harry Åhman (1912–1992), koresponda ŝakestro kaj ŝakaranĝanto
* Kurt Andersson (* 1939), nacia glacihokeisto kaj futbalisto
* Göran Forsmark (1955-2020), sveda aktoro
* Jan Boklöv (* 1966), skisaltisto
* Olle Martinsson (* 1944), skisaltisto
* Åsa Regnér (* 1964), politikisto

== Io plia ==
Malmberget estas la loko de la 44-a ĉapitro de la romano ''[[La mirinda vojaĝo de Nils Holgersson|La mirinda vojaĝo de la malgranda Nils Holgersson kun la sovaĝaj anseroj]]'' de [[Selma Lagerlöf]].

== Eksteraj ligiloj kaj noto ==
{{projektoj}}
* {{tradukita|de|Malmberget|revizio=202722231}}

[[Kategorio:Komunumo Gällivare]]</text>
      <sha1>9ezdeheluvnbb7j11ymzvag61n3ji2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ritsem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>724851</id>
    <revision>
      <id>9393359</id>
      <parentid>9032848</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="bn7kgbsql7p7fcijh66v59gx7qv44lp" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
|lando=[[Svedio]]
|provinco=[[Norrbottens län|Norrbotten]]
|komunumo=[[Gällivare (komunumo)|Gällivare]]
|latitudo=67/43/12/N
|longitudo=17/28/30/E
|regiono-ISO=SE-BD
}}
[[Dosiero:Östra_Ritjemjåkks_sameviste_-_KMB_-_16001000084624.jpg|eta| Ritsem]]
'''Ritsem''' estas monta stacio en la [[Svedio|norda sveda]] [[Modernaj provincoj de Svedio|provinco]] [[Norrbottens län|Norrbotten]] kaj la [[Historiaj provincoj de Svedio|historia provinco]] Laponio.

== Priskribo ==
La stacio kun malnova akvoenergia centralo situas sur la [[Akkajaure|akvorezervejo Akkajaure]], rekte kontraŭ la montarmasivo Akka en la [[Gällivare (komunumo)|komunumo Gällivare]]. En Ritsem estas [[junulargastejo]] kaj kampadejo uzeblaj tutjare. De ĉi tie, multaj migrantoj povas esti kondukataj al la alia bordo de Akkajaure per boato. Ritsem situas ĉe la Nacia Parko Stora Sjöfallet, tra kiu migrantoj sur la Padjelantaleden povas atingi la Nacian Parkon Padjelanta post taga migrado en Kisuris. Kune kun la Nacia Parko Sarek, ĉi tiu regiono reprezentas la plej grandan apudan naturrezervejon en Eŭropo. Ĉiuj tri parkoj estas parto de la [[Monda heredaĵo de Unesko]] en Laponio. Populara migra itinero estas la Padjelantaleden de Ritsem / Anönjalme tra Staloluokta al Kvikkjokk, por kiu vi planu ĉirkaŭ dek unu tagojn. La sekvaj pli grandaj urboj estas Jokkmokk kaj [[Gällivare]].

== Trafiko ==
De [[Gällivare]] kaj Porjus (de Jokkmokk) estas ĉiutaga laŭsezona buso al Ritsem.

De la fino de junio ĝis meze de septembro, pramo veturas tri fojojn tage (matene, tagmeze kaj vespere) trans la Akkajaure al la [[Sameoj|samea setlejo]] Änonjalme (matene kaj vespere ankaŭ Vaisaluokta) kaj reen. La pramaj tempoj estas kunordigataj kun la busa horaro.

== Eksteraj ligiloj kaj noto ==
* [http://www.svenskaturistforeningen.se/en/Discover-Sweden/Facilities-and-activities/Lappland/Fjallstugor/STF-Mountain-hut-Ritsem/ Junulargastejo en Ritsem]
* {{tradukita|de|Ritsem|revizio=187211540}}

[[Kategorio:Komunumo Gällivare]]</text>
      <sha1>bn7kgbsql7p7fcijh66v59gx7qv44lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bayugan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>725013</id>
    <revision>
      <id>9392897</id>
      <parentid>8636828</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="19smuovpqdzfmel99xflt0p28hbes81" xml:space="preserve">{{informkesto urbo|regiono-ISO=PH-06}}
'''Bayugan,''' [bajugan] - {{lang-tl|Lungsod ng Bayugan}} - estas kvinaklasa komponenta [[urbego]] en [[Filipinoj]], en [[insulo]] [[Mindanao]], en [[regiono]] [[Caraga]], en [[provinco]] [[Norda Agusano]].  Bayugan funkcias kiel kreskocentro de la provinco kaj konsistas el 43 [[distrikto]]j, el ili nur 3 estas urbaj, la ceteraj kamparaj distriktoj. 
[[Dosiero:Bayugan City Hall.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Urbodomo de Bayugan}}]]

== Geografio ==
Bayugan situas en norda parto de la insulo laŭ [[rivero]] sen marbordo [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&amp;ll=8.81943002448402%2C125.78517439999997&amp;z=10]. Provinca ĉefurbo [[Prosperidad]] troviĝas 22, regiona ĉefurbo [[Butuano]] 35, [[Malaybalay]] 93, [[Dabao]] 186, [[Cebuurbo]] 268, [[Pagadiano]] 274, [[General Santos]] 297, ĉefurbo [[Manilo]] 834, [[Kezonurbo]] 837, [[Tuguegarao]] 1081 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/].
== Historio ==
Dum la historiaj tempoj Bayugan ne estis komunumo. La historio estis la sama, kiel Filipinoj: indiĝena epoko, hispana kaj usona koloniaj epokoj, japana dominado inter 1942-1945. En [[1948]] oni komencis konstrui ĉefvojon tra la insulo, kiu tuŝis la areon de la nuna Bayugan. Helpe de la vojo alvenis migrantoj kaj konstruis loĝejojn. En 1961 la [[municipo]] oficiale estis fondita, en [[2007]] ĝi estis akceptita kiel urbo laŭ filipinaj kriterioj, fine en la fruaj 2010-aj jaroj Bayugan iĝis urbego laŭ la internacia kriterio. (Inter 2007-2009 la urbega statuso estis forprenita pro juraj aferoj, kiuj daŭris ĝis 2011).

== Ekonomio == 
La ĉefa industrio de Bayugan estas la agrikulturo surbaze de tranĉitaj [[floro]]j, [[rizo]]j, [[maizo]]j, pluraj [[frukto]]j, [[legomo]]j, [[kaŭĉuko]]j, [[kafo]]j, [[kakao]]j.

== Eduko kaj eklezio ==
La plej menciindaj edukejoj estas [[kolegio]] kaj [[instituto]] en Bayugan. La plej signifa eklezio estas la katolika.

== Trafiko ==
Bayugan havas trairan ĉefvojon kaj kelkajn malgravajn vojon al la proksimeco. Enurbe ĉefe [[triciklo]]j trafikas, inter pli grandaj urboj aŭtobusoj. Ĉe Butuano troviĝas la plej proksima flughaveno.
[[Dosiero:Narra Avenue Bayugan.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Avenuo en Bayugan}}]]

== Klimato ==
Bayugan situas en la [[ekvatora klimato]] kun [[tifono]]j. Jare pluvas averaĝe po 1940 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La averaĝa jara [[temperaturo]] varias inter 24-{{GdC|32}}. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

== Vidindaĵoj ==
* [[preĝejo]]j
* urbodomo
* monumento
* parko
* festivaloj

== Fontoj ==
* WikiTrans
&lt;gallery mode=packed&gt;
Rizal Bayugan Plaza.jpg|Monumento
Gaisano Grand Market Place Bayugan (Original Work).jpg|Vendejaro
DepEd Bayugan City.jpg|Nova edukejo
ADSCO3.jpg|Kolegio
&lt;/gallery&gt;

{{Filipinaj urboj}}
[[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]]</text>
      <sha1>19smuovpqdzfmel99xflt0p28hbes81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝakuno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>725876</id>
    <revision>
      <id>9393115</id>
      <parentid>9238172</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2299" sha1="ghftowsyxchfsjk51jvb1c9yl3wr489" xml:space="preserve">{{Informkesto rolulo}}
'''Ŝakuno''', '''Ŝakuni''' aŭ ''Shakuni'' ({{lang-sa|शकुनि}}, laŭvorte ''birdo'') konata ankaŭ kiel ''Saubala'' (en [[Sanskrito]]: सौबल, laŭvorte ''filo de Subala''), ''Gandharnareŝ'', ''Gandhararaja'' (en [[Sanskrito]]: गान्धारराज, laŭvorte ''reĝo de Gandaro'') kaj ''Subalraja'' (en [[Sanskrito]]): सुबलराज, laŭvorte &quot;Reĝo de la Regno Subala&quot;, estis princo de la [[Gandaro|Gandara Regno]], kiu poste iĝis reĝo post la morto de sia patro. Li estas la ĉefa antagonisto en la [[Hindua]] [[eposo]] [[Mahabarato]]. Li estis la frato de [[Gandari]] kaj tial la patrinflanka onklo de [[Durĝodano]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Shroff|first=Aarsh|date=2019-12-12|title=Shakuni: The Master Conspirator|url=https://glorioushinduism.com/2019/12/11/shakuni/|access-date=2020-09-01|website=Glorious Hinduism|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Portretita kiel tre inteligenta, ruza kaj komplikema homo, Ŝakuni estas ofte konsiderata kiel kaŝorganizanto de la [[milito de Kurukŝetro]]. Li influis siajn nevojn, speciale [[Durĝodano]]n, el iliaj infanaĝoj kaj komplotis kontraŭ la [[Pandavoj]] multajn fojojn. Poste en la eposo, Ŝakuni planis la ludon de la ĵetkuboj, kiu estis unu el la turnopunktoj. Dum la milito, Ŝakuni estis mortigita de Pandava [[Sahadevo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* {{Citaĵo el la reto|url=https://archive.org/stream/cu31924023015542#page/n9/mode/2up|titolo=Maha-Bharata, The Epic of Ancient India|familia nomo=Dutt|persona nomo=Romesh}}
* {{Citaĵo el la reto|url=https://openlibrary.org/works/OL8776105W/The_Mahabharata_of_Krishna-Dwaipayana_Vyasa_Volume_1|titolo=The Mahabharata of Krishna|familia nomo=Dwaipayana|persona nomo=Vyasa}}
* {{Citaĵo el la reto|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m08/index.htm|titolo=The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa|familia nomo=Ganguly|persona nomo=Kisari}}
* {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=UBXoGiirA6oC|titolo=A Modern Rendering, The Mahabharata|familia nomo=Menon|persona nomo=Ramesh|dato=20a de Julio 2006|ISBN=9780595845644}}
* [https://www.scribd.com/doc/24475744/The-Story-of-Shakuni The Story of Shakuni], Sribd.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Mahabarato]]
[[Kategorio:Hindua mitologio]]</text>
      <sha1>ghftowsyxchfsjk51jvb1c9yl3wr489</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elementa edukado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>729784</id>
    <revision>
      <id>9393547</id>
      <parentid>9186324</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="3zai24xxu02jm6oql2p1d0g9gmdi60u" xml:space="preserve">[[Dosiero:Niños_estudiantes_chilenos.jpg|eta|upright=1.6|Bazlernejanoj, [[Ĉilio]].]]
La '''elementa edukado''' (konata ankaŭ kiel ''baza edukado'', ''elementa instruado'', ''unuaranga edukado'' aŭ ''unuaranga instruado'') estas tiu kiu certigas akuratan [[Legoscio|alfabetigon]], tio estas, la edukado kiu instruas al [[legado]], [[skribo]], baza [[kalkulo]] kaj kelkaj el la [[Kulturo|kulturaj]] konceptoj konsiderataj nemalhaveblaj, nomitaj bazaj kaj ŝlosilaj kompetentecoj. La unua termino referencas al la aro de konoj, kapabloj kaj sintenoj taŭgaj por la propra kunteksto; kaj la dua, referencas al la kompetentecoj kiujn ĉiu persono bezonas por sia propra persona disvolvigo, laŭ la Rekomendo de la [[Eŭropa Parlamento]] kaj de la [[Konsilio de Eŭropo]] de 18a de decembro 2006 pri la kompetentecoj ŝlosilaj por la permanenta lernado (2006/962/CE). Ties celo estas havigi al studentoj komunan formadon kiu ebligu la disvolvigon de la individuaj kapabloj kaj movlertecoj, de persona ekvilibro; de [[socia rilato]] kaj agado per la akiro de la kulturaj bazaj elementoj; de la menciitaj lernaĵoj.

La baza edukado estas la unua de ses jaroj establita kaj strukturita de la edukado kiun oni okazigas ekde la 6a jaro ĝis la 12a jaro, depende de la lando. Antaŭa al tiu oni trovas la etapon konatan kiel Infana Edukado aŭ Antaŭlerneja Edukado.

La diversaj landoj starigas regulojn por atingi, ke la infanaj ricevu sian bazan edukadon. Ĝi estas la unua paŝo por la duaranga kaj supera edukado. En la plej parto de landoj ĝi konstituas devigan eduketapon kaj estas havigita en [[bazlernejo]]j.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Eduko Por Ĉiuj]]
* [[Mezgrada edukado]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Lernogradoj]]</text>
      <sha1>3zai24xxu02jm6oql2p1d0g9gmdi60u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730063</id>
    <revision>
      <id>9393611</id>
      <parentid>8241171</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2281" sha1="rbr56bdbuehehww43iimaybxv1clbh2" xml:space="preserve">La '''Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano''' (IKF) de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] determinas la klasigon kaj kodigon de la [[malkapablo]]j kiel rezulto de la interagado kiu enhavas malsufiĉojn, limigojn de la aktiveco kaj restriktojn al partopreno.

== Taskoj ==
[[Dosiero:World Health Organisation building from west.jpg|eta|Ĉefa sidejo de la Monda Organizaĵo pri Sano en [[Ĝenevo]], [[Svislando]]. Unu el multaj respondecoj de la MOS estas studo de malkapabloj kaj klopodoj por helpi malkapablulojn.]]
La IKF distingas inter la funkcioj de la korpo (ĉu fiziologia aŭ psikologia, kaj vido) kaj la strukturoj de la korpo (anatomiaj organoj, okulo kaj rilataj strukturoj). La malfortigo en strukturo aŭ la korpa funkcio estas difinita kiel partopreno de la anomalio, de la difekto, de la perdo aŭ de alia grava devojigo de kelkaj normoj ĝenerale akceptataj de la popoloj, kiuj povas fluktui je iu limdato. La aktiveco estas difinita kiel la plenumo de tasko aŭ agado.&lt;ref&gt; [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs352/en/ Disability and health] Alirita la 2an de majo 2016; 2015 Fact sheet N°352 WHO Media centre, World Health Organization.&lt;/ref&gt;

La IKF listigas 9 ampleksajn areojn de la funkciado kiuj povas esti tuŝitaj:
# Lernado kaj aplikado de sciaro
# Ĝeneralaj taskoj kaj postuloj
# [[Komunikado]]
# Movkapablo
# Memzorgado
# Hejma vivo
# Interagado kaj {{J|interpersona rilato}} 
# Gravaj areoj de la vivo
# Vivo de la [[komunumo]], kaj socia kaj civitana

== Klasigoj ==
* CIE-10, la Internacia Klasigo de Malsanoj, deka versio
* CDFT, la Internacia Klasigo de Farmaci-terapeŭtaj Derivaĵoj
* CIAP-2, la Internacia Klasigo de Primara Zorgado
* CIE-O, Internacia Kodigo de malsanoj por [[onkologio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.imserso.es/InterPresent2/groups/imserso/documents/binario/435cif.pdf Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200212134401/https://www.imserso.es/InterPresent2/groups/imserso/documents/binario/435cif.pdf |date=2020-02-12 }}

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Mallongigoj]]
[[Kategorio:Medicina klasifiko]]
[[Kategorio:Medicina terminologio]]
[[Kategorio:Handikapoj]]</text>
      <sha1>rbr56bdbuehehww43iimaybxv1clbh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393613</id>
      <parentid>9393611</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2304" sha1="7x1mcozhi2jh0179p2lpwk5o3z1pq30" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}

La '''Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano''' (IKF) de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] determinas la klasigon kaj kodigon de la [[malkapablo]]j kiel rezulto de la interagado kiu enhavas malsufiĉojn, limigojn de la aktiveco kaj restriktojn al partopreno.

== Taskoj ==
[[Dosiero:World Health Organisation building from west.jpg|eta|Ĉefa sidejo de la Monda Organizaĵo pri Sano en [[Ĝenevo]], [[Svislando]]. Unu el multaj respondecoj de la MOS estas studo de malkapabloj kaj klopodoj por helpi malkapablulojn.]]
La IKF distingas inter la funkcioj de la korpo (ĉu fiziologia aŭ psikologia, kaj vido) kaj la strukturoj de la korpo (anatomiaj organoj, okulo kaj rilataj strukturoj). La malfortigo en strukturo aŭ la korpa funkcio estas difinita kiel partopreno de la anomalio, de la difekto, de la perdo aŭ de alia grava devojigo de kelkaj normoj ĝenerale akceptataj de la popoloj, kiuj povas fluktui je iu limdato. La aktiveco estas difinita kiel la plenumo de tasko aŭ agado.&lt;ref&gt; [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs352/en/ Disability and health] Alirita la 2an de majo 2016; 2015 Fact sheet N°352 WHO Media centre, World Health Organization.&lt;/ref&gt;

La IKF listigas 9 ampleksajn areojn de la funkciado kiuj povas esti tuŝitaj:
# Lernado kaj aplikado de sciaro
# Ĝeneralaj taskoj kaj postuloj
# [[Komunikado]]
# Movkapablo
# Memzorgado
# Hejma vivo
# Interagado kaj {{J|interpersona rilato}} 
# Gravaj areoj de la vivo
# Vivo de la [[komunumo]], kaj socia kaj civitana

== Klasigoj ==
* CIE-10, la Internacia Klasigo de Malsanoj, deka versio
* CDFT, la Internacia Klasigo de Farmaci-terapeŭtaj Derivaĵoj
* CIAP-2, la Internacia Klasigo de Primara Zorgado
* CIE-O, Internacia Kodigo de malsanoj por [[onkologio]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://www.imserso.es/InterPresent2/groups/imserso/documents/binario/435cif.pdf Internacia Klasigo de la Funkciado, de la Diskapablo kaj de la Sano.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200212134401/https://www.imserso.es/InterPresent2/groups/imserso/documents/binario/435cif.pdf |date=2020-02-12 }}

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Mallongigoj]]
[[Kategorio:Medicina klasifiko]]
[[Kategorio:Medicina terminologio]]
[[Kategorio:Handikapoj]]</text>
      <sha1>7x1mcozhi2jh0179p2lpwk5o3z1pq30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jestřabice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>734474</id>
    <revision>
      <id>9392819</id>
      <parentid>8059021</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Radek Linner</username>
        <id>49708</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pluaj fotoj */ Other photo</comment>
      <origin>9392819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4400" sha1="5879sfpzkea6q77quoze8rxu3r01tos" xml:space="preserve">{{Geokesto | vilaĝo
&lt;!-- *** Kapo *** --&gt;
| nomo                     = Jestřabice
| devena_nomo              = 
| alia_nomo               = 
| kategorio                 = vilaĝo
&lt;!-- *** Nomo *** --&gt;
| etimologio                = 
| oficiala_nomo            = Jestřabice
| moto                    = 
| kromnomo                 = 
&lt;!-- *** Dosiero *** --&gt;
| dosiero                    = Kostel svaté Anny (Jestřabice).jpg
| dosiero_priskribo          = Preĝejo de sankta Anna (2008)
&lt;!-- *** Simboloj *** --&gt;
| flago                     = 
| blazono                   = 
&lt;!-- *** Lando ktp. *** --&gt;
| lando                     = Ĉeĥio
| lando_tipo                = Ŝtato
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = 
| regiono                   = Regiono Zlín
| distrikto                 = Distrikto Kroměříž
| municipo             = Koryčany
| municipo_tipo        = Administra municipo
| histregiono               = Moravio
| histregiono1          = 
| histregiono2          = 
| histregiono_tipo          = 
&lt;!-- *** Familio *** --&gt;
| parenco                   = 
| parto                     = 
| rivero                    = 
| rivero_tipo               = 
| memorindaĵo              = 
| memorindaĵo_noto         = 
| memorindaĵo_tipo         = Memorindaĵo
| konstruaĵo              = 156
| konstruaĵo_noto         = 2011
| konstruaĵo_tipo         = Domoj
| ŝoseo                    = [[Vlara fervojo]]
| ŝoseo_tipo               = Fervojo
| montaro                   = Litenĉica montetaro
&lt;!-- *** Situo *** --&gt;
| situo                 = Jestřabice
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  = 
| lat_d                    = 49
| lat_m                    = 05
| lat_s                    = 31
| lat_NS                   = N
| long_d                   = 17
| long_m                   = 07
| long_s                   = 47
| long_EW                  = E
&lt;!-- *** Dimensioj *** --&gt;
| areo                     = 8.07
| areo_rondumo            = 2
| areo_tipo            = Katastro
| areo_noto            = Jestřabice
&lt;!-- *** Loĝantaro *** --&gt;
| loĝantaro               = {{WikidataLoĝantaro}}
| loĝantaro_dato          = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| loĝantaro_denseco       = auto
&lt;!-- *** Historio &amp; gvidantaro *** --&gt;
| establita              = 1344
| establita_tipo         = Unua skribmencio
| dato                     = 
| ĉefulo                    = 
| ĉefulo_tipo               = 
| ĉefulo_partio              = 
&lt;!-- *** Kodoj *** --&gt;
| horzono           = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1
| horzono_DST       = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2
| poŝtkodo              = 768 05
&lt;!-- *** Mapoj *** --&gt;
| mapo_priskribo              = Situo enkadre de Ĉeĥio
| mapo_lokumilo              = Ĉeĥio
| mapo1                      = 
| mapo1_fono           = 
| mapo1_priskribo              = 
| mapo1_lokumilo              = 
&lt;!-- *** Retpaĝoj *** --&gt;
| retpaĝo                  = 
| commons                  = Jestřabice
| portalo             = Ĉeĥio
&lt;!-- *** Notoj *** --&gt;
| notoj                =
}}
'''Jestřabice''' estas vilaĝo en [[Ĉeĥio]], parto de urbo [[Koryčany]] en [[distrikto Kroměříž]]. Ĝi troviĝas proksimume 3&amp;nbsp;km sudokcidente de Koryčany. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 156 adresoj. En la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} ĉi tie daŭre vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}.

'''Jestřabice''' estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 8,07&amp;nbsp;km².

{{Najbaraj municipoj}}

== Historio ==
La unuaj mencioj pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1344]].

La [[1-a de aŭgusto]] [[1976]] Jestřabice estis administre alligita al Koryčany.

== Loĝantaro ==
{{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}}

== Memorindaĵoj ==
* Preĝejo de sankta Anna

== Protekto de la naturo ==
* [[Zono de speciala konservado|Eŭrope signifa loko]] [[Chřiby]]

== Pluaj fotoj ==
&lt;gallery&gt;
Haluzice hospoda 01.jpg|Gastejo en Haluzice, Jestřabice
Jestřabice - náves.jpg|Vilaĝplaco en Jestřabice
Jestrabice zeleznicni stanice.jpg|Fervoja stacio en Jestřabice sur [[Vlara fervojo]]
Jestrabicka prehrada001.jpg|Valbaraĵo en Jestřabice estas uzata por refreŝigado kaj al [[fiŝkaptado]]
&lt;/gallery&gt;

{{Koryčany}}

[[Kategorio:Koryčany]]
[[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kroměříž]]
[[Kategorio:Setlejoj en Litenĉica montetaro]]</text>
      <sha1>5879sfpzkea6q77quoze8rxu3r01tos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pogo-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>734971</id>
    <revision>
      <id>9392782</id>
      <parentid>8365856</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="n14o1ad7i93mdjh6hbcdw77t5btzcsc" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''pogo-efiko''' estas efiko de struktura [[mekaniko]]. Ĝi estas malstabila laŭlonga [[oscilado]], kiu povas okazi en la niveloj enhavantaj likvajn pelaĵojn de la lanĉanta parto de kosmoveturilo. Ĝi povas krei ŝokojn, kiuj kapablas detrui kaj la lanĉantan parton kaj la lanĉotan parton de la kosmoveturilo.

La pogo-efiko devenas de pulsoj en la motoro, kiuj [[Vibrado|vibrigas]] kaj la strukturojn de la veturilo kaj la likvan pelaĵon, kiuj siavice vibrigas la motoron mem. Se la ciklo de tiuj vibradoj [[Resonanco|ekresonadas]], la osciladoj pli kaj pli grandiĝas kaj kapablas detrui la strukturojn. La nomo &quot;pogo-efiko&quot; devenas de ludilo nomata [[Pogo (bastono)|pogo]].

La pogo-efiko detruis plurajn raketojn kaj satelitojn, ekzemple:
* la 3 unuaj ekzempleroj de la franca raketo Emeraude, inter la 15-a de junio kaj la 20-a de oktobro 1964;
* la scienca germana satelito Wika, la 10-a de marto 1970;
* la 4-a ekzemplero de la rusa raketo [[N1|N-1]], la 23-an de novembro 1972.

== Referencoj ==
* {{Libro|titre=Ariane, une épopée européenne|auteur1=William Huon|éditeur=ETAI|année=2007|lieu=Boulogne-Billancourt|isbn=978-2-7268-8709-7|pages totales=207}}

== Fonto==
{{Tradukita
| lingvo = fr
| artikolo = Effet_pogo
| revizio = 173732749
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kosmofluga inĝenierarto]]

[[Kategorio:Mekaniko]]
[[Kategorio:Fiziko]]
[[Kategorio:Kosmoflugo]]</text>
      <sha1>n14o1ad7i93mdjh6hbcdw77t5btzcsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kari Suomalainen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>735082</id>
    <revision>
      <id>9392859</id>
      <parentid>9389162</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="974" sha1="iry3eu5x0hop5fdll9daq5syi96jh8s" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Kari Yrjänä Suomalainen''' (naskiĝis la {{daton|15|oktobro|1920}} en Helsinko, mortis la {{daton|10|8|1999}} en [[Valkeakoski]]) estis finna artisto, kiu estis konata speciale kiel politika kartunisto de ''[[Helsingin Sanomat]]'' en 1950–1991. El liaj kartunoj estis publikigitaj ankaŭ libroj. Li uzis multe siajn politikajn temojn. Liaj kartunoj inkludas multe patrujajn ecojn. Li ekzemple malapogis finnlandiĝon kaj forton de ĉefministro kaj prezidanto [[Urho Kekkonen]]. Suomalainen estis konservativa. Li loĝis en siaj lastaj jaroj en [[Valkeakoski]].

Suomalainen uzis multe ankaŭ fikciajn figurojn. Li ekzemple kreis fikcian vilaĝon ''Rysänperä'', kies loĝantoj ofte prezentas en liaj kartunoj.

== Religio ==
Li konvertiĝis al la katolika kredo sub la influo de sia filino [[Lilli Earl|Lilli]]. Vidu [[katolikismo en Finnlando]].

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Suomalainen, Kari}}

[[Kategorio:Finnaj artistoj]]</text>
      <sha1>iry3eu5x0hop5fdll9daq5syi96jh8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ideomotora efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>738472</id>
    <revision>
      <id>9392814</id>
      <parentid>8570285</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4217" sha1="84tncmqti5t5gn20sa0prcrodhb1rpr" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''La ideomotora efiko''' estas [[Psikologio|psikologia]] fenomeno, en kiu persono faras agojn [[Senkonscio|senkonscie]]. Simile al la [[Reflekso|refleksiva]] respondo al [[doloro]], la korpo ofte agas senkonscie, sen la memvola decido de homo iniciati agon. Ekzemple [[Larmo|larmoj]] formiĝas en la okuloj senkonscie sub la influo de sento de malĝojo, kutime sen libervola decido plori.

[[Hipnoto|Hipnotigantoj]] profitas de la ideomotora efiko por distraj celoj. Kun ĝia helpo ili persvadas volontulojn el la spektantaro plenumi iun ajn agon sen ke ili decidu aŭ volu plenumi ĝin unue. Volontuloj kutime ne memoras plenumi la agon simile al homoj dormantaj, ne sciante ke ili agas laŭ [[Stimulo|stimuloj]] al sia cerbo, anstataŭ laŭ tiuj en la ekstera mondo. Pli subtilaj senkonsciaj respondoj estas ekspluatataj de [[Magiisto|magiistoj]] kaj [[Iluziisto|iluziistoj]] por fari ekzercojn ŝajne bazitajn sur &quot;menslegado&quot;.

Diversaj fenomenoj kiel [[Psikografio|Psikografio (aŭtomata skribado]]), malkovro de akvo aŭ de bonaj ŝtonoj subteraj, komunikado kun la [[Handikapulo|malkapabluloj]] kun la helpo de [[klavaro]], [[Séanco]] helpe de [[Literumita tabulo|Viji literumita tabulo]], estas ankaŭ atribuita de sciencistoj al la ideomotora efiko. Mistikuloj, aliflanke, atribuas la korpan agon al nenaturaj klarigoj, kaj multaj partoprenantoj en tiaj ceremonioj estas konvinkitaj, ke la korpa ago ne povas esti atribuita nur al ili.

La esprimon unue kreis William Benjamin Carpenter en [[1852]]. En artikolo, kiun li skribis, Carpenter argumentis, ke muskola movado povas esti plenumata sen konscia decido. Sciencaj eksperimentoj faritaj de la angla sciencisto [[Michael Faraday]], la franca kemiisto [[Michel-Eugène Chevreul|Michel Chevreul]] kaj la usona psikologo [[William James]], montris, ke multaj fenomenoj atribuitaj al misteraj aŭ spiritaj fortoj aŭ &quot;energioj&quot; povas esti klarigitaj per la ideomotora efiko. Krom tio, la eksperimentoj montris, ke eĉ &quot;honestaj kaj inteligentaj homoj povas fari senkonscian kaj kontraŭvolan korpan agon-movadon, kiu adaptiĝas al la dezirataj rezultoj&quot;. Krome ili montris kiel ''[[Sugestaĵo|sugestaĵoj]]'', kiuj povas direkti certan konduton, ankaŭ ricevas kaj influas helpe de subtilaj signalvortoj.

[[Alternativa medicino|Iuj alternativaj terapeŭtistoj]] asertas, ke ili uzas la ideomotoran efikon por komuniki kun la [[subkonscio]] de la paciento per sistemo de fizikaj movadoj kiel fingromovo aŭ tenado de [[pendolo]], signifante &quot;jes&quot;, &quot;ne&quot; kaj &quot;Mi ne pretas konscie malkovri ĝin&quot; . Ĉi tiuj asertoj havas neniun sciencan konfirmon.

Moderna ekzemplo de la ideomotora efiko estas ''helpata komunikado''. Helpata komunikado celas helpi homojn kun signifaj parolmalkapabloj komuniki per [[Komputila klavaro|klavaro]] &lt;ref&gt;Ralf W. Schlosser, Susan Balandin, Bronwyn Hemsley, Teresa Iacono, [http://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/07434618.2014.971490 Facilitated Communication and Authorship]: A Systematic Review, '''Augmentative and Alternative Communication''' 30, 2014-12, עמ' 359–368 doi: 10.3109/07434618.2014.971490&lt;/ref&gt;. Ĉi tio fariĝas, kiam faciliganto metas sian manon sur la manon de la paciento kaj tiel li, ŝajne, tajpas la mesaĝon, kiun li volas transdoni. Ĉi tiu metodo estas uzata interalie en komunikado kun homoj suferantaj [[Aŭtismo|aŭtismon]]. [[Eksperimento|Kontrolitaj studoj]] montras, ke la persono, kiu determinas la vortumon de la mesaĝo, estas la faciliganto, ne la paciento &lt;ref&gt;^ Barbara B. Montee, Raymond G. Miltenberger, David Wittrock, [http://doi.wiley.com/10.1901/jaba.1995.28-189 AN EXPERIMENTAL ANALYSIS OF FACILITATED COMMUNICATION]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, '''Journal of Applied Behavior Analysis''' 28, 1995-06, עמ' 189–200 doi: 10.1901/jaba.1995.28-189&lt;/ref&gt;. Ekzemple, kiam al paciento estas montrita aparta objekto kaj petata identigi ĝin, li ne povas fari tion, se la faciliganto ankaŭ ne vidas la objekton.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Seanco]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Scienca skeptikismo]]
[[Kategorio:Pseŭdoscienco]]
[[Kategorio:Kognaj devioj]]</text>
      <sha1>84tncmqti5t5gn20sa0prcrodhb1rpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berri-UQAM (metroo de Montrealo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740221</id>
    <revision>
      <id>9392924</id>
      <parentid>9045714</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="fu5lan3ji5m04y963omugbse4ccte9v" xml:space="preserve">{{Informkesto stacio
 | fono de kaplinio  = {{Montreala metroo|kMTL}}
 | nomo              = Berri-UQAM
 | dua nomo          = {{Montreala metroo|MTL}}
 | bildo             = Berri-UQAM green line platforms.jpg
 | grandeco de bildo = 280
 | bildoteksto       = ''Berri-UQAM''    
 | lando             = Kanado
 | urbo              = [[Montrealo]]
 | situo             = 
 | latitudo          = 45.515268
 | longitudo         = -73.561006
 | regiono-ISO       = CA
 | zomo              =
 | situo sur mapo    = Montrealo
 | ŝanĝebla mapo     = 
 | tipo              = 
 | kajoj             = 6
 | trakoj            = 6
 | zono              = 1
 | trafiko           = {{Unuo|4370465}} vojaĝantoj &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://www.stm.info/fr/a-propos/informations-entreprise-et-financieres/rapport-annuel-2020/rapport-dactivite-2020 STM - Rapport d'activité 2020 - Métro]&lt;/ref&gt;
 | konstruado        =
 | inaŭguro          = 
 | malfermo          = {{Dato|14|10|1966}}
 | fermo             =
 | arkitekto         = 
 | proprietulo       = [[Metroo de Montrealo]]
 | trafikanto        = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]]
 | kodo              =
 | linio             = {{Montreala metroo|L1}} {{Montreala metroo|L2}} {{Montreala metroo|L4}}
 | linikoloro        = 
 | antaŭa stacio     = Vd malsupre
 | posta stacio      = Vd malsupre
}}
'''Berri-UQAM''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]], [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] kaj [[Flava linio (metroo de Montrealo)|flava]] linioj, situanta en arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|14|10|1966}} sur la verda kaj oranĝa linioj kaj la {{Daton|28|04|1967}} sur la flava linio.
== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Metroo de Montrealo]]
* [[Korporacio de Transporto de Montrealo]]
* [[Verda linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Flava linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Stacioj de la metroo de Montrealo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/berri-uqam STM: Berri-UQAM]
* [http://www.metrodemontreal.com/orange/berri/ Metroo de Montrealo: Berri-UQAM]

{{Metroo de Montrealo|L1=jes|L2=jes|L4=jes}}

[[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]]
[[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]]
[[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]]
[[Kategorio:Flava linio (metroo de Montrealo)]]
[[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1966]]
[[Kategorio:1966 en Kanado]]</text>
      <sha1>fu5lan3ji5m04y963omugbse4ccte9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atwater (metroo de Montrealo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740343</id>
    <revision>
      <id>9392843</id>
      <parentid>9045690</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1896" sha1="13m1zufdugw3t194qavy2f639znz8jb" xml:space="preserve">{{Informkesto stacio
 | fono de kaplinio  = {{Montreala metroo|kMTL}}
 | nomo              = Atwater
 | dua nomo          = {{Montreala metroo|MTL}}
 | bildo             = Atwater-Metro-Mtl.jpg
 | grandeco de bildo = 280
 | bildoteksto       = ''Atwater''    
 | lando             = Kanado
 | urbo              = [[Montrealo]] / [[Westmount]]
 | situo             = 
 | latitudo          = 45.489543
 | longitudo         = -73.586463
 | regiono-ISO       = CA
 | zomo              =
 | situo sur mapo    = 
 | ŝanĝebla mapo     = Centra Montrealo/Montrealo
 | tipo              = 
 | kajoj             = 2
 | trakoj            = 2
 | zono              = 1
 | trafiko           = 
 | konstruado        =
 | inaŭguro          = 
 | malfermo          = {{Dato|14|10|1966}}
 | fermo             =
 | arkitekto         = 
 | proprietulo       = [[Metroo de Montrealo]]
 | trafikanto        = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]]
 | kodo              =
 | linio             = {{Montreala metroo|L1}}
 | linikoloro        = 
 | antaŭa stacio     = Vd malsupre
 | posta stacio      = Vd malsupre
}}
'''Atwater''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta inter arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]] kaj [[Westmount]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|14|10|1966}}.
== Vidu ankaŭ ==
* [[Metroo de Montrealo]]
* [[Korporacio de Transporto de Montrealo]]
* [[Verda linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Stacioj de la metroo de Montrealo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/atwater STM: Atwater]
* [http://www.metrodemontreal.com/green/atwater/ Metroo de Montrealo: Atwater]

{{Metroo de Montrealo|L1=jes}}

[[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]]
[[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]]
[[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1966]]
[[Kategorio:1966 en Kanado]]</text>
      <sha1>13m1zufdugw3t194qavy2f639znz8jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Partio de la verduloj por la progreso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740371</id>
    <revision>
      <id>9393246</id>
      <parentid>8398510</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="frf952xm9sjlet7mzb0o6k8kfohso42" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Partio de la verduloj por la progreso''' (araba: '''حزب الخضر للتقدم''' ; franca: '''Parti des verts pour le progrès''') aŭ PVP estas unu el la laŭleĝaj politikaj partioj en [[Tunizio]], fondita la 14-an de novembro 2005.

Fondite en novembro [[2005]] de Mongi Al-Khamasi, iama membro de Socia Liberala Partio (PSL - opozicia liberala partio en Tunizio), ĝi akiris la 3-an de marto [[2006]] la statuson de unu el la 9 leĝigitaj politikaj partioj antaŭ la [[Tunizia ribelo en 2010-2011|tunizia revolucio]]&lt;ref&gt;(fr) Néjib Sassi, ''Société civile : premier congrès du Parti des verts pour le progrès (PVP)'', L'Expression, la 20-an de decembro 2008.&lt;/ref&gt;.

Agnoskita la 3-an de marto [[2006]] tiu partio ambicias «plifortigi la vivmedian konscion» de la tunizianoj kaj sentivigi ilin pri la graveco de ĉi tiu en ilia vivo kaj en tiuj de la komunumoj.

La partio publikigas sian propran semajnilon en la franca kaj araba versioj (''Al-Tunisi'').

Dum la unua partia konferenco kiu okazis en decembro [[2008]], la ĝenerala sekretario Mongi Al-Khamasi estas rekondukita al lia posteno kaj la dek novaj membroj de la politika oficejo estis elektitaj de la membroj de la nacia konsilio.&lt;ref name=&quot;sassi&quot;&gt;Néjib Sassi, « Société civile : premier congrès du Parti des verts pour le progrès (PVP) », ''L'Expression'', 20 décembre 2008&lt;/ref&gt; La reprezentantoj de la [[Maroko|maroka]], [[Alĝerio|alĝeria]], [[Egiptio|egipta]] kaj palestina verdaj partioj kiuj ĉeestis la kongreson decidis pri la kreado de araba kolektivo de la verdaj partioj kaj ekologiaj movadoj sub la prezidanteco de Khamassi&lt;ref name=&quot;sassi&quot; /&gt;.

== Polemiko ==
Notindas ke multnombraj verdaj partioj, ĉefe la francaj verduloj ([[Les Verts]]) &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto |url=http://lesverts.fr/article.php3?id_article=2591 |titolo=Communiqué à la presse du 8 mars 2006 (Les Verts) |alirdato=2021-10-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090505034034/http://lesverts.fr/article.php3?id_article=2591 |arkivdato=2009-05-05 }}&lt;/ref&gt; kaj la [[Eŭropa Verda Partio|Eŭropa Verda Parttio]]&lt;ref&gt;{{En}} [http://www.europeangreens.org/cms/default/dok/152/152765.the_european_green_party_acknowledges_th@en.htm The European Green Party acknowledges the Tunisian Green Party (Parti Vert européen)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071107155637/http://www.europeangreens.org/cms/default/dok/152/152765.the_european_green_party_acknowledges_th@en.htm |date=2007-11-07 }}&lt;/ref&gt;, denuncis la kreadon de tiu partio deklarante ke la vera tunizia ekologia partio estas en realo estas la movado verda Tunizio ([[Tunisie verte]]), de kiu la dosiero ne ankoraŭ estis akceptita de la ministerio de la Interno, malgraŭ ke ĝi estis deponita du jaroj antaŭe.

== Politika oficejo ==
Ĉe la fondo de la partio en 2006, la politika gvidantaro konsistis krom la ĝenerala sekretario [[Mongi Khamassi]] kaj la asista ĝenerala sekretariino Amel Bel Lakhal, el Fathi Zghonda, Riadh Hammoudia, Fethi Dargachi, Ali Mrad, Chaker Ben Saïd, Faouzi Ezzeddine, Chrifa Marzouki kaj Karima Hosni.&lt;ref&gt;[http://archives.lapresse.tn/index.php?opt=15&amp;categ=1&amp;news=23311 M'hamed Jaïbi, « La neuvième formation est née », ''La Presse de Tunisie'', 4 mars 2006]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Okaze de la kongreso de 2008, la membroj de la oficejo estis plene renovigitaj&lt;ref name=&quot;sassi&quot;&gt;Néjib Sassi, « Société civile : premier congrès du Parti des verts pour le progrès (PVP) », ''L'Expression'', 20 décembre 2008&lt;/ref&gt; kaj la reprezentantoj de la [[Maroko|maroka]], [[Alĝerio|alĝeria]], [[Egiptio|egipta]] kaj [[Palestine|palestina]] verdaj partioj kiuj ĉeestis la kongreson decidis pri la kreado de araba kolektivo de verdaj partioj kaj ekologiaj movadoj sub la prezidanteco de Khamassi&lt;ref name=&quot;sassi2&quot;&gt;Néjib Sassi, « Société civile : premier congrès du Parti des verts pour le progrès (PVP) », ''L'Expression'', 20 décembre 2008&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Ekstera ligilo ==
(fr) [https://www.facebook.com/jeunesverts.ptv Facebook-paĝo de la junulara sekcio de la PVP]

[[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2005]]
[[Kategorio:Politikaj partioj de Tunizio]]</text>
      <sha1>frf952xm9sjlet7mzb0o6k8kfohso42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonaventure (metroo de Montrealo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740395</id>
    <revision>
      <id>9392949</id>
      <parentid>8897373</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2224" sha1="6ht8a9m8uxjgwdbjqbjfijae233kjae" xml:space="preserve">{{Informkesto stacio
 | fono de kaplinio  = {{Montreala metroo|kMTL}}
 | nomo              = Bonaventure
 | dua nomo          = {{Montreala metroo|MTL}}
 | bildo             = Bonaventuremetro2011.jpg
 | grandeco de bildo = 280
 | bildoteksto       = ''Bonaventure''    
 | lando             = Kanado
 | urbo              = [[Montrealo]]
 | situo             = 
 | latitudo          = 45.498373
 | longitudo         = -73.566872
 | regiono-ISO       = CA
 | zomo              =
 | situo sur mapo    = Montrealo
 | ŝanĝebla mapo     = 
 | tipo              = 
 | kajoj             = 2
 | trakoj            = 2
 | zono              = 1
 | trafiko           = {{Unuo|3071470}} vojaĝantoj &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://www.stm.info/fr/a-propos/informations-entreprise-et-financieres/rapport-annuel-2020/rapport-dactivite-2020 STM - Rapport d'activité 2020 - Métro]&lt;/ref&gt;
 | konstruado        =
 | inaŭguro          = 
 | malfermo          = {{Dato|13|02|1967}}
 | fermo             =
 | arkitekto         = 
 | proprietulo       = [[Metroo de Montrealo]]
 | trafikanto        = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]]
 | kodo              =
 | linio             = {{Montreala metroo|L2}}
 | linikoloro        = 
 | antaŭa stacio     = Vd malsupre
 | posta stacio      = Vd malsupre
}}
'''Bonaventure''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] linio, situanta en arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|13|02|1967}}.

== Interkonektoj ==
* {{Montreala metroo|EXO}} {{Montreala metroo|E3}} {{Montreala metroo|E5}} ''[[Centra stacidomo de Montrealo|Gare Centrale]]''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Metroo de Montrealo]]
* [[Korporacio de Transporto de Montrealo]]
* [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Stacioj de la metroo de Montrealo]]
* [[Bonaventura]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/bonaventure STM: Bonaventure]
* [http://www.metrodemontreal.com/orange/bonaventure/ Metroo de Montrealo: Bonaventure]

{{Metroo de Montrealo|L2=jes}}

[[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]]
[[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]]</text>
      <sha1>6ht8a9m8uxjgwdbjqbjfijae233kjae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beaudry (metroo de Montrealo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740542</id>
    <revision>
      <id>9392900</id>
      <parentid>7436620</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="4durnn4zyj42du6bmbxv1assb6w9zmr" xml:space="preserve">{{Informkesto stacio
 | fono de kaplinio  = {{Montreala metroo|kMTL}}
 | nomo              = Beaudry
 | dua nomo          = {{Montreala metroo|MTL}}
 | bildo             = Beaudry-Metro.jpg
 | grandeco de bildo = 280
 | bildoteksto       = ''Beaudry''    
 | lando             = Kanado
 | urbo              = [[Montrealo]]
 | situo             = 
 | latitudo          = 45.519402
 | longitudo         = -73.557356
 | regiono-ISO       = CA
 | zomo              =
 | situo sur mapo    = Montrealo
 | ŝanĝebla mapo     = 
 | tipo              = 
 | kajoj             = 2
 | trakoj            = 2
 | zono              = 1
 | trafiko           = 
 | konstruado        =
 | inaŭguro          = 
 | malfermo          = {{Dato|21|12|1966}}
 | fermo             =
 | arkitekto         = 
 | proprietulo       = [[Metroo de Montrealo]]
 | trafikanto        = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]]
 | kodo              =
 | linio             = {{Montreala metroo|L1}}
 | linikoloro        = 
 | antaŭa stacio     = Vd malsupre
 | posta stacio      = Vd malsupre
}}
'''Beaudry''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|21|12|1966}}.
== Vidu ankaŭ ==
* [[Metroo de Montrealo]]
* [[Korporacio de Transporto de Montrealo]]
* [[Verda linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Stacioj de la metroo de Montrealo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/beaudry STM: Beaudry]
* [http://www.metrodemontreal.com/green/beaudry/ Metroo de Montrealo: Beaudry]

{{Metroo de Montrealo|L1=jes}}

[[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]]
[[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]]</text>
      <sha1>4durnn4zyj42du6bmbxv1assb6w9zmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cadillac (metroo de Montrealo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740546</id>
    <revision>
      <id>9393371</id>
      <parentid>7663205</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1908" sha1="cdty6jpjvcuzc9877qr85let16rtu7v" xml:space="preserve">{{Aliaj signifoj|Cadillac}}
{{Informkesto stacio
 | fono de kaplinio  = {{Montreala metroo|kMTL}}
 | nomo              = Cadillac
 | dua nomo          = {{Montreala metroo|MTL}}
 | bildo             = CadillacStationMetro.jpg
 | grandeco de bildo = 280
 | bildoteksto       = ''Cadillac''    
 | lando             = Kanado
 | urbo              = [[Montrealo]]
 | situo             = 
 | latitudo          = 45.576944
 | longitudo         = -73.546667
 | regiono-ISO       = CA
 | zomo              =
 | situo sur mapo    = Montrealo
 | ŝanĝebla mapo     = 
 | tipo              = 
 | kajoj             = 2
 | trakoj            = 2
 | zono              = 2
 | trafiko           = 
 | konstruado        =
 | inaŭguro          = 
 | malfermo          = {{Dato|6|6|1976}}
 | fermo             =
 | arkitekto         = 
 | proprietulo       = [[Metroo de Montrealo]]
 | trafikanto        = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]]
 | kodo              =
 | linio             = {{Montreala metroo|L1}}
 | linikoloro        = 
 | antaŭa stacio     = Vd malsupre
 | posta stacio      = Vd malsupre
}}
'''Cadillac''' [ka.di.lak] estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Mercier–Hochelaga-Maisonneuve de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|6|6|1976}}.
== Vidu ankaŭ ==
* [[Metroo de Montrealo]]
* [[Korporacio de Transporto de Montrealo]]
* [[Verda linio (metroo de Montrealo)]]
* [[Stacioj de la metroo de Montrealo]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/cadillac STM: Cadillac]
* [http://www.metrodemontreal.com/green/cadillac/ Metroo de Montrealo: Cadillac]

{{Metroo de Montrealo|L1=jes}}

[[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]]
[[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]]
[[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1976]]
[[Kategorio:1976 en Kanado]]</text>
      <sha1>cdty6jpjvcuzc9877qr85let16rtu7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferenc Rajna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>740923</id>
    <revision>
      <id>9393267</id>
      <parentid>7656846</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T06:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontoj */</comment>
      <origin>9393267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="gpf5ahdzuiuo4rjdv0fz7cl63bojubf" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = Ferenc Rajna
|dosiero              = Rajna Ferenc.jpg 
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo de dosiero = Ferenc Rajna en 1900
|naskonomo            = Reiner Ferenc
}}
'''[[Francisko|Ferenc]] Rajna,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Rajna Ferenc''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], [[kritikisto]], [[scenaristo]], [[tradukisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Reiner'' ĝis 1900.

Ferenc Reiner&lt;ref&gt;https://hu.wikipedia.org/wiki/Rajna_Ferenc&lt;/ref&gt; naskiĝis la {{daton|28|januaro|1861}} en [[Solt]], li mortis la {{daton|21|aprilo|1933}} en [[Budapeŝto]].
 
== Biografio ==
Ferenc Rajna devenis el [[juda]] familio. Li frekventis [[mezlernejo]]jn en Budapeŝto kaj [[Vieno]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[ELTE|Reĝa Universitato de Budapeŝto]]. Ekde [[1833]] li estis ĵurnalisto en Budapeŝto, baldaŭ redaktoro, pli poste kritikisto en pluraj gazetoj. En la teatra jaro [[1900]] li estis teatrestro de [[Teatro Magyar]]. Li multe tradukis teatraĵojn, eĉ li verkis tekstojn de [[opereto]]j. Li kreis la unuan hungaran teatran [[revuo]]n. Li edziĝis en [[1911]].

== Liaj scenarlibroj (elekto) ==
* ''A milliomos nő'' (opereto kun muziko de [[Szidor Bátor]], 1887)
* Karl Millöcker: ''Boszorkányvár'' (tradukaĵo, 1890)
* Robert Planquette: ''A garasos kisasszony'' (tradukita opereto, 1898)
* ''Asszonyregiment'' (muzika [[komedio]] kun muziko de Vilmos Rosenzweig, 1899)
* [[Émile Zola]]: ''Raquin Teréz'' (tradukaĵo, 1903)
* ''A hajdúk hadnagya'' (opereto, 1904)
* ''Ex-lex'' (teatra revuo kun poemoj de [[Jenő Heltai]], 1905, prezentita pli ol 100-foje)
* ''Rab Mátyás'' (muzika [[komedio]] kun muziko de [[Károly Czobor]], 1906)
* ''Táncos huszárok'' (opereto kun muziko de [[Albert Szirmai]], 1910)
* ''Szépasszony kocsisa'' (opereto kun muziko de Károly Czobor, 1923, prezentita pli ol 100-foje)

== Lia volumo ==
* ''Budapester Theater Dekameron I-II.'' (biografioj, 1925)
    
== Fontoj ==
* [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC12527/12673.htm hungarlingva biografio]
* [https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/30/30424.htm hungarlingva biografio]
* [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz22/62.html hungarlingva biografio]
* [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/r/r21075.htm hungarlingva biografio]

== Referencoj ==
{{Projektoj}}{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rajna Ferenc}}
[[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj kritikistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj scenaristoj]]
[[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj judoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>gpf5ahdzuiuo4rjdv0fz7cl63bojubf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ralph Bunche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>741009</id>
    <revision>
      <id>9393237</id>
      <parentid>9204989</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="qa38j6ed64bp20h8twdfb1cntnyaj09" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}

'''Ralph Johnson BUNCHE''' (La [[7-a de aŭgusto|7-an de‏ aŭgusto]] [[1904]] - La [[9-a de decembro|9-an de decembro]] [[1971]]) estis [[Usono|usona]] profesoro pri politika scienco, [[diplomato]] kaj [[ŝtatisto]], la dua peranto inter [[Israelo]] kaj la arabaj ŝtatoj en la [[Palestina milito de 1948]] kaj la gajninto de la [[Nobel-premio pri paco]] en [[1950]], pri mediacio en [[Palestino]], iĝante la unua reprezentanto de nigruloj kiu estis honorita per ĉi tiu premio. En 1963, li ankaŭ ricevis la Medalon de Libereco de la [[Prezidanto de Usono]], [[Lyndon JOHNSON|Lyndon Johnson]].

== Vivo ==
[[Dosiero:Ralph_Bunche_00001971.jpg|maldekstra|eta|268x268ra| Ralph Bunch en sia junaĝo.]]
Bunche naskiĝis en la urbo [[Detrojto]] en [[Usono]]. Lia patro (Fred) estis frizisto kaj lia patrino (Olive Agnes naskita Johnson) estis amatora muzikisto. Kiam li estis infano, lia familio translokiĝis al [[Toledo (Ohio)|Toledo]] kaj poste al [[Albuquerque (Nov-Meksiko)|Albuquerque]] en 1915. Lia patrino mortis en 1916, kaj lia patro, kiu forlasis Albuquerque por serĉi laboron, ne revenis al siaj infanoj post la morto de sia edzino. Iom da tempo poste li reedziĝis kaj Ralph neniam renkontis lin denove. Juna Ralph kreskis kun sia fratino Grace ĉe avino Lucy Taylor Johnson en [[Los-Anĝeleso]].

Bunche studentiĝis kun tre bona rezulto ĉe Jefferson High School, studentiĝis ĉe la [[Universitato de Kalifornio]] en 1927, kaj tiam enskribiĝis en [[Universitato Harvard]]. Por gajni iom da kroma mono, li laboris ĉe loka librejo. En 1928 li akiris [[Magistro|magistron]] pri [[politika scienco]], kaj en 1934 [[Doktoriĝo|doktoriĝon]]. Tiutempe li jam laboris en la Departemento pri Politikaj Sciencoj en la Universitato Harvard. Li estis la unua nigra usonano, kiu doktoriĝis de usona universitato.

== Profesia laboro ==
En la jaroj 1936-1938 li faris [[postdoktoriĝa esploro|postdoktoriĝan antropologian esploradon]] ĉe la [[London School of Economics|Londona Ekonomika Lernejo]], kaj poste ĉe la [[Universitato de Kaburbo]]. Li tiam revenis por labori ĉe la Sekcio de Politika Scienco en Universitato Harvard.

Dum [[dua Mondmilito]], Bunche deĵoris en la usona sekreta servo, la Oficejo de Strategiaj Servoj, kaj en 1943 estis transdonita al la [[usona Departemento de Ŝtato]]. Li rapide fariĝis estro ĉe la Instituto pri Pacifikaj Rilatoj. Li partoprenis konferencon en [[San-Francisko|San Francisco]] en 1945, kiu planis la fondon de [[Unuiĝintaj Nacioj]]. En la sekvaj jaroj li estis ligita kun la agadoj de la Unuiĝintaj Nacioj. Kiam la [[Araba-israela konflikto|israela-araba konflikto]] komenciĝis en 1948, post la murdo de la mediaciisto de UN en Palestino, [[Folke Bernadotte]], Bunche sukcedis lin. Li partoprenis ĉiujn pacajn intertraktadojn sur la insulo [[Rodoso]], ellaborante [[Batalhalto|batalhalton]] en 1949, tiel finante la Unuan Israelan-Araban Militon. Pro lia laboro li ricevis la Nobel-pacpremion en 1950. Poste, Bunche partoprenis pacajn intertraktadojn en konfliktaj regionoj kiel [[Kongo (Kinŝasa)|Kongo]], [[Jemeno]], [[Kaŝmiro]] kaj [[Kipro]]. En 1968 li fariĝis ĝenerala vicsekretario de UN.

Bunche multe okupiĝis pri la lukto por civilaj rajtoj en Usono. En 1963, li partoprenis la [[Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero|marŝon al Vaŝingtono]], postulante altigon de la [[minimuma salajro]] kaj ĉesigo de [[rasapartigo]]. En junio 1970, lia sano malboniĝis kaj li rezignis sian postenon ĉe Unuiĝintaj Nacioj. Jaron poste, li mortis en [[Novjorko]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons-inline|Category:Ralph Bunche}}

{{Nobel-premio pri paco}}
{{bibliotekoj}}
{{vivtempo|Bunche, Ralph}}
[[Kategorio:Studentoj de universitato Harvard]]
[[Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]]
[[Kategorio:Usonaj diplomatoj]]</text>
      <sha1>qa38j6ed64bp20h8twdfb1cntnyaj09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Literatura rondo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>741315</id>
    <revision>
      <id>9393283</id>
      <parentid>9297624</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="bd3qatl12mqqk7x097coygzfs3vr69t" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Literatura rondo''' aŭ '''verkista grupo''' aŭ '''asocio''', '''bando''' aŭ '''fako''' estas grupo de poetoj, [[Verkisto|verkistoj]], kreivuloj kaj intelektuloj, kiuj flegas kaj konservas kreajn kaj sociajn ligojn inter ili. Kutime ekzistas vasta konsento inter la membroj pri la enhavo kaj formalaj metodoj por literatura kaj poezia kreado, kaj ofte ĉi tiu interkonsento ankaŭ estas formulita kiel [[manifesto]], laŭ kiu la membroj de la grupo kreas. La membroj de la literatura grupo kutime traktas ne nur [[Literaturo|literaturon]] sed ankaŭ rilatajn temojn kiel [[Plastiko|plastan arton]], [[Filozofio|filozofion]], [[Psikologio|psikologion]] kaj similajn.

La literatura grupo estas produkto de [[modernismo]], sed ĝiaj radikoj kuŝas en la institucio de la [[literatura salono]], kiu estis kunveno de grupo de intelektuloj por fruktodona diskuto pri literaturaj kaj filozofiaj problemoj. Fenomeno reganta dum [[Klerismo|la klerismo]] (en [[17-a jarcento|la 17a]] kaj [[18-a jarcento|18a]] jarcentoj) en [[Francio]] kaj [[Germanio]]. Modernaj literaturaj grupoj (de la fino de la [[19-a jarcento]]) estis ĉefe akceptitaj en [[Anglio]], [[Francio]], [[Rusio]] kaj [[Germanio]] kaj landoj influataj de ilia kulturo.

Inter la influaj literaturaj grupoj estas la [[Grupo Bloomsbury]] de verkistoj [[Virginia Woolf]] kaj [[E. M. Forster]], ekonomikisto [[John Maynard Keynes]] kaj aliaj. La rondo kiu kolektiĝis ĉirkaŭ [[Jean-Paul Sartre]] kaj [[Simone de Beauvoir]]

== Ecoj ==
Literatura grupo kutime konsistas el &quot;malmola kerno&quot; kunmetita plejparte el viroj. Ĉirkaŭ la malmola kerno, nombranta inter kvar kaj ok membroj, estas &quot;periferio&quot; de malpli sindediĉaj membroj. La grupo estas kutime gvidata de reganta viro aŭ paro, kiuj traktas unu la alian. La grupo kutime konsistas el relative junaj homoj, kiuj kredas, ke ili scias tre bone, kia devas esti literatura verko kaj prononcas sian doktrinon kun granda [[memfido]]. La kunvenoj de la fako ofte okazas en regulaj lokoj ([[Kafejo|kafejoj]], domoj de amikoj, loĝoĉambro de altstatusa plenkreskulo gastiganta amason da kreemaj junuloj, ktp.). La grupo diskutas la unuopajn verkojn de ĉiu el siaj membroj kaj aliajn verkojn per [[kritiko]] kaj povas neformale eĉ [[Recenzo|recenzi]] ilin. Foje estas ankaŭ grupa [[Kunlaborado|kunlabora]] verkado, ekzemple redakti komunan artikolon, [[Kabaredo|montri kabaretan]] spektaklon, [[Ekspozicio|ekspozicion]] kaj simile. Plej multaj literaturaj grupoj havas [[Revuo|periodaĵon]] en kiu estas formulita la [[ideologio]] de la grupo kaj en kiu estas publikigitaj la verkoj de ĝiaj membroj kaj verkoj de proksimaj aŭtoroj.

Plej multaj el la literaturaj bandoj ekzistas de ĉirkaŭ jardeko kaj diseriĝis sur la fono de malkonsentoj kaj eĉ kvereloj inter siaj membroj, kontraŭ la fono de diferencoj en [[mondkoncepto]], ofte surteriĝas egoismaj konsideroj kaj eĉ romantikaj konfliktoj. Tamen iuj bandoj emas &quot;dissolvi&quot; kaj ne disfali en grava konflikto.

== Por plua legado ==
== Vidu ankaŭ ==
* [[Literatura salono]]
* [[Literatura Socio de Gräfelfing]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
[[Kategorio:Literatura teorio]]</text>
      <sha1>bd3qatl12mqqk7x097coygzfs3vr69t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393309</id>
      <parentid>9393283</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="oeeyx162i51x6h8vxlyhvfe26qun7oh" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Literatura''' aŭ ('''verkista''') '''grupo''', '''rondo''', '''asocio''', '''bando''' aŭ '''fako''' estas grupo de poetoj, [[Verkisto|verkistoj]], kreivuloj kaj intelektuloj, kiuj flegas kaj konservas kreajn kaj sociajn ligojn inter ili. Kutime ekzistas vasta konsento inter la membroj pri la enhavo kaj formalaj metodoj por literatura kaj poezia kreado, kaj ofte ĉi tiu interkonsento ankaŭ estas formulita kiel [[manifesto]], laŭ kiu la membroj de la grupo kreas. La membroj de la literatura grupo kutime traktas ne nur [[Literaturo|literaturon]] sed ankaŭ rilatajn temojn kiel [[Plastiko|plastan arton]], [[Filozofio|filozofion]], [[Psikologio|psikologion]] kaj similajn.

La literatura grupo estas produkto de [[modernismo]], sed ĝiaj radikoj kuŝas en la institucio de la [[literatura salono]], kiu estis kunveno de grupo de intelektuloj por fruktodona diskuto pri literaturaj kaj filozofiaj problemoj. Fenomeno reganta dum [[Klerismo|la klerismo]] (en [[17-a jarcento|la 17a]] kaj [[18-a jarcento|18a]] jarcentoj) en [[Francio]] kaj [[Germanio]]. Modernaj literaturaj grupoj (de la fino de la [[19-a jarcento]]) estis ĉefe akceptitaj en [[Anglio]], [[Francio]], [[Rusio]] kaj [[Germanio]] kaj landoj influataj de ilia kulturo.

Inter la influaj literaturaj grupoj estas la [[Grupo Bloomsbury]] de verkistoj [[Virginia Woolf]] kaj [[E. M. Forster]], ekonomikisto [[John Maynard Keynes]] kaj aliaj. La rondo kiu kolektiĝis ĉirkaŭ [[Jean-Paul Sartre]] kaj [[Simone de Beauvoir]]

== Ecoj ==
Literatura grupo kutime konsistas el &quot;malmola kerno&quot; kunmetita plejparte el viroj. Ĉirkaŭ la malmola kerno, nombranta inter kvar kaj ok membroj, estas &quot;periferio&quot; de malpli sindediĉaj membroj. La grupo estas kutime gvidata de reganta viro aŭ paro, kiuj traktas unu la alian. La grupo kutime konsistas el relative junaj homoj, kiuj kredas, ke ili scias tre bone, kia devas esti literatura verko kaj prononcas sian doktrinon kun granda [[memfido]]. La kunvenoj de la fako ofte okazas en regulaj lokoj ([[Kafejo|kafejoj]], domoj de amikoj, loĝoĉambro de altstatusa plenkreskulo gastiganta amason da kreemaj junuloj, ktp.). La grupo diskutas la unuopajn verkojn de ĉiu el siaj membroj kaj aliajn verkojn per [[kritiko]] kaj povas neformale eĉ [[Recenzo|recenzi]] ilin. Foje estas ankaŭ grupa [[Kunlaborado|kunlabora]] verkado, ekzemple redakti komunan artikolon, [[Kabaredo|montri kabaretan]] spektaklon, [[Ekspozicio|ekspozicion]] kaj simile. Plej multaj literaturaj grupoj havas [[Revuo|periodaĵon]] en kiu estas formulita la [[ideologio]] de la grupo kaj en kiu estas publikigitaj la verkoj de ĝiaj membroj kaj verkoj de proksimaj aŭtoroj.

Plej multaj el la literaturaj bandoj ekzistas de ĉirkaŭ jardeko kaj diseriĝis sur la fono de malkonsentoj kaj eĉ kvereloj inter siaj membroj, kontraŭ la fono de diferencoj en [[mondkoncepto]], ofte surteriĝas egoismaj konsideroj kaj eĉ romantikaj konfliktoj. Tamen iuj bandoj emas &quot;dissolvi&quot; kaj ne disfali en grava konflikto.

== Por plua legado ==
== Vidu ankaŭ ==
* [[Literatura salono]]
* [[Literatura Socio de Gräfelfing]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
[[Kategorio:Literatura teorio]]</text>
      <sha1>oeeyx162i51x6h8vxlyhvfe26qun7oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miroslav Žbirka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>744019</id>
    <revision>
      <id>9393106</id>
      <parentid>9265909</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6389" sha1="4a17jqmujaaomz91euaw4yg01fc4er1" xml:space="preserve">{{Informkesto kantisto
|nomo = Miroslav Žbirka
|dosiero = M Žbirka Praha 2016.jpg
|priskribo de dosiero = Miroslav Žbirka en 2016
|grandeco de dosiero = 
|larĝa dosiero = jes
|fono = soloa kantisto
|naskonomo = Miroslav Žbirka
|alie nomata = Miro Žbirka
|kromnomo = &quot;Meky&quot; Žbirka
|naskiĝo = [[21-a de oktobro]] [[1952]]&lt;br /&gt;{{flagikono|Ĉeĥoslovakio}} [[Bratislavo]], [[Ĉeĥoslovakio]]
|morto = [[10-a de novembro]] [[2021]]
|deveno = [[Bratislavo]], [[Ĉeĥoslovakio]]
|instrumento = [[gitaro]], [[piano]]
|tipo de voĉo = [[alto]], [[baso]], [[kontrabaso]]
|ĝenro = [[Rok-muziko]] [[Popmuziko]]
|profesio = [[kantisto]]
|aktivaj jaroj = 1970–2021
|eldoninto = 
|parencaj temoj = [[Modus (muzika grupo)|Modus]], [[Laco Lučenič]]
|ttt = [http://www.zbirka.cz Oficiala paĝo de Miro Žbirka]
|kesteroj=
{{Informkesto homo
|subŝablono=jes
}}}}
'''Miroslav &quot;Meky&quot; Žbirka''' (la [[21-an de oktobro]] [[1952]] [[Bratislavo]] – la [[10-an de novembro]] [[2021]] [[Prago]]) estis slovaka [[kantisto]] kaj muzika komponisto. Li devenis el miksita geedzeco, lia patrino estis anglino, la parto slovako, siajn kantojn li ofte kantis en ambaŭ lingvoj de siaj gepatroj.

Kunfondinto de muzika grupo [[Modus (muzika grupo)|Modus]], kun kiu en la jaro [[1977]] akiris komune kun [[Ján Lehotský]] kaj [[Marika Gombitová]] [[Bratislava liro|Oran bratislavan liron]] por kanto ''Úsmev''. En la jaro [[1981]] komune kun [[Laco Lučenič]] ili forlasis grupon Modus kaj fondis grupon [[Limit (grupo)|Limit]], kun kiu li ekiris al soloa vojo. En la jaro [[1982]] li fariĝis la unua slovaka [[Ora najtingalo]]; post [[Waldemar Matuška]] li estis la dua, kiu kapablis venki super [[Karel Gott]].

== Diskografio ==
=== LP ===
'''Devena:'''
* [[1979 en muziko|1979]] ''Modus''
* [[1980 en muziko|1980]] ''Doktor sen''
* [[1982 en muziko|1982]] ''Sezónne lásky''
* [[1983 en muziko|1983]] ''Roky a dni''
* [[1984 en muziko|1984]] ''Nemoderný chalan''
* [[1986 en muziko|1986]] ''Chlapec z ulice''
* [[1988 en muziko|1988]] ''Zlomky poznania''
* [[1990 en muziko|1990]] ''K.O.''
* [[1994 en muziko|1994]] ''Samozrejmý svet''
* [[1997 en muziko|1997]] ''Meky''
* [[2001 en muziko|2001]] ''Modrý album''
* [[2005 en muziko|2005]] ''Dúhy''
* [[2009 en muziko|2009]] ''Empatia''
* [[2015 en muziko|2015]] ''Miro''
* 2018 ''Double album''

'''Eksportaj:'''
[[Dosiero:Meky Žbirka 2019.jpg|eta|Miroslav Žbirka kun la edzino en la jaro 2019]]
* [[1981 en muziko|1981]] ''Doctor Dream''
* [[1982]] ''Miro''&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;Preskaŭ identa kun LP ''Doctor Dream'', sed estas ĉi tie alia vicigo de la komponaĵoj (kaj krom tio je du malpli) kaj ankaŭ nova aranĝo.&lt;/ref&gt;
* [[1982]] ''Like a Hero''
* [[1982]] ''Light of My Life''
* [[1983]] ''Giant Step''
* [[1984]] ''Dear Boy''&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;Absolute edenta kun LP ''Giant Step''. Interesaĵo - estas ĉi tie komponaĵoj, kiuj estis kantitaj unue angle kaj poste nur slovake: ''Take a Giant Step'' (→ ''Motýl Admirál''), ''Dear Boy'' (→ ''Nechodí''), ''Ginny'' (→ ''Denisa''), ''I Don't Wanna Make You Feel Down'' (→ ''S tebou je kríž''). La unuaj tri nomita aperis nelonge post eldono de LP ''Giant Step'' en LP ''Roky a dni'', la lasta nomita &quot;devis atendi&quot; la slovakan version en LP ''Nemoderný chalan''.&lt;/ref&gt;
* [[1989 en muziko|1989]] ''Step by Step''&lt;ref group=&quot;noto&quot;&gt;Anglaj versioj de kantoj el LP Nemoderný chalan, Chlapec z ulice kaj Zlomky poznania.&lt;/ref&gt;
* [[2006 en muziko|2006]] ''Greatest Hits ''
* [[2008 en muziko|2008]] ''Like a Hero: The Best of Miro''

'''Infanaj:'''
* [[1993 en muziko|1993]] ''Songs for Children''
* [[1999 en muziko|1999]] ''Songs for Boys &amp; Girls''

'''Koncertaj:'''
* [[2004 en muziko|2004]] ''Live''
* [[2011 en muziko|2011]] ''Symphonic Album''

'''Kompilaj:'''
* [[1985 en muziko|1985]] ''12 naj... ''
* [[1986 en muziko|1986]] ''20 naj... ''
* [[1995 en muziko|1995]] ''22 dní: The Best of Miroslav Žbirka''
* [[1999]] ''The Best of Miroslav Žbirka 2''
* [[2003 en muziko|2003]] ''The Best of Miroslav Žbirka: '93 – '03''
* [[2006]] ''Gold''
* [[2007 en muziko|2007]] ''22 × 2: The Best of Miroslav Žbirka''
* [[2012 en muziko|2012]] ''Zlatá kolekce''
* [[2012]] ''Complete Box''

=== EP ===
* [[2008 en muziko|2008]] ''Vieš byť zlá''
* [[2012]] ''Made In Abbey Road''

=== SP ===
'''Devena:'''
* [[1993]] ''Ó, rodný kraj'' (1975) – kun [[Orkestro de Gustav Brom]]
* [[1980]] ''Klaun z domu číslo 6 / V slepých uličkách''
* [[1982]] ''Biely kvet / Atlantída''
* [[1983]] ''Nechodí / Zázračné hodiny''
* [[1988]] ''Prvá / Už len deň''
* [[1994]] ''Zima, zima / Zlodejka snov''
* [[1997]] ''Letím tmou (za tebou)''
* [[2009]] ''Múr našich lások (live) / Poraď si sám''
* [[2012]] ''Love Shines / In the Sun''
* [[2024]] ''Perfektná / Stále hrej''

'''Eksporta:'''
* [[1982]] ''The Love Song / My Darling''
* [[1983]] ''Ginny / I Don't Wanna Make You Feel Down''
* [[1983]] ''Dear Boy / Singing to My Little Lady''
* [[1987]] ''Sunshine Lady / Come Back to Me''
* [[2009]] ''Like a Hero / Leise fällt die Tür ins Schloss''

=== DVD ===
* [[2004]] ''Live''
* [[2006]] ''The Best of Tour''
* [[2010]] ''Miro Žbirka v Obecním domě: Live''
* [[2011]] ''Empatia v obrazoch''
* [[2013 en muziko|2013]] ''Happy Birthday''
* [[2014 en muziko|2014]] ''The Best of Video &amp; Rarity''

== Pluaj fotoj ==
&lt;gallery&gt;
Miroslav Žbirka.jpg|Miroslav Žbirka dum prezentiĝo
Miroslav Žbirka 2014.JPG|Miroslav Žbirka dum prezentiĝo
Miroslav Žbirka Praha 2018.jpg|Miroslav Žbirka en la jaro 2018
Miroslav Žbirka (jan. 2012).jpg|Miroslav Žbirka
Miroslav Zbirka 2016-01 Kristalove kridlo 2015 a.jpg|Miroslav Žbirka en la jaro 2016
Miroslav Zbirka Rachel Sklenickova 2016-01 Kristalove kridlo 2015 a.jpg|Miroslav Žbirka kun Rachel Skleničková
Žbirka1.jpg|Miroslav Žbirka en la jaro 2006
Martha a Miro Žbirka 2018.jpg|Miroslav Žbirka kun kantistino Martha
K Gott M Žbirka 2016.jpg|Miroslav Žbirka kun [[Karel Gott]]
M Žbirka s manželkou 2015.JPG|Miroslav Žbirka kun la edzino
&lt;/gallery&gt;

== Notoj ==
&lt;references group=&quot;noto&quot; /&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Commonscat linio}}
* [http://www.zbirka.cz Oficiala paĝo de Miro Žbirka]

{{Vivtempo|Žbirka, Miroslav}}

[[Kategorio:Slovakaj kantistoj]]
[[Kategorio:Oraj najtingaloj]]
[[Kategorio:Arĝentaj najtingaloj]]
[[Kategorio:Bronzaj najtingaloj]]
[[Kategorio:Kantistoj kantantaj slovake]]</text>
      <sha1>4a17jqmujaaomz91euaw4yg01fc4er1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kiril Petkov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>747834</id>
    <revision>
      <id>9393288</id>
      <parentid>9291510</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3259" sha1="740okt0q9i9av7ks7sgtxq6ame45gk9" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto
| partio = „Ni daŭrigas la ŝanĝon“
| kesteroj =
{{informkestero sinsekvo
| titolo = ĉefministro de Bulgario
| dosiero = Flago-de-Bulgario.svg
| periodo = [[2021]]–[[2022]]
| antaŭ = 
| post = 
}}
}}
'''Kiril Petkov PETKOV''' ({{Lang-bg|Кирил Петков Петков}}; naskiĝis la 17-an de aprilo [[1980]]) estas [[Bulgario|bulgara]] [[politikisto]], [[ekonomikisto]] kaj entreprenisto, kiu servis kiel ĉefministro de Bulgario ekde la 13-a de decembro [[2021]] ĝis somero de [[2022]]. Li estas unu el la gvidantoj de la politika partio „Ni daŭrigas la ŝanĝon“, kiun li fondis kune kun Asen Vasilev.

Petkov naskiĝis la 17-an de aprilo 1980 en [[Plovdiv]]. Li estas Bakalaŭro pri Komerco en la kampo de financoj de la [[Universitato de Brita Kolumbio]] en [[Vankuvero]] kaj MBA de [[Universitato Harvard]], kie li estis el la supraj 10% el samtempaj studentoj. Petkov estas unu el la fondintoj de la Centro por Ekonomiaj Strategioj kaj Konkurencivo ĉe [[Sofia Universitato]], kie li prelegis pri ekonomia evoluo kaj la mikroekonomiko de konkurencivo.

De [[2001]] ĝis [[2005]] Petkov laboris kiel entreprena evolumanaĝero ĉe la kanada nutraĵproduktanto McCain Foods. Ekde [[2007]] li okupiĝas pri novigoj projektoj kun alta aldonvaloro, kaj lia firmao ProViotik posedas kelkajn patentojn en la kampo de bioteknologio en [[Usono]].

De la [[12-a de majo]] ĝis la [[16-a de septembro]] [[2021]] li estis bulgara Ministro de Ekonomio en la provizora registaro de Stefan Janev. Dum sia unua televida apero kiel ministro, li anoncis, ke la Bulgara Disvolva Banko, kiu estas regata de la ŝtato kaj destinita por subteni malgrandajn kaj mezgrandajn entreprenojn, donis pruntojn je 500 milionoj da [[eŭro]]j al nur ok kompanioj posedataj de kvar komercistoj. Li kondamnis la praktikon kiel „skandalan“ kaj iniciatis revizion de tio, kiel la pruntoj estis distribuitaj.

La [[19-an de septembro]] [[2021]], Kiril Petkov kaj Asen Vasilev prezentis sian politikan projekton &quot;Ni Daŭrigas Ŝanĝojn&quot; — kontraŭ-korupta partio, kiu klopodas iĝi unueciga forto por unuigi ĉiujn aliajn samideanajn partiojn por formi registaron. La du politikistoj konatiĝis dum lernado en [[Harvard Business School]] .

La [[11-an de decembro]] [[2021]], prezidanto Rumen Radev nomumis Petkov kiel kandidaton por la posteno de ĉefministro de Bulgario kun la tasko proponi novan kabineton, kiu estos aprobita de la Popola Asembleo. La parlamento subtenis la kandidatiĝon de Petkov (134 por, 104 kontraŭ), la nova kabineto ekoficis&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.24chasa.bg/novini/article/10500762|titolo=Служебният кабинет предаде властта на новото правителство}}&lt;/ref&gt;.

Post la oficiala inaŭgura ceremonio, Petkov diris al raportistoj, ke liaj ĉefaj prioritatoj estos vakcini la loĝantaron pro la malfacila situacio kun la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|disvastiĝo de COVID-19]] en Bulgario, inter aliaj prioritatoj estas reformo de la juĝa sistemo&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Petkov, Kiril}}
[[Kategorio:Bulgaraj politikistoj]]
[[Kategorio:Ĉefministroj de Bulgario]]</text>
      <sha1>740okt0q9i9av7ks7sgtxq6ame45gk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liebe deinen Nächsten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>747845</id>
    <revision>
      <id>9393054</id>
      <parentid>8455537</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8543" sha1="ipnrvm437c0vammy29o9nmtnslk7gtz" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
'''''Amu vian proksimulon''''' &lt;ref&gt;laŭ biblia verso &quot;Kaj amu vian proksimulon kiel vin mem!&quot; [[Levidoj]], ĉapitro deknaŭa, verso dekoka.&lt;/ref&gt; ({{lang-de|'''Liebe deinen Nächsten'''}}) estas [[romano]] de [[Erich Maria Remarque]] kiu sekvas la sorton de [[Germanoj|germanaj]] [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] kiuj estis senigitaj de siaj [[Identiga karto|identigilo]]j kaj havis nek [[Atestilo|atestiloj]]n nek [[permesilo|permesilojn]] por setli kaj labori en alia lando.

Remarque komencis la verkadon pri la romano en 1938, en [[Svislando]], sed la romano unue estis publikigita, en daŭrigoj, en [[Usono]] sub la titolo ''Flotsam'' (signifante &quot;Flosantaĵo&quot;), en la gazeto ''Collier's Weekly'', komence de julio 1939 {{Refn|[http://www.unz.com/print/Colliers-1939jul08-00009/ Flotsam, first of twelve parts]}} kaj en 1941 aperis en libroformo publikigita fare de la eldonejo ''Little, Brown kaj Kompanio''.

Laŭ la romano, usona filmo nomita ''So Ends Our Night'' estis produktita fare de direktoro John Cromwell kaj ĉefrolita de Frederick March, Margaret Solaban kaj [[Glenn Ford]].

La intrigo kaj priskriboj multflanke retroviĝas nuntempe je [[Eŭropa migra krizo|aliaj enmigrintoj el multaj landoj al Eŭropo]].

== La dediĉo ==
[[Dosiero:Bundesarchiv_Bild_102-10867,_Erich_Maria_Remarque.jpg|eta|273x273ra| [[Erich Maria Remarque]], en [[1929]].]]
Post kiam Remarque forlasis [[Nazia Germanio|Nazian Germanion]], liaj familianoj restis tie, inkluzive de lia kara fratino Elfriede Scholz. La fratino estis suspektita de la aŭtoritatoj pri deklaroj kontraŭ la reĝimo, juĝita, kondamnita al morto kaj en 1943 ekzekutita per [[senkapigo]]. Tiuj ĉi detaloj iĝis konataj al Remarque nur post la fino de la [[Dua Mondmilito]] kaj tiam li dediĉis al sia fratino tiun ĉi romanon.

== Historia fono ==
La romano priskribas malfacilan tempon ĵus antaŭ la eksplodo de la Dua Mondmilito en [[Eŭropo]], kiam la [[NSDAP]] potenciĝis en Germanio. La tragedio de la juda loĝantaro de Germanio montriĝas nekredeble, profunde kaj realisme - subite ili estis konsiderataj la plej malalta klaso, maldungitaj de siaj laborpostenoj, senigitaj de siaj rajtoj, iliaj dokumentoj konfiskitaj kaj ili senditaj eksterlanden. La sistemo de denuncoj kaj provoko por persona gajno frakasas justecon. Pli kaj pli grandegaj armeoj de elmigrintoj estas devigitaj forlasi sian [[Patrujo|patrujon]] kaj serĉi rifuĝon eksterlande. La akre pliigita enfluo de elmigrintoj al eŭropaj landoj kondukas al streĉiĝo de rimedoj por kontraŭbatali la kontraŭleĝan novloĝantaron. Homoj estas devigitaj vagi de unu lando al alia, kaj ĉiam kaŝiĝi de la polico, pro la sola kulpo de siaj ekzisto kaj identeco. Akiri restadpermeson ofte estas neebla tasko, estas eĉ pli malfacile akiri laborpermeson. Sur la fono de la ĝenerala frenezo de la sistemo, krevanta ĉe la kudroj, la aŭtoro montras la malfacilan sorton de la tiamaj homoj, kiuj ne perdis la kapablon ami la vivon.

== Intrigo ==
En la centro de la intrigo estas tri roluloj, ''Josef Steiner'', germano kaj emerita [[veterano]] de la [[Unua Mondmilito]] kiu estis persekutita en Nazia Germanio pro siaj opinioj, deviginte postlasi sian amatan edzinon, li fuĝis kaj vojaĝas sen [[pasporto]]; kaj ''Ludwig Kern'', dudek-jaraĝa medicina studento [[Miksrasulo|duonjuda]] kiu estis senigita de siaj civitaneco kaj pasporto pro sia deveno de juda patro, kaj ''Ruth Holland'', orfigita juda studentino, kies patro perdis sian vivon en milito por Germanio, kiu estis devigita eskapi Germanion pro sia judismo post kiam ŝia germana [[fianĉo]] forlasis ŝin kiam lia nomo estis publikigita en la gazeto pro lia [[persona rilato]] al judino.

La roluloj klopodas pluvivi de tago al tago kaj en la procezo iliaj vivvojoj intersekcas kaj ili kunrilatiĝas unu la alian - Ruth kaj Ludwig enamiĝas. La intrigo, sekvante la protagonistojn, transsaltas inter Germanio, [[Ĉeĥoslovakio]], [[Svislando]], [[Aŭstrio]] kaj [[Francio]], landoj al kiuj rifuĝintoj alvenas kaj el kiuj ili estas [[Deporto|deportitaj]]. Tiu nervŝiriga procezo de musa-kata luktado kun la malbonvenigaj aŭtoritatoj ofte okazas multfoje kiam, havante neniun alian esperon por pluvivi, la rifuĝintoj denove ŝtele preterpasas la landlimon kaj denove estis kaptitaj, kondamnitaj al malliberejo kaj deportitaj.

La agado de la romano komenciĝas en [[Vieno]]. Grupo de enmigrintoj-rifuĝintoj de Germanio estas arestita kaj prenita al arestejo. Steiner kaj Kern estas inter ili. Ili baldaŭ estas forpelitaj el [[Aŭstrio]]. Ili transiras la limon kun [[Ĉeĥoslovakio]]. Kern iras al [[Prago]] kaj Steiner revenas la saman nokton trans la verdan limon al Aŭstrio. Li provas akiri pasporton. Por povi kontraŭleĝe aĉeti ĝin, li uzas siajn plej akrajn kapablojn, kaj mensajn kaj fizikajn. Interalie li laboras kiel [[kelnero]] kaj poste kiel [[Cirko|cirka]] [[Klarvideco|klarvidisto]]. Kern kontentiĝas pri provizora loĝpermeso en Ĉeĥoslovakio. Tie li renkontas junan judinon - Ruth Holland. Post revenado al Aŭstrio, li trovas Steiner, kiu helpas al Ludoviko kaj Ruth pluvivi en malfacila situacio. La sortoj de tiuj tri interplektiĝas kaj kuras ĉie en la romano. La intrigo de la romano moviĝas sinsekve al [[Svislando]], [[Francio]], kaj tiam al [[Berlino]]. Kun sia falsa aŭstra pasporto, Steiner finfine iras reen al Germanio por diri adiaŭon al sia forvelkanta edzino. Post ŝia morto, li estas arestita kaj torturita fare de [[Gestapo]]. Dum daŭre en la hospitalo, Steiner rapidas for el fenestro kaj mortigas sian torturiston kun li. Holando kaj Kern ricevis bienon kaj kun ĝi la ŝancon forlasi Eŭropon al [[Meksiko]].

La herooj provas malsukcese ekloĝi ie ajn, sed ĉar ili ne havas la rajton resti laŭleĝe, ofte sen laboro, en ĉiu el tiuj lokoj ili alfrontas indiferentecon, perfidon kaj ekspluaton – kontraŭe al la biblia ordono laŭ kiu la romano estas nomata. En ekstremaj situacioj homa vivo montriĝas kaj altvalora kaj delikata. En situacioj kiuj ofendas la homan dignon, la herooj de la romano provas konservi [[Lojaleco|lojalecon]], [[Amo|amon]] kaj [[Solidaro|solidarecon]]. Krom la ĉeffiguroj, la romano prezentas tre diversan galerion de aliaj rifuĝintoj, la plekton de iliaj vivoj, ilian lukton por pluvivi, plejofte en teruraj kondiĉoj, farante malnoblajn kaj noblajn farojn, sur la fono de realisma priskribo de la periodo ĵus antaŭ la Dua Mondmilito.

La rakonto de la libro estas tiel rapida kaj dependiga ke la romano preskaŭ ŝajnas aventurlibro. Tamen, ĉi tio ne estas pura fikcio, ĉar la aŭtoro surpaperigis la sortojn de multaj elmigrintoj el Nazia Germanio kaj iliajn provojn resti tiel nomata flosante. La spertoj kaj pensoj de la roluloj estas same interesaj kiel la rakonto. Kiel kutime okazas ĉe Remarque, kio okazas en la mensoj de la herooj estas pli grava ol iliaj aventuroj.

== Esperanto ==
* ''[[Amu vian proksimulon|Amu vian proksimulon!]]'' ([[Revuo esperanto|revuo Esperanto]], 1942, p. 3-4, tr. [[François Hayotte]])

== Eltiraĵoj ==
&lt;blockquote&gt;''&quot;Al Ĝojo,&quot; Vogt diris distrite, kvazaŭ parolante al si mem. “Jes, ĝojo estas la forlasita filino de pacienco kaj toleremo. Sed bedaŭrinde ĝi iĝis viktimo de nia tempo. Kaj multaj pliaj aferoj; scio, humileco kaj trankvila kapitulaco al neebleco ĉiuj suferis la saman sorton. Ĉiuj ĉi eskapis el la baraka idealo, kiu hodiaŭ senlace klopodas ripari la mondon.''

'''''Oni ne forgesu, ke ĝis nun tiuj, kiuj volis ripari la mondon, povis fari nenion krom detrui ĝin tute.''' Krome, diktatoroj neniam estis bonkoraj.”''&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;''Kvazaŭ Kern ne komprenis: &quot;La gastejo?&quot; ŝi demandis.''
''“Mi tiel diras. Nu, ni povas nomi la malliberejon tiel. Morgaŭ mi iros al la polico kaj diros, ke mi sekrete loĝas en Svislando dum du monatoj. Mi estis kondamnita al kelkaj semajnoj en malliberejo pro esti deportita dufoje antaŭe. Sed li devas diri, ke li plurfoje estis en Svislando por akiri ĉi tiun registaran gastejon. Alie, vi estos kondamnita al malpermeso eniri la svisan landlimon kaj ili lasos vin nur ĉe la landlimo»'' &lt;small&gt;(Konversacio de Kern kun germana fuĝinto nomata Vogt)&lt;/small&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.remarque.uni-osnabrueck.de/Schriften/ldn.html Liebe Deinen Nächsten] {{De}}

== Piednotoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Libroj adaptitaj al kino]]
[[Kategorio:Historiaj romanoj]]
[[Kategorio:Eŭropo en romanoj]]
[[Kategorio:Romanoj pri la Dua Mondmilito]]
[[Kategorio:Nazia Germanio]]</text>
      <sha1>ipnrvm437c0vammy29o9nmtnslk7gtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serĉilo Google</title>
    <ns>0</ns>
    <id>751093</id>
    <revision>
      <id>9392840</id>
      <parentid>9153509</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Too Classy for This World</username>
        <id>222556</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3138" sha1="29bwt5p6ggma1h29ntpmn9m8o9swrfq" xml:space="preserve">{{Informkesto retejo
|nomo = Google-Serĉo
|emblemo = Google Search 2026.svg
|ekrankopio = Google Homepage.svg
|ekrankopia_grandeco = 250px
|priskribo = ekranbildo de la defaŭlta ĉefpaĝo
|retadreso = https://google.com/eo
|kategorio = [[Interreto|Reta]] [[serĉilo]]
|lingvoj = 149 lingvoj&lt;br /&gt;programlingvo = [[Python (programlingvo)|Python]], [[C (programlingvo)|C]], [[C++]]
|posedanto = [[Google]]
|stato = aktiva
|fondiĝo = 1997
}}

La '''serĉilo Google''' (prononco: GUgul), '''Google-Serĉo''', aŭ iam Gugla serĉilo, estas interreta [[serĉilo]], kiun evoluigis la firmao [[Google]]. Ĝi estas la plej uzita serĉilo sur la [[TTT|Tut-Tera Teksaĵo]],&lt;ref name=&quot;popularaj&quot;&gt;{{Cito | Titolo = ''The top 500 sites on the web'' (La kvincent plej popularaj retejoj sur la TTT) | Laboro = Alexa | URL = https://www.alexa.com/topsites | Alirjaro = 2022 | Alirdato = 10-a de januaro}}&lt;/ref&gt; ĉiun tagon pritraktante pli ol 3.6 miliardojn da serĉoj.&lt;ref name=&quot;unua statistiko&quot;&gt;{{Cito | Titolo = ''Google Search Statistics'' (Statistiko pri serĉoj per Google) | Laboro = Internet Live Stats (Tuja statistiko pri la reto, angle) | URL = https://www.internetlivestats.com/google-search-statistics/ | Alirjaro = 2022 | Alirdato = 10-a de januaro}}&lt;/ref&gt; En la komenco de la jaro 2022, ĝi estas la plej uzita serĉilo en la mondo, kun merkatparto de 92 procentoj.&lt;ref name=&quot;dua statistiko&quot;&gt;{{Cito | Titolo = ''Search Engine Market Share Worldwide'' (Tutmonda merkatparto de serĉiloj) | Laboro = StatCounter Global Stats (Nombrilo de tutmonda statistiko, angle) | URL = https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share | Alirjaro = 2022 | Alirdato = 10-a de januaro}}&lt;/ref&gt; Google resendas serĉrezultojn, kies ordo estas bazita, parte, laŭ paĝorango-sistemo. La serĉilo ankaŭ disponigas multajn malsamajn opciojn por adaptitaj serĉoj, uzante simbolojn por inkludi, ekskludi, precizigi aŭ postuli certan serĉan konduton, kaj ofertas specialigitajn interagajn travivaĵojn — ekzemple, la statuson de [[flugnumero]] aŭ de pakaĵo por livero, [[veterprognozo]]jn, valuton, la konvertojn inter [[mezurunuo]]j kaj [[horzono|horzonaj tempoj]], vorton difinoj, kaj pli.

La ĉefcelo de Google-Serĉo estas ĉasi tekston en publike alireblaj dokumentoj ofertitaj per [[TTT-servilo|retservilo]]j, kontraste al aliaj [[datumo]]j — ekzemple, bildoj aŭ datumoj, kiun enhavas [[datumbazo]]j. Ĝin origine evoluigis [[Larry Page]] kaj [[Sergey Brin]] en 1997.&lt;ref name=&quot;vaneco&quot;&gt;{{Cito | Aŭtoro = Adam FISHER | Titolo = ''“Google was not a normal place”: Brin, Page and Mayer on the Accidental Birth of the Company that Changed Everything'' (“Guglo ne estis normala loko”: Pri la hazarda naskiĝo de la firmao kiu ŝanĝis ĉion) | Gazeto = ''[[Vanity Fair]]'', anglalingva ĉiumonata revuo | URL = https://www.vanityfair.com/news/2018/07/valley-of-genius-excerpt-google | Eldonodato = Julio 2018 | Alirjaro = 2022 | Alirdato = 10-a de januaro}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Google-servoj]]
[[Kategorio:Aperis en 1998]]
[[Kategorio:Tut-Tera Teksaĵo]]
[[Kategorio:Interretaj serĉiloj]]</text>
      <sha1>29bwt5p6ggma1h29ntpmn9m8o9swrfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Régis Barthélemy Mouton-Duvernet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>753448</id>
    <revision>
      <id>9393245</id>
      <parentid>8434065</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="p7g1pxu9zlruudbpw5kggv076hs0vl0" xml:space="preserve">{{Informkesto soldato
|dosiero=
&lt;!--Louise Adélaïde Desnos, née Robin (1807-1870) - Le comte Régis-Barthélémy Mouton-Duvernet (1770-1816).jpg--&gt;
|kesteroj=
{{Informkesto homo
|subŝablono=jes
}}
}}
[[Dosiero:Arc de Triomphe mg 6847.jpg|maldekstra|eta|DUVERNET, M.]]
'''Régis Barthélemy, Barono Mouton-Duvernet''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1770|05|03}}, mortis {{mortodato|1816|07|27}} estis [[Francio|franca]] [[generalo]], kiu post la [[Cent-Tagoj]] estis ekzekutita de la [[Resurtronigo (Francio)|Burbona resurtronigo]].

Lia nomo estas enskribita sur la okcidenta piliero de la [[Triumfa Arko de Parizo]].

{{-|maldekstre}}

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Mouton-Duvernet (pariza metrostacio)]]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Mouton-Duvernet, Regis Barthelmy}}

[[Kategorio:Francaj generaloj]]
[[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]]
[[Kategorio:Deputitoj de Haute-Loire]]
[[Kategorio:Ekzekutitaj personoj de Francio]]</text>
      <sha1>p7g1pxu9zlruudbpw5kggv076hs0vl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pasteur-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754024</id>
    <revision>
      <id>9392794</id>
      <parentid>8398640</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="gg49q0bqwp4pliuz0hrk0erubwrgt3l" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Pasteur-efiko''' estas efiko de inhibicio de la [[alkohola fermentado]] pro la partopreno de [[oksigeno]] (O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;). La [[fermentado]] estas procezo tute [[Anaeroba organismo|anaeroba]] (sen partopreno de [[aero]]) kaj la inkludo de oksigeno haltigas aŭ malpliigas ĝin. La efiko estis malkovrita en [[1857]] fare de la franca biologo [[Louis Pasteur]], kiu observis por la unua fojo ke la [[gisto]]j pliigas sian kreskindicon dum malpliigas aŭ tute haltigas sian produktadon de [[alkoholo]].

La efiko Pasteur estas produktita en mikroorganismoj kapablaj realigi fermentigan [[metabolo]]n kaj aeroban spiradon, konataj kiel fakultigaj anaerobiloj. Estante oksigeno ili uzas la aeroban spiradon, sed ili ankaŭ povas uzi la fermentadon se ne estas libera oksigeno en ties medio.

Pasteur estis la unua kiu observis, ke la [[sukero]] estas konvertita en alkoholo kaj CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; per la agado de gisto dum foresto de aero, kaj ke dum esto de aero formiĝas tre malmulte aŭ nenio da alkoholo, kaj la CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; estas la ĉefa fina produkto de tiu aeroba reago. Tiu efiko indikas la plej altan energian efikon de la spirado super la fermentado.

== Bibliografio ==
* [[Hans Adolf Krebs|Krebs]], Hans. «The Pasteur effect and the relations between respiration and fermentation.» ''Essays in Biochemistry'', 1972, 8, 1-34

== Vidu ankaŭ ==
* [[Alkohola fermentado]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Fermentintaj trinkaĵoj]]
[[Kategorio:Brulaĵoj]]
[[Kategorio:Fermentado]]</text>
      <sha1>gg49q0bqwp4pliuz0hrk0erubwrgt3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cernadilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754945</id>
    <revision>
      <id>9393514</id>
      <parentid>7961379</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto</comment>
      <origin>9393514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1405" sha1="6clyq6xqz30jkyqbyqt594qxjndjcjz" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-ZA|situo sur mapo2=Hispanio}}
'''Cernadilla''' [zernaDIlja] estas [[municipo]] de la [[provinco Zamoro]], en la regiono [[Kastilio-Leono]], [[Hispanio]]. Ĝi apartenas al komarko [[La Carballeda]], en la nordokcidento de la provinco, angule kun nordorienta [[Portugalio]]. ''Cernadilla'' estas etimologie tradukebla al ''Fekundejoj'', nome aludo al facile kultiveblaj terenoj.

[[Dosiero:Igrexa Cernadilla.jpg|eta|220px|maldekstre|Preĝejo.]]
Ĝia municipa teritorio estas formata de la loĝlokoj Anta de Tera (subakve), Cernadilla, San Salvador de Palazuelo kaj Valdemerilla, okupas totalan areon de 36,12 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la [[INE]] en 2021, ĝi havis 113 loĝantojn. Ĝi duobligis sian loĝantaron ekde la 1940-aj jaroj pro la konstruado de du proksimaj akvobaraĵoj, sed poste perdis ĉirkaŭ 600 loĝantojn el la mezo de la [[20-a jarcento]] pro la migrado el ruraj zonoj al urboj. Ĝi distas 98 km de [[Zamoro]], provinca ĉefurbo. Ĝi limas kun [[Asturianos]], Manzanal de los Infantes, [[Mombuey]] kaj Manzanal de Arriba.

Lastatempe kultura kaj [[rura turismo]] plie ekgravis: ĉasado, somera feriloko, popola arkitekturo, fungokolektado, piedirado, naturaj lokoj ktp.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Municipoj de Provinco Zamoro]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de la provinco Zamoro]]</text>
      <sha1>6clyq6xqz30jkyqbyqt594qxjndjcjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Königes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>765384</id>
    <revision>
      <id>9393030</id>
      <parentid>8525932</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3321" sha1="3d7eettx6dqwz65u9p4encuhsigcnua" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Michael KÖNIGES''' (naskiĝinta la {{daton|29|12|1871}} en [[Codlea]], mortinta la {{daton|9|6|1955}} samloke) estis [[rumanio|transilvania]] kamparano kaj verkisto germanlingva.

== Vivo ==
[[Dosiero:ZeidenMK.JPG|eta|Dulingva memortabulo por la poeto en Codlea, Rumanujo]]
Estante filo de riĉa kamparano li tradicie devis transpreni la domanaron de siaj gepatroj. Tial li ne havis aliron al studoj. Li trejniĝis kiel memlernanto, verkante nur dimanĉe. La poeto asertis ke li ofte estis referita kiel ''populara poeto'' aŭ ''poeto-kamparano''.&lt;ref&gt;[https://www.siebenbuerger.de/zeitung/artikel/interviews/4393-michael-koeniges-ich-habe-nie-erfolg.html &quot;Ich habe nie Erfolg gehabt.&quot;] Ĉe: siebenbuerger.de, 10.7.2005&lt;/ref&gt;

Li verkis 15 teatraĵojn, 10 novelojn, 18 poemojn, politikajn kaj historiajn kontribuaĵojn kaj ankaŭ aŭtobiografiajn notojn. Inter liaj plej konataj verkoj estas la dramoj ''Gewalt und Recht'' (premierita en 1903 en [[Brașov]]) kaj ''Der hochenwürdige Herr'' (premierita en 1904). En la du teatraĵoj, li elstarigis la sociajn rilatojn de la [[transilvaniaj saksoj|saksaj]] kamparanaro kaj burĝaro, kun akĉentoj de socia kritiko. Li ankaŭ verkis la kamparanan komedion ''Die Müßigen'' (premieritan en 1909), en kiu vilaĝa vivo estas humure portretita. Liaj kritikoj privilaĝ(an)aj ne tre ŝatitis de multaj samlingvaj samregionanoj. Königes ofte verkis dialekte. Ekzemploj de liaj poemojlaŭtlegitas en 2009 je KD-o ''Paßt af ánd hoiárt – Paßt auf und hört - Zeidnerische Reime über das Ungereimte'' fare de Inge Gutsch und Georg Aescht.

Dum la rifuĝo antaŭ la rumanaj trupoj, en 1918, en sia funkcio kiel vicurbestro, li transprenis la gvidadon de la komunumo, sukcesante malhelpi ĝian rabadon.

Post 1944 li verkis teatraĵojn pri la politikistoj [[mikaelo Weiss|Michael Weiß]], [[Stephan Ludwig Roth]] kaj [[Johann Sachs von Harteneck]]. Li ankaŭ skribis scenariojn por filmoj.

== Honoroj ==
Literatura rondo dediĉita al lia memoro estis establita en 1956 in mezlernejo de lia naskiĝurbo.&lt;ref&gt;http://zeiden.de/fileadmin/user_upload/PDF/ZG/zg4.pdf&lt;/ref&gt; La domo de la populara verkisto Michael Königes, situanta en Codlea ĉe Măgurii-strato nr 20, konstruite en la 19-a jarcento, figuras sur la liston de historiaj monumentoj de [[Distrikto Brașov]], por la jaro 2004 ĉe n-ro. aktuala 971, LMI-Kodo: BV-IV-m-B-11915.

== Literaturo ==
* Carl Göllner și Joachim Wittstock (red.): ''Die Literatur der Siebenbürger Sachsen in den Jahren 1849 bis 1918'', Bukareŝto 1979

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* Erhard Kraus: [https://siebenbuergen-institut.de/wp-content/uploads/2019/02/Skt_Genealogie-Wanderbewegungen_am_Beispiel_der_Marktgemeinde_Zeiden.pdf &quot;Wanderbewegungen am Beispiel der Marktgemeinde Zeiden&quot;]
* [http://zeiden.de/veroeffentlichungen/tontraeger/inge-gutsch-und-georg-aescht-passt-af-and-hoiart/ Informoj pri la poeto sur la paĝaro de Codlea; prezento de kompaktdisko kun surbendigitaj poeziaĵoj kiun eldonis ''Zeidner Nachbarschaft'']
{{Bibliotekoj}}{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Koniges, Michael}}

[[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Transilvaniaj saksoj]]
[[Kategorio:Rumanaj poetoj]]
[[Kategorio:Distrikto Brașov]]
[[Kategorio:Kamparanoj]]
[[Kategorio:Sociologoj]]</text>
      <sha1>3d7eettx6dqwz65u9p4encuhsigcnua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamajko en la Somera Olimpiko 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772130</id>
    <revision>
      <id>9392719</id>
      <parentid>8872329</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="t9wwevgajylux51kw55mbino418dn7u" xml:space="preserve">{{Informkesto olimpika nacia teamo
|Olimpiko = Somera Olimpiko 2020
|Urbo = Tokio
|Ŝtato = Jamajko 
|Flagtenanto = [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] kaj Ricardo Brown &lt;!-- ĉi-foje ne, ĉar pli ol unu: {{#invoke:Wikidata|claim|P3022}} --&gt;
|FlagtenantoFermo =	Stephanie Ann McPherson
|Sportistoj= 48
|Disciplinoj = 6
|Rango = 21
|Oro = 4
|Arĝento = 1 
|Bronzo = 4
}}

Pro la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2021|kronvirusa pandemio]] la evento, kiu tenis en sia oficiala nomo la jaron &quot;2020&quot;, estis fakte prokrastita al la 23-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto 2021. Kunordigis la teamon la Jamajka Olimpika Asocio.

&lt;!--{{projektoj}}--&gt; 
== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo|https://www.joa.org.jm}} ({{en}})
&lt;!--
== Notoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;

{{jamajka olimpika teamo}} 
{{landoj en la Somera Olimpiko 2020}}

{{ĝermo|sporto}}

[[Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 2020]]
[[Kategorio:Jamajko en Someraj Olimpikoj|#]]
[[Kategorio:2020 en Jamajko|Somera Olimpiko]]</text>
      <sha1>t9wwevgajylux51kw55mbino418dn7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bañuelos de Bureba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>773796</id>
    <revision>
      <id>9392898</id>
      <parentid>9214906</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2578" sha1="4zftn5kcbnz9lbchzamtn3yt6d6e561" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-BU|situo sur mapo2=Hispanio|zomo=11}}
'''Bañuelos de Bureba''' [baNJŬElos debuREba] estas loĝloko kaj [[municipo]] en la oriento de la [[provinco Burgoso]], en la regiono [[Kastilio-Leono]], [[Hispanio]]. Ĝi apartenas al la komarko ''[[La Bureba]]''. La loknomo ''Bañuelos de Bureba'' povas esti komprenebla etimologie kiel Banloketoj de Bureba, alude al la komarkonomo.

==Geografio==
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 15,438&amp;nbsp;km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la [[INE]] en 2021, ĝi havis 31 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 31 loĝantojn el la jaro 1991.

Ĝi distas 46&amp;nbsp;km de [[Burgoso]], provinca ĉefurbo.

==Historio==
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento.

Antoni Benaiges estis instruisto en la loka bazlernejo dum [[1934]] ĝis [[1936]] kaj disvastiganto de la pedagogiaj teknikoj de [[Célestin Freinet]]. Kiel socialisto kaj progresisto, li estis murdita de falangistoj nur post kelkan tagojn post la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]]. En unu el la kajeroj kiujn liaj lernantoj prilaboris, li disvolvigis la temon &quot;maro&quot;, kaj li promesis al siaj lernantoj, ke li kunportos ilin vidi ĝin (neniu el ili estis koninta maron). Lia murdo malebligis tion. Multajn jarojn poste oni verkis multe pri li. En 2020 la verkisto José Antonio Abella publikigis prie ''Aquel mar que nunca vimos''; li estis en Bañuelos de Bureba, inter 1979 kaj 1983, kiel kuracisto en sia unua posteno. Neniu el liaj pacientoj menciis al li, ke antaŭ kvardek jaroj lia instruisto estis Antonio Benaiges.&lt;ref&gt;José Antonio Abella, 'Aquel mar que nunca vimos', Ediciones Valnera, 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Antonio Iturbe]] [https://librujula.publico.es/el-ayuntamiento-de-briviesca-cancela-la-obra-de-teatro-sobre-antoni-benaiges-un-pacifico-maestro-republicano-fusilado-en-1936/#md=modulo-portada-fila-de-modulos:3x2-t1;mm=mobile-medium El ayuntamiento de Briviesca cancela la obra de teatro sobre Antoni Benaiges, un pacífico maestro republicano fusilado en 1936] Librújula en [[Público]] Alirita la 6an de julio 2023.&lt;/ref&gt;

==Aktualo==
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj).
Inter vidindaĵoj menciindas la preĝejo.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Municipoj de la provinco Burgoso]]

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Municipoj de provinco Burgoso]]</text>
      <sha1>4zftn5kcbnz9lbchzamtn3yt6d6e561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉielarka Ponto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>777820</id>
    <revision>
      <id>9393129</id>
      <parentid>9335459</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="ljvunchz5co7tuqjpwx8dpi7v7cmjur" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo
|priskribo de bildo =
|latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=JP-13
| situo sur mapo = Tokio
|zomo=12
}}
[[Dosiero:Rainbow_colored_Rainbow_Bridge_at_night.jpg|eta|Ĉielarka Ponto nokte]]
La '''Ĉielarka Ponto''' ({{lang-ja|レ イ ン ボ ー ブ リ ッ ッ ジ}}) estas [[pendoponto]] trans la norda Golfo de [[Golfo de Tokio|Tokio]], inter [[Kvartalo Ŝibuja|Ŝibuja]] en [[Kvartalo Minato-ku (Tokio)|Minato]], kaj la [[artefarita insulo]] [[Odaiba]] .

Konstrulaboroj sur la ponto komenciĝis en [[1987]] kaj finiĝis en [[1993]] . La longo de la ponto estas 798 metroj. Ĝia oficiala nomo estas &quot;Tokio konektanta ponto - Daiba vojo 11 de la Ŝoto Ŝoseo&quot;, sed ĝia nomo estas &quot;Ĉielarka Ponto&quot; donita al ĝi de la publiko. La bazkoloro de la turoj subtenantaj la ponton estas blanka, kiu estis elektita por krei ekvilibron kun la urbosilueto de centra Tokio, kiel vidite de [[Odaiba]]. Lampoj estas munitaj sur dratoj kiuj subtenas la ponton, kaj lumas ĉiunokte en tri malsamaj koloroj: ruĝa, blanka kaj verda. La energio necesa por funkciigi la lampojn estas akirita per [[Sunenergio|suna energio]] kiu estas akumulita dum la tago.

La ponto povas esti atingita piede per Tamachi Stacio ([[JR|Orienta Japana Fervoja Kompanio]] ) aŭ per Ŝibuja-Poto Stacio ( Eurikamomi ).

== Uzado ==
La Ĉielarka Ponto inkluzivas tri transportvojojn sur siaj du niveloj. La supra nivelo portas la [[Aŭtovojo|aŭtovojon]], dum la subaĵo inkludas la eurikamomi, la piedirandan vojon, kaj parton de la tokia distrikta ŝoseo 482. Antaŭe, vojo 482 estis pagvojo, sed pro opozicio la paspago estis aboliciita. [[Biciklo|Bicikloj]] kaj malpezaj [[Motorciklo|motorcikloj]] ne estas permesitaj sur la piedira vojo kaj ĝenerale sur la malsupra vojo. Simila malpermeso validas ankaŭ por motorcikloj ĝenerale.
[[Dosiero:Rainbow_Bridge,Tokyo_Bay_from_Odaiba.jpg|centra|eta|520x520ra| Panorama vido de la ponto]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ponto Akaŝi-Kaikjō]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Pendopontoj]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Tokio]]
[[Kategorio:Pontoj en Japanio]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>ljvunchz5co7tuqjpwx8dpi7v7cmjur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tempodilatiĝo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>795708</id>
    <revision>
      <id>9393289</id>
      <parentid>9164529</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18276" sha1="00csckchk6ezfs97l4phsfga5ah0ht1" xml:space="preserve">[[Dosiero:Soyuz_TMA-1_at_the_ISS.jpg|ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Soyuz_TMA-1_at_the_ISS.jpg/300px-Soyuz_TMA-1_at_the_ISS.jpg|dekstra|eta|300x300ra| Tempodilatiĝo klarigas kial paro da bonaj horloĝoj montras malsamajn tempojn post malsamaj akceloj. Ekzemple, sur la [[Internacia Kosmostacio|ISS]], tempo pasas pli malrapide, kun prokrasto de ĉirkaŭ 0,01 sekundoj por ĉiu 12 monatoj kiuj pasis sur la [[Tero]] . Por ke [[Tutmonda loktrova sistemo|GPS]] -satelitoj funkciu en harmonio kun sistemoj sur la Tero, ili devas esti vicigitaj al la kurbeco [[Spactempo|de spactempo]] .&lt;ref name=&quot;Ashby1&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.12942%2Flrr-2003-1.pdf|doi=10.12942/lrr-2003-1}}&lt;/ref&gt;]]
'''Tempodilatiĝo''' estas la diferenco en pasinta [[tempo]] mezurita per du horloĝoj, aŭ ĉar ili havas malsamajn rapidecojn relative unu al la alia aŭ pro la diferenco en [[Gravito|gravita potencialo]] inter siaj lokoj. Post kompensado de la ŝanĝiĝanta signalprokrastoj pro la ŝanĝiĝanta distanco inter la observanto kaj la kortuŝa horloĝo (t.e. [[Efiko de Doppler|la Doplera efiko]] ), la observanto mezuros la kortuŝan horloĝon kiel kurante pli malrapide ol horloĝoj kiuj estas en ripozo en la propra kadro de referenco de la observanto. Horloĝoj kiuj estas proksimaj al masiva korpo montros malpli forpasitan tempon ol horloĝoj kiuj estas pli for de tiu masiva korpo.

== Malrapidigi tempon dum moviĝado ==
[[Dosiero:Nonsymmetric_velocity_time_dilation.gif|ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/72/Nonsymmetric_velocity_time_dilation.gif|dekstra|eta|256x256ra| Ruĝaj horloĝoj estas perceptitaj kiel malrapidaj en la loka referenca kadro de la blua horloĝo.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=AEdvt1gc3eMC|titolo=Basic Relativity: An Introductory Essay|familia nomo=Hraskó|persona nomo=Péter|jaro=2011|eldono=illustrated|eldoninto=Springer Science &amp; Business Media|ISBN=978-3-642-17810-8|paĝo=60}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=AEdvt1gc3eMC|date=20171122023306}} [https://books.google.com/books?id=AEdvt1gc3eMC&amp;pg=PA60 Extract of page 60] {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=AEdvt1gc3eMC&amp;pg=PA60|date=20170217212134}}&lt;/ref&gt; (troigita).]]
Laŭ la [[Speciala teorio de relativeco|speciala relativeco]] en moviĝanta [[Fizika korpo|korpo]], ĉiuj fizikaj procezoj estas pli malrapidaj ol ili devus esti por senmova korpo laŭ [[Tempo|la]] tempreferencoj de fiksa (laboratorio) [[referenckadro]] .

Relativisma tempodilatiĝo manifestiĝas &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://teachers.web.cern.ch/teachers/archiv/HST2000/teaching/expt/muoncalc/lifecalc.htm|titolo=Raporto}}&lt;/ref&gt;, ekzemple, kiam oni observas mallongdaŭrajn elementajn partiklojn formiĝintajn en la supraj tavoloj de la [[Atmosfero (tero)|atmosfero]] sub la ago [[Kosma radiado|de kosmaj radioj]] kaj havi tempon por atingi la tera surfacon pro tio.

Tiu efiko, kune kun gravita tempodilatiĝo, estas enkalkulita en [[Tergloba navigada satelita sistemo|satelitnavigaciaj sistemoj]] . Ekzemple, en [[Tutmonda loktrova sistemo|GPS]], la horloĝoj de la satelitoj estas korektitaj por la diferenco kun la surfaco de la Tero , entute 38 mikrosekundojn tage &lt;ref name=&quot;Rizos&quot;&gt;''Rizos, Chris''. [https://web.archive.org/web/20150131033011/http://www.sage.unsw.edu.au/snap/gps/gps_survey/contents/refer.htm#chap3_ref GPS Satellite Signals] // [[University of New South Wales]], 1999.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ashby&quot;&gt;{{Cite doi|10.12942/lrr-2003-1}}&lt;/ref&gt; .

La ĝemelparadokso ofte estas citita kiel ilustraĵo de relativisma tempodilatiĝo.

=== Moviĝante kun konstanta rapideco ===
Kvanta priskribo de tempodilatiĝo povas esti akirita de [[Lorenca transformo|la Lorentz-transformoj]] :

:: &lt;math&gt;\Delta t = \frac{\Delta t_0}{\sqrt{1 - v^2/c^2}},&lt;/math&gt;

kie &lt;math&gt;\Delta t&lt;/math&gt; estas la tempo pasinta inter du okazaĵoj de moviĝanta objekto en fiksa referenckadro, &lt;math&gt;\Delta t_0&lt;/math&gt; estas la tempo pasinta inter du okazaĵoj de la moviĝanta objekto de la vidpunkto de la observanto asociita kun la moviĝanta objekto, &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; estas la relativa rapideco de la objekto, &lt;math&gt;c&lt;/math&gt; estas la lumrapideco en vakuo.

Simila raciaĵo havas la Lorentz-longan kuntiriĝefikon .

La precizeco de la formulo estis plurfoje testita sur elementaj partikloj, atomoj kaj eĉ makroskopaj horloĝoj. La unua eksperimento se temas pri mezuri relativistan tempodilatiĝon estis prezentita fare de Ives kaj Stilwell en 1938 (vidu La Ives—Stilwell-eksperimenton) uzante trabon de molekulaj hidrogenjonoj moviĝantaj kun rapideco de proksimume &lt;templatestyles src=&quot;Math/styles.css&quot; /&gt;0.005&lt;ref&gt;{{cite doi|10.1364/JOSA.28.000215}}&lt;/ref&gt;. La relativa eraro en tiu eksperimento estis proksimume 1%. Eksperimentoj de tiu tipo estis ripetitaj multajn fojojn, kaj en 2017 ilia relativa eraro atingas plurajn miliardonojn de frakcio. Alia speco de eksperimentoj por testi relativistan tempodilatiĝon iĝis ebla post la eltrovo de La mössbauer-efiko (resonanca sorbado de gama-quanta de atomkernoj sen kontraŭfrapo), kiu faras ebla mezuri kun tre alta precizeco la &quot;cirkvitmalagordadon&quot; de la resonfrekvenco de nukleaj sistemoj. En eksperimentojn de tiu tipo, radionukleido (fonto de gamao quanta) kaj resonanca absorbilo, fakte du horloĝoj, estas metitaj respektive en la centron kaj sur la randon de rotoro. Kiam la rotoro estas senmova, la resonfrekvencoj de la fontkerno kaj la absorbilkerno koincidas, gamao quanta estas absorbita. Kiam la rotoro enkadriĝas en moviĝo, pro la tempodilatiĝo sur la randon, la frekvenco de la sorbadlinio malpliiĝas, kaj gamao quanta ĉesas esti absorbita. Eksperimentoj per La Mossbauer-rotoro faris ebla konfirmi la formulon de relativista tempodilatiĝo kun precizeco de proksimume 0.001%.

Finfine, eksperimentoj ankaŭ estis faritaj kun la movado de makroskopaj atomhorloĝoj (vidu Fig. Hafele-Keating eksperimento ); Kiel regulo, en ĉi tiu kazo, kaj speciala relativisma tempodilatiĝo kaj [[Ĝenerala teorio de relativeco|ĝenerala relativisma]] gravita tempodilatiĝo en la gravita kampo de la Tero faras samtempan kontribuon al la observita efiko, se la trajektorioj de la komparitaj horloĝoj pasas en regionoj kun malsamaj gravitpotencialoj. Kiel menciite supre, la efiko de relativisma tempodilatiĝo estas konsiderata en la horloĝoj de satelitaj navigaciaj sistemoj ( [[Tutmonda loktrova sistemo|GPS]] -Navstar, GLONASS, [[Bejdou|Beidou]], [[Galileo (loktrova sistemo)|Galileo]], ktp.). d. ), do la ĝusta funkciado de tiaj sistemoj estas ĝia eksperimenta konfirmo. Ekzemple, por GP-satelitoj, la relativisma foriro de la surŝipa horloĝo de la tera horloĝo en relativaj unuoj konsistas ĉefe el la ''malakceliĝo'' de la surŝipa horloĝo je 2,5046 10 &lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt;, kaŭzita de la movado de la satelito relative al la surfaco de la Tero (la speciala relativisma efiko pripensita en ĉi tiu artikolo), kaj ilia ''akcelo'' de 6.9693·10 &lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt;, kaŭzita de la pli alta pozicio de la satelito en la gravita potenciala puto (ĝenerala relativisma efiko); Entute, ĉi tiuj du efikoj igas la GPS-satelita horloĝo ''akceli'' relative al la Tera horloĝo je 4.4647·10 &lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt; . Tial, la surŝipa GPS-satelita frekvencsintezilo estas komence agordita al relativisme ŝanĝita frekvenco.

{{Math|''f′''}}= (1 − 4,4647·10&lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt;) · {{math|''f''}} = {{formatnum:10229999.99543}} Hz,

tiel ke por tera observanto ĝi egalas al  = 10 230 000,00000&amp;nbsp;Hz &lt;ref name=&quot;Ashby&quot;/&gt; .

=== Tempodilatiĝo kaj la senvarieco de la lumrapideco ===
La efiko de tempodilatiĝo plej klare manifestiĝas en la ekzemplo de malpeza horloĝo, en kiu pulso [[Lumo|de lumo]] periode reflektiĝas de du speguloj, kies distanco estas egala al &lt;math&gt;\textstyle L&lt;/math&gt; . La tempo de movado de la pulso de spegulo al spegulo en la referenca kadro asociita kun la horloĝo estas egala al &lt;math&gt;\textstyle \Delta t_0=L/c&lt;/math&gt; . Estu, rilate al senmova observanto, la horloĝo moviĝi kun rapideco &lt;math&gt;\textstyle v&lt;/math&gt; en la direkto perpendikulara al la trajektorio de la lumpulso. Por ĉi tiu observanto, la tempo por la pulso vojaĝi de spegulo al spegulo estos pli longa.
[[Файл:Light clock ru.png|eta]]
Lumpulso pasas en fiksa referenckadro laŭ la hipotenuzo de triangulo kun gamboj &lt;math&gt;\textstyle L=c\, \Delta t_0&lt;/math&gt; kaj &lt;math&gt;\textstyle v\,\Delta t&lt;/math&gt; . La impulso disvastiĝas ''samrapide'' &lt;math&gt;\textstyle c&lt;/math&gt;, kiel en la horloĝ-rilata sistemo. Tial, laŭ [[Teoremo de Pitagoro|la Pitagora teoremo]] :

:: &lt;math&gt;(c\,\Delta t)^2=(c\,\Delta t_0)^2+(v\,\Delta t)^2.&lt;/math&gt;

esprimante &lt;math&gt;\textstyle \Delta t&lt;/math&gt; tra &lt;math&gt;\textstyle \Delta t_0&lt;/math&gt;, ni akiras la formulon por tempodilatiĝo.

=== Varirapida veturado ===
Se la korpo moviĝas je varia rapideco &lt;math&gt;\textstyle \mathbf{v}(t)&lt;/math&gt;, tiam en ĉiu momento eblas asocii al ĝi loke inercian referenckadron. Por infinitezimaj intervaloj &lt;math&gt;\textstyle dt&lt;/math&gt; kaj &lt;math&gt;\textstyle dt_0&lt;/math&gt; oni povas uzi la tempan dilatformulon derivitan de [[Lorenca transformo|la transformoj de Lorentz]] . Kiam oni kalkulas la finan tempintervalon &lt;math&gt;\textstyle \Delta t_0&lt;/math&gt; pasante tra la horloĝo asociita kun la korpo devas esti integrita laŭ ĝia trajektorio:

:: &lt;math&gt;\Delta t_0 = \int\limits^{t_2}_{t_1}\sqrt{1-\mathbf{v}^2(\tau)/c^2}\,d\tau.&lt;/math&gt;

Tempo &lt;math&gt;\textstyle \Delta t_0&lt;/math&gt;, mezurita per horloĝo asociita kun moviĝanta objekto, estas ofte nomata [[Monda linio|la propra tempo]] de la korpo &lt;ref&gt;''Ландау, Л. Д., Лифшиц, Е. М. ''Теория поля. — Издание 8-е, стереотипное. — М.: Физматлит, 2006. — 534 с. — («Теоретическая физика», том II). — ISBN 5-9221-0056-4&lt;/ref&gt; . Ĝi koincidas kun la intervalo integrita super la mondlinio de la objekto (fakte, kun la longo de la mondlinio) en la kvardimensia [[Spaco de Minkowski|spactempo de Minkowski]] .

En ĉi tiu kazo, la tempodilatiĝo estas determinita nur de la rapideco de la objekto, sed ne de ĝia akcelo. Ĉi tiu deklaro havas sufiĉe fidindan eksperimentan konfirmon. Ekzemple, en [[Partikla akcelilo|cikla akcelilo]], la [[Muono|muona]] vivdaŭro pliiĝas laŭ la relativisma formulo. En la eksperimento de Stokado-Ringo de [[CERN]] &lt;ref&gt;{{Cite doi|10.1038/268301a0}}&lt;/ref&gt;, la muonrapideco estis &lt;math&gt;\textstyle v=0{,}9994\,c&lt;/math&gt;, kaj ilia vivdaŭro pliiĝis en &lt;math&gt;\textstyle 1/\sqrt{1-(v/c)^2}\approx 29,33&lt;/math&gt; tempoj, kiu, ene de relativa eraro de 2·10 &lt;sup&gt;−3&lt;/sup&gt;, koincidas kun la antaŭdiro de la speciala relativeco. Kun 7-metra radiuso de la akcelringo, la centripeta akcelo de muonoj atingis valorojn &lt;math&gt;\textstyle a\sim 10^{18} g&lt;/math&gt; (kie &lt;math&gt;\textstyle g=9{,}8&lt;/math&gt; m/s² - norma [[Gravita akcelo|akcelo de gravito]] ), sed tio ne influis la kadukiĝon de muonoj.

=== Tempodilatiĝo dum kosmoflugo ===
La efiko de tempodilatiĝo manifestiĝas dum kosmoflugoj kun relativismaj rapidecoj. Tia flugo en unu direkto povas konsisti el tri etapoj: akcelo (akcelo), unuforma movado kaj bremsado. Estu, laŭ la horloĝo de fiksa referenckadro, la daŭro de akcelo kaj malrapidiĝo estas la sama kaj egala &lt;math&gt;\textstyle \tau_1&lt;/math&gt;, kaj la stadio de unuforma moviĝo daŭras tempon &lt;math&gt;\textstyle \tau_2&lt;/math&gt; . Se akcelado kaj malakceliĝo estas relativisme unuforme akcelitaj (kun la interna akcelparametro &lt;math&gt;\textstyle a&lt;/math&gt; ), tiam laŭ la horloĝo de la ŝipo la tempo pasos :

:: &lt;math&gt;\tau_0 = \frac{2c}{a}\,\ln\left[\frac{a\tau_1}{c}+\sqrt{1+\left(\frac{a\tau_1}{c}\right)^2}\right] + \frac{\tau_2}{\sqrt{1+(a\tau_1/c)^2}}.&lt;/math&gt;

Dum la akcela tempo, la ŝipo atingos rapidecon de:

:: &lt;math&gt;v=\frac{a\tau_1}{\sqrt{1+(a\tau_1/c)^2}},&lt;/math&gt;

traveturinte la distancon

:: &lt;math&gt;x = \frac{c^2}{a}\left[\sqrt{1+(a\tau_1/c)^2}-1\right].&lt;/math&gt;

Konsideru hipotezan flugon al la stelsistemo [[Alfa Centaŭro]], malproksima de la Tero je distanco de 4,3 [[lumjaro]]j . Se tempo estas mezurata en jaroj kaj distancoj estas mezuritaj en lumjaroj, tiam la lumrapideco &lt;math&gt;\textstyle c&lt;/math&gt; estas egala al unu, kaj unuo-akcelo

Lasu la kosmoŝipon moviĝi duonvoje kun unuo-akcelado, kaj la alia duono kun la sama akcelado malrapidu ( &lt;math&gt;\textstyle \tau_2=0&lt;/math&gt; ). Tiam la ŝipo turniĝas kaj ripetas la stadiojn de akcelo kaj malakceliĝo. En ĉi tiu situacio, la flugtempo en la tera referenca sistemo estos proksimume 12 jaroj, dum laŭ la horloĝo sur la ŝipo pasos 7,3 jaroj. La maksimuma rapido de la ŝipo atingos 0,95 de la lumrapideco.

=== Trajtoj de la metodo por mezurado de relativisma tempodilatiĝo ===
[[Dosiero:Dilation_1_revised.jpg|ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Dilation_1_revised.jpg/220px-Dilation_1_revised.jpg|eta| Rizo. unu]]
La metodo de mezurado de relativisma tempodilatiĝo havas sian propran proprecon. Ĝi kuŝas en tio, ke la valoroj de du horloĝoj moviĝantaj unu rilate al la alia (kaj la vivdaŭroj de du muonoj moviĝantaj unu rilate al la alia) ne povas esti rekte komparitaj. Ni povas diri ke ununura horloĝo estas ĉiam malrapida rilate al la aro de sinkrone kurantaj horloĝoj, se la ununura horloĝo moviĝas relative al ĉi tiu aro. La legaĵoj de la multaj horloĝoj flugantaj preter la ununura horloĝo, male, ĉiam rapide ŝanĝiĝas rilate al la ununura horloĝo. Ĉi-rilate, la esprimo &quot;tempa dilatiĝo&quot; estas sensignifa sen indiki al kio tiu malrapidiĝo rilatas - al ununura horloĝo aŭ al aro de horloĝoj sinkronigitaj kaj en ripozo rilate unu al la alia .
[[Dosiero:Dilation_2_revised.jpg|ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Dilation_2_revised.jpg/220px-Dilation_2_revised.jpg|eta| Rizo. 2]]
Ĉi tio povas esti pruvita helpe de eksperimento, kies skemo estas montrita en Fig. unu. moviĝante rapide &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; horloĝo kiu mezuras tempon &lt;math&gt;t'&lt;/math&gt;, pasu sinsekve preter la punkto &lt;math&gt;x_{1}&lt;/math&gt; en la momento &lt;math&gt;t_{1}&lt;/math&gt; kaj preter la punkto &lt;math&gt;x_{2}&lt;/math&gt; en la momento &lt;math&gt;t_{2}&lt;/math&gt; .

En ĉi tiuj momentoj, la pozicioj de la montriloj de la moviĝanta horloĝo kaj la respondaj senmovaj horloĝoj situantaj apud ili estas komparitaj.

Lasu dum la movo de la punkto &lt;math&gt;x_{1}&lt;/math&gt; al la punkto &lt;math&gt;x_{2}&lt;/math&gt; la montriloj de moviĝanta horloĝo mezuras la tempon &lt;math&gt;\tau _{0}&lt;/math&gt;, kaj horloĝmontriloj 1 kaj 2, antaŭe sinkronigitaj en senmova sistemo &lt;math&gt;\sum&lt;/math&gt;, mezuru la tempintervalon &lt;math&gt;\tau&lt;/math&gt; . Tiel,

:: &lt;math&gt;\tau '=\tau _{0} =t'_{2} -t'_{1},&lt;/math&gt;
:: &lt;math&gt;\tau =t_{2} -t_{1} &lt;/math&gt; (unu)

Sed laŭ la inversaj transformoj de Lorentz, ni havas

:: &lt;math&gt;t_{2} -t_{1} ={(t'_{2} -t'_{1} )+{v\over c^{2} } (x'_{2} -x'_{1} )\over \sqrt{1-v^{2} /c^{2} } }&lt;/math&gt; (2)

Anstataŭigante (1) en (2) kaj rimarkante ke la moviĝanta horloĝo estas ĉiam en la sama punkto en la moviĝanta referenckadro &lt;math&gt;\sum '&lt;/math&gt;, tio estas, kio

:: &lt;math&gt;x'_{1} =x'_{2} &lt;/math&gt; (3)

ni ricevas

:: &lt;math&gt;\tau ={\tau _{0} \over \sqrt{1-v^{2} /c^{2} } } ,\qquad (t_{0} =\tau '). &lt;/math&gt; (kvar)

Ĉi tiu formulo signifas, ke la tempointervalo mezurita per senmova horloĝo estas pli granda ol la tempointervalo mezurita per moviĝanta horloĝo. Sed tio signifas, ke la moviĝanta horloĝo postrestas post la senmovaj, tio estas, ilia progreso malrapidiĝas.

Formulo (4) estas same reigebla kiel la responda formulo por la longoj de la reguloj

:: &lt;math&gt;l=l_{0} \sqrt{1-v^{2} /c^{2} }.&lt;/math&gt;

Tamen, skribante la formulon kiel

:: &lt;math&gt;\tau _{0} ={\tau \over \sqrt{1-v^{2} /c^{2} } },  &lt;/math&gt; (5)

ni devas memori tion &lt;math&gt;\tau '=\tau _{0} =t'_{2} -t'_{1},&lt;/math&gt; kaj &lt;math&gt;\tau =t_{2} -t_{1}&lt;/math&gt; mezurita ne plu en la eksperimento prezentita en Fig. 1, kaj en la eksperimento montrita en Fig. 2. En ĉi tiu kazo, laŭ la transformoj de Lorentz

:: &lt;math&gt;t'_{2} -t'_{1} ={(t_{2} -t_{1} )-{v\over c^{2} } (x_{2} -x_{1} )\over \sqrt{1-v^{2} /c^{2} } }&lt;/math&gt; (6)

kondiĉe

:: &lt;math&gt;x_{2} =x_{1}&lt;/math&gt; (7)

ni ricevas formulon (5).

En la eksperimenta skemo montrita en Fig. 1, la rezulto de horloĝo 2 estante antaŭ la moviĝanta horloĝo, de la vidpunkto de la moviĝanta sistemo &lt;math&gt;\sum'
&lt;/math&gt; estas klarigita per tio, ke horloĝo 2 ekde la komenco ne estis sinkrona kun horloĝo 1 kaj estis antaŭ ili (pro la ne-samtempeco de malkonektitaj eventoj, kiuj estas samtempaj en alia moviĝanta referenckadro).

Tiel, surbaze de la relativeco de la samtempeco de space apartigitaj okazaĵoj, la malrapidiĝo de moviĝantaj horloĝoj ne estas paradoksa.

== Gravita tempodilatiĝo ==
Formo de tempodilatiĝo, la fakta diferenco en pasinta tempo inter du okazaĵoj kiel mezurite fare de observantoj ĉe malsamaj distancoj de la gravita maso estas nomita gravita tempodilatiĝo . Ju pli malalta la gravita potencialo (ju pli proksime la horloĝo estas al la fonto de gravito), des pli malrapidaj tempofluoj, akcelante kun kreskanta gravita potencialo (la horloĝo moviĝas for de la fonto de gravito). Gravita tempodilatiĝo unue estis antaŭdirita fare de [[Albert Einstein]] en [[1907]] kiel sekvo de speciala relativeco en akcelitaj referencaj kadroj. En ĝenerala [[Teorio de la relativeco|relativeco,]] ĝi estas konsiderita la diferenco en la trairejo de propra tempo en malsamaj pozicioj, priskribita per la metrika spactempa tensoro . La ekzisto de gravita tempodilatiĝo unue estis konfirmita rekte per la Pound-Rebka eksperimento en [[1959]] .

Estis pruvite ke [[Atoma horloĝo|atomhorloĝoj]] en malsamaj altitudoj (kaj tial ĉe punktoj kun malsamaj gravitpotencialoj) montros malsamajn tempojn. La efikoj trovitaj en tiaj grundaj eksperimentoj estas ekstreme malgrandaj kaj la diferencoj estas mezuritaj en [[Sekundo|nanosekundoj]] . Rilate al [[Aĝo de la Tero|la aĝo de la Tero]] en miliardoj da jaroj, [[Terkerno|la kerno de la Tero estas]] fakte 2,5 jarojn pli juna ol sia surfaco. Montri grandajn efikojn postulus pli grandajn distancojn de la Tero aŭ pli grandan gravitan fonton.

* [[Ĝenerala teorio de relativeco|ĝenerala relativeco]] .
* [[Efiko de Doppler|Dopplera efiko]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}

[[Kategorio:Tempo en fiziko]]
[[Kategorio:Speciala relativeco]]</text>
      <sha1>00csckchk6ezfs97l4phsfga5ah0ht1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bobelarto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>800090</id>
    <revision>
      <id>9393216</id>
      <parentid>9362273</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Spenĉjo</username>
        <id>183177</id>
      </contributor>
      <comment>Forigis naskojaron de la ĉefa administranto - ĝi ne ŝajnas al mi menciinda en ĉi tiu artikolo, kaj ankaŭ jam troveblas en la artikolo pri Stela mem.</comment>
      <origin>9393216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4445" sha1="5socpu8cfkh4yaavhwuvtl5kj1jouiv" xml:space="preserve">{{unua}}
[[Dosiero:Bobelarto.webp|eta|Emblemo de Bobelarto]]

'''Bobelarto''' estas iniciato por subteni [[literaturo]]n en [[Esperanto]] fondita de teamo de entuziasmaj homoj pri nuntempa literaturo en Esperanto. Ili verkas, legas kaj diskutas pri literaturo, organizas verkatelierojn, konkursojn, kaj kuraĝigas homojn ekverki kaj partopreni en la literatura vivo de Esperantujo.&lt;ref&gt;[https://bobelarto.ink/ bobelarto.ink - la retejo de la projekto]&lt;/ref&gt; Ĉefa administranto de la projekto estas [[Stela Besenyei-Merger]].

== Interkultura Novelo-Konkurso (INK) ==
{{Ĉefartikolo|Interkultura Novelo-Konkurso}}
INK estas [[Literatura Esperanta Konkurso|konkurso]] por krei [[novelo]]jn kaj [[Mikronovelo|mikronovelojn]]. 

=== Libroj ===

* &quot;'''[[Amo, tuso, kaj forpaso: Homoj kaj kovimo|Amo, tuso kaj forpaso - Homoj kaj kovim]]'''&quot;. Libro kun la finalistaj noveloj de la Interkultura Novel-Konkurso 2021, Redaktoro: [[François Bolduc]], &lt;ref&gt;{{ISBN|978-80-88326-30-4}} 2022, 113 paĝoj&lt;/ref&gt; '''Aŭtoroj de unuopaj noveloj:''' Ĵenja Amis, [[Tatjana Auderskaja]], [[Stela Besenyei-Merger]], James Bridge, Anne Frances Calceta, Seth Carter, Tamagotchi de Chasteigner, [[Nicole Else]], [[Sten Johansson]], Midori Mamija, Eveline Ménard, [[Zdravka Metz]], Kejti Neilson, [[Jorge Rafael Nogueras]], Valentina Panova, Martin Rue, [[Kejhan Sajjadpur]], [[Brandon Sowers]], [[Maria Rosaria Spanò]], Bashandy Tadros, Ileana Tetereva, [[Paulo Sérgio Viana|Paulo Sergio Viana]], [[Yin Jiaxin]].&lt;ref&gt;[https://www.kava-pech.cz/#/eo/b/YrxJfBIAACEAu9_U/amo-tuso-kaj-forpaso---homoj-kaj-kovimo] Amo, tuso kaj forpaso - mendebla ĉe kava-pech.cz&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:La lasta vojagxo de Cezaro.jpg|eta|230px|''La lasta vojaĝo de Cezaro kaj aliaj noktaj aventuroj'']]
* &quot;'''[[La lasta vojaĝo de Cezaro kaj aliaj noktaj aventuroj]]'''&quot;. Libro kun la finalistaj noveloj de la Interkultura Novel-Konkurso 2022, Redaktoro: François Bolduc, &lt;ref&gt;{{ISBN|978-80-88326-43-4}} 2023, 365 paĝoj&lt;/ref&gt; '''Aŭtoroj de unuopaj noveloj:''' Robert Sieber, Julia Levi, Oksana Vasilkova, Laura Esposito, Aaron Fingtam, Monia Minnucci, Natalia Nikulina, Cyrille Chopelet, Paola Cereda, Carlos Hernández Loarca, Pascal Vilain, Kira Sinelnik, Iura Proskura, Emanuela Pellicciaro, Mauro Barbetti, Tatjana Tereĥova, Paulo Sergio Viana, Ilia Sumilfia Dewi, James Bridge, Vadim Grin, Julia Bautina, [[Jorge Rafael Nogueras]], Anna Bonardi, Maria Rosario Spanò, Valentina Barachevskaia, Lori Marchesin, Ugo Filippo Cavallo, Anastasia Pushkareva, Aleksandr Dimidov, Carlo Simonelli, Davide Bacchilega, Sten Johansson, Ksenia Kormysh, Luigi Guicciardi, Eugenij Zibert, Akiko Ĵin, Natalia Dolak.&lt;ref&gt;[https://www.kava-pech.cz/#/eo/b/ZJLw_hEAACgAEVlf/la-lasta-vojago-de-cezaro-kaj-aliaj-noktaj-aventuroj]&lt;/ref&gt;
* &quot;'''[[La sekreta vivo de miaj najbaroj]]'''&quot; Libro kun la finalistaj noveloj de la Interkultura Novel-Konkurso 2023.&lt;ref&gt;{{ISBN|978-2-925496-007}} 2024, 434 paĝoj&lt;/ref&gt;
* '''“[[Kie vojoj renkontiĝas]]”''' (2026)

== Podkasto ==
La projekto ankaŭ havas [[podkasto]]n kreitan de [[Stela Besenyei-Merger]]. &lt;ref&gt;[https://anchor.fm/bobelarto Podkasto de Bobelarto]&lt;/ref&gt;

== Monda Verk-Monato ==
La monda verk-monato estas unumonata fazo, kiam homoj dum tridek tagoj dediĉas sin al kreado en Esperanto. Oni povas partopreni ekzemple per:

* ĉiutaga '''verkado''' de 100-500-1000 vortoj, tri minutoj, unu alineo, unu rakonto, poemo, novelo aŭ kantoteksto ''aŭ''
* ĉiutaga '''tradukado''' de ajna teksto al Esperanto: unu paĝo, unu poemo, unu novelo, unu proverbo ''aŭ''
* ĉiutaga '''legado''' en Esperanto: unu rakonto, tri minutoj, unu poemo, aŭ parto de ajna teksto laŭ via plaĉo.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* https://bobelarto.ink - la retejo de la projekto
* (eo) [http://podkasta.net/index.php?id=25&amp;podcast=bobelarto&amp;num=1 Podkasta.net] : Esperanto kaj literaturo renkontiĝas en tiu ĉi kanalo! Ĉu interesas vin kiuj verkas en Esperanto? Kiuj eldonas librojn? Ĉu vi deziras trovi konsilojn, inspiriĝon por (ek)verki? Kio nova okazas? Ni okazigas babiladojn ĉi tie kun la plej diversaj homoj por informi pri la novaĵoj, kontakti kaj konekti kiom eble plej multe da homoj per la amo de literaturo.

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Jutubaj kanaloj]]
[[Kategorio:Esperantlingvaj retejoj]]
[[Kategorio:Podkastoj en Esperanto]]
[[Kategorio:Jutubistoj]]
[[Kategorio:Aperis en 2021]]
[[Kategorio:Esperantlingva literaturo]]</text>
      <sha1>5socpu8cfkh4yaavhwuvtl5kj1jouiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacob L. Moreno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>800803</id>
    <revision>
      <id>9393602</id>
      <parentid>9378875</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="eqmwllpc7zfkbrssn4rx4b6ff2e44no" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Jacob Levy MORENO''' (denaske ''Jakob Levi''; 18a de Majo, 1889 – 14a de Majo, 1974) estis rumandevena usona [[psikiatro]], psikosociologo kaj edukisto, fondanto de [[psikodramo]], kaj frua pioniro de grupa psikoterapio. Dum sia vivodaŭro, li estis agnoskita kiel unu el ĉefaj [[Socia scienco|socisciencistoj]].

Li devenis el [[Sefardoj]] de Turkio-Rumanio-Bulgario, translokiĝis al [[Vieno]] kaj tie studis [[medicino]]n, [[matematiko]]n, kaj [[filozofio]]n en la [[Universitato de Vieno]], kie doktoriĝis pri [[Medicino]] en 1917. Li malakceptis la teoriojn de [[Freud]] estante ankoraŭ medicina studento, kaj interesiĝis en la ebloj de grupoformado por terapeŭta praktiko.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030727190530/http://pn.psychiatryonline.org/cgi/content/full/38/10/60 Biografia detalo:] artikolo de Lucy Ozarin, ''Psychiatric News'' (Volume 38, Number 10), 16a de Majo, 2003. Alirita la 29an de Decembro, 2007. &lt;/ref&gt;

Translokiĝinta al Usono en 1925, li eklaboris en [[Novjorko]]. Tie, Moreno laboris por sia teorio de {{J|interpersona rilato}}, kaj la disvolvigo de sia laboro en psikodramo, sociometrio, grupa psikoterapio, socidramo kaj sociatrio.

== Kelkaj verkoj ==
* Moreno, J. L. (1932). ''First Book on Group Therapy''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1934). ''Who Shall Survive? A new Approach to the Problem of Human Interrelations''. Beacon House. {{ISBN|978-9992695722}}
* Moreno, J. L. (1941). ''The Words of the Father''. Beacon House. {{ISBN|978-1446601853}}
* Moreno, J. L. (1946). ''Psychodrama Volume 1''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1947). ''The Theatre of Spontaneity'' Beacon House. {{ISBN|978-1445777139}}
* Moreno, J. L. (1951). ''Sociometry, Experimental Method and the Science of Society: An Approach to a New Political Orientation''. Beacon House. {{ISBN|978-1291121759}}
* Moreno, J. L. (1953). ''Who Shall Survive? Foundations of Sociometry, Group Psychotherapy and Sociodrama''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1956). ''Sociometry and the Science of Man''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1959). ''Psychodrama Volume 2: Foundations of Psychodrama''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1960). ''The Sociometry Reader''. Beacon House.
* Moreno, J. L., Zerka T. Moreno kaj Jonathan D. Moreno (1964). ''The First Psychodramatic Family''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1966). ''The International Handbook of Group Psychotherapy''. Philosophical Library.
* Moreno, J. L. (1969). ''Psychodrama Volume 3: Action Therapy and Principles of Practice''. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1989). ''Preludes of my Autobiography''. Beacon House.

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==
* Marineau, René. (1992) ''Jacob Levy Moreno 1889-1974: father of psychodrama, sociometry and group psychotherapy''. Create Space Independent Publishing Platform.
* Moreno, Jonathan D. (2014) ''Impromptu Man: J.L. Moreno and the Origins of Psychodrama, Encounter Culture, and the Social Network''. Bellevue Literary Press.
* Nolte, John. (2014) ''The Philosophy, Theory and Methods of J. L. Moreno: The Man Who Tried to Become God (Explorations in Mental Health)''. Routledge.

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Moreno, Jacob L.}}

[[Kategorio:Usonaj psikiatroj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]</text>
      <sha1>eqmwllpc7zfkbrssn4rx4b6ff2e44no</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Personecaj perturboj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>800838</id>
    <revision>
      <id>9393548</id>
      <parentid>8895560</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="d0jaeut7s4mern03eplvble6c84sjcg" xml:space="preserve">{{Informkesto malsano}}
[[Dosiero:Trastorno-de-personalidad-tratamiento.jpg|eta|dekstra|La [[psikoterapio]], unu el la plej bonkvalitaj traktadoj por la perturboj de personeco.]]
La '''perturboj de personeco''' estas aro de perturboj kaj misordoj kiuj okazas en [[emocio|emociaj]], [[Afekto|afektaj]], motivaj niveloj kaj de [[socia rilato]].&lt;ref&gt;[[Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj]] &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Berrios, G E (1993). «European views on personality disorders: a conceptual history». ''Comprehensive Psychiatry'' 34 (1): 14-30. PMID 8425387. doi:10.1016/0010-440X(93)90031-X. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Millon, Theodore; Roger D. Davis (1996). ''Disorders of Personality: DSM-IV and Beyond''. Novjorko: John Wiley &amp; Sons, Inc. p. 226. ISBN 0-471-01186-X. &lt;/ref&gt;

La perturboj de personeco estas inkluditaj kiel [[Psika malsano|psikaj malsanoj]] de la Akso 2a en la [[Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj]] de la [[Usona Asocio pri Psikiatrio]], kaj en la fako de perturboj kaj de menso kaj de la konduto en la gvidlibro [[Klasifiko Internacia de Malsanoj|KIM]] de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (MOS). [[Personeco]] estas difinita psikologie kiel trajtoj kaj de menso kaj de konduto permanentaj kiuj distingas la homajn estaĵojn. Perturbo de personeco estas difinita kiel spertoj kaj kondutoj kiuj diferencas disde la sociaj normoj kaj atenditaĵoj. La personoj kiuj estas diagnozitaj je perturbo de la personeco povas suferi ŝanĝojn en la kogno, emocieco, interpersona funkciado aŭ en la impulsokontrolo. Ĝenerale, la perturbojn de personeco oni diagnozas al 40-60 % de la psikiatraj pacientoj, kaj tio estas la plej ofta psikiatra diagnozo.&lt;ref&gt; Smelser, N. J., &amp; Baltes, P. B. (2001). ''Personality Disorders''. International encyclopedia of the social &amp; behavioral sciences (pp. 11301-11308). Amsterdam: Elsevier. [http://www.sciencedirect.com.myaccess.library.utoronto.ca/science/article/pii/B0080430767037633] &lt;/ref&gt;​

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Personeco]]
[[Kategorio:Psikaj malsanoj]]</text>
      <sha1>d0jaeut7s4mern03eplvble6c84sjcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Durhama Regiono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>802144</id>
    <revision>
      <id>9393087</id>
      <parentid>7791691</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="mqx5wb0o2zdke8ic3zi0riwmmul9cdc" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| lando = {{Kanado}} 
| provinco = [[dosiero:Flag of Ontario.svg|20ra]] [[Ontario]]
| titolo de administra unuo1 = [[Metropola regiono]] 
| administra unuo1 = [[Granda Toronto]]
| titolo de administra unuo2 = Historia regiono 
| administra unuo2 = [[Supra Kanado]]
| regiono-ISO = CA-ON
| situo sur mapo2 = Kanado
| horzono = [[UTC-5]] (somere [[UTC-4]]
| tipo1 = reliefo
| tipo2 = reliefo
| zomo = 6
| bildo = Uxbridge downtown.jpg
| bildo-priskribo = la urbocentro de ''Uxbridge''
}}
La '''Regiona Municipo Durham''', ankaŭ simple '''Durhama Regiono''' (''Durham Region'') estas regiona municipo en suda [[Ontario]], [[Kanado]] inter [[Lago Simcoe]] kaj [[Toronto]]. Ĝi estis [[Kantono Durham (Ontario)|kantono Durham]] (''Durham County'') antaŭ [[1974]]. Laŭ stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la regiona municipo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj,&lt;!--por vikidatumoj: en 2016 temis pri 2 523,8 km² --&gt; kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km², do ĝi havas pli da loĝantoj ol norda Ontario. La regiono estas parto de la metropola regiono [[Granda Toronto]] kaj la ena ringo de la [[Ora Hufumo]].

== Geografio ==
Sude de la regiono estas [[Toronto]], kaj norde estas [[Lago Simcoe]]. Apud la okcidenta limo estas [[Jorka Regiono]].
&lt;!--
=== Urboj en la regiono ===
* ...
--&gt;
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})

[[Dosiero:Map of Ontario DURHAM.svg|eta|maldekstre|250ra|{{centre|la regiona municipo en Ontario}}]]

{{projektoj}}

[[Kategorio:Komunumoj en Ontario]]</text>
      <sha1>mqx5wb0o2zdke8ic3zi0riwmmul9cdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mad Men</title>
    <ns>0</ns>
    <id>806069</id>
    <revision>
      <id>9393059</id>
      <parentid>9254478</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30399" sha1="3skjyedy5gk7h51scy7maq37zf8w39l" xml:space="preserve">{{Informkesto televida serio}}
'''Frenezaj Viroj''' (en la angla : '''Mad Men''') estas usona [[televida serio]], kreita kaj produktita fare de Matthew Weiner, kaj elsendita en la usona kabloreto [[:en:AMC_Networks|AMC]] kaj estis elsendita de la 19-an de julio 2007 ĝis la 17-an de majo 2015, kaj daŭris por 7 sezonoj kaj 92 epizodoj. &lt;ref&gt;Itzkoff, Dave (la 14-a de majo 2015). &quot;[https://www.nytimes.com/2015/05/17/arts/television/matthew-weiner-the-creator-of-mad-men-prepares-for-another-fade-to-black.html Matthew Weiner, the Creator of ''Mad Men'' Prepares for Another Fade to Black]&quot;. ''The New York Times''. [https://web.archive.org/web/20150517021138/http://www.nytimes.com/2015/05/17/arts/television/matthew-weiner-the-creator-of-mad-men-prepares-for-another-fade-to-black.html Arkivita] de la originalo la 17-an de majo 2015. Reprenita la 17-an de majo 2015.&lt;/ref&gt; Sed ĝia fikcia tempokadro estas de marto [[1960]] ĝis novembro [[1970]].

La serio ricevis kritikistan plaŭdon por sia [[aŭtenteco]] kaj [[Vidaj artoj|vidarta]] stilo kaj sekve ĝi gajnis multajn premiojn, inkluzive de kvar [[Premio Emmy|Premioj Emmy]] por Plej bona Drama Serio, tri [[Premioj Oraj Globoj]], du Premioj de la Gildo de Aktoroj kaj Premio Peabody. Pro tio, kaj laŭ multaj kritikistoj por la ampleksa priraportado, Mad Men estas konsiderita unu el la plej bonaj kaj plej influaj dramaj serioj en la historio de televido.

La intrigo de la serio okazas en la [[1960-aj jaroj]], kaj traktas la reklam-firmaon &quot;Sterling Cooper&quot; situanta sur Madison Avenuo en [[Novjorko]]. La serio centras sur Don Draper, la [[kreiva direktoro]] ĉe Sterling Cooper.

== Intrigo ==
=== Sezono 1 ===
Epizodoj 1-13 (13 epizodoj), kiuj estis elsenditaj inter la 19-an de julio 2007 kaj la 18-an de oktobro 2007.

La sezono malfermiĝas en marto 1960, Don Draper, kreiva direktoro ĉe la Sterling Cooper reklam-agentejo, provas trovi enspezigan buĝeton. Dum lia edzino Betty restas hejme kaj prizorgas siajn du infanojn, Sally kaj Bobby, li pasigas sian tempon en [[Manhatano]] kaj havante [[Amafero|amaferojn]]. Peggy Olson, senkulpa knabino, estas dungita fare de la firmao kiel la sekretario de Don kaj trovas malfacile resti flank-al-flanke kun la aliaj sekretarioj. Pete montras amon direkte al ŝi kaj deziras ŝin malgraŭ sia baldaŭan [[geedziĝo]]. Post lia geedziĝo kaj lia reveno de la [[mielmonato]], li daŭrigas sian [[Amindumo|amindumon]] de Peggy, kiu poste amoras kun li. La edzino de Pete deziras pli grandan loĝejon tiel ke li prenas riskon ĉe la laboro kaj rezulte estas maldungita. Brett Cooper, la estro de la reklam-agentejo, alportas lin reen al laboro ĉar li kredas ke la sociaj ligoj de Pete utilos la firmaon. Don gajnas premion pro sia laboro kaj post kiam lia bildo estas publikigita en la gazeto la pasinteco revenas por ĉasi lin. Novelo de Ken Cosgrove estas publikigita en la gazeto. Peggy preteraŭdas gravan sekreton kaj partumas ĝin kun johana. en [[Cerboŝtormo|cerboŝtorma]] kunsido Peggy montriĝas esti pli ol sekretario kaj ŝancoj malfermiĝas por ŝi en la oficejo kiam Don demandas ŝiajn konsilojn pri nova reklama ideo.

Betty, la edzino de Don, kiu suferas de nervaj problemoj, iras al la [[psikiatro]], al kiu ŝi rakontas ke ŝi scias ke ŝia edzo amoras kun aliaj virinoj, kaj ŝi scias ke la psikiatro raportas al Don pri iliaj renkontiĝoj. Roger, kiu restas ĉe la hejmo de Don por [[vespermanĝo]], provas amindumi kun Betty kaj kaŭzas rifton en ilia amikeco, Don finfine pardonas lin. Don estas turmentita kiam lia pasinteco komencas ekreaperi. Peggy sentiĝas minacata de siaj kolegoj post sia kreskanta sukceso. Salvatore Romano evoluigas rilaton kun kliento. La kompanio provas pensi pri novaj manieroj fari kampanjon kontraŭ la presidanta kandidato [[John F. Kennedy|Kennedy]]. La frato de Don, kiu konas lin sub sia naskiĝnomo, venas al la urbo kaj Don evitas lin ĝis li sinmortigas. Ĉe la fino de la sezono, Don perdas sian buĝeton kaj Roger, kiu provas kuraĝigi lin kun la helpo de knabinoj, havas [[Koratako|koratakon]]. Pete provas trakti la postulojn de geedzeca vivo. Pete malkovras la pasintecon de Don kaj ĉantaĝas lin. Peggy estas promociita ĉe la laborejo, malkovras ke ŝi estas graveda kaj naskas la bebon de Pete.

=== Sezono 2 ===
Epizodoj 14-26 (13 epizodoj), kiuj estis elsenditaj inter la 27 -an de julio 2008 kaj la 26-an de oktobro 2008

La sezono malfermiĝas dum [[Sankt-Valentena tago]] 1962, proksimume 15 monatojn post la okazaĵoj de la unua sezono. Pete lernis de la radielsendoj ke kraŝis aviadilo de [[American Airlines]] sur kiu lia patro estis, kaj ke ekzistis neniuj pluvivantoj. Anaso (Mark Moses), kiu respondecas pri la buĝetoj ĉe &quot;Sterling Cooper&quot;, provas varbi American Airlines, post kiam la aviadkompanio anoncis ŝanĝon en [[merkatiko]]. Don kontraŭbatalas la movon, kaj en la fino ili ne dungas la firmaon, kiu difektas la [[Reputacio|reputacion]] de Duck. Peggy kiu donis sian bebon por [[adopto]] ne rakontas al Pete pri ĝi. Johana trovas por Don novan sekretarion nomitan Jane. Don aĉetas novan aŭton kaj Sel invitas Ken por diskuti sian novan novelon. Johana estas [[Fianĉiĝo|fianĉiniĝita]] al Greg Harris, medicina studento. Baldaŭ antaŭ la geedziĝo, Greg devigas sekson al johana en la oficejo de Don.

Dum la sezono, Jane iĝas la edzino de Roger kaj forlasas la agentejon.

=== Sezono 3 ===
Epizodoj 27-39 (13 epizodoj), kiuj estis elsenditaj inter la 16-an de aŭgusto 2009 kaj novembron 8, 2009

La sezono malfermiĝas en marto 1963. La agentejo estis vendita al brita firmao kaj kiel rezulto ŝanĝoj okazas en ĝi. La ĉefbuĝetoficiro estas maldungita kaj Peter Campbell kaj Ken Cosgrove konkuras pri la nova pozicio. Don malkovras ke Salvatore estas samseksema. La patro de Betty, translokiĝas en la domon de Betty kaj Don. Post mallonga tempo li mortas kaj Sally kolapsas. Betty naskas kaj nomas la bebon honore al sia patro. Ken ricevas la pozicion de buĝetmanaĝero. Peggy amoras kun Duck. Betty enamiĝas al Harry Francis. Ĉe la fino de la sezono la firmao ekzamenas ŝanĝojn denove kaj tiu tempon kelkaj el la dungitoj gviditaj fare de Don foriras kaj komencas sian propran firmaon nomitan &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Betty petas eksedziĝon. Johana kiu eksiĝis de la laboro planinta vivi kun sia kuracisto-edzo malkovras ke li ne estis akceptita kaj ŝi devas daŭre labori, ŝi aliĝas al la nova firmao.

=== Sezono 4 ===
Epizodoj 40-52 (13 epizodoj), kiuj estis elsenditaj inter la 25 -an de julio 2010 kaj la 17-an de oktobro 2010

La sezono malfermiĝas dum [[Dankotago]] 1964 kiam la nova reklamfirmao &quot;Sterling, Cooper, Draper, Price&quot; provas establiĝi . La kompanio atingas buĝetojn, ĝajnas estimindon de sia klientoj kaj atingas statuson en la industrio. La jaro 1965 komenciĝas kaj la edzo de Joan informas al ŝi ke li estas rekrutita en la armeo. Roger decidas verki sian [[Aŭtobiografio|aŭtobiografion]]. Lane travivas problemojn en sia geedziĝo. La edzino de Pete gravediĝas. La konduto de Sally plimalboniĝas. Don gajnas la Cleo Premio. Don malkovras ke Anna mortantas. Peggy partiĝas kun ŝia koramiko kaj estas devigita maldungi Joey post kiam li tiras oficejan bubaĵon sur johana. Don komencas verki pri sia vivo kaj en la sama tempo komencas geamiki kun Faye kiu laboras ĉe la firmao. La sekretario de Don mortis. Roger kaj johana amindumas kaj ŝi iĝas graveda dum ŝia edzo estas en la armeo. [[:en:Lucky_Strike|Lucky Strike]] la ĉefa kliento de Sterling, Cooper, Draper, Price, foriras kaj sekve la firmao renkontas monmalfacilaĵojn kaj estas devigita maldungi laboristojn. Don rakontas al Faye la veron pri sia pasinteco kaj ŝi konsilas lin vivi sian realan vivon kaj ne daŭri vivi mensogon. Betty kaj ŝia edzo Henry Francis forlasas la komunan hejmon de Don kune kun la infanoj. Sally kiu evoluigis rilaton kun Glenn Bishop estas devigita forŝiri sin for de la domo en kiu ŝi estis naskita kaj diri adiaŭon al siaj amikoj. La infanoj vojaĝas kune kun Don por ferio en Kalifornio, antaŭ la ekskurseto Don petas la helpon de sia sekretario Megan Kalba en prizorgado de la infanoj en Kalifornio kaj dum la ferio enamiĝas al Megan. Li svatas al ŝi kaj ŝi akceptas. Post reveno al New York, ili sciigas sian venontan geedziĝon al ĉiuj membroj de la oficejo. Peggy kaj Ken subskribas novan klienton kaj ŝajnas ke &quot;Sterling, Cooper, Draper, Price&quot; ankoraŭ povos daŭrigi sian vojon.

=== Sezono 5 ===
Ĉapitroj 53–65 (13 ĉapitroj). Komencite la 25-an de marto 2012 kaj finiĝis la 10-an de junio 2012.

La sezono malfermiĝas en junio 1966 kiam Don festas sian kvardekan naskiĝtagon kaj Megan ĵetas al li surprizfeston. Megan ricevas reklamon kaj Peggy ricevas la taskon de mentorado de ŝi. En la sama tempo Megan sentas ke Don moviĝas foren de ŝi. Joan estas maltrankvila pri ŝia laborejo dum ŝi estas en akuŝferio. Betty plialtiĝas sian pezon kaj malkovras ke ŝi havas [[Tiroido|tiroida]] [[tumoro]]. Roger premas Peggy por dungi junan ideulon nomitan Michael Ginsburg. Malhelhaŭta sekretario estas dungita por labori en la oficejo, kiu havas problemojn konformi sed amikigas kun Peggy. Greg revenas de la armeo kaj johana malkovras ke li volontulis por resoldatiĝi denove. Dum Don kaj Megan vojaĝas al ferio ili kverelas kaj li forlasas ŝin ĉe [[manĝejo]] duonvoje sed la du poste akordiĝas. Mikaelo rakontas al Peggy ke li estis naskita en [[koncentrejo]]. Peggy decidas forlasi la firmaon por vere avanci en la kampo de [[reklamo]]. Peggy kaj Abe translokiĝas kune kaj ŝia patrino ne estas feliĉa pri tio. Roger luktas por sian lokon en la firmao kaj pagas Ginzburg por alporti al li klientojn. Li kaj lia edzino, Jane, provas uzi [[LSD|LSD-on]] kaj ŝi rivelas al li ke ŝi volas disiĝi kaj la du divorcas. Pete, kiu translokiĝis al la antaŭurboj kun sia edzino, sopiras vivi en la grandurbo kaj lia konduto iĝas pli kaj pli konfuza post kiam li kaj Lane draŝis unu la alian kaj post kiam li amoras kun edziĝinta virino. Megan sukcesas gardi la buĝeton de la Heinz-firmao ĉe la lasta minuto kaj johana malkovras ke Greg deziras eksgeedziĝon kaj havas problemon traktantan la situacion kiam la firmao provas ricevi la reklaman buĝeton de la Jaguar-firmao kaj la kondiĉo de la interkonsento estas ke johana seksumas kun la firmaa manaĝero.

Ĉe la fino de la sezono Lane falis en profundan ŝuldon kiam li ankoraŭ ne resaniĝis post investo de la plej granda parto de sia mono por helpi la oficejo la antaŭan jaron. Post kiam la partneroj prirezignas sian Kristnaskan gratifikon, Lane estas devigita ŝteli de la firmao. Don eltrovas pri la ŝtelo kaj maldungas lin, sed Lane, kiu estas timema kaj embarasita reveni al [[Anglio]] tiel, pendigas sin en la oficejo kaj tiel neniu krom Don scias la kialon de sia sinmortigo. Megan finfine abdikas de sia tasko ĉe la firmao kaj revenas al malsukcesa aktora kariero. Don ricevas premion de la Kontraŭkancera-Societo pro la letero kiun li skribis post kiam Lucky Strike forlasis la firmaon. Malkontenta pro ŝia malplipeziĝo, Betty iras al [[Subtena grupo|subtengrupo]] kaj en la sama tempo provas kaŭzi konflikton inter Don kaj Megan.

=== Sezono 6 ===
Ĉapitroj 66–78 (13 ĉapitroj). Komencite la 7-an de aprilo 2013 kaj finiĝis la 23-an de junio 2013.

La sezono malfermiĝas kun la reveno de Don kaj Megan de ferio en [[Havajo]]. La patrino de Roger mortis. Don amoras kun Sylvia kaj Megan rakontas al li ke ŝi havis [[Aborto|aborton]]. Pete daŭre amoras kun aliaj virinoj, kaj Trudy alfrontas lin koncerne ĝin kaj piedbatas lin el la domo. Joan malfacilas konsenti kun la maniero kiel ŝi akiris la partnerecon en la firmao. Peggy renkontas malfacilaĵojn en la nova oficejo kaj iĝas pli kaj pli dura. Don travivas malfacilaĵojn kun la buĝeto de Jaguaro kaj maldungas ilin. Tio ekigas ĉenon de katastrofo kun ekesto de Pete kiu rakontas al Don ke la firmao estis survoje al IPO sed tio estis ruinigita kun la perdo de la buĝeto kaj johana rompiĝas post kion ŝi trapasis por ricevi tiun buĝeton. Roger solvas la situacion kiam li diras ke li sukcesis akiri avantaĝon por ricevi la Chevy-buĝeton. Pete kaptas sian bopatron en [[bordelo]] kaj kiel rezulto difektas la Vic Chemicals-buĝeton, kiam li rakontas Trudy pri ŝia patro ŝi forĵetas Pete el la domo definitive.

Don kaj Ted Chu pensas pri la ideo kunfandi la du firmaojn (CGC kaj Sterling Cooper Draper Price) kaj labori kune tiel ke ambaŭ ne fermiĝas. Peggy, kiu aĉetis loĝejon kune kun sia partnero, decidas konsenti pri la decido kaj aliĝi al la nova firmao kiel la kopiverkada-manaĝero.

=== Sezono 7 ===
Ĉapitroj 79–92 (14 ĉapitroj). La lasta sezono de la serio estis dividita en du partojn de 7 epizodoj ĉiu.

==== Parto 1 ====
Komencis ĝiajn elsendojn la 13-an de aprilo 2014 kaj finiĝis la 25-an de majo 2014. La sezono komenciĝas en januaro 1969, kelkajn semajnojn post Dankfesto 1968, kie la sesa sezono finiĝis, ĉar la roluloj traktis disfendado de la oficejo inter New York kaj [[Los-Anĝeleso]]. La sezono finiĝas en julio 1969.

Don rompas sian rilaton kun Megan kaj donas al ŝi [[Ĉeko|ĉekon]] por unu miliono da [[Dolaro (monunuo)|dolaroj]], Roger vendas la firmaon al McCann Erickson kaj havas amaferon kun la patrino de Megan,

'''Parto 2'''

Komencis ĝiajn elsendojn la 5-an de aprilo 2015 kaj finiĝis la 17-an de majo 2015.

Joan ekhavas malfacilaĵojn kun la nova administrado kaj foriras kun malalta kompenso, ŝi konas riĉan komerciston kiu petas al ŝi forlasi Novjorkon kaj akompani lin sed elektas malfermi sendependan produktentreprenon. Manaĝero McCann Erickson plendas ke Don &quot;malaperas&quot; ĉe la fino de la sezono. Don estas en terapia centro por subteno kontraŭdroga kaj spertas specon de spirita transformo. Li ploras en [[sceno]] kio estas konata kiel la &quot;friduja parolado&quot;.

En la ferma sceno dum li meditas li elpensas reklamon kiu kombinas elementoj de la nova epoko (angle: new age). La anonco fakte estas reala reklamo de [[Kokakolao|Koka-kolao]], kiu estis elsendita en 1971.

== Roluloj - Aktoroj ==
=== Ĉefroluloj ===
* '''Donaldo &quot;Don&quot; Draper''' (John Hamm): [[Protagonisto]], kreiva direktoro kaj altranga kontrola posedanto de la reklamfirmao &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Oni scias malmulte pri lia pasinteco. Li estis naskita Dick Whitman al [[prostituitino]] kiu mortis en akuŝo. Li vivas kun sia alkoholula patro kaj lia edzino. Post la morto de lia patro, kiam Dick estis 10-jaraĝa, lia duonpatrino reedziĝis kaj li multe suferis. Dum lia [[militservo]] en la [[Korea milito]], unu el la soldatoj estis mortigita en bombado dum li estis sole kun Dick, kaj Dick adoptis la identecon de la morta soldato kiel sian novan - Don Draper. Don laŭsupoze estas la sukcesa komercisto sed li trinkas senhalte kaj depremiĝas. Don estas la patro de tri infanoj - la plej aĝa Sally, la meza Bobby kaj la plej juna Jean. Liaj tri infanoj de lia unua edzino - Betty Francis. Dum la serio, la du eksedziĝas kaj Don reedziĝas, ĉi-foje al lia juna sekretario - Megan Kalba. Poste, diferencoj de opinio estis malkovritaj inter Megan kaj Don koncerne la aktoradan karieron kiun Megan deziris kaj la du divorcis. Don vojaĝas en Usono, sekvante sian pasintecon, kaj provas retrovi sin, post elĉerpiĝo de sia laboro en reklamo.
* '''Margaret &quot;Peggy&quot; Olson''' (Elisabeth Moss): venis al la grandurbo kaj komencis labori ĉe &quot;Sterling Cooper&quot; (poste &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;) kiel la sekretario de Don Draper. Post kiam ŝi malkovras bonan talenton kaj brilajn ideojn, ŝi iĝas la unua [[:en:Copywriting|kopiisto]] en la firmao. Kun la evoluo de la serio, kaj la preterpasantaj jaroj, Peggy evoluigas sendependan karieron kaj forlasas la firmaon en favoro de altranga pozicio en konkuranta reklamfirmao. Komence de la serio, ŝi estas svatita fare de Pete kaj eĉ iĝas nedezirate graveda de li (kiu igas ŝin prirezigni la infanon tuj post lia naskiĝo).
* '''Megan Draper''' (antaŭe &quot;Megan Kalba&quot;) (Jessica Parré): la dua edzino de Don Draper, ili havas neniujn infanojn, sed ŝi funkcias kiel [[Surogata patrino|surogatpatrino]] al Sally, Bobby kaj Jean kiam la tri venas por viziti sian patron. Ŝi aliĝis al la serio en la kvara sezono kiel juniora sekretario ĉe la ricevo de la reklam-agentejo &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot; kaj poste estis nomumita la persona sekretario de Draper. Kiam Draper vojaĝas kun siaj infanoj al Los-Anĝeleso, li petas al Megan akompani lin kaj prizorgi siajn infanojn dum li laboras. Dum la ferio, Draper enamiĝas al Megan kaj eĉ svatas al ŝi (li donacas al ŝi la [[Geedziĝa ringo|geedziĝan ringon]] de Anna Draper, lia unua edzino de). En la kvina sezono Megan iĝas kopiverkisto kaj estas la dua virino se temas pri forlasi la cirklon de sekretarioj en la oficejo post Peggy. Megan estas kreiva kaj sukcesa en sia rolo sed ne estas kontenta kun ĝi. Finfine ŝi eksiĝas kaj turnas sin al la mondo de aktorado. Megan estas devena de [[Montrealo]], kaj la [[Franca lingvo|franca]] estas ŝia [[gepatra lingvo]]. Ŝiaj gepatroj loĝas en [[Kanado]] kaj venas viziti de tempo al tempo.
* '''Elizabeto &quot;Betty&quot; Francisko''' (antaŭe &quot;Elizabeth Draper&quot;) ([[January Jones]]): la unua edzino de Don Draper, ili havas tri infanojn kune - Sally, Bobby kaj Jean. Komence prezentita kiel la ideala dommastrino, ŝi estis [[Modelo (arto)|modelo]] en sia pasinteco. Studis [[Antropologio|antropologion]] kaj parolas flue la [[Itala lingvo|italan]]. Dum la serio, la morto de ŝiaj gepatroj (plejparte la morto de ŝia patrino) estas montrita kiel forma faktoro en sia vivo. Ŝi ankaŭ, kiel Don, ne estas kontenta kun vivo kiu ŝajnas perfekta ĉe lia flanko. Ŝi scias, ke ŝia edzo amoras kun aliaj virinoj kaj iras al psikiatro pro ŝiaj nervaj problemoj. Ŝi finfine malkovras la veron pri la pasinteco de ŝia edzo, Don kaj disiĝas de li. Post ŝia eksgeedziĝo de Don, ŝi komencas rilaton kun komunuma politikisto nomita Henry Francis. Betty kaj Henry geedziĝas kaj ekkunloĝas kune. La rolulo de Betty estas iom bazita sur artikolo de la [[Feminismo|feminisma]] verkisto [[Betty Friedan]]- &quot;La problemo, kiu ne havas nomon&quot;. Ĉe la fino de la lasta sezono, estas rivelita ke Betty havas [[Kancero|kanceron]] kaj ŝia kondiĉo estas finvivanta.
* '''Peter &quot;Pete&quot; Campbell''' (Vincent Curtizer): Buĝeto kaj stiranta posedanto (juniora partnero) en la reklamfirmao &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Komence de la unua sezono li svatas Peggy malgraŭ sia nova geedziĝo (svatado kiu rezultigis kontraŭvolan infanon kiu estis prirezignita por adopto sekrete kaj sen lia scio). Lia patro estis mortigita komence de la dua sezono en [[kraŝo]]. Petro estas edziĝinta al Trudy - juna dommastrino kaj patro al bebo Tammy.
* '''Joan Harris''' (antaŭe &quot;Joan the Wish&quot;) (Christina Hendricks): oficeja direktoro kaj kontrola posedanto (juniora partnero) ĉe &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Ŝi komunikas eksplodan [[Virineco|virinecon]] kaj evidentan [[Sekseco|seksecon]]. Komence de la serio ŝi havis amaferon kun Roger Sterling, kiu daŭris plurajn sezonojn kaj eĉ rezultigis la naskiĝon de ŝia plej juna filo (neniu krom ili scias ke Roger estas lia patro). Joan estas inteligenta kaj talenta virino, kiu amas la ŝikan vivon. Ne timas antaŭeniri ankaŭ helpe de ŝia [[beleco]] kaj [[Seksallogo|seksa allogo]]. Aspiras al deca vivo de edzo kaj domo en la antaŭurboj, ja dum la serio Joan geedziĝas kun Greg Harris, malsukcesa praktikanta kuracisto kiu trovas sian lokon en la [[militistaro]], kio kondukas al ilia disiĝo.
* '''Roger Sterling''' (John Slattery): altranga partnero ĉe &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Transprenis administradon post kiam lia patro fondis la firmaon kune kun Brett Cooper. Li alportis Draper al la firmao kaj estis speco de mentoro por li, li preferis la bonan vivon kaj ke tiuj sub li farus la laboron. Sterling servis en la [[Mararmeo]] dum [[Dua Mondmilito]]. Li estas cinika rilate al la mondo. Li estas divorcita dufoje kaj havas plenkreskan filinon. Roger povas postkuri virinojn kaj eĉ [[Rendevui|rendevuis]] kun Betty en unu el la epizodoj. Havante sekson kun hazarda virino, li spertas koratakon. Post tio li resaniĝis kaj revenis al la oficejo. Dum la serio li disiĝas de sia unua edzino &quot;Mona Sterling&quot; (sed ĉiam restos fidela al ŝi) kaj geedziĝas kun la juna sekretario de Don Draper - Jane. Interalie, lia plej ŝatata trinkaĵo estas Gibson.
* '''Brett Cooper''' (Robert Morse): altranga partnero ĉe &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;, kiu fondis la firmaon kune kun la patro de Roger Sterling. Bart estas la plej altranga partnero en la kompanio kaj estas konsiderata iom [[ekscentra]]. Li lasas la ĉiutagan administradon de la firmao al la &quot;junuloj&quot;, sed li bone konas la agadon de la firmao. Bart estas fascinita de [[japana kulturo]] kaj tiel postulas ke ĉiuj, inkluzive de klientoj, forigu siajn ŝuojn antaŭ eniri sian oficejon (kiu estas ornamita per [[japana arto]]). Dum la serio Cooper mortas, sed foje aperas en sonĝoj kaj en realvivaj [[Halucino|halucinoj]] de Don.
* '''Lane Price''' (Jared Harris): iama juniora partnero ĉe &quot;Sterling Cooper Draper Price&quot;. Li aperas por la unua fojo en la unua epizodo de sezono 3, kiam li estis sendita fare de la brita [[holdingo]] kiu aĉetis &quot;Sterling Cooper&quot; por administri la financon kaj buĝetojn de la reklamfirmao. Price estas fascinita de la vivo en [[Usono]] kaj post malfeliĉa akcidento de lia anstataŭanto en la pozicio (lia piedo estis kontraŭveturita per [[gazontondilo]]) li restas en sia pozicio kaj poste malfermas la novan firmaon kune kun Sterling, Cooper kaj Draper. Dum la kvina sezono, Price falis en financan ŝuldon kaj en la sama tempo la oficejo estis ankaŭ en malstabila financa situacio. Dum la kontrolaj posedantoj prirezignas la monatajn gratifikojn por savi la firmaon, Price forĝas la subskribon de Don Draper por tiri al sin ĉekon por 7 500 [[USD]] (kiun li intencis baldaŭ redoni al la firmao). Bart Cooper realigas siajn agojn kaj suspektas Draper kiu komprenas la situacion kaj postulas ke Lane eksiĝu. Lane prenas la postulon de Draper grave kaj pendigas sin en la oficejo.

=== Pli da roluloj ===
* '''Paul Kinsey''' (Michael Gladys): Kopiverkisto ĉe Sterling Cooper. Li havis personan rilaton kun johana en la pasinteco. Renkontiĝis kun nigrulino, kiu forĵetis lin post kiam li faris voĉkalkulon de afro-usonanoj en la sudo. Li estas devena el [[Nov-Ĵerzejo]] kaj studis en [[Universitato Princeton]] per [[stipendio]] - du faktojn kiujn li deziras kaŝi. Dum la serio li estas tirita al ideoj malproksimaj de la usona ĉeftendenco - en la unuaj sezonoj li defias [[Kapitalismo|kapitalismon]] kaj eĉ parolas pri [[Marx]] kun aprezo, en la kvina sezono li aperas en pluraj epizodoj kiel [[monaĥo]] kaj trenas al renkontiĝo kun la Lord Krishna post kiu li provas surmerkatigi [[Scenaro|scenaron]] por epizodo de [[Star Trek]] spektaklo, kiu estas plena de kaŝitaj mesaĝoj.
* '''Ken (Kenneth) Cosgrove''' (Aaron Staton): Buĝetisto en la oficejo, poste promociita al la pozicio de ĉefbuĝetisto kune kun lia kolego Pete Campbell. Havas literaturajn inklinojn. En la unua sezono, unu el liaj rakontoj eĉ estis publikigita en la atlantika revuo. Dum la sesa sezono, li estis hazarde pafita en la okulon dum [[ĉasado]] kun la klientoj de Sterling, Cooper Draper Price, la [[Chevrolet]]-firmao, kiu devigas lin vestiĝi kun bandano.
* '''Sal (Salvatore) Romano''' (Brian Batt): usonano de itala origino, direktoro de la artsekcio en la oficejo. Romano estas samseksema kiu kaŝas sian seksan orientiĝon de sia edzino kaj kunlaborantoj. Komence de la tria sezono, Don hazarde trovas sin en la mezo de seksa renkonto inter Romano kaj hotela laboristo en [[Baltimoro]]. Poste en la sezono, Romano malaprobas la romantikajn progresojn de Lee Garner, Jr., la filo de la fondinto de Lucky Strike, kiu funkcias kiel esenca kliento de la firmao. Ŝokita per la malakcepto de Romano, Lee Garner Jr. insistas ke Romano ne partoprenu en la kampanjo, kaj Roger Sterling maldungas Romano'n de la oficejo por ne perdi la Lucky Strike-buĝeton entute. Ĉe la fino de tiu epizodo, Romano parolas kun sia edzino de [[Publika telefono|pagtelefono]], dum en la fono vidiĝas viroj serĉante havi sekson. En telefona konversacio, Salvatore rakontas al sia edzino ke li laboros malfrue tiun nokton. Romano ne vidiĝas denove en la serio.
* '''Sally Beth Draper''' (Kiernan Shipka): la plej aĝa filino de Betty kaj Don. Dum la unuaj sezonoj, ŝi aperas en relative marĝena rolo, sed poste, kiam ŝi alproksimiĝas al [[pubereco]], ŝi prenas pli centran rolon. Sally havas ĝenerale streĉitan rilaton kun sia patrino, sed kiam ŝia avo venas por vivi en ilia hejmo Sally formas proksiman ligon kun li. Sekvante la eksgeedziĝon de ŝiaj gepatroj kaj la morton de ŝia avo, Sally travivis plimalboniĝon en ŝia konduto, kaj estis sendita al infanpsikiatro laŭ la iniciato de sia patrino post kiam ŝi estis kaptita masturbante. Sally evoluigas proksiman amikecon kun Glenn Bishop, knabo kiu vivas proksime al ilia hejmo. Kiam Betty eltrovas pri iliaj renkontiĝoj, ŝi rakontas al Sally ne havi pli da kontakto kun Glenn, kaj decidas translokiĝi kaj maldungi la domzorgiston, Carla, post kiam ŝi permesas al Glenn diri adiaŭon al Sally en sia loĝejo. En la sama tempo, en la kvina sezono Sally konservas ŝian amikecon kun Glenn helpe de telefonvokoj kaj fojfoje sekretaj renkontiĝoj. Dum la sesa sezono, Sally estas akceptita al prestiĝa [[loĝlernejo]] sed estas suspendita post aĉetado de [[alkoholo]] kun falsa [[identigilo]]. En la lasta sezono, estas evidente ke la rilato de Sally kun ŝiaj gepatroj fariĝis pli sobra sed tiuj rilatoj ŝajnas ŝanĝiĝi post la diagnozo de Betty.
* '''Rachel Mankin''' (Maggie Siff): manaĝero de [[grandmagazeno]], kiu alvenas en la unua sezono en la Sterling Cooper-oficejon por reestigi la bildon de ŝia entrepreno. Komence Don kondutas malvarme direkte al ŝi pro la firmeco kaj rigideco kiujn ŝi montras, sed baldaŭ ilia rilato iĝas pli intima kaj agrabla kaj am-afero formiĝas inter ili. Dum la amrilato, Don rakontas al Rachel detalojn pri li mem, kiujn li neniam rakontis iu ajn antaŭe. Kiam la humoro de Don estas skuita per okazaĵo sur laboro, li alvenas en la domon de Rachel kaj ekscitite ofertas forkuri kun ŝi al Los-Anĝeleso. Rachel memorigas lin pri sia devo al siaj infanoj kaj demandas al li ĉu li volus forlasi siajn infanojn post kreskado sen patro. Kiam Don insistas pri forirado, ŝi finas ke Don ne volas forkuri kun ŝi sed simple volas forkuri. De tiu punkto la rilato de la du fandiĝas kaj finfine ili disiĝas. En la dua sezono, Don renkontas Rachel hazarde kaj malkovras ke ŝi iĝis edziĝinta kaj nun ŝia nomo estas Rachel Katz. En la sepa sezono, Don sonĝas pri Rachel aŭdiciante aktorinojn aktori en reklamvideo por peltmanteloj, kaj provas religi kun ŝi, sed malkovras ke Rachel mortis de [[Leŭkemio]].
* '''Stan Rizzo''' (J.R. Ferguson): Komenciĝas en la kvara sezono kiel artdirektoro. Antaŭ enirado de Sterling, Cooper Draper &amp; Price laboris por Lyndon Johnson en la prezidenta kampanjo en 1964. Ĉe la fino de la serio, post moviĝado kun Peggy al la oficejo de McCann, Erickson finfine konfesas al Peggy sian amon por ŝi kaj Peggy ankaŭ konfesas sian amon por li.
* '''Michael Ginsberg''' (Ben Feldman): juna juda kopiverkisto. Li estis naskita en koncentrejo al sia patrino, kiu forpasis, kaj vivas kune kun sia patro, pluvivanto de la holokaŭsto. Ginsberg komencas sian laboron kiel kopiverkisto ĉe Sterling, Cooper Draper kaj Price en la kvina sezono. Li pruvas sian talenton en la kampo kaj rapide fariĝas esenca parto de la firmao. Ginsberg estas [[Idiosinkrazio|idiosinkrazia]], socie mallerta persono kiu emas defendi sin, eco kio foje funkcias kontraŭ li. Efektive, lia pozicio en la firmao estas minacata foje, inkluzive de en lia dungointervjuo, kiam Peggy decidas ne dungi lin pro timo ke li estos konsiderita tro [[Ekstravertiteco|ekstravertita]] por la ŝato de Don, sed Roger ne akceptas la decidon ĉar Ginsberg povus funkcii kiel sukcesa kopiisto por firmaoj kiuj aliĝas al la oficejo. La kariero de Ginsberg ĉe la oficejo estis mallongigita post komputilo estas instalita en la oficejo kaj la [[Zumo|zumado]] de la aparato frenezigas lin, kaj mallonga tempo poste li fortranĉas sian propran [[Cico|cicon]] kaj donas ĝin al Peggy kiel donaco en dekoracia skatolo. Sekvante la okazaĵon, Ginsberg estis prenita de la oficejo al [[psikiatria hospitalo]].
* '''Henry Francis''' (Chrisoper Stanley): politika konsultisto kun proksimaj rilatoj al [[Guberniestro de Nov-Jorkio]] [[Nelson Rockefeller]] kaj la [[Respublikana Partio (Usono)|Respublikana Partio]]. Li renkontas Betty kiam ŝi estas sesmonate graveda, dum festo ĉe Sterling. Poste, Betty petas sian helpon en la komunumo, kaj [[persona rilato]] formiĝas inter la du. Kiam Betty komencas senti ke la rilato inter ŝi kaj Don komencas loziĝi - pro la [[Perfido|perfidoj]], la mensogoj pri lia identeco kaj lia evidenta sinteno al ŝi - ŝi turnas sin al Henry, kiu svatas al ŝi. Sezono 3 finiĝas kun la du sur aviadilo kun bebo Gene, kaj Betty plananta eksgeedziĝon de Don.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo|https://www.lionsgate.com/shows/mad-men}}
* {{Dmoz|Arts/Television/Programs/Dramas/Mad_Men/}}
* {{IMDb titolo|0804503}}
* {{Rotten Tomatoes titolo|tv/mad-men}}
* ''[http://www.emmys.com/shows/mad-men Frenezaj Viroj]'' sur Emmys.Com
* [https://www.tvguide.com/tvshows/-/289066/ Mad Men] ĉe [[TV Guide]]
* [https://www.nytimes.com/interactive/2010/07/16/arts/television/20100718-madmen-timeline.html?ref=multimedia Vidanta Historion en] [https://www.nytimes.com/interactive/2010/07/16/arts/television/20100718-madmen-timeline.html?ref=multimedia ''Frenezaj Viroj''], interaktiva timeline kiel de 2010 de ''[[The New York Times]]''
* Mad Men at The Interviews: An Oral History of Television

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]]
[[Kategorio:Televidaj programoj de AMC]]
[[Kategorio:Alkoholismo en televido]]
[[Kategorio:Televidaj serioj pri reklamo]]
[[Kategorio:Usonaj televidaj serioj]]
[[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2000-2009]]
[[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2010-2019]]</text>
      <sha1>3skjyedy5gk7h51scy7maq37zf8w39l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iliaj Okuloj Estis Vidantaj Dion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>807445</id>
    <revision>
      <id>9393560</id>
      <parentid>7938651</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11402" sha1="jvut2vn78x5bct6g78c435iynddsf6n" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}'''''Iliaj Okuloj Estis Vidantaj Dion''''' aŭ '''''Iliaj okuloj rigardis Dion''''' (en la angla: '''Their Eyes Were Watching God''') estas romano de la [[Afrik-usonanoj|afrik-usona]] verkisto [[Zora Neale Hurston]]. 

La romano rakontas la vivhistorion de iu Janie Crawford, virino en siaj 40-aj jaroj &quot;de vigla, sed senvoĉa, adoleskulino en virinon kun ŝia fingro sur la ellasilo de sia propra sorto&quot;, kiu defias la [[Socia konvencio|konvenciojn]] de la socio, en la kadro de la sperto de nigruloj en la [[suda Usono]] en la epoko inter la [[Usona Enlanda Milito]] kaj la [[1930-aj jaroj]].

La romano estis verkita en vulgara lingvaĵo kaj ne en norma literatura stilo de la angla, kaj kvankam ĝi poste estis konsiderita ŝia plej bona romano kaj fundamenta romano en nigrula literaturo kaj virinliteraturo, ĝi ne estis ricevita pozitive fare de kritikistoj je sia eldonigo en [[1937]], kaj precipe ne de nigraj viroj. En [[2005]], la revuo [[Time]] enmetis la romanon en la liston de la 100 plej bonaj romanoj en la angla lingvo publikigitaj ekde 1923. &lt;ref&gt;&quot;All Time 100 Novels&quot;. ''Time''. October 16, 2005. Archived from the original on December 31, 2005.&lt;/ref&gt;

== Resuma intrigo ==
La ĉefrolulo en la romano estas Janie Crawford, virino en ŝiaj kvardekaj, kies rakonto estas rakontita tra [[Retromemoro|retromemoroj]] kiam ŝi rakontas ŝian personan vivhistorion al sia plej bona amiko, Phoebe Watson, kiu pludonas ĝin al la klaĉema hejmkomunumo. La rakonto de Janie estas dividita en tri ĉapitrojn, laŭ la vico de ŝia geedziĝo al tri tre malsamaj viroj.

Ŝi rakontas sian vivon komenciĝantan kun sia seksa vekiĝo, kiun ŝi komparas kun floranta [[pirarbo]] kisita fare de [[Abelo|abeloj]] en [[printempo]]. Ĉirkaŭ tiu tempo, Janie permesas al loka knabo kisi ŝin, kiun la avino de Janie, kromnomata vartistino, atestas.

La avino de Janie estis [[Sklaveco|sklavo]] kiu naskis al sia blanka majstro. Ŝi estis devigita fuĝi por savi sian vivon kune kun sia filino, Leafy (angle por Folia), pro la [[ĵaluzo]] de lia edzino, kaj post la civita milito, laboris forte por doni al Leafy varman kaj sekuran hejmon. Sed Leafy estis seksperfortita fare de instruisto en ŝia lernejo, kaj naskis Janie kiel rezulto. Leafy estis nekapabla venki la [[Traŭmato (psikologio)|traŭmaton]] kaj pasigis sian tempon en diboĉo, ĝis ŝi forkuras kaj forlasas sian familion entute. Vartistino (kromnomo por la avino) transdonis sian tutan amon kaj esperon al sia nepino, kaj kiam iun tagon ŝi vidas Janie kisi knabon de la najbarejo, ŝi timas ke ŝia sorto estos katenota al viro kiu deziras ŝin nur por ŝia korpo kaj laboreco.

Vartistino matĉis Janie kun S-ro Logan Killicks, [[agrikulturisto]] kiu estas signife pli maljuna ol Janie. Kvankam Janie tute ne volis geedziĝi kaj ne al Logan aparte, vartistino instigas ŝin por garantii al ŝi la financan stabilecon kiun ŝi mem neniam ĝuis. Sed Janie estas nekapabla liberigi sin de la ideo ke geedziĝo laŭsupoze estas kunligita kun [[amo]], dum Logan vidas ŝin kiel kunlaboristino kaj en la hejmo kaj ĉe la bieno, kaj estas seniluziigita per ŝia kontribuo en tiuj lokoj. Janie provas partumi ŝiajn sentojn kun vartistino, sed vartistino opinias ke Janie estas tro dorlotita. Vartistino forpasis post mallonga tempo.

Janie estas lasita sola kaj malfeliĉa, kaj fine forkuras el la hejmo kun Joe Starks, ĉarma viro kiu prenas ŝin al la nigrula urbeto de Eatonville. Tie, li investas en [[Entrepreno|entreprenon]] kaj malfermas [[Butiko|butikon]], kaj estas finfine elektita [[urbestro]]. Joe atendas ke Janie laboru en la butiko, sed ne permesas al ŝi partopreni la komunuman vivon kiu okazas rekte ĉe la sojlo de la butika pordo. Ŝi komprenas, ke li volas ŝin kiel ornamaĵon por plifortigi sian statuson, kaj li vidas ŝin kiel [[Posedaĵo|posedaĵon]], kaj provas kontroli ĉiun aspekton de ŝia vivo - kion ŝi rajtas porti, kion ŝi rajtas diri, kaj kun kiun ŝi rajtas paroli. Dum tempo, li komencas inciteti ŝin antaŭ aliaj pri ŝia progresinta aĝo, malgraŭ ke ŝi aĝas proksimume nur tridek jarojn.

Janie konservas same trankvila kiel ŝi povas, sed unun tagon ŝi rompiĝas kaj rakontas al li rigardi sin. Joe brutale batas ŝin. Poste, li malsaniĝas sur sia lito kaj ne permesas al ŝi viziti. Li nur retiriĝas kiam li ekkomprenas ke lia malsano verŝajne estas fina. Eĉ en ĉi tiu stadio li daŭre fitraktas ŝin vorte, ĝuste ĝis la momento de sia morto.

Post la [[entombigo]] de Joe, Janie sentiĝas libera por la unua fojo en sia vivo. Ŝi malakceptas ĉiujn siajn svatantojn, ĉar ŝi timas perdi sian renoviĝintan sendependecon. Sed kiam ŝi renkontas Tea Cake (angla por Tekuko), kiu estas pli ol jardekon pli juna ol ŝi, ŝi enamiĝas, kaj komencas rilaton kun li. Malgraŭ la [[klaĉo]] kaj kondamnoj de la urbanoj, ŝi ankaŭ geedziĝas kun li.

La paro estas delokigita al la urbo [[Jacksonville (Florido)|Jacksonville]], kaj jam komence de sia geedziĝo ili spertas gravajn problemojn. Tea Cake ŝtelas de ŝi kaj lasas ŝin sola dum la nokto, kaj ŝi opinias ke li nur geedziĝis kun ŝi por ŝia mono. Malgraŭ la altoj kaj malaltoj en ilia rilato, ili restas kune, kaj iĝas la centro de socia vivo ĉirkaŭ ili.

Du jarojn poste, furioza [[uragano]] trafas ilian setlejon, kaj Janie kaj Tea Cake provas eviti la inundojn kaŭzitajn de la ŝtormo. En la akvo, hundo infektita de [[rabio]] mordas Tea Cake. Kiel rezulto li travivas [[Halucino|halucinojn]], kaj iĝas certa ke Janie trompas lin. Li pafas al ŝi, kaj Janie estas devigita mortigi lin en [[Memdefendo|mem-defendo]]. Ŝi estas arestita kaj metita sub juran akuzon por [[murdo]], sed la [[ĵurio]] - ĉiuj [[Blankulo|blankuloj]] - absolvas ŝin. Kiam poste ŝi revenas al Eatonville, tiam ŝi malkovras ke ŝiaj iamaj najbaroj estas fervoraj pri disvastigado de [[Onidiro|onidiroj]] pri ŝi ke Tea Cake forlasis ŝin kaj forkuris kun ŝia tuta mono. Kiam Janie finas sian rakonton, ŝi finfine sentiĝas en [[paco]] kun ŝi mem.

== Recenzo kaj kritiko ==
Hurston estis centra rolulo en la movado de [[harlema renesanco]], kiu inter ĝiaj ĉefaj celoj estis la provo prilumi [[Rasismo|rasismon]] kaj rasan [[Diskriminacio|diskriminacion]] en la [[Usono]] de tiu tempoperiodo ([[1920-aj jaroj]] de la [[20-a jarcento]]). Kiel romano fare de nigrula verkisto pri nigrulaj temoj, la plej multaj el la recenzoj kaj kritikoj venis de tiu movado.

La ĉefkritikoj estis negativaj kaj koleraj, precipe de nigraj viroj en la movado, kiel ekzemple [[Richard Wright (verkisto)|Richard Wright]] kaj [[Ralph Ellison]], kiuj asertis ke la verko de Hurston kaj ŝiaj roluloj estis tro [[Sentimentala novelo|sentimentalaj]], io kiu plifortikigis [[Stereotipo|stereotipojn]] pri afrik-usonanoj. Tamen, ne ĉiuj recenzoj estis negativaj, kaj ĝuste la recenzoj de la ĉeftendenco en la ĝenerala kulturo - kiel ekzemple [[The New York Times]] - estis pozitivaj.

Dum la venontaj jardekoj la intereso pri la romano malkreskis, ĝis en la [[1970-aj jaroj|1970-aj]] kaj [[1980-aj jaroj]] studsekcioj pri kaj por afrik-usonaj komencis malfermiĝi en usonaj universitatoj, kune kun la kresko de [[nigra feminismo]]. Kiel rezulto, intereso pri la romano kaj la aŭtoro pliiĝis, kaj ĉi-foje la tendenco estis rekoni ŝin kiel [[Genio|geniulo]], kaj la rakonta stilo de la romano estis salutita kiel akordigita kun [[Poststrukturismo|post-struktura analizo]].

Komence de [[1978]], novaj eldonoj estis publikigitaj por la romano, kiu iĝis [[furorlibro|furorromano]], kaj restas en presaĵo dum multaj jaroj.

La filmo ''[[She's Gotta Have It]]'' reĝisorita de [[Spike Lee]] malfermiĝas kun citaĵo de la romano, nome &quot;Virino povas esti seksa estaĵo, ne devas aparteni al viro, kaj eble eĉ ne devas deziri tian aferon&quot;.

=== Vireco kaj virineco ===
Krikistoj argumentas ke, la rolo de vireco estas portretita tra la subigo kaj objektivigo de virinoj. En reflektado de post-sklaveca Florido, nigraj viroj estas subigitaj nur al siaj blankaj dungantoj kaj aliĝas al blankaj patriarkaj institucioj de vireco en kiuj virinoj estas tenitaj en pozitiva [[socia rilato]] nur se ili estas allogaj, estas edziĝintaj, aŭ havas/atingis financan sekurecon per antaŭaj geedziĝoj. Nigrulinoj, specife, alfrontas pli grandan subpremon, ĉar ilia propra lukto por sendependeco estis konsiderita kontraŭproduktiva al la pli granda batalo por egaleco por nigraj usonanoj kiel tutaĵo. Vartistino klarigas tiun [[Hierarkio|hierarkion]] frue al Janie kiam ŝi diras, &quot;Mielo, la blankulo estas reganto de ĉio ... blankulo deĵetas la ŝarĝon kaj diras al nigrulo repreni ĝin. Li prenas ĝin ĉar li devas, sed li ne portas ĝin. Li donas ĝin al siaj virinoj.&quot; 

En la romano, viroj rigardas virinojn kiel objekton por trakti, akiri, kaj kontroli tra [[Svato|svatado]], manipulado, kaj eĉ fizika forto. La vojaĝo de Janie por la eltrovo de ŝia mem-identeco kaj sendependeco estas prezentita tra ŝia serĉado de vera amo - ŝia sonĝo - laŭvice de geedziĝoj al tri malsamaj viroj. Ĉiu el la viroj, kiujn ŝi geedziĝas, konformas iel al genraj normoj de la tempo. La rolo de virineco estas portretita tra la simboleco de posedaĵo, [[Mulo|muloj]], kaj elementoj en naturo. Virinoj en la romano estas konsideritaj [[trofeo]] kaj premio por maskloj, por simple aspekti belaj kaj obei siajn edzojn. La analogeco de la mulo kaj virinoj estas deklarita ripete en la romano kaj kutimas reprezenti la seksrolon de virinoj. Vartistino klarigis al Janie en juna aĝo kiel afrik-usonanaj virinoj estis objektivigitaj kiel muloj. &quot;La nigra virino estas mule de la mondo tiom kiom iu ajn povas rigardi la mondon.&quot; Muloj estas tipe aĉetitaj kaj venditaj fare de farmistoj, kutime por esti uzitaj por labori ĝis elĉerpiĝo. Poste en la romano, Janie ekkomprenas ke la avertoj de vartistino estis veraj kiam ŝi identiĝas kun fitraktita mulo en Eatonville. Ŝi vidas sin kiel [[Laborbesto|laborbeston]] senvoĉa, estante tie por la amuziĝo de aliaj kaj koste de sia propra [[libera volo]]. La mulo reprezentas la inan seksan rolon en la rakonto de kiu viroj subpremas kaj degradas virinojn kiuj estas stereotipitaj kiel nekapablaj pensi por si mem kaj bezonantaj konstantan konsiladon de viroj. Tiuj stereotipoj &quot;iĝas peziga ĉeno sur la usonaj virinoj, malhelpante ilin evoluigi [[Individuo|individuecon]], kaj de traktado de sia persona [[feliĉo]]&quot; kaj finfine kio devigas ilin muldiĝi en ilian seksrolon. 

== Adaptoj ==

* 1983, teatraĵo verkita fare de Bonnie Lee Moss Ratner.
* 2005, televida filmo produktita fare de [[Oprah Winfrey]] kaj ĉefrola [[Halle Berry]].
* 2011, radioadaptado elsendo sur la [[BBC]].
* 2012, adaptiĝis por radio en honoro de la 75-a datreveno de la publikigo de la romano.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* Their Eyes Were Watching God at Faded Page (Canada)
* [http://www.gradesaver.com/classicnotes/titles/eyes/ Priskribas la partoprenon de Hurston en la Harlem Renesanco; ankaŭ resumo, analizo, temoj kaj eseoj de &quot;Iliaj Okuloj Estis Rigardantaj Dion&quot;]
* [http://edsitement.neh.gov/lesson-plan/their-eyes-were-watching-god-folk-speech-and-figurative-language &quot;Iliaj Okuloj Estis Rigardantaj Dion&quot;: Folklora Parolado kaj Metafora Lingvo]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Modernismaj romanoj]]
[[Kategorio:Usonaj libroj]]
[[Kategorio:Libroj aperintaj en 1937]]</text>
      <sha1>jvut2vn78x5bct6g78c435iynddsf6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Russell Banks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>807571</id>
    <revision>
      <id>9393011</id>
      <parentid>8528991</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3590" sha1="a3iptr8eg3hb69gdzy0w65t7vjknopu" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Russell Earl BANKS''' (la 28-an de marto 1940 en [[Newton (Masaĉuseco)|Newton]], [[Masaĉuseco]], [[Usono]] - la 7-an de januaro 2023) estis usona verkisto kaj poeto kiu verkis romanojn, novelojn kaj librojn de poezio. Liaj libroj estis tradukitaj en dekojn da lingvoj kaj lia libro ''The Sweetness After'' (''La Dolĉeco Poste'') eĉ estas adaptita al sukcesa filmo.

== Vivo ==
Li studis ĉe la [[Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill]] kaj poste vivis en [[Novjorko]]. Li estis edziĝinta al la usona poeto Chase Twitchell.

Kiel romanverkisto, Banks estis plej konata por siaj &quot;detalaj raportoj pri hejma tumulto kaj la ĉiutagaj luktoj de ordinaraj ofte-marĝenigitaj roluloj&quot;.  Liaj rakontoj kutime rondiras ĉirkaŭ siaj propraj infanaĝaj travivaĵoj, kaj ofte reflektas &quot;moralajn temojn kaj {{JN|persona rilato}}&quot;. La temoj traktataj en liaj verkaro varias de [[Droga dependeco|drogmanio]], travivaĵoj de maturiĝo (kaj specife [[pubereco]]), seksa ekspluato de infanoj (do [[pedofilio]]) kaj perforto. La plej multaj el la roluloj-herooj estas membroj de la [[laborista klaso]]. Banks ofte priskribas la vivojn de marĝenigitaj grupoj en usona socio, kaj tial lia verkstilo estas realisma. &lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52047/Russell-Banks/52047rellinks/Related-Links Russell Banks – Student Encyclopedia (Ages 11 and up)]&quot;. ''Student Encyclopedia''. Arkivita de la origino la 10-an de majo 2013. Reprenita la 19-an de oktobro 2011.&lt;/ref&gt;

Banks estis membro de la Usona Akademio de Artoj kaj Beletero. Li gajnis literaturajn premiojn, inkluzive de la Premio Anisfield-Wolf(en 1999, por sia libro ''Cloudsplitter''), la Premio John Dos Pesos kaj la Premio O Henry (Premio dediĉita al usonaj noveloj)

== Verkaro ==
=== Romanoj ===
* ''Family Life'' (1975)
* ''Hamilton Stark'' (1978)
* ''The Book of Jamaica'' (1980)
* ''The Relation of My Imprisonment'' (1983)
* ''Continental Drift'' (1985)
* ''Affliction'' (1989)
* ''The Sweet Hereafter'' (1991)
* ''Rule of the Bone'' (1995)
* ''Cloudsplitter'' (1998)
* ''The Darling'' (2004)
* ''The Reserve'' (2008)
* ''Lost Memory of Skin'' (2011)
* ''Foregone'' (2021)
* ''The Magic Kingdom'' (2022)

=== Rakontaj kolektoj ===
* ''Searching for Survivors'' (1975)
* ''The New World'' (1978)
* ''Trailerpark'' (1981)
* ''Success Stories'' (1986)
* ''The Angel on the Roof'' (2000)
* ''A Permanent Member of the Family'' (2013)

=== Poezio ===
* ''Waiting To Freeze (poetry) Waiting To Freeze'' (1969)
* ''Snow'' (1974)

=== Nefikcio ===
* ''Invisible Stranger'' (1998)
* ''Dreaming Up America'' (2008)
* ''Voyager (2016)''

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
'''Literaturaj ligiloj'''

* [http://www.albany.edu/writers-inst/webpages4/archives/banksr.html http://www.albany.edu/writers-inst/webpages4/arkivoj/banksr.Html]
* [https://archive.today/20130113210232/http://www.thislife.org/Radio_Episode.aspx?episode=174 Russell Banks legas lian mallongan rakonton &quot;La maŭro&quot; sur Ĉi tiu usona Vivo]
* [http://www.hrc.utexas.edu/research/fa/banks.html Russell Enbankigas Paperojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080914104635/http://www.hrc.utexas.edu/research/fa/banks.html |date=2008-09-14 }} ĉe la Harry Elaĉeta Centro ĉe la [[Universitato de Teksaso en Aŭstino|Universitato de Teksaso ĉe Austin]]
* [http://www.hackwriters.com/Russellbanks.htm Eseo sur mallongaj rakontoj de Banks]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Banks, Russell}}

[[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]</text>
      <sha1>a3iptr8eg3hb69gdzy0w65t7vjknopu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chichicastenango</title>
    <ns>0</ns>
    <id>808171</id>
    <revision>
      <id>9393295</id>
      <parentid>7879410</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="677okjnjwgu2r11x9p6uvic5l0zqutf" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo|regiono-ISO=GT|zomo=9}}
'''Ĉiĉikastenango''' (en [[Hispana lingvo|la hispana]] : '''Chichicastenango''' [ĉiĉikasteNANgo]) estas urbo en la distrikto El Quiché de [[Gvatemalo]], kiu estas konata pro sia parte konservita [[Majaoj|majaa]] kulturo. Ĝi situas sur [[Montara sistemo|montaro]] je altitudo de 1 965 metroj super la [[marnivelo]], kaj estas ĉirkaŭ 140 kilometrojn nordokcidente de la ĉefurbo [[Gvatemalurbo]].

La urbo ricevis sian nomon de la [[Hispanio|hispanaj]] [[Konkistadoro|konkistadoroj]] kiuj nomis ĝin Tzitzicaztenanco (&quot;la urbo de [[Urtiko|urtikoj]]&quot;) en la [[naŭatla lingvo]].

== La bazaro ==
[[Dosiero:Shoppers,_Chichi_market,_Guatemala.jpg|maldekstra|eta|200x200ra| La merkato en Chichikstanango]]
Chichikstanango estas fama pro la bunta bazaro kiu okazas en la urbo dimanĉe kaj ĵaŭde, kaj estas konsiderita unu el la plej grandaj en [[Centra Ameriko|Mezameriko]]. Komercistoj de la tuta regiono venas al la bazaro, prezentante siajn diversajn varojn: [[Teksaĵo|ŝtofoj]], diversaj manfaritaĵoj, ceramikaĵoj, lignoskulptaĵoj, [[Ledo|ledaj]] produktoj, [[Herbokuracado|kuracplantoj]] [[Kandelo|kandeloj]], bestoj, [[Legomo|legomoj]], [[Maĉeto|maĉetoj]] kaj aliaj laboraj kaj hejmaj iloj.

La granda bazaro estas disvastigita sur grandaj partoj de la urbocentro kaj en la stratetoj ĉirkaŭ la ĉefplaco, kie oni povas ankaŭ trovi [[Budo|budojn]] ofertantajn manĝaĵojn al bazaraĉetantoj.

La bazaro funkcias ankaŭ kiel [[Turismo|vidindaĵo]] por vizitantoj al Gvatemalo, kaj ĝi povas esti atingita per navedoj kiuj foriras matene de [[Antikva Gvatemalo (urbo)|Antigvo]] aŭ Panajachel, por pasigi kelkajn horojn butikumante, kaj revenas la saman tagon.

== Preĝejo Sankta Tomaso ==
[[Dosiero:Iglesia_de_Santo_Tomás_2009.JPG|maldekstra|eta|200x200ra| Preĝejo Sankta Tomaso]]
Proksime de la merkato estas la Preĝejo de Sankta Tomaso (hispane Iglesia de Santo Tomás), kiu estis konstruita en 1545 sur la restaĵoj de antaŭkolumba [[templo]], kaj estas uzita fare de la loka pastraro por plenumi tradiciajn ritojn ĝis nuntempo. Ĉiu el la 18 ŝtupoj kondukantaj al la preĝejo simbolas unu el la monatoj de la [[majaa kalendaro]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons-inline}}
[[Kategorio:Urboj de Gvatemalo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>677okjnjwgu2r11x9p6uvic5l0zqutf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sebastian Haffner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>810079</id>
    <revision>
      <id>9393316</id>
      <parentid>9154008</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4383" sha1="k1syswui6cy10v7tsutin3ooz7gkna4" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Sebastian HAFFNER''' (la [[27-a de decembro|27-an de decembro]] [[1907]] - la [[2-a de januaro|2-an de januaro]] [[1999]]) estis la [[Plumonomo|plumnomo]] de '''Raimund''' '''Pretzel''', [[Germanio|germana]] [[historiisto]], [[ĵurnalisto]] kaj [[verkisto]].

== Vivo ==
Heffner naskiĝis en riĉa familio en [[Berlino]]. Trejnita kiel [[Juristo|advokato]] kaj eĉ specialigita en la Supera Kortumo de [[Prusio]]. Sed liaj kontraŭ-naziaj pozicioj, kaj rilato kiun li havis kun sia [[Judoj|juda]] [[fianĉino]], igis lin translokiĝi al [[Anglio]] en [[1938]] ĉar li ne plu povis toleri vivon sub la reĝimo de [[Adolf Hitler]]. Dum la [[Dua Mondmilito]] li restis en [[Londono]] kie li publikigis kontraŭ-naziajn librojn kaj artikolojn. Pro deziro protekti sian familion kiu restis en [[Germanio]], li adoptis la [[Pseŭdonimo|plumnomon]] &quot;Sebastian Heffner &quot;.

Heffner progresis en la mondo de ĵurnalismo en Anglio, kaj iĝis la ĉefredaktisto de la [[The Observer|Observer]] gazeto. Pro malkonsentoj kun sia amiko, David Astor, kiu iĝis la eldonisto de la gazeto, li revenis al Germanio en [[1954]], kaj laboris kiel raportisto en Berlino, posteno kiun li okupis ĝis la konstruado de la [[Berlina muro]], en [[1961]]. Tiam li komencis verkante por la germana gazeto [[Die Welt]], ĝis [[1962]], kaj de tiam ĝis [[1975]] li verkis por revuo [[Stern]]. Heffner ankaŭ aperis en multaj programoj en la germana televido.

Paralele kun lia laboro kiel ĵurnalisto, Heffner skribis multajn librojn pri moderna germana historio, kiuj estis direktitaj al la ĝenerala publiko. La plej multaj el liaj verkoj estis publikigitaj en [[Germana lingvo|la germana]] kaj kelkaj estis tradukitaj en la [[Angla lingvo|anglan]] kaj aliajn lingvojn.

== Elektitaj verkaĵoj ==
Heffner forpasis la [[2-a de januaro|2-an de januaro]] [[1999]]. Post lia morto, liaj [[Memuaro|memuaroj]] estis publikigitaj, kiuj estis skribitaj dum la okazaĵoj priskribitaj en ili, specife en la [[1930-aj jaroj]], sed estis redaktitaj fare de Heffner en pli posta periodo.

=== Hitler - La Terura Enigmo kaj Kompromiso ===
estas [[monografio]] traktanta la vivon kaj instruon de Adolf Hitler kaj analizon de la [[Regformo|nazireĝimo]] kaj [[Naziismo|nazia]] ideologio. Heffner opinias, ke tiu estas frenezulo, kiu kuntrenis tutan popolon en la abismon de morala malvirteco, bazita sur [[Rasismo|rasisma]] teorio, kiu devenas de persona devio.

=== Rakonto de Germano 1914 - 1933 ===
estas parta [[aŭtobiografio]] de Heffner kiu estis publikigita nur post lia morto fare de lia filo, kiu trovis la libron hazarde serĉante alian romanon verkita de lia patro (kiu ne estis trovita ĝis hodiaŭ). Tiuj estas listoj kompilitaj fare de Heffner dum li estis en Anglio, sed neniam estis publikigitaj fare de li ĝis post lia morto. La libro estas ekscita rakonto kaj literatura atingo unuflanke, kaj klar-okula rigardo al la fenomeno de Naziismo, kaj la sinteno de la &quot;ordinara homo&quot; al Naziismo aliflanke. Heffner persone atestis okazaĵojn kaj priskribis ilin kiel ili okazis, kaj estis rapida tiri siajn konkludojn kaj registrigi ilin en akra kaj klara [[literatura stilo|skribstilo]].

Oni asertis de literaturaj esploristoj, ke la libro estis verkita poste pro diversaj kialoj, ekzemple ĉar la libro mencias [[Rulŝtuparo|rulŝtuparojn]] kiuj, laŭ la aserto, ne ekzistis en Germanio en la 1930-aj jaroj, tamen, ekzameno fare de krimsekcia laboratorio de la germana polico pruvis sen ia dubo ke la datiĝo de la libro al la periodo en kiu ĝi estis skribita estas ĝusta.

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* &quot;[https://www.theguardian.com/obituaries/story/0,,322200,00.html Severaj vortoj de Berlino]&quot; eldonis en ''[[The Guardian]]'' kelkaj tagoj post la morto de Haffner, rerakontanta lia vivo (la 14-an de januaro 1999)
* [http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/collections/personalsites/Israel-Germany/World-War-2/Pages/Sebastian-Haffner.aspx La Nazia Altiĝo al Potenco Tra la Okuloj de Sebastian Haffner]
{{Vivtempo|Haffner, Sebastian}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Historiistoj de naziismo]]
[[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]]
[[Kategorio:Germanaj historiistoj]]
[[Kategorio:Germanaj televidprezentistoj]]
[[Kategorio:Germanaj aŭtobiografoj]]
[[Kategorio:Germanaj kontraŭfaŝistoj]]
[[Kategorio:Rezisto kontraŭ la naziismo]]
[[Kategorio:Federacia Meritkruco (Germanio)]]</text>
      <sha1>k1syswui6cy10v7tsutin3ooz7gkna4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Marko de Zorro (filmo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813715</id>
    <revision>
      <id>9393278</id>
      <parentid>8306461</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5593" sha1="onh99zj8rwglzx9ddgsl4ob07ettju3" xml:space="preserve">{{Informkesto filmo}}
[[Dosiero:The_Mark_of_Zorro_(1940_title_lobby_card).jpg|dekstra|eta|350x350ra|{{Centre|Lobby card}}]]
'''La Marko de Zorro''' ([[Angla lingvo|angle]]: '''The Mark of Zorro''') estas usona aventurfilmo [[1940|el 1940]] reĝisorita fare de [[Rouben Mamoulian]] de 1940, kun [[Tyrone Power]], [[Linda Darnell]] kaj [[Basil Rathbone]] en la primaraj roloj.

La [[scenaro]] baziĝas sur la rakonto &quot;La Malbeno de Capistrano&quot; de Johnston McCalley publikigita en kvin partoj en [[1919]].

[[Zorro]] (en la [[Hispana lingvo|hispana]] - [[vulpo]]) estas la sekreta identeco de '''Don Diego de la Vega''', [[Nobelaro|fikcia nobelo]] kaj [[Skermo|skermisto]] kiu vivis en [[Kalifornio]] dum la [[Hispanio|hispana]] rego. Li protektis la loĝantojn de Kalifornio kontraŭ la [[Despotismo|tiraneco]] kaj [[korupto]] de la koloniisma hispana regado kaj foje post foje sukcesis trompi la regantaj aŭtoritatojn.

La aspekto de Zorro estas rekonezebla. Li sinvestiĝas tute [[Nigro|nigre]]: t.e. nigra [[kabo]], nigra [[masko]] (kovranta la supran duonon de lia vizaĝo) kaj larĝranda nigra [[ĉapelo]]. Lia plej ŝatata [[armilo]] estas lia [[skermo]] per kiu li gravuras la literon Z sur la korpoj de siaj malamikoj. Li ankaŭ estas konata kiel &quot;[[virtuozo]]&quot; kun sia [[vipo]].

La historia tempoperiodo estas la komenco de la [[19-a jarcento]], kiam [[Kalifornio]] ankoraŭ estis sub hispana rego.

[[Alfred Newman]] estis nomumita al [[Akademia Premio por la Plej Bona Originala Partituro|Oskaro por Plej bona Originala Partituro]].

En [[2009]], la filmo estis elektita por konservado en la [[National Film Registry|Nacia Filmarkivo de Usono]] fare de la [[Kongresa Biblioteko de Usono|Biblioteko de Kongreso]] por esti de kultura, historia kaj estetika graveco.

== Intriga resumo ==
Don Diego Vega ([[Tyrone Power]]) estas hispana nobelo de [[Kalifornio]] kiu diplomiĝis kun honoro ĉe milita lernejo en [[Madrido]] kaj estis vokita de sia patro por reveni al Kalifornio kiel eble plej baldaŭ.

Kiam li alvenas en [[Los-Anĝeleso]], li malkovras ke lia patro Don Alejandro Vega (Montagio Love), kiu estas la laŭleĝa guberniestro de la regiono ne plu estas, ĉar li estis elpotencigita fare de Luis Quintero (Joseph Bromberg) kiu regas pere de reĝimo de teruro super la kamparanoj. Kiam li veturas en [[kaleŝo]] al la domo de la guberniestro, la kaleŝisto ne respondas al li, ĉar punite oni fortranĉis lian langon post kiam li parolis kontraŭ la guberniestro.

Diego renkontiĝas kun la guberniestro kaj lia asistanto kapitano Esteban Pasquale ([[Basil Rathbone]]) kaj kun la edzino de la guberniestro Inez (Jail Sondergaard) kaj lia juna nevino, Lolita ([[Linda Darnell]]).

Sekve li renkontiĝas kun siaj gepatroj akompanitaj de la loka pastro kaj ili rakontas al li pri la faroj de la diktatora kaj korupta nova registaro. Lia patro riproĉas lin pro tio, ke li ne volas nek rezisti nek fari ion ajn kontraŭ la reĝimo.

Diego decidas agi sola - li anstataŭas ĉiujn impostreklamojn per kontraŭreĝimaj anoncoj subskribitaj sub la nomo &quot;Zorro&quot;. Li trairas la tutan regionon surĉevale, lia vizaĝo estas kovrita, en lia mano estas lia glavo kaj li ĉizas sian markon Z. Li sukcesas enfiltriĝi en la domon de la guberniestro kaj timigi lin konsilante al li prirezigni sian oficejon kaj reveni al Hispanio. Li alvenas al loko kie impostoj estas kolektitaj de la malriĉaj kamparanoj, kaptas la monon kaj liveras ĝin al la pastro.

Kiam li estas malkovrita, li sukcesas eskapi, eniras la eklezion alivestita kiel pastro, kie li renkontas Lolita kiu petas lian helpon ĉar ŝia onklino volas forsendi ŝin al monaĥejo. Li trankviligas ŝin sed ŝi ne rekonas lin.

Zorro nun estas la teruro de la reĝimo kaj la rekompenco por lia kapto atingas 20.000 [[Peso (monunuo)|pesojn]]. Diego insiste svatas pri Inez kaj konvinkas al ŝi ke ŝi devus foriri kun sia edzo al Hispanio kaj li sekvos ŝin tien kaj havos rilatojn kun ŝi.

La Guberniestro Luis Quintero decidas geedzigi Lolita-n al Diego. La gepatroj de Diego konsentas kaj la paro renkontas kaj dancas kaj nur tiam ŝi rekonas lin kiel &quot;Zorro&quot;.

&quot;Zorro&quot; denove enfiltriĝas en la domon de la guberniestro kaj avertas lin. Kapitano Esteban eniris la scenon. [[Duelo]] okazas inter ili kaj &quot;Zorro&quot; mortigas Esteban. Sed lia identeco estas rivelita kaj li estas metita sub [[Aresto|areston]] survoje al lia [[ekzekuto]].

Diego sukcesas eskapi kaj ricevas la homamasojn en la domon de la guberniestro kiu estas devigita anonci sian eksiĝon kaj la redono de la potenco denove al la antaŭ guberniestro, la patro de Diego. Ĉiuj ĝojkrias kaj Diego kaj Lolita brakumas.

== Rolantaro ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Aktoro
!Rolulo
!Noto
|-
|[[Tyrone Power]]
|Diego Vega/ [[Zorro]]
|
|-
|[[Linda Darnell]]
|Lolita Quintero
|
|-
|[[Basil Rathbone]]
|Kapitano Esteban Pasquale
|
|-
|Jozefo Bromberg
|Ludoviko Quintero
|guberniestro
|-
|Jelle Sondergaard
|Inez Quintero
|La edzino de Lewis
|-
|Montague Love
|Don Alejandro Vega
|La patro de Diego
|-
|Janet Beecher
|Isabella Vega
|La patrino de Diego
|}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{AFI titolo|1001|The Mark of Zorro}}
* {{IMDb titolo|0032762|The Mark of Zorro}}
* {{Rotten Tomatoes titolo|1083004-mark_of_zorro|The Mark of Zorro}}
* {{Amg titolo|31498|The Mark of Zorro}}
* {{TCMDb titolo|82939|The Mark of Zorro}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]]
[[Kategorio:Usonaj aventuraj filmoj]]
[[Kategorio:Usonaj nigrablankaj filmoj]]
[[Kategorio:Usonaj vakeraj filmoj]]
[[Kategorio:Filmoj de 20th Century Fox]]
[[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1940]]</text>
      <sha1>onh99zj8rwglzx9ddgsl4ob07ettju3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maŝa Malinovskaja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>814079</id>
    <revision>
      <id>9393247</id>
      <parentid>8358466</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4949" sha1="lhdqbezsf6hx1svjuyxvvav7bvfgos7" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro|nomo=Maŝa Malinovskaja|dosiero=Малиновская Маша.jpg|plia nomo=|nomoj=|dato de naskiĝo=[[21-an de januaro]] [[1981]]|loko de naskiĝo={{Flago|Sovetunio}} [[Smolensk]], [[Sovetunio]]|aktivaj jaroj=2002 — nuntempo}}

'''Marina Nikolaevna Malinovskaya''', pli konata kiel '''Maŝa Malinovskaja''' ({{Lang-ru|Марина Николаевна Малиновская}}, naskita ''Marina'' '''Sadkova'''; naskita [[21-a de januaro|la 21-an de januaro]] [[1961|1981]], [[Smolensk]]) estas [[Rusio|rusa]] modelo, [[Prezentisto|televida programestro]], [[verkisto]], aktorino kaj [[kantisto]], [[Diskĵokeo|diskisto]], [[komponisto]].

== Biografio ==
Ŝi diplomiĝis ĉe mezlernejo numero 26 en 1996 en la urbo [[Smolensk]] . Ŝi komencis labori en [[Модельное агентство|modela agentejo]]. Ŝi ricevis sian altedukon ĉe la koresponda sekcio ĉe la Smolensk Ŝtata Instituto de Arto kun akademia grado en Ekonomiko kaj Administrado en la Sfero de Sociaj kaj Kulturaj Agadoj.

Ŝi moviĝis al [[Moskvo]] en la fonto de 2002.

Famo venis al ŝi sur la Muz-TV- kanalo, kie ŝi gastigis distrajn programojn, precipe la sukcesparadon &quot;10 sexy&quot;, &quot;Top Twenty&quot;, &quot;Star Factory&quot;, gastigis la erotikan reality show &quot;Empire&quot;. Masha eniris la taksojn de brilaj revuoj.

=== Persona vivo ===
Estante jam en Moskvo, Malinovskaya edziĝis, sed la geedziĝo estis mallongdaŭra, jarojn poste ŝi mem konfesis, ke la antaŭa geedziĝo povus bone esti nomata fikcia. Ŝi foriris sen dividi sian havaĵon, ŝi eĉ ne havis ion restantan, neniun loĝejon, neniun laboron, ŝi vivis kun amikoj kaj konatoj. Ŝi havis aborton en geedziĝo.

En la somero de 2007, la [[Nupto|geedziĝo]] de M. Malinovskaya kun la posedanto de la nemoveblaĵa kompanio Yevgeny Morozov. La edziĝanto donis al la novedzino novan &quot;Mercedes SLK&quot;, sed fine de oktobro oni sciis, ke la geedziĝo estis nuligita.

En junio 2009, ŝi private geedziĝis kun la filo de la Vicĉefo de la Administracio de la Arĥangelska Regiono, Ĝenerala Direktoro {{Nrsp|ООО «Арстон»}} kaj KonversInvest CJSC, 33-jaraĝa Denis Davitiashvili (kiu ankaŭ antaŭe estis membro de la Liberala Demokrata Partio). ), kiun ŝi renkontis du jarojn pli frue en Courchevel ([[Francio]]).

La edziĝanto donis al la novedzino Porsche Cayenne, publika geedziĝo estis planita por septembro, sed en aŭgusto estis problemoj en la rilato, kaj en februaro 2010 (post hejma perforto) ili disiĝis. Dum ĉi tiu periodo, ŝi havis sian duan aborton. En junio, [[Divorco|eksedziĝo]] estis registrita.&lt;ref&gt;[http://ru.trend.az/print/1697331.html Маша Малиновская официально развелась с мужем. 01.06.2010]&lt;/ref&gt;

Post tio, Maŝa ekregis muzikon&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.kp.ru/daily/24446/611519/|titolo=Маша Малиновская запела!}}&lt;/ref&gt;, ŝia nova amiko estis repkantisto Aleksandr Tarasov (konata sub la pseŭdonimo T-killah).&lt;ref&gt;[http://text.newlookmedia.ru/?p=9858 «Новый Взгляд» — Малиновская зализывает раны]&lt;/ref&gt;

La 11-an de majo 2011, en unu el la klinikoj en Smolensk, Masha Malinovskaja naskis filon, Miron; Komence Maŝa kaŝis, kiu estas la patro de la infano, sed poste ŝi diris, ke tio estas ia [[Ĉeĉenoj|ĉeĉena]] komercisto.

== Politiko ==
Sur la aktoraro de la reality show &quot;Imperio&quot; Masha renkontis la gvidanton de [[Liberal-demokratia Partio de Rusio|la Liberala Demokrata Partio]] [[Vladimir Ĵirinovskij|Vladimir Volfovich Zhirinovsky]], li persvadis ŝin aliĝi al la partio.

En 2005 Malinovskaja iĝis deputito de la Belgoroda Regiona Dumao en la listoj de la Liberala Demokrata Partio.

En oktobro 2008 a kunordiga konsilio de la Belgoroda regiona branĉo de la LDPR forpelis ŝin el la partio, al kio Malinovskaja respondis per evento sub la devizo &quot;Mi ne plu estas membro, sed mi havas mandaton!&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.tatar-inform.ru/news/2008/10/25/138504/|titolo=Малиновская закатила прощальную вечеринку ЛДПР}}&lt;/ref&gt;

En 2022 ŝi subtenis [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|la rusan invadon]] de Ukrainio.&lt;ref&gt;https://echo.msk.ru/news/2985909-echo.html&lt;/ref&gt;

== Kritiko ==
Televidprezentisto Vladimir Solovyov priskribis Masha Malinovskaya kiel &quot;sinjorino de la duonmondo&quot;

Maŝa Malinovskaja, kune kun iuj aliaj personoj, estas en la &quot;nigra listo&quot; de la rusa laika revuo &quot;Tatler&quot; kiel ne taŭga por la difino de &quot;laika sinjorino&quot;.

Kiam Malinovskaja estis deputito de la Belgoroda Regiona Dumao, asertoj estis faritaj kontraŭ ŝi pro ŝia ofta foresto de la regiona parlamento.

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rusiaj kantistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj televidprezentistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj fotomodeloj]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1981]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 21-an de januaro]]</text>
      <sha1>lhdqbezsf6hx1svjuyxvvav7bvfgos7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393248</id>
      <parentid>9393247</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4941" sha1="dgesinwey2h65e0ecg93312z5bi4487" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro|nomo=Maŝa Malinovskaja|dosiero=Малиновская Маша.jpg|plia nomo=|nomoj=|dato de naskiĝo=[[21-an de januaro]] [[1981]]|loko de naskiĝo={{Flago|Sovetunio}} [[Smolensk]], [[Sovetunio]]|aktivaj jaroj=2002 — nuntempo}}

'''Marina Nikolaevna Malinovskaya''', pli konata kiel '''Maŝa Malinovskaja''' ({{Lang-ru|Марина Николаевна Малиновская}}, naskita ''Marina'' '''Sadkova'''; la [[21-a de januaro|21-an de januaro]] [[1961|1981]], [[Smolensk]]) estas [[Rusio|rusa]] modelo, [[Prezentisto|televida programestro]], [[verkisto]], aktorino kaj [[kantisto]], [[Diskĵokeo|diskisto]], [[komponisto]].

== Biografio ==
Ŝi diplomiĝis ĉe mezlernejo numero 26 en 1996 en la urbo [[Smolensk]] . Ŝi komencis labori en [[Модельное агентство|modela agentejo]]. Ŝi ricevis sian altedukon ĉe la koresponda sekcio ĉe la Smolensk Ŝtata Instituto de Arto kun akademia grado en Ekonomiko kaj Administrado en la Sfero de Sociaj kaj Kulturaj Agadoj.

Ŝi moviĝis al [[Moskvo]] en la fonto de 2002.

Famo venis al ŝi sur la Muz-TV- kanalo, kie ŝi gastigis distrajn programojn, precipe la sukcesparadon &quot;10 sexy&quot;, &quot;Top Twenty&quot;, &quot;Star Factory&quot;, gastigis la erotikan reality show &quot;Empire&quot;. Masha eniris la taksojn de brilaj revuoj.

=== Persona vivo ===
Estante jam en Moskvo, Malinovskaya edziĝis, sed la geedziĝo estis mallongdaŭra, jarojn poste ŝi mem konfesis, ke la antaŭa geedziĝo povus bone esti nomata fikcia. Ŝi foriris sen dividi sian havaĵon, ŝi eĉ ne havis ion restantan, neniun loĝejon, neniun laboron, ŝi vivis kun amikoj kaj konatoj. Ŝi havis aborton en geedziĝo.

En la somero de 2007, la [[Nupto|geedziĝo]] de M. Malinovskaya kun la posedanto de la nemoveblaĵa kompanio Yevgeny Morozov. La edziĝanto donis al la novedzino novan &quot;Mercedes SLK&quot;, sed fine de oktobro oni sciis, ke la geedziĝo estis nuligita.

En junio 2009, ŝi private geedziĝis kun la filo de la Vicĉefo de la Administracio de la Arĥangelska Regiono, Ĝenerala Direktoro {{Nrsp|ООО «Арстон»}} kaj KonversInvest CJSC, 33-jaraĝa Denis Davitiashvili (kiu ankaŭ antaŭe estis membro de la Liberala Demokrata Partio). ), kiun ŝi renkontis du jarojn pli frue en Courchevel ([[Francio]]).

La edziĝanto donis al la novedzino Porsche Cayenne, publika geedziĝo estis planita por septembro, sed en aŭgusto estis problemoj en la rilato, kaj en februaro 2010 (post hejma perforto) ili disiĝis. Dum ĉi tiu periodo, ŝi havis sian duan aborton. En junio, [[Divorco|eksedziĝo]] estis registrita.&lt;ref&gt;[http://ru.trend.az/print/1697331.html Маша Малиновская официально развелась с мужем. 01.06.2010]&lt;/ref&gt;

Post tio, Maŝa ekregis muzikon&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.kp.ru/daily/24446/611519/|titolo=Маша Малиновская запела!}}&lt;/ref&gt;, ŝia nova amiko estis repkantisto Aleksandr Tarasov (konata sub la pseŭdonimo T-killah).&lt;ref&gt;[http://text.newlookmedia.ru/?p=9858 «Новый Взгляд» — Малиновская зализывает раны]&lt;/ref&gt;

La 11-an de majo 2011, en unu el la klinikoj en Smolensk, Masha Malinovskaja naskis filon, Miron; Komence Maŝa kaŝis, kiu estas la patro de la infano, sed poste ŝi diris, ke tio estas ia [[Ĉeĉenoj|ĉeĉena]] komercisto.

== Politiko ==
Sur la aktoraro de la reality show &quot;Imperio&quot; Masha renkontis la gvidanton de [[Liberal-demokratia Partio de Rusio|la Liberala Demokrata Partio]] [[Vladimir Ĵirinovskij|Vladimir Volfovich Zhirinovsky]], li persvadis ŝin aliĝi al la partio.

En 2005 Malinovskaja iĝis deputito de la Belgoroda Regiona Dumao en la listoj de la Liberala Demokrata Partio.

En oktobro 2008 a kunordiga konsilio de la Belgoroda regiona branĉo de la LDPR forpelis ŝin el la partio, al kio Malinovskaja respondis per evento sub la devizo &quot;Mi ne plu estas membro, sed mi havas mandaton!&quot;.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.tatar-inform.ru/news/2008/10/25/138504/|titolo=Малиновская закатила прощальную вечеринку ЛДПР}}&lt;/ref&gt;

En 2022 ŝi subtenis [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|la rusan invadon]] de Ukrainio.&lt;ref&gt;https://echo.msk.ru/news/2985909-echo.html&lt;/ref&gt;

== Kritiko ==
Televidprezentisto Vladimir Solovyov priskribis Masha Malinovskaya kiel &quot;sinjorino de la duonmondo&quot;

Maŝa Malinovskaja, kune kun iuj aliaj personoj, estas en la &quot;nigra listo&quot; de la rusa laika revuo &quot;Tatler&quot; kiel ne taŭga por la difino de &quot;laika sinjorino&quot;.

Kiam Malinovskaja estis deputito de la Belgoroda Regiona Dumao, asertoj estis faritaj kontraŭ ŝi pro ŝia ofta foresto de la regiona parlamento.

== Notoj ==
{{Referencoj|2}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rusiaj kantistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj televidprezentistoj]]
[[Kategorio:Rusiaj fotomodeloj]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1981]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 21-an de januaro]]</text>
      <sha1>dgesinwey2h65e0ecg93312z5bi4487</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkeologiaj lokoj en Kalabrio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815585</id>
    <revision>
      <id>9393277</id>
      <parentid>9330269</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28353" sha1="hgkpdvs0srruhdhlg9zitmwpw0tm0il" xml:space="preserve">La '''arkeologiaj lokoj''' en [[Kalabrio]], [[Italio]], rakontas pri la diversaj popoloj kaj kulturoj kiuj agis en la pasinteco en ĉi tiu regiono, de la antikvaj brutioj kaj la [[grekoj]] antaŭe kaj de la romianoj poste, ĉiuj lasis ŝpurojn ankoraŭ evidentaj hodiaŭ en la Kalabriaj tradicio kaj kulturo.

== Arkeologia areo de Casignana ==
[[Dosiero:Scavi archeologici non coperti della villa romana di Casignana 2 di 2 (2020).jpg|eta|dekstre|230ra|Elfosado ĉe la ''romia vilao de Casignana''.]]
En 1963 oni malkovris la restaĵojn de privata romia domo kiu verŝajne staris proksime de la antikva vojo inter Locri Epizefiri kaj Rhegion. La ''romia vilao de Casignana'' situas en la kvartalo Palazzi en la municipo [[Casignana]] en la provinco [[Reggio di Calabria|Reggio Calabria]]. La domo estis konstruita komence en la [[1-a jarcento|unua jarcento,]] sed arkeologoj identigis kvar konstrufazojn. Tiu nuntempe videbla, la lasta, datiĝas de la [[4-a jarcento]]. La elfosadoj faritaj ĝis nun esploris 1 300 kvadratajn metrojn de la granda vilao. La [[vilao]] havas la plej grandajn [[mozaiko]]jn en Kalabrio, inter ili estas mozaiko de la [[3-a jarcento]] kiu reprezentas, kun blankaj kaj verdaj kaheloj, maran &quot;tiazoson&quot; kiu konsistas el kvar virinfiguroj rajdantaj ĉevalon, virbovon, tigron kaj leonon. ĉiuj bildigitaj kun fiŝa vosto. La salono de la domo havas kompleksan arkitekturan planon okangulan kun kvar apsidaj flankoj kaj mozaika planko farita el malgrandaj kaheloj. Oni povas rekoni la &quot;[[Kaldario|kalidarion]]&quot;, kiu devis esti kovrita per volbo. La vilao inkludas ankaŭ ortangulan salonon kaj du hejtigitajn ĉambrojn, ĉiuj ornamitaj per la &quot;opus sectile&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.calabriatours.org/siti_archeologici/area_casignana.htm|titolo=Calabriatours}}&lt;/ref&gt;, (tekniko por pavimi kun koloraj marmorplatoj). En la domo troviĝas ankaŭ monumenta nimfeo kun apsida baseno kaj cisternoj.

== Arkeologia areo de Monasterace ==
[[Dosiero:Reggio calabria museo nazionale mosaico da kaulon.jpg|eta|maldekstre|Mozaiko de drako, 3-a jarcento a.n.e., malkovrita en 1969.]]
La antikva [[Granda Grekio|greka]] kolonio '''Kaulon''' (aŭ '''Kaulonia''') situas proksime de Punta Stilo en la municipo de [[Monasterace]] en la provinco [[Reggio di Calabria|Reggio Calabria]] .

La unuaj elfosadoj estis faritaj de Paolo Orsi (1911-1913), kiu en tiu tempo estis Inspektoro de Arkeologia Heredaĵo de Kalabrio kaj kunfondinto de la Muzeo de la ''Magna Grecia''. Paolo Orsi trovis sur la strando la restaĵojn de [[Greka templo|dorika templo]], kies fundamentoj el grejsaj blokoj restas. La konstruaĵo estas 41 metrojn longa kaj 18,20 metrojn larĝa. Ĝiaj muroj estas provizitaj per turoj kun ortangula bazo kaj pordegoj, kaj estis konstruitaj en kvar apartaj fazoj de la 7-a ĝis la 3-a jarcento a.K. La arkeologia areo de Monasterace inkluzivas, krom la templo, kelkajn areojn situantajn tuj post ĝiaj muroj.

Je 200 metrojn sudokcidente de la muroj staris la sanktejo Passoliera, el kiu estis trovitaj nur kelkaj [[terakoto]]j faritaj en diversaj periodoj inter la 6-a kaj 5-a jarcentoj a.K. En tiu ĉi arkeologia areo troviĝas, krom la templo, la restaĵoj de la urba centro de Kaulon, ĉirkaŭita de muregoj kaj situanta ĉe marnivelo. Inter la domoj en la urba centro estas la Domo de la Drako malkovrita en 1960 kiu havis mozaikon reprezentantan monstron, nun ekspoziciita en la Arkeologia Muzeo de Reggio Calabria.

== Arkeologia loko de Castiglione di Paludi ==
[[Dosiero:Castiglione di Paludi Panorama.jpg|eta|dekstre|230ra|Restaĵoj de Castiglione di Paludi.]]
Ĝi estis preskaŭ certe brutia urbo de la [[4-a jarcento a.K.]] kaj [[nekropolo]] el la [[Ferepoko]]. La ejo situas sur monteto limigita per la torentoj Coseria kaj Scarmaci je proksimume 8 km de la [[Ionia Maro]]. La urbo, situanta en tiu ĉi areo, povus esti la brutia urbo Cossa, pri kiu skribis [[Hekateo el Mileto]], kaj, en ''De bello civili'', [[Julio Cezaro|Cezaro]].

La loĝata centro estis ĉirkaŭita de muroj, kiuj konsistis el sekaj grejsoblokoj; estis fortigita alirpordo kun interna korto kaj sur la orienta flanko estis du duetaĝaj, cirklaj turoj. La muregoj de Castiglione di Paludi, [[Paludi]], estas grava ekzemplo de fortikaĵo kiu reprezentas jarcentojn da rafinado de konstru-teknikoj hereditaj de Grekio). &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://atlante.beniculturalicalabria.it/luoghi_della_cultura.php?id=25434|titolo=Atlante dei beni culturali della Calabria|alirdato=2023-03-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20220415190218/http://atlante.beniculturalicalabria.it/luoghi_della_cultura.php?id=25434|arkivdato=2022-04-15}}&lt;/ref&gt; Ene de la muregoj, per la elfosadoj oni eltrovis la restaĵojn de teatro devenanta de ĉirkaŭ la [[4-a jarcento a.K.]] Ĝi konsistis el duonronda plano, en kiu estis sidlokoj ĉizitaj en la rokon aŭ faritaj el [[grejso]]. La teatro povis enhavi proksimume 200 homojn kaj ĝi ankaŭ funkciis kiel publika renkontiĝejo.

Oni trovis ankaŭ la restaĵojn de kelkaj domoj diferencigitaj laŭ du malsamaj konstru-teknikoj. Krome, La eltrovo de kelkaj votaj terakotoj ekster la muroj atestus la antikvan ĉeeston de di-domo. La elfosadoj estis faritaj de 1949 ĝis 1956, poste interrompitaj kaj rekomencitaj inter 1978 kaj 1993; sed de tiam la laboroj estas ankoraŭ interrompitaj.

== Arkeologia loko de Francavilla Marittima ==
[[Dosiero:Timpone della Motta Temple I AvL.JPG|eta|maldekstre|220ra|Restaĵoj ĉe ''Timpone della Motta''.]]
La arkeologia areo de [[Francavilla Marittima]] montras antaŭ-kolonian setlejon fonditan de la Enotroj. La ejo situas sur natura teraso nomita la ''Timpone della Motta'' kiu estas je proksimume 14 km for de antikva ''Sybaris''. Ene de ĉi tiu areo, en loko nomata ''Macchiabate'', estis trovita tombejo kun proksimume 200 entombigoj. La [[tombo]]j estis cirklaj aŭ elipsaj; la mortinto estis metita kune kun funebra ilaro konsistanta el diversaj ceramikaĵoj kaj ĝenerale bronzaj objektoj kiuj estis parto de la vestaĵo de la mortinto. Ankaŭ armiloj povus esti trovitaj, se ĝi estis viro kiu apartenis al altaj rangoj.

La rezultoj de la studo sur la loko rivelis spurojn de hom-ĉeesto en la [[Bronzepoko]] inter la 13-a kaj la 10-a jarcento a.K., kaj ankaŭ alia loĝata areo el la [[7-a jarcento a.K.]] En tiuj elfosadoj estis trovitaj objektoj, inkluzive de terakota vot-ofero el la [[7-a jarcento a.K.]] prezentanta virin-figuron kun brodita robo sur kiu estas prezentitaj mitologiaj scenoj. Ankaŭ estis trovitaj fragmentoj de importita greka ceramiko, pra-korintaj vazoj kaj bronza plato de la [[6-a jarcento a.K.]] Ĉiuj ties trovaĵoj nun estas konservitaj kaj ekspoziciitaj en la Arkeologia Muzeo de Sibario, kiu ankaŭ enhavas bronzan kirason konsistantan el kasko kun vango-protektilo kaj [[kiraso]] devenanta de la [[6-a jarcento a.K.]]

La vivo en la vilaĝo ĉesis, verŝajne pro la detruo okazinta en 730 a.K. pro la alveno de la grekaj kolonianoj kiuj sklavigis la indiĝenajn loĝantojn. Indico kiu subtenas ĉi tiun tezon povus esti la konstruaĵo de [[templo]] dediĉita al la greka diino [[Atena|Ateno]] sur la restaĵoj de la vilaĝo.

== Arkeologia loko de Punta Alice ==
En 1924 la restaĵoj de [[Greka templo|dorika templo]] dediĉita al Apolono Aleo (''alaios'': protektanto de la maro kaj de la navigado) estis trovitaj sur la terkapo de ''Punta Alice'', en la municipo de [[Cirò Marina]]. Laŭ legendo, la tesalia heroo [[Filokteto]], post la [[Troja milito|Troja Milito]], en la areo inter Sibari kaj Crotone, sur la promontoro de Crimissa, fondis la urbon '''Krimisa''' poste identigitan kun la nuna Supra Cirò.

Origine la templo de la [[6-a jarcento a.K.|sesa jarcento a.K.]] havis ĉelon longan 27 metrojn kaj larĝan 8 metrojn, kiu estis malfermita ĉe la orienta flanko kaj dividita en du navojn per kolonaro. Poste la templo spertis transformon fare de la [[Brutioj]] preskaŭ je la fino de la [[4-a jarcento a.K.]] Multe pli granda dorika periptero estis kreita, tute el ŝtono, ĉirkaŭita de ok kolumnoj sur la mallongaj flankoj kaj dek naŭ sur la longaj flankoj. En la transformo de tiu periodo, la arkaika ĉelo estis integrigita en la nova konstruaĵo dum la kolonaro estis duobligita sur la orienta flanko.

Inter la restaĵoj trovitaj ekzistas vot-oferoj de la arkaika periodo de la templo kaj la kapo, piedoj kaj maldekstra mano de la akrolito de Apolono konservitaj en la Arkeologia Muzeo de Reggio Calabria. Sur la kapo de la statuo estas truoj, kiuj estis uzataj por la aplikado de haro. La stilo de la statuo memoras tiun evoluigitan en [[Ateno]] ĉirkaŭ la artisto [[Fidio]] datebla je ĉirkaŭ la jaroj 440-430 a.K.

De la periodo de la [[4-a jarcento a.K.]] estis trovitaj arkitekturaj terakotoj, fragmentoj de arkitravoj kaj dorikaj kapiteloj kiuj estas konservitaj en la Arkeologia Muzeo de Crotone. La eltrovoj de grandaj konstruaĵoj kiuj verŝajne servis por bonvenigi pilgrimojn devenas ankaŭ de la Brutia periodo.

== Arkeologia areo de Vibo Valentia ==
[[Dosiero:MURA GRECHE.JPG|eta|maldestre|220ra|Grekaj muregoj de Hiponio.]]
La arkeologiaj eltrovoj de tiu areo koncernas '''Hipponion''', kiu estis kolonio de [[Granda Grekio]] situanta sur la tirena flanko de Kalabrio, konstruita ĉirkaŭ la [[7-a jarcento a.K.|sepa jarcento a.K.]] Per la elfosadoj faritaj ankaŭ oni trovis restaĵojn rilatajn al la urbo '''Vibonia''', kiu estiĝis en la sama loko, post la detruo de la greka kolonio, kaj ankaŭ la restaĵojn de la antikva centro de '''Veipo'''. La loko situas je kvar kilometroj de la [[Tirena maro|tirena marbordo]] kie nun estas la urbo [[Vibo Valentia]].

La muregoj kiuj ĉirkaŭis la grekan kolonion de Hipponion estis proksimume 7 km longaj kaj 10 m altaj kaj estis trovitaj de Paolo Orsi en 1916 en la areo ''Trappeto Vecchio''. La restaĵoj etendiĝas laŭ longeco de 350 m; en 1969 Ermanno Arslan trovis aliajn murpecojn. Ili estis konstruitaj el regulaj blokoj el grejso kaj [[kalkoŝtono]] verŝajne devenanta de ĉirkaŭ la [[6-a jarcento a.K.]] La muroj estis fortigitaj je distancoj de 40 metrojn per cirklaj turoj. Kvar konstrufazoj estis studitaj, la plej malnova el kiuj apartenas al la konstruo farita el krudaj [[briko]]j (miksaĵo de koto kaj pajlo).

En la ''Parco della Rimembranza'' areo Paolo Orsi trovis la restaĵojn de dorika templo el 500 a.K. verŝajne dediĉita al la diino [[Prozerpino|Proserpina]] tre venerata de la Hipponiatoj, sed tre malmulte restas de la templo ĉar la marmoroj kaj kolonoj estis uzitaj por konstrui la normandan katedralon de [[Mileto (Italio)|Mileto]]. Aldone al la dorika templo, du aliaj temploj estis esploritaj: unu jonia situanta en la '''areo Cofino''', la alia dorika situanta proksime de la '''ŝtonminejo Cardopati'''. La restaĵoj de la romia urbo Vibonia el la [[2-a jarcento]] estis trovitaj ankaŭ en strato XXV Aprile, dum en la loko nomata Stanislao Aloe la restaĵoj de termika planto estis trovitaj riĉigitaj per plurkoloraj mozaikoj el kiuj portreto de Vespasiano Agrippa, nevo de la romia imperiestro [[Aŭgusto Cezaro|Aŭgusto]]. En la sama areo aperis du domoj kun mozaikaj plankoj kaj en la areo de la milita flughaveno estis trovitaj restaĵoj de romia vilao kun transversaj volboj, kiuj bone konserviĝis dum la tempo.

Aliaj trovaĵoj, de la [[7-a jarcento a.K.]], koncernas la arkaikan tombejon situantan en la loko de '''Scrimbia''' kaj nun estas konservitaj en la Arkeologia Muzeo de Vibo Valentia. En la vilaĝeto '''Vena Superiore''' estis malkovrita granda [[Hipogeo|hipogea]] medio kiu koncernas kavernon de ĉirkaŭ 1 000 kvadrataj metroj kiu post diversaj studoj estas konsiderota kavern-preĝejo konsistanta el ununura navo.

== Arkeologia areo de Capo Colonna ==
[[Dosiero:Crotone-capo-colonna-saeule.jpg|eta|maldekstre|La nura restanta [[kolono]] de la templo dediĉita al Hera Lacinia.]]
La Arkeologia Parko Kapo Kolono situas dek kilometrojn sude de la urbo [[Krotono|Crotone]]. Ĝi estis konstruita de la Intendantejo por la Arkeologia Heredo de Kalabrio kaj arigas 30 000 kvadratajn metrojn da tereno por elfosado kaj 20 hektarojn da arbaro kaj mediteranea arbustaro. En ĉi tiu areo estas la Arkeologia Muzeo, formita de tri pavilonoj.

La Parko estas strukturita per itinero en kies komenco estas aleo mergita en la mediteranea arbustaro. Sekve estas la murego de la [[6-a jarcento a.K.|sesa jarcento a.K.]] poste fortigita de la romianoj. Post la murego estas la komenco de la sankta vojo, 8,5 metrojn larĝa, kiu kondukas al la majesta [[Greka templo|dorika templo]] konstruita en honoro de la diino Hera Lacinia, protektanta paŝtejoj, virinoj kaj fekundeco. La templo estis konstruita sur la plej norda apendico de la terkapo kaj konsistis el ortangula plano kaj 48 kolonoj, proksimume 8 metrojn alta. La konstruo observis la konstru-kanonojn de la antikvgrekoj kaj devenas de ĉirkaŭ la [[6-a jarcento a.K.]] El la tuta sankta konstruaĵo, hodiaŭ, konserviĝis nur unu 8,5 metrojn alta kolono, kun dorika kapitelo kaj fusto, kiu havas 20 plataj kaneloj konsistigitaj de 8 supermetitaj tamburoj.

Elfosadoj faritaj ĉirkaŭ la 1970-aj jaroj eltrovis konsiderindan nombron da arkeologiaj restaĵoj, inkluzive de greka marmora ina kapo kiu, kune kun aliaj fragmentoj, devis esti parto de la skulpta ornamado de la frontonoj de la templo. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://docplayer.it/14750135-Area-archeologica-di-capo-colonna-kr-santuario-di-hera-lacinia-a-capo-colonna.html|titolo=Decorazioni in marmo del tempio}}&lt;/ref&gt; Apud la templo de Hera Lacinia estis trovitaj restaĵoj de konstruaĵo, nomita Konstruaĵo B, kiu devenas de la [[6-a jarcento a.K.]] Konstruaĵo B havas ortangulan planon de preskaŭ 200 m² kaj estas konsiderita de arkeologoj kiel la origina templo; havis la funkcion de meditado kaj kulto; hipotezo apogita per la malkovro de kelkaj artefaktoj, kiel bronza boato, kiuj devenas de la unua duono de la [[8-a jarcento a.K.|oka jarcento a.K.]]

Ekster la sankta areo de la [[sanktejo]] estas kelkaj hejmaj ĉambroj, kiuj devis servi kiel loĝejoj por la pastroj. Ankaŭ en la areo ekster la templo estas vilao kaj ''balneum termale'' de la malfru-romia epoko, ambaŭ devenantaj de la 3-a jarcento, atestante la gravecon de la ejo en romiaj tempoj. La ''balneum'' malkovris Paolo Orsi en 1911 sed nur en 2003 la konstruaĵo tute reaperis.

Sur la norda flanko de la Parko estas la '''Katagogion''', nomita ''Konstruaĵo K'', havanta dorikan enirhalon. La plano de la strukturo evoluas en &quot;L&quot; formo kaj interne estas ĉambroj ornamitaj per kvadratoj kaj ortanguloj. La funkcio de ĉi tiu konstruaĵo estis tiu de hotelo por moŝtaj gastoj kaj devenas de la [[4-a jarcento a.K.]]

Dua konstruaĵo, '''la Hestiatorion''', ''banked-konstruaĵo aŭ Konstruaĵo H'', estas sur la suda flanko kaj ĝiaj restaĵoj ankoraŭ devas esti studitaj fare de arkeologoj. En la unua analizo, la trovaĵoj trovitaj en ĉi tiu areo igas dedukti, ke ĝi estas konstruaĵo, kies funkcio estis tiu de refreŝiĝo ne nur por la pastroj sed ankaŭ por vojaĝantoj.

La vasta nombro da trovaĵoj kaj restaĵoj estas dividita en la diversajn muzeojn de la urbo Crotone: la lastaj eltrovaĵoj estas konservitaj en la [[Museo e Parco archeologico nazionale di Capo Colonna|muzeo de Capo Colonna]], en la Antiquarium de Torre Nao estas kelkaj eltrovaĵoj el la antaŭkolonia epoko kaj en la Nacia Arkeologia Muzeo de Crotone estas konservitaj la unuaj restaĵoj de la arkaika epoko kaj ĉefe la trezoro de Hera.

== Arkeologia areo de Locri Epizefiri ==
[[Dosiero:Ionic_temple_locri.JPG|eta| Jonia templo de Locri.]]
'''Locri Epizephyrii''' estis urbo de [[Granda Grekio]], fronte al la [[Ionia Maro]], fondita en la [[7-a jarcento a.K.]] el la grekoj venantaj el Lokrido. La arkeologia areo situas en la municipo [[Portigliola]], proksimume 3 km sude de la nuna municipo [[Locri]]. La arkeologia loko de la antikva urbo estas hodiaŭ dividita en kvar partojn. En loko nomata '''Marasà''', situanta malantaŭ la Arkeologia Muzeo, troviĝas la sanktejo de kiu hodiaŭ konserviĝas la ĉefaj partoj. La unua studo de la areo estis realigita de Paolo Orsi; poste la areo estis plue studita kaj la elfosejo pligrandiĝis.

La historio de la sanktejo trairas diversajn fazojn kaj transformojn: laŭ studoj, ĝi estis konstruita ĉirkaŭ la mezo de la [[7-a jarcento a.K.]] baldaŭ post la fondo de la poliso, ĝi estis pligrandigita al la mezo de la [[6-a jarcento a.K.]] kaj rekonstruita en la [[5-a jarcento]]. Tre malmultaj atestoj restis de la jonia templo kiu karakterizis la sanktejon, kiel ekzemple la okcidenta bazo de la kelo. La malabunda kvanto de arkeologiaj trovaĵoj ŝuldiĝas al ofta forigo de kalkŝtonblokoj kiu okazis en la [[19-a jarcento]], blokoj kiuj estis utiligitaj por konstrui modernajn konstruaĵojn. Tamen arkeologoj sukcesis dedukti, ke la jonia templo, konsistanta el blokoj el grejso, konsistis el longforma ĉelo kun [[Pronaoso|pronao]] 22 metrojn longa kaj 8 metrojn larĝa.

La unua modifo farita (meze de la sesa jarcento) komence koncernis la murstrukturojn kiuj estis konstruitaj en kalkŝtonblokoj. La ĉelo estis modifita por akcepti la tipan arkaikan strukturon kun la ĉeesto de la &quot;plena akso&quot; alivorte kun vico de lignaj kolonoj laŭ la centra akso kiu dividis la ĉelon en du navojn. La plej radikala transformo estis farita en la [[5-a jarcento a.K.|kvina jarcento a.K.]] kiam la originala strukturo de la templo estis malkonstruita kaj konstrulaboroj komenciĝis sur tute alia templo ol la antaŭa. Fakte, la nova strukturo, je 45 metroj por la longa flanko, 19 metrojn por la mallonga flanko kaj 17 kolumnoj, estis multe pli granda, la stilo estis la jona farita per blokoj el kalkŝtono. Sur la fasado de la templo estis dekoracio prezentanta la du [[Kastoro kaj Polukso|Dioskurojn]] rajdantajn tritonon. La sanktejo estis verŝajne konstruita en honoro de la diino Afrodito donita la gravecon de ŝia venero por la loĝantoj de Locri; alia hipotezo sugestas, ke la diino [[Afrodito (diino)|Afrodito]] estas la eltrovo de kelkaj vottrovaĵoj, sed malgraŭ ĉiuj studoj dediĉitaj al la sankta areo kaj la templo, tiu hipotezo ne povas esti asertita kun certeco.

Alia loko riĉa je historio estas tiu de '''Centocamere''' kie troviĝas restaĵoj de multnombraj domoj kaj fornoj danke al kio oni povas dedukti, ke tiu ĉi areo estis la ceramika distrikto de la urbo. La restaĵoj de la urba [[teatro]] gravegas rilate la apartecon de la strukturo, la nura ĉeestanta en Kalabrio. Ĉiuj komponantoj de la strukturo estas ankoraŭ videblaj: de la duonronda aŭditorio kun ŝtupoj por spektantoj dividitaj per ŝtupetaroj en sep sektorojn, ĝis la rektangula sceno malantaŭ kiu estas du putoj en kiuj multaj sanktaj objektoj estis trovitaj. La teatro estis konstruita ĉirkaŭ la [[4-a jarcento a.K.]] sed diversaj ŝanĝoj estis faritaj en romia tempo.

En la arkeologia areo de Locri estis trovitaj restaĵoj de la sanktejo de [[Persefono]], kiu staras ĉe la piedo de la monteto Mannella proksime al la urbomuroj de la poliso. La sanktejo povas esti datigita inter la 7-a kaj 3-a jarcento a.K. Ĝia malkovro povas esti atribuita al Paolo Orsi kiu finis la elfosadon inter 1908 kaj 1911; lia laboro elmontris altvalorajn trovaĵojn inkluzive de la Pinakes (en [[Antikva greka lingvo|malnovgreka]] ''πίνακες'' ), malgrandaj kvadratoj en terakoto, ligno, marmoro aŭ bronzo de sankta naturo tipa por antikva Grekio; la imponaj grejsaj muroj, kiuj limigis la sanktan areon.

Krom la templo de Persefono estas restaĵoj de tri aliaj sanktaj areoj: la templo de Olimpia [[Zeŭso]], la sanktejo de '''Grotta Caruso aŭ Grotta delle Ninfe''' kaj la sanktejo de '''Zeŭso Saettante'''. La templo de Olimpia Zeŭso ankoraŭ ne troviĝis krom la ''cilindra ujo'', farita el kalkŝtono, kiu servis kiel arkivo por la sanktejo. Ĉi tio estis kaŝe lumigita kaj prirabita de ĝia enhavo, kiu estis parte reakirita kaj konsistas el 39 bronzaj tabloj. La sanktejo de la ''Grotta delle Ninfe'' situas en kaverno ekster la urbomuroj kaj devenas de la [[6-a jarcento a.K.]] kaj estis malkovrita de Enrico Arias en 1940. Hodiaŭ la vizito de la loko ne estas realigebla ĉar parto de la kaverno kolapsis post la elfosadoj sed ĝiaj trovaĵoj estas ekspoziciitaj en la Nacia Arkeologia Muzeo de Locri. La sanktejo de Fulmanta Zeŭso situas malantaŭ la Muzeo kaj, danke al la trovitaj vot-trovaĵoj, eblas taksi la historian periodon de la templo kiu iras de la 5-a ĝis la 3-a jarcento a.K.

Multaj el la restaĵoj trovitaj en ĉi tiu areo prezentas [[Zeŭso|Zeŭson]] pretan ĵeti unu el siaj fulmoj; tial la hipotezo ke la templo estis konstruita en lia honoro.

== Arkeologia areo de Sibari ==
[[Dosiero:Sibari-scavi-panoramico-b.jpg|eta|maldekstre|Superrigardo de la elfosadoj de Sibari.]]
La antikva urbo Sibari (en [[Antikva greka lingvo|malnovgreka]]: ''Σύβαρις, Sybaris'') estis la unua kolonio fondita de la grekoj ĉe la ionia marbordo de Kalabrio ĉirkaŭ la [[8-a jarcento a.K.]] La urbo estis fronte al la [[Ionia Maro]] kaj situis inter la riveroj Crati kaj Coscile, sude de la [[Taranta Golfo|Golfo de Taranto]]. La arkeologia parko, konstruita proksime de la restaĵoj de la urbo, kovras vastan areon kiu etendiĝas sur 168 hektaroj da tero. La arkeologiaj trovaĵoj, rezulto de la elfosadoj faritaj ĝis nun, estas de la romia epoko, devenantaj de la kolonio de ''Copia'' konstruita sur la restaĵoj de la greka urbo ''Thurii'' (en [[Antikva greka lingvo|malnovgreka]]: ''Θούριοι, Thoúrioi'').

Unu el la areoj de signifa historia graveco estas tiu de la ''Parco del Cavallo'', en kiu la laboroj komenciĝis en 1932. La ejo de la Parco del Cavallo estas plena de trovaĵoj rilatiĝantaj al la urbo Copia. En ĉi tiu areo estis trovitaj restaĵoj de la plej grava publika konstruaĵo de la antikva urbo: nome la ''teatro-hemiciklo''. La plej malnova fazo de ĝia konstruado estas de la [[1-a jarcento a.K.]] kaj ĝi estis duonronda strukturo kiu devis funkcii kiel [[bazaro]] aŭ kunvenejo. Post jarcento, ĉirkaŭ la [[1-a jarcento|unua jarcento p.K.]], la konstruaĵo spertis profundajn transformojn kaj estis readaptita en teatron. La ornamadoj de la konstruaĵo, reakiritaj en la elfosadoj, konsistis plejparte el frisoj kaj statuoj.

[[Dosiero:Sibari-scavi-teatro.jpg|eta| Restaĵoj de la teatro.]]
Antaŭ la teatro estis la forumo, kiu estis rearanĝita sur areo devenanta de la helenisma periodo kiu verŝajne havis la funkcion de Agoro. En la areo de Parco del Cavallo troviĝas la restaĵoj de la termika konstruaĵo kies konstruo devenas de la 1-a jarcento p.K. La banejoj situis proksime de la teatro kaj de la forumo. La konstruaĵo estis alirita tra serio de komunikaj ĉambroj ornamitaj per mozaikoj kun nigraj kaj blankaj kaheloj kiuj formis geometriajn ĉeftemojn, laŭ kiuj oni pasis por veni al la termikaj ĉambroj. El la termikaj banejoj rekoneblas la [[Kaldario|''calidarium'']] kaj la [[Tepidejo|''tepidarium'']]. La lasta fazo de la konstruaĵo estas de la [[7-a jarcento]] kiam ĝi perdis sian termikan funkcion kaj estis recikligita kiel kristana preĝejo.

En la sama konstruejo estas la restaĵoj de kelkaj domoj, ĉiuj kun la tipa aranĝo de romiaj domoj de la [[Aŭgusto Cezaro|aŭgusta epoko]], kun kvarangula tegmento. Malantaŭ la teatro la restaĵoj de romia ''domus'' ornamita per mosaikaj plankoj estis trovitaj. En la sama areo estis trovita bronzo devenanta de la [[5-a jarcento a.K.]] nomita ''Toro Cozzante''. En la areo de ''Parco del Cavallo'' aperis ankaŭ restaĵoj de granda vojo 350 m longa kaj 13 m larĝa kun direkto nord-suda, kiu transiras alian vojon en direkto orient-okcidenta 7 metrojn larĝa. La teatro situas sur la nordorienta angulo de tiuj stratoj, dum la restaĵoj de la romiaj banejoj kaj de la ''tabernae'' estis trovitaj proksime de la aliaj anguloj.

Alia elfosad-areo etendiĝas de la Ĉeval-parko direkte al la maro kaj estas nomita la Blanka Domo. Ĉi tie konserviĝis ĉambro de la [[4-a jarcento a.K.]] en kiu troviĝas cirkla turo kiu servis kiel ŝirmejo por boatoj ĝis la [[1-a jarcento a.K.|unua jarcento a.K.]], periodo en kiu estis konstruita granda enirejo. Poste, ĉirkaŭ la [[3-a jarcento|tria jarcento]], la areo estis konvertita en [[Nekropolo|tombejon]], pro la malproksimiĝo de la marbordo.

== Scolacium arkeologia areo ==
[[Dosiero:Scolacium_Théâtre1.JPG|eta|maldekstre|Teatro ''Scolacium''.]]
La identigo de la arkeologia loko de ''Scolacium'' ([[Antikva greka lingvo|malnovgreke]]: ''Σκυλλήτιον'') estas atribuenda al Ermanno Arslan. La eltrovo de [[surskribo]] kun la nomo de la romia kolonio ''Minerva Scolacium'' permesis al li atesti la historian validecon de la areo. La restaĵoj de la latina kolonio situas 10 km for de la nuna [[Squillace]], sude de [[Katanzaro]] proksime de la distrikto Lido.

Elfosadoj, kiuj komenciĝis en 1965, alportis al la lumo ne nur la restaĵojn de la antikva kolonio, sed ankaŭ enfokusigis atenton sur la greka setlejo de ''Skylletion''. La strukturo de la greka setlejo estas nekonata kaj nur [[ceramiko]] kaj moneroj devenantaj de ĉirkaŭ la [[6-a jarcento a.K.]] eliris el la elfosadoj. Novaj elfosadkampanjoj faritaj fare de la Arkeologia Inspektorado de Kalabrio elportis murstrukturojn de la helenisma epoko.

La plej grava punkto de la areo situas proksime de la [[Forumo (arkitekturo)|forumo]], kiu havas ortangulan planon kovritan per kvadrataj brikoj kaj estas ĉirkaŭita de enirhaloj, kie la ĉefaj agadoj de la ĉiutaga vivo de la romia kolonio okazis. La restaĵoj de la ''Capitolium'', nome la plej grava religia konstruaĵo en la romia urbo kiu alrigardis la placon, estas daŭre videblaj. La restaĵoj de la konstruaĵo estas tre malabundaj kaj la nura videbla trovaĵo estas parto de la podio. La Kurio, sidejo de la loka senato, kaj la ''Caesareum'', aŭ la loko kie la imperiestro estis festita, estas du konstruaĵoj konstruitaj anstataŭe de la ''tabernae''.

Ne tre malproksime de la forumo, kuŝantaj sur la deklivo de monteto, troviĝas la restaĵoj de la teatro, kiuj montras tri malsamajn konstrufazojn: la unua devenanta de la malfrua respublika epoko, la dua responda al la julia-klaŭda epoko kaj la tria datebla ĉirkaŭ [[2-a jarcento|la 2-a jarcento]]. La kapacito de la teatro estis proksimume 3 500 homoj; la konstruaĵo ankaŭ havis diversajn publikajn funkciojn en la Romia ''Scolacium''. Parto de la ''cavea'' kaj de la orkestro estis konservita kaj la sidlokoj rezervitaj por moŝtaj personecoj daŭre estas videblaj.

[[Dosiero:Scolacium_Basilique2.JPG|eta| La normanda baziliko ĉeestanta sur la loko.]]
Multaj skulptaj kaj arkitekturaj trovaĵoj venas de la teatra areo; videblas ankaŭ la restaĵoj de la [[amfiteatro]], kiu hodiaŭ restas la sola konata en Kalabrio devenanta de la [[2-a jarcento|2-a jarcento p.K.]] Troviĝis tri portretkapoj el la teatra scenejo, du el kiuj el la Julia-Klaŭda epoko kaj unu el [[Flavia dinastio|la Flavia epoko]]. Ankaŭ du grandaj blankaj marmorstatuoj konservitaj en la ''Antiquarium'' de Roccelletta aneksita al la Arkeologia Parko estis trovitaj.

La urbo-placon komence trairis la ''[[Decumanus|decumanus maximus]]'', la ĉefstrato de la urbo, kiu poste estis translokigita al la mallonga flanko de la placo, kaj proksime al ĉi-lasta estis granda monumenta fontano. Aliaj trovaĵoj estis trovitaj ĉe la rando de la urbo kiel ekzemple la romiaj banejoj kaj tombejoj kun multaj bone konservitaj [[maŭzoleo]]j.

Ĉe la enirejo de la arkeologia parko ''Scolacium'' estas la restaĵoj de impona ''normanda baziliko'' de la [[11-a jarcento]] dediĉita al Sankta Maria della Roccella kiu spertis diversajn transformojn ligitajn al la okcidenta romanika stilo, la [[Bizanca imperio|bizanca]] kaj [[Araboj|araba]] epokoj. La konstruaĵo konsistis el ununura granda navo prilumita per kvin fenestroj; la superlevita transepto estis kovrita per krucvolboj; tra la transepto estis aliro al tri absidoj, plibeligitaj per arab-bizancaj ornamadoj, ankaŭ tiuj superlevitaj.

== Rilataj eroj ==
* [[Arkeologiaj situoj en Reggio Calabria]]
* [[Arkeologio]]
* [[Historio de Reggio de Kalabrio]]
* [[Granda Grekio|Magna Grecia]]
* [[Paolo Orsi]]
* [[Bronzaĵoj de Riace|Bronzoj de Riace]]

== Notoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Kalabrio]]
[[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Italio]]</text>
      <sha1>hgkpdvs0srruhdhlg9zitmwpw0tm0il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jella Lepman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>816679</id>
    <revision>
      <id>9393254</id>
      <parentid>9368824</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11747" sha1="5h2kgl6tewe847eo21n3grvg55wunrs" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Jella Lepman''' (la [[15-a de majo|15-an‏ de majo]] [[1891]] - la [[4-a de oktobro|4-an de oktobro]] [[1970]]) estis germana [[ĵurnalistino]], [[verkistino]] kaj [[tradukistino]] de juda deveno, kiu fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junularan Bibliotekon]] en [[Munkeno]].

== Vivo ==
Jella Lepman naskiĝis en [[Stutgarto]], [[Germanio]], kaj estis la plej aĝa de tri filinoj de la riĉa [[Tekstilo|teksa]] industriulo Joseph Lehman (1853-1911) kaj lia edzino Flora, naskita Lauchheimer ([[1867|1867-1940]]). Ŝiaj gepatroj apartenis al la fluo de [[Reformisma Judismo|Reformjudismo]] ([[Progresismo|progresema]] [[Liberala Judismo]]). Ŝia kuzo estis la filozofo [[Max Horkheimer]]. De sia junaĝo ŝi aktivis en sociaj projektoj. En la aĝo de 17 jaroj ŝi fondis la &quot;Internacian Legejon&quot; por la infanoj de la eksterlandaj laboristoj en la cigaredfabriko Waldorf-Astoria {{Refn|Anna Becchi, Libereas}} (la unua [[Valdorfa pedagogio|antropozofia lernejo]] estis establita en tiu ĉi fabriko en 1919).&lt;ref&gt;[http://folioj.de/valdorfa%20pedagogio/ artikolo &quot;De kie venas la nomo Valdorfo?&quot;] kun mencio pri la unua [[valdorfa lernejo]] en la fabriko Waldorf-Astoria en 1919] ({{eo}})&lt;/ref&gt; Post kompletigado de siaj studoj ĉe la [https://www.koenigin-katharina-stift.de/ mezlernejo ''Königin-Katharina-Stift''] en Stutgarto, ŝi pasigis proksimume jaron en [[loĝlernejo]] en [[Svislando]] por studi [[Franca lingvo|la francan]].

Post sia reveno al Stutgarto, ŝi geedziĝis kun Gustav Horace Lepman ([[1877]] - [[1922]]), la filo de germandevena usonano. La paro havis du infanojn: Anna-Marie, naskita en [[1918]], kaj Gunter, naskita en [[1921]]. Gustav Lepman batalis en la [[Unua Mondmilito]] kiel germana oficiro ĉe la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|fronto]] en [[Francio]], sed pro sia vundiĝo li iĝis handikapita kaj mortis pro [[koratako]] en 1922 &lt;ref&gt;Anna Becchi, [http://libreas.eu/ausgabe25/05becchi/ Jella Lepman: fondinto de la internacia junulara biblioteko], Libereas (germane)&lt;/ref&gt;.

Post la morto de ŝia edzo, Jella Lepman estis nomumita redaktisto de la ĉiutaga gazeto ''Stuttgarter Neues Tagblatt'' kaj estis la unua virino en tiu pozicio. Ŝi verkis artikolojn pri socipolitikaj temoj kaj iniciatis, en [[1927]], la publikigon de aldono nomita {{lang-de|Die Frau in Haus, Beruf und Gesellschaft}} (la virino en la domo, profesio kaj komerco). Samtempe, en 1927, ŝi publikigis sian unuan infanlibron {{lang-de|Der verschlafene Sonntag}} (&quot;La dormema dimanĉo&quot;), kaj en 1929 la infanteatraĵon {{lang-de|Der singende Pfennig}} (&quot;La kantanta [[pfenigo]]&quot;). Ŝi estis aktiva en la Germana Demokrata Partio (DDP) kie ŝi iĝis la gvidanto de regiona virina grupo. En [[1929]] ŝi konkursis (kune kun [[Theodor Heuss]]), malsukcese, en baloto al la Germana [[Federacia Parlamento (Germanio)|Reichstag]].

Kiam la [[Naziismo|nazioj]] ekregis en [[1933]], Jella Lepman perdis sian permanentan laboron pro ŝia judeco. Ĝis [[1935]] ŝi daŭre estis dungita kiel sendependa kunlaboristo en la gazeto. En [[1936]] ŝi elmigris kun siaj infanoj tra [[Florenco]] al [[Anglio]]. Tie ŝi ricevis britan civitanecon kaj vivis en la [[Londono|londona]] [[antaŭurbo]] de [[Hampstead (Londono)|Hampstead Garden]], en domo disponigita al ŝi fare de amikoj. Ŝi estis dungita en provizoraj skriblaboroj kiuj inkluzivis, inter aliaj agadoj, redaktado de artikoloj de la [[Aŭstrio|aŭstra]] [[dramaturgo]] [[Arthur Schnitzler]], por la [[Universitato de Kembriĝo]], laboris kiel konsultinto por BBC pri aferoj rilataj al junularo, laboro ĉe la brita ministerio pri eksteraj aferoj kaj redaktis germanan lernolibron por lernejoj. Poste ŝi laboris ĉe la [[usonanoj|usona]] [[radiostacio|elsendostacio]] en [[Eŭropo]] ([[:en:American_Broadcasting_Station_in_Europe|ABSIE]]) &lt;ref&gt;Egon Laesen, Ponto de infanlibroj, ''AJR Information'' , 1970, p. 6&lt;/ref&gt;. En [[1943]] ŝi eldonis la libron &quot;Virinoj en Nazia Germanio&quot; sub la [[plumnomo]] Catherine Thomas &lt;ref&gt;Resumo de la enhavo de la libro en la artikolo [http://soe.unc.edu/hoh/file.php?id=ContextualEssay.pdf Women at the Front in Dua Mondmilito]{{404|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Lisa Miller Lohr&lt;/ref&gt;.

Post la fino de la Dua Mondmilito, en oktobro [[1945]], ŝi revenis al Germanio, al [[Frankfurto ĉe Majno]]. Komence ŝi vivis en [[Bad Homburg]] kie ŝi funkciis kiel konsultisto en temoj ligitaj al virinoj kaj juneco ĉe la stabejo de la usona armeo. Ŝia laboro en la usona okupadzono en Germanio temigis la efektivigon de programoj por la reedukado de la germana junularo koruptita fare de la [[Nazia Germanio|nazireĝimo]]. Lepman distribuis plurmiloj da ekzemplerojn de la germana traduko de la verko ''[[La Rakonto de Ferdinand]]'' inter infanoj de [[Berlino]]. Post tio, en [[1946]], ŝi estis translokigita al [[Munkeno]] kaj nomumita vicredaktoro de ĉiutaga gazeto nome de la usonaj aŭtoritatoj, kiu multe okupiĝis pri prezentado de la [[Demokratio|demokratiaj]] valoroj de Usono al la germana legantaro. En [[1949]] ŝi fondis la [[Internacia Junulara Biblioteko|Internacian Junulara Bibliotekon]] (IJB), kiu estas bazita en [[Munkeno]], kaj gvidis ĝin ĝis sia emeritiĝo en [[1957]]. Fine de siaj vivo ŝi vivis en Zuriko kie ŝi mortis en [[1970]] kaj estis entombigita.

== Vizio ==
Partoprenante la klopodon restarigi Germanion, ŝi formulis sian vizion por doni al infanoj kaj junularoj esperon pri bona estonteco per libroj. Ŝi temigis kultivado de infana kaj junulara literaturo kiel rimedo de edukado por malfermiteco, [[toleremo]] kaj [[Pacismo|ne-batalo]]. En [[1946]], helpe de donacoj de eldonejoj tra la mondo, ŝi organizis la unuan internacian ekspozicion de infana kaj junulara literaturo. La ekspozicio okazis en [[Munkeno]], en la artgalerio ''Haus der Kunst''. La libroj prezentitaj en tiu ĉi ekspozicio estis poste utiligitaj, en [[1949]], kiel la komenca kolekto de la Internacia Junulara Biblioteko, kiu nombris proksimume 8 000 volumojn je ĝia malfermo. Dank'al la multaj klopodoj de Jella Lepman, la biblioteko ricevis helpon de [[Eleanor Roosevelt]] kaj internacian financadon de [[Unesko]] kaj la [[fondaĵo Rockefeller]]. Antaŭ la malfermo de la biblioteko, Jella Lepman proponis al verkisto [[Erich Kästner]] la ideon verki la libron &quot;Die Konferenz der Tiere&quot; ([[La konferenco de la bestoj]]) en kiu la bestoj de la arbaro devigas la homaron ĉesigi militojn.

En [[1952]], Jella Lepman iniciatis konferencon en Munkeno, kun la partopreno de verkistoj, eldonistoj, instruistoj kaj filozofoj, por antaŭenigi komprenon inter popoloj per porinfana literaturo. Ĉe la fino de la konferenco, komisiono estis nomumita kiu en [[1953]] establis la organizon &quot; [http://www.ibby.org/ Internacia Estraro pri Libroj por Junuloj - IBBY] &quot; kiu estis registrita, kaj daŭre funkcias, kiel [[neprofitocela organizo]] en [[Bazelo]], Svislando. Inter la fondintoj de la organizaĵo estis la verkistoj Erich Kästner kaj [[Astrid Lindgren]]. Jella Lepman verkis vaste pri la celoj de la organizo en sia aŭtobiografia libro &quot;Die Kinderbuchbrücke&quot; (La Infanlibro-Ponto) publikigita en [[1964]]. En [[1956]], Jella Lepman estis inter la iniciatintoj de la &quot;[[Premio Andersen]]&quot; &lt;ref&gt;[http://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards/ Premioj Hans Christian Andersen: oficiala retejo de IBBY] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210413213158/https://www.ibby.org/awards-activities/awards/hans-christian-andersen-awards |date=2021-04-13 }}, www.ibby.org&lt;/ref&gt;, la plej grava premio en la mondo por junaj verkistoj, aljuĝita fare de la organizaĵo IBBY.

Jella Lepman verkis multajn infanlibrojn, kolektojn de infanrakontoj kaj grandan kolekton de lulkantoj kiujn ŝi kolektis dum multaj jaroj. Komencante en 1991, por marki ĝian 100-an naskiĝdatrevenon, la IBBY aljuĝas la [http://www.ibby.org/about/jella-lepman-medal/?L=0 Jella Lepman-Medalon] al eminentaj aktivuloj en la organizaĵo.

== Verkaro ==
* ''Der verschlafene Sonntag'', ilustrita per Hermann Gradl, eldonejo W. Hädecke, Stuttgart, 1927; faksimila eldono: eldonejo Bröstler, Marktheidenfeld, 1992. {{ISBN|978-3-927439-11-5}}
* ''Das Geheimnis vom Kuckuckshof – Eine Detektivgeschichte aus dem Schwarzwald'' Unua eldono Londono, John Murray, Londono, 1942.
* ''Wer ist Lux? Eine Detektivgeschichte für die Jugend'', ilustrita per Paul Flora, eldonejo Ensslin &amp; Laiblin, Reutlingen, 1950.
* ''Die Katze mit der Brille – Die schönsten Gutenachtgeschichten'', kolektitaj per Jella Lepman, eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Regina Ackermann-Ophüls. Europa-Verlag, Zürich, volumo 1, 1951; volumo 2, 1959. Reprinted Zeitverlag Bucerius, Hamburgo, 2006. {{ISBN|978-3-938899-02-1}}
* ''Der verhaftete Papagei: die schönsten Gute Nacht Geschichten: neueste Folge'', eldonita per Hansjörg Schmitthenner, ilustrita per Jutta Kirsch-Korn, eldonejo Ullstein, Berlino, 1963. {{ISBN|978-3-548-12534-3}}
* ''Die Kinderbuchbrücke'', eldonejo [[S. Fischer Verlag]], Frankfurto, 1964.
** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per J.E. Morpurgo. Leicester: Brockhampton Press, Leicester; American Library Association, Novjorko 1969. {{ISBN|0-340-03205-7}}
** ''A Bridge of Children's Books'', tradukita per Edith McCormick, endonduko per Mary Robinson. The O'Brien Press, Dublin, 2002, {{ISBN|0-86278-783-1}}
** ''子どもの本は世界の架け橋 Kodomonohon wa sekai no kakehashi'' (&quot;Infanlibroj estas pontoj de la mondo&quot;), tradukita per Morimoto Manami. Kogumaŝa, [[Tokio]], 2002. {{ISBN|978-4-7721-9037-4}}
** ''世界童书之桥 Shìjiè tóng shū zhī qiáo'' (&quot;La ponto de mondaj infanlibroj&quot;), 中国少儿出版社 ''Zhōngguó shào er chūbǎn shè'' (Ĉina Infana Eldonejo), [[Pekino]], 2006. {{ISBN|978-7-5007-8080-9}}
** ''어린이 책의 다리 eolin-i chaeg-ui dali'' (&quot;Ponto de infanlibroj&quot;), tradukita per Sun-Ah Kang, Nami Books, [[Seulo]], 2015. {{ISBN|978-89-966836-6-7}}
** ''Un ponte di libri'', cura e traduzione di Anna Patrucco Becchi. [[Romo]]: Sinnos, 2018. {{ISBN|978-88-7609-393-7}}
** ''Un Puente de Libros Infantiles'', [[Vigo]]: eldonejo Creotz, 2017. {{ISBN|978-84-941473-8-8}}
** ''La strada di Jella: prima fermata Monaco'' (&quot;La strato de Jella: unua halto Munkeno&quot;), traduzione dall'inglese di Ilaria Piperno. Romo: Sinnos, 2009. {{ISBN|978-88-7609-137-7}}
* ''Kinder sehen unsere Welt – Texte und Zeichnungen aus 35 Ländern'' (&quot;Infanoj vidas nian mondon - tekstoj kaj desegnaĵoj el 35 landoj&quot;), kolektitaj kaj eldonitaj per Jella Lepman. Ullstein, 1971. {{ISBN|978-3-550-07766-1}}
** ''Come i bambini vedono il mondo'', tradukita per Amina Pandolfi. [[Milano]]: eldonejo Garzanti, 1972.
** ''How children see our world: words and pictures from thirty-five countries'', tradukita per Heide Dugall, enpaĝigita per Dietmar Meyer kaj Frank Curcio. Avon Books, Novjorko, 1975. {{ISBN|978-0-380-00529-1}}

== Fontoj ==
* Kathy Stinson. ''The Lady with the Books: A Story Inspired by the Remarkable Work of Jella Lepman''. Illus. by Marie Lafrance. Kids Can Press (2020). (Canada)
* Sydelle Pearl, ilustrita per Danlyn Iantorno, ''Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman''. Pelican Publishing, 2007.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jewishbookcouncil.org/book/books-for-children-of-the-world-the-story-of-jella-lepman|title=Books for Children of the World: The Story of Jella Lepman|last=Pearl|first=Sydelle|website=Jewish Book Council|access-date=5-a de junio 2022}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Bona-nokta rakonto]]

{{-}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lepman, Jella}}
[[Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj]]</text>
      <sha1>5h2kgl6tewe847eo21n3grvg55wunrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristana mondo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>818322</id>
    <revision>
      <id>9393271</id>
      <parentid>8721775</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12227" sha1="lfoougn77n2fjfg0bbt341imujtln9c" xml:space="preserve">[[Dosiero:Christianity_percent_population_in_each_nation_World_Map_Christian_data_by_Pew_Research.svg|eta|330x330ra|Kristanismo – Procento de loĝantaro laŭ lando (datumoj de 2014) &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf|title=Global Christianity – A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population|publisher=Pew Research Center}}&lt;/ref&gt;.]]
[[Dosiero:Christian_World—Pew_Research_Center_2010.svg|eta|330x330ra|Landoj kun kristanaj plimultoj. Landoj kun 50% aŭ pli da kristanoj estas kolorita purpure kaj landoj kun 10% ĝis  50% kristanoj estas kolorita roze.]]
[[Dosiero:Spread_of_Christianity_to_AD_600_(1).png|eta|Disvastiĝo de kristanismo ĝis AD 600 (montrita en malluma bluo estas la disvastiĝo de Frua kristanismo ĝis AD 325)]]
[[Dosiero:Christ_Islam.png|eta|Relativa geografia prevalenco de kristanismo vid-al-vide de [[islamo]] kaj la manko de ajna religio (2006).]]
[[Dosiero:Wien_-_Stephansdom_(1).JPG|eta|La [[Katedralo de Sankta Stefano (Vieno)]]]]
[[Dosiero:Codex_Bruchsal_1_01v_cropped.jpg|eta|Bildo de Kristo en ilustrita manuskripto.]]
[[Dosiero:St._Theodor.jpg|eta|Estas konservitaj malmultaj malnovaj ceramikaj ikonoj, kiel ĉi tiu [[ikono]] de Sankta Teodoro kiu datiĝas al ĉ. 900 (de Preslav, [[Bulgario]]).]]

La '''kristana mondo''' estas [[Historiografio|historiografia]] termino priskribanta [[Okcidenta Eŭropo|okcidentan eŭropon]] en malfrua [[Antikva epoko|antikveco]] kaj la [[Mezepoko]]n, unu el kies gravaj karakterizaĵoj estis la [[kristanismo]]. La plej grandaj [[Konfesio|konfesioj]] en la kristana mondo nuntempe estas la [[katolikismo]] (reprezentate de la [[Katolika Eklezio]]), la [[protestantismo]] kaj la [[ortodoksismo]] (reprezentate de la [[Ortodoksa Kristana Eklezio]]).

La nombro de kristanoj estas nuntempe taksita je 2,3 miliardoj da kredantoj, ili estas la plej granda religia komunumo en la mondo, kaj konsistigas pli ol 31% de la tuta [[monda loĝantaro]] {{Refn|33.2% of 6.7 billion world population (under the section 'People') {{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|title=World|publisher=CIA world facts|accessdate=2023-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html|archivedate=2010-01-05}}}} {{Refn|{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835|title=The List: The World’s Fastest-Growing Religions|publisher=foreignpolicy.com|date=March 2007|accessdate=2010-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070521093323/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835|archivedate=2007-05-21}}}} {{Refn|{{cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions Ranked by Size |publisher=Adherents.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070707044255/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archivedate=2007-07-07 }}}}.

En [[Moderna epoko|modernaj tempoj]], la esprimo estas pruntita por priskribi landojn kiuj havas klaran kristanan plimulton. Nuntempe la esprimo estas uzita por priskribi ĉiujn politikajn unuojn sub [[Kristanismo|kristana]] kontrolo aŭ ĉiujn kristanajn komunumojn kaj komunumojn kun [[kristana kulturo]] en la mondo.

== Geografio kaj demografio ==
Plej multaj kristanoj (87% el ili) loĝas en landoj kun kristana plimulto {{Refn|name=Global Christianity}}. Estas 157 [[Ŝtato|landoj]] kaj [[Teritorio|teritorioj]] en [[Mondo|la mondo]] kun kristana plimulto {{Refn|[http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-christians/ THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Christians]}}. [[Kristanismo]] dominas [[Eŭropo|Eŭropon]] (76.2%) {{Refn|{{cite web |author=ANALYSIS |url=http://www.pewforum.org/Christian/Global-Christianity-exec.aspx |title=Global Christianity |publisher=Pewforum.org |date=19 December 2011 |accessdate=17 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226061838/http://www.pewforum.org/christian/global-christianity-exec.aspx |archivedate=2018-12-26 }}|name=Global Christianity}}, [[Nordameriko|Nordamerikon]] (77.4%) {{Refn|name=Global Christianity}}, [[Sudameriko|Sudamerikon]] (90.0%) {{Refn|name=Global Christianity}}, [[Suda Afriko|Sudafrikon]] (62.7%) {{Refn|name=Global Christianity}} kaj [[Oceanio|Oceanion]] (73.3%) {{Refn|name=Global Christianity}}. En [[Azio]], ekzistas ankaŭ grandaj kristanaj komunumoj en aliaj partoj de la mondo, kiel ekzemple [[Ĉinio]], [[Barato]] kaj [[Mezazio]], kie kristanismo estas la dua plej granda religio post [[Islamo]].

Fine de la [[20-a jarcento]] ĉirkaŭ triono de la monda loĝantaro apartenis al unu el la [[Eklezio|eklezioj]] de la kristana religio. Kristanoj estas la plej vasta kaj diversa religia komunumo, kaj havas [[Kristana preĝejo|preĝejojn]] en granda parto de la landoj de la mondo. Signo de la dinamismo de la kristana religio estas la movo de la demografia centro de kristanismo de [[Okcidenta civilizo|okcidentaj landoj]] al [[Latinameriko|Latin-Ameriko]], [[Afriko]], [[Azio]] kaj [[Oceanio]], kie loĝas pli ol duono de la kristanoj de la mondo. Tiu ĉi tendenco estis akcelita per la malkresko de la influo de la kristanaj establaĵoj en Eŭropo. Kristanismo, kiel universala religio, t.e. [[religio]], kiu allogas homojn el diversaj [[Nacio|nacioj]] kaj diversaj [[Socia klaso|sociaj klasoj]], sukcesis multloke disvastiĝi danke al la [[Kristana misiejo|misia]] metodo kaj [[prozelitismo]].

Estas landoj kie kristanismo estas ne nur disvastigita, sed ankaŭ instituciigita ene de la ŝtato, kiel la [[ŝtata religio]], ekzemple: [[Armenio]] ([[Armena Apostola Eklezio]]), [[Anglio]] ([[Eklezio de Anglio]]), [[Kartvelio]] ([[Kartvela Ortodoksa Eklezio]]), [[Danio]] ([[Dana Evangelia Luterana Eklezio]]), [[Islando]] ([[Islanda Evangelia Luterana Eklezio]]), [[Grekio]] ([[Eklezio de Grekio]]), [[Rumanio]] ([[Rumana Ortodoksa Eklezio]]), [[Norvegio]] ([[Eklezio de Norvegio]]) kaj  [[Svedio]] ([[Eklezio de Svedio]]). Svislando havas neniun ŝtatan eklezion, kvankam ĉiu el ĝiaj [[Kantono|kantonoj]] (krom [[Ĝenevo]] kaj [[Neŭŝatelo]]) rekonas sian oficialan eklezion (''Landeskirchen'').

La [[Katolika Eklezio]] estas la ŝtata eklezio en [[Liĥtenŝtejno]], [[Salvadoro]], [[Kostariko]], [[Malto]], [[Monako]] kaj certe la [[Vatikano]].

== Vidu ankaŭ ==

* [[Okcidenta civilizo|okcidenta mondo]]
* [[okcidenta kulturo]]
* [[kristana kulturo]]
* [[rolo de la Romkatolika Eklezio en okcidenta kulturo]]
* [[helenisma mondo]]
* [[kristana flago]]
* [[islama mondo]]
* [[jud-kristana konceptaro]] 

== Bibliografio ==&lt;!-- Verkaĵoj estas listigitaj laŭ dato; plej nova unue, plej malnova lasta. Aktuale al la 8a de aprilo 2023, ĉiuj estas anglalingvaj. --&gt;

; Fontoj de la 21-a jarcento
* {{Cite book|title=How the Catholic Church Built Western Civilization|last=Woods|first=Thomas Jr|author-link=|year=2005|publisher=Regnery Publishing, Inc|isbn=0-89526-038-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/howcatholicchurc0000wood}}
* {{cite book|last=Cameron|first=Averil|author-link=|title=The Byzantines|year=2006|location=Oxford|publisher=Blackwell|isbn=978-1-4051-9833-2}}

; Fontoj de la 20-a jarcento
{{div col}}
* {{cite book|last=Browning|first=Robert|title=The Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/byzantineempire0000brow|url-access=registration|location=Washington, DC|publisher=The [[Catholic University of America Press]]|year=1992|isbn=978-0-8132-0754-4}}
* {{cite book|title=The Return of Christendom|url=https://archive.org/details/returnchristend00chesgoog|year=1922|publisher=Macmillan}}
* {{cite book|author=Andrew Dickson White|title=A History of the Warfare of Science with Theology in Christendom|url=https://archive.org/details/ahistorywarfare02whitgoog|year=1897|publisher=D. Appleton}}
* {{cite book|author=F. G. Cole|title=Mother of All Churches: A Brief and Comprehensive Handbook of the Holy Eastern Orthodox Church|url=https://archive.org/details/motherallchurch00colegoog|year=1908|publisher=Skeffington}}
{{div col end}}

; Fontoj de la 19-a jarcento
{{div col}}
* Hull, Moses. [https://books.google.com/books?id=_wgCOgAACAAJ Encyclopedia of Biblical Spiritualism; Or, A Concordance to the Principal Passages of the Old and New Testament Scriptures Which Prove or Imply Spiritualism; Together with a Brief History of the Origin of Many of the Important Books of the Bible]. Chicago: M. Hull, 1895. (ed., [https://books.google.com/books?id=pqAEibVjkA4C reprint version] is available)
* Bosanquet, Bernard. [https://archive.org/details/civilizationchr02bosagoog The Civilization of Christendom, And Other Studies]. London: S. Sonnenschein, 1893.
* {{cite book|title=The History of Teachings of the Early Church, as a Basis for the Re-union of Christendom: Lectures|url=https://archive.org/details/historyteaching00yorkgoog|year=1893|publisher=E. &amp; J. B. Young}}
* {{cite book|author=John Hodson Egar|title=Christendom; ecclesiastical and political, from Constantine to the Reformation|url=https://archive.org/details/christendomeccl00egargoog|year=1887|publisher=J. Pott}}
* {{cite book|title=The Churches of Christendom|url=https://archive.org/details/churcheschriste00unkngoog|year=1884|publisher=Macniven and Wallace}}
* {{cite book|last=Charles|first=Elizabeth|title=Sketches of the women of Christendom, by the author of 'Chronicles of the Schönberg-Cotta family'.|url=https://books.google.com/books?id=oUUBAAAAQAAJ|year=1880}}
* {{cite book|last=Naville|first=Ernest|title=The Christ: Seven lectures|url=https://archive.org/details/thechristsevenle00naviuoft|year=1880|publisher=T. &amp; T. Clark}}
* {{cite book|author=George William Cox|title=Latin and Teutonic Christendom: An Historical Sketch|url=https://archive.org/details/latinandteutoni01coxgoog|year=1870|publisher=Longmans, Green &amp; Company}}
* {{cite book|last=Girdlestone|first=Charles|title=Christendom, sketched from history in the light of holy Scripture|url=https://archive.org/details/christendomsket00girdgoog|year=1870|publisher=Published for the Author by Sampson Low, Son, &amp; Marston}}
* {{cite book|author=John Radford Thomson|title=Symbols of Christendom: an elementary text-book|url=https://books.google.com/books?id=hOECAAAAQAAJ|year=1867}}
* {{cite book|author=Thomas William Allies|title=The formation of Christendom|publisher=Longman, Green, Longman, Roberts, and Green|url=https://archive.org/details/formationchrist00alligoog|year=1865}}
* {{cite book|last=Stearns|first=George|title=The mistake of Christendom; or, Jesus and His Gospel before Paul and Christianity|url=https://archive.org/details/mistakechristen00steagoog|year=1857|publisher=B. Marsh}}
* {{cite book|last=Johnson|first=Richard|title=The Renowned History of the Seven Champions of Christendom: St. George of England, St. Denis of France, St. James of Spain, St. Anthony of Italy, St. Andrew of Scotland, St. Patrick of Ireland, and St. David of Wales, and Their Sons|url=https://archive.org/details/renownedhistory01johngoog|year=1824|publisher=W. Baynes}}
{{div col end}}

== Por plia legado ==

* Bainton, Roland H. (1966). ''Christendom: a Short History of Christianity and Its Impact on Western Civilization'', in series, ''Harper Colophon Books''. New York: Harper &amp; Row. 2 vol., ill.
* Molland, Einar (1959) ''Christendom: the Christian churches, their doctrines, constitutional forms and ways of worship''. London: A. &amp; R. Mowbray &amp; Co. (first published in Norwegian in 1953 as ''Konfesjonskunnskap'').
* Whalen, Brett Edward (2009). ''Dominion of God: Christendom and Apocalypse in the Middle Ages''. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* Herbermann, Charles, ed. (1913). &quot;[[wikisource:Catholic_Encyclopedia_(1913)/Union_of_Christendom|Union of Christendom]]&quot;. Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kristanismo]]
[[Kategorio:Historiaj teritorioj]]
[[Kategorio:Kristana eklezioscienco]]
[[Kategorio:Kulturspacoj]]
[[Kategorio:Kristanaj terminoj]]
[[Kategorio:Okcidenta kulturo]]
[[Kategorio:Geografio]]
[[Kategorio:Historiografio]]</text>
      <sha1>lfoougn77n2fjfg0bbt341imujtln9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monda superregado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>820608</id>
    <revision>
      <id>9393272</id>
      <parentid>9266902</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29549" sha1="bjtrtpzxj5b5s0pduk6p1013oex386b" xml:space="preserve">[[Dosiero:AlexanderTheGreat_Bust.jpg|eta|309x309ra|[[Busto]] de [[Aleksandro la Granda]]. Ĉar li ne sciis pri la ekzisto de aliaj kontinentoj krom [[Eŭropo]], [[Nord-Afriko|Nordafriko]] kaj [[Centra Azio]], li estis la sola kiu iam konkeris ĉiujn partojn de la mondo konatajn al li.]]
'''Tutmonda regado''' (foje ankaŭ nomata '''mondkonkero''' aŭ '''kosmokratio''') estas la nomo de hipoteza registara strukturo, en kiu unu politika aŭtoritato regas ĉiujn loĝantojn de la [[Tero]] aŭ alternative preskaŭ ĉiujn loĝantojn de la tero. Kvankam mondregado ofte aperas en arto, kiel en [[filmo]]j, [[teatraĵo]]j, [[Televida serio|televidaj serioj]], [[romano]]j ktp., en kiuj, plejparte, [[antagonisto]] provas atingi staton de mondregado, estis ankaŭ sufiĉe da malsamaj gvidantoj aŭ reĝimoj. kiuj provis atingi tiun ĉi celon tra la historio, sed ĝi ankoraŭ neniam estis atingita.

La nocio de tutmonda regado okazas sufiĉe ofte en [[literaturo]], [[kino]] kaj [[teatro]], same kiel en [[Konspira teorio|konspiraj teorioj]] (kiuj povas aserti ke iu persono aŭ grupo jam sekrete atingis tutmondan regadon), kaj precipe inter tiuj kiuj esprimas zorgon pri ''[[nova monda ordo]]'' de [[tutmonda registaro]] de [[Totalismo|totalisma]] naturo &lt;ref&gt;Chip Berlet, Matthew Nemiroff Lyons, [[iarchive:rightwingpopulis00berlrich|Right-wing populism in America : too close for comfort]], New York : Guilford Press, 2000, ISBN 978-1-57230-568-7&lt;/ref&gt;.

== Historio ==

=== En la antikveco kaj la Mezepoko ===
Historie, la ideo de mondregado laŭ [[nacio]] vastiganta sian potencon ĝis tia mezuro, ke ĉiuj aliaj nacioj estas submetitaj al ĝi, ne estas nova kaj ekzistas dum jarcentoj. En larĝa difino, ĉi tiu tipo de mondregado povas esti atingita establante imperian [[Hegemonio|hegemonion]] en kiu la hegemono (reganto) venkas super la landoj submetitaj al li per la implica potenco de la hegemonio - per minaco de forto, kaj ne per rekta [[Militfortoj|militia.]] ago. Tamen, estas hipoteze eble atingi tutmondan regadon ankaŭ per rekta militforto.
[[Dosiero:Achaemenid_Empire_(flat_map).svg|dekstra|eta|De 500 BC, [[Dario la 1-a|Darius la Granda]] kreis [[Aĥemenida Imperio|la plej grandan imperion ĝis tiu tempo]], sed ĝi estis ankoraŭ nur frakcio el la tersurfaco kaj de la homaro.]]
Jam en la [[4-a jarcento a.K.]] [[Aleksandro la Granda]] esprimis sian deziron konkeri la mondon &lt;ref&gt;Peter Green, [https://books.google.co.il/books?id=qYkiAQAAIAAJ&amp;q=Alexander+the+Great+and+the+Hellenistic+Age&amp;dq=Alexander+the+Great+and+the+Hellenistic+Age&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi855XfhL_wAhVMm6QKHRI6BVkQ6AEwAHoECAMQAg Alexander the Great and the Hellenistic Age], Weidenfeld &amp; Nicolson, 2007, p.23, ISBN 978-0-297-85294-0.&lt;/ref&gt;. La legendo diras ke post kiam li kompletigis siajn armeajn konkerojn ĉie en la [[antikva mondo]] kiu estis konata en tiu tempo, li ploris ĉar &quot;li ne havis pli da mondo por konkeri&quot; &lt;ref&gt;William G. Rowland, Michael Stanford, [https://books.google.co.il/books?id=Ow55vK0r6CsC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+First+Dictionary+of+Cultural+Literacy&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjV7LiThb_wAhXH0qQKHZ_1BDcQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&amp;q=The%20New%20First%20Dictionary%20of%20Cultural%20Literacy&amp;f=false The New First Dictionary of Cultural Literacy: What Your Child Needs to Know], Houghton Mifflin Harcourt, 2004, p.144, ISBN 978-0-618-40853-5.&lt;/ref&gt;. Fakte, ĉar li ne sciis pri la ekzisto de la [[Fora Oriento|Malproksima Oriento]] preter [[Centra Azio|Mezazio]] (tio estas [[Ĉinio (regiono)|Ĉinio]], [[Barato|Hindio]] kaj [[Siberio]]), [[Oceanio]] aŭ la [[Sudameriko|suda]] kaj [[Nordameriko|nordamerika]] kontinento, el la vidpunkto de Aleksandro li ja konkeris la tutan mondon &lt;ref&gt;Geoffrey Bruun, Millicent Haines, [https://books.google.co.il/books?id=IwIOAQAAIAAJ&amp;q=The+World+Story+Geoffrey+Bruun,+Millicent+Haines&amp;dq=The+World+Story+Geoffrey+Bruun,+Millicent+Haines&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiOp4f4hb_wAhVI2KQKHZbwCKEQ6AEwAHoECAAQAg The World Story], Heath, 1963, p.474.&lt;/ref&gt;.

La ideo de mondregado estis adoptita en [[antikva epoko]] de diversaj grupoj: de la antikvaj orientaj imperioj ĝis la [[Romia Imperio]]. Dum la regado de ĉi-lasta ĉie en [[Mediteraneo]] kaj [[Eŭropo]], la koncepto de &quot;absoluta romia regado&quot; ({{Lang-la|imperium sine fine}}) estis eksplicite uzita, kiu legitimis la volemon de la imperio regi la tutan mondon. Dum [[malfrua antikveco]], la koncepto estis kombinita kun la ideo de kristana unueco, kiu estis grava elemento en la regado de [[Kristanismo]] en Eŭropo en la [[Mezepoko]]. La imperiestroj de la [[Sankta Romia Imperio]] vidis sin kiel la &quot;regantoj de la mondo&quot; kaj postulis universalan regadon. Tamen la eklezio forlasis la ideologion de mondregado kaj ĝi restis nerealigita ĝis la fino de la [[14-a jarcento]] &lt;ref&gt;[https://books.google.co.il/books?id=A6e0AAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Mitteilungen+des+Instituts+f%C3%BCr+%C3%96sterreichische+Geschichtsforschung&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi6ldWLm9TwAhUtA2MBHXXNAiUQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&amp;q=Weltherrschaft%20im%20Mittelalter&amp;f=false Mitteilungen des Instituts für Österreichische Geschichtsforschung], Hermann Böhlaus, 1880, p.257–278.&lt;/ref&gt;.

Alia imperio kiu esprimis deziron atingi tutmondan regadon estis [[Otomana Imperio|la Otomana Regno]]. Ekde la [[15-a jarcento]], la [[sultano]]j de la imperio plurfoje levis la temon, plejparte inspiritaj de [[Islamo]] &lt;ref&gt;Richard Faber, [https://books.google.co.il/books?id=uUn3QcYgWOIC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Imperialismus+in+Geschichte+und+Gegenwart&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwieqoivlNXwAhVCA2MBHd5TBSUQ6AEwAHoECAAQAg#v=onepage&amp;q=Imperialismus%20in%20Geschichte%20und%20Gegenwart&amp;f=false Imperialismus in Geschichte und Gegenwart], Königshausen &amp; Neumann, 2005, p.183, ISBN 978-3-8260-2396-5.&lt;/ref&gt;. Sultano [[Sulejmano la 1-a]], ekzemple, priskribis sian percepton de la regado de unu homo super la tuta mondo dum [[Negoco|negocado]] kun homoj de [[Vieno]] dum la [[Sieĝo de Vieno (1529)|sieĝo de Vieno]] en [[1529]] :
{{Citaĵo
| teksto = Ĉar ekzistas nur unu Dio kaj nur unu ĉielo, estas nature, ke estu nur unu kapo kaj reganto sur la tero: li devas esti firmega kaj ne ripozi sur siaj laŭroj ĝis ili kaj ĉiuj kristanoj estos konkeritaj sub lia potenco.
}}
En historia esploro, diversaj mondaj imperioj aŭ hegemoniaj potencoj foje estas priskribitaj kiel tenantaj &quot;mondregadon&quot;, kiel ekzemple la [[Romia Imperio]], la [[Mongola Imperio]] sub [[Ĝingis-Ĥano]], aŭ la [[Hispana Imperio]] dum ĝia regado de [[Ameriko]] &lt;ref&gt;Alfred Kohler, [https://books.google.co.il/books?id=PPVnAAAAMAAJ&amp;q=Quellen+zur+Geschichte+Karls+V&amp;dq=Quellen+zur+Geschichte+Karls+V&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwim8Pmj783wAhU7DmMBHfXgCrQQ6AEwAHoECAAQAg Quellen zur Geschichte Karls V.], Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1990, p.59, ISBN 978-3-534-04820-5.&lt;/ref&gt;. Ĉi tiu titolo ne rilatas al fizika regado super la tuta mondo, sed al almenaŭ parta mensa regado super la evoluo de la homaro kiel tutaĵo kaj masiva influo sur la historio de la tuta mondo.

== Moderneco ==
[[Dosiero:British_Empire_1921.png|eta|364x364ra|La brita Imperio ĉe ties teritoria pinto en 1921]]
Eĉ [[Brita imperio|la Brita Imperio]], sur kiu oni diras simbole, ke la suno neniam subiras sur ĝin, estas konsiderata kiel tutmonda konsciecregado, ke sub ĝia regado en [[1922]] estis ĉirkaŭ 458 milionoj da loĝantoj (kiu konsistigis kvaronon de la monda loĝantaro en tiu tempo &lt;ref&gt;Angus Maddison, [https://books.google.co.il/books?id=8WkF4CjQBkMC&amp;dq=The+World+Economy:+A+Millennial+Perspective&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjn9sOM8M3wAhUMnxQKHecoBBsQ6AEwAHoECAAQAg The World Economy: A Millennial Perspective], OECD, 2001-01-01, p.98, 242, ISBN 978-92-64-18654-5. &lt;/ref&gt;.) kaj areo de ĉirkaŭ 33,67 milionoj da [[Kvadrata kilometro|km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] &lt;ref&gt;Ferguson, Niall., [http://worldcat.org/oclc/1004545208 Colossus : the price of America's empire], p.15, ISBN 978-0-241-95872-8&lt;/ref&gt; (kiuj konsistigas proksimume kvaronon de la tersurfaco de la tuta [[tero]] &lt;ref&gt;R. Taagepera, [https://escholarship.org/uc/item/3cn68807 Expansion and Contraction Patterns of Large Polities]: Context for Russia, International Studies Quarterly 41, 1997, p.502 doi: 10.1111/0020-8833.00053&lt;/ref&gt;). Ĉi-rilate, la Brita Imperio estis la plej proksima al atingado de absoluta mondregado, kaj estis konsiderita en kelkaj cirkloj efektive regi la tutan mondon, ĉar ĝi tenis multajn teritoriojn sur ĉiu el la kontinentoj.

Ĉar la vera grandeco de la Tero estis rivelita, estis ĝenerale argumentite ke totala konkero de ĉiuj partoj de la mondo estas neebla. Tamen estis ankaŭ tiuj, kiuj argumentis alie. La patro de internacia [[politika realismo|realismo]] [[Hans Morgenthau]] diris en [[1948]], ke la mekanika disvolviĝo de [[armilo]]j, [[Transporto|transportado]] kaj [[komunikado]] &quot;ebligas la konkeron de la mondo el teknika vidpunkto, kaj eĉ donas la eblecon konservi la mondon en sia konkerstato&quot;. Laŭ li, la manko de ĉi tiu speco de infrastrukturo tra la historio estas la kialo, kial grandegaj kaj potencaj [[Imperio|imperioj]] tra la historio ne sukcesis en sia misio konkeri la tutan mondon. &quot;Nuntempe neniu teknologia obstaklo malhelpas tutmondan imperion,&quot; li diris, &quot;moderna teknologio ebligas etendi kontrolon al ĉiu angulo de la mondo sendepende de [[geografio]] aŭ [[sezono]]&quot; &lt;ref&gt;Hans Joachim Morgenthau, [https://books.google.co.il/books?id=tIWPAAAAMAAJ&amp;q=globe+regardless+of+geography+and+season&amp;dq=globe+regardless+of+geography+and+season&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj1u46viL_wAhWMyqQKHWHnAlUQ6AEwAHoECAMQAg Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace], Knopf, 1954, p.356.&lt;/ref&gt;.

== Politiko kaj ideologio ==
Vidu ankaŭ [[monda registaro]]

=== Efektivigo ===
Komence de la 17-a jarcento, la poeto kaj esploristo [[Walter Raleigh]] asertis ke tutmonda superregado povus esti atingita per regado de la [[oceano]]j, kaj skribis ke &quot;Kiu kontrolas la [[maro]]n kontrolas [[komerco]]n; tiu kiu kontrolas mondkomercon kontrolas la riĉaĵon de la mondo, kaj sekve ankaŭ la mondo mem&quot; &lt;ref&gt;Sir Walter Raleigh, [https://books.google.co.il/books?id=iIdPAQAAMAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Works+of+Sir+Walter+Ralegh,+Kt&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwik4N2aib_wAhUJ_7sIHXP0AdcQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Works of Sir Walter Ralegh, Kt: Miscellaneous works], The University Press, 1829, p.325. &lt;/ref&gt;. Poste, en 1919, la pensulo Halford Mackinder proponis alian teorion sur la vojo al mondregado, skribante:
{{Citaĵo
| teksto = Kiu regas Orientan Eŭropon regas la koron de la kontinento ; Kiu regas la koron regas Eŭropon; kiu regas Eŭrazion regas la tutan mondon.
}}
Kvankam la teorio &quot;Heart of the Land&quot; de Mackinder komence ricevis malmulte da atento ekster la cirkloj traktantaj [[geografio]]n, liaj opinioj pri la temo komencis havi certan influon sur la ekstera politiko de la mondaj potencoj dum la jaroj pasis, kaj precipe kiam ekestis potencoj kiuj starigis la konkeron de la mondo kiel ideologian celon, kiel ekzemple [[Nazia Germanio]] kaj [[Sovetunio]] &lt;ref&gt;Colin S. Gray, Geoffrey Sloan, [https://books.google.co.il/books?id=gpOkAgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Geopolitics,+Geography+and+Strategy&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwinoOSwjr_wAhUghf0HHVpzCXAQ6AEwAHoECAQQAg#v=onepage&amp;q=Geopolitics,%20Geography%20and%20Strategy&amp;f=false Geopolitics, Geography and Strategy] , Routledge, 2014-01-14, pp 15-38, referencnumero 978-1-135-26509-0&lt;/ref&gt;. Imponita de la rapida eksplodo de la [[Dua Mondmilito]], la usona [[Geografoj|geografiisto]] Derwin Whittlesey skribis en [[1942]] &lt;ref&gt;Derwin Whittlesey, [https://books.google.co.il/books?id=NzXpzAEACAAJ&amp;dq=German+Strategy+of+World+Conquest&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5t6Gaj7_wAhVthv0HHQhlAJwQ6AEwAHoECAAQAQ Germana Strategio de Monda Konkero] , p. 13 (1942)&lt;/ref&gt;:
{{Citaĵo
| teksto = La grandioza koncepto de mondregado subite fariĝis ebla kiel praktika celo nur kun la ekesto de la scienco kaj ĝia aplikado per mekanika invento [...] Por la unua fojo mondregistaro , kiu ĝis nun estis neebla idealo ekde la Mezepoko, fariĝis atingebla celo.
| verko = — El la libro de Derwint Whittlesey, Germana Strategio de Monda Konkero
}}
Kelkaj el la disvastigitaj ideologioj en la [[20-a jarcento]] ([[anarkiismo]], [[komunismo]], [[faŝismo]], [[naziismo]] kaj [[kapitalismo]]) strebas, pli-malpli aktive, por establi formon de monda registaro kiu kongruas kun iliaj politikaj kredoj, aŭ asertas ke la mondo moviĝas &quot;nature&quot; al adoptado de formo de [[Registaro|registara]] reĝimo, [[Aŭtoritatismo|aŭtoritatema]] aŭ eble kontraŭaŭtoritata. Tiuj ĉi proponoj ne traktas apartan nacion, kiu akiros mondregadon, sed prefere ĉiujn naciojn, kiuj kuniĝos sub certa [[Socio|socia]] aŭ [[Ekonomio|ekonomia]] modelo, kaj foje, kiel en naziismo ekzemple, iuj el la nacioj estos detruitaj de la ceteraj por atingi absolutan mondregadon. Naziismon karakterizas ankaŭ ironio, ĉar laŭ la [[Antisemitismo|antisemitisma]] principo de la [[Naziismo|nazia ideologio]], fakte estas la [[judoj]] kiuj provas atingi staton de mondregado &lt;ref&gt;Anthony Read, [https://books.google.co.il/books?id=07EnPwAACAAJ&amp;dq=The+Devil%27s+Disciples:+Hitler%27s+Inner+Circle&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi5kI35u7_wAhWD2KQKHbSKBAwQ6AEwAHoECAEQAg The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle] , WW Norton, 2005, p. 138, MSTB 978-0-393-32697-0&lt;/ref&gt;.

La celo de tutmonda regado ankaŭ povas esti la starigo de unu komuna politika aŭtoritato por la tuta [[homaro]]. Tia konata kazo ekzistis dum la [[Malvarma milito]], kiu estas konsiderata periodo de intensa ideologia [[Polarizado|polusiĝo]], pro la ekzisto de du rivalaj blokoj - la [[Kapitalismo|kapitalisma]] [[Okcidenta Bloko|Okcidento]] kaj la [[Komunismo|komunista]] [[Orienta Bloko|Oriento]] - el kiuj ĉiu esprimis la esperon venki sian ideologian kontraŭulo. La finfina fino de ĉi tiu speco de venko estos kiam iu ideologio fariĝos la sola ideologio en la mondo, kiu efektive konsistigos ideologian mondregadon.

== En religio ==

=== Judismo ===
En [[judismo]] ne estas voko apliki la religion al la tuta mondo, sed en la sanktaj skribaĵoj ja estas referencoj al reĝoj kaj regantoj, kies regado etendiĝis al la tuta mondo, kiel [[Nebukadnecar la 2-a|Nebukadnecar]] kaj Aĥaŝveroŝ.

En la [[Hebrea Biblio|Biblio]], en la skribaĵoj de Saĝulo kaj en [[Juda preĝado|preĝoj]], [[Dio]] mem estas ofte menciita kiel reganta la mondon kaj ke ĉiuj homoj kantas malgraŭ li. Saĝuloj asertis ke &quot;la [[kreado de homo]] estas la komenco de la [[regno de Dio]] en lia mondo&quot;; tio estas, la regado de Dio, aŭ regno, en la mondo komenciĝis per la kreado de homo en la sesa tago post la [[kreo-rakonto de Genezo|kreado de la mondo]] &lt;ref&gt;Hananal Kochav, [https://www.hidabroot.org/article/816 Aĝo de la Mondo en Judismo kaj Kabalo] , Hidabrot -retejo , 21.10.13 (hebrea)&lt;/ref&gt;. Eĉ en benoj kaj preĝoj, Dio estas ofte menciita kiel la &quot;reĝo de la mondo&quot;, kiel en [[Ĥanuko]], la matena preĝo [[Ŝaĥarit]], la [[Kabalat Ŝabato]] kaj pli &lt;ref&gt;X17&lt;/ref&gt;.

=== Islamo ===
La elemento de tutmonda regado ne aperas eksplicite en la [[Korano]] aŭ la [[Sunao]], sed ja ekzistas referencoj kaj decidoj, kiuj povus esti interpretitaj kiel ordono por trudi la islaman religion al la popoloj de la mondo. Kio estas la plej konata de ĉi tiuj versaĵoj estas la [[islama prozelitismo|Da'ŭa]]. En [[Kalam]], la celo de la Da'wah estas inviti homojn, islamanojn kaj ne-islamanoj egale, por kompreni la kultadon de Dio kiel ĝi estas esprimita en la Korano kaj Sunao kaj [[Konverto (religio)|konverti al Islamo]] &lt;ref&gt;MIRA A. BAZ, [https://etheses.bham.ac.uk/id/eprint/7235/1/Baz17PhD.pdf Retaj islamaj Da'wah-rakontoj en la UK: la Kazo de iERA], [[Universitato de Birmingham]]&lt;/ref&gt;. Da'wah kiel &quot;voko al Dio&quot; estas la rimedo de kiu [[Mohamedo]] komencis disvastigi la mesaĝon de la Korano al la homaro. Post lia morto, liaj kredantoj supozeble ricevis la devon disvastigi la religion kaj konvinki kiel eble plej multajn homojn konverti sian religion kaj alproksimiĝi al Islamo kaj [[monoteismo]]. Tial iuj interpretas ĉi tiun alvokon por la disvastigo de Islamo kiel esprimo de aspiro al tutmonda islama regado &lt;ref&gt;La Trankvila Revolucio: [https://www.namb.net/apologetics/resource/the-quiet-revolution-islam-s-search-for-world-dominance/ Islam's Search for World Dominance] (La Serĉo de Islamo pri Monda Dominado) , Apologetiko&lt;/ref&gt;.
[[Dosiero:Islamic State flag.svg|eta|250x250ra|La flago de la [[Islama Ŝtato]]. Ekstrema [[Islamismo|islamisma]] movado, kies celo estas konkeri la tutan mondon kaj apliki al ĝi [[Ŝario]] -leĝon.]]
Estis tiuj, kiuj prenis la religion de Islamo kiel malferman kaj celkonscian ambicion por mondregado. La movado, kiu elstaras inter tiuj movadoj, estas la [[Islama Ŝtato]] (ISIS), kiu klare celas apliki la leĝojn de [[Ŝario]] al ĉiuj popoloj de la mondo, kaj enkonduki la leĝojn de Islamo; aŭ alivorte, konkeri la tutan mondon kaj regi ĝin per unu aro de leĝoj kaj unu politika ento. La organizo Islama Ŝtato baziĝas sur pluraj fluoj en Islamo kaj kombinas tre ekstreman interpreton de [[Salafismo]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150226115714/http://www.quilliamfoundation.org/wp/wp-content/uploads/publications/free/islamic-state-the-changing-face-of-modern-jihadism.pdf Islama Ŝtato: La Ŝanĝanta Vizaĝo de Moderna Ĝihadismo] , web.archive.org, ‏ 2015-02-26&lt;/ref&gt;, la [[Salafi Ĝihado]]  &lt;ref&gt;Bunzel, Cole, [https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/The-ideology-of-the-Islamic-State.pdf &quot;De Papero-Ŝtato ĝis Kalifujo: La Ideologio de la Islama Ŝtato&quot;] , Saban-Forumo, 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wood, Rakonto de Graeme. &quot;[https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/03/what-isis-really-wants/384980/ Kion IŜ vere volas]&quot; . Atlantiko . ISSN 1072-7825 .&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Alastair Crooke, ContributorFmr MI-6 agent; Author, '[https://www.huffpost.com/entry/isis-wahhabism-saudi-arabia_b_5717157 Resistance: The Essence of Islamic Revolution', You Can't Understand ISIS If You Don't Know the History of Wahhabism in Saudi Arabia], HuffPost, ‏2014-08-27 &lt;/ref&gt; kaj [[Islamismo]] &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141127132619/http://www.newstatesman.com/world-affairs/2014/11/wahhabism-isis-how-saudi-arabia-exported-main-source-global-terrorism New Statesman | Wahhabism to ISIS: how Saudi Arabia exported the main source of global terrorism], web.archive.org, ‏2014-11-27&lt;/ref&gt;, kiu malakceptas ajnan religion krom [[sunaismo]]. Tiu speco de kredo kondukas al supercelo en kiu ĉiuj loĝantoj de la mondo konvertiĝos al Sunaismo, kaj kiu ne faros tion estos mortigita &lt;ref&gt;hermesauto, [https://www.straitstimes.com/world/middle-east/once-promised-paradise-isis-fighters-end-up-in-mass-graves Iam promesita paradizo, ISIS-batalantoj finiĝas en amastomboj] , The Straits Times, ‏ 2017-10-15 (&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;United States Congress House Committee on Foreign Affairs, [https://books.google.co.il/books?id=OL8jGrRmHSMC&amp;pg=PA67&amp;dq=ISIS+ideology&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj1x6K237_wAhWrsKQKHZjSC5cQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&amp;q=ISIS%20ideology&amp;f=false The Growing Strategic Threat of ISIS: Hearing Before the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, One Hundred Fourteenth Congress, First Session, February 12, 2015], U.S. Government Publishing Office, 2015, p.67.&lt;/ref&gt;.

=== Kristanismo ===
Eĉ en [[kristanismo]] estas elemento de kristana regado super la tuta mondo. Jam en la [[Mezepoko]] la kristanoj vidis sin kiel la regantoj de la tuta mondo, kiam ili envenigis sub la leĝoj de la Eklezio la tutan  Eŭropon. Eĉ nuntempe, ekzistas ekstremaj kristanaj grupoj kiuj subtenas plenan kristanan mondregadon.

Fine de la [[1980-aj jaroj]], la [[Socia sciencisto|sociologo]] Sarah Diamond &lt;ref&gt;Sarah Diamond, [[iarchive:roadstodominionr00diamrich|Roads to dominion : right-wing movements and political power in the United States]], New York : Guilford Press, 1995, p.246, ISBN 978-0-89862-862-3&lt;/ref&gt; komencis eldoni artikolojn pri la temo de la kristana [[regado-teologio]], kiu, koncernas ankaŭ la tutmondan regadon de la leĝoj de kristanismo kiel ili aperas en la [[Hebrea Biblio|Biblio]] kaj la [[Nova Testamento]]. Diamond  argumentis ke &quot;la primara graveco de ''Reconstructionist ideologio'' &lt;ref&gt;a ideologio de restarigo estas kristana tendenco kiu disvolviĝis en Usono kaj laŭ kiu oni devas agi laŭ certaj bibliaj leĝoj kiel skribite en la Sankta Skribo.&lt;/ref&gt; estas sia rolo kiel katalizilo por kio estas loze konata kiel &quot;majstra teologio&quot; [... ] La koncepto ke kristanoj estas devontigitaj konkeri ĉiujn sekularajn instituciojn fariĝis la centra unuiga ideologio de la kristana rajto&quot; &lt;ref&gt;Sara Diamond, [https://books.google.co.il/books?id=VRDo9R_FbdUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Spiritual+Warfare:+The+Politics+of+the+Christian+Right&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjqwfzhusTwAhVGhf0HHUIqCtwQ6AEwAHoECAAQAg#v=onepage&amp;q=the%20concept%20that%20Christians%20are%20Biblically%20mandated%20to%20'occupy'%20all%20secular%20institutions%20has%20become%20the%20central%20unifying%20ideology%20for%20the%20Christian%20Right&amp;f=false Spiritual Warfare: The Politics of the Christian Right] , Black Rose Books Ltd., 1990, p. 138, MSTB 978-0-921689-64-5&lt;/ref&gt;. Tamen, plejparte, la regadteologio rilatas nur al [[Usono]] kaj la reveno de &quot;''Ameriko''&quot; (efektive Usono) al la difino de la kristana ŝtato &lt;ref&gt;[http://www.publiceye.org/magazine/v19n3/clarkson_dominionism.html The Rise of Dominionism Remaking America as a Christian Nation] , www.publiceye.org&lt;/ref&gt;.

La polemika pastro d. James Kennedy, la fondinto de la ''Coral Ridge Presbyterian Church'', antaŭe rilatis al kristana mondregado, dirante ke &quot;kristanoj havas la devon, la mandaton, la devontigon kaj la sanktan respondecon redoni la teron al nia [[Jesuo Kristo]] - al regado de civilaj strukturoj, same kiel en iu ajn alia aspekto de vivo kaj dieco. Sed estas regado, kiun ni deziras. Ne nur alvoko. Ĉi tio estas regado, kiun ni serĉas. Ne nur influo. Ĉi tio estas regado, kiun ni serĉas. Ne nur egala tempo. Ĉi tio estas regado, kiun ni serĉas. Monda konkero. Jen kion Kristo ordonis al ni atingi” &lt;ref&gt;N.B., [https://stellarhousepublishing.com/christian-world-domination/ Christian World Domination?], Stellar House Publishing&lt;/ref&gt;.

== Arto ==

=== Literaturo kaj poezio ===
Mondregado aperas multe en la diversaj artoj, kutime kiel parto de intrigo aŭ plano por tutmonda dominado de la malbonkora rolulo. Tiaj fiuloj kaj [[Antagonisto|antagonistoj]] troveblas multe en [[poezio]], [[teatraĵo|teatraĵoj]] kaj [[klasika literaturo]]. Ekzemple, en la teatraĵo [[Rikardo Tria (Shakespeare)|Rikardo la 3-a]] de [[William Shakespeare]], la reĝo de Anglio supreniranta sur la tronon, esprimas sian deziron atingi staton de mondregado &lt;ref&gt;[https://giaonthemove.com/2015/07/02/the-world-domination-of-richard-iii-at-eclectic-theatre-company/ The World Domination of ‘Richard III’ at Eclectic Theatre Company], Gia On The Move, ‏2015-07-02&lt;/ref&gt;. Ankaŭ en la libroserio [[La Mastro de l' Ringoj]] de [[John Ronald Reuel Tolkien|Tolkien]], kiu estas konsiderata unu el la ĉefverkoj de la [[Fantasto|fantazia]] literaturo, la absoluta antagonisto, [[Saŭrono]], esprimas fortan deziron transpreni la mondon &lt;ref&gt;Dirk Vander Ploeg, [https://books.google.co.il/books?id=Yky-DvczkqQC&amp;pg=PA64&amp;dq=World+domination+in+lord+of+the+rings&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjjj4GyltTwAhWQhv0HHYgRAFQQ6AEwAHoECAMQAg#v=onepage&amp;q=World%20domination%20in%20lord%20of%20the%20rings&amp;f=false Quest for Middle-earth], Dirk Vander Ploeg, 2007, p.64, ISBN 978-0-595-44093-1.&lt;/ref&gt;.

Ankaŭ en la revolucia romano de [[George Orwell]], ''[[1984 (romano)|1984]]'', estas priskribita mondo kie tutmonda regado estas elstara trajto de la reĝimo. En la romano, ekzistas tri superpotencoj kiuj kontrolas ĉiujn partojn de la mondo; Oceanio, Eŭrazio kaj Orientazio, el kiuj ĉiu provas ataki la alian kaj transpreni kiel eble plej multe da teritorio, strebante al tutmonda regado &lt;ref&gt;George Orwell, [https://www.planetebook.com/free-ebooks/1984.pdf 1984], Planet eBook, p.16.&lt;/ref&gt;. La potenco en kiu la intrigo okazas, Oceana, ankaŭ konservas karakterizaĵojn de tutmonda regado - totala, vasta regado fare de ununura reganto super vasta populacio kiu obeas ĝin kiel unuo.

La elemento de malbono provanta transpreni la mondon estas objekto de [[Malrespekto|mokado]] en la populara [[Animacio|animacia]] serio ''Phineas and Ferb'', kiam la rolulo de ridinda malico, Doofenshmirtz, provas ĉiun epizodon elpensi alian ridindan inventon kiu celas realizi por li mondregadon &lt;ref&gt;Bob Sehlinger, Len Testa, [https://books.google.co.il/books?id=lzUrDgAAQBAJ&amp;pg=PA256&amp;dq=World+domination+in+phineas+and+ferb&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwisqu__mdTwAhW86uAKHYHyCS8Q6AEwAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q=World%20domination%20in%20phineas%20and%20ferb&amp;f=false The Unofficial Guide: The Color Companion to Walt Disney World], The Unofficial Guides, 2014-09-22, p.256, ISBN 978-1-62809-029-1.&lt;/ref&gt;. Tamen, li neniam sukcesas kaj estas [[satiro]] pri la klasika malbonkora rolulo &lt;ref&gt;David Perlmutter, [https://books.google.co.il/books?id=riYXAwAAQBAJ&amp;pg=PA359&amp;dq=phineas+and+ferb+Satire&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiP0pC2mtTwAhXVAWMBHQQrDSYQ6AEwAnoECAEQAg#v=onepage&amp;q=phineas%20and%20ferb%20Satire&amp;f=false America Toons In: A History of Television Animation], McFarland, 2014-03-18. p.359, ISBN 978-0-7864-7650-3.&lt;/ref&gt;.

En la [[libroserio]] ''The Wheel of Time'' de [[Robert Jordan]], mondregado estas esprimita en nekutima maniero: anstataŭ la malico provanta konkeri la mondon, estas ĝuste la heroo de la romano kiu provas preni la regadon de la mondo, por kunigi ĝin en la milito kontraŭ [[Satano]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;hellyafknright, [http://www.reddit.com/r/books/comments/t6z3r/are_there_any_novels_on_world_domination/ Are there any novels on world domination?], r/books, ‏2012-05-04&lt;/ref&gt;. Dum la serio la [[kliŝo]] de simpla knabo kiu iĝas la &quot;elektito&quot; estas nekutime uzata en la kontraŭa maniero, en kiu li estas devigita konkeri landojn por unuigi ilin antaŭ la apokalipsa batalo kontraŭ la Malhela Sinjoro &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Bildstrioj ===
En la rimedo de [[Bildliteraturo|bildstrioj]], elemento de tutmonda regado ofte aperas kiel komuna celo de la malbonkora grupo. Ĉi tiu elemento estas klare esprimita en la sekreta [[terorisma organizaĵo]] kiu aperas en la komika serio de [[Kapitano Usono|Captain Amerika]], ''[[hydra (bildstrio)|Hydra]]'' &lt;ref&gt;[http://www.marveldirectory.com/groupsandteams/hydra.htm HYDRA], www.marveldirectory.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20021116113717/http://www.geocities.com/marvel_terror/Hydra/Hydra.html Villains of Marvel Comics: HYDRA!], web.archive.org, ‏2002-11-16&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mike O'Sullivan, Ohotmu Team[https://books.google.co.il/books?hl=iw&amp;id=w6YKDgAAQBAJ&amp;dq=Hydra+World+domination&amp;q=Hydra+World+domination#v=snippet&amp;q=Hydra%20World%20domination&amp;f=false , Marvel Cinematic Universe Guidebook: The Avengers Initiative], Marvel Entertainment, 2017-04-05, ISBN 978-1-302-49692-0.&lt;/ref&gt;. Tutmonda regado ankaŭ aperas en aliaj bildstrioj de [[Marvel Comics]], kiel la fikcia firolulo Mandarin en la [[Iron Man]] serialo &lt;ref&gt;[https://www.marvel.com/characters/mandarin Mandarin Powers, Enemies, History | Marvel], Marvel Entertainment&lt;/ref&gt; aŭ [[Ultron]] en la okazaĵoj de [[sieĝo (bildstrioj)|''Sieĝo'']] &lt;ref&gt;[http://dx.doi.org/10.5860/choice.35-6051 The avengers], Choice Reviews Online 35, 1998-07-01, p.35–6051-35-6051 doi: 10.5860/choice.35-6051&lt;/ref&gt;. La kialo de la alta ofteco de la uzo de mondregado en bildstrioj, kaj precipe en [[Superheroo|superheroaj]] komiksoj, kuŝas en ĝia percepto kiel tre fiksa ĝenro, en kiu la fiulo preskaŭ ĉiam provas transpreni la mondon dum la heroo malhelpas tion al li. Kvankam diversaj artistoj provis rompi ĉi tiun konstantan motivon, la plej multaj superheroaj bildstrioj ankoraŭ traktas similajn temojn: malbonkoreco kun specialaj potencoj provas akiri mondregadon kaj la superheroo estas la sola kiu povas haltigi lin.

En la kunteksto de mondregado fare de lia antagonista rolulo, [[Doctor Doom]], la komiksa redaktisto [[Stan Lee]] skribis tion &quot;Kion do Doctor Doom vere deziris? Li volis regi la mondon. Nun, pensu pri tio. Kiam oni kuras ruĝan lumon, oni povas ricevi alvokon la tribunalo por ĝi, sed oni povas iri al policisto kaj diri al li &quot;Mi volas transpreni la mondon&quot;, kaj li nenion povas fari pri tio, ĉar tion ne estas krimo. Ĉiu povas voli regi la mondon. Do kvankam li estis la plej granda minaco al la [[Mirinda Kvaropo]], al mi li neniam estis krimulo!&quot; &lt;ref&gt;Roy Thomas, [https://books.google.co.il/books?id=wbGeYUwpw0gC&amp;dq=Stan+Lee%27s+Amazing+Marvel+Universe&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwin05iP683wAhWBA2MBHUFJCQYQ6AEwAHoECAIQAg Stan Lee, Stan Lee's Amazing Marvel Universe], Sterling, 2006, ISBN 978-1-4027-4225-5. &lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Vikicitaro}}
== Eksteraj ligiloj ==

* Michael Goss, &quot; [https://books.google.co.il/books?id=ZpE_zQEACAAJ&amp;dq=World+domination&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5_t3X48PwAhXV8rsIHVsZDvYQ6AEwAXoECAMQAQ Planoj por Monda Regado] &quot;, Sendepende Eldonado, [[januaro]] [[2020]] . {{ISBN|9781655973574}}
* Santana Guha Ray, &quot; [https://books.google.co.il/books?id=i0SVDwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=World+domination&amp;hl=iw&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj5_t3X48PwAhXV8rsIHVsZDvYQ6AEwCXoECAkQAg#v=onepage&amp;q=World%20domination&amp;f=false The Diamond Trail: How India Rose to Global Domination] &quot;, Harper Collins, julio [[2019]] . {{ISBN|9789353026806}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Monda registaro]]
[[Kategorio:Politiko]]
[[Kategorio:Tutmondiĝo]]
[[Kategorio:Ideologioj]]</text>
      <sha1>bjtrtpzxj5b5s0pduk6p1013oex386b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Komedio de moroj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>821016</id>
    <revision>
      <id>9393274</id>
      <parentid>9351631</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5831" sha1="p4kpw7sgzjmrbbu3omszo7g9vgh6k58" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La esprimo '''komedio de moroj''' (aŭ malpli longigite '''morkomedio''') estis elpensita [[Anglalingva literaturo|en la angla literaturo]] por priskribi [[Ĝenro|specon]] de realisma kaj [[Satiro|satira]] [[komedio]] el la periodo de la [[Angla Resurtronigo]] (1660-1710), kiu kritikas, mokas, aŭ ĵetas dubon sur [[Etiketo (reguloj)|manieroj]], modoj, kaj la {{J|socia konvencio}} de rafinita socio kondiĉigita de striktaj reguloj de ceremonio kaj maniero &lt;ref&gt;''A Handbook to Literature'' Fourth Edition (1980), C. Hugh Holman, Ed., pp. 91–92&lt;/ref&gt;. 

La komedio de moroj faras tion helpe de stereotipaj roluloj, kiel la ekstravaganca soldato aŭ la konservativa patro de la malnovgreka komedio de Aristofano, aŭ la hedonisto kaj hedonisto de la angla resurtroniga komedio &lt;ref&gt;George Henry Nettleton, Arthur [https://books.google.com/books?id=TD8xG2Jnc10C&amp;pg=PA149 ''British dramatists from Dryden to Sheridan''] p.149&lt;/ref&gt;. La sofistika intrigo de la komedio de moroj (kiu kutime centras ĉirkaŭ [[skandalo]]) estas dua en graveco al la socia kritiko esprimita en la humura diskurso de la roluloj. Frapa ekzemplo de komedio de moroj estas ''The Importance of Being Earnest'' (1895), de [[Oscar Wilde]], kiu ilustras la seksan [[Hipokriteco|hipokritecon]] de [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[moralo]].

La radikoj de ĉi tiu ĝenro estas antikvaj, atingante reen al la periodo de la novgreka komedio de [[Menandro]] (325-260 a.K.) de [[Helenismo|Helenisma Grekio]], de kiu restas fragmentoj de verkoj de la dramisto Menandro. La skribstilo de [[Menandro]], ellaboritaj intrigoj kaj stereotipaj. roluloj estis imititaj de [[Romia dramo|romiaj dramistoj]], kiel [[Plaŭto]] kaj [[Terentio]], kaj iliaj komedioj siavice influis la dramistojn de la [[Renesanco]]. En la [[17-a jarcento]] oni povas vidi komedion de maniero en la teatraĵoj de [[Molière|Moliere]], kiel ekzemple ''[[L'École des femmes]]'' (1662), [[Le Tartuffe ou l'Imposteur|''Tartufo'']] (1664) kaj ''[[La mizantropo]]'' (1666), kiuj ridindigas la hipokritecon kaj malmodestecon de la &quot;[[malnova reĝimo]]&quot;, kiu regis Francion de la fino de la [[15-a jarcento]] ĝis la [[Franca revolucio de 1789|Franca Revolucio]] je la fino de la [[18-a jarcento]].

== Fruaj ekzemploj ==
Sekve de la novan grekan komedion, romiaj satiristoj komencis jam la unua jarcento a.K. komponi tion, kio retrospektive povas esti perceptita kiel komedio de moroj. La satiro 1.9 de [[Horacio]] estas okulfrapa ekzemplo, kie la parolanto estas nekapabla esprimi sian deziron ke lia konversacio foriros, sed subtile implicas ĝin tra spriteco.

[[Multa bruo pri nenio|''Much Ado About Nothing'']] de [[William Shakespeare]] povas esti konsiderata la unua komedio de moroj en [[Anglio]], sed ĉi tiu ĝenro atingis sian pinton dum [[Angla Resurtronigo|la angla Restarigo]]. La komedioj de la periodo, kiuj estis influitaj per la karakteraj komedioj de [[Ben Jonson]], mokis la falsan spritecon kaj la senutilajn manierismojn de la periodo. La ĉefverkoj de la ĝenro estis la teatraĵoj de William Wycherley (''The Country Wife'', 1675) kaj [[William Congreve (dramisto)|William Congreve]] (''The Way of the World'', 1700). En la malfrua 18-a jarcento, [[Oliver Goldsmith]] (''She Stoops to Conquer'', 1773) kaj Richard Brinsley Sheridan (''The Rivals'', 1775; ''The School for Scandal'', 1777) revivigis la ĝenron.

== Fino de la 19-a jarcento kaj pluen ==
La tradicio de la komedio de moroj, kiu inkluzivas artefaritan kaj ellaboritan intrigon, kaj dialogon plenan de sloganos, estis daŭrigita fare de la irlanda dramisto [[Oscar Wilde]] en ''Lady Windermere's Fan'' (1892) kaj ''The Importance of Seriousness'' (1895). En la 20-a jarcento, la komedio de moroj estis renovigita fare de la britaj dramistoj [[Noël Coward]] (''Hay Fever'', 1925) kaj [[William Somerset Maugham|Somerset Maugham]], [[George Bernard Shaw]] (''[[Pygmalion]]'' de 1913, kiu poste estis adaptita en la [[muzikalo]]n ''The Fair Lady''), same kiel en [[fikcio]], en ''A Room with a View'' de [[E. M. Forster]] kaj la ''Jeeves and Worcester'' rakontoj de [[P. G. Wodehouse]]. La teatraĵo ''The Homecoming'' de [[Harold Pinter]] estis priskribita kiel &quot;komedio de moroj&quot; de la mez-dudeka jarcento &lt;ref name=&quot;Merritt2&quot;&gt;Susan Hollis Merritt, ''Pinter in Play: Critical Strategies and the Plays of Harold Pinter'' (Durham &amp; London, 1990: Duke UP, 1995) 5, 9–10, 225–28, 240.&lt;/ref&gt;. 

Aliaj modernaj ekzemploj estas ''The Remains of the Day'' de [[Kazuo Ishiguro]], ''Excellent Women'' de [[Barbara Pym]], kaj ''As Bees Drowning in Honey'', ''The Country Club'', kaj ''The Little Dog Laughed'' de Douglas Carter Beane, kaj ''Boston-Style Marriage'' (1999) de David Mamet.

Morkomedioj ofte aperis en brita kino kaj en brita televido. La filmserio ''Carry On..''. estas rekta (kvankam vulgara) posteulo de la stilo de morkomedio. Televidserio de David Croft en kunlaboro kun Jimmy Perry ''Dad's Army'' (''La armeo de paĉjo'') kaj Jeremy Lloyd (''[[Are You Being Served?]]'') ankaŭ apartenas al la ĝenro de morkomedio. [[Televida serio|Televidserioj]] kiel ekzemple ''George and Mildred'', ''Simply Fabulous'', ''The Young Ones,'' kaj ''The League of Gentlemen'' ankaŭ enhavas elementojn de morkomedio. Kvankam la ĝenro estas malpli ofta en usona televido, serioj kiel ekzemple ''[[Frasier]]'', [[Reĝo de la Monteto|''King Hill'']], ''Ugly Betty'', ''Soap'', kaj ''The Nanny'' ankaŭ estas morkomedioj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://web.archive.org/web/20071104051328/http://www.samuelfrench-london.co.uk/sf/Pages/feature/campton.html David Campton], ''Samuel French Londono''.
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Satiro]]
[[Kategorio:Dramo]]
[[Kategorio:Komediaj ĝenroj]]
[[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]]
[[Kategorio:Teatraj ĝenroj]]</text>
      <sha1>p4kpw7sgzjmrbbu3omszo7g9vgh6k58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clair Cameron Patterson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>821341</id>
    <revision>
      <id>9393270</id>
      <parentid>9287694</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19863" sha1="b74mpaexs2pcwu0b7lv96se7dkg2ds2" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Clair Cameron PATTERSON''' (la [[2-a de junio|2an de junio‏]], [[1922]] - la [[5-a de decembro|5an de decembro]] [[1995]]) estis [[Geokemio|geokemiisto]] kiu batalis plumbopoluadon kaj estis parto de la teamo kiu taksis la [[Aĝo de la Tero|aĝon de la tero]] ĉe la [[Kalifornia Instituto de Teknologio]].

Kunlabore kun [[George Tilton]] li evoluigis manieron mezuri etajn koncentriĝojn de [[plumbo]] kaj [[uranio]] en [[Rokaĵo|rokoj]]. Kun la helpo de ĉi tiu evoluo, [[Uranio-plumba datado|urani-plumba datado]], Patterson povis malkovri la aĝon de la [[Tero]] kiu estis determinita esti 4.55 miliardoj da jaroj. Krome, Patterson batalis la plej grandan parton de sia vivo por redukti kaj ĉesigi la distribuadon de plumbo en la medio. En [[1995]] al li estis premiita la premio Premio Tyler por mediaj atingoj (angle: Tyler prize for environmental aĉivements).

== Vivo ==
Patterson naskiĝis kaj kreskis en [[Iovao]], [[Usono]]. Lia patro estis [[leterportisto]] kaj lia patrino okupiĝis pri edukado. Lia amo por [[kemio]] komenciĝis en juna aĝo kiam lia patrino donis al li kemiaron. Li estis edukita en Grinnell College, kie li renkontis sian estontan edzinon, Lorna McClary, kaj ili havis kvar infanojn.

Kiam li studentiĝis ĉe Grinnell kun bakalaŭro en kemio, li kaj Lorena iris al la [[Universitato de Iovao]] por bakalaŭraj studoj, kie li faris tezon en molekula [[spektroskopio]]. Kiam li diplomiĝis en [[1944]], ili ambaŭ estis senditaj al Ĉikago por labori pri la [[Projekto Manhattan]] (la evoluo de la atombombo). Post pluraj monatoj tie, Patterson decidis membriĝi en la armeo, sed estis malakceptita pro la alta sekureco kiu ekzistis en la armeo. Kiam li revenis al Ĉikago, Patterson kaj Lowry decidis moviĝi al Oak Ridge, [[Tenesio]], por daŭri labori pri la Projekto Manhattan. En Oak Ridge li konatiĝis kaj komencis labori kun [[Mas-spektrogramo]].

Post la [[Dua Mondmilito]] li revenis al [[Ĉikago]] por daŭrigi siajn studojn por Ph.D. Inter la aliaj sciencistoj kiuj venis al la [[Universitato de Ĉikago]] post la Dua Mondmilito estis [[Harrison Brown]], kiu poste iĝis la unua persono kiu komprenis kiel taksi la aĝon de la Tero.

== Taksante la aĝon de la tero ==
La demando pri la aĝo de la tero ĉiam estis demando, kiun homoj provis respondi. Jam en [[1650]], ĉefepiskopo James Asher serĉis respondon al ĉi tiu demando. Kiel religia homo, li turnis sin por serĉi respondon en la [[Biblio]]. Li trovis la respondon en la [[2-a libro de la Reĝoj]] (kie la morto de la babilona reganto [[Nebukadnecar la 2-a|Nebukadnecar]] estas priskribita), kiu kalkulis la generaciojn de la profetoj ekde la tempo de [[Adamo (Biblio)|Adamo]], la [[praulo]], ĝis la morto de Nebukadnecar en 562 a.K. (kies mortdato estas konata), kaj aldonis la jarojn de la morto de Nebukadnecar ĝis lia tempo. Laŭ lia kalkulo, la tero estis kreita 4004 jarojn a.K. Tiutempe tiu kronologio estis akceptita en la plej granda parto de la okcidenta mondo.

En [[20-a jarcento|la 20-a jarcento,]] multaj sciencistoj okupiĝis pri mezurado de la tempo necesa por [[Radioaktiveco|radioaktiva]] [[atomo]] kadukiĝi en alian elementon. Danke al ĉi tiuj eksperimentoj, sciencistoj rimarkis, ke la tempo, kiun necesas por certa [[elemento]] kadukiĝi en alian elementon, estas konstanta.

Ekzemple, sciencistoj malkovris ke la elemento uranio unue ŝanĝiĝas al la elemento [[torio]]. Surbaze de tiu eltrovaĵo, la [[urania-toria datado|uranio-torio]] radiometra datado metodo estas fondita. Post kiam transformite en torio, la elemento ŝanĝiĝos plurfoje ĝis ĝi iĝos la elemento de plumbo. Kiam la atomo fariĝis la plumba elemento, ĝi restos plumbo por ĉiam kaj ne plu ŝanĝiĝos. Krome, la sciencistoj malkovris, ke la tempo necesa por la urania atomo disvolviĝi kaj turniĝi en plumbotomon estas averaĝe konstanta.

Uzante ĉi tiujn informojn pri la proporcio de uranio-plumbo en ŝtonoj, sciencistoj povus kalkuli la aĝon de ŝtonoj. (Simple: oni diras kaj scias, ke el 10 uraniaj atomoj, oni bezonas jaron por evolui kaj iĝi plumbo. Se ni malkovras, ke estas 9 uraniaj atomoj kaj unu plumbatomo en roko, tio signifas, ke la roko estas unu jaro. malnova).

En [[1947]], la [[geologo]] Harrison Brown de la Universitato de Ĉikago komprenis unuafoje kiel uzi ĉi tiun informon por kalkuli la aĝon de la tero. Harrison sciis, ke la aĝo de la tero ne povas esti kalkulita el la rokoj trovitaj sur la tero, ĉar tiuj rokoj suferis tro da ŝanĝoj ekde la naskiĝo de la tero kaj tial ili ne plu estas la samaj rokoj. Harrison funkciigis sub la supozo ke [[Meteorŝtono|meteoritoj]] estas restaĵoj de la kreado de la [[sunsistemo]] kaj tial la aĝo de la meteoritoj en la sunsistemo estas proksimume la aĝo de la tero ankaŭ. Harrison akiris la meteoritprovaĵon de la &quot;Meteorkratero&quot; en [[Arizono]].

Harrison asignis al du sciencistoj la taskon de mezurado. Unue, Harrison asignis al Patterson la taskon de mezurado de la plumbo, kvankam Patterson ne estis geologo, li konis mas-spektrometron per kiu estis eble mezuri eta kvantojn de certaj elementoj en materialo. Due, li asignis al alia sciencisto, George Tilton, la taskon mezuri la uranion.

=== La mezura procezo ===
Harrison donis du etajn [[kristalo]]jn nomitajn [[zirkono]]jn. Tiuj ĉi kristaloj, kies aĝo estis jam konata, estis tre fortaj kaj ne suferis ŝanĝojn dum miliardoj da jaroj. Ilia tasko estis trovi manieron mezuri la kvanton de plumbo kaj uranio en la kristaloj, ŝajne simpla tasko.

En [[1948]] la du komencis mezuradojn. La du devis atingi konsekvencajn mezurrezultojn (t.e., similajn rezultojn en malsamaj mezuradoj). Dum en la uraniaj mezuradoj Tilton povis atingi koherajn mezuradojn, Patterson tute ne povis atingi konsekvencajn mezuradojn. La kvanto de plumbo Patterson mezurita ĉiufoje estis malsama.

Patterson suspektis, ke la plumbo trovita en la laboratoriomedio poluas liajn mezuradojn (tiutempe li jam investis du jarojn en mezuradoj). Tial li faris ĉion eblan por purigi la laboratorion de plumbopoluado, li purigis la kemiaĵojn en la laboratorio kaj lavis siajn telerojn per [[acido]]. Dum kvar pliaj jaroj, Patterson provis atingi konsekvencajn mezuradojn dum obsede purigante kaj konservante purecon, sed sen sukceso.

Patterson ekkomprenis ke li devis konstrui novan laboratorion. La ŝanco venis kiam Harrison transdonis al la [[Kalifornia Instituto de Teknologio]], kaj invitis Patterson por interligi lin. Patterson konstruis la unuan ultra-puran ĉambron de ĝia speco ĉe la instituto (ĉe tiu punkto Patterson faris mezuradojn dum ses jaroj). En la ultra-pura ĉambro ĉe la Instituto de Teknologio, Patterson povis mezuri la kvanton de plumbo en la zirkonoj. Nun li estis preta mezuri la kvanton da plumbo kiu estis en la meteorito.

Patterson alportis la meteoritprovaĵon al Argonne Nacia Laboratorio. Tiutempe ekuzis la plej preciza mas-spektrometro en la mondo. Post izolado de la provaĵo de ajna ebla plumbopoluado, Patterson estis preta mezuri la kvanton de plumbo kaj uranio en la provaĵo kaj uzi ilin por kalkuli la aĝon de la Tero, kiu estis determinita esti 4.55 miliardoj da jaroj. Patterson estis la unua persono kiu sciis la aĝon de la tero kaj li decidis rakonti la malkovron unue al sia patrino.

== La batalo kontraŭ plumbopoluado ==

=== fono ===
Antaŭ ĉirkaŭ 8 500 jaroj, homoj komprenis kiel mini kaj prilabori metalojn el ŝtonoj. Ĝis tiam la plej granda parto de la plumbo estis trovita sub la surfaco, entombigita en la grundo. Tra la jaroj, tiu procezo estis perfektigita ĝis tia mezuro ke antaŭ proksimume 2,000 jaroj la [[Romio|romianoj]] povis produkti 80,000 [[tuno]]jn da plumbo jare. Kvankam la romianoj sciis, ke plumbo estas venena [[metalo]], ili uzis plumbon por konstrui siajn [[akvedukto]]jn, ili tegis siajn banojn, potojn kaj barelojn per plumbo kaj krome ili dolĉis siajn vinojn per ĝi. Ili uzis ĝin ĉar plumbo estis facile labori, malmultekosta kaj fleksebla. Krome, la homoj kiuj estis eksponitaj al ĝi en konsiderinda grado, tiuj kiuj minis kaj prilaboris ĝin, estis [[Sklaveco|sklavoj]]. Estas [[historiisto]]j kiuj kredas ke la disvastigita uzo de plumbo estas kio kaŭzis la disfalon de la [[Romia Imperio]].

La plumbo difektas la procezon de [[memoro]] kaj [[Lerno|lernado]], ĝi blokas nervajn konduktilojn, kaŭzas [[Steriligo|steriligon]] kaj perdon de konscio. La plumbo damaĝas la kognan evoluan procezon ĉefe ĉe infanoj sub la aĝo de ses jaroj. Krome, plumbo anstataŭas metaloj, kiuj estas esencaj por ĉela disvolviĝo, kiel [[zinko]] kaj [[fero]].

=== Plumbo en la 20-a jarcento kaj poste ===
[[dosiero:Dutch-Boys-Lead-Party-1923.jpg|dekstra|eta|250x250ra|La plumba partio de nederlanda knabo de 1923]]
Komence de la [[1920-aj jaroj]], farboproduktantoj komencis produkti plumbo-enhavantan farbon, por konvinki la publikon, ke plumbo ne estas danĝera, ili dungis la [[Reklamo|reklamindustrion]], kiu uzis infanrakontojn kaj fabelojn por krei bonan kaj familian bildon por plumbo.

En la fruaj 1920-aj jaroj, la uzo de plumbo komencis pliiĝi kiam kemiisto [[Thomas Midgley]] kaj inventinto [[Charles Kettering]] malkovris ke [[tetraetilplumbo]] povus esti surmerkatigita kiel fuelaldonaĵo por malhelpi motorfrapojn. Ili fondis novan firmaon nomitan &quot;Ethyl&quot; (en la pasinteco la Militministerio en Usono pripensis uzi &quot;Ethyl&quot; kiel venenan gason). La procezo de produktado de la fuelaldonaĵo estis sekvita per rakontoj kaj novaĵoj ke laboristoj ĉe la aldonaĵproduktadfabriko perdis sian prudenton kaj faris memmortigon kiel rezulto. Ĉi tie, la reklamindustrio ne plu sufiĉis por trankviligi la zorgojn de la publiko, do [[General Motors]] dungis D-ron Robert A. Kehoe, junan kuraciston el Cincinnati, por trankviligi la zorgojn de la publiko pri la danĝeroj de plumbo kaj plibonigi ĝian bildon. Kehoe kaŭzis duboj pri la danĝeroj de plumbo. Li asertis, ke plumbo estas nature trovita en la medio kaj ke ekzistas neniu indico ke plumbo estas malutila al homoj. Dum jardekoj, neniu pridubis la konkludojn de Kehoe, ĝis 1961 kiam Patterson komencis esplori la distribuadon de plumbo en la medio.

La sukceso de Patterson en determinado de la [[Aĝo de la Tero]] igis lin mondfama eksperto en mezurado de etaj koncentriĝoj de plumbo. En 1961 pluraj esploristoj estritaj de Patterson, financita de la American Petroleum Institute, komencis mezuri la kvantojn de plumbo en la oceano, en profunda kaj malprofunda akvo. Ĝis tiam, kiel ĉiuj aliaj, Patterson opiniis ke plumbo nature okazas. Post la mezuradoj, Patterson malkovris ke la kvantoj de plumbo en malprofunda akvo estas multe pli grandaj ol la kvantoj de plumbo en profunda akvo, kontraste al aliaj metaloj kiel ekzemple [[bario]]. Krome, Patterson sciis, ke la tempo necesas por ke la malprofunda akvo miksiĝu kun la profunda akvo estas centoj da jaroj, kaj el tio li konkludis, ke la plumbo en la malprofunda akvo (pli proksime al la bordo) alvenis lastatempe, de [[benzino]] kaj homo.

Patterson realigis la grandecon de la danĝero al publiko kaj poste dediĉis sian vivon al reduktado de la disvastiĝo de plumbo en la medio. En 1963, li publikigis la rezultojn de sia esplorado en la scienca revuo ''[[Nature (gazeto)|Nature]]'' en artikolo titolita: ''Concentrations of Common Lead in Some Atlantic and Mediterranean Waters and in Snow'' (Koncentriĝoj de Komuna Plumbo en kelkaj atlantikaj kaj mediteraneaj akvoj kaj en neĝo) (kunlabore kun geologo nomita Tatsumoto). Kelkajn tagojn post la artikolo, la opozicio de la korporacioj kiuj financis la esploradon de Patterson komenciĝis. La entreprenoj ofertis al Patterson ŝanĝi al alia esplortemo, sed Patterson rifuzis kaj lia esplorfinancado estis finita. Patterson provis atentigi la publikon pri la poluo kaŭzita de la uzo de plumba fuelo, sed estis renkontita kun opozicio de la korporacioj kaj ekspertoj kiel ekzemple D-ro Kehoe, kiu iĝis dungito de General Motors kaj estis konsiderita fakulo pri industria poluo.

La batalo de Patterson kontraŭ plumbo ne ĉesis kaj en 1965 li publikigis la artikolon: ''&quot;contaminated and natural&quot; lead environments of man'' (&quot;poluitaj kaj naturaj&quot; plumbaj medioj de homo) en kiu li provis dispeli la popularan opinion ke industria plumbo ne kaŭzas grandan ŝanĝon en naturaj plumboniveloj, kaj montris ke estas ekstrema anomalio de plumbokoncentriĝoj en la korpoj de usonanoj. Multaj subtaksis la konkludojn de Patterson kaj vidis lin kiel ekscentra homo, Dr. Kehoe mem nomis Patterson &quot;pli de zeloto ol sciencisto&quot;. Sed Patterson ne rezignis kaj sendis al diversaj usonaj registaraj oficistoj leterojn kaj artikolojn kiujn li skribis, inter ili estis senatano [[Edmund Muskie]], kiu estis prezidanto de la Senata subkomitato pri akvo kaj aerpoluo.

En 1966 Muskie okazigis pridemandajn sesiojn koncerne la plumban demandon, al kiuj Dr. Kehoe kaj Patterson estis invititaj. D-ro Kehoe asertis, ke ne estas ŝanĝo en la niveloj de plumbo trovita en la medio en la lastaj tri jardekoj kaj ke ekzistas neniu pruvo, ke plumbo estas malutila al homa sano. Aliflanke, Patterson asertis ke ekzistas pliiĝo en la koncentriĝo de plumbo trovita en homoj kiel rezulto de eksponiĝo al la medio, kaj ke la niveloj de plumbo mezuritaj en homoj tute ne estas naturaj sed estas la rezulto de kontinua poluado de la medio kun plumbo, precipe de [[benzino]] enhavanta plumbon.

En la sama tempo, Patterson kaj liaj studentoj mezuris plumbon en [[Antarkto]] kaj [[Gronlando]], kie Patterson plej klare montris la diferencojn en plumbokoncentriĝoj inter neĝo kiu estis eksponita al la medio kaj neĝo kiu ne estis eksponita al la medio kaj la [[industria revolucio]] (tio neĝo kio estas sub la nuntempa surfaco).

En 1973, la klopodoj de Patterson donis frukton, kaj la Usona Mediprotekta Agentejo sciigis planon elfazigi plumbon de benzino, poste forigante plumbon de ĉiuj konsumvaroj en Usono. Antaŭ la fino de 1990, estis raportite ke ekzistis 80% malkresko en la kvantoj de plumbo mezurita en la korpoj de usonanoj.

Patterson ankaŭ traktis [[plumbovenenado]]n per manĝaĵo, li montris ke ekzistas anomalioj de plumbo en ladfiŝoj kompare kun freŝaj fiŝoj, verŝajne de sigelado de [[ladskatolo]]j kun plumbo.

En 1978, Patterson aliĝis al la panelo de la National Research Council, kies plimulto konsentis ke ekzistis pliiĝo en plumboniveloj kaj ke ekzistis bezono redukti plumbon de la medio, sed ankaŭ argumentis ke pli da esplorado estis necesa. Aliflanke, Patterson argumentis en minoritatraporto ke la kontroliniciatoj devus komenciĝi tuj por redukti aŭ tute forigi plumbon de la ĉiutaga medio, inkluzive de [[fuelo]], [[farbo]], [[manĝaĵo]], akvotransiga sistemoj, ktp. Tridek jarojn poste, la plej multaj el la proponitaj kontroloj de Patterson estis adoptitaj en Usono kaj aliaj mondopartoj.

Nuntempe, la medicina konsento deklaras, ke ekzistas neniu nivelo de plumbo kiu ne estas damaĝa al homoj, kiom ajn malgranda.

=== Nuntempaj normoj ===
En multaj landoj la normo por plumbo estas 5 mikrogramoj po kuba metro averaĝe tage, 1.5 mikrogramoj po kuba metro averaĝe je monato kaj 0.5 mikrogramoj po kuba metro jare mezume.

La usona normo por plumbo estas 1.5 mikrogramoj je kuba metro averaĝe dum tri monatoj.

En akvo la normo estas 10 mikrogramoj je litro (aktuale en 2006)

== Morto ==
Patterson mortis ĉe sia hejmo en Sea Ranch, Kalifornio en la aĝo de 73 la 5-an de decembro 1995, pro [[Astmo|astma]] atako.

La asteroido 2511 Patterson malkovrita de [[Carolyn S. Shoemaker|Caroline Shoemaker]] en 1980 estas nomita laŭ li. {{Refn|{{cite book|url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-540-29925-7_2512 |title=(2511) Patterson In: Dictionary of Minor Planet Names |publisher=Springer |date=2003 |ISBN=978-3-540-29925-7 |doi=10.1007/978-3-540-29925-7_2512}}}}

En la filmo [[Cosmos: A Spacetime Odyssey]] de 2014, [[Richard Gere]] rolis kiel Patterson.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Literaturo ==
* {{Citation|last1=Patterson|first1=C.|last2=Chow|first2=T. J.|year=1962|title=The occurrence and significance of lead isotopes in pelagic sediments|journal=Geochimica et Cosmochimica Acta|volume=26|pages=263–308|doi=10.1016/0016-7037(62)90016-9|issue=2|bibcode=1962GeCoA..26..263C}}
* {{Citation|last=Patterson|first=C.|year=1965|title=Contaminated and natural lead environments of man|journal=Arch. Environ. Health|volume=11|issue=3|pages=344–360|pmid=14334042|doi=10.1080/00039896.1965.10664229}}
* {{Citation|author=Bryson, Bill|year=2004|title=A Short History of Nearly Everything|publisher=Broadway|isbn=978-0-7679-0818-4|pages=149, 156–160|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shorthistoryofne00brys}}
* {{Citation|last=Casanova|first=I|pmid=10943366|publication-date=Sep 1998|year=1998|title=Clair C. Patterson (1922-1995), discoverer of the age of the Earth|volume=1|issue=3|periodical=Int. Microbiol.|pages=231–2}}
* {{Citation|editor-last=Davidson|editor-first=Cliff I.|year=1998|title=Clean Hands: Clair Patterson's Crusade against Environmental Lead Contamination|publisher=Nova Science Publishers|location=New York|pages=xxxiv+162|isbn=978-1-56072-568-8}}
* Denworth, L. ''Toxic Truth: A Scientist, A Doctor, and the Battle over Lead'', Beacon Press, 2009.
* {{Citation|last1=DiMeo|first1=Nate|author1-link=Nate DiMeo|title=Small Sample|url=https://thememorypalace.us/small-sample/|website=[[The Memory Palace]]|access-date=13 April 2022|location=Episode 192|date=11 April 2022}}
* {{Citation|last=Flegal|first=A|year=1998|pmid=9719609|publication-date=Aug 1998|title=Clair Patterson's Influence on Environmental Research|volume=78|issue=2|periodical=Environ. Res.|pages=65–185|doi=&lt;!--none--&gt;|bibcode=1998ER.....78...65F}}
* {{Citation|last=Flegal|first=A R|year=1998|pmid=9725987|publication-date=Aug 1998|title=Clair Patterson's influence on environmental research|volume=78|issue=2|periodical=Environ. Res.|pages=64–70|doi=10.1006/enrs.1998.3861|bibcode=1998ER.....78...65F}}
* {{Citation|last=McGrayne|first=S. Bertsch|chapter=Ch. 9: Lead-Free Gasoline and Clair C. Patterson|title=Prometheans in the Lab|publisher=McGraw-Hill|location=New York|year=2002|isbn=978-0-07-140795-3|url-access=registration|url=https://archive.org/details/prometheansinlab0000mcgr}}
* {{Citation|last=Needleman|first=H L|year=1998|pmid=9719611|publication-date=Aug 1998|title=Clair Patterson and Robert Kehoe: two views of lead toxicity|volume=78|issue=2|periodical=Environ. Res.|pages=79–85|doi=10.1006/enrs.1997.3807|bibcode=1998ER.....78...79N}}
* {{Citation|last=Nriagu|first=J O|year=1998|pmid=9719610|publication-date=Aug 1998|title=Clair Patterson and Robert Kehoe's paradigm of &quot;show me the data&quot; on environmental lead poisoning|volume=78|issue=2|periodical=Environ. Res.|pages=71–8|doi=10.1006/enrs.1997.3808|bibcode=1998ER.....78...71N}}
* {{Citation|last=Reilly|first=Lucas|title=The Most Important Scientist You've Never Heard Of|periodical=Mental Floss|date=May 17, 2017|url=http://mentalfloss.com/article/94569/clair-patterson-scientist-who-determined-age-earth-and-then-saved-it}}
* {{Citation|last=Tilton|first=George R.|url=http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/15513.html|access-date=July 1, 2018|title=Clair Cameron Patterson}}
* Rebelsky, Samuel A., [https://rebelsky.cs.grinnell.edu/musings/clair-patterson ''SamR's Assorted Musings and Rants: Grinnellians you should know (or know about): Clair Patterson '43''], retrieved October 9, 2022

== Eksteraj ligiloj ==
* Clair Cameron Patterson — Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences
* Clair Cameron Patterson (Geochemist) ĉe [https://library.caltech.edu/archives/home La Caltech Arkivoj]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Paterson, Clair Cameron}}
[[Kategorio:Mortintoj en 1995]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1922]]
[[Kategorio:Usonaj kemiistoj]]</text>
      <sha1>b74mpaexs2pcwu0b7lv96se7dkg2ds2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Homa biologio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>822681</id>
    <revision>
      <id>9393264</id>
      <parentid>8097114</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T06:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kingmakerhrind</username>
        <id>258213</id>
      </contributor>
      <comment>Vin Malik is an Indian rapper, singer, and songwriter associated with Haryanvi hip-hop music. He is known for releasing independent music that combines rap, regional storytelling, and modern urban sounds. His work has been distributed across major streaming platforms, including Spotify, YouTube Music, Apple Music, and JioSaavn.</comment>
      <origin>9393264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="d85q84cjt2hymuyjtz0gdxm2gi023r6" xml:space="preserve">[[Kategorio:Biologiaj studfakoj]]
[[Kategorio:Homoj|Biologio]]
'''Vin Malik''' is an Indian rapper, singer, and songwriter associated with Haryanvi hip-hop music. He is known for releasing independent music that combines rap, regional storytelling, and modern urban sounds. His work has been distributed across major streaming platforms, including Spotify, YouTube Music, Apple Music, and JioSaavn.</text>
      <sha1>d85q84cjt2hymuyjtz0gdxm2gi023r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beatle-manio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>822757</id>
    <revision>
      <id>9392899</id>
      <parentid>9240035</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8113" sha1="2etb13z4b9x91x5qjch1k5b5xx8rj62" xml:space="preserve">[[Dosiero:Beatles_with_Ed_Sullivan.jpg|eta|La Beatles kun Ed Sullivan, februaro 1964]]
[[Dosiero:Aankomst_Beatles_op_Schiphol,_overzicht_drukte_op_Schiphol,_Bestanddeelnr_916-5134.jpg|alternative=|eta|Membroj de la amaskomunikilaro svarmas la Beatles ĉe [[Flughaveno Schiphol|Schiphol]] Amsterdamo Flughaveno en junio 1964, kiel fervoruloj atendas ilin supre ĉe la flughavena terminalo.]]
[[Dosiero:Aankomst_Beatles_op_Schiphol,_de_Beatles_tijdens_persconferentie._Vlnr_Jimmy_Nic,_Bestanddeelnr_916-5130.jpg|eta|Tenanta gazetaran konferencon en Nederlando ĉe la komenco de ilia unua monda turnea travojaĝo, junio 1964]]
[[Dosiero:LondonPavilion1964.jpg|maldekstra|eta|La Londona [[Pavilono]] montranta ''[[:en:A_Hard_Day's_Night_(film)|A Hard Day's Night]]'' (''Nokton de Malfacila Tago''), aŭgusto 1964]]
[[Dosiero:Beatles_at_the_George_Washington_Hotel,_September_1964.jpg|eta|Policoj eskortas Harrison kaj McCartney tra fervoruloj kolektitaj ĉe la Georgo Vaŝingtono Hotelo en Jacksonville, Florido, septembro 1964.]]
[[Dosiero:Beatles_press_conference_1965.jpg|maldekstra|eta|La Beatles ĉe gazetara konferenco dum ilia aŭgusto 1965 nord-amerika turnea travojaĝo]]&quot;'''Beatle-manio'''&quot; - la furoro pri la [[muzikbando]] [[The Beatles]] - estas termino, kiu referencas al [[Sociologio|sociologia]] fenomeno konata kiel &quot;[[Amashisterio|amasa psikozo]]&quot;, kiu afliktis [[Unuiĝinta Reĝlando|Brition]], [[Usono]]n kaj la ceteron de la mondo meze de la [[1960-aj jaroj|sesdekaj jaroj]], en ĉio rilata al la [[The Beatles|Beatles]], precipe inter [[Adolesko|adoleskulinoj]]. Beatle-manio estis karakterizita per [[histerio]] koncerne ĉion rilate al la grupanoj, ĉu imitante iliajn hararanĝojn kaj vestaĵojn, laŭtajn kriegojn ĉe koncertoj kaj renkontiĝoj de adorantoj ĉe la lokoj kie la grupanoj alvenis (ekzemple, flughavenoj kaj hoteloj).

== Komenco kaj pinto ==
La fenomeno komenciĝis en Britio jam en oktobro [[1963]], post kiam la Beatles aperis vivas en [[televido]]; la venontan tagon, ĉiuj anglaj [[gazeto]]j publikigis enormajn fraptitolojn kaj kovrilfotojn de la grupo. Ĉe koncerto fine de tiu monato en Anglio, 600 homoj atendis 36 horojn por aĉeti biletojn, kaj kiam la biletvendejo malfermiĝis, la oficejo kolapsis pro la premo de la homamaso. La unua uzo de la esprimo estis en la brita gazeto &quot;The Daily Mirror&quot; la [[2-a de novembro|2-an de novembro]] 1963.

La grandeco de la fenomeno evidentiĝis kiam la Beatles alvenis en Usono; la [[7-a de februaro|7-an de februaro]] [[1964]], kiam la grupo alvenis al [[Flughaveno London Heathrow]] en [[Londono]] por sia flugo al [[Usono]], ili trovis tie proksimume 4 000 adorantojn kiuj venis por svingi [[adiaŭo]]n al ili antaŭ ilia vojaĝo. Alveninte al la [[Internacia Flughaveno John F. Kennedy|flughaveno JFK]], ili estis renkontitaj kun simila nombro da adorantoj, kiuj venis por saluti ilin. Multaj adorantoj ankaŭ kunvenis ĉe la enirejo de la hotelo, kaj la fenomeno akompanis ilin dum ilia vizito. Ilia unua televida apero en Usono estis en la spektaklo de [[Ed Sullivan]], la [[9-a de februaro|9-an de februaro]] kaj estas konsiderita mejloŝtono kaj la malfermaĵpafo de la ''[[Brita invado]]''. Laŭ taksoj, ĉi tiu prezentado estis spektita de ĉirkaŭ 73 milionoj da homoj, rekordo por la periodo. Ĉe ilia venonta apero en tiu spektaklo semajnon poste, ĉi-foje en [[Miamo]], la grupo preskaŭ ne alvenis ĝustatempe al la studio pro la granda [[homamaso]] kiu baris ilian vojon kaj [[polico]] estis vokita al la sceno por fari vojon por ilin tra la amasoj da adorantoj. En [[1965]], The Beatles aperis ĉe [[Shea Stadium]] en [[Novjorko]] antaŭ 55,600 spektantoj, la plej granda publiko ĉeestanta ĉe [[rokkoncerto]] ĝis tiu tempo, en kio estis la pinto de la fenomeno.

== Fino ==
La fenomeno forvelkis kun la ĉeso de la koncertoj [[The Beatles|de la Beatles]]. En marto [[1966|1966,]] Lennon donis longan intervjuon al brita semajnĵurnalo en kiu li parolis, interalie, pri la [[Kristana preĝejo|eklezio]]. Li diris, ke laŭ lia impreso pli kaj pli da adoleskantoj forlasas la preĝejon, kiu malproksimiĝis de la komencaj [[Idealo (filozofio)|idealoj]] de [[Kristo]], laŭ li, la Beatles estas pli popularaj inter la junuloj ol [[Jesuo de Nazaret|Jesuo]]. La rimarkoj, kiuj iris sen speciala atento en [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]], estis publikigitaj en aŭgusto de tiu jaro kaj ricevis fraptitolojn kiuj elprenis la rimarkojn el kunteksto en [[Usono]] &lt;ref&gt;[http://beatlesnumber9.com/biggerjesus.html Retpaĝo kiu resumas la aferon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101119141155/http://beatlesnumber9.com/biggerjesus.html |date=2010-11-19 }} retejo Beatles no. 9&lt;/ref&gt;. Laŭ la titolo, Lennon diris ke &quot;The Beatles estas pli grandaj ol Jesuo&quot;. Tio kaŭzis ondon de malamo dum la lasta apero de The Beatles en Usono. Membroj de la [[Ku-Kluks-Klano]] organizis publikajn bruligadojn de Beatles-diskoj en la urboj de la [[Sudaj ŝtatoj de Usono|suda Usono]], radiostacioj bojkotis la kantojn kaj brutuloj minacis kaj eĉ atakis adorantojn kaj minacis la pacon de la grupo mem. Tiuj travivaĵoj, kune kun la sento de la grupanoj de abomeno ĉe la fakto ke ili ne povas ludi novan materialon ĉe spektakloj kaj estas devigitaj ludi malnovan materialon denove kaj denove kun terura sonkvalito, finfine kontribuis al la fino de vivaj prezentoj. Kun la fino de la vivaj prezentoj, Beatle-manio ankaŭ malkreskis kaj kolapsis al pli sobra arta aprezo de la atingoj de la grupo kiuj sekvis.

== Akcepto de la Beatle-manio fare de la Beatles kaj ĝia influo sur ili ==
La Beatles mem aludis la fenomenon en ilia filmo [[A Hard Day's Night (filmo)|''A Hard Day's Night'']] kiu, interalie, montras la histeriajn inajn adorantojn, kiuj akompanas la grupon ĉie kaj la fenomenon entute. La fenomenoj de histerio registritaj en televido kaj en la filmoj kondukis al ĉi tiu konduto (kriado, sveno, amasiĝo ĉe flughavenoj kaj antaŭ hoteloj) kopiita kaj imitita tra la tuta mondo kiel &quot;akceptebla konduto&quot; kiam la grupanoj alvenas en iu ajn urbo. kaj prezentu tie. Tio malhelpis la membrojn de la grupo de rekta kontakto kun la publiko kaj la medio kaj ili kutime ne forlasis sian hotelĉambron entute, krom la koncerto kaj vojaĝado kaj ne ĉiam sciis kie ili estas.

La grupanoj mem suferis pro la frenezo ĉirkaŭ ili; [[George Harrison]] skribis en sia aŭtobiografia libro &quot;I Me Mine&quot; ke tiuj jaroj estis [[infero]] por li, kaj en la [[antologio]] de la grupo [[Paul McCartney]] diris ke la timkrioj ĉe la spektakloj estis tiel laŭtaj ke la grupanoj ne povis aŭdi sin sur scenejo, kaj tio ĉi estis unu el la kialoj kial ili ĉesis prezenti kaj anstataŭe fokusi pli sur [[Sonregistrejo|studioregistradoj]].

Kvankam surface ŝajnas kvazaŭ la grupanoj enpoŝigis multe da mono kaj rekte de la prezentoj kaj de [[tantiemo]] sur reklamaj produktoj (konsumvaroj kiel [[Pupo (ludilo)|pupoj]], [[Vesto|vestaĵoj]], [[Presarto|presaĵoj]] sur ĉiu ebla konsumprodukto) tio ne estis la kazo. Ilia iniciatinto, [[Brian Epstein]] estis naiva [[Entreprenisto|komercisto]] kaj perdis kontrolon. Lokaj spektakloj verŝis enormajn sumojn en la poŝojn de lokaj reklamantoj kaj ne la grupanoj, pro nezorgemaj kontraktoj kaj malsukcesaj intertraktadoj sur la parto de Epstein. Komence ne ekzistis licencado por la produktado de Beatles-produktoj, kiam estis establita firmao kiu prizorgis la licencadon kaj produktadon de tiuj produktoj, la membroj de la Beatles ricevis nur 10% de la enspezo, kiu estis dividita inter ili kaj Epstein.

En [[1977]], [[muzikalo]] de la sama nomo, kiu traktis la grupon, estis enscenigita sur [[Broadway (teatro)|Broadway]], kaj estis prezentita 1,006 fojojn, ĝis ĝi eliris la scenejon en [[1979]]. La muzikalo eĉ gajnis [[Premio Tony]] por la lumdezajno.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Brita invado]]
* [[Beliebers]]
* [[junulara idolo]]
* [[Amashisterio|Amasa histerio]]

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Muziko en 1960-1969]]
[[Kategorio:1960-1969 en Britio]]
[[Kategorio:Sociologio]]
[[Kategorio:Amashisterio]]
[[Kategorio:The Beatles]]</text>
      <sha1>2etb13z4b9x91x5qjch1k5b5xx8rj62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eric Idle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>823766</id>
    <revision>
      <id>9393058</id>
      <parentid>8420527</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2945" sha1="ix8zyqhevvhr6vj1tw3q2nykthyjix3" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro}}

'''Eric IDLE''' (naskita la [[29-a de marto|29-an de marto]] [[1943]]) estas [[Britoj|brita]]-[[Angloj|angla]] [[aktoro]], [[komikisto]] kaj kino kaj [[Reĝisoro|televidreĝisoro]]. Li ankaŭ okupiĝas pri verkado kaj [[Komponado (muziko)|komponado]].

== Vivo ==
Idle famiĝis ĉefe kiel parto de [[Monty Python]], en kiu li ĉefrolis en granda nombro da roluloj kaj okupiĝis pri verkado de diversaj [[skeĉo]]j. La skeĉoj kiujn li verkis karakterizas tre longaj tekstoj, diritaj rapide kaj sinsekve, kiujn li kutime dirus mem. Idle skribis kaj komponis multajn el la kantoj de Monty Python, inkluzive de la sukceso de la filmo [[Monty Python's Life of Brian]] (akk ''Brian Superstar'') : ''Always look on the bright side of life'' (Ĉiam rigardu la helan flankon de la vivo), kiun li ankaŭ kantis, krom aliaj kantoj de la grupo.

Idle estis proksima amiko de la muzikisto [[George Harrison]], membro de la [[The Beatles|Beatles]]. La proksima [[persona rilato]] inter la du ebligis la produktadon de la filmo ''Brian Superstar''. Kiam Idle kontaktis Harrison kaj rakontis al li ke la [[BBC]] nuligis ilian partoprenon en la produktado de la filmo, Harrison jesis investi sian tutan riĉaĵon en la filmo, kaj eĉ establis sendependan produktentreprenon por tiu celo. Idle poste nomis la agadon de Harrison: &quot;la plej multekosta filmbileto iam pagita.&quot;

Post la dissolvo de la grupo Monty Python, Idle aperis en diversaj filmoj kaj en televido, kaj ankaŭ esprimis en la filmoj ''The Magic Sword'' (kiel Devon la [[Drako]]), kaj en [[Shrek the Third|''Shrek III'']] (kiel [[Merlin (mitologio)|Merlin]] la Sorĉisto).

==Filmoj==
* [[The Adventures of Baron Munchausen]], 1988

== Vidu ankaŭ ==
* [[9620 Ericidle]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* Profile de [http://www.montypython.com/python_Eric_Idle/17 Eric Idle ĉe oficiala retejo de Monty Python]
* {{IMDb nomo}}
* {{IBDB nomo}}
* Eric Idle ĉe the Internet Off-Broadway Database
* Eric Idle ĉe Playbill Vault
* Eric Idle ĉe the British Film Institute
* Eric Idle ĉe the BFI's Screenonline
* Eric Idle ĉe British Comedy Guide
* [[iarchive:Eric_Idle_The_FCC_Song|Eric Idle kantas lian &quot;FCC Kanton&quot; en Mp3 formato de Archive.org]]
* {{Cite web|url=http://www.footlights.org/past/1965|title=''My Girl Herbert''|access-date=16 June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060104112941/http://www.footlights.org/past/1965|archive-date=4 January 2006|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060104112941/http://www.footlights.org/past/1965 |date=2006-01-04 }}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|IDLE, Eric}}

[[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]]
[[Kategorio:Anglaj kantaŭtoroj]]
[[Kategorio:Anglaj dramistoj]]
[[Kategorio:Anglaj ateistoj]]
[[Kategorio:Anglaj agnostikuloj]]
[[Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1943]]
[[Kategorio:Anglaj aktoroj]]
[[Kategorio:Britaj komikistoj]]</text>
      <sha1>ix8zyqhevvhr6vj1tw3q2nykthyjix3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erich August Mayer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>824923</id>
    <revision>
      <id>9393037</id>
      <parentid>9001370</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="bt7cchuj8jr62zr8i546momoeaolq4z" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Erich August MAYER''' (naskiĝinta la {{daton|23|8|1894}} en [[Vieno]], mortinta samloke la {{daton|9|4|1945}}) estis [[aŭstrio|aŭstra]] verkisto. Lia familio havis [[sudetgermanoj|sudetgermanajn]] radikojn.

== Vivo ==
Estante filo de gimnaziinstruisto li ekstudis en 1912 ĉe la [[Universitato de Vieno]] germanistikon, historion kaj geografion. Li soldatis kiel volontulo dum la [[Unua mondmilito]]. Doktoriĝo pri filozofio sukcesis en 1921. Poste li instruistis mezlerneje; tiam li estris la vienan filion de la kulturkonserva klubo ''Deutscher Schulverein''. Gravis por lia pli posta evoluo kontaktoj al personoj de la t.n. Morold-rondo ĉirkaŭ la germannaciema verkisto [[Max von Millenkovich]] kiel ankaŭ al la eldonisto [[Adolf Luser]]. Luser komisiis lin en 1923 pri la ĉefredaktorado de la tutfamilia periodaĵo ''Der getreue Eckart '' kiu iĝis furora dum la Unua respubliko de Aŭstrujo.

En 1927 Mayer fondis la kulturligon ''Eckart-Bund zur Förderung der schönen Künste'' kiu ja ideologie tre proksimis de [[nacisocialismo]]. En la 1.7.1932 li iĝis membro de [[NSDAP]] (membronumero 1.205.802).&lt;ref&gt;Bundesarchiv R 9361-V/8179&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Killy, Literaturlexikon, dua eldono, Berlin, Bd. 8. Marq - Or, 2010, p. 65&lt;/ref&gt; Mallonge antaŭ la fino de la [[Dua mondmilito]] li memmortigis sin. Entombigis oni lin sur la viena tombejo ''Südwestfriedhof''.

== Graveco ==
Mayer kreis romanojn, rakontojn kaj epopeojn. Interesas la evoluo - kiu rekte sekveblas en la sinsekvo de la verkoj - de milda socikritikado ĝis malmilda demokrati-malŝato. La pli malfruaj romanoj ''Heimat'' kaj ''Der Knecht'' apartenas al la literatura ĝenro de ''[[Blut und Boden]]''. La lasta verko ĝis 1946 estis malpermesita en la [[sovetio|sovetie]] okupita zono.

Por la [[heksametro|heksametra]] epopeo ''Paulusmarkt 17'' oni aljuĝis al Mayer apogpremio de ''Österreichischer Staatspreis für Literatur''.

== Verkoj ==
* ''Wielands Verhältnisse zu Hamilton und Crebillon'', Wien 1921 (sub la nomo Erich Mayer)
* ''Raccolana'', Wien 1923
* ''Flammen'', Berlin 1928
* ''Gottfried sucht seinen Weg'', Wien 1929
* ''Werk und Seele'', Wien 1930
* ''O, ihr Berge!'', Berlin [k.a.] 1931
* ''Der Schuß in der Großen Oper'', Berlin 1932
* ''Paulusmarkt 17'', Wien 1935
* ''Der Umweg'', Wien [k.a.] 1937
* ''Heimat'', Gütersloh 1939
* ''Der Knecht'', Wien 1940
* ''Vergnügte Welt'', Gütersloh 1941
* ''Schach dem Tode!'', Wien 1942
* ''Der Engel'', Wien 1944

== Eldonistece ==
* [[Robert Hohlbaum]]: ''Wiener Novellen'', Wien 1924

== Literaturo ==
* [https://www.biographien.ac.at/oebl_5/421.pdf biografio ĉe ÖBL]
* Elfriede Huetter: ''Monographie über den Dichter Erich August Mayer'', Wien 1945
* Hermann Böhm: ''Erich August Mayer'', Wien 1980

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* {{DNB-Portal|130114731}}
* [http://www.onb.ac.at/sammlungen/litarchiv/bestaende_det.php?id=mayer postlasitaĵoj ĉe Aŭstria Nacia Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304204833/http://www.onb.ac.at/sammlungen/litarchiv/bestaende_det.php?id=mayer |date=2016-03-04 }}
* [https://www.projekt-gutenberg.org/autoren/namen/mayeraug.html verkoj ĉe Projekt-Gutenberg]
{{Bibliotekoj}}

{{Vivtempo|Mayer, Erich August}}

[[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]]
[[Kategorio:Germanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Pedagogoj]]
[[Kategorio:Membroj de NSDAP]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno]]
[[Kategorio:Mortintoj en Vieno]]
[[Kategorio:Sinmortigintoj]]</text>
      <sha1>bt7cchuj8jr62zr8i546momoeaolq4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radu Lupu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>825539</id>
    <revision>
      <id>9393249</id>
      <parentid>9263575</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4869" sha1="7mx17qqjpgp40en2qlutaezx2qtxlus" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Radu Lupu''' (la [[30-a de novembro|30an‏ de novembro]] [[1945]] en [[Galați (urbo)|Galați]], [[Rumanio]] - la [[17-a de aprilo|17-an de aprilo]] [[2022]]) estis [[Rumanoj|rumana]] juda [[pianisto]] kiu loĝis en [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] kaj [[Svislando]]. Rekonita kiel unu el la plej eminentaj pianistoj de lia generacio &lt;ref name=&quot;Gramophone&quot;&gt;{{Cite web|title=Happy 70th&amp;nbsp;birthday, Radu Lupu!|date=30 November 2015|website=Gramophone (gramophone.co.uk)|lang=en|url=http://www.gramophone.co.uk/feature/happy-70th-birthday-radu-lupu|access-date=18 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ct&quot;&gt;{{cite news|last=Duncan|first=Scott|date=1994-02-13|title=A cache of rare gems|newspaper=[[The Chicago Tribune]]|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1994-02-13-9402130040-story.html|access-date=10 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maestro di color che sanno|website=Alex Ross: The rest is noise|url=https://www.therestisnoise.com/2015/12/maestro-di-color-che-sanno.html|access-date=10 December 2018}}&lt;/ref&gt;.

Lupu registris multajn albumojn. Li estis nomumita por du [[Grammy Award|Grammy-Premio]] kaj gajnis unu, en 1996, por albumo kiu inkludis du [[Franz Schubert|Schubert-]] [[Sonato|piansonatojn]]. Inter la honoroj kiujn li ricevis estis Komandanto (CBE) en la [[Ordeno de la Brita Imperio|Ordeno de Brita Imperio]].

== Vivo ==
Radu Lupu estis naskita al advokato Meir kaj instruisto Anna, naskita Gabor. En la aĝo de ses jaroj li komencis lerni pianon, kaj en la aĝo de 12 li unuafoje koncertis en plena programo de verkoj kiujn li mem komponis. En la aĝo de 14 li gajnis [[stipendio]]n kaj komencis studi ĉe la Bukareŝta Konservatorio, kie li studis inter aliaj kun la instruisto de [[Dinu Lipatti]] &lt;ref name=&quot;csm&quot;&gt;{{cite news|title=Wonderboy|last=Woodward|first=Ian|date=10 September 1970|newspaper=[[The Christian Science Monitor]]}}&lt;/ref&gt;. En [[1961]] li gajnis stipendion por studi ĉe la [[Moskvo|Moskva]] [[Konservatorio]], kie li studis kun [[Heinrich Neuhaus]] kaj poste kun sia filo, [[Stanislav Neuhaus]], ĝis 1969 &lt;ref name=&quot;enescu&quot;&gt;{{Cite web|title=Radu Lupu|date=9 April 2013|website=George Enescu Festival|lang=en-US|url=https://www.festivalenescu.ro/2013-en/radu-lupu/|access-date=10 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214070318/https://www.festivalenescu.ro/2013-en/radu-lupu/|archivedate=2018-12-14}}&lt;/ref&gt;. Li gajnis unuan premion en tri konkursoj: [[Van Cliburn]] en [[1966]], la [[George Enescu]] Internacia Konkurso en [[1967]], kaj la [[Leeds]] Internacia Konkurso en [[1969]]. En [[1989]] li gajnis la prestiĝan premion &quot;Aviati&quot; de la itala asocio de vizitantoj &lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite news|first=Niel|last=Immelman|date=13 April 2009|title=Maria Curcio|type=obituary|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/music/2009/apr/14/obituary-maria-curcio}}&lt;/ref&gt;.

Radu Lupu estis regule invitita por ludi kun ĉiuj plej gravaj orkestroj en la mondo, inkluzive de la [[Berliner Philharmoniker|Berlina Filharmonio]], (kun kiu li malfermis la [[Festivalo de Salcburgo|Festivalon de Salcburgo]] en [[1986]], kondukita fare de [[Riccardo Motti]]), la nederlanda [[Reĝa Koncertdoma Orkestro (Nederlando)|Concertgebouw Orkestro]], ĉiuj gravaj [[Londono|Londonorkestroj]], kaj ĉiuj la ĉefaj usonaj orkestroj. Lia unua grava prezento en [[Usono]] estis en [[1972]], kun la [[Cleveland Orchestra]] kaj [[Daniel Barenboim]] en [[Novjorko]] kaj kun la [[Ĉikaga Simfonia Orkestro]] kaj [[Carlo Maria Giolini]]. Lupu ludis ĉe ĉiuj gravaj muzikaj festivaloj kaj estis regula gasto ĉe la Festivalo de [[Salcburgo]] kaj la Festivalo de [[Lucerno]].

En junio [[2019|2019,]] li deklaris sian deziron fini sian artan karieron ĉe la fino de tiu sezono.

Lupu malofte donis intervjuojn al raportistoj pro timo distordi siajn vortojn aŭ citi eksterkuntekston. estis edziĝinta dufoje. Unue edziĝinta al violonĉelisto Elizabeth Wilson en 1971. Li vivis en [[Laŭzano]] kun sia dua edzino, Dalia, naskita en Rumanio, [[violonistino]] en la loka orkestro.

Lupu mortis en Laŭzano post longa malsano, en la aĝo de 76 jaroj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://www.discogs.com/artist/833452 Radu Lupu diskografio] ĉe Discogs
* {{IMDb nomo|3741894}}
* [https://www.deccaclassics.com/us/artist/radulupu/biography Radu Lupu biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180623033028/https://www.deccaclassics.com/us/artist/radulupu/biography |date=2018-06-23 }} ĉe Decca
* [https://www.npg.org.uk/collections/search/person.php?LinkID=mp64659 Portretoj de Radu Lupu] ĉe la National Portrait Gallery, Londono
{{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|Lupu, Radu}}

[[Kategorio:Rumanaj judoj]]
[[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]]
[[Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio]]
[[Kategorio:Klasikaj pianistoj]]</text>
      <sha1>7mx17qqjpgp40en2qlutaezx2qtxlus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Socia izoliteco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>826239</id>
    <revision>
      <id>9393561</id>
      <parentid>8732152</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10801" sha1="nm1d92qup1du29op7s2g5270v5m38rl" xml:space="preserve">'''Socia izoliteco''' estas stato de parta aŭ totala manko de rilato inter la persono kaj [[socio]]. Ĝi devenas de diversaj sociaj, psikologiaj kaj fizikaj faktoroj kaj malsamas de [[soleco]]-izoleco, kiu reflektas intertempan kaj nevolan mankon de kontakto kun aliaj homoj en la mondo &lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=York Cornwell|first1=Erin|last2=Waite|first2=Linda|date=2009|title=Social Disconnectedness, Perceived Isolation, and Health among Older Adults|journal=Journal of Health and Social Behavior|language=en|volume=50|issue=1|pages=31–48|doi=10.1177/002214650905000103|pmid=19413133|pmc=2756979|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Socia izoliteco kutime inkluzivas resti hejme por longaj tempodaŭroj, sen [[komunikado]] kun familianoj, konatoj aŭ [[Amikeco|amikoj]], kaj intence eviti ajnan kontakton kun aliaj homoj kvankam ekzistas ŝanco fari tion.

Socia izoliteco influas homojn de ĉiuj aĝoj, kvankam [[Simptomo|simptomoj]] tendencas varii inter malsamaj aĝoniveloj &lt;ref name=&quot;nytimes2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|last=Khullar|first=Bhruv|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Efikoj ==
[[Dosiero:Asylbewerber03.jpg|eta|219x219ra|Rifuĝinta infano en Germanio, 1993]]
Socia izoliteco dum longaj jaroj povas esti kronika (longtempa) kondiĉo, kiu grave influas la homan psikon. Ĝi povas konduki al sentoj de [[soleco]], [[timo]], [[anksieco]] kaj [[angoro]] de homoj, kaj negativa [[Memfido|memestimo]]. Manko de konsekvencaj renkontiĝoj kun socio povas krei senton de malkonekto kaj [[fremdiĝo]], kaj komunikajn malfacilaĵojn, kiuj povas kaŭzi homon konflikton kun siaj malmultaj amikoj kaj familianoj.

En kazoj de socia izoliteco kiel rezulto de ŝanĝo en humoro aŭ mensa malfacileco, la persono povas elekti esti izolita dum periodo de [[deprimo|depresio]], kaj elekti fini la periodon de socia izoliteco kiam lia humoro pliboniĝas. Aliaj homoj povas provi pravigi socian izolitecon kiel plaĉa aŭ oportuna. Kelkfoje ili povas havi internan komprenon, ke socia izoliteco influas ilin en negativa maniero, sed ĉi tiu scio povas pliigi la malfacilecon kaj [[Socia anksia perturbo|maltrankvilon]]. Homoj, kiuj estas socie izolitaj, trovos malfacile konservi normalajn kaj sanajn [[interhoma rilato|rilatojn]], ĉar ili elektos konektiĝi kun aliaj nur kiam ili estas en bona humoro, kaj retiriĝos de aliaj kiam ili sentas sin malfortaj aŭ deprimitaj.

== Socia izoliteco dum la periodo de Koron-virusa epidemio ==
[[Kronvirusa pandemio de 2019-2023|La korona epidemio]] kaj la kvarantenoj truditaj kiel parto de ĝi kaŭzis ĝeneraligitan socian izolitecon en la mondo. La ĉefa loĝantaro trafita de tio estas tiuj aĝaj 65 kaj pli. Ekzemple en [[Israelo]], laŭ studo farita de la [[Centra Buroo de Statistiko de Israelo]] (LMS) en [[2020]], estis determinite ke unu el ĉiu du [[maljunulo]]j sentas sin solecaj &lt;ref&gt;{{Cite news|title=המגפה השקטה - בדידות הקשישים {{!}} דעה, רועי טל|url=https://www.globes.co.il/news/article.aspx?did=1001343464|work=Globes|date=2020-09-23|access-date=2022-05-21|first=רועי|last=טל}}&lt;/ref&gt;. Tiuj plenkreskuloj foje vivas sole hejme kaj pro la korona epidemio ili devis eviti ajnan kontakton kun homoj kaj familianoj dum tagoj kaj eĉ multaj monatoj.

Por mildigi la efikojn de socia izolado sur la korpo kaj menso, multaj homoj uzis [https://iw.economy-pedia.com/11041101-online-communication interretan komunikadon] por mildigi sian solecon. Inter la solvoj ofertitaj de la retaj amaskomunikiloj estis ankaŭ la uzo de retaj renkontiĝoj por la celo de renkontiĝoj, laboro kaj studoj, uzo de [[Socia reto (sociologio)|sociaj retoj]] kaj partopreno en retaj grupagadoj kiel sportaj agadoj, prelegoj kaj laborrenkontiĝoj.

== Socia izoliteco kondukas al pli frua morto&lt;ref&gt;Esperanta Retradio &quot;[http://esperantaretradio.blogspot.com/2023/06/socia-izoliteco-kondukas-al-pli-frua.html?view=flipcard Socia izoliteco kondukas al pli frua morto]&quot; La 22an de junio 2023.&lt;/ref&gt; ==
Izoliteco tre ŝarĝas multajn homojn, ĝi eĉ influas la mortoriskon. Laŭ prijuĝa analizo de 90 prilumigoj en diversaj landoj socie izolitaj homoj havas multe pli altan riskon morti pro certaj malsanoj. Rolon ludas ĉe tio la streshormono [[Kortizolo|kortisolo]].

Socia izoliteco kaj la sento pri soleco povas rimarkeble plialtigi la mortoriskon de homo. Tion konfirmas ampleksa analizo de ĉina esplorista teamo. Manko de sociaj kontaktoj estas akompanata de mortorisko kiu estas averaĝe je proksimume 32 procentoj pli alta, kaj la sento pri soleco kondukas al proksimume je 14 procentoj pli alta risko, raportas la sciencistoj en faka periodaĵo.

Kiel korpan kaŭzon por la pli alta risko la esploristoj konsideras pli fortan elŝuton de la streshormono kortisolo, kio laŭ ili daŭre influas la korpajn funkciojn negative. Statistike signifaj diferencoj inter la seksoj laŭ la analizo ne konstateblis. Tamen virinoj pli ofte sentis sin solecaj - kvankam ili kutime disponas pri pli grandaj sociaj retoj. Ĉe viroj la solvivado kaj manko de interhomaj kontaktoj estas pli disvastiĝintaj, sed ilia indikita subjektiva sento pri soleco tamen ofte ne respegulas tion.

La esplorista grupo de la Harbina medicina universitato estis analizinta 90 prilumigojn el diversaj landoj kun entute pli ol 2,2 milionoj da partoprenantoj. Estis konsiderata ĉe tio kiel socia izoliteco la objektiva manko de sociaj kontaktoj ĉe homoj kun limigita socia reto. &quot;Kontraŭe al tio soleco estas subjektiva sento de manko, kiu ekestas se ekzistas misproporcio inter dezirataj kaj faktaj sociaj rilatoj&quot;, skribas la aŭtoroj de la studaĵo.

Jam en la pasinteco studaĵoj rezultigis ke soleco kaj izoliteco povas konduki al pli alta mortonteco - sed ekzistis ankaŭ analizaj rezultoj kiuj ne konfirmis tion. La ĉinaj esploristoj nun elserĉis el pli ol 14.000 studaĵoj 90 pri socia izoliĝo kaj soleco, kiuj estis publikigitaj inter la jaroj 1986 kaj 2022 kaj kiuj kongruis kun certaj kriterioj. Tiel estis elektitaj nur studaĵoj ĉe kiuj aliaj faktoroj kiel [[aĝo]], [[sekso]], [[korpa masindico]], [[fumado]] kaj [[Alkoholismo|alkoholkonsumo]] estis konsiderataj ĉe la aranĝo de la prilumigo kaj ĉe la statistika analizo.

El la mezuritaj valoroj kiuj estis eltrovitaj por la influo de soleco aŭ socia izoliĝo al la mortorisko, la teamo kalkulis averaĝajn valorojn. Laŭ tio socia izoliĝo ekzemple plialtigas la riskon morti pri kancera malsano je 22 procentoj, soleco je 9 procentoj. Vide al [[Kormalsano|kor-sangocirkulaj malsanoj]] kiel [[mortokaŭzo]] socia izoliĝo plialtigas la mortoriskon je 34 procentoj. Ankaŭ por soleco rezultiĝis pli alta valoro, kiu tamen ne estis statistike sufiĉe klarindika.

La sciencistoj postulas ke la medicina praktiko pli forte konsideru tiujn faktorojn ĉe terapioj kaj ke estu disvolvataj strategioj por celite alfronti la socian problemon de la soleciĝo &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|vauthors=Khullar B|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cacioppo 2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Perceived social isolation and cognition|journal=Trends in Cognitive Sciences|volume=13|issue=10|pages=447–54|date=October 2009|pmid=19726219|pmc=2752489|doi=10.1016/j.tics.2009.06.005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Wilson RS, Krueger KR, Arnold SE, Schneider JA, Kelly JF, Barnes LL, Tang Y, Bennett DA|display-authors=6|title=Loneliness and risk of Alzheimer disease|journal=Archives of General Psychiatry|volume=64|issue=2|pages=234–40|date=February 2007|pmid=17283291|doi=10.1001/archpsyc.64.2.234|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Hawkley LC, Preacher KJ, Cacioppo JT|title=Oxford handbook of methods in positive psychology|date=2007|publisher=Oxford University Press|veditors=Ong AD, Van Dulmen MH|isbn=978-0-19-517218-8|location=Oxford|pages=559–575|chapter=Multilevel modeling of social interactions and mood in lonely and socially connected individuals|oclc=61178188|chapter-url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/1504/hawkley_preacher_cacioppo_2007.pdf?sequence=1|chapter-format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Ge L, Yap CW, Ong R, Heng BH|title=Social isolation, loneliness and their relationships with depressive symptoms: A population-based study|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=8|pages=e0182145|date=23 August 2017|pmid=28832594|pmc=5568112|doi=10.1371/journal.pone.0182145|doi-access=free|bibcode=2017PLoSO..1282145G}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Calati|first=Raffaella|last2=Ferrari|first2=Chiara|last3=Brittner|first3=Marie|last4=Oasi|first4=Osmano|last5=Olié|first5=Emilie|last6=Carvalho|first6=André F.|last7=Courtet|first7=Philippe|date=February 2019|title=Suicidal thoughts and behaviors and social isolation: A narrative review of the literature|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.022|journal=Journal of Affective Disorders|volume=245|pages=653–667|doi=10.1016/j.jad.2018.11.022|issn=0165-0327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BCMH2004&quot;&gt;{{Cite book|year=2004|url=http://www.health.gov.bc.ca/library/publications/year/2004/Social_Isolation_Among_Seniors.pdf|publisher=British Columbia Ministry of Health|title=Social Isolation Among Seniors: An Emerging Issue}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Social isolation and health, with an emphasis on underlying mechanisms|journal=Perspectives in Biology and Medicine|volume=46|issue=3 Suppl|pages=S39-52|year=2003|pmid=14563073|doi=10.1353/pbm.2003.0049|s2cid=201797117|citeseerx=10.1.1.203.4916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Boamah SA, Weldrick R, Lee TJ, Taylor N|title=Social Isolation Among Older Adults in Long-Term Care: A Scoping Review|journal=Journal of Aging and Health|volume=33|issue=7–8|pages=618–632|date=August 2021|pmid=33779366|doi=10.1177/08982643211004174|s2cid=232408483|pmc=8236667}}&lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[soleco]]
* [[izoleco]]
* [[fremdiĝo]]
* [[socia ekskludo]]

* [[Nesocia]]
* [[Beatriz Flamini]]
* [[emocia izoleco]]
* [[ekzisteca izoleco]]
* [[ekzistada krizo|Ekzisteca krizo]]
* [[hikikomorio]]
* [[dilemo de erinaco|la dilemo de erinaco]]
* [[solemulo]]
* [[anksio pri socia interagado|Socia maltrankvilo]]
* [[socia konekto]]
* [[socia ekskludo|Socia ekskludo]]
* [[socia reto (sociologio)|Socia reto]]
* [[socia ostracismo|Socia malakcepto]]
* [[socia rilato]]
* [[socia stigmato]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rilatoj inter plimulto kaj malplimulto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]</text>
      <sha1>nm1d92qup1du29op7s2g5270v5m38rl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393562</id>
      <parentid>9393561</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10849" sha1="8zo1j3qwol4p4ouy04qcdqhohktg6t1" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Rifuĝinta infano en Germanio, 1993}}

'''Socia izoliteco''' estas stato de parta aŭ totala manko de rilato inter la persono kaj [[socio]]. Ĝi devenas de diversaj sociaj, psikologiaj kaj fizikaj faktoroj kaj malsamas de [[soleco]]-izoleco, kiu reflektas intertempan kaj nevolan mankon de kontakto kun aliaj homoj en la mondo &lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=York Cornwell|first1=Erin|last2=Waite|first2=Linda|date=2009|title=Social Disconnectedness, Perceived Isolation, and Health among Older Adults|journal=Journal of Health and Social Behavior|language=en|volume=50|issue=1|pages=31–48|doi=10.1177/002214650905000103|pmid=19413133|pmc=2756979|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Socia izoliteco kutime inkluzivas resti hejme por longaj tempodaŭroj, sen [[komunikado]] kun familianoj, konatoj aŭ [[Amikeco|amikoj]], kaj intence eviti ajnan kontakton kun aliaj homoj kvankam ekzistas ŝanco fari tion.

Socia izoliteco influas homojn de ĉiuj aĝoj, kvankam [[Simptomo|simptomoj]] tendencas varii inter malsamaj aĝoniveloj &lt;ref name=&quot;nytimes2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|last=Khullar|first=Bhruv|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Efikoj ==
[[Dosiero:Asylbewerber03.jpg|eta|219x219ra]]
Socia izoliteco dum longaj jaroj povas esti kronika (longtempa) kondiĉo, kiu grave influas la homan psikon. Ĝi povas konduki al sentoj de [[soleco]], [[timo]], [[anksieco]] kaj [[angoro]] de homoj, kaj negativa [[Memfido|memestimo]]. Manko de konsekvencaj renkontiĝoj kun socio povas krei senton de malkonekto kaj [[fremdiĝo]], kaj komunikajn malfacilaĵojn, kiuj povas kaŭzi homon konflikton kun siaj malmultaj amikoj kaj familianoj.

En kazoj de socia izoliteco kiel rezulto de ŝanĝo en humoro aŭ mensa malfacileco, la persono povas elekti esti izolita dum periodo de [[deprimo|depresio]], kaj elekti fini la periodon de socia izoliteco kiam lia humoro pliboniĝas. Aliaj homoj povas provi pravigi socian izolitecon kiel plaĉa aŭ oportuna. Kelkfoje ili povas havi internan komprenon, ke socia izoliteco influas ilin en negativa maniero, sed ĉi tiu scio povas pliigi la malfacilecon kaj [[Socia anksia perturbo|maltrankvilon]]. Homoj, kiuj estas socie izolitaj, trovos malfacile konservi normalajn kaj sanajn [[interhoma rilato|rilatojn]], ĉar ili elektos konektiĝi kun aliaj nur kiam ili estas en bona humoro, kaj retiriĝos de aliaj kiam ili sentas sin malfortaj aŭ deprimitaj.

== Socia izoliteco dum la periodo de Koron-virusa epidemio ==
[[Kronvirusa pandemio de 2019-2023|La korona epidemio]] kaj la kvarantenoj truditaj kiel parto de ĝi kaŭzis ĝeneraligitan socian izolitecon en la mondo. La ĉefa loĝantaro trafita de tio estas tiuj aĝaj 65 kaj pli. Ekzemple en [[Israelo]], laŭ studo farita de la [[Centra Buroo de Statistiko de Israelo]] (LMS) en [[2020]], estis determinite ke unu el ĉiu du [[maljunulo]]j sentas sin solecaj &lt;ref&gt;{{Cite news|title=המגפה השקטה - בדידות הקשישים {{!}} דעה, רועי טל|url=https://www.globes.co.il/news/article.aspx?did=1001343464|work=Globes|date=2020-09-23|access-date=2022-05-21|first=רועי|last=טל}}&lt;/ref&gt;. Tiuj plenkreskuloj foje vivas sole hejme kaj pro la korona epidemio ili devis eviti ajnan kontakton kun homoj kaj familianoj dum tagoj kaj eĉ multaj monatoj.

Por mildigi la efikojn de socia izolado sur la korpo kaj menso, multaj homoj uzis [https://iw.economy-pedia.com/11041101-online-communication interretan komunikadon] por mildigi sian solecon. Inter la solvoj ofertitaj de la retaj amaskomunikiloj estis ankaŭ la uzo de retaj renkontiĝoj por la celo de renkontiĝoj, laboro kaj studoj, uzo de [[Socia reto (sociologio)|sociaj retoj]] kaj partopreno en retaj grupagadoj kiel sportaj agadoj, prelegoj kaj laborrenkontiĝoj.

== Socia izoliteco kondukas al pli frua morto&lt;ref&gt;Esperanta Retradio &quot;[http://esperantaretradio.blogspot.com/2023/06/socia-izoliteco-kondukas-al-pli-frua.html?view=flipcard Socia izoliteco kondukas al pli frua morto]&quot; La 22an de junio 2023.&lt;/ref&gt; ==
Izoliteco tre ŝarĝas multajn homojn, ĝi eĉ influas la mortoriskon. Laŭ prijuĝa analizo de 90 prilumigoj en diversaj landoj socie izolitaj homoj havas multe pli altan riskon morti pro certaj malsanoj. Rolon ludas ĉe tio la streshormono [[Kortizolo|kortisolo]].

Socia izoliteco kaj la sento pri soleco povas rimarkeble plialtigi la mortoriskon de homo. Tion konfirmas ampleksa analizo de ĉina esplorista teamo. Manko de sociaj kontaktoj estas akompanata de mortorisko kiu estas averaĝe je proksimume 32 procentoj pli alta, kaj la sento pri soleco kondukas al proksimume je 14 procentoj pli alta risko, raportas la sciencistoj en faka periodaĵo.

Kiel korpan kaŭzon por la pli alta risko la esploristoj konsideras pli fortan elŝuton de la streshormono kortisolo, kio laŭ ili daŭre influas la korpajn funkciojn negative. Statistike signifaj diferencoj inter la seksoj laŭ la analizo ne konstateblis. Tamen virinoj pli ofte sentis sin solecaj - kvankam ili kutime disponas pri pli grandaj sociaj retoj. Ĉe viroj la solvivado kaj manko de interhomaj kontaktoj estas pli disvastiĝintaj, sed ilia indikita subjektiva sento pri soleco tamen ofte ne respegulas tion.

La esplorista grupo de la Harbina medicina universitato estis analizinta 90 prilumigojn el diversaj landoj kun entute pli ol 2,2 milionoj da partoprenantoj. Estis konsiderata ĉe tio kiel socia izoliteco la objektiva manko de sociaj kontaktoj ĉe homoj kun limigita socia reto. &quot;Kontraŭe al tio soleco estas subjektiva sento de manko, kiu ekestas se ekzistas misproporcio inter dezirataj kaj faktaj sociaj rilatoj&quot;, skribas la aŭtoroj de la studaĵo.

Jam en la pasinteco studaĵoj rezultigis ke soleco kaj izoliteco povas konduki al pli alta mortonteco - sed ekzistis ankaŭ analizaj rezultoj kiuj ne konfirmis tion. La ĉinaj esploristoj nun elserĉis el pli ol 14.000 studaĵoj 90 pri socia izoliĝo kaj soleco, kiuj estis publikigitaj inter la jaroj 1986 kaj 2022 kaj kiuj kongruis kun certaj kriterioj. Tiel estis elektitaj nur studaĵoj ĉe kiuj aliaj faktoroj kiel [[aĝo]], [[sekso]], [[korpa masindico]], [[fumado]] kaj [[Alkoholismo|alkoholkonsumo]] estis konsiderataj ĉe la aranĝo de la prilumigo kaj ĉe la statistika analizo.

El la mezuritaj valoroj kiuj estis eltrovitaj por la influo de soleco aŭ socia izoliĝo al la mortorisko, la teamo kalkulis averaĝajn valorojn. Laŭ tio socia izoliĝo ekzemple plialtigas la riskon morti pri kancera malsano je 22 procentoj, soleco je 9 procentoj. Vide al [[Kormalsano|kor-sangocirkulaj malsanoj]] kiel [[mortokaŭzo]] socia izoliĝo plialtigas la mortoriskon je 34 procentoj. Ankaŭ por soleco rezultiĝis pli alta valoro, kiu tamen ne estis statistike sufiĉe klarindika.

La sciencistoj postulas ke la medicina praktiko pli forte konsideru tiujn faktorojn ĉe terapioj kaj ke estu disvolvataj strategioj por celite alfronti la socian problemon de la soleciĝo &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|vauthors=Khullar B|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cacioppo 2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Perceived social isolation and cognition|journal=Trends in Cognitive Sciences|volume=13|issue=10|pages=447–54|date=October 2009|pmid=19726219|pmc=2752489|doi=10.1016/j.tics.2009.06.005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Wilson RS, Krueger KR, Arnold SE, Schneider JA, Kelly JF, Barnes LL, Tang Y, Bennett DA|display-authors=6|title=Loneliness and risk of Alzheimer disease|journal=Archives of General Psychiatry|volume=64|issue=2|pages=234–40|date=February 2007|pmid=17283291|doi=10.1001/archpsyc.64.2.234|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Hawkley LC, Preacher KJ, Cacioppo JT|title=Oxford handbook of methods in positive psychology|date=2007|publisher=Oxford University Press|veditors=Ong AD, Van Dulmen MH|isbn=978-0-19-517218-8|location=Oxford|pages=559–575|chapter=Multilevel modeling of social interactions and mood in lonely and socially connected individuals|oclc=61178188|chapter-url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/1504/hawkley_preacher_cacioppo_2007.pdf?sequence=1|chapter-format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Ge L, Yap CW, Ong R, Heng BH|title=Social isolation, loneliness and their relationships with depressive symptoms: A population-based study|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=8|pages=e0182145|date=23 August 2017|pmid=28832594|pmc=5568112|doi=10.1371/journal.pone.0182145|doi-access=free|bibcode=2017PLoSO..1282145G}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Calati|first=Raffaella|last2=Ferrari|first2=Chiara|last3=Brittner|first3=Marie|last4=Oasi|first4=Osmano|last5=Olié|first5=Emilie|last6=Carvalho|first6=André F.|last7=Courtet|first7=Philippe|date=February 2019|title=Suicidal thoughts and behaviors and social isolation: A narrative review of the literature|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.022|journal=Journal of Affective Disorders|volume=245|pages=653–667|doi=10.1016/j.jad.2018.11.022|issn=0165-0327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BCMH2004&quot;&gt;{{Cite book|year=2004|url=http://www.health.gov.bc.ca/library/publications/year/2004/Social_Isolation_Among_Seniors.pdf|publisher=British Columbia Ministry of Health|title=Social Isolation Among Seniors: An Emerging Issue}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Social isolation and health, with an emphasis on underlying mechanisms|journal=Perspectives in Biology and Medicine|volume=46|issue=3 Suppl|pages=S39-52|year=2003|pmid=14563073|doi=10.1353/pbm.2003.0049|s2cid=201797117|citeseerx=10.1.1.203.4916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Boamah SA, Weldrick R, Lee TJ, Taylor N|title=Social Isolation Among Older Adults in Long-Term Care: A Scoping Review|journal=Journal of Aging and Health|volume=33|issue=7–8|pages=618–632|date=August 2021|pmid=33779366|doi=10.1177/08982643211004174|s2cid=232408483|pmc=8236667}}&lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[soleco]]
* [[izoleco]]
* [[fremdiĝo]]
* [[socia ekskludo]]

* [[Nesocia]]
* [[Beatriz Flamini]]
* [[emocia izoleco]]
* [[ekzisteca izoleco]]
* [[ekzistada krizo|Ekzisteca krizo]]
* [[hikikomorio]]
* [[dilemo de erinaco|la dilemo de erinaco]]
* [[solemulo]]
* [[anksio pri socia interagado|Socia maltrankvilo]]
* [[socia konekto]]
* [[socia ekskludo|Socia ekskludo]]
* [[socia reto (sociologio)|Socia reto]]
* [[socia ostracismo|Socia malakcepto]]
* [[socia rilato]]
* [[socia stigmato]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rilatoj inter plimulto kaj malplimulto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]</text>
      <sha1>8zo1j3qwol4p4ouy04qcdqhohktg6t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393563</id>
      <parentid>9393562</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10856" sha1="c881l029ynu33438mk2a74hd5aae66q" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Rifuĝinta infano en Germanio, 1993}}

'''Socia izoliteco''' estas stato de parta aŭ totala manko de rilato inter la persono kaj [[socio]]. Ĝi devenas de diversaj sociaj, psikologiaj kaj fizikaj faktoroj kaj malsamas de [[soleco]]-izoleco, kiu reflektas intertempan kaj nevolan mankon de kontakto kun aliaj homoj en la mondo &lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=York Cornwell|first1=Erin|last2=Waite|first2=Linda|date=2009|title=Social Disconnectedness, Perceived Isolation, and Health among Older Adults|journal=Journal of Health and Social Behavior|language=en|volume=50|issue=1|pages=31–48|doi=10.1177/002214650905000103|pmid=19413133|pmc=2756979|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Socia izoliteco kutime inkluzivas resti hejme por longaj tempodaŭroj, sen [[komunikado]] kun familianoj, konatoj aŭ [[Amikeco|amikoj]], kaj intence eviti ajnan kontakton kun aliaj homoj kvankam ekzistas ŝanco fari tion.

Socia izoliteco influas homojn de ĉiuj aĝoj, kvankam [[Simptomo|simptomoj]] tendencas varii inter malsamaj aĝoniveloj &lt;ref name=&quot;nytimes2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|last=Khullar|first=Bhruv|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Efikoj ==
&lt;!--[[Dosiero:Asylbewerber03.jpg|eta|219x219ra]]--&gt;
Socia izoliteco dum longaj jaroj povas esti kronika (longtempa) kondiĉo, kiu grave influas la homan psikon. Ĝi povas konduki al sentoj de [[soleco]], [[timo]], [[anksieco]] kaj [[angoro]] de homoj, kaj negativa [[Memfido|memestimo]]. Manko de konsekvencaj renkontiĝoj kun socio povas krei senton de malkonekto kaj [[fremdiĝo]], kaj komunikajn malfacilaĵojn, kiuj povas kaŭzi homon konflikton kun siaj malmultaj amikoj kaj familianoj.

En kazoj de socia izoliteco kiel rezulto de ŝanĝo en humoro aŭ mensa malfacileco, la persono povas elekti esti izolita dum periodo de [[deprimo|depresio]], kaj elekti fini la periodon de socia izoliteco kiam lia humoro pliboniĝas. Aliaj homoj povas provi pravigi socian izolitecon kiel plaĉa aŭ oportuna. Kelkfoje ili povas havi internan komprenon, ke socia izoliteco influas ilin en negativa maniero, sed ĉi tiu scio povas pliigi la malfacilecon kaj [[Socia anksia perturbo|maltrankvilon]]. Homoj, kiuj estas socie izolitaj, trovos malfacile konservi normalajn kaj sanajn [[interhoma rilato|rilatojn]], ĉar ili elektos konektiĝi kun aliaj nur kiam ili estas en bona humoro, kaj retiriĝos de aliaj kiam ili sentas sin malfortaj aŭ deprimitaj.

== Socia izoliteco dum la periodo de Koron-virusa epidemio ==
[[Kronvirusa pandemio de 2019-2023|La korona epidemio]] kaj la kvarantenoj truditaj kiel parto de ĝi kaŭzis ĝeneraligitan socian izolitecon en la mondo. La ĉefa loĝantaro trafita de tio estas tiuj aĝaj 65 kaj pli. Ekzemple en [[Israelo]], laŭ studo farita de la [[Centra Buroo de Statistiko de Israelo]] (LMS) en [[2020]], estis determinite ke unu el ĉiu du [[maljunulo]]j sentas sin solecaj &lt;ref&gt;{{Cite news|title=המגפה השקטה - בדידות הקשישים {{!}} דעה, רועי טל|url=https://www.globes.co.il/news/article.aspx?did=1001343464|work=Globes|date=2020-09-23|access-date=2022-05-21|first=רועי|last=טל}}&lt;/ref&gt;. Tiuj plenkreskuloj foje vivas sole hejme kaj pro la korona epidemio ili devis eviti ajnan kontakton kun homoj kaj familianoj dum tagoj kaj eĉ multaj monatoj.

Por mildigi la efikojn de socia izolado sur la korpo kaj menso, multaj homoj uzis [https://iw.economy-pedia.com/11041101-online-communication interretan komunikadon] por mildigi sian solecon. Inter la solvoj ofertitaj de la retaj amaskomunikiloj estis ankaŭ la uzo de retaj renkontiĝoj por la celo de renkontiĝoj, laboro kaj studoj, uzo de [[Socia reto (sociologio)|sociaj retoj]] kaj partopreno en retaj grupagadoj kiel sportaj agadoj, prelegoj kaj laborrenkontiĝoj.

== Socia izoliteco kondukas al pli frua morto&lt;ref&gt;Esperanta Retradio &quot;[http://esperantaretradio.blogspot.com/2023/06/socia-izoliteco-kondukas-al-pli-frua.html?view=flipcard Socia izoliteco kondukas al pli frua morto]&quot; La 22an de junio 2023.&lt;/ref&gt; ==
Izoliteco tre ŝarĝas multajn homojn, ĝi eĉ influas la mortoriskon. Laŭ prijuĝa analizo de 90 prilumigoj en diversaj landoj socie izolitaj homoj havas multe pli altan riskon morti pro certaj malsanoj. Rolon ludas ĉe tio la streshormono [[Kortizolo|kortisolo]].

Socia izoliteco kaj la sento pri soleco povas rimarkeble plialtigi la mortoriskon de homo. Tion konfirmas ampleksa analizo de ĉina esplorista teamo. Manko de sociaj kontaktoj estas akompanata de mortorisko kiu estas averaĝe je proksimume 32 procentoj pli alta, kaj la sento pri soleco kondukas al proksimume je 14 procentoj pli alta risko, raportas la sciencistoj en faka periodaĵo.

Kiel korpan kaŭzon por la pli alta risko la esploristoj konsideras pli fortan elŝuton de la streshormono kortisolo, kio laŭ ili daŭre influas la korpajn funkciojn negative. Statistike signifaj diferencoj inter la seksoj laŭ la analizo ne konstateblis. Tamen virinoj pli ofte sentis sin solecaj - kvankam ili kutime disponas pri pli grandaj sociaj retoj. Ĉe viroj la solvivado kaj manko de interhomaj kontaktoj estas pli disvastiĝintaj, sed ilia indikita subjektiva sento pri soleco tamen ofte ne respegulas tion.

La esplorista grupo de la Harbina medicina universitato estis analizinta 90 prilumigojn el diversaj landoj kun entute pli ol 2,2 milionoj da partoprenantoj. Estis konsiderata ĉe tio kiel socia izoliteco la objektiva manko de sociaj kontaktoj ĉe homoj kun limigita socia reto. &quot;Kontraŭe al tio soleco estas subjektiva sento de manko, kiu ekestas se ekzistas misproporcio inter dezirataj kaj faktaj sociaj rilatoj&quot;, skribas la aŭtoroj de la studaĵo.

Jam en la pasinteco studaĵoj rezultigis ke soleco kaj izoliteco povas konduki al pli alta mortonteco - sed ekzistis ankaŭ analizaj rezultoj kiuj ne konfirmis tion. La ĉinaj esploristoj nun elserĉis el pli ol 14.000 studaĵoj 90 pri socia izoliĝo kaj soleco, kiuj estis publikigitaj inter la jaroj 1986 kaj 2022 kaj kiuj kongruis kun certaj kriterioj. Tiel estis elektitaj nur studaĵoj ĉe kiuj aliaj faktoroj kiel [[aĝo]], [[sekso]], [[korpa masindico]], [[fumado]] kaj [[Alkoholismo|alkoholkonsumo]] estis konsiderataj ĉe la aranĝo de la prilumigo kaj ĉe la statistika analizo.

El la mezuritaj valoroj kiuj estis eltrovitaj por la influo de soleco aŭ socia izoliĝo al la mortorisko, la teamo kalkulis averaĝajn valorojn. Laŭ tio socia izoliĝo ekzemple plialtigas la riskon morti pri kancera malsano je 22 procentoj, soleco je 9 procentoj. Vide al [[Kormalsano|kor-sangocirkulaj malsanoj]] kiel [[mortokaŭzo]] socia izoliĝo plialtigas la mortoriskon je 34 procentoj. Ankaŭ por soleco rezultiĝis pli alta valoro, kiu tamen ne estis statistike sufiĉe klarindika.

La sciencistoj postulas ke la medicina praktiko pli forte konsideru tiujn faktorojn ĉe terapioj kaj ke estu disvolvataj strategioj por celite alfronti la socian problemon de la soleciĝo &lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/12/22/upshot/how-social-isolation-is-killing-us.html|title=How Social Isolation Is Killing Us|vauthors=Khullar B|newspaper=The New York Times|date=2016-12-22|access-date=January 26, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cacioppo 2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Perceived social isolation and cognition|journal=Trends in Cognitive Sciences|volume=13|issue=10|pages=447–54|date=October 2009|pmid=19726219|pmc=2752489|doi=10.1016/j.tics.2009.06.005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Wilson RS, Krueger KR, Arnold SE, Schneider JA, Kelly JF, Barnes LL, Tang Y, Bennett DA|display-authors=6|title=Loneliness and risk of Alzheimer disease|journal=Archives of General Psychiatry|volume=64|issue=2|pages=234–40|date=February 2007|pmid=17283291|doi=10.1001/archpsyc.64.2.234|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Hawkley LC, Preacher KJ, Cacioppo JT|title=Oxford handbook of methods in positive psychology|date=2007|publisher=Oxford University Press|veditors=Ong AD, Van Dulmen MH|isbn=978-0-19-517218-8|location=Oxford|pages=559–575|chapter=Multilevel modeling of social interactions and mood in lonely and socially connected individuals|oclc=61178188|chapter-url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/1504/hawkley_preacher_cacioppo_2007.pdf?sequence=1|chapter-format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Ge L, Yap CW, Ong R, Heng BH|title=Social isolation, loneliness and their relationships with depressive symptoms: A population-based study|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=8|pages=e0182145|date=23 August 2017|pmid=28832594|pmc=5568112|doi=10.1371/journal.pone.0182145|doi-access=free|bibcode=2017PLoSO..1282145G}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Calati|first=Raffaella|last2=Ferrari|first2=Chiara|last3=Brittner|first3=Marie|last4=Oasi|first4=Osmano|last5=Olié|first5=Emilie|last6=Carvalho|first6=André F.|last7=Courtet|first7=Philippe|date=February 2019|title=Suicidal thoughts and behaviors and social isolation: A narrative review of the literature|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.022|journal=Journal of Affective Disorders|volume=245|pages=653–667|doi=10.1016/j.jad.2018.11.022|issn=0165-0327}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BCMH2004&quot;&gt;{{Cite book|year=2004|url=http://www.health.gov.bc.ca/library/publications/year/2004/Social_Isolation_Among_Seniors.pdf|publisher=British Columbia Ministry of Health|title=Social Isolation Among Seniors: An Emerging Issue}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Cacioppo JT, Hawkley LC|title=Social isolation and health, with an emphasis on underlying mechanisms|journal=Perspectives in Biology and Medicine|volume=46|issue=3 Suppl|pages=S39-52|year=2003|pmid=14563073|doi=10.1353/pbm.2003.0049|s2cid=201797117|citeseerx=10.1.1.203.4916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Boamah SA, Weldrick R, Lee TJ, Taylor N|title=Social Isolation Among Older Adults in Long-Term Care: A Scoping Review|journal=Journal of Aging and Health|volume=33|issue=7–8|pages=618–632|date=August 2021|pmid=33779366|doi=10.1177/08982643211004174|s2cid=232408483|pmc=8236667}}&lt;/ref&gt;.

== Vidu ankaŭ ==
* [[soleco]]
* [[izoleco]]
* [[fremdiĝo]]
* [[socia ekskludo]]

* [[Nesocia]]
* [[Beatriz Flamini]]
* [[emocia izoleco]]
* [[ekzisteca izoleco]]
* [[ekzistada krizo|Ekzisteca krizo]]
* [[hikikomorio]]
* [[dilemo de erinaco|la dilemo de erinaco]]
* [[solemulo]]
* [[anksio pri socia interagado|Socia maltrankvilo]]
* [[socia konekto]]
* [[socia ekskludo|Socia ekskludo]]
* [[socia reto (sociologio)|Socia reto]]
* [[socia ostracismo|Socia malakcepto]]
* [[socia rilato]]
* [[socia stigmato]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Rilatoj inter plimulto kaj malplimulto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]</text>
      <sha1>c881l029ynu33438mk2a74hd5aae66q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urba Kolegio de Novjorko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>828198</id>
    <revision>
      <id>9393322</id>
      <parentid>9265597</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5687" sha1="jmnn456ds8u78a825o9y4353m0pd6hp" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = ''Respice, Adspice, Prospice''&lt;br /&gt;
Rigardu malantaŭen, rigardu ĉi tien, rigardu antaŭen&quot;
|speco         =Publika esplora universitato
|lando         = Usono
|situo         = 
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj = 
|nombro de kunlaborantoj= 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = US-NY
|situo sur mapo=Manhatano
|situo sur mapo2=Novjorko
|zomo          = 12
|retejo        = 
}}
La '''Urba Kolegio de la Urba Universitato de Novjorko''' ({{Lang-en|The City College of the City University of New York}}, pli konata kiel la '''Urba Kolegio de Novjorko''', '''Urba Kolegio''' aŭ '''CCNY''') estas universitato apartenanta al la reto de universitatoj kaj altlernejoj [[Urba Universitato de Novjorko|City University of New York]] (CUNY), kaj estas la plej malnova inter la 23 akademiaj institucioj de la universitato. La City College-kampuso etendiĝas en norda [[Manhatano]] super pli ol 140 [[hektaro]] laŭ Convent Avenue, de 130-a Strato ĝis 141-a Strato, kaj staras sur monteto preteratentanta la [[Harlemo (Novjorko)|Harlem-]] najbarecon. La [[Novgotiko|neo-gotika]] kampuso estis plejparte dizajnita fare de George Brown Post.

== Historio ==
City College estis fondita en [[1847]] kaj estis la unua libera akademia publika institucio en [[Usono]]. Fine de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a jarcento, multaj generacioj de studentoj de la [[Laborista klaso]] studis tie, inkluzive de multaj judoj (la intelektuloj de Novjorko), ĉar ili ne povis esti akceptitaj aŭ havigi studi ĉe la privata. universitatoj. Pro tio, City College estis nomita &quot;la [[Universitato Harvard|Harvard]] de la [[Laborista klaso|proletaro]] &quot;, &quot;Harvard por la senhavuloj&quot; kaj &quot;Harvard sur la [[Hudsono (rivero)|Hudson]] &quot;. Eĉ hodiaŭ, City College tenas la titolon de la publika universitato kun la plej granda nombro da diplomiĝintoj kiuj gajnis la [[Nobel-premio]]n en Usono (dek gajnintoj, naŭ el ili judoj): [[Julio Akselrodo|Julius Axelrod]], [[Kenneth Arrow]], [[Israela Artisto|Israel Omen]], [[Herbert Hauptman]], [[Robert Hofstadter]], [[Jerome Carl|J. Rom Carl]], [[Arthur Kornberg]], [[Leon Lederman]], [[Arno Allan Penzias|Arno Panzias]] kaj [[John O'Keefe]]. Du aliaj Nobel-premiitoj kiuj ĉeestis sed ne diplomiĝis ĉe la institucio estas [[Henry Kissinger]] kaj [[Julian Schwinger]]. Aliaj diplomiĝintoj kiuj elstaris estas [[Herman Hollerith]], la inventinto de la trunkarto, [[Jonas Salk]], la ellaboranto de la [[Poliomjelito|vakcino kontraŭ poliomjelito]], [[Robert Kahn|Bob Kahn]], la patro de [[Interreto]], la ellaboranto de la [[TCP|TCP-]] protokolo kaj gajninto de la [[Premio Turing]], kaj la matematikistoj [[Emil Post]] kaj [[Martin Davis]]. Membro de la [[universitatoj de la grandaj urboj]] (reto Big Cities Universities).

Aliaj famaj eks-studentoj inkludas politikistojn [[Colin Powell]] kaj [[Ed Koch]], verkistojn [[Mario Puzo]], [[Bernard Malamud]] kaj Henry Roth, kaj aktorojn [[Edward G. Robinson]], [[Eli Wallach]], [[Zero Mostel]], [[Sam Bartholomew]] kaj [[Judd Hirsch]]. [[Entreprenisto|Komercisto]] kiu komencis siajn studojn sed ne finis ilin estas [[Sheldon Adelson]].

La fikciaj televidfiguroj [[Don Draper]] de [[Mad Men]] kaj Tobey Ziegler de [[La Okcidenta Alo]].

== Bibliografio ==
* Bederson, Benjamin, [http://bederson.org/bensr/Physical%20Tourist.pdf &quot;The Physical Tourist: Physics and New York City&quot;], Phys. perspect. 5 (2003) 87–121 Birkha¨ user Verlag, Basel, 2003. Cf. p.&amp;nbsp;103–107 &amp;c. regarding CCNY Physics.
* Bender, Thomas. ''New York Intellect: A History of Intellectual Life in New York City, from 1750 to the Beginnings of Our Own Time'', Knopf, 1987. {{ISBN|0-394-55026-9}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[:en:Special:BookSources/0-394-55026-9|0-394-55026-9]]
* Chen, David W., [https://www.nytimes.com/2016/05/29/nyregion/dreams-stall-as-cuny-citys-engine-of-mobility-sputters.html &quot;Dreams Stall as CUNY, New York City's Engine of Mobility, Sputters&quot;], ''The New York Times'', May 28, 2016
* Howe, Irving. ''A Margin of Hope: An Intellectual Autobiography'', Harcourt Brace Jovanovich, 1982. {{ISBN|0-15-157138-4}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[:en:Special:BookSources/0-15-157138-4|0-15-157138-4]]. Cf. Chapter 3, &quot;City College and Beyond&quot;, pp.&amp;nbsp;61–89
* Pearson, Paul David. ''The City College of New York: 150 years of academic architecture'', 1997.
* Roff, Sandra S., et al. ''[https://books.google.com/books?id=mzMqUAoAvhYC From the Free Academy to Cuny: Illustrating Public Higher Education in New York City, 1847–1997]'', 2000.
* Rudy, Willis. ''College of the City of New York 1847–1947'', The City College Press, 1949. Reprinted in 1977 by the Arno Press.
* [[:en:James Traub|Traub, James]]. ''City on a Hill: Testing the American Dream at City College'', Addison-Wesley: 1994.
* Van Nort, Sydney C. ''The City College of New York'', Arcadia Press, February 2007. {{ISBN|0-7385-4930-4}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[:en:Special:BookSources/0-7385-4930-4|0-7385-4930-4]].
* [[iarchive:annualregisterof00smit 6|''The College of the City of New York: Annual Register for 1920–1'']], City College of New York, December 1920

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|https://www.ccny.cuny.edu/}}
* [https://www.ccnyathletics.com CCNY Atletiko retejo]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Manhatano]]</text>
      <sha1>jmnn456ds8u78a825o9y4353m0pd6hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universitato Marquette</title>
    <ns>0</ns>
    <id>829161</id>
    <revision>
      <id>9393321</id>
      <parentid>9311444</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="4nenr683tig476yzcrmpb1ol816cpnj" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = ''Ad maiorem Dei gloriam''&lt;br /&gt;Por la pligranda gloro de Dio
|lando         = Usono
|situo         = 
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = US-MI
|situo sur mapo2=Milvokio
|zomo          = 12
|retejo        = 
}}
'''Universitato Marquette''' ({{Lang-en|Marquette University}}) estas [[Privata universitato|privata]] [[Jezuitoj|jezuita]] [[Esplora universitato|esploruniversitato]] en [[Milvokio]], [[Viskonsino]], [[Usono]]. La universitato estis fondita en 1881 fare de [[John Henney]], la unua [[episkopo]] de la [[Katolika Eklezio|Katolika]] [[Episkopujo|Diocezo]] de Milvokio &lt;ref name=&quot;OurHistory&quot;&gt;{{Cite web|title=Our History|url=http://www.marquette.edu/about/history.shtml|work=marquette.edu|publisher=Marquette University|access-date=6 April 2013}}&lt;/ref&gt;.
[[Dosiero:Father_marquette_preaching.jpg|dekstra|eta|350x350ra|Pentraĵo de la franca misiisto [[Jacques Marquette]] predikas al la lokaj [[indianoj]]]]
La universitato estas nomita laŭ [[Jacques Marquette]], jezuita [[Kristana misiejo|misiisto]] kaj [[Esplorado|esploristo]] de la [[17-a jarcento]], kiu esploris la regionon de aktuala Viskonsino kaj [[Miĉigano]]. La komenca misio de la universitato estis disponigi katolikan edukon por la germana enmigrintopopulacio alvenanta en Milvokio tiutempe. En la komenco, la universitato servis nur virojn, sed en 1909 ĝi iĝis la unua katolika institucio en la mondo se temas pri eduki studentinojn &lt;ref name=&quot;MUTimeline&quot;&gt;{{Cite web|title=History Timeline|url=http://www.marquette.edu/about/history-timeline.php|access-date=5 April 2013|work=About Marquette|publisher=Marquette University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170806094815/http://www.marquette.edu/about/history-timeline.php|archivedate=2017-08-06}}&lt;/ref&gt;.

La universitato estas membro de la Asocio de Jezuitaj Kolegioj kaj Universitatoj, kaj proksimume 12,000 studentoj studas tie. Nuntempe Marquette estas unu el la plej grandaj jezuitaj institucioj en Usono, kaj la plej granda privata universitato en la stato de Viskonsino &lt;ref name=&quot;AboutMU&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.marquette.edu/about/|title=About Marquette|date=February 24, 2019|publisher=Marquette University|access-date=6 April 2013}}&lt;/ref&gt;.

Universitato Marquette havas 11 lernejojn kaj altlernejojn (facultades), kiuj instruas studentojn en diversaj programoj en la [[naturscienco]]j, [[Homa scienco|homscienco]], [[socia scienco]], [[sanscienco]], [[Inĝenierarto|inĝenieristiko]], [[komunikado]], [[Eduko|edukado]], [[Jurisprudenco|leĝo]] kaj [[dentokuracado]]. La universitato havas proksimume 8,500 [[Bakalaŭro|bakalaŭrajn]] studentojn, kaj proksimume 3,300 gradstudantojn, en 68 [[Magistro|majstraj]] kaj [[Doktoro|trigradaj]] studtrakoj &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3FEsAAAAIAAJ&amp;q=marquette+university&amp;pg=PA204|title=The Catholic Encyclopedia: An International Work of Reference on the Constitution, Doctrine, Discipline, and History of the Catholic Church, Volume 15|page=204|editor=Charles George Herbermann|editor2=Edward Aloysius Pace|editor3=Condé Bénoist Pallen|editor4=John Joseph Wynne|editor5=Thomas Joseph Shahan|publisher=Robert Appleton Company|location=New York|year=1912|author=Copus, J.E.}}&lt;/ref&gt;.

== Elektitaj studentoj ==
* [[Anzelm Sándor Nagy]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})
* [http://www.gomarquette.com universitata atletika retejo] ({{en}})
&lt;!--
[[dosiero:xxx|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
[[dosiero:xxx|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;
&lt;br/&gt;
{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Marquette}}
[[Kategorio:Jezuitaj universitatoj]]
[[Kategorio:Milvokio]]
[[Kategorio:Universitatoj en Viskonsino]]</text>
      <sha1>4nenr683tig476yzcrmpb1ol816cpnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ŝanhaja Universitato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>831863</id>
    <revision>
      <id>9393113</id>
      <parentid>9011209</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4076" sha1="cahkolpe09vjjg43ls5jxhszeliqob2" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= Biblioteko de SHU en Baoŝan
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = 自强不息&lt;br /&gt;
先天下之忧而忧&lt;br /&gt; 后天下之乐而乐&lt;br /&gt;
Mempliboniĝo;&lt;br /&gt; zorgu unue pri&lt;br /&gt; la zorgoj de la mondo,&lt;br /&gt; kaj poste ĝuu&lt;br /&gt; la ĝojon de la mondo&lt;br /&gt;
Ĉiam vigla kaj neniam aranĝita
|lando         = Ĉinio
|situo         = 
|establita     = 
|speco         = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj={{formatnum:}}
|nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}}
|regiono-ISO   = CN-SH
|Mapo en angulo=Ŝanhajo
|situo sur mapo=Centra Ŝanhajo
|situo sur mapo2=Ŝanhajo
|zomo          = 12
|retejo        = 
|tipo1         = reliefo
|tipo2         = reliefo
}}
'''Ŝanhaja Universitato''' ({{Lang-zh|上海大学}}; [[Pinjino|pinjine]]: Shàngdà Dàxué ; {{Lang-en|Shanghai University}}''',''' akronime '''SHU''') estas urba [[publika universitato]] en [[Ŝanhajo]], Ĉinio. La ĉefa kampuso Baoŝan estas troviĝita en la nordo de Ŝanhajo kaj estas du aliaj kampusoj en Jiading kaj Jing'.

Ĝi estis fondita en [[1922]] kaj reestablita en [[1994]]. En 2005, la universitato havis proksimume 38,000 studentojn kaj preskaŭ 2,500 akademian kunlaborantaron &lt;ref name=&quot;glance&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot;&gt;[http://en.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=23892 &quot;SHU at a Glance&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170223211757/http://en.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=23892 |date=2017-02-23 }}&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=8792|title=Shanghai University &gt; About &gt; History of SHU|website=www.shu.edu.cn|access-date=2016-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718165841/http://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=8792|archivedate=2014-07-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=10591|script-title=zh:学校介绍|website=www.shu.edu.cn|access-date=2019-08-11|title=学校介绍|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180505220218/http://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=10591|archivedate=2018-05-05}}&lt;/ref&gt;.

== Rangigoj ==
En la 2021 ''[[:en:Academic Ranking of World Universities|Academic Ranking of World Universities]]'', la SHU rangis 294a tutmonda kaj 35a en Ĉinio. Kaj en la 2021 ''[[:en:QS World University Rankings|QS World University Rankings]]'', la SHU rangis 387a kaj 16a, respektive &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/universities/shanghai-university|title=Shanghai University|access-date=18 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/asian-university-rankings/2015#sorting=rank+region=+country=+faculty=+stars=false+search=|title=QS University Rankings: Asia 2015|date=2015-05-28|website=Top Universities|access-date=2016-04-27}}&lt;/ref&gt;. La universitato estis ankaŭ rangita 51-60 tutmonde kaj 1a en Ĉinio en la tutmondaj junaj universitataj rangotabeloj, laŭ la 2020 QS Top 50 Under 50 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/top-50-under-50/2020#sorting=rank+region=+country=+faculty=+stars=false+search=|title=QS University Rankings: Top 50 Under 50 2020|date=2019-07-18|website=Top Universities|access-date=2019-07-18}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [http://en.shu.edu.cn SHU oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181227012334/http://en.shu.edu.cn/ |date=2018-12-27 }} en (en la angla)
* [http://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=3745 Ŝanhaja Universitato eks-studenta asocio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210121142730/https://www.shu.edu.cn/Default.aspx?tabid=3745 |date=2021-01-21 }}
* [http://www.lib.shu.edu.cn Ŝanhaja Universitata biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060814214852/http://www.lib.shu.edu.cn/ |date=2006-08-14 }}
* [https://web.archive.org/web/20170708192509/http://elearning.shu.edu.cn/ Ŝanhaja Universitato e-lernado]
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Universitatoj en Ĉinio]]
[[Kategorio:Ŝanhajo]]</text>
      <sha1>cahkolpe09vjjg43ls5jxhszeliqob2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Story Musgrave</title>
    <ns>0</ns>
    <id>833716</id>
    <revision>
      <id>9393317</id>
      <parentid>8466211</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5193" sha1="786z2ywnkprkxzyigp1kcm3qidf1fzr" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Story MUSGRAVE''' (plennomo '''Franklin Story Musgrave''' ; ‏ la [[19-a de aŭgusto|19-an de aŭgusto]] [[1935]], [[Bostono]]) estis [[usonanoj|usona]] [[kosmonaŭto]] kaj [[kuracisto]], kiu partoprenis en kosmaj programoj kaj flugis en la kosmon 6 fojojn &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Story Musgrave|url=https://speaking.com/speakers/story-musgrave/|website=SPEAKING.com|access-date=April 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418230322/https://speaking.com/speakers/story-musgrave/|archive-date=April 18, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Story Musgrave naskiĝis en [[Bostono]] en familio kun longa historio en [[Masaĉuseco]] kies prauloj venis [[Usono|al Usono]] sur la ŝipo [[Mayflower]] &lt;ref name=&quot;nasabio&quot;&gt;{{Cite web|title=Story Musgrave (M.D.)|url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/musgrave_story.pdf|website=Biographical Data|publisher=[[Lyndon B. Johnson Space Center]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411103813/https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/musgrave_story.pdf|archive-date=April 11, 2022|date=August 1997|access-date=April 14, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. En [[1953]], post fino de lernejo, li aliĝis al la [[Usona Marinfanteria Korpuso]]. Musgrave servis en diversaj pozicioj en [[Koreio]], [[Japanio]] kaj [[Havajo]]. En [[1958]] li estis liberigita kaj komencis studojn. Musgrave kompletigis [[Matematiko|matematikstudojn]] en la [[Sirakuza Universitato]], [[magistro]]n en [[Informadiko]] ĉe la [[Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso]], kaj [[Medicino|medicinajn]] studojn en [[Universitato Kolumbio]] en [[1964]]. Fininte siajn medicinstudojn, li studis en hospitalo kaj poste komencis specialiĝi pri spaca medicino. En tiu ĉi kampo li verkis ĉirkaŭ 25 sciencajn artikolojn.

== NASA ==
Story Musgrave estis selektita por la astronaŭta unuo en [[aŭgusto]] [[1967]]. Li estis parto de la teamo kiu evoluigis la [[kosmopramo]]n kaj estis membro de la terteamo en pluraj misioj &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/30779535/muncie_evening_press/|title=New Citizens to be Astros|newspaper=Muncie Evening Press|location=Muncie, Indiana|date=August 3, 1967|page=19|via=Newspapers.com|agency=UPI}}&lt;/ref&gt;.

La unua kosmoflugo de Musgrave estis en [[1983]] sur la [[kosmopramo Challenger]] kiel parto de la misio [[STS-6]]. Dum tiu ĉi flugo li faris sian unuan [[Eksterveturila agado|eksterveturilan agadon]]. En [[1985]], li flugis duan fojon per la [[kosmopramo Challenger]] kiel parto de la misio [[STS-51-F]]. En [[1989]] li estis ŝipano de la [[kosmopramo Discovery]] kiel parto de la misio [[STS-33]]. En [[1991]] Musgrave faris kvaran flugon de la [[kosmopramo Atlantis]] kiel parto de la misio [[STS-44]]. En [[1993]] li flugis per la [[kosmopramo Endeavour]] kadre de la misio [[STS-61]]. Dum ĉi tiu flugo, li faris trifoje eksterveturilan agadon por la prizorgado de la [[kosmoteleskopo Hubble]]. Lia lasta flugo estis efektivigita en [[1996]] sur la [[kosmopramo Atlantis]] kiel parto de la misio [[STS-80]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=STS-80 KSC-96EC-1338 - STS-80 Mission Specialist Story Musgrave inspects orbiter|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-80/images/captions/KSC-96EC-1338.html|website=Shuttle Missions|publisher=[[Kennedy Space Center]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406045142/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-80/images/captions/KSC-96EC-1338.html|archive-date=April 6, 2021|date=December 7, 1996|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210406045142/https://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-80/images/captions/KSC-96EC-1338.html |date=2021-04-06 }}&lt;/ref&gt;.

Musgrave retiriĝis de NASA en [[1997]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xe2JE3NzXOc|title=NASA UFO STS-61 - Story Musgrave sees Snakes in Space|website=[[YouTube]]|access-date=December 11, 2022|archive-date=January 9, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109041054/https://www.youtube.com/watch?v=xe2JE3NzXOc|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* [https://web.archive.org/web/20020330185233/http://www.astronautix.com/astros/musgrave.htm Astronautix biografio de Story Musgrave]
* [http://www.spacefacts.de/bios/astronauts/english/musgrave_story.htm Spacefacts biografio de Story Musgrave]
* [http://www.spaceacts.com/starship/seh/musgrave.html Musgrave ĉe Spaceacts] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304092535/http://www.spaceacts.com/starship/seh/musgrave.html |date=2016-03-04 }}
* [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/M/Musgrave.html Musgrave ĉe Encyclopedia de Scienco]
* [http://www.muldrake.com/musgrave.html Pri Story Musgrave]
* {{IMDb nomo|0615667}}
* [http://www.nmspacemuseum.org/halloffame/detail.php?id=126 Musgrave ĉe Internacia Spaca Halo de Famo]
* [https://www.theglobaltownhall.com/story_musgrave Story Musgrave Intervjuo Sur Lia Abusive Infanaĝo Kaj Instigo]
* Appearances on C-SPAN

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Musgrave, Story}}

[[Kategorio:Usonaj statistikistoj]]
[[Kategorio:Homoj de NASA]]
[[Kategorio:Usonaj kosmonaŭtoj]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]</text>
      <sha1>786z2ywnkprkxzyigp1kcm3qidf1fzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konsilo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>835334</id>
    <revision>
      <id>9393605</id>
      <parentid>9156028</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2551" sha1="1zcpgi426o8narsdqjnahru98efqjzm" xml:space="preserve">'''Konsilo''' estas indiko donita al iu pri tio, kion oni opinias, ke tiu devus fari.&lt;ref&gt;[[PIV]] [https://vortaro.net/#konsilo_kd NPIV] Alirita la 1an de Septembro 2023.&lt;/ref&gt; Konsilo estas maniero rilati personajn aŭ instituciajn opiniojn, kredojn, valorojn, rekomendojn aŭ orientigojn pri difinitaj situacioj enkadritaj en preciza kunteksto adrese al alia persono aŭ grupo ofte proponita kiel gvidilo por ago aŭ [[konduto]]. Pli simple, avertomesaĝo estas rekomendo pri tio kion oni povu pensi, diri, aŭ alivorte fronti antaŭ problemo, decidfarado aŭ eniri en precizan situacion.

La tipoj de konsiloj povas iri el sistemoj de [[instruado]] ĝis praktikoj de [[esoterismo]] kaj [[spirito|spiriteco]] kaj ili estas ofte direktitaj al la solvado de problemoj, serĉado de strategioj kaj trovado de solvoj, jen ĉu el socia vidpunkto jen ĉu el persona vidpunkto. La konsiloj povas referenci al la {{J|interpersona rilato}}, al ŝanĝoj de vivostilo, juraj decidoj, negocaj celoj, personaj celoj, karierdefioj, pri [[edukado]], religia kredo, persona disvolvo, motivado, inspirado kaj tiel plu. La konsilojn oni donas tute libere, en precizaj situacioj aŭ proponitaj nur okaze de konsilpetado.

Ĉe kelkaj [[kulturo]]j la konsiloj estas socie neakcepteblaj por esti publikigitaj se ne petitaj. En aliaj kulturoj oni proponas konsilojn pli malferme. Konsilojn povas proponi fakuloj, kiaj juraj, metodologiaj, medicinaj konsilistoj ktp., kaj tre ofte oni povas proponi konsilojn tiukadre kontraŭ pago. Ĉe kelkaj administraciaj, registaraj instancoj konsilistoj povas konstitui precizajn reginstancojn, nome [[konsilio]] aŭ [[konsilantaro]].

{{Projektoj|ReVo=konsil.0o}}

== Proverbo ==
Ekzistas pluraj (13) [[Proverbo|proverboj]] pri konsilo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-08-26|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php|arkivdato=2011-12-25}}&lt;/ref&gt;:

* {{citaĵo|''Granda estas la mondo, sed rifuĝon ne donas. Konsilojn ĉiu donas, sed ne kiam oni bezonas.''
}}
* {{citaĵo|''Kiu konsilas kaj rezonas, tiu helpon ne donas. Oni konsilas kaj konsolas, sed helpi ne volas.''
}}
* {{citaĵo|''Post dorma trankvilo venas bona konsilo.''
}}

==Referencoj==
{{Referencoj}}

* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Consejo (consulta)|revizio=150837600}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Psikologio]]
[[Kategorio:Decidado]]
[[Kategorio:Altruismo]]</text>
      <sha1>1zcpgi426o8narsdqjnahru98efqjzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eloy de la Iglesia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>837957</id>
    <revision>
      <id>9393320</id>
      <parentid>8862568</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2495" sha1="av4edqyv017nu5ite06e0h3v6p6oq69" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
'''Eloy Germán de la Iglesia Diéguez''', plej ofte konata kiel '''Eloy de la IGLESIA''' ([[Zarautz]], [[Provinco Gipusko]], 1-a de januaro 1944 - Madrido, 23-a de marto 2006), estis hispana kin-scenaristo kaj [[reĝisoro]].

== Kariero ==
Lia reĝisora kariero startis meze de la [[1960-aj jaroj]] kaj daŭris ĝis 2003. Kiel membro de la [[Komunista Partio de Hispanio]] dum la [[Frankisma reĝimo|Frankisma diktaturo]], ege kverelis kontraŭ la kincenzuro kaj pro sia maldekstra tendenco kaj pro sia malferma [[samseksemo]]. Liaj kinverkoj, de naturalisma kaj rekta stilo, montras sociajn realaĵojn kaj malkomfortigajn temojn, pro kio oni similigis liajn filmojn al tiuj de [[Pier Paolo Pasolini]], [[Rainer Werner Fassbinder]] kaj [[Pedro Almodóvar]].

Liaj plej konataj filmoj, kiel ''El pico'' (1983), ''Navajeros'' (1980) kaj ''[[La estanquera de Vallecas]]'' (1987), premieris en la [[1980-aj jaroj]] kaj portretis la marĝenulojn kaj la etoson de la drogoj en la hispanaj urboj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.​ Sed li sukcesis ankaŭ en la 1970-aj jaroj per alitipaj filmoj kiel ''El techo de cristal'' (1971), ''La semana del asesino'' (1972), ''La criatura'' (1977) kaj ''El diputado'' (1978).

Dum sia kariero li faris 22 filmojn kiuj temas pri [[samseksemo]] (''La semana del asesino'', ''Los placeres ocultos'' kaj ''El diputado''), montris neglatajn familiajn rilatojn (''Algo amargo en la boca'' kaj ''La otra alcoba''), aliron al sciencfikcio (''Una gota de sangre para morir amando'') kaj eĉ melodramojn (''Cuadrilátero'' kaj ''Nadie oyó gritar''). Li ankaŭ faris literaturajn adaptaĵojn (''Otra vuelta de tuerca'', ''Calígula'' kaj ''Los novios búlgaros'').​

== Filmoj (reĝisoro aŭ scenaristo) ==
* Fantasía... 3 1966
* Algo amargo en la boca 1969
* Cuadrilátero 1970
* El techo de cristal 1971
* La semana del asesino 1972
* Nadie oyó gritar 1973
* Una gota de sangre para morir amando 1973
* Juego de amor prohibido 1975
* La otra alcoba 1976
* Los placeres ocultos 1977
* La criatura 1977
* El diputado 1978
* El sacerdote 1979
* Miedo a salir de noche 1980
* Navajeros 1980
* La mujer del ministro 1981
* Colegas 1982
* El pico 1983
* El pico 2 1984
* Otra vuelta de tuerca 1985
* [[La estanquera de Vallecas]] 1987
* Calígula (TV) 2001
* Los novios búlgaros 2003

{{-}}
* {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Eloy de la Iglesia|revizio=153203227}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Iglesia de la, Eloy}}

[[Kategorio:Hispanaj reĝisoroj]]</text>
      <sha1>av4edqyv017nu5ite06e0h3v6p6oq69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pringles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>838293</id>
    <revision>
      <id>9393292</id>
      <parentid>8984415</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8369" sha1="4p6vcltth9q3ttuqqnk7zi771ey7e98" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
'''Pringles''' (en [[Angla lingvo|la angla]] : '''Pringles''') estas [[Varomarko|marko]] de [[Ĉipso|terpommanĝaĵoj]] evoluigita kaj produktita fare de [[Procter &amp; Gamble]]. En [[2012]] la marko estis vendita al la [[Kellogg's|Kelloggs-]] firmao.

Aktuale en 2011, Pringles estis venditaj en pli ol 140 landoj &lt;ref name=&quot;Chapman&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thesunnews.com/2011/04/06/2083370/pringles-sold-to-growing-empire.html|archive-url=https://archive.today/20130204030823/http://www.thesunnews.com/2011/04/06/2083370/pringles-sold-to-growing-empire.html|url-status=dead|archive-date=4 February 2013|title=Pringles sold to growing empire|last=Chapman|first=Michelle|work=The Sun News|agency=[[Associated Press]]|date=6 April 2011|access-date=6 April 2011}}&lt;/ref&gt;. En 2012, Pringles estis la kvara plej populara manĝetmarko post [[Lay's]], [[Doritos]] kaj [[Cheetos]] (ĉio produktita fare de [[Frito-Lay]]), kun 2.2% merkatparto tutmonde &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bakeryandsnacks.com/Manufacturers/Kellogg-inks-Pringles-EMEA-expansion-plan|title=Kellogg inks Pringles EMEA expansion plan|first=Kacey|last=Culliney|publisher=Bakeryandsnacks.com|date=17 June 2013|access-date=21 January 2016|archive-date=1 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801101914/http://www.bakeryandsnacks.com/Manufacturers/Kellogg-inks-Pringles-EMEA-expansion-plan|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Pringles estas konata pro sia enpakado, kiu konsistas el [[Kartono|kartona]] [[tubo]] kun plasta kovrilo supre. Ĝi ankaŭ estas konata pro sia emblemo; vizaĝo de viro kun dikaj [[lipharoj]] kaj [[bantokravato]].

La terpomfolioj estas faritaj en la sama grandeco kaj en la formo de selo, kio faciligas ilin stakigi en la tubo.

Pringles ankaŭ estas produktitaj en [[Jackson (Tenesio)|Jackson]] ([[Tenesio]], [[Usono]]), [[Mechelen]] ([[Belgio]]), en [[Kutno]] ([[Pollando]]), [[Johor]] ([[Malajzio]]), kaj en [[Fuĝjano]] ([[Ĉinio]]).

== Historio ==
Laŭ la [[Patento|patentregistraj]] dokumentoj, la manĝeto estis inventita fare de Alexander Liepa de Montgomery, [[Ohio]] &lt;ref name=&quot;flop&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/04/06/business/06pringles.html|title=Once a Great Flop, Now Sold for Billions|access-date=28 April 2015|date=5 April 2011|newspaper=The New York Times|last=Martin|first=Andrew|archive-date=20 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620133234/https://www.nytimes.com/2011/04/06/business/06pringles.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. La maŝino kiu estis uzita por [[Amasproduktado|amasprodukti]] la manĝeto estis evoluigita fare de [[Sciencfikcio|la sciencfikcia]] [[verkisto]] [[Gene Wolfe]] &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Suns New, Long, and Short: An interview with Gene Wolfe|last=Person|first=Lawrence|date=Fall–Winter 1998|journal=Nova Express|volume=5|issue=1|url=http://home.roadrunner.com/~lperson1/wolfe.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090916170648/http://home.roadrunner.com/~lperson1/wolfe.html|archive-date=16 September 2009|access-date=28 April 2015}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090916170648/http://home.roadrunner.com/~lperson1/wolfe.html |date=2009-09-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WaPo&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/entertainment/books/2002/04/07/could-a-former-engineer-who-helped-invent-pringles-be-our-greatest-living-writer-reviewed-by-nick-gevers/99fce68e-ce0f-4bd2-8409-6b99e4e09945/|title=Could a former engineer who helped invent Pringles be our greatest living writer?|last=Gevers|first=Nick|date=2002-04-07|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2019-12-10|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=6 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106204733/https://www.washingtonpost.com/archive/entertainment/books/2002/04/07/could-a-former-engineer-who-helped-invent-pringles-be-our-greatest-living-writer-reviewed-by-nick-gevers/99fce68e-ce0f-4bd2-8409-6b99e4e09945/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Pringles unue estis venditaj en [[Usono]] en oktobro [[1968]]. La manĝeto ne estis surmerkatigita ĉie en Usono ĝis meze de la [[1970-aj jaroj]]. Komence ĝi estis nomita Pringle's Newfangled Potato Chips sed la nomo estis mallongigita en preparo por sia distribuo ĉie en la lando. La nomo &quot;Pringles&quot; estas la nomo de [[bulvardo]] en Pineytown, [[Ohio]], kaj estis elektita de la kompanio el la [[telefonlibro]] [[Cincinnati|de Cincinnati]], danke al ĝia agrabla sono oreltenanta [ fonto bezonata ].

Komence de la [[1990-aj jaroj]] ankaŭ estis venditaj manĝetoj de [[Maizo|maizfaruno]] Pringles, sed ekde tiam nur terpomaj manĝetoj estas venditaj sub la marko &lt;ref name=&quot;ukpg&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.uk.pg.com/products/products/pringles.html|url-status=dead|access-date=28 April 2015|title=Pringles|publisher=Procter &amp; Gamble UK|year=2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100104044701/http://www.uk.pg.com/products/products/pringles.html|archive-date=4 January 2010}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100104044701/http://www.uk.pg.com/products/products/pringles.html |date=2010-01-04 }}&lt;/ref&gt;.

== Marketigo ==
Pringles-manĝaĵoj estas konataj pro sia unika pakaĵo - [[Cilindro|cilindra ujo]] farita el kartono kun interna tegaĵo el [[Aluminifolio|aluminio-folio]] kaj plasta kovrilo, kiu permesas multoblan malfermon kaj fermon. Ĉi tiu enpakado estis inventita de Frederick (Fred) Baur, apotekisto kaj teknikisto pri konservado de manĝaĵoj, kiu estis dungita de Procter &amp; Gamble en esplorado kaj evoluo kaj [[Kvalito-sistemo|kvalitkontrolo]]. Estas pakoj de malsamaj grandecoj sur la merkato, inter 23 kaj 181 gramoj. Baur estis tiel fiera pri la enpakado ke li ordonis ke post sia morto [[Kremacio|lia korpo estu kremaciita]] kaj la cindron metitaj en Pringles-ujon, kaj tiel ĝi estis farita.

Male al aliaj terpommanĝaĵoj kiuj estas faritaj el tutaj terpompecoj, Pringles estas farita el pulpo bazita sur muelitaj kaj sekigitaj terpomoj, kiu estas kunpremita kaj formita per taŭga maŝino. Tial en Usono ili estas nomitaj terpomfritoj kaj ne terpomfritoj (kvankam en ĉiutaga parolado oni kutimas nomi ilin &quot;fritoj&quot;). La blatoj estas produktitaj en unuforma grandeco kaj en unuforma formo - de speco de [[Hiperboloido|hiperbola]] [[paraboloido]], tiel ke ili povas esti stakitaj dense unu sur la alia en la cilindra ujo, kaj ekzistas neniu bezono de sako kiel estas ofta kun aliaj terpommanĝaĵoj. La manĝeto estas produktita en granda nombro da gustoj, kaj foje specialaj gustoj ankaŭ estas venditaj en limigitaj eldonoj.

La [[Markemblemo|emblemo]] de la manĝeto estas desegnaĵo de viro kun tufa [[Lipharoj|liphararo]] kaj kombitaj bangoj kun pado laŭ la mezo konata kiel &quot;Julius Pringles&quot;. Ĝis [[2001]] ĉi tiu emblemrolulo havis [[Brovo|brovojn]], kaj lia [[Bantokravato|bantkravato]] enhavis la nomon de la produkto. De tiu jaro ĝis [[2020]], neniu havis brovojn kaj la produktonomo aperis sub ili kaj ne sur la kravato. Ekde 2020 la viro havas brovojn, kaj ekde [[2021]] la nomo de la produkto denove aperas sur lia kravato.

La manĝeto estas vendita en pli ol 50 landoj. En Usono ĝi estas surmerkatigita sub la slogano &quot;Everything Pops with Pringles&quot; (Ĉio eliĝas kun Pringles) kaj en aliaj landoj sub la slogano &quot;Once you pop, you can't stop&quot; (Kiam you eliĝas, tiam vi ne povus halti). La ĉefa merkato por la manĝeto estas la eŭropa merkato, kaj ĝia tuta ĉiujara vendo superis unu miliardon da dolaroj jam en 2001.

== Nutra informo ==
Unu servo de pri 16 Pringles (Originala gusto) enhavas 150 kilokalorioj, 2.5 g el saturita grason, 150 mg de [[natrio]], 110 mg de [[kalio]] kaj 1 g el [[proteino]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pringles Smart Label|url=http://smartlabel.kelloggs.com/Product/Index/00038000138416|website=Kelloggs|access-date=3 February 2020|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111201755/https://smartlabel.kelloggs.com/Product/Index/00038000138416|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo}}
* [https://archive.nytimes.com/opinionator.blogs.nytimes.com/2012/02/21/dont-blame-the-potato-for-pringles/ &quot;Ĉu Pringles estas 'vera manĝaĵo'?&quot;]—Opinia peco ĉe ''The New York Times''
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Usonaj varomarkoj]]
[[Kategorio:Terpomaĵoj]]
[[Kategorio:Manĝetoj]]</text>
      <sha1>4p6vcltth9q3ttuqqnk7zi771ey7e98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ludwig Perneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841147</id>
    <redirect title="Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj" />
    <revision>
      <id>9393162</id>
      <parentid>8420904</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] al [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Ludwig Perneg]]</comment>
      <origin>9393162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="qva6mpgashx0f5nqcvo78vrkluqozsz" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Ludwig Perneg]]</text>
      <sha1>qva6mpgashx0f5nqcvo78vrkluqozsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>15-enigmo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841595</id>
    <revision>
      <id>9393293</id>
      <parentid>8427314</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5412" sha1="jdxixx7r0nx2qybniq30cxgttny124v" xml:space="preserve">[[Dosiero:15-puzzle.svg|dekstra|eta|La enigmo solvita, komenca kaj fina stato de aranĝo de la kaheloj en la tabulo.]]
La '''15-enigmo''' (aŭ la '''15-ludo''') estas [[Meĥanika puzlo|meĥanika enigmo]] konsistanta el 16-fenda tabulo, ene de kiu 15 tabuloj portas la numerojn 1-15 kaj unu loko restas malplena. Por solvi la [[Enigmo|enigmon,]] vi devas eliri el stato kie la kaheloj estas miksitaj sur la tabulo, aranĝi ilin en ordo, kiam la ununura ago permesita estas movi kahelon najbaran al la malplena loko en ĝin (kaj tiel krei novan malplenan lokon).
[[Dosiero:15-spill-Jernbanepersonalets_Interessekontor.jpg|maldekstre|eta|15 ludoj dezajnitaj kiel bildo de  fervojo kun reklamo]]
La enigmo akiris multe da diskonigo je la fino de la [[19-a jarcento]], post kiam en [[1880]] oni proponis premion al tiu kiu sukcesus aranĝi la tabulon tiel, ke la kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝu siajn lokojn (tasko matematike pruvebla sed neeble farita pere de lude ĝustaj agoj, kiel klarigite en la sekva sekcio). La provo solvi la [[puzlo]]&lt;nowiki/&gt;n provokis paseman frenezon, kiu daŭris plurajn monatojn ĝis ĝi formortis en julio 1880.

Kvizisto Sam Lloyd, kiu enorme popularigis la enigmon ofertante la premion, asertis ke li inventis la enigmon. Ĉi tiu aserto estis akceptita dum pli ol 100 jaroj. En [[2006]] la libro estis publikigita: The 15 Puzzle book, kiu deklaris ke la enigmo estis inventita fare de Noyce Palmer Chapman, [[leterportisto]] de [[Nov-Jorkio]], proksimume dek jarojn antaŭ ĝia publikigo de Lloyd &lt;ref name=&quot;slocum-sonneveld&quot;&gt;''The 15 Puzzle'', by Jerry Slocum &amp; Dic Sonneveld, 2006. {{ISBN|1-890980-15-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barry R. Clarke, ''Puzzles for Pleasure'', pp.10-12, Cambridge University Press, 1994 {{ISBN|0-521-46634-2}}.&lt;/ref&gt;.

.

== Nesolvebleco - kiam Ne ekzistas solvo ==
[[Dosiero:15-puzzle-loyd.svg|dekstra|eta|Ekzemplo de nesolvebla stato - kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝis lokojn]]
Kiel menciite, en 1880 Sam Lloyd ofertis grandan kontantpremion al tiu, kiu solvus la enigmon, kiam en la komenca pozicio la 14-a kaj 15-a kaheloj interŝanĝis lokojn. Sam Lloyd povus esti certa, ke la premio ne estus kolektita, ĉar ĉi tiu enigmo ne havas solvon.

Por pruvi tion, vi povas uzi la principon de pareco. Supozu, ke la enigmo povas esti solvita. Oni kolorigus la kahelojn sur la tabulo per nigra kaj blanka, kiel [[Ŝako|ŝaktabulo]], kaj rigardus la movon de la malplena loko. En ĉiu turno kahelo estas movita en la malplenan lokon, tiel ke oni povas vidi la turnon kvazaŭ la malplena loko estas tiu kiu moviĝas en unu el la kvar kaheloj apud ĝi. Kiam ĝi moviĝas, ĝi ankaŭ ŝanĝas sian koloron. Tial se ĝi komencas de nigra kahelo, en la sekva movo ĝi estos sur blanka kahelo, la sekva movo sur nigra kahelo, kaj tiel plu: post nepara nombro da movoj ĝi estos sur blanka kahelo kaj post para nombro da movoj ĝi estos sur nigra kahelo. Ĉar en la fina kaj komenca stato la malplena loko estas en la sama loko, tio signifas sur la sama koloro, tiam la nombro da movoj necesaj por la solvo estas para.

Aliflanke, la ludo povas esti vidita kiel ludo de [[Permutaĵo|permutaĵoj]] . Oni rigardos la malplenan lokon kvazaŭ ĝi ankaŭ havus kahelon, kaj oni akceptos, ke ĉiu stato de la ludo estas efektive ia (re)aranĝo de la nombroj de 1 ĝis 16, kaj tia aranĝo nomiĝas permutaĵo. La celo en la ludo estas ricevi la permutaĵon:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16

(La malplena loko estas markita ĉi tie kun la numero 16)

Al la permutaĵo:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,15,14,16

Permutaĵoj ĝenerale estas dividitaj en parajn kaj neparajn permutaĵojn. Paraj permutaĵoj estas permutaĵoj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, kaj neparaj permutaĵoj estas tiuj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per nepara nombro da interŝanĝoj de du membroj. Estas teoremo kiu deklaras ke ĉiu permutaĵo estas aŭ para aŭ nepara - tio estas, se ĝi povas esti atingita per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, ĝi ne povas esti atingita per nepara nombro da interŝanĝoj, kaj inverse.

La fina stato estas nepara permutaĵo ĉar ĝi povas esti atingita per unu interŝanĝo (de la numeroj 14 kaj 15), kaj do la solvo, kiu estas serio de interŝanĝoj de du membroj (nur ke en la solvo unu el la du membroj devas esti la malplena loko, la numero 16) ankaŭ devas havi neparan nombron da interŝanĝoj. Ĉi tie ni atingis [[Kontraŭdiro|kontraŭdiron]] ĉar ni pruvis, ke la solvo enhavas paran nombron da movoj. Tial la solvo ne ekzistas. Tial la mona rekompenco ofertita de Sam Lloyd por solvado de la enigmo neniam estis kolektita.

Por solveblaj statoj - statoj por kiuj la enigmo povas esti solvita, ĝi ne estas precipe malfacila.

== Por plia legado ==

* Jerry Slocum, Dic Sonneveld, '''La 15 Puzlo-libro''', Slocum Puzzle Foundation, 2006.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
== Eksteraj ligiloj ==

* [https://hc11.home.xs4all.nl/15puzzle/15puzzen.htm La historio de la 15 enigmo]
* [http://www.chessandpoker.com/fifteen-puzzle-solution.html Solvo de Dekkvin Enigmo]
* [[oeis:A151944|Maksimuma nombro de movoj postulita por la m X n ĝeneralaĵo de la 15 enigmo]]
* [http://kociemba.org/themen/fifteen/fifteensolver.html 15-enigmo optimuma solvo] kun deŝuto (de Herbert Kociemba)
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Permutoj]]
[[Kategorio:Meĥanikaj enigmoj]]
[[Kategorio:Intelektaj sportoj]]</text>
      <sha1>jdxixx7r0nx2qybniq30cxgttny124v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393300</id>
      <parentid>9393293</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5462" sha1="lsimlp36y0o3cv0t6tp5mxy9ecn3dos" xml:space="preserve">{{Informkesto ludo|priskribo de dosiero=La enigmo solvita, komenca kaj fina stato de aranĝo de la kaheloj en la tabulo.}}
&lt;!--[[Dosiero:15-puzzle.svg|dekstra|eta|]]--&gt;
La '''15-enigmo''' (aŭ la '''15-ludo''') estas [[Meĥanika puzlo|meĥanika enigmo]] konsistanta el 16-fenda tabulo, ene de kiu 15 tabuloj portas la numerojn 1-15 kaj unu loko restas malplena. Por solvi la [[Enigmo|enigmon,]] vi devas eliri el stato kie la kaheloj estas miksitaj sur la tabulo, aranĝi ilin en ordo, kiam la ununura ago permesita estas movi kahelon najbaran al la malplena loko en ĝin (kaj tiel krei novan malplenan lokon).
[[Dosiero:15-spill-Jernbanepersonalets_Interessekontor.jpg|maldekstre|eta|15 ludoj dezajnitaj kiel bildo de  fervojo kun reklamo]]
La enigmo akiris multe da diskonigo je la fino de la [[19-a jarcento]], post kiam en [[1880]] oni proponis premion al tiu kiu sukcesus aranĝi la tabulon tiel, ke la kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝu siajn lokojn (tasko matematike pruvebla sed neeble farita pere de lude ĝustaj agoj, kiel klarigite en la sekva sekcio). La provo solvi la [[puzlo]]&lt;nowiki/&gt;n provokis paseman frenezon, kiu daŭris plurajn monatojn ĝis ĝi formortis en julio 1880.

Kvizisto Sam Lloyd, kiu enorme popularigis la enigmon ofertante la premion, asertis ke li inventis la enigmon. Ĉi tiu aserto estis akceptita dum pli ol 100 jaroj. En [[2006]] la libro estis publikigita: The 15 Puzzle book, kiu deklaris ke la enigmo estis inventita fare de Noyce Palmer Chapman, [[leterportisto]] de [[Nov-Jorkio]], proksimume dek jarojn antaŭ ĝia publikigo de Lloyd &lt;ref name=&quot;slocum-sonneveld&quot;&gt;''The 15 Puzzle'', by Jerry Slocum &amp; Dic Sonneveld, 2006. {{ISBN|1-890980-15-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barry R. Clarke, ''Puzzles for Pleasure'', pp.10-12, Cambridge University Press, 1994 {{ISBN|0-521-46634-2}}.&lt;/ref&gt;.

.

== Nesolvebleco - kiam Ne ekzistas solvo ==
[[Dosiero:15-puzzle-loyd.svg|dekstra|eta|Ekzemplo de nesolvebla stato - kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝis lokojn]]
Kiel menciite, en 1880 Sam Lloyd ofertis grandan kontantpremion al tiu, kiu solvus la enigmon, kiam en la komenca pozicio la 14-a kaj 15-a kaheloj interŝanĝis lokojn. Sam Lloyd povus esti certa, ke la premio ne estus kolektita, ĉar ĉi tiu enigmo ne havas solvon.

Por pruvi tion, vi povas uzi la principon de pareco. Supozu, ke la enigmo povas esti solvita. Oni kolorigus la kahelojn sur la tabulo per nigra kaj blanka, kiel [[Ŝako|ŝaktabulo]], kaj rigardus la movon de la malplena loko. En ĉiu turno kahelo estas movita en la malplenan lokon, tiel ke oni povas vidi la turnon kvazaŭ la malplena loko estas tiu kiu moviĝas en unu el la kvar kaheloj apud ĝi. Kiam ĝi moviĝas, ĝi ankaŭ ŝanĝas sian koloron. Tial se ĝi komencas de nigra kahelo, en la sekva movo ĝi estos sur blanka kahelo, la sekva movo sur nigra kahelo, kaj tiel plu: post nepara nombro da movoj ĝi estos sur blanka kahelo kaj post para nombro da movoj ĝi estos sur nigra kahelo. Ĉar en la fina kaj komenca stato la malplena loko estas en la sama loko, tio signifas sur la sama koloro, tiam la nombro da movoj necesaj por la solvo estas para.

Aliflanke, la ludo povas esti vidita kiel ludo de [[Permutaĵo|permutaĵoj]] . Oni rigardos la malplenan lokon kvazaŭ ĝi ankaŭ havus kahelon, kaj oni akceptos, ke ĉiu stato de la ludo estas efektive ia (re)aranĝo de la nombroj de 1 ĝis 16, kaj tia aranĝo nomiĝas permutaĵo. La celo en la ludo estas ricevi la permutaĵon:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16

(La malplena loko estas markita ĉi tie kun la numero 16)

Al la permutaĵo:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,15,14,16

Permutaĵoj ĝenerale estas dividitaj en parajn kaj neparajn permutaĵojn. Paraj permutaĵoj estas permutaĵoj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, kaj neparaj permutaĵoj estas tiuj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per nepara nombro da interŝanĝoj de du membroj. Estas teoremo kiu deklaras ke ĉiu permutaĵo estas aŭ para aŭ nepara - tio estas, se ĝi povas esti atingita per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, ĝi ne povas esti atingita per nepara nombro da interŝanĝoj, kaj inverse.

La fina stato estas nepara permutaĵo ĉar ĝi povas esti atingita per unu interŝanĝo (de la numeroj 14 kaj 15), kaj do la solvo, kiu estas serio de interŝanĝoj de du membroj (nur ke en la solvo unu el la du membroj devas esti la malplena loko, la numero 16) ankaŭ devas havi neparan nombron da interŝanĝoj. Ĉi tie ni atingis [[Kontraŭdiro|kontraŭdiron]] ĉar ni pruvis, ke la solvo enhavas paran nombron da movoj. Tial la solvo ne ekzistas. Tial la mona rekompenco ofertita de Sam Lloyd por solvado de la enigmo neniam estis kolektita.

Por solveblaj statoj - statoj por kiuj la enigmo povas esti solvita, ĝi ne estas precipe malfacila.

== Por plia legado ==

* Jerry Slocum, Dic Sonneveld, '''La 15 Puzlo-libro''', Slocum Puzzle Foundation, 2006.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
== Eksteraj ligiloj ==

* [https://hc11.home.xs4all.nl/15puzzle/15puzzen.htm La historio de la 15 enigmo]
* [http://www.chessandpoker.com/fifteen-puzzle-solution.html Solvo de Dekkvin Enigmo]
* [[oeis:A151944|Maksimuma nombro de movoj postulita por la m X n ĝeneralaĵo de la 15 enigmo]]
* [http://kociemba.org/themen/fifteen/fifteensolver.html 15-enigmo optimuma solvo] kun deŝuto (de Herbert Kociemba)
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Permutoj]]
[[Kategorio:Meĥanikaj enigmoj]]
[[Kategorio:Intelektaj sportoj]]</text>
      <sha1>lsimlp36y0o3cv0t6tp5mxy9ecn3dos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393301</id>
      <parentid>9393300</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5466" sha1="p8v8bf5zltst6kukfxs7w4v878j1jao" xml:space="preserve">{{Informkesto ludo|priskribo de dosiero=La enigmo solvita, komenca kaj fina stato de aranĝo&lt;br&gt; de la kaheloj en la tabulo.}}
&lt;!--[[Dosiero:15-puzzle.svg|dekstra|eta|]]--&gt;
La '''15-enigmo''' (aŭ la '''15-ludo''') estas [[Meĥanika puzlo|meĥanika enigmo]] konsistanta el 16-fenda tabulo, ene de kiu 15 tabuloj portas la numerojn 1-15 kaj unu loko restas malplena. Por solvi la [[Enigmo|enigmon,]] vi devas eliri el stato kie la kaheloj estas miksitaj sur la tabulo, aranĝi ilin en ordo, kiam la ununura ago permesita estas movi kahelon najbaran al la malplena loko en ĝin (kaj tiel krei novan malplenan lokon).
[[Dosiero:15-spill-Jernbanepersonalets_Interessekontor.jpg|maldekstre|eta|15 ludoj dezajnitaj kiel bildo de  fervojo kun reklamo]]
La enigmo akiris multe da diskonigo je la fino de la [[19-a jarcento]], post kiam en [[1880]] oni proponis premion al tiu kiu sukcesus aranĝi la tabulon tiel, ke la kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝu siajn lokojn (tasko matematike pruvebla sed neeble farita pere de lude ĝustaj agoj, kiel klarigite en la sekva sekcio). La provo solvi la [[puzlo]]&lt;nowiki/&gt;n provokis paseman frenezon, kiu daŭris plurajn monatojn ĝis ĝi formortis en julio 1880.

Kvizisto Sam Lloyd, kiu enorme popularigis la enigmon ofertante la premion, asertis ke li inventis la enigmon. Ĉi tiu aserto estis akceptita dum pli ol 100 jaroj. En [[2006]] la libro estis publikigita: The 15 Puzzle book, kiu deklaris ke la enigmo estis inventita fare de Noyce Palmer Chapman, [[leterportisto]] de [[Nov-Jorkio]], proksimume dek jarojn antaŭ ĝia publikigo de Lloyd &lt;ref name=&quot;slocum-sonneveld&quot;&gt;''The 15 Puzzle'', by Jerry Slocum &amp; Dic Sonneveld, 2006. {{ISBN|1-890980-15-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barry R. Clarke, ''Puzzles for Pleasure'', pp.10-12, Cambridge University Press, 1994 {{ISBN|0-521-46634-2}}.&lt;/ref&gt;.

.

== Nesolvebleco - kiam Ne ekzistas solvo ==
[[Dosiero:15-puzzle-loyd.svg|dekstra|eta|Ekzemplo de nesolvebla stato - kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝis lokojn]]
Kiel menciite, en 1880 Sam Lloyd ofertis grandan kontantpremion al tiu, kiu solvus la enigmon, kiam en la komenca pozicio la 14-a kaj 15-a kaheloj interŝanĝis lokojn. Sam Lloyd povus esti certa, ke la premio ne estus kolektita, ĉar ĉi tiu enigmo ne havas solvon.

Por pruvi tion, vi povas uzi la principon de pareco. Supozu, ke la enigmo povas esti solvita. Oni kolorigus la kahelojn sur la tabulo per nigra kaj blanka, kiel [[Ŝako|ŝaktabulo]], kaj rigardus la movon de la malplena loko. En ĉiu turno kahelo estas movita en la malplenan lokon, tiel ke oni povas vidi la turnon kvazaŭ la malplena loko estas tiu kiu moviĝas en unu el la kvar kaheloj apud ĝi. Kiam ĝi moviĝas, ĝi ankaŭ ŝanĝas sian koloron. Tial se ĝi komencas de nigra kahelo, en la sekva movo ĝi estos sur blanka kahelo, la sekva movo sur nigra kahelo, kaj tiel plu: post nepara nombro da movoj ĝi estos sur blanka kahelo kaj post para nombro da movoj ĝi estos sur nigra kahelo. Ĉar en la fina kaj komenca stato la malplena loko estas en la sama loko, tio signifas sur la sama koloro, tiam la nombro da movoj necesaj por la solvo estas para.

Aliflanke, la ludo povas esti vidita kiel ludo de [[Permutaĵo|permutaĵoj]] . Oni rigardos la malplenan lokon kvazaŭ ĝi ankaŭ havus kahelon, kaj oni akceptos, ke ĉiu stato de la ludo estas efektive ia (re)aranĝo de la nombroj de 1 ĝis 16, kaj tia aranĝo nomiĝas permutaĵo. La celo en la ludo estas ricevi la permutaĵon:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16

(La malplena loko estas markita ĉi tie kun la numero 16)

Al la permutaĵo:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,15,14,16

Permutaĵoj ĝenerale estas dividitaj en parajn kaj neparajn permutaĵojn. Paraj permutaĵoj estas permutaĵoj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, kaj neparaj permutaĵoj estas tiuj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per nepara nombro da interŝanĝoj de du membroj. Estas teoremo kiu deklaras ke ĉiu permutaĵo estas aŭ para aŭ nepara - tio estas, se ĝi povas esti atingita per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, ĝi ne povas esti atingita per nepara nombro da interŝanĝoj, kaj inverse.

La fina stato estas nepara permutaĵo ĉar ĝi povas esti atingita per unu interŝanĝo (de la numeroj 14 kaj 15), kaj do la solvo, kiu estas serio de interŝanĝoj de du membroj (nur ke en la solvo unu el la du membroj devas esti la malplena loko, la numero 16) ankaŭ devas havi neparan nombron da interŝanĝoj. Ĉi tie ni atingis [[Kontraŭdiro|kontraŭdiron]] ĉar ni pruvis, ke la solvo enhavas paran nombron da movoj. Tial la solvo ne ekzistas. Tial la mona rekompenco ofertita de Sam Lloyd por solvado de la enigmo neniam estis kolektita.

Por solveblaj statoj - statoj por kiuj la enigmo povas esti solvita, ĝi ne estas precipe malfacila.

== Por plia legado ==

* Jerry Slocum, Dic Sonneveld, '''La 15 Puzlo-libro''', Slocum Puzzle Foundation, 2006.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
== Eksteraj ligiloj ==

* [https://hc11.home.xs4all.nl/15puzzle/15puzzen.htm La historio de la 15 enigmo]
* [http://www.chessandpoker.com/fifteen-puzzle-solution.html Solvo de Dekkvin Enigmo]
* [[oeis:A151944|Maksimuma nombro de movoj postulita por la m X n ĝeneralaĵo de la 15 enigmo]]
* [http://kociemba.org/themen/fifteen/fifteensolver.html 15-enigmo optimuma solvo] kun deŝuto (de Herbert Kociemba)
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Permutoj]]
[[Kategorio:Meĥanikaj enigmoj]]
[[Kategorio:Intelektaj sportoj]]</text>
      <sha1>p8v8bf5zltst6kukfxs7w4v878j1jao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393302</id>
      <parentid>9393301</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5466" sha1="90nj306h303pidw9xy0r1f6hweqttcf" xml:space="preserve">{{Informkesto ludo|priskribo de dosiero=La enigmo solvita, komenca kaj fina stato&lt;br&gt; de aranĝo de la kaheloj en la tabulo.}}
&lt;!--[[Dosiero:15-puzzle.svg|dekstra|eta|]]--&gt;
La '''15-enigmo''' (aŭ la '''15-ludo''') estas [[Meĥanika puzlo|meĥanika enigmo]] konsistanta el 16-fenda tabulo, ene de kiu 15 tabuloj portas la numerojn 1-15 kaj unu loko restas malplena. Por solvi la [[Enigmo|enigmon,]] vi devas eliri el stato kie la kaheloj estas miksitaj sur la tabulo, aranĝi ilin en ordo, kiam la ununura ago permesita estas movi kahelon najbaran al la malplena loko en ĝin (kaj tiel krei novan malplenan lokon).
[[Dosiero:15-spill-Jernbanepersonalets_Interessekontor.jpg|maldekstre|eta|15 ludoj dezajnitaj kiel bildo de  fervojo kun reklamo]]
La enigmo akiris multe da diskonigo je la fino de la [[19-a jarcento]], post kiam en [[1880]] oni proponis premion al tiu kiu sukcesus aranĝi la tabulon tiel, ke la kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝu siajn lokojn (tasko matematike pruvebla sed neeble farita pere de lude ĝustaj agoj, kiel klarigite en la sekva sekcio). La provo solvi la [[puzlo]]&lt;nowiki/&gt;n provokis paseman frenezon, kiu daŭris plurajn monatojn ĝis ĝi formortis en julio 1880.

Kvizisto Sam Lloyd, kiu enorme popularigis la enigmon ofertante la premion, asertis ke li inventis la enigmon. Ĉi tiu aserto estis akceptita dum pli ol 100 jaroj. En [[2006]] la libro estis publikigita: The 15 Puzzle book, kiu deklaris ke la enigmo estis inventita fare de Noyce Palmer Chapman, [[leterportisto]] de [[Nov-Jorkio]], proksimume dek jarojn antaŭ ĝia publikigo de Lloyd &lt;ref name=&quot;slocum-sonneveld&quot;&gt;''The 15 Puzzle'', by Jerry Slocum &amp; Dic Sonneveld, 2006. {{ISBN|1-890980-15-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barry R. Clarke, ''Puzzles for Pleasure'', pp.10-12, Cambridge University Press, 1994 {{ISBN|0-521-46634-2}}.&lt;/ref&gt;.

.

== Nesolvebleco - kiam Ne ekzistas solvo ==
[[Dosiero:15-puzzle-loyd.svg|dekstra|eta|Ekzemplo de nesolvebla stato - kaheloj 14 kaj 15 ŝanĝis lokojn]]
Kiel menciite, en 1880 Sam Lloyd ofertis grandan kontantpremion al tiu, kiu solvus la enigmon, kiam en la komenca pozicio la 14-a kaj 15-a kaheloj interŝanĝis lokojn. Sam Lloyd povus esti certa, ke la premio ne estus kolektita, ĉar ĉi tiu enigmo ne havas solvon.

Por pruvi tion, vi povas uzi la principon de pareco. Supozu, ke la enigmo povas esti solvita. Oni kolorigus la kahelojn sur la tabulo per nigra kaj blanka, kiel [[Ŝako|ŝaktabulo]], kaj rigardus la movon de la malplena loko. En ĉiu turno kahelo estas movita en la malplenan lokon, tiel ke oni povas vidi la turnon kvazaŭ la malplena loko estas tiu kiu moviĝas en unu el la kvar kaheloj apud ĝi. Kiam ĝi moviĝas, ĝi ankaŭ ŝanĝas sian koloron. Tial se ĝi komencas de nigra kahelo, en la sekva movo ĝi estos sur blanka kahelo, la sekva movo sur nigra kahelo, kaj tiel plu: post nepara nombro da movoj ĝi estos sur blanka kahelo kaj post para nombro da movoj ĝi estos sur nigra kahelo. Ĉar en la fina kaj komenca stato la malplena loko estas en la sama loko, tio signifas sur la sama koloro, tiam la nombro da movoj necesaj por la solvo estas para.

Aliflanke, la ludo povas esti vidita kiel ludo de [[Permutaĵo|permutaĵoj]] . Oni rigardos la malplenan lokon kvazaŭ ĝi ankaŭ havus kahelon, kaj oni akceptos, ke ĉiu stato de la ludo estas efektive ia (re)aranĝo de la nombroj de 1 ĝis 16, kaj tia aranĝo nomiĝas permutaĵo. La celo en la ludo estas ricevi la permutaĵon:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16

(La malplena loko estas markita ĉi tie kun la numero 16)

Al la permutaĵo:

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,15,14,16

Permutaĵoj ĝenerale estas dividitaj en parajn kaj neparajn permutaĵojn. Paraj permutaĵoj estas permutaĵoj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, kaj neparaj permutaĵoj estas tiuj kiuj povas esti atingitaj de la komenca stato per nepara nombro da interŝanĝoj de du membroj. Estas teoremo kiu deklaras ke ĉiu permutaĵo estas aŭ para aŭ nepara - tio estas, se ĝi povas esti atingita per para nombro da interŝanĝoj de du membroj, ĝi ne povas esti atingita per nepara nombro da interŝanĝoj, kaj inverse.

La fina stato estas nepara permutaĵo ĉar ĝi povas esti atingita per unu interŝanĝo (de la numeroj 14 kaj 15), kaj do la solvo, kiu estas serio de interŝanĝoj de du membroj (nur ke en la solvo unu el la du membroj devas esti la malplena loko, la numero 16) ankaŭ devas havi neparan nombron da interŝanĝoj. Ĉi tie ni atingis [[Kontraŭdiro|kontraŭdiron]] ĉar ni pruvis, ke la solvo enhavas paran nombron da movoj. Tial la solvo ne ekzistas. Tial la mona rekompenco ofertita de Sam Lloyd por solvado de la enigmo neniam estis kolektita.

Por solveblaj statoj - statoj por kiuj la enigmo povas esti solvita, ĝi ne estas precipe malfacila.

== Por plia legado ==

* Jerry Slocum, Dic Sonneveld, '''La 15 Puzlo-libro''', Slocum Puzzle Foundation, 2006.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
== Eksteraj ligiloj ==

* [https://hc11.home.xs4all.nl/15puzzle/15puzzen.htm La historio de la 15 enigmo]
* [http://www.chessandpoker.com/fifteen-puzzle-solution.html Solvo de Dekkvin Enigmo]
* [[oeis:A151944|Maksimuma nombro de movoj postulita por la m X n ĝeneralaĵo de la 15 enigmo]]
* [http://kociemba.org/themen/fifteen/fifteensolver.html 15-enigmo optimuma solvo] kun deŝuto (de Herbert Kociemba)
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Permutoj]]
[[Kategorio:Meĥanikaj enigmoj]]
[[Kategorio:Intelektaj sportoj]]</text>
      <sha1>90nj306h303pidw9xy0r1f6hweqttcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ben &amp; Jerry's</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841995</id>
    <revision>
      <id>9392909</id>
      <parentid>8984450</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3376" sha1="69dgfnsrrw7puretjvxj44ksmg7tut8" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
'''Ben &amp; Jerry's''' estas [[varmarko]] de [[glaciaĵo]], frosta [[jogurto]] kaj [[ŝorbeto]] produktita fare de Ben &amp; Jerry's Homemade Holdings, Inc.

La ĉefsidejo estas en South Burlington, [[Vermonto]], [[Usono]]. La ĉeffabriko situas en Waterbury, Vermonto. La firmao nun estas posedata fare de la [[konglomerato]] [[Unilever]] &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Meadows|first=Donella|url=http://www.commondreams.org/views/041300-106.htm|work=Common Dreams|title=The Globalization of Ben &amp; Jerry's|date=April 13, 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20000901230848/http://commondreams.org/views/041300-106.htm|archive-date=September 1, 2000}}&lt;/ref&gt;.

Ben &amp; Jerry's estas konata por iliaj originalaj gustoj, multaj de kiu inkluzivas manĝaĵojn kaj [[Deserto|desertojn]] miksita kun glacia [[kremo]]. Kelkaj de ĉi tiuj gustoj estis temigitaj honore al muzikistoj, komediistoj kaj publikaj figuroj, kiel [[:en:Jerry_Garcia|Jerry Garcia]], [[Stephen Colbert]], [[:en:Colin_Kaepernick|Colin Kaepernick]] kaj [[:en:Phish|Phish]]. La firmao kaj ties du fondintoj ankaŭ estis notita por ilia politika [[aktivismo]] kaj [[lobiado]] por [[socia justeco]]. Tio ĉi inkluzivas la manierojn laŭ tiuj iliaj produktoj estis fabrikitaj, merkatumitaj kaj distribuitaj &lt;ref name=&quot;IsraelBoycott&quot;&gt;{{Cite web|last=Solon|first=Olivia|date=July 20, 2021|title=Ben &amp; Jerry's withdraws sales from Israeli settlements but clashes with parent company Unilever|url=https://www.nbcnews.com/business/business-news/ben-jerry-s-withdraws-sales-israeli-settlements-clashes-parent-company-n1274403|publisher=NBC News|access-date=August 25, 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Historio ==
[[Dosiero:Ben_Jerry's_display_freezer_at_Dominos.jpg|maldekstre|eta|200ra|montra fridujo de Ben &amp; Jerry ĉe vendejo de [[Domino’s Pizza|Domino's]]]]
[[Dosiero:BenJerry-UnitedSquare.jpg|eta|glaciejo de Ben &amp; Jerry's ĉe butikcentro en [[Singapuro]]|281x281ra]]
En 1977, deinfanaĝaj amikoj Ben Cohen kaj Jerry Greenfield sekvis kurson pri glaciaĵo en [[Pensilvania Ŝtata Universitato]] &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/12/18/magazine/passing-the-scoop-ben-jerry.html|title=Passing the Scoop; Ben &amp; Jerry|last=Dreifus|first=Claudia|work=[[The New York Times]]|url-access=limited|date=December 18, 1994|access-date=April 3, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.benjerry.com/company/history/|title=Our History|publisher=Ben &amp; Jerry's|access-date=April 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325004518/http://www.benjerry.com/company/history/|archive-date=March 25, 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ili malfermis glaciaĵbudon en forlasita [[benzinstacio]] en Burlington, Vermonto la 5-an de majo 1978 . En 1980, Ben kaj Jerry luis malnovan kudrofabrikon en Burlington kaj komencis enpaki la glaciaĵon en pajlskatoloj. En 1981, la unua Ben &amp; Jerry's franĉizkiosko malfermiĝis en Shelburne, Vermonto.

En 1988, Ben and Jerry's gajnis la titolon de ''Usonaj malgrandaj komercaj personoj de la jaro'', kaj ricevis la titolon de la tiama prezidanto [[Ronald Reagan]].

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Baskin-Robbins]]
* Häagen-Dazs

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Nutraĵfirmaoj en Usono]]
[[Kategorio:Kulturo de Vermonto]]
[[Kategorio:Maldekstrema politiko]]</text>
      <sha1>69dgfnsrrw7puretjvxj44ksmg7tut8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĝenerala Konsilio de Andoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>842663</id>
    <revision>
      <id>9393120</id>
      <parentid>9390927</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9805" sha1="4iokopfwrjqhy5g0ccnx5yd7zfa9u0g" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|priskribo de bildo=Interno
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=AD
|Mapo en angulo= Andoro
|situo sur mapo = Andoro Malnova
|zomo=13
}}
La '''Ĝenerala Konsilio de la Valoj''' ({{lang-ca|'''Consell General d'Andorra'''}}, ankaŭ nomiĝas {{lang|ca|'''''Consell General de les Valls'''''}}, kutime mallonge nomata {{lang|ca|'''''Consell General'''''}}) estas la [[parlamento]] de [[Andoro]], t.e. la elektita, [[Leĝdona povo|leĝdona]] asembleo de la lando. La Parlamento havas leĝdonajn kaj transprenajn povojn, ekzercas kontrolon de la agadoj de la registaro kaj nomumas per popola voĉdono la [[Listo de ĉefministroj de Andoro|Ĉefministron de Andoro]] laŭ la principo de [[parlamentismo]]. ''La General Consell'' havas 28 reprezentantojn.

== Historia fono ==
[[Dosiero:הפרלמנט_הישן.jpg|maldekstre|eta|La malnova parlamentejo, [[Casa de la Vall|''Casa de la Vall'']]. Tiu konstruaĵo estis konstruita en la 15-a jarcento kiel privatdomo kaj komencis esti utiligita kiel parlamento de la 16-a jarcento ĝis 2011. En la lastaj jardekoj da ĝia agado, ĝi tenis la titolon de la plej malnova konstruaĵo de Ĉambro de Reprezentantoj en la mondo kiu daŭre estas utiligita por tiu funkcio. Nuntempe ĝi estas uzata kiel muzeo. Samtempe, la konstruaĵo daŭre gastigas kelkajn simbolajn kunvenojn de la parlamento same kiel la prezenton de [[akredita letero]] por ĉiu eksterlanda ambasadoro.]]
''La General Consell'' estis establita en 1866. Ĝi konsistis el 24 reprezentantoj. Ĝi anstataŭis ''la Consell de la Terra'', kiu estis establita en 1419 kaj kiu konsistis el reprezentantoj elektitaj de la familianoj. ''La Consell General'' ankaŭ estis origine elektita fare de la ĉefoj de ĉiu domanaro, sed en 1933 tio estis ŝanĝita tiel ke ĉiuj plenkreskaj viroj ricevis la [[Voĉdonrajto|voĉdonrajton]]. [[Virino|Virinoj]] ricevis la voĉdonrajton en 1970 &lt;ref&gt;Armengol Vila, Lídia: ''Approach to the history of Andorra'', Perpignan: Institut 'd'Estudis Andorrans, 1989, s. 71.&lt;/ref&gt;.

''La General Consell'' pritraktis kelkajn taskojn de leĝdona, administra kaj jura naturo. En 1982, registaro bazita sur la Consell General estis prezentita, sed nur kiam la [[konstitucio de Andoro]] estis adoptita en 1993 estis la principoj de [[povdisigo]] inter la potencoj de la ŝtato konvene instituciigitaj &lt;ref&gt;Broto, Eulogi: «Andorra» i Gerhard Robbers (red.): ''Encyclopedia of world constitutions, Volume 1 Afghanistan to France'', New York: Facts On File, 2007, s. 19–24.&lt;/ref&gt;.

''La Ĝenerala Consello'' estis loĝigita en la malnova ''[[Casa de la Vall]]'' en la ĉefurbo [[Andoro Malnova]] (''Andoro la Vella''). Tiu konstruaĵo estis origine konstruita en 1580. En 2011, nova, moderna parlamentkonstruaĵo estis komisiita &lt;ref&gt;[http://www.cultura.ad/per-visitar/monuments/casa-de-la-vall «Casa de la Vall»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140109165801/http://www.cultura.ad/per-visitar/monuments/casa-de-la-vall |date=2014-01-09 }} {{Wayback|url=http://www.cultura.ad/per-visitar/monuments/casa-de-la-vall|date=20140109165801}}, Ministeri de Cultura.&lt;/ref&gt;.

== Komponado kaj elektomaniero ==
[[Dosiero:Casa_de_la_Vall,_Andorra_la_Vieja,_Andorra,_2013-12-30,_DD_03.JPG|eta|Maldekstre Casa de la Vall, kie la Nacia Asembleo okazis ĝis 2011, kaj kun la nova konstruaĵo por la Nacia Asembleo Consell General dekstre.|281x281ra]]
Laŭ la konstitucio, la Consell General devas konsisti el minimume 28 kaj maksimume el 42 reprezentantoj. Parlamentano estas nomita {{lang|ca|''conseller general''}} (pluralo: {{lang|ca|''consellers generals''}}) &lt;ref name=&quot;paragrafo52&quot;&gt;Paragrafo 52, [https://web.archive.org/web/20100327055202/http://www.consell.ad/micg/webconsell.nsf/0/172d2f36a117355ec1256bd60048b6d1/%24FILE/ATTPZQZK/constituci%C3%B3%20_angl%C3%A8s.pdf Constitution of the Principality of Andorra], Consell General (angle).&lt;/ref&gt;.

De 1878 ĝis 1997, Andoro estis dividita en sep [[Balotdistrikto|balotdistriktojn]] egalrilatantajn al la municipoj ({{Lang-ca|Parròquia}}, signifante [[paroĥo]]), kie ĉiu balotdistrikto sendis kvar reprezentantojn al la Nacia Asembleo. Ĉar la nombro da elekteblaj balotantoj multe variis inter balotdistriktoj, tio estis ŝanĝita, kaj sistemo estis lanĉita kun unu komuna balotdistrikto por la tuta lando, kie duono de la reprezentantoj estas elektitaj, dum la restanta duono estas elektita kun egala nombro de la municipoj &lt;ref name=&quot;paragrafo52&quot; /&gt;.

La parlamento havas nuntempe 28 reprezentantojn. La reprezentantoj estas elektitaj en libera baloto kun [[universala voĉdonrajto]]. Duono de la 28 reprezentantoj estas elektitaj per [[Proporcia balotsistemo|proporcia reprezentantismo]] kie la tuta lando estas unu balotdistrikto. La aliaj 14 estas elektitaj el la municipoj (paroĥoj), tiel ke ĉiu municipo havas po du reprezentantojn &lt;ref&gt;[http://www.osce.org/odihr/elections/76277 ''Principality of Andorra. Early Parliamentary Elections 3 April 2011, OSCE/ODIHR Needs Assessment Mission Report, 21-23 March 2011''], Warszawa: OSSE, 21011, s. 4.&lt;/ref&gt;. La listo kun la plej multaj voĉoj gajnas ambaŭ mandatojn. Neniu povas stari kaj sur la nacia listo kaj urba listo. Balotantoj donas du voĉojn kaj tiel havas la opcion de tielnomita &quot; [[divida voĉdonado]] &quot;, t.e. ili povas doni sian voĉon por malsamaj partioj.

La elektperiodo estas kvar jaroj. Nova baloto estas ebla antaŭ ol la periodo eksvalidiĝis &lt;ref&gt;Paragrafo 51, [https://web.archive.org/web/20100327055202/http://www.consell.ad/micg/webconsell.nsf/0/172d2f36a117355ec1256bd60048b6d1/%24FILE/ATTPZQZK/constituci%C3%B3%20_angl%C3%A8s.pdf ''Constitution of the Principality of Andorra''], Consell General (angle).&lt;/ref&gt;.

== Parlamentismo ==
Registara povo dependas de plimulto en ''la Consell General'' konforme al la principo de parlamentismo. Parlamento nomumas ĉefministron ( ''cap de govern'' ) por la du komunaj princoj, kiu formale aprobas la koncernan personon. La ĉefministro tiam nomumas la aliajn registarajn membrojn. Registaro povas esti dissolvita per malkonfida decidpropono akiranta plimulton en parlamento aŭ per la registaro perdanta [[Konfiddemando|kabinetan demandon]]. [[Malfidomocio]] bezonas subtenon de kvinono de la reprezentantoj por esti surtagordita &lt;ref&gt;Paragrafo 69 ĝis 70, [https://web.archive.org/web/20100327055202/http://www.consell.ad/micg/webconsell.nsf/0/172d2f36a117355ec1256bd60048b6d1/%24FILE/ATTPZQZK/constituci%C3%B3%20_angl%C3%A8s.pdf ''Constitution of the Principality of Andorra''], Consell General (angle).&lt;/ref&gt;.

== Sesioj kaj organizo ==
La asembleo havas [[Unuĉambrismo|unu ĉambron]]. ''La Ĝenerala Consell'' povas kunsidi en ordinaraj aŭ eksterordinaraj kunsidoj. Konstituciaj sesioj estas okazigitaj dek kvin tagojn post kiam la balotrezultoj estis sciigitaj. Kutime estas du ordinaraj kunsidoj ĉiujare: [[marto]] ĝis [[junio]], kaj [[septembro]] ĝis [[decembro]] &lt;ref&gt;Regularo, paragrafo 50. [https://web.archive.org/web/20140110105935/http://www.consellgeneral.ad/micg/webconsell.nsf/0/03a1b38171ef0e94c1256bd6004b2270/%24FILE/Reglament%20ANG.pdf ''Regulation of Parliament''] (angle).&lt;/ref&gt;.

La sesioj kaj la laboroj de la parlamento estas gvidataj de prezidanteco konsistanta el prezidanto, nomata ''síndic general'', vicprezidanto, nomata ''subsíndic'', same kiel du sekretarioj. La prezidanteco estas elektita de la reprezentantoj por periodo responda al la elektperiodo &lt;ref&gt;Regularo, ĉapitro 3. [https://web.archive.org/web/20140110105935/http://www.consellgeneral.ad/micg/webconsell.nsf/0/03a1b38171ef0e94c1256bd6004b2270/%24FILE/Reglament%20ANG.pdf ''Regulation of Parliament''] (angle).&lt;/ref&gt;.

Minimumo de kvar reprezentantoj estas postulataj por formi parlamentan grupon. La reprezentantoj povas elekti ĉu ili volas aparteni al parlamenta grupo aŭ ĉu ili volas sidi kiel sendependaj. En praktiko, grupformado okazas surbaze de la partioj aŭ [[balotkoalicio]]j. Ĉiu grupo nomumas parlamentan gvidanton. La parlamentaj gvidantoj kaj la prezidanteco kunvenas por kunordigi la laboron en la nacia asembleo &lt;ref&gt;Regularo, ĉapitro 4. [https://web.archive.org/web/20140110105935/http://www.consellgeneral.ad/micg/webconsell.nsf/0/03a1b38171ef0e94c1256bd6004b2270/%24FILE/Reglament%20ANG.pdf ''Regulation of Parliament''] (angle).&lt;/ref&gt;.

La Parlamento elektas konstantan komitaton, kiu funkcias dum la periodoj kiam ''la General Consell'' ne kunsidas. Tio konsistas el la prezidanto de parlamento, tri reprezentantoj elektitaj de la nacia balotdistrikto kaj tri membroj elektitaj de la municipaj balotdistriktoj &lt;ref&gt;Regularo, ĉapitro 6. [https://web.archive.org/web/20140110105935/http://www.consellgeneral.ad/micg/webconsell.nsf/0/03a1b38171ef0e94c1256bd6004b2270/%24FILE/Reglament%20ANG.pdf ''Regulation of Parliament''] (angle).&lt;/ref&gt;.

Krome, ''la General Consell'' havas ok fakkomitatojn kun minimume kvin reprezentantoj. La parlamentaj grupoj (partioj) laŭforte atribuas siajn reprezentantojn al la subjektaj komitatoj. Estas fakkomitatoj pri enlandaj aferoj, eksteraj aferoj, komercaj aferoj, financo kaj buĝetaj aferoj, planaj aferoj, sano kaj mediaj aferoj, sociaj aferoj, kaj ankaŭ aferoj rilataj al edukado, esplorado, kulturo kaj sporto &lt;ref&gt;Regularo, ĉapitro 7. [https://web.archive.org/web/20140110105935/http://www.consellgeneral.ad/micg/webconsell.nsf/0/03a1b38171ef0e94c1256bd6004b2270/%24FILE/Reglament%20ANG.pdf ''Regulation of Parliament''] (angle).&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Parlamentoj laŭ landoj]]
[[Kategorio:Politiko de Andoro]]</text>
      <sha1>4iokopfwrjqhy5g0ccnx5yd7zfa9u0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferdinand Exl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>843157</id>
    <revision>
      <id>9393016</id>
      <parentid>9347882</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notoj */</comment>
      <origin>9393016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3616" sha1="4m8hr63tvn458tur8o9nrlnzueoh2ts" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}
[[Dosiero:Gedenktafel Exl-Bühne.jpg|eta|memortabulo je vando de gastejo teatreja, &quot;Exl-Bühne&quot; en Wilten]]
'''Ferdinand EXL''' (naskiĝinta la {{daton|27|8|1875}} en [[innsbruck|Insbruko]], mortinta la {{daton|28|10|1942}} samloke) estis [[aŭstrio|aŭstra]] aktoro kaj teatrestro. Li edzinigis la aktorinon Anna Gstöttner kun kiu li havis du filinojn.

== Vivo ==
Estante filo de poŝtoficisto li trejniĝis kiel librobindisto. Pro entuziasmiĝo porteatra li ekanis ĉe Kamparana teatro de Pradl. Sed lia gusto pri vera aŭtentikeco dum artista valoro igis lin baldaŭ, en 1902, fondi en Wilten propran institucion sub la titolo &quot;Erste Tiroler Bauernspieler-Gesellschaft&quot;. La unua teatraĵo enscenigita estis ''Der Pfarrer von Kirchfeld''.

La aktorojn li al si elektis el la laika kantorondo &quot;Deutscher Männergesangsverein Innsbruck&quot;. Gravege estis la rekruto de Anna Gstöttner (la posta edzino), de ties fratino Mimi Gstöttner-Auer kaj de la bofrato kaj elstara karaktermimo Eduard Köck kiuj formis la kernon de la aktoraro. Danke al montraj gastadoj en [[Svislando]] kaj [[Germanujo]] li (re)konatigis verkojn de [[Ludwig Anzengruber]], [[Franz Kranewitter]], [[Karl Schönherr]] kaj [[Richard Billinger]]. La talenta paro de la Exl-oj regis samnivele komediojn kaj tragediojn, kiel montras la jenaj teatrotitoloj: ''Volk in Not''; ''Glaube und Heimat''; ''Erde''; ''Die Kreuzelschreiber''.

En aŭtuno 1915 Ferdinand Exl fariĝis direktoro de &quot;Innsbrucker Stadttheater&quot; florigonte ĝin sub malfacilaj kondiĉoj. En 1920 li retiriĝis kaj rekoncentriĝis tute pri la propra trupo se ne konsideri estradon inter 1919 kaj 1922 de la de li kreita scenejo &quot;Innsbrucker Kammerspiele&quot;. En februaro 1941 li transdonis la gvidon de la teatro &quot;Exl-Bühne&quot; al la filino Ilse. En 1956 la tuto ĉesis.

== Honoroj ==
* 1942: honora civitaneco insbruka&lt;ref&gt;[https://www.innsbruck.gv.at/data.cfm?vpath=redaktion/politik/dokumente35/ehrungen/ehrenbuerger Stadt Innsbruck: Ehrenbürger] (PDF; 216&amp;nbsp;kB)&lt;/ref&gt;
* 1962: strato ''Exlgasse'' en la insbruka kvartalo ''Höttinger Au&lt;ref&gt;''Neubenennungen von Gassen und Wegen in der Höttinger Au.'' Ĉe: Amtsblatt der Landeshauptstadt Innsbruck, nr.&amp;nbsp;9, September 1962, p. 4 ([http://www.literature.at/viewer.alo?objid=1031232&amp;page=4&amp;scale=3.33&amp;viewmode=fullscreen interrete])&lt;/ref&gt;
* strato nomita por li en [[Wörgl]], ''Ferdinand-Exl-Straße''&lt;ref&gt;[http://heimat.woergl.at/index.php/ferdinand-exl-strasse Ferdinand-Exl-Straße], Kultur Wörgl&lt;/ref&gt;
* munto de memortabulo kun busto ĉe la posteula konstruaĵo de la historia ''Österreichischer Hof'' en la insbruka kvartalo Wilten kie okazis grava premiero en 1902.&lt;ref&gt;[https://gis.tirol.gv.at/kunstkatasterpdf/pdf/67138.pdf Tiroler Kunstkataster]&lt;/ref&gt;

== Filmigoj ==
* 1913: Die Todesbraut
* 1921: Glaube und Heimat
* 1928: Kaiserjäger
* 1940: Der Feuerteufel
* 1941: Der Meineidbauer

== Fonto ==
* Doublier, Gertrud, &quot;Exl, Ferdinand&quot;. Ĉe: ''Neue Deutsche Biographie'' 4 (1959), p. 698 ([https://www.deutsche-biographie.de/pnd135924413.html#ndbcontent tie ĉi interrete])

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Rudolf Greinz]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://austria-forum.org/af/AEIOU/Exl,_Ferdinand pri Exl en la AEIOU-leksikono]
* [https://www.filmportal.de/person/ferdinand-exl_7e3385cab38b41f985a2d4f525704a1e informoj ĉe Filmportal.de]
* [https://www.imdb.com/name/nm0264052/ informoj ĉe la filmlistaro IMDb]

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Exl, Ferdinand}}

[[Kategorio:Tirolanoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj aktoroj]]
[[Kategorio:Dramaturgoj]]
[[Kategorio:Teatrestroj]]</text>
      <sha1>4m8hr63tvn458tur8o9nrlnzueoh2ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josef Schuster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>843391</id>
    <revision>
      <id>9393253</id>
      <parentid>9309057</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5498" sha1="nxwhu2ktd95hljskxi64h42buub0kjf" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Josef Schuster''' (prononco {{prononco|JOzef ŜUSta}}, {{lang-he|יוסף שוסטר}}, n. la [[20-an de marto]] [[1954]] en [[Ĥajfo]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www. centralratderjuden.de/der-zentralrat/praesidenten/praesident/ prezento &quot;Centra Konsilio de Judoj: la prezidanto&quot; el la retejo ''zentralratderjuden.de] ({{de}})&lt;/ref&gt;) estas [[Germanoj|germana]] [[kuracisto]], [[internisto]] kaj ekde novembro 2014 Prezidanto de la [[Centra konsilio de la judoj en Germanio]]. Samtempe, Schuster estas vicprezidanto de la [[Monda Juda Kongreso]] kaj la [[Eŭropa Juda Kongreso]].

==Origino kaj familio==
La familio de Josef Schuster flanke de sia patro plej malfrue ekde la mezo de la 16-a jarcento vivis en [[Malsupra Frankonio]] kaj en najbara Orienta [[Hesio]]&lt;ref&gt;[http://www.denkmalprojekt.org/2012/sterbfritz_gem-sinntal_main-kinzig-kreis_wk1_hs.html titolo ''&quot;Sterbfritz, Gemeinde Sinntal, Main-Kinzig-Kreis, Hessen&quot;''] (&quot;loĝloko Sterbfritz, komunumo [[Sinntal]], [[distrikto Main-Kinzig]], [[Hesio]]&quot;), en la retejo &quot;monumenta projekto&quot; ''denkmalprojekt.org'']&lt;/ref&gt;. Schuster estas la filo de la komercisto kaj asocioficialulo David Schuster. Davido kaj lia patro, la komercisto Julius Schuster, prizorgis la centran hotelon (tiel nomitan ''Centralhotel'') en [[Bad Brückenau]]. Tio estis konfiskita fare de la loka [[NSDAP]] en 1933. En 1937, Julius kaj Davido estis arestitaj kaj malliberigitaj en la koncentrejoj [[Koncentrejo Dachau|Dachau]] kaj [[Koncentrejo Buchenwald|Buchenwald]]. Por &quot;leĝe&quot; transdoni sian posedaĵon en la proprieton de la nacisocialistoj, ili estis liberigitaj kondiĉe ke ili forlasu Germanion.&lt;ref&gt;Christiane Florin [https://www.deutschlandfunk.de/vorurteile-gegen-juden-boesartige-mythen-und-unterstellungen-100.html ''Vorurteile gegen Juden - Bösartige Mythen und Unterstellungen'' (&quot;Antaŭjuĝoj kontraŭ judoj - Malbonaj mitoj kaj supozoj&quot;) en la retejo de la radia kanalo [[Deutschlandfunk]], deutschlandfunk.de, la 27-an de decembro 2020&lt;/ref&gt; Ili [[Alija|elmigris]] al [[Mandata Palestino]], kie David laboris kiel dungito de konstrufirmao.

La patrino de Josef Schuster Anita Susanna Grünpeter naskiĝis la 14-an de novembro 1914 en [[Laurahütte]] en [[Supra Silezio]] (nun [[Siemianowice Śląskie]] en [[Pollando]]).&lt;ref&gt;http://www.historisches-unterfranken.uni-wuerzburg.de/test/web324w/Quellen/1016/527.jpg Schuster, David, en: Reiner Strätz: ''Biographisches Handbuch Würzburger Juden 1900–1945' (&quot;Biografia Manlibro pri Judoj de Würzburg 1900-1945'', p. 527 ({{de}}) &lt;/ref&gt; Ŝia patrino, naskiĝinta Hedwig Kosderlitz la 26-an de junio 1884&lt;ref&gt;[https://www.alemannia-judaica.de/images/Images%20302/Gruenpeter%20Gleiwitz%2002.pdf &quot;Memorfolio por Hedwig Grünpeter, naskita Kosderlitz&quot;] el kolekto de la Juda Gazetara Servo, 3 1978, paĝo 19, en formato [[Portebla dokumentformo|PDF]] ({{de}} kaj {{he}})&lt;/ref&gt; kaj ŝia patro Fritz Grünpeter&lt;ref&gt;[https://www.alemannia-judaica.de/images/Images%20302/Gruenpeter%20Gleiwitz%2001.pdf Memorfolio por Fritz Grünpeter&quot;] el kolekto de la muzeo [[Jad Vaŝem]], en formato [[Portebla dokumentformo|PDF]] ({{de}} kaj {{he}})&lt;/ref&gt; naskita la 18-an de oktobro 1876 vivis ĝis 1942 en [[Gleiwitz]] (nun [[Gliwice]] en Pollando) kaj estis murditaj en la [[koncentrejo Auschwitz]]. Anita Susanna Grünpeter kaj David Schuster en [[Israelo]] geedziĝis en 1953. Post kiam Josef Schuster estis naskita en 1954, la familio translokiĝis al Germanio en 1956.

Josef Schuster kaj lia edzino Jutta havas filinon Ruth kaj filon Aron.

== Kuracista profesio ==
Schuster kompletigis sian abituron en gimnazio de la urbo [[Würzburg]], poste studis medicinon en la [[universitato de Würzburg]], doktoriĝis tie kun disertaĵo pri la [[infana mortindico]] inter judaj kaj nejudaj novnaskitoj kaj kompletigis specialistan trejnadon de [[interna medicino]] en la urba malsanulejo '' Julius-Hospital''. De 1988 ĝis 2020, Schuster vivtenis praktikejon de interna medicino en Würzburg. Por havi pli da tempo por sia laboro kiel prezidanto de la Centra Konsilio, Schuster transdonis sian praktikejon post pli ol 32 jaroj al posteulo, kuracisto kun palestinaj radikoj, la 30-an de junio 2020. Tamen, li daŭrigas sian kriz-kuracan servon en la regiono - unu nokton ĉiujn du semajnojn. Li ankaŭ estas implikita kiel kuracisto kun la Bavara [[Ruĝa Kruco]] kaj la akva [[savservo]]. Schuster estis membro de la Komisiono pri [[Bioetiko]] de la [[Bavario|Bavara Ŝtata Registaro]] kaj la Centra [[Etiko]]-Komisiono de la Germana Kuracista Asocio.

== Funkcioj en judaj organizoj ==
En 1998, Schuster iĝis prezidanto de la juda komunumo en Würzburg, pozicio kiun lia patro havis inter 1958 kaj 1996. Kvar jarojn poste, li estis elektita por esti prezidanto de la Organizo de Judaj Komunumoj en [[Bavario]]. En 2010, li iĝis la vicprezidanto de la Centra Konsilio de Judoj en Germanio. Kiam [[Dieter Graumann]] eksiĝis kiel Prezidanto de la Centra Konsilio, li elektiĝis la 30-an de novembro 2014, ĉar la posteulo estis nekontestita.

== Fonto ==
* Baza teksto de la unua, biografia parto de la [[:de:Josef Schuster|germana artikolo]] je la stato de la 16-a de novembro 2023, kun pli konciza ĉapitro &quot;funkcioj&quot; el la angla versio, ĉar la germana teksto iĝas tre malkonciza en la politika parto.

== Referencoj ==
{{Projektoj}}
{{Referencoj}}

{{bibliotekoj}}

{{vivtempo|Schuster, Josef}}
[[Kategorio:Germanaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Germanaj internistoj]]
[[Kategorio:Germanaj judoj]]</text>
      <sha1>nxwhu2ktd95hljskxi64h42buub0kjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elektronika katenado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>844402</id>
    <revision>
      <id>9393326</id>
      <parentid>8747114</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2533" sha1="72pu1zh3s54o2rs9y36rxkda5elbbru" xml:space="preserve">[[Dosiero:Ankle_monitor_(3767974058).jpg|dekstra|eta|250x250ra|Virino kun elektronika katenaĵo sur la piedo [[haŭtobronzado|sunbanas]] ĉe [[Marbordo|plaĝo]]]]
[[Dosiero:Bracelet_électronique.JPG|dekstra|eta|250x250ra|elektronika maleola katenaĵo]]
'''Elektronikaj katenoj''' estas rimedo por kontroli [[Aresto|arestiton]] aŭ [[mallibereco|malliberulo]]n, por certigi, ke li plenumas la movadlimigojn truditaj al li. Elektronikaj katenoj ofte estas uzataj por certigi, ke suspektatoj plenumas la kondiĉojn de [[Hejmaresto|hejma aresto]], sed ankaŭ povas esti uzataj por kontroli kaptitojn dum ferioj aŭ eĉ dum [[malliberejo]].

[[Elektroniko|Elektronika]] [[katenado]] inkluzivas [[braceleto]]n, kiu estas fiksita al la [[kruro]] aŭ [[brako]] de la monitorita persono, kun ĝi [[Radiosendilo|elsendantaj]] oftajn signalojn, kiuj informas la lokon de la braceleto, ekzemple pere de [[Tutmonda loktrova sistemo]] (t.n. GPS). Kelkfoje, kune kun la katenoj, en la loko kie troviĝas la kontrolato estas instalita [[ricevilo]], kiu ricevas la dissendojn de la dissendilo kaj transdonas ilin per [[Telefono|telefonlinio]] (regula aŭ [[Poŝtelefono|ĉela]]) aŭ per aliaj altnivelaj [[teknologio]]j al la koncernaj plenumaj agentejoj.

La ĉefaj celoj de elektronika superrigardo estas konservi taŭgajn arestitojn kaj kaptitojn, kiuj ne estas precipe danĝeraj, ene de la [[Krimo|nekrima]] [[Socia reto (sociologio)|socia rondo]] kaj pliigi la eblecojn de ilia reveno al socio (reduktante la fenomenon de [[Recidivismo|recidivo]]). Uzado de ĉi tiu rimedo ankaŭ ebligas la efektivigon de diversaj laboraj aŭ [[Rehabilitado|rehabilitadprogramoj]], ene de la [[malliberejo]] kaj ekster ĝi, same kiel traktadon de liberigitaj [[seksa krimo|sekskrimuloj]] kaj tiuj kiuj estas akuzitaj je [[hejma perforto]].

Estas kritiko de la uzo de elektronikaj mankatenoj. La kritiko asertas mensajn vundojn kaŭzitajn al tiuj, kiuj estas tiel proksime kontrolataj &lt;ref&gt;{{cite book|author=Mike Nellis, Kristel Beyens &amp; Dan Kaminski|title=Electronically Monitored Punishment: International and Critical Perspectives|year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136242786|pages=95}}&lt;/ref&gt;. Krome, estas asertoj pri la fakto mem [[Hejmaresto|de hejma aresto]], precipe antaŭ [[Kriminala juro|juĝo]] &lt;ref&gt;{{cite book|publisher=Penal Affairs Committee|year=1988|pages=13–19}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Elektronika pieda kateno]]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Punoj]]
[[Kategorio:Gvatado]]
[[Kategorio:Sensiloj]]</text>
      <sha1>72pu1zh3s54o2rs9y36rxkda5elbbru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christine Ott</title>
    <ns>0</ns>
    <id>844943</id>
    <redirect title="Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj" />
    <revision>
      <id>9393187</id>
      <parentid>8475220</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] al [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Christine Ott]]</comment>
      <origin>9393187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="0yonph10gpqd2qjckml0vh583r4xz8h" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Christine Ott]]</text>
      <sha1>0yonph10gpqd2qjckml0vh583r4xz8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daŝa Drndich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>847595</id>
    <revision>
      <id>9393319</id>
      <parentid>9356008</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2869" sha1="mp49sr2qdzqbwvstgz7gchwsussls49" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Dasha Drndich''' (propralingve: '''Daša Drndić''') n. la 10-an de aŭgusto 1946 en [[Zagrebo]] - m. la 5-an de junio 2018 en [[Rijeko|Rijeka]]) estas [[kroata]] [[verkistino]], [[Literatura kritiko|literaturrecenzistino]], [[Literatura tradukisto|literatura tradukistino]].

== Biografio ==
Ŝi diplomiĝis ĉe la Fakultato de Filozofio de la [[Universitato de Beogrado]]. Kun [[Programo Fulbright|Fulbright-stipendio,]] ŝi sudis en Southern Illinois University kaj [[Universitato Case Western Reserve]]. Ŝi defendis sian disertaĵon en Rijeka pri [[feminismo]] kaj politika engaĝiĝo en literaturo. Ŝi instruis modernan britan literaturon kaj literaturajn artojn en [[Universitato de Rijeko|la Universitato de Rijeka]]. Krom prozo ŝi verkis teatraĵojn por radio. Ŝi interalie tradukis [[Jorge Luis Borges|Borges]], [[Witold Gombrowicz|Gombrowicz]], [[W. H. Auden|Auden]], [[Dalton Trumbo]], [[Thomas Berger]] kaj aliajn.

== Verkaro (elekto) ==
* Ŝtono de la ĉielo/la ĉielo de Kamen (1984)
* Marija Częstochowska još uvijek roni suze ili Umiranje u Torontu (1997)
* Canzone di guerra (1998; slovena traduko 2011)
* Totenwande, Zidovi smrti (2000)
* Doppelgänger (2002)
* Leica formato, romano (2003; slovena traduko 2011)
* After Eight, artikoloj pri literaturo (2005)
* Feministički rukopis ili politička parabola: dramo [[Lillian Hellman]] (2006)
* Sonnenschein - romano (2007, ''Cyclops'' Prize of the [[Pula|Poole]] Book Festival&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://arhiv.sanjamknjige.hr/sajam2007/index.php?dobitnici2007|title=Sa(n)jam knjige u Istri 2007. {{!}} Dobitnici 2007.|date=2016-03-06|publisher=web.archive.org|accessdate=2019-11-02|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306091828/http://arhiv.sanjamknjige.hr/sajam2007/index.php?dobitnici2007|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt; , prioritatita por la Sendependa Premio por tradukita prozo, 2013; slovena traduko 2009, nederlanda kaj pola tradukoj 2010, angla traduko 2011, franca traduko 2013)
* Aprilo en Berlino / April u Berlinu (2009)
* Belladonna, romano (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/dasa-drndic-pisanjem-protiv-zaborava/1182584/|title=Daša Drndić: Pisanjem protiv zaborava - Jutarnji List|publisher=www.jutarnji.hr|accessdate=2019-11-02|archive-date=2019-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102195329/https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/dasa-drndic-pisanjem-protiv-zaborava/1182584/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;

== Tradukoj ==
La verkoj de Drndich estis tradukitaj en kelkajn eŭropajn lingvojn. Ŝiaj romanoj kaj radiodramoj gajnis naciajn kaj internaciajn premiojn.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Drndich, Daŝa}}

[[Kategorio:Historiaj romanistoj]]
[[Kategorio:Kroataj dramistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]
[[Kategorio:Kroataj tradukistoj]]</text>
      <sha1>mp49sr2qdzqbwvstgz7gchwsussls49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sub la rado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>847833</id>
    <revision>
      <id>9393012</id>
      <parentid>8828184</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3243" sha1="9wp45j3ooi2jo9j0k4bydjunow64gea" xml:space="preserve">{{kursiva titolo}}{{Informkesto libro}}'''Sub la rado''' (germane : '''Unterm Rad''' ) estas [[formadromano]] de [[Hermann Hesse]] kiu estis publikigita en [[1906]].

&quot;Sub la Rado&quot; estas dua verko de Herman Hesse kaj en tiu ĉi verkaĵo li akre kritikas la [[Eduko|edukon]] kiu temigas nur la akademiajn atingojn de la studentoj.

Apud ''Konfuzoj de lernanto Törless'' (eldonita la saman jaron, do 1906) de [[Robert Musil]], la verkaĵo estas unu el la plej akraj akuzoj kontraŭ la tiutempa eduka sistemo, kaj la verko enhavas biografiajn elementojn en la vivo de Hesse kiel li ankaŭ studis en la seminario priskribis kaj estis finfine forpelita de ĝi &lt;ref name=&quot;AbeBooks&quot;&gt;{{cite web|title=Prodigy|url=http://www.abebooks.com/Prodigy-Hesse-Hermann-Penguin-Group-Canada/7744423397/bd|publisher=AbeBooks|accessdate=February 21, 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Intriga resumo ==
La verko rakontas la rakonton de Hans Gibenrath, talenta knabo kiu estas sendita al la [[evangelia]] [[seminario]] en [[Maulbronn]]. La eduko kiun li ricevas tie estas temigis vastigado de sia scio sed neglektas la evoluon de lia personeco kaj karaktero. Li amikigas Herman Heilner, kiu, male al li, ne laboras forte pri siaj studoj kaj estas eĉ pli liberala en sia perspektivo. Amikeco estas helpo por seksperforti. Kiam Heilner estas forpelita de la seminario, la atingoj de Gibenrath fadas kaj li montras signojn de [[Psika malsano|mensmalsano]] kaj estas tial sendita hejmen &lt;ref&gt;{{cite web|title=Prodigy Hesse, Hermann|url=http://www.iberlibro.com/servlet/SearchResults?an=Hesse%2C+Hermann&amp;ltrec=t&amp;n=100090009%2B200000038&amp;paratrk=16385&amp;sortby=3&amp;tn=Prodigy|publisher=IberLibro.com|accessdate=March 16, 2013}}&lt;/ref&gt;.

Hejme, li luktas kaj havas malfacilecon pri sia vivsituacio. Li perdis sian infanaĝon por edukaj celoj kaj tial neniam sukcesis formi longajn {{JN|persona rilato}} kun iu ajn el sia urbo. Li iĝas [[forĝisto]] kaj ĝuas sian laboron, kiu estas praktika en naturo, kontraste al la abstraktado eneca en studoj. Ĉe la fino de la rakonto, Hans Gibbenrath dronas sub misteraj cirkonstancoj. La rakonto ne eksplicite deklaras ke la morto de la seksperfortanto estis [[Sinmortigo|memmortigo]], sed laŭ spertuloj estas klaraj sugestoj pri tio en la verko. Iuj argumentas, aliflanke, ke ĝi estis la malrapida descendo de la heroo en gravan depresion kiu kaŭzis koraflikton kiu intensigis kaj atingis sian pinton kiam li estis miksita kun alkoholo por la unua fojo kaj finfine kaŭzis lian morton.

== Citaĵo ==
{{Citaĵo
| teksto = &quot;Instruisto preferas kelkajn azenojn en sia klaso al unu kaj sola genio. Kaj fakte li pravas, ĉar ne estas lia tasko produkti mirindajn intelektulojn, sed bonajn latinlingvanojn, bonajn aritmetikistojn kaj fidelajn honestkorajn civitanojn, sed kiuj; suferas pli ol kiu, la instruisto de sia lernanto aŭ inverse? Kiu el la du estas pli tirana, kiu ĉikanas pli, kaj kiu el la du detruas kaj profanas partojn de la animo de la alia kaj de la vivo de la alia? Ĉi tio ne povas esti kontrolita sen indigno.&quot;
}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Formadromano|Bildungsroman]]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Libroj aperintaj en 1906]]
[[Kategorio:Germanlingvaj romanoj]]
[[Kategorio:Libroj de Hermann Hesse]]</text>
      <sha1>9wp45j3ooi2jo9j0k4bydjunow64gea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Tiboj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>848884</id>
    <revision>
      <id>9393060</id>
      <parentid>9034065</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17338" sha1="cinu4igo0d3h9d1qob3xfbd1dlr5bn6" xml:space="preserve">{{kursiva titolo}}
{{Informkesto libro}}
'''''La Familio Tibo''''' ({{Lang-fr|'''Les Thibault'''}}) estas [[1922|okvoluma]] seria [[romano]] de la [[Francoj|franca]] [[verkisto]] [[Roger Martin du Gard]], konsistanta el ok libroj, eldonitaj de [[1922]] ĝis [[1940]]. La romano sekvas la vivojn kaj travivaĵojn de du fratoj de la Tibo-familio, kiuj ambaŭ ricevis striktan [[Katolikismo|katolikan]] edukon en [[Burĝo|burĝa]] franca familio, ĝis la fino de la [[Unua Mondmilito]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Les-Thibault|title=britannica.com/topic/Les-Thibault|last=.}}&lt;/ref&gt;.

Ĝuste ĉi tiu verko gajnis al du Gard la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri literaturo]] en [[1937]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1937/summary/|title=nobelprize.org/prizes/literature/1937/summary/|last=.}}&lt;/ref&gt;  por &quot;la arta viveco kaj lojaleco, en kiuj li pentris la kontrastojn en la vivoj de homoj kaj ankaŭ la fundamentajn aspektojn de la vivo de nia tempo.&quot;

== Intriga resumo ==
La intrigo de la libro okazas ekde la komenco de la [[20-a jarcento]] ĝis la fino de la [[Unua Mondmilito]]. Ĝi priskribas du francajn familiojn de la [[Burĝo|burĝaro]] :

* La '''familio Tibo''' estas [[Katolikismo|katolika]] familio. La estro de la familio, Oscar Tibo, administras sian familion tirane sed pro amo. Liaj du filoj, Jacques kaj Antoine, estas tute maloj. Unu estas kuracisto kaj la alia batalema [[Socialismo|socialisto]]. La verkisto sekvas iliajn vivojn en la [[Belle Époque]] tra Unua Mondmilito ĝis iliaj mortoj.
* La '''familio de Fontanin''' estas [[Protestantismo|protestanta]] familio. La gepatroj estas Jerome kaj Terez, kaj iliaj infanoj estas Daniel kaj Jenny. Jerome forlasas la domon kaj forlasas Therese por prizorgi iliajn infanojn.

La membroj de la familioj prezentitaj en la verko vivas ĉiujn eblajn spertojn asociitajn kun la kredoj kaj opinioj de ilia tempo, kaj estas fakte portreto de la tiama franca socio.

=== Unua volumo - ''Le Cahier gris'' (La Griza Kajero) ===
Tiu volumo malfermiĝas en Parizo en 1904. La lernejaj estroj malkovras kajeron enhavantan [[korespondado]]n inter du knaboj samklasanaj: la katolika Jacques Tibo kaj la [[Protestantismo|protestanta]] Daniel de Fontanin. La katolikaj lernejaj aŭtoritatoj kredas, ke la korespodado temas [[Samseksemo|samseksecon]]. Efektive, la knaboj timas ke la korspondado estus misinterpretita fare de la lernejestroj kaj forfuĝas al [[Marsejlo]] kun la celo atingi [[Nord-Afriko]]n per ŝipo. La patro de Jacques, Oscar Tibo, kiu estas strikta katolika burĝo, sendas sian majoratulon, Antoine, medicinan studenton, post ili por alporti sian fraton Jacques hejmen. Post multaj aventuroj kaj renkontiĝo kun la familio de Daniel, Antoine sukcesas resendi la knabojn al ilia hejmo. Dum Daniel estas varme bonvenigita en lian hejmon, Jacques estas sendita fare de lia patro al institucio por la ĝustigo de junaj deliktintoj, institucio fondita de li mem kaj kiu celas trankviligi la junulojn per strikta disciplino, kaj memkompreneble li estas malpermesita havi ajnan plian kontakton kun Daniel.

=== Dua volumo - ''Le Pénitencier'' (La Malliberejo aŭ Pentofarejo) ===
En tiu ĉi volumo Antoine vizitas Jacques en la institucio, kaj estas profunde imponita de la traktado de lia frato. Li sukcesas konvinki sian patron preni la knabon el la institucio, kaj provi eduki lin en lia propra hejmo. Malgraŭ la malpermeso de lia patro, Antoine permesas al Jacques vidi sian amikon Daniel. Jenny, la fratino de Daniel, ne ŝatas Jacques, kiu estas engaĝita pri romantika aventuro kun ilia mastrumisto, sed ŝi revenas al sia hejmo en [[Alzaco]], lasante Jacques malĝoja. Daniel enamiĝas al sia kuzino kiu ne amas lin reen.

=== Tria volumo - ''La Belle Saison'' ''(Senzorgaj Tagoj)'' ===
Tiu ĉi volumo priskribas la intrigojn de la tri herooj kvin jarojn poste kaj ĉefe priskribas iliajn junularajn aventurojn, kiuj inkluzivas distron kaj diversajn amrilatojn. Jacques kaj Jenny komencas rilatiĝi, dum Daniel sekvas la paŝojn de sia patro kiam temas pri virinoj.

=== Kvara volumo - ''La Consultation'' (konsulto) ===
En tiu ĉi volumo temigas la intrigo daŭras post transsaltado de 3 jaroj, kaj la jaro estas 1913. Antoine estras sukcesan medicinan [[kliniko]]n, dum Jacques malaperis sub misteraj cirkonstancoj. Tiu volumo temigas pli la intrigojn de Antoine, kiu estas nove enamiĝinte kun knabino de [[Malajzio|malajzia]] origino, kiu laboras kiel mastrumisto por lia patro, sed ŝi estas nove enamiĝinte kun Jacques, kaj decidas trovi lin.

=== Kvina volumo - ''La Sorellina'' ===
Tiu ĉi volumo temigas la serĉon por la mankanta Jacques. Antoine malkovras rakonton nomitan &quot;Sorellina&quot; publikigita en [[Svislando|svisa]] [[revuo]], kiu priskribas intrigon kiu forte similas la vivon de Jacques. Li sekvas la verkinton kaj efektive trovas sian fraton, kiu intertempe implikiĝis en [[Radikalismo|radikala politiko]]. Antoine konvinkas Jacques reveni al [[Parizo]] kaj diri adiaŭon al ilia baldaŭ mortonta patro.

=== Sesa volumo -  ''La Mort du père''  (Morto de la patro) ===
En tiu ĉi volumo temigas la morto de la patro estas detale priskribita, sed finfine Oscar Tibo ne rekonas sian filon Jacques. Inter la dokumentoj lasitaj de la patro troviĝis fotoj kaj leteroj indikante profundan rilaton inter la patro kaj alia virino post la morto de la patrino. Jacques forigas la mastrumistinon kaj ricevas leteron de Daniel, kiu aliĝis al la armeo kaj petas renovigi ilian amikecon.

=== Sepa volumo - ''l'Été 1914'' (Somero 1914) ===
Tio estas la plej longa volumo, kaj ĝi koncentriĝas pri la periodo antaŭ kaj post la [[Mondmilito]]. Antoine Thibaut nun estas konata kuracisto kaj havas rilaton kun edziĝinta virino. Kontraste, lia frato Jacques estas fervora [[Socialismo|socialisto]], kiu pasigas sian tempon en la politike radikalaj rondoj en Ĝenevo. La verko ĉefe temigas la priskribon de la aktiva agado de la socialismaj kaj radikalaj fluoj antaŭ la ebleco de eksplodo de milito inter la potencaj fortoj en Eŭropo. Daniel de Fontanin, kiu fariĝis esperiga [[pentristo]], renkontas Jacques en Parizo esperante renovigi iliajn malnovajn rilatojn, sed iliaj vivvojoj iras en kontraŭaj direktoj. Jacques kaj Jenny enamiĝas profunde, sed kiam manĝante en restoracio ili kontraŭvole iĝas atestantoj de la murdo de [[Jean Jaurès]] (la [[31-an de julio]]), la gvidanto de la socialistoj kiuj estis kontraŭbatalantaj la militon. Je la sekva tago okazas la franca [[Mobilizo|mobilizado]] (1-a de aŭgusto). La 4-an de aŭgusto, la germana invado komenciĝas kaj Jacques prenas lastan senesperan agon de [[Bazelo]] ĉe la fronto en [[Alzaco]] por voki sur la soldatoj ĉesi batali. Post tiujn eventoj ne ekzistas eskapo el la milito, kaj Jacques, kiu forte kontraŭas la militon, forfuĝas al [[Svislando]] kun falsitaj paperoj (identiga dokumento) kaj lasas Jenny en Parizo. Kun la helpo de alia aktivulo, (kelkaj kritikistoj atribuas al li similecon al [[Lenin]], kiu vigle kontraŭis aliĝi al la mondmilito) li distribuas [[flugfolio]]jn el [[aviadilo]] kontraŭ la milito, sed la aviadilo kraŝas kaj Jacques estas grave vundita. Li estas kaptita kiel perfidema [[spiono]] fare de la francoj kaj ekzekutita.

=== Oka volumo - ''l'Épilogue'' (epilogo) ===
En la Epilogo, la leganto lernas ke Antoine estis trafita per [[Venengaso|venena gaso]] ĉe la fronto. Li alvenas en [[sanatorio]] kaj kiel kuracisto li ekkomprenas ke senespera malkresko kaj dolora fino atendas lin. Do tiu volumo temigas la rakontojn de la lastaj tagoj de  Antoine Tibo en 1918, post la milito.

== Analizo ==
Roger Martin du Gard verkis tiun ĉi romanon (kiel sia pli frua romano ''Jean Barois'') por prezenti en senpartia maniero la moralajn kaj ideologiajn problemojn de nuntempa franca socio sojle de Unua Mondmilito. La plej granda parto de la verko montras ĉi tiun socion tra la [[prismo]] de la personecoj de individuoj reprezentantoj de la epoko: la fratoj Thibault kaj la familio de Fontanin. La escepto estas la fragmento montranta la semajnojn tuj antaŭ la eksplodo de la milito, enhavanta detalan priskribon de sociaj reagoj. La redaktadon de la verko antaŭis la preparado de ampleksa dokumentaro &lt;ref name=&quot;adam&quot;&gt;red. A. Adam, G. Lerminer, E. Morot-Sir, ''Literatura francuska'', t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980, s. 492, {{ISBN|83-01-00316-2}}&lt;/ref&gt;.

La [[kronologio]] de la evoluo de la Tibo-familio reflektas la evoluon de sociaj kaj [[Moralo|moralaj]] aferoj fone de la franca [[Burĝo|burĝara]] vivo ekde la komenco de la [[20-a jarcento]] ĝis la [[Unua Mondmilito]]. {{Refn|[https://www.britannica.com/topic/Les-Thibault Les Thibault], Britannica.com}} Kiel reago al burĝa kaj aŭtoritatema patro, lia juna filo, Jacques, turnas la dorson al li kaj kondamnas la katolikan religion, kiun li anstataŭigas per revolucia [[socialismo]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://metaintelligence.org/tag/the-thibaults/|title=metaintelligence.org/tag/the-thibaults/|last=.}}&lt;/ref&gt;. La plej aĝa filo, aliflanke, ricevas la vivtradicion de la [[meza klaso]], sed ankaŭ perdas fidon al la religio. En la fino, ambaŭ fratoj mortas en la milito.

La verko estas dotita per la potenco de [[epopeo]], kaj la unuaj ĉapitroj de la unua volumo pruvas tion, skribas la konata franca kritikisto, René Lalou. La verko estas plena de eventoj, kiuj fascinas la leganton, unuflanke, sed ne rompas la unuecan forman kadron de la intrigo. Meze de la tute implikita intrigo elstaras du ĉeffiguroj: Jacques kaj lia pli maljuna frato Antoine. Malgraŭ la forta [[persona rilato]] inter ili, iliaj personecoj estas kiel [[oksimoro]]j unu al la alia. Jacques estas la ribelanto dum Antoine estas la stabila, ekvilibra frato. Jacques kaptas la koron de la leganto estante honesta kaj vera, idealisto batalanta por sia kredo. Li ribelas ekde sia infanaĝo kontraŭ la [[Universalismo|universala]] maljusteco kaj batalas kontraŭ la malamikoj de la paco. La sorto de Jacques Tibo estas ligita al la sorto de [[Eŭropo]].

Antoine estas realisto kiu unue provas sekvi la sulkon kaj sukcesi. Li havas interesan miksaĵon de [[egoismo]] kaj [[sindonemo]]. Li rekonas la kompleksecon de la homa menso, kiu konsistas el kaj [[bono]] kaj [[malbono]]. Li ne ignoras la difektojn de la [[Kapitalismo|kapitalisma]] socio, sed li ne kredas je la potenco de [[revolucio]] ŝanĝi la situacion. En decida momento, li ĉesigas la suferon de sia patro, kvankam li per fari tio li eksteras de la aŭtoritato de kuracisto. Sed ĉi tiu lia ago ne ĝenas lian ripozon; Li vivas en paco kun la du estaĵoj en li. La herooj de la verko partoprenas, ĉiu laŭ sia maniero, en la eventoj de la tempo. La &quot;Domo Tibo&quot; estas verko kunmetita de la laboro de kaj romantika kaj historiisto.

''La familio Thibault'' estas realisma romano, inspirita de la verkoj de Tolstoj (precipe la romano ''[[Anna Karenina]]''), kiun la aŭtoro de la verko admiris. Sekvante la verkon de la rusa verkisto, Roger Martin du Gard priskribis en la verko ne nur la agojn kaj sorton de la roluloj, sed ankaŭ iliajn spiritajn dilemojn, inkluzive de tiuj koncerne la signifon kaj celon de vivo. La reflektadoj de la roluloj estas rememoritaj sen ajna komento de la verkinto. La malvenko de ambaŭ fratoj Thibault - la tragika morto de Jacque, la [[Seniluziigo|seniluziiĝo]] de Antonio en homoj antaŭ la morto - reflektas la moralan konfuzon regantan en la franca socio antaŭ kaj post la Unua Mondmilito. La [[pesimismo]] de la fino estas kombinita kun alvoko al legantoj neniam permesi militon okazi denove. La romano enhavas elementojn de [[Naturalismo|naturalisma]] [[poetiko]] en la scenoj de la malsano kaj morto de Oscar Thibault, sed ĝi ne adoptas determinisman vizion de la mondo kiel rekomendite fare de naturistoj.

En liaj [[Aŭtobiografio|aŭtobiografiaj]] [[memuaro]]j, du Gard diras ke li estis tre influita per ''[[Milito kaj Paco]]'' de [[Lev Tolstoj|Tolstoj]] kaj decidis verki simile. Laŭ li, oni povas nur lerni multe da bonaĵojn de la verkaro de la rusa verkisto. Ja [[Albert Camus]] nomis du Gard &quot;la franca Tolstoj&quot;.

Gajno de la prestiĝa [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premio]] por la verko surprizis multajn, ĉar, laŭ ilia opinio, du Gard ne faris realan markon sur la [[Franclingva literaturo|franca literaturo]]. Precipe oni kritikis la verkon, kiu estis opiniita kiel malmoderna kaj en sia enhavo kaj en sia literatura tekniko. La larĝa kanvaso etendita en la multaj volumoj, kiujn du Gard plenigis kun multaj analizaj kaj priskribaj detaloj, estas speco de [[reflekto]] al la romanoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]]. Tamen, multaj laŭdis la karakteran analizon kaj epopeajn priskribojn en la verko.

== Pri Esperanto ==
En ''Les Thibault - L'été 1914'', li tiel skribis pri [[Esperanto]]:

„''Ĉe la bazo de la ŝtuparo tri viroj vigle diskutis en lingvo, kiu estis nek la hispana, nek la itala. Temis pri tri fervoraj esperantistoj. Unu el ili, Charpentier, profesoro en Laŭzano, veninte ĉi tiun tagon por aŭskulti la prelegon de Janotte, estris revuon sufiĉe legatan en la revoluciulaj medioj: ‚La esperantisto de Lemano’. Li neniam maltrafis okazon aserti, ke unu el la ĉefaj bezonoj de la internacia mondo estas [[universala lingvo]], ke la alpreno de Esperanto, komuna helpilo de ĉiuj naciaj lingvoj, faciligos materialajn kaj spiritajn interŝanĝojn inter la homoj, kaj li ŝatis apogi sin sur la respektinda aŭtoritato de [[Kartezio]], kiu, en privata letero, tre precize esprimis sian deziron de universala lingvo, tre facile lernebla, prononcebla kaj skribebla, kaj, tio estas precipa, kiu helpos komprenon ...''”

== Adaptiĝoj ==
La romanserio ''The Thibauts'' estis adaptita al televid serio en Francio dufoje, en 1972 kaj 2003.

* 1972 : ''Les Thibault'', televida serio de la kanalo ORTF en ses 90-minutaj epizodoj, reĝisorita de André Michel kaj Alain Boudet, kun Charles Vanel en la rolo de Oscar Thibault 98 
* 2003 : ''Les Thibault'', televida serio de ''[[France Télévisions]]'' en kvar 90-minutaj epizodoj, adaptado de Jean-Claude Carrière, Joëlle Goron kaj Jean-Daniel Verhaeghe, kun Jean Yanne en la rolo de Oscar Thibault.

== Bibliografio ==

* Roger Martin du Gard,, &lt;abbr&gt;t.&lt;/abbr&gt; Mi, Parizo, Gallimard, &lt;abbr&gt;kol.&lt;/abbr&gt; &quot; Pléiade Biblioteko &quot;,1955, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; XXXIX al CXL.
* Albert Camus,, &lt;abbr&gt;vol.&lt;/abbr&gt; Mi, Parizo, Gallimard, &lt;abbr&gt;kol.&lt;/abbr&gt; &quot;Pléiade Biblioteko&quot;,1955, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; VII ĝis XXIX.
* René Garguilo,, Parizo, C. Klincksieck,1974, 843 &lt;abbr&gt;pp.&lt;/abbr&gt; &lt;small&gt;(ISBN 978-2-252-01690-9, OCLC 1222475)&lt;/small&gt;.
* Maurice Rieuneau,, Parizo, C. Klincksieck,1975, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 465 ĝis 509.
* ''Revue d'Histoire Littéraire de la France'' &lt;abbr&gt;n &lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; ro 82 (1982/5), Parizo, Presses Universitaires de France,majo 1982.
* ''Romano 20-50'', Recenzo de la studo de la &lt;abbr&gt;20-a jarcenta romano n-ro &lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt;, “ ''La Belle Saison'' kaj ''L'Été 1914'' de Roger Martin du Gard”, Studoj kunigitaj de B. Alluin, Universitato Charles-de-Gaulle Lille III.,majo 1993.
* ''Cahiers de la NRF Roger Martin du Gard'' &lt;abbr&gt;n-ro &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt;, &quot;Neeldonita kaj nova esplorado&quot;, Parizo, Gallimard, 1994.
* ''Cahiers de la NRF Roger Martin du Gard'' &lt;abbr&gt;n-ro &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt;, &quot;La verkisto kaj lia ĵurnalo&quot;, Parizo, Gallimard, 1996.
* Angles Santa kaj Montse Parra, redaktoro, ''Relegu &quot;L'Été 1914&quot; kaj &quot;Epilogon&quot; de Roger Martin du Gard'', Paĝoj-redaktistoj, Lléida (Hispanio), 2000.
* Alain Tassel, dir., ''Roger Martin du Gard kaj la krizoj de Historio'', Nico, Presses universitaire de Nice-Sophia Antipolis, 2001.
* Tivadar Gorilovics, Katalin Halász, István Csüry kaj Jean Albertini,, &lt;abbr&gt;vol.&lt;/abbr&gt; XXIII, Debrecen, Kossuth Egyetemi Kiadó, &lt;abbr&gt;kol.&lt;/abbr&gt; &quot;Studia Romanica&quot;,2003, 247 &lt;abbr&gt;pp.&lt;/abbr&gt; &lt;small&gt;(ISBN 978-963-472-791-0)&lt;/small&gt;.
* ''Roger Martin du Gard kaj la biografia'', Tekstoj kunigitaj de H. Baty-Delalande kaj J.-F. Massol, Grenoblo, Ellug, 2009.
* J.-F. Massol, kunordiganto. ''Cahiers de la NRF Roger Martin du Gard'' &lt;abbr&gt;n-ro &lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt;, &quot;Skribaĵoj de Milito&quot;, Parizo, Gallimard, 2014.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://www.ina.fr/video/I18219433/index.fr.html Simone Signoret diskutas la sagaon Les Thibault de Roger Martin du Gard] &lt;abbr&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.ina.fr%2Fvideo%2FI18219433%2Findex.fr.html arkivo]&lt;/abbr&gt;, sur ''ina.fr'', la 12-an de oktobro 1966. Intervjuita de Michel Polac en la televida programo ''Bibliothèque de pocket'', Simone Signoret asertas, ke tiu ĉi daŭrigromano multe nombris en sia vivo kaj ke ŝi relegas ĝin ĉiujn kvin jarojn.

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Tibo}}
[[Kategorio:Roman-serioj]]
[[Kategorio:Franclingvaj romanoj]]
[[Kategorio:Eposaj romanoj]]
[[Kategorio:Romanoj pri la Unua Mondmilito]]
[[Kategorio:Francio en romanoj]]
[[Kategorio:Fikciaj familioj]]
[[Kategorio:Literaturo de Francio]]
[[Kategorio:Romanoj de 1920]]
[[Kategorio:Romanoj de 1922]]
[[Kategorio:Romanoj de 1923]]
[[Kategorio:Romanoj de 1928]]
[[Kategorio:Romanoj de 1929]]
[[Kategorio:Romanoj de 1935]]
[[Kategorio:Romanoj de 1940]]
[[Kategorio:Politiko en literaturo]]
[[Kategorio:Samseksemo en la literaturo]]</text>
      <sha1>cinu4igo0d3h9d1qob3xfbd1dlr5bn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reĝa Societo de Medicino (Britio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>849075</id>
    <revision>
      <id>9393450</id>
      <parentid>9042027</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>VA</comment>
      <origin>9393450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4701" sha1="5t7rua6h9hw4j7ei2t418fdyxbmicsz" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildo_priskribo =
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}&lt;!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--&gt;
|longitudo     ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=GB
|situo sur mapo=Centra Londono
|zomo=13
}}
La '''Reĝa Societo de Medicino''' aŭ de '''Kuracarto''' ({{lang-en|'''Royal Society of Medicine'''}}, akronime '''RSM''') estas brita medicina organizaĵo &lt;ref name=&quot;Hunting2005&quot;&gt;{{cite journal|title=The Royal Society of Medicine|first=P|last=Hunting|journal=Postgraduate Medical Journal|date=2005|volume=81|issue=951|pages=45–48|doi=10.1136/pgmj.2003.018424|pmc=1743179|pmid=15640428}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Foster2016&quot;&gt;{{cite book|last1=Foster|first1=J.|title=British Archives: A Guide to Archive Resources in the UK|last2=Sheppard|first2=J.|date=2016|publisher=Springer|isbn=978-1-349-65228-0|edition=4th|location=Basingstoke, Hampshire|page=446|language=en|chapter=Entries: 780 Royal Society of medicine|chapter-url=https://books.google.com/books?id=FpwYDAAAQBAJ&amp;pg=PA446}}&lt;/ref&gt;.

Ĝi estis fondita en 1805 kiel la Medicina kaj Kirurgia Societo de Londono ({{Lang-en|Medical and Chirurgical Society of London}}). En 1834 ĝi ricevis [[Reĝa ĉarto|Reĝan Ĉarton]] kaj estis renomita ''Reĝa Medicina kaj Kirurgia Societo de Londono''. En 1907 la RSM kunfandiĝis kun dek sep rilataj specialaj societoj. La ''Reĝa Societo de Medicino'' havas sian ĉefsidejon en Wimpole Street, [[Westminster]], Londono ekde 1910 &lt;ref name=&quot;NationalArchives&quot;&gt;{{cite web|title=Royal Society of Medicine Records|url=https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/de419b2c-15cf-4d4e-b94b-cdcb11e54832|publisher=The National Archives|location=Kew, Richmond|access-date=24 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230624111923/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/de419b2c-15cf-4d4e-b94b-cdcb11e54832|archive-date=24 June 2023|language=English|date=1907–1975}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BMJ&quot;&gt;{{cite web|title=Courses with Royal Society of Medicine|url=https://coursefinder.bmj.com/provider-details/128/royal-society-of-medicine/|website=BMJ Careers Course finder|publisher=British Medical Journal|access-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625035906/https://coursefinder.bmj.com/provider-details/128/royal-society-of-medicine/|archive-date=25 June 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Agadoj ==
[[Kuracistoj]], [[dentisto]]j, [[Bestokuracisto|bestkuracistoj]] kaj sciencistoj same kiel studentoj de [[medicino]], [[dentokuracado]] aŭ [[veterinara medicino]] povas iĝi membroj. En 2013 la RSM havis proksimume 21,000 membrojn. La RSM ankaŭ aljuĝas honorajn membrecojn por elstaraj atingoj en medicino kaj rilataj sciencoj. La totala nombro de (vivantaj) ''honoraj'' samideanoj estas limigita al 100. Ekzemple, [[Charles Darwin]], [[Louis Pasteur]], [[Edward Jenner]] kaj [[Sigmund Freud]] estis honoraj membroj de la societo &lt;ref name=&quot;Bryan2020&quot;&gt;{{Cite book|last=Jackson|first=Barry|editor1-last=Bryan|editor1-first=Charles S.|url=https://www.worldcat.org/oclc/1151926858|title=Sir William Osler: an encyclopedia|date=2020|publisher=Norman Publishing|isbn=978-0-930405-91-5|location=Novato, California|language=English|oclc=1151926858|chapter=Royal Society of Medicine|pages=707–708}}&lt;/ref&gt;.

La organizaĵo organizas sciencajn simpoziojn kaj trejnkursojn, same kiel publikajn informojn kaj diskutaranĝojn, kaj funkciigas unu el la plej grandaj medicinaj bibliotekoj en la mondo - kun proksimume 600,000 volumoj kaj 12,000 ĵurnaloj. Ĝi eksplicite ne kreas medicinajn gvidliniojn.

La RSM aljuĝas kelkajn premiojn por medicinaj studentoj, kuracistoj trejnantaj por iĝi specialistoj kaj specialistoj aŭ sciencistoj. Ŝi ankaŭ estas la redaktisto de la sciencaj ĵurnaloj ''Journal of the Royal Society of Medicine (JRSM)'' (ekde 1809) kaj ''JRSM Open'' kiel libere alira ĵurnalo. ''RSM-gazetaro'' publikigas plurajn monografiojn, plejparte en la kampo de [[anamnezo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==

* T. J. David: ''The History of the Royal Society of Medicine.'' J R Soc Med. 2002 Feb; 95(2): 105–107. PMC 1279326 (freier Volltext)
* Penelope Hunting: ''The History of the Royal Society of Medicine.'' Royal Society of Medicine Press 2001. ISBN 978-1-85315-497-3

== Vidu ankaŭ ==

* Siro [[William Osler]]

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo}}
{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1805]]
[[Kategorio:Organizaĵoj en Britio]]
[[Kategorio:Organizaĵoj pri medicino]]
[[Kategorio:Erudiciulaj asocioj en Britio]]
[[Kategorio:Scienco kaj teknologio en Britio]]</text>
      <sha1>5t7rua6h9hw4j7ei2t418fdyxbmicsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blacqueville</title>
    <ns>0</ns>
    <id>849552</id>
    <revision>
      <id>9392937</id>
      <parentid>8996491</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="mszq0jd92o2nezc9c7st5hc38z1x7rc" xml:space="preserve">{{informkesto urbo
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = {{Normandio}}
| departemento = {{Seine-Maritime}}
| arondismento = [[arondismento Rouen|Rouen]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-76
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
| bildo = &lt;!-- kutime preniĝas el vikidatumoj, sed ankaŭ eblas mem elekti bildon --&gt;
| bildo-priskribo = 
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Seine-Maritime|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Seine-Maritime]], en la regiono [[Normandio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Rouen|Rouen]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. 

La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

[[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|250ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]]

== Vidu ankaŭ ==
* [[Komunumoj de Seine-Maritime]]

{{Ĝermo|Normandio}}
{{arondismento Rouen}}
{{bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Seine-Maritime]]</text>
      <sha1>mszq0jd92o2nezc9c7st5hc38z1x7rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinopharm (firmao)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>850126</id>
    <revision>
      <id>9393273</id>
      <parentid>8984503</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="8yk66owkxgus6xqsag47axvzuy2ra58" xml:space="preserve">{{Informkesto firmao kaj produkto}}
'''Sinopharm''' (aŭ '''Ĉina Nacia Farmacia Grupo''', {{Lang-en|'''China National Pharmaceutical Group Corporation'''}}, akronime '''CNPGC''', {{Lang-zh|国药集团}}), estas [[publika kompanio]] kaj [[ŝtata entrepreno]] de la [[Ĉinio|Ĉina Popola Respubliko]], &lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 April 2016|title=2015 Annual Report|url=http://www.hkexnews.hk/listedco/listconews/SEHK/2016/0428/LTN201604282264.pdf|access-date=22 November 2016|website=China Traditional Chinese Medicine|publisher=Hong Kong Stock Exchange}}&lt;/ref&gt; bazita en [[Pekino]]. Ĉina Nacia Farmacia Grupo estis sub la superrigardo de la Komisiono pri Kontrolo kaj Administrado de Ŝtata Aktivo. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=央企名录 (List of Central SOEs)|url=http://www.sasac.gov.cn/n86114/n86137/index.html|access-date=3 March 2016|website=Official website of SASAC|language=zh}}&lt;/ref&gt; Sinopharm estis vicigita 109-a en la [[Fortune 500|Fortune Global 500]] en 2021. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Global 500|url=https://fortune.com/global500/search/?name=Sinopharm}}&lt;/ref&gt;

== Historio ==
Sinopharm estis fondita kiel Ĉina Nacia Farmacia Grupo-Korporacio, la 26-an de novembro 1998, kiel [[holdingo]] de Ĉina Nacia Farmacia Korporacio. En 2009 ĝi kunfandiĝis kun China National Biotec Group. En novembro 2017, ĝia filio Wuhan Institute of Biological Products estis monpunita pro vendado de neefikaj DPT-vakcinoj &lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 July 2018|title=Chinese President Xi Jinping orders crackdown over 'appalling' vaccine scandal|publisher=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/news/china/policies-politics/article/2156431/chinese-premier-li-keqiang-promises-clean-vaccine|access-date=29 November 2018}}&lt;/ref&gt;

== Vakcino KOVIM-19 ==
En 2020, dum la KOVIM-19-pandemio, la vakcino BBIBP-CorV estis evoluigita .

BBIBP-CorV estas uzata en vakcinaj kampanjoj en iuj landoj en [[Azio]], [[Afriko]], [[Sudameriko]] kaj [[Eŭropo]] &lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite news|date=2020-12-31|title=China gives its first COVID-19 vaccine approval to Sinopharm|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-vaccine-china-idUSKBN29505P|url-status=live|access-date=2020-12-31|vauthors=Liu R}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2021/01/18/uae-on-track-to-vaccinate-half-its-population-by-end-of-march-.html|title=The UAE is on track to have half its population vaccinated by the end of March|access-date=2021-01-21|last=Turak|first=Natasha|date=2021-01-18|website=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1605089|title=PM Imran kicks off Pakistan's Covid-19 vaccination drive|access-date=2021-02-03|last=Dawn.com|date=2021-02-02|website=DAWN.COM|language=en}}&lt;/ref&gt; . Sinopharm atendas produkti unu miliardon da dozoj de BBIBP-CorV en 2021 &lt;ref name=&quot;:222&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pharmaceuticalprocessingworld.com/which-companies-will-likely-produce-the-most-covid-19-vaccine-in-2021/|title=Which companies will likely produce the most COVID-19 vaccine in 2021?|access-date=2021-02-28|date=2021-02-05|website=Pharmaceutical Processing World|language=en-US}}&lt;/ref&gt;. La 7-an de majo 2021, la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] aprobis la vakcinon por kriz-uzo kaj Sinopharm &lt;ref name=&quot;WHOEUA&quot;&gt;{{cite news|last=Taylor|first=Adam|date=7 May 2021|title=WHO grants emergency use authorization for Chinese-made Sinopharm coronavirus vaccine|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/05/07/who-sinopharm-emergency-use/|access-date=7 May 2021}}&lt;/ref&gt; poste subskribis aĉetinterkonsentojn por 170 milionoj da dozoj &lt;ref name=&quot;:282&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/gavi-signs-covid-19-vaccine-supply-deals-with-sinovac-sinopharm-covax-2021-07-12/|title=Chinese drugmakers agree to supply more than half a billion vaccines to COVAX|access-date=2021-07-13|date=2021-07-12|website=Reuters}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Farmaciaj firmaoj]]
[[Kategorio:Ĉinaj firmaoj]]</text>
      <sha1>8yk66owkxgus6xqsag47axvzuy2ra58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bardello con Malgesso e Bregano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>851327</id>
    <revision>
      <id>9392891</id>
      <parentid>8598720</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="3tlpndxwqikf7xb71lvenynww8lbic7" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo de Italio
| nomo = {{paĝonomo}}
| dosiero = Malgesso, VA - San Michele Arcangelo v S 02.jpg
| regiono = {{Italio LOM}} 
| provinco = {{Italio VA}}
| latitudo_gradoj = 45
| latitudo_minutoj = 50
| latitudo_sekundoj = 0
| latitudo_direkto = N
| longitudo_gradoj = 8
| longitudo_minutoj = 42
| longitudo_sekundoj = 0
| longitudo_direkto = E
| koord_X_en_mapo = 55
| koord_Y_en_mapo = 45
| alto = 
| areo = 2 
| subdividaĵoj = [[Bardello]], [[Bregano]], Le Casacce, Logaccio kaj [[Malgesso]]
| najbaraj_komunumoj = [[Besozzo]], [[Biandronno]], [[Brebbia]], [[Gavirate]] kaj [[Travedona-Monate]]
| patrono = [[sankta Stefano]], [[ĉefanĝelo Miĥaelo]] kaj [[ĉielenpreno de Maria]]
| festo = 26-a de decembro, 29-a de septembro, 15-a de aŭgusto
| nomo_de_loĝantoj = ''bardellesi'', ''malgessesi'' kaj ''breganesi''
| mapo = LOM-Mappa.png
| mapamplekso = 300
}}
'''{{paĝonomo}}''' estas nova [[komunumo]] de norda [[Italio]], fondita en januaro 2023 el la tri najbaraj eksaj komunumoj [[Bardello]], [[Malgesso]] kaj [[Bregano]]. Ĝi situas en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Lombardio]] kaj en la [[provinco Varese]] (Varezo). Komence de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas la [[sankta Stefano]], [[ĉefanĝelo Miĥaelo]] kaj la legenda evento [[ĉielenpreno de Maria]], kies memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj. La nova komunumo ankoraŭ ne havas propran blazonon.

== Geografio ==
La komunumo situas, laŭ [[linia distanco]], ĉirkaŭ 10 km nordokcidente de [[Varese]] inter la lago de Varese kaj la [[Lago Majora]].

Najbaras la komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}.

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo|https://www.halleyweb.com/ccbdmgbn/hh/index.php}} ({{it}})

&lt;br/&gt;
[[Dosiero:Bregano Chiesa di Santa Maria Assunta.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la kirko [[ĉielenpreno de Maria]] en [[Bregano]]}}]]

{{Projektoj}}
{{provinco Varese}}
{{Ĝermo|Italio}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Komunumoj de Italio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]]
[[Kategorio:Komunumoj de Provinco Varese]]</text>
      <sha1>3tlpndxwqikf7xb71lvenynww8lbic7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handikapula naĝado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>853624</id>
    <revision>
      <id>9393296</id>
      <parentid>8835819</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4433" sha1="lf22kge3kpsdx0zk5p75laieonwabpt" xml:space="preserve">{{Informkesto Sporta fako
   | sporta fako = Handikapula naĝado
   | supera fako = &lt;!--(nedeviga)--&gt;
   | fakoj =
   | kategorio = Sporto
}}'''Naĝado en la Paralimpikoj''' aŭ '''Adaptita naĝado''' estas [[sporto]] praktikata de atletoj kun fizikaj, vidaj kaj intelektaj [[Handikapo|handikapoj]]. Paralimpika naĝado estas konkurita ne nur ĉe la Someraj Paralimpikaj Ludoj, sed en sportaj konkursoj por handikapuloj tra la mondo. La sporto estas reguligita de la [[Internacia Paralimpika Komitato]] &lt;ref&gt;{{cite web|title=Swimming - About the sport|year=2008|publisher=Internacia Paralimpika Komitato|url=http://www.paralympic.org/release/Summer_Sports/Swimming/About_the_sport/|access-date=2008-09-14}}&lt;/ref&gt;.

La reguloj de la sporto estas adaptitaj de la reguloj establitaj fare de la [[Internacia Federacio de Naĝado]] ([[FINA]]). La plej signifaj diferencoj rilatas al la starta pozicio kaj tiuj rilataj al naĝantoj kun vidaj difektoj. Estas tri ĉefaj klasifikgrupoj: S1-S10 por naĝantoj kun fizikaj handikapoj; S11-S13 por vidhandikapaj naĝantoj; kaj S14 por naĝantoj kun lernkapabloj. La eventoj estas esence la samaj kiel en konvencia naĝado: 50, 100 kaj 400 metroj, en liberstilo, brustnaĝo, dorso kaj papilio, kun kombinstilaj eventoj, en individuaj kaj [[Stafeto (sporto)|stafetkuradoj]], apartaj por virinoj kaj viroj.

== Historio ==
Naĝkonkuradoj estis okazigitaj kiel parto de [[Paralimpiko|la Paralimpikaj Ludoj]] ekde sia komenco ĉe la [[Paralimpiko]] en Romo (1960), kiel unu el ok disciplinoj kiuj okazis ĉe la Ludoj. Viroj kaj virinoj, klasifikitaj laŭ sia grado de handikapo, konkuras en la naĝadaj kategorioj akceptitaj en naĝkonkursoj por neinvalidaj naĝantoj &lt;ref name=&quot;U.S. Paralympics&quot;&gt;{{cite web|title=U.S. Paralympics|url=https://www.usopc.org/paralympic-sport-guide|website=Team USA|access-date=12 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

En la Paralimpikaj Ludoj, la atletoj konkuras en [[olimpika naĝejo]], kiu longas 50 metrojn, sed pro la diferenco en la fizikoj de la naĝantoj, kelkaj el ili komencas naĝi en la naĝejo, dum aliaj saltas en la akvon je la komenco de la konkurso. [[Blindeco|Blindaj]] naĝantoj estas helpitaj de asistanto, kiu tuŝas ilin per speciala bastono por signali al ili, ke ili alproksimiĝas al la rando de la naĝejo.[[Dosiero:Swimming_at_the_2008_Summer_Paralympics_-_women_Freestyle_swimming.jpg|eta|300x300ra|Swimming at the 2008 Summer Paralympics]]
[[Dosiero:86_ACPS_Atlanta_1996_Swimming_General_Views.jpg|eta|Aŭstralia naĝisto Cameron de Burgh ĉe la 1996 Sumera Paralimpiko en [[Atlanta (Georgio)|Atlanto]], [[Usono]].]]

== Klasifiko ==
Por certigi, ke la konkurso estu justa kaj egala, por ĉiuj paralimpikaj sportoj ekzistas klasifika sistemo de la grado de handikapo en malsamajn kategoriojn, tiel ke ĉiu atleto konkuros kontraŭ konkursantoj kun restriktoj similaj al la sia &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite web|title=A-Z of Paralympic classification|publisher=[[BBC]]|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/disability_sport/7586684.stm|date=2008-08-28|access-date=2010-01-03}}&lt;/ref&gt;.

En la naĝkonkursoj, la kategorioj estas dividitaj per litero kaj nombro.

* '''S''' - markas la dorso, papilio kaj liberaj stiloj
* '''SB''' - Brusta stilo
* '''SM''' - miksita stilo

en la kategorio numera sistemo,

* '''1-10''' - kategorioj destinitaj por naĝantoj kun fizikaj handikapoj. Ju pli alta estas la grado de la handikapo de la atleto, des pli li kategoriiĝos en kategorion kun pli malalta nombro.
* '''11-13''' - kategorioj destinitaj por naĝantoj kun [[Parta vida malkapablo|vidhandikapiteco]], kie en kategorio 11 estas metitaj naĝantoj kiuj estas blindaj, aŭ proksimaj al kompleta blindeco, dum en kategorio 13 atletoj kun minimuma vidhandikapiteco estas klasifikitaj.
* '''14''' - Kategorio destinita por [[Intelekta malkapablo|intelekte handikapitaj naĝantoj]].

Ĉar la brustnaĝo postulas pli da uzado de la gamboj, naĝanto kun limigitaj gamboj povas esti klasifikita en malsamaj nombraj kategorioj en la S-kategoria batoj komparite kun la SB- kaj SM-kategoria okazaĵoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [https://www.paralympic.org/swimming Monda Para Naĝado] en la retejo de la [[Internacia Paralimpika Komitato]]
* [http://www.paralympic.org/Swimming/RulesandRegulations/Classification Metodo de divido en kategoriojn] en la retejo de la Internacia Paralimpika Komitato
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Naĝado]]</text>
      <sha1>lf22kge3kpsdx0zk5p75laieonwabpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kontraŭmedia efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>855370</id>
    <revision>
      <id>9392795</id>
      <parentid>9325906</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2863" sha1="h8vhwxs7541x03xoi6sfkqck3ntyvjs" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Riau palm oil 2007.jpg|thumb|Ekzemplo de kontraŭmedia efiko: [[senarbarigo]] en [[Indonezio]], 2007, por instali palmoplantejojn.]]
'''Kontraŭmedia efiko''', ''media degradado'', ''homdevena kontraŭmedia efiko'' kaj similaj nomoj, referencas al ŝanĝoj aŭ modifoj okazigitaj de homa agado kontraŭ la [[medio]]. Ĉar ĉiuj agoj de homa agado rezultas iel super la medio, kontraŭmedia efiko diferenciĝas de simpla efiko sur la medio pere de taksado kiu ebligu determini ĉu la farita ago (por ekzemplo [[projekto]]) estas kapabla ŝanĝi la median kvaliton kaj tial pravigu la kvalifikon kiel kontraŭmedia efiko.

En la aktualo la homa agado okazigas tiom gravajn rezultojn, ke oni proponis la [[termino]]n &quot;[[Antropoceno]]&quot; por referenci la nuntempan [[geologio|geologian periodon]], kiel karakterizita per tia efiko.

Ĉar medio estas ĉio kio ĉirkaŭas onin, oni povas inkludi ene de la kontraŭmediaj efikoj ne nur la damaĝojn kontraŭ [[naturo]], sed ankaŭ la damaĝojn kontraŭ la kultura heredo kaj la kulturo ĝenerale.

Plimulto de [[energio]] uzita aktuale devenas de [[nafto]] kaj [[natura gaso]]. La [[poluado]]​ de maroj pro nafto estas problemo por marlandoj, ĉu ili produktas aŭ ne produktas nafton. Verŝado de nafto en marojn, riverojn kaj lagojn produktas median poluadon, rezulte en damaĝoj al birdoj, aliaj marbestoj, vegetaĵaro kaj akvo. Krome ĝi malprofitas [[fiŝkaptado]]n kaj distrajn aktivecojn ĉe [[strando]]j. Pli granda proporcio de oceana poluado devenas de la industrio kaj la trafiko, kio atingas la oceanojn laŭlonge de riveroj kaj urbaj drenbasenoj. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke tutmonde ĉirkaŭ 3 500 milionoj da litroj de uzita petrolo venas en riverojn kaj oceanojn, kaj oni verŝas 5 000 milionojn da litroj de kruda nafto aŭ de ties derivaĵoj.

Alia energifonto estas [[radioaktiveco|radioaktiva energio]], kiu generas multajn radioaktivajn forĵetaĵojn kaj poluantojn, kiuj povas pluvivi jarcentojn kaj eĉ jarmilojn.

Alia efiko estas la [[brupoluado]]. La bruo produktita de industrio malpliigas la aŭdkapablon kaj povas grave damaĝi la nervosistemon kaj la cirkulsistemon.

La [[minado]] kaj procezado de mineraloj tre ofte okazigas negativajn kontraŭmediajn efikojn al aero, grundo, akvo, kultivoj, flaŭro, faŭno kaj homa sano. Krome ili povas efiki ĉu pozitive ĉu negative en variaj aspektoj de la loka [[ekonomio]], kiel ĉe [[turismo]], novaj setlejoj, [[inflacio]], prezaltiĝoj, ktp.

==Vidu ankaŭ==
* [[Akvorezervejo]]
* [[Brutobredado]]
* [[Industria agrikulturo]]
* [[Irigacio]]
* [[Kloaka akvo]]
* [[Naftindustrio]]
* [[Poluo]]
* [[Rearbarigo]]
* [[Rubo]]
* [[Senarbarigo]]
* [[Transporto]]
* [[Urbanizado]]

{{Trad|es|Impacto ambiental|155795594}}
{{Projektoj}}
{{Ĝermo|ekologio}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Homa ekologio]]
[[Kategorio:Medio]]</text>
      <sha1>h8vhwxs7541x03xoi6sfkqck3ntyvjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unisfero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>856894</id>
    <revision>
      <id>9393290</id>
      <parentid>9171555</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6189" sha1="tf70wcn63jprv1rwfrgb07bnb6c1vck" xml:space="preserve">{{Informkesto geografiaĵo|monumento
|kategorio      = 
|lando          = 
|regiono        = 
|situo          = 
|nomo =
|establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
|dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}}
|dato_tipo=Konsekro
|arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}}
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO=US-NY
|mapo lokumilo = Novjorko
|mapligilo     = jes
|zomo=13
}}
La '''Unisfero''' ({{lang-en|'''Unisphere'''}}) estas [[Skulptarto|skulptaĵo]] en la formo de la [[Tero]] situanta en [[Flushing Meadows–Corona Park|Flushing Meadows Park]] en la komunumo [[Kvinzo]]. Ĝi estas la plej rekonebla simbolo de Kvinzo &lt;ref name=&quot;n82219504&quot;&gt;{{Cite news|date=May 16, 1995|title=Queens History: the Unisphere|pages=10|work=Newsday|via=newspapers.com|url=https://www.newspapers.com/clip/82219504/queens-history-the-unisphere/|access-date=July 26, 2021|archive-date=July 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726170228/https://www.newspapers.com/clip/82219504/queens-history-the-unisphere/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 

== Skulptaĵo ==
[[Dosiero:Unisfera_Flushing.jpg|maldekstre|eta|219x219px|La ''Unisfero'']]
[[Dosiero:Unisphere.jpg|alternative=Aerial view of paths during the 1964–1965 World's Fair, with the Unisphere at the end of one path on the left|maldekstre|eta|La tiam-lastatempe-konstruita Unisfero dum la moda foiro de la 1964 - 1965]]
[[Dosiero:Unisphere_Africa_6212-001.jpg|maldekstre|alternative=Close-up of the Unisphere, with a steel landmass representing Africa|maldekstra|eta|Fokuso pri la parto de  Afriko]]
La Unisfero estis konstruita kiel temsimbolo por la Novjorka [[Monda Ekspozicio]] de [[1964]] por simboli la komencon de la [[Spacepoko|spaca epoko]] &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ruI0AQAAMAAJ&amp;pg=SA1-PA10|title=La Guardia International Airport and John F. Kennedy International Airport, Port Authority of New York and New Jersey Airport Access Program, Automated Guideway Transit System (NY, NJ): Environmental Impact Statement|date=June 1994|publisher=[[Port Authority of New York and New Jersey]], [[United States Department of Transportation]], [[Federal Aviation Administration]], [[New York State Department of Transportation]]|pages=1.11|access-date=November 4, 2019|archive-date=January 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123222858/https://books.google.com/books?id=ruI0AQAAMAAJ&amp;pg=SA1-PA10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. La statuo estis konstruita kaj donacita fare de la United States Metals Corporation (Usona Korporacio pri Metaloj). La Unisfero estis dezajnita fare de la amerika inĝeniero kaj pejzaĝa arkitekto Gilmore David Clarke. La [[globo]] estas farita el ŝtalo, altas 42 metrojn kaj pezas 350 tunojn. La diametro estas 37 metroj.

Ĝi staras en la centro de granda, ronda naĝejo kun [[Fontano|fontanoj]] ĉirkaŭ ĝi. La celo estis igi la unisferon ŝajni flosi ĉar la fontanoj iomete obskuras la bazon sur kiu la statuo staras &lt;ref name=&quot;p115522865&quot;&gt;{{cite news|last=Robbins|first=William|date=August 16, 1964|title=Doodle Grew Into the Unisphere, With Help From a Rubber Ball|page=R1|work=The New York Times|issn=0362-4331|id={{ProQuest|115522865}}}}&lt;/ref&gt;. Ĉirkaŭ la Unisfero estas tri arkoj faritaj el neoksidebla ŝtalo, kiuj ĉirkaŭas ĝin, ĉiu de malsama angulo. La arkoj simbolas la vojon trairitaj de [[Jurij Aleksejeviĉ Gagarin|Jurij Gagarin]], la unua homo kiu flugis en la [[Ekstertero|eksterteron]], [[John Glenn]], la tria homo kaj la unua usona [[Kosmonaŭto|astronaŭto]] kiu flugis en la eksterteron, kaj ''[[Telstar]]'' - la unua [[komunika satelito]] lanĉita en la kosmon.

Dum la foiro, post mallumo, okazis lumspektaklo kiu simulis la [[Sunleviĝo|sunleviĝon]] super la surfaco de la tero. Krome, dekoj da lumoj estis ŝaltitaj sur la Unisfero, kiuj simbolis la [[Ĉefurbo|ĉefurbojn]] ĉirkaŭ Tero &lt;ref name=&quot;p750198061&quot;&gt;{{cite news|last=Campanella|first=Thomas J.|date=September 11, 2010|title=Leisure &amp; Arts – Architecture: Icon of a Fair, a Borough, the World|page=W.13|work=The Wall Street Journal|issn=0099-9660|id={{ProQuest|750198061}}}}&lt;/ref&gt;.

Dum la 70-aj kaj 80-aj jaroj de la 20-a jarcento, la ejo kaj la Unisfero estis neglektitaj. La rustorezista ŝtalo estis kovrita per malpuraĵo kiu ne estis purigita dum jaroj kaj la fontanoj ĉesis funkcii jam la fruaj 1970-aj jaroj. En [[1989]], la grandurbo de [[Novjorko]] decidis renovigi la ejon. La renovigo komenciĝis nur en [[1993]] kaj direkte al la fino de [[1994]], la renovigadoj estis kompletigitaj dum kiuj la Unisfero estis purigita kaj la fontanoj ĉirkaŭ ĝi estis anstataŭigitaj.

== En kulturo ==
La Unisfero aperas en multaj filmoj, muzikfilmetoj kaj televidserioj, inkluzive de ''Men in Black ; Juro &amp; Ordo: Krima Intenco'' ; ''Black Rain aŭ Reĝo de Kvinzo''. Jam en 1964, la jaro kiam ĝi estis kreita, la usona ĵazosaksofonisto [[Ben Webster]] uzis la Unisfero kiel motivon por la kovrilo de sia albumo ''See You at the Fair'' &lt;ref name=&quot;CBS New York 2013&quot;&gt;{{cite web|date=October 8, 2013|title=Famous Movie And Television Locations Around The U.S.|url=https://newyork.cbslocal.com/top-lists/famous-movie-and-television-locations-around-the-u-s/|access-date=March 30, 2021|website=CBS New York|archive-date=June 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619083035/https://newyork.cbslocal.com/top-lists/famous-movie-and-television-locations-around-the-u-s/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Movies Filmed at Unisphere|url=https://moviemaps.org/locations/3b2|access-date=March 30, 2021|website=MovieMaps|archive-date=April 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417121856/https://moviemaps.org/locations/3b2|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. La grupo [[Depeche Mode]] uzis la skulptaĵon por fonbildoj por sia albumo ''Sounds of the Universe''.

== Referencoj ==
{{Referencoj|2}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons-inline}}
* [[iarchive:Unispher1964|Interreta Arkivo: La Unisfero: Plej Granda Mondo sur Tero (1964)]], filmo pri la kreo de la Unisfero
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Globusoj]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]</text>
      <sha1>tf70wcn63jprv1rwfrgb07bnb6c1vck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Julia Ormond</title>
    <ns>0</ns>
    <id>857420</id>
    <revision>
      <id>9393400</id>
      <parentid>8988822</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="hzxqij5vrjhfhfe8xyvuvrkejs24p56" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro}}
'''Julia Karin Ormond''' (4a de Januaro 1965) estas [[Angloj|angla]] [[aktorino]]. Ŝi famiĝis ĉefe pro sia apero en ''The Baby of Mâcon'' (1993), ''[[Legends of the Fall]]'' (1994), ''[[First Knight]]'' (1995), ''[[Sabrina (1995)|Sabrina]]'' (1995), ''[[Neĝosento de Smilla]]'' (1997) kaj [[La Barbiro de Siberio]] (1998). Ŝi ricevis premion [[Emmy]] por Elstara Duaranga Aktorino en serieto aŭ filmo, pro sia rolo en la filmo de [[Home Box Office|HBO]] nome ''[[Temple Grandin]]'' (2010). Ŝi estas konata ankaŭ pro sia rolo en ''The Walking Dead: World Beyond'' (2020) kiel ĉefa kontraŭagonisto. 

==Kariero==
Ŝi ekkarieris fine de la [[1980-aj jaroj]] en televidaj serioj kiel ''Traffik'' kaj ''Capital City'' (1989), ''The Ruth Rendell Mysteries'' (1990) kaj tuj ŝi kombinis laŭlonge de la [[1990-aj jaroj]]  filmojn por televido kun filmoj por [[kino]].

En 1995, Ormond ludis la rolon de la [[Reĝino Ginevra]] en ''First Knight'' kaj la titoligan rolon en ''Sabrina''. En 1997, ŝi ludis ĉefrolon en la [[trilera filmo]] ''Smilla's Sense of Snow'' kaj, en 1998, ŝi stelulis en la rusa filmo [[La Barbiro de Siberio]].

Ormond luktis kontraŭ [[homvendado]] ekde mezo de la [[1990-aj jaroj]], kaj en 2006 ŝi partneris kun la [[Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj pri Narkotaĵoj kaj Krimo]] por helpi en la klopodoj por pliigi la koncernan konscion. Ŝi estas ankaŭ defendanto de la ''Transatlantikaj Partneroj Kontraŭ Aidoso'', kiuj klopodas plialtigi la konscion pri [[Aidoso]] en Rusio kaj Ukrainio, kaj estas fonda prezidanto de FilmAid International.

La 2an de Decembro 2005, Ormond estis nomumita [[Ambasadoro de bonvolo]] de Unuiĝintaj Nacioj.

==Filmoj==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Jaro
! Titolo
! Rolo
! class=&quot;unsortable&quot; | Notoj
|-
|1993
|''The Baby of Mâcon''
|La filino
|
|-
|1994
|''[[Nostradamus (1994)|Nostradamus]]''
|Marie
|
|-
|1994
|''[[Captives]]''
|Rachel Clifford
|
|-
|1994
|''[[Legends of the Fall]]''
|Susannah Fincannon-Ludlow
|
|-
|1995
|''[[First Knight]]''
|[[Reĝino Ginevra]]
|
|-
|1995
|''[[Sabrina (1995)|Sabrina]]''
|Sabrina Fairchild
|
|-
|1997
|''[[Neĝosento de Smilla]]''
|Smilla Jaspersen
|
|-
|1998
|''[[La Barbiro de Siberio]]''
|Jane Callahan
|
|-
|2001
|''The Prime Gig''
|Caitlin Carlson
|
|-
|2003
|''Resistance''
|Claire Daussois
|
|-
|2006
|''[[Inland Empire (filmo)|Inland Empire]]''
|Doris Side
|
|-
|2007
|''[[I Know Who Killed Me]]''
|Susan Fleming
|
|-
|2008
|''[[Surveillance (2008)|Surveillance]]''
|Elizabeth Anderson
|
|-
|2008
|''[[Che (2008)|Che]]''
|Ĵurnalisto Lisa Howard
|
|-
|2008
|''[[La conjura de El Escorial]]''
|[[Ana de Mendoza de la Cerda|Ana de Mendoza, Princino de Eboli]]
|
|-
|2008
|''[[The Curious Case of Benjamin Button]]''
|Caroline Fuller
|
|-
|2008
|''[[Kit Kittredge: An American Girl]]''
|Margaret Kittredge
|
|-
|2011
|''The Music Never Stopped''
|Dianne Daley
|
|-
|2011
|''The Green''
|Karen
|
|-
|2011
|''Albatross''
|Joa Fischer
|
|-
|2011
|''My Week with Marilyn''
|[[Vivien Leigh]]
|
|-
|2012
|''Chained''
|Sarah Fittler
|
|-
|2013
|''The East''
|Paige Williams
|
|-
|2017
|''[[Rememory]]''
|Carolyn Dunn
|
|-
|2018
|''Ladies in Black''
|Magda
|
|-
| 2020
| ''Son of the South''
| Virginia Durr
| 
|-
| 2020
| ''Reunion''
| Ivy
|
|-
| TBA
| ''Reminisce''
| Dr. Rose
| Post-production
|-
| TBA
| ''Home Education''
| Carol Glimm
| Post-production
|}

==Eksteraj ligiloj==
* [https://www.imdb.com/name/nm0000566/ en imdb]

{{Bibliotekoj}}
{{-}}
* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Julia Ormond|revizio=1210958192}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Ormond, Julia}}
[[Kategorio:Anglaj aktoroj]]</text>
      <sha1>hzxqij5vrjhfhfe8xyvuvrkejs24p56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Improvizita teatro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>873927</id>
    <revision>
      <id>9393294</id>
      <parentid>9152533</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="1ivxbetz5vq6sljimj6zhx8ywcd6pdj" xml:space="preserve">'''Improvizita teatro''' aŭ '''spontanea teatro''', ofte nomita '''improvizo''', estas speco de [[teatro]] kiu estas plejparte [[Delarto|komedia]], kie la plej granda parto aŭ ĉio el la prezento estas neplanita aŭ ne antaŭe verkita, sed sufiĉe spontanee kreita fare de la aktoroj. En ĝia plej pura formo, la dialogoj, agoj, rakontoj kaj roluloj estas kunlabore kreitaj de la aktoroj, ĉar la improvizaĵo disvolviĝas en la nuna tempo, sen la uzo de antaŭpreparita skriba manuskripto. La aktoroj kreas spontanee scenojn, dialogojn kaj emociojn rekte antaŭ la okuloj de la spektantaro. Improvizita teatro plejparte baziĝas sur impulsoj, interage kun la publiko kiu inspiras la teatron per sugestoj venantaj de la publiko mem&lt;ref&gt;(en) ''[https://improem.com/wp-content/uploads/2024/02/ImproEM_Press_Kit_240206.pdf What is improv theatre?],'' Impro EM 2024&lt;/ref&gt;. 

[[Dario Fo]], Nobel-premiita itala [[dramisto]] ricevis internacian agnoskon pro sia improviza stilo. [[Dosiero:Liga Profesional de Impro en mundial de Impro Italia.jpg|eta|288x288px|Liga Profesional de Impro en tutmonda improviza teatra konkurso]]
== Historio ==
Improvizaj teatroj estis konataj inter la homoj jam en la 5-a jarcento a.k.e. Male al dramaj produktadoj, kiuj havis bone evoluintan manuskripton kaj estis prezentitaj en lokoj speciale dizajnitaj por prezentoj fare de aktoroj sen antaŭa preparo kaj havis nur ĝeneralan, orientiĝon. Unu ekzemplo de tia teatro estas [[mimo]], kiu nur ricevis literaturan enkarniĝon pli ol cent jarojn poste.

La tradicioj de antikva teatro estis hereditaj de la improviza teatro de la mezepoko, precipe de la komedio [[Delarto]]. 

=== Historiaj specoj de improvizo-teatro ===
* [[Mimo]] - 5-a jarcento [[A.K.E.|a.k e]]., [[Antikva Grekio|Grekio]] .
* Atellana - 2-a jarcento a.k e., [[Campagna (Kampanio)|Campagna]].
* [[Delarto|Commedia dell'arte]] - 16-a-18-a jarcentoj, [[Italio]].

== Eŭropaj ĉiampionadoj de improviza teatro ==
La unua ĉiampionado de improvizita teatro, organizita de ImproMunich, okazis en 2024 en [[Munkeno]] por akceli kaj kunordigi eventiojn de improvizitaj teatrotrupoj kaj prezenti diversecon de improvizita teatro tra landoj en Eŭropo. Ĝi celas esti evento de interkultura interŝanĝo kaj kultura edukado.  

Escepte de la elekto de la angla kiel [[komuna lingvo]] sur la scenejo, la elekto de la ludantoj ĝis la [[fasonado]] de la subtena programo temis pri diverseco: bunta egaleca miksaĵo de naciecoj, aĝogrupoj, genroj. 

== Vidu ankaŭ ==
[[Teatro]]

[[Teatro#Teatro kaj Esperanto|Teatro kaj Esperanto]]

[[Whose Line Is It Anyway?#&quot;Improvizo&quot; en Esperantio|&quot;Improvizo&quot; en Esperantio]]

[[Dario Fo]]

[[Supratekstigo]]

== Eksteraj ligiloj ==
(de, en) [https://improem.com/ European Improv Theatre Championships]

== Referencoj ==
{{referencoj}}

[[Kategorio:Teatroj]]</text>
      <sha1>1ivxbetz5vq6sljimj6zhx8ywcd6pdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393298</id>
      <parentid>9393294</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="ba02ejb9z73hcamt7ykknclmc2n0kqc" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Improvizita teatro''' aŭ '''spontanea teatro''', ofte nomita '''improvizo''', estas speco de [[teatro]] kiu estas plejparte [[Delarto|komedia]], kie la plej granda parto aŭ ĉio el la prezento estas neplanita aŭ ne antaŭe verkita, sed sufiĉe spontanee kreita fare de la aktoroj. En ĝia plej pura formo, la dialogoj, agoj, rakontoj kaj roluloj estas kunlabore kreitaj de la aktoroj, ĉar la improvizaĵo disvolviĝas en la nuna tempo, sen la uzo de antaŭpreparita skriba manuskripto. La aktoroj kreas spontanee scenojn, dialogojn kaj emociojn rekte antaŭ la okuloj de la spektantaro. Improvizita teatro plejparte baziĝas sur impulsoj, interage kun la publiko kiu inspiras la teatron per sugestoj venantaj de la publiko mem&lt;ref&gt;(en) ''[https://improem.com/wp-content/uploads/2024/02/ImproEM_Press_Kit_240206.pdf What is improv theatre?],'' Impro EM 2024&lt;/ref&gt;. 

[[Dario Fo]], Nobel-premiita itala [[dramisto]] ricevis internacian agnoskon pro sia improviza stilo. [[Dosiero:Liga Profesional de Impro en mundial de Impro Italia.jpg|eta|288x288px|Liga Profesional de Impro en tutmonda improviza teatra konkurso]]
== Historio ==
Improvizaj teatroj estis konataj inter la homoj jam en la 5-a jarcento a.k.e. Male al dramaj produktadoj, kiuj havis bone evoluintan manuskripton kaj estis prezentitaj en lokoj speciale dizajnitaj por prezentoj fare de aktoroj sen antaŭa preparo kaj havis nur ĝeneralan, orientiĝon. Unu ekzemplo de tia teatro estas [[mimo]], kiu nur ricevis literaturan enkarniĝon pli ol cent jarojn poste.

La tradicioj de antikva teatro estis hereditaj de la improviza teatro de la mezepoko, precipe de la komedio [[Delarto]]. 

=== Historiaj specoj de improvizo-teatro ===
* [[Mimo]] - 5-a jarcento [[A.K.E.|a.k e]]., [[Antikva Grekio|Grekio]] .
* Atellana - 2-a jarcento a.k e., [[Campagna (Kampanio)|Campagna]].
* [[Delarto|Commedia dell'arte]] - 16-a-18-a jarcentoj, [[Italio]].

== Eŭropaj ĉiampionadoj de improviza teatro ==
La unua ĉiampionado de improvizita teatro, organizita de ImproMunich, okazis en 2024 en [[Munkeno]] por akceli kaj kunordigi eventiojn de improvizitaj teatrotrupoj kaj prezenti diversecon de improvizita teatro tra landoj en Eŭropo. Ĝi celas esti evento de interkultura interŝanĝo kaj kultura edukado.  

Escepte de la elekto de la angla kiel [[komuna lingvo]] sur la scenejo, la elekto de la ludantoj ĝis la [[fasonado]] de la subtena programo temis pri diverseco: bunta egaleca miksaĵo de naciecoj, aĝogrupoj, genroj. 

== Vidu ankaŭ ==
[[Teatro]]

[[Teatro#Teatro kaj Esperanto|Teatro kaj Esperanto]]

[[Whose Line Is It Anyway?#&quot;Improvizo&quot; en Esperantio|&quot;Improvizo&quot; en Esperantio]]

[[Dario Fo]]

[[Supratekstigo]]

== Eksteraj ligiloj ==
(de, en) [https://improem.com/ European Improv Theatre Championships]

== Referencoj ==
{{referencoj}}

[[Kategorio:Teatroj]]</text>
      <sha1>ba02ejb9z73hcamt7ykknclmc2n0kqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Hungaraj terposedantoj</title>
    <ns>14</ns>
    <id>876167</id>
    <revision>
      <id>9392678</id>
      <parentid>9108469</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <origin>9392678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="cp4kjffprojg0ewhtlunpvyixlsw4jy" xml:space="preserve">[[Kategorio:Hungaroj laŭ profesioj|terposedantoj]]</text>
      <sha1>cp4kjffprojg0ewhtlunpvyixlsw4jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Filono el Bizanco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>878124</id>
    <revision>
      <id>9393052</id>
      <parentid>9015006</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6201" sha1="ab495i0wlp8l77nohaqjom4tw3x738p" xml:space="preserve">{{Vidu ankaŭ|Filono el Aleksandrio|Filono el Biblos|Aristofano de Bizanco}}
{{Informkesto gravulo
|nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;white&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Φίλων ὁ Βυζάντιος&lt;br /&gt;Philo Mechanicus&lt;br /&gt;(280 a. K. - 220 a. K.)&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Hanging Gardens of Babylon.png
|priskribo           =La Pendaj Ĝardenoj el Babilono estis unue priskribita de Filono el Bizanco.&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/article/2257/philo-of-byzantiums-on-the-seven-wonders/World History ]&lt;/ref&gt;
|dato de naskiĝo     =[[-280|280 a. K.]]
|loko de naskiĝo     =[[Bizanco]], [[Turkio]]
|dato de morto     =[[-220|220 a. K.]]
|loko de morto     =[[Bizanco]], [[Turkio]]
| alma_mater          =
}}
&lt;big&gt;'''Filono (Bizanco)'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''Filono la Inĝeniero '''&lt;/big&gt; estis greka fizikisto, verkisto pri inĝenierarto kaj civila kaj armea inĝenierado. Filono mencias vizitojn al [[Aleksandrio]] kaj [[Rodoso]] kaj tio implicas ke li estis iom pli juna ol la famkonata [[Ktesibios|Ktesibios el Aleksandrio]] (296 a. K. - 228 a. K.), kies malkovrojn pri pneŭmatiko kaj balistiko li rafinis, kvankam ilia [[persona rilato]] estas necerta. La dokumento konata sub la titolo &quot;De septem spectaculis&quot; aŭ &quot;De septem mundi miraculis&quot; (&quot;Περὶ τῶν Ἑπτὰ Θεαμάτων&quot; en la malnovgreka, unu el la listoj de la Sep Mirindaĵoj de la Antikva Mondo) estas atribuita al li, sed ŝajne tiuj ĉi fragmentoj estas pli postaj, eĉ de la 5-a jarcento p.K.

== Notoj pri la Sep Mirindaĵoj el la Antikva Mondo ==
Filono de Bizanco, aŭ Philo Mechanicus, estis verkisto de la 3-a jarcento a.K., aŭtoro de kelkaj verkoj pri teknologio. Tamen studo de Hermann von Rohden en 1875 montris ke la atribuo devas esti malĝusta. La teksto zorge evitas ĉian uzon de [[hiato]].

Ĉi tiu estas la teknika termino en retoriko por la situacio kie vorto aŭ silabo finiĝanta per vokalo estas sekvata de vorto aŭ silabo komencanta per vokalo. La vorto &quot;hiato&quot; mem enhavas hiaton, ekzemple. Hiato estas normala karakterizo de la greka, sed ĝi estis evitita de la retorikistoj, kaj plej zorge en malfrua antikveco.
[[Dosiero:Philo (Bizantium).png|eta|maldekstre|300ra|&lt;center&gt;&quot;Septem orbis spectaculis&quot; aŭ &quot;La 7 Mirindaĵoj de la Antikva Mondo&quot;, verkita de Filono de Bizanco, kaj eldonita de Leo Allacius en 1640, kies latina traduko troviĝas en la Vatikana Biblioteko.&lt;/center&gt;]]
Von Rohden do konkludis, ke la aŭtoro estis malfrua antikva retorikisto, kaj sentis sin kapabla dati la verkon eĉ same malfrue kiel la 5-6-a jarcentoj p.K. La verkinto estas do foje referita kiel pseŭdo-Filono de Bizanco.

La laboro estas nekompleta. Estas enkonduko, kaj devis esti sep ĉapitroj. Sed la teksto derompas en la 6-a ĉapitro ĉe la malsupro de paĝo sen ajna kolofono por marki la finon. Analizo de la ligado montris, ke la lasta paĝo komencas novan kajeron de folioj, sed ke la aliaj folioj estas ĉiuj forigitaj. Ŝajnas, ke iu originala manuskripto el la 9-a jarcento publikigita en Hajdelbergo enhavis la plenan tekston.

Tiu manuskripto havas ekscitan historion. Ĝi venas el Konstantinopolo. En la 1530-aj jaroj ĝi estis en la manoj de la presisto, [[Hieronymus Frobenius]], en [[Bazelo]], Svislando. Frobenius presis kelkajn verkojn ekde ĝi, sed poste prezentis diversajn manuskriptojn – supozeble inkluzive de ĉi tiu – al Ottheinrich, Elektisto de la Palatinato (1502-1559) kiu fondis la [[Bibliotheca Palatina|Palatinan Bibliotekon]] en Hajdelbergo.

Ĝi restis tie ĝis la Tridekjara Milito. Ĉe la fino de la milito, la manuskriptoj de Hajdelbergo estis transdonitaj al la Vatikano. En 1623 la papa agento, Leo Alaĉi, forigis ĉiujn kovrojn de la Hajdelbergaj manuskriptoj por fari tion.

Libroj estas pezaj, kaj en ĉi tiu periodo ofte estis ekspeditaj en bareloj, kiuj povis esti rulitaj. Ĝi tiam estis rebinditaj en Vatikano. Tie ilin studis Alaĉio kiu verkis latinan tradukon, kies kopio troviĝas ankaŭ en Vatikano. La manuskriptoj restis en Vatikano ĝis 1798, kiam ĝi estis prirabita de la revoluciemaj francoj kaj translokigitaj al Parizo. Post la finiĝo de la napoleonaj militoj, en 1816 ili revenis al Hajdelbergo kie ĝi estas hodiaŭ, kaj lastatempe aperis interrete.

Ekzistas ankaŭ 13-a-jarcenta kopio de tiu manuskripto, la plej granda parto de kiu estas ĉe Vatopedi sur Monto [[Athos]], en Grekio: [https://www.google.com.br/books/edition/Geographers_of_the_Ancient_Greek_World_V/TCv_EAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Vatopedi+655&amp;pg=PA823&amp;printsec=frontcover Vatopedi 655]. La parto de la Vatopedi-manuskripto kiu koncernas nin estas enhavita en 21 folioj kiuj estis ŝtelitaj fare de neniu krom Constantine Simonides (1820-1867).

Post provado kaj malsukcesado vendi falsajn manuskriptojn al la Brita Muzeo, li vendis kelkajn originalajn, inkluzive de tiuj folioj. Ili estas hodiaŭ en la Brita Biblioteko, kie ili estas la Aldona Manuskripto 1939. Oni povas facile konstati ke ĝi estas ne pli ol kopio de la manuskriptoj, ĉar ĝi estas rompita ĝuste en la sama punkto kiel la originalo. Ekzistas ankaŭ kelkaj renesancaj kopioj, kun neniu valoro. Unu el ĉi tiuj kiu estas enreta estas en la Vatikana Biblioteko.&lt;ref&gt;[https://www.roger-pearse.com/weblog/2019/08/23/philo-of-byzantium-on-the-seven-wonders-of-the-world-an-english-translation-and-some-notes/ Roger Pearse]&lt;/ref&gt;

== Vidu ankaŭ ==
{{Div col|cols = 3}}
* [[Heraklito|Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος]] (540 a. K. - 480 a. K.)
* [[Ktesibios]] (296 a. K. - 228 a. K.), instruisto de Filono
* [[Arkimedo]] (287 a. K. - 212 a. K.)
* [[Vitruvio]] (90 a. K. - 10 a. K.)
* [[Herono de Aleksandrio]] (10-70)
* [[Filono el Aleksandrio]] (15-50)
* [[Filono el Biblos]] (64-141)
* [[Papo de Aleksandrio]] (289-349)
* [[Sixtus Senensis]] (1520-1569)
* [[Leone Allacci|Leono Alaĉjo]] (1586-1669)
* [[Johann Albert Fabricius]] (1668-1736)
* Hermann von Rohden (1852-1916)
{{Div col end}}

== Referencoj ==
{{Referencoj|3}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Naskiĝintoj en 280 a. K.]]
[[Kategorio:Mortintoj en 220 a. K.]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a. K.]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a. K.]]</text>
      <sha1>ab495i0wlp8l77nohaqjom4tw3x738p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Universitato de Lusako</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879338</id>
    <revision>
      <id>9393268</id>
      <parentid>9288767</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1631" sha1="eq7g6rjoeavk07i0s5jwumn66tabaka" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = ''Passion for quality education:&lt;br&gt; Our Driving force''&lt;br&gt;Pasio por kvalita edukado:&lt;br&gt; Nia Mova Forto
|urbo          = 
|speco         =
|establita     = 
|gvidanto     = 
|nombro de studentoj = 
|nombro de kunlaborantoj= 
|regiono-ISO   = ZM
|situo sur mapo2 = 
|zomo          = 13
|retejo        = 
}}
La '''Universitato de Lusaka''' ({{Lang-en|University of Lusaka}}, akronime UNILUS) estas privata universitato fondita en 2007 en [[Lusako]], [[Zambio]]. Ĝi estas membro de la [[Asocio de Universitatoj de la Komunumo]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.acu.ac.uk/institutions/view?id=4798|title=Association of Commonwealth Universities University of Lusaka|publisher=Association of Commonwealth Universities|access-date=1 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120414071850/http://www.acu.ac.uk/institutions/view?id=4798|archivedate=2012-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unirank.org/zm/uni/university-of-lusaka/|title=University of Lusaka|publisher=uniRank.org|access-date=1 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251111132327/https://www.unirank.org/zm/uni/university-of-lusaka/|archivedate=2025-11-11}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.unilus.ac.zm/ Retejo de la Universitato de Lusaka] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240621120227/https://www.unilus.ac.zm/ |date=2024-06-21 }} 
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Universitatoj en Afriko]]
[[Kategorio:Zambio]]</text>
      <sha1>eq7g6rjoeavk07i0s5jwumn66tabaka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jenny Weleminsky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879516</id>
    <revision>
      <id>9393250</id>
      <parentid>9326612</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10014" sha1="4qton0cyj8tfevu9fh2tswy30q59t9l" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo de bildo=Portreta bildo de Jenny Weleminsky kaj ŝia edzo Friedrich ĉ. 1905–1910.}}
'''Jenny WELEMINSKY''' (naskiĝis '''Jenny Elbogen''', la 12-an de junio [[1882]], en Thalheim ([[Kapelln]]) - la 4-an de februaro [[1957]], en [[Londono]]) estis aŭstra [[Tradukisto|tradukistino]] kaj [[esperantistino]]. Kelkaj el ŝiaj tradukoj de verkoj de [[Franz Grillparzer]] kaj aliaj aŭstraj verkistoj estis publikigitaj en la revuo [[Literatura Mondo]] &lt;ref name=&quot;Geni&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.geni.com/people/Jenny-Welleminsky/6000000014311705602|title=Jenny Welleminsky (Elbogen) (1882–1957)|publisher=Geni.com|author=Fürth, Thomas|date=18 February 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Sutton&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-Z_8CG9g2jIC&amp;q=budapest+school+esperanto&amp;pg=PA11|title=Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto: 1887–2007|publisher=Mondial|author=Sutton, Geoffrey|year=2008|location=New York|pages=11|isbn=978-1-59569-090-6}}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Naskita ĉe Kastelo Thalheim, Jenny Weleminsky kreskis en apuda [[Vieno]]. Ŝi estis la plej juna infano de Guido Elbogen (1845-1918), juda [[entreprenisto]] kaj pli posta prezidanto de la Anglo-Aŭstra-Banko en Vieno kaj lia edzino Rosalie (Ali, naskita Schwabacher) &lt;ref name=&quot;Lotto&quot;&gt;{{Cite book|url=https://translate.google.co.uk/translate?hl=en&amp;sl=de&amp;u=http://othes.univie.ac.at/730/1/06-13-2008_0109874.pdf&amp;prev=search|id=10.4 Guido Elbogen|last=Kanner|first=Siegmund|title=Das Lotto in Österreich. Ein Beitrag zur Finanzgeschictite Österreichs (The Lotto in Austria, a contribution to the financial history of Austria)|publisher=[[Universitato de Strasburgo#Historio|Universitato de Strasburgo Kaiser Wilhelm]]|year=1898|location=[[Strasbourg]]|page=86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nationale Konflikte und monetäre Einheit: ein Plädoyer für die Währungsunion|last1=Nagel|first1=Bernhard|last2=Nautz|first2=Jürgen P|publisher=[[Passagen Verlag]]|year=1999|page=92|language=German|location=Vienna}}&lt;/ref&gt;. La du geedziĝis en [[Parizo]] en 1868 kaj havis kvar filinojn, Jenny, Antoinette (1871-1901), Hermione kaj Helene (1878-1882) kaj filon nomitan Heinrich (Henri) (1872-1927).

Jenny Weleminsky estis edukita hejme fare de la guvernistino ''Miss Allen'' de [[Devono]], [[Anglio]]. Ŝi havis perfektan regon de la angla lingvo, do ŝi povis traduki la memuarojn de [[Axel Munthe]] ''The Story of San Michele'' de la angla al Esperanto. Ŝia traduko estis publikigita en 1935.

== Politikaj opinioj ==
Ŝiaj politikaj opinioj estis peze influitaj fare de ŝia patro. Ŝi estis pasia subtenanto de la [[Habsburga Monarkio]] kaj volis ke la monarkio estu reestigita post la [[Dua Mondmilito]] kun [[Otto von Habsburg]] kiel [[Imperiestro]]. Samtempe ŝi estis ankaŭ subtenanto de internacia marksismo, kio evidentiĝis ankaŭ en ŝia sindevigo al [[Esperanto]]. Kiel [[judo]], ŝi prenis sufiĉe kritikan sintenon al [[cionismo]]. Ŝi precipe malaprobis la anekson de [[Palestino]] kaj ankaŭ interrompis ĉiun kontakton kun du el siaj filinoj kiam ili forlasis Aŭstrion al Palestino.

Kvankam ŝia patro donacis al la konstruado de la nova [[sinagogo]] en [[St. Pölten]], konstruita en 1913, Jenny estis laika judo kaj [[Ateismo|ateisto]] &lt;ref name=&quot;Donation list&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.juden-in-st-poelten.at/english/synagogues-und-cemeteries/new-synagogue/new-synagogue.html|title=New synagogue: Donation list of the Temple-Construction-Association|publisher=Memorbuch: Juden in St Polten|location=[[St Polten]], [[Lower Austria]]|access-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831130204/http://www.juden-in-st-poelten.at/english/synagogues-und-cemeteries/new-synagogue/new-synagogue.html|archive-date=31 August 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Geedzeco kaj familio ==
Post la morto de ŝia patro en 1918, Jenny Weleminsky heredis kastelon Thalheim, kiun ŝia patro akiris en 1882 ĵus antaŭ ol ŝi estis naskita. 
Tie kaj en [[Prago]] ŝi vivis kun sia edzo Friedrich Weleminsky (1868–1945), kun kiu ŝi edziĝis la 4-an de decembro 1905 en Kastelo Thalheim. Friedrich Weleminsky estis [[lekciisto]] pri higieno (hodiaŭ: [[mikrobiologio]]) en [[Karola Universitato]] en Prago kaj evoluigis kuracmetodon por [[tuberkulozo]] nomita ''Tuberculomucin Weleminsky &lt;ref name=&quot;Tuberculomucin&quot;&gt;{{cite web|url=http://tuberculomucin.blogspot.co.uk/|title=Tuberculomucin&amp;nbsp;– a forgotten treatment for tuberculosis|publisher=Carole Reeves|author=Reeves, Carole|date=4 April 2012|access-date=6 May 2024}}&lt;/ref&gt;''. Dum tiu tempo, kastelo Thalheim estis prizorgita kiel moderna laktofarmo.

Pro ŝiaj judaj originoj, ŝi serĉis rifuĝon en [[Britio]] en 1939, kie ŝi daŭrigis sian traduklaboron, verkis [[Poezio|poezion]] kaj donis anglalingvajn lecionojn al aliaj [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] &lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf|title=My grandfather: A kind and modest man|author=Jones, Charlotte|journal=AJR Journal|date=July 2011|volume=11|issue=7|pages=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014358/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305014358/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;. Post la Dua Mondmilito kaj la morto de ŝia edzo, Jenny Weleminsky pasigis plurajn jarojn en Vieno, sed ankaŭ plurfoje vizitis Londonon, kie ŝi mortis pro [[mama kancero]] en la aĝo de 74 &lt;ref name=&quot;Geni&quot; /&gt;.

Ŝi kaj ŝia edzo havis kvar infanojn. Du el ŝiaj filinoj elmigris al Palestino komence de la [[1930-aj jaroj]], nome Elisabeth (* 1909), kiu poste nomis sin Jardenah, kaj Dorothea (* 1912), kiu nomis sin Lea. Ŝia plej aĝa filino Marianne (* 1906) kaj ŝia filo Antono (* 1908) ankaŭ sukcesis elmigris al Britio antaŭ la Dua Mondmilito. Ŝiaj posteuloj nun loĝas en Britio, [[Aŭstralio]], [[Svedio]] kaj [[Germanio]].

== Tradukaro ==

=== Tradukoj el la germana ===

==== Romano ====

* [[Alexander Roda Roda]] (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf La ŝtona gasto]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 91–95 &lt;ref name=&quot;Meszaros 513&quot;&gt;{{Cite web|url=http://egalite.hu/vinye/literaturamondoenhavo.pdf|title=Enhavlisto de Literatura Mondo|last=Meszaros|first=Istvan|publisher=egalite.hu|page=51|access-date=6 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://egalite.hu/vinye/literaturamondoenhavo.pdf|title=Enhavlisto de Literatura Mondo|last=Meszaros|first=Istvan|publisher=egalite.hu|page=50|access-date=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;.

==== Teatro ====

* [[Franz Grillparzer]]. Sappho: ''tragedio en kvin aktoj'', Vieno

==== Poezio ====

* Franz Grillparzer. ''Poemoj de Grillparzer''
* Franz Grillparzer. &quot;La ora felo: dramo poemo en tri partoj&quot;
* Franz Grillparzer. &quot;La praavino: kvinakta tragedio&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer. &quot;La sonĝo kiel vivo: dramo fabelo en kvar aktoj&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer. &quot;Hanibalo: fragmento el nefinita dramo&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer: &quot;Respondo&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94.
* [[Anastasius Grün]]: &quot;La epitafo&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94.
* Friedrich Halm: &quot;Kio estas amo?&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94 &lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot; /&gt;.
* [[Johann Gabriel Seidl]]: &quot;La majstro kaj lia verko&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94 &lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot; /&gt;.

=== Tradukoj el la angla ===

==== Romano ====

* [[Axel Munthe]]: ''Romano de San Michele'' (''The Story of San Michele''). [[Literatura Mondo]], Budapeŝto, 1935, 511p &lt;ref name=&quot;[[Google Books]]2&quot;&gt;{{Cite web|title=Axel Munthe: Romano de San Michele el la Angla originalo tradukis: Jenny Weleminsky|url=https://books.google.com/books?id=PiM3ngEACAAJ|access-date=19 January 2021|website=[[Google Books]]|last1=Munthe|first1=Axel|author-link=Axel Munthe|year=1935}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Munthe&quot;&gt;{{cite book|title=Romano de San Michele|publisher=Eldonis: [[Literatura Mondo]]|location=Budapest ([[:eo:Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj|Association of Esperanto Book Friends (AELA)]])|author=[[Axel Munthe|Munthe, Axel]]|others=Translated from the original English text by Jenny Weleminsky|year=1935|title-link=The Story of San Michele}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Weleminsky, Jenny}}
[[Kategorio:Tradukistoj al Esperanto]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]]
[[Kategorio:Judaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1957]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1882]]</text>
      <sha1>4qton0cyj8tfevu9fh2tswy30q59t9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393251</id>
      <parentid>9393250</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencoj */</comment>
      <origin>9393251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10027" sha1="kdmzx36hizw8amx7plmiojxbcdvkavi" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|priskribo de bildo=Portreta bildo de Jenny Weleminsky kaj ŝia edzo Friedrich ĉ. 1905–1910.}}
'''Jenny WELEMINSKY''' (naskiĝis '''Jenny Elbogen''', la 12-an de junio [[1882]], en Thalheim ([[Kapelln]]) - la 4-an de februaro [[1957]], en [[Londono]]) estis aŭstra [[Tradukisto|tradukistino]] kaj [[esperantistino]]. Kelkaj el ŝiaj tradukoj de verkoj de [[Franz Grillparzer]] kaj aliaj aŭstraj verkistoj estis publikigitaj en la revuo [[Literatura Mondo]] &lt;ref name=&quot;Geni&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.geni.com/people/Jenny-Welleminsky/6000000014311705602|title=Jenny Welleminsky (Elbogen) (1882–1957)|publisher=Geni.com|author=Fürth, Thomas|date=18 February 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Sutton&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-Z_8CG9g2jIC&amp;q=budapest+school+esperanto&amp;pg=PA11|title=Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto: 1887–2007|publisher=Mondial|author=Sutton, Geoffrey|year=2008|location=New York|pages=11|isbn=978-1-59569-090-6}}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Naskita ĉe Kastelo Thalheim, Jenny Weleminsky kreskis en apuda [[Vieno]]. Ŝi estis la plej juna infano de Guido Elbogen (1845-1918), juda [[entreprenisto]] kaj pli posta prezidanto de la Anglo-Aŭstra-Banko en Vieno kaj lia edzino Rosalie (Ali, naskita Schwabacher) &lt;ref name=&quot;Lotto&quot;&gt;{{Cite book|url=https://translate.google.co.uk/translate?hl=en&amp;sl=de&amp;u=http://othes.univie.ac.at/730/1/06-13-2008_0109874.pdf&amp;prev=search|id=10.4 Guido Elbogen|last=Kanner|first=Siegmund|title=Das Lotto in Österreich. Ein Beitrag zur Finanzgeschictite Österreichs (The Lotto in Austria, a contribution to the financial history of Austria)|publisher=[[Universitato de Strasburgo#Historio|Universitato de Strasburgo Kaiser Wilhelm]]|year=1898|location=[[Strasbourg]]|page=86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nationale Konflikte und monetäre Einheit: ein Plädoyer für die Währungsunion|last1=Nagel|first1=Bernhard|last2=Nautz|first2=Jürgen P|publisher=[[Passagen Verlag]]|year=1999|page=92|language=German|location=Vienna}}&lt;/ref&gt;. La du geedziĝis en [[Parizo]] en 1868 kaj havis kvar filinojn, Jenny, Antoinette (1871-1901), Hermione kaj Helene (1878-1882) kaj filon nomitan Heinrich (Henri) (1872-1927).

Jenny Weleminsky estis edukita hejme fare de la guvernistino ''Miss Allen'' de [[Devono]], [[Anglio]]. Ŝi havis perfektan regon de la angla lingvo, do ŝi povis traduki la memuarojn de [[Axel Munthe]] ''The Story of San Michele'' de la angla al Esperanto. Ŝia traduko estis publikigita en 1935.

== Politikaj opinioj ==
Ŝiaj politikaj opinioj estis peze influitaj fare de ŝia patro. Ŝi estis pasia subtenanto de la [[Habsburga Monarkio]] kaj volis ke la monarkio estu reestigita post la [[Dua Mondmilito]] kun [[Otto von Habsburg]] kiel [[Imperiestro]]. Samtempe ŝi estis ankaŭ subtenanto de internacia marksismo, kio evidentiĝis ankaŭ en ŝia sindevigo al [[Esperanto]]. Kiel [[judo]], ŝi prenis sufiĉe kritikan sintenon al [[cionismo]]. Ŝi precipe malaprobis la anekson de [[Palestino]] kaj ankaŭ interrompis ĉiun kontakton kun du el siaj filinoj kiam ili forlasis Aŭstrion al Palestino.

Kvankam ŝia patro donacis al la konstruado de la nova [[sinagogo]] en [[St. Pölten]], konstruita en 1913, Jenny estis laika judo kaj [[Ateismo|ateisto]] &lt;ref name=&quot;Donation list&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.juden-in-st-poelten.at/english/synagogues-und-cemeteries/new-synagogue/new-synagogue.html|title=New synagogue: Donation list of the Temple-Construction-Association|publisher=Memorbuch: Juden in St Polten|location=[[St Polten]], [[Lower Austria]]|access-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831130204/http://www.juden-in-st-poelten.at/english/synagogues-und-cemeteries/new-synagogue/new-synagogue.html|archive-date=31 August 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Geedzeco kaj familio ==
Post la morto de ŝia patro en 1918, Jenny Weleminsky heredis kastelon Thalheim, kiun ŝia patro akiris en 1882 ĵus antaŭ ol ŝi estis naskita. 
Tie kaj en [[Prago]] ŝi vivis kun sia edzo Friedrich Weleminsky (1868–1945), kun kiu ŝi edziĝis la 4-an de decembro 1905 en Kastelo Thalheim. Friedrich Weleminsky estis [[lekciisto]] pri higieno (hodiaŭ: [[mikrobiologio]]) en [[Karola Universitato]] en Prago kaj evoluigis kuracmetodon por [[tuberkulozo]] nomita ''Tuberculomucin Weleminsky &lt;ref name=&quot;Tuberculomucin&quot;&gt;{{cite web|url=http://tuberculomucin.blogspot.co.uk/|title=Tuberculomucin&amp;nbsp;– a forgotten treatment for tuberculosis|publisher=Carole Reeves|author=Reeves, Carole|date=4 April 2012|access-date=6 May 2024}}&lt;/ref&gt;''. Dum tiu tempo, kastelo Thalheim estis prizorgita kiel moderna laktofarmo.

Pro ŝiaj judaj originoj, ŝi serĉis rifuĝon en [[Britio]] en 1939, kie ŝi daŭrigis sian traduklaboron, verkis [[Poezio|poezion]] kaj donis anglalingvajn lecionojn al aliaj [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]] &lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf|title=My grandfather: A kind and modest man|author=Jones, Charlotte|journal=AJR Journal|date=July 2011|volume=11|issue=7|pages=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014358/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305014358/http://www.ajr.org.uk/journalpdf/2011_July.pdf |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;. Post la Dua Mondmilito kaj la morto de ŝia edzo, Jenny Weleminsky pasigis plurajn jarojn en Vieno, sed ankaŭ plurfoje vizitis Londonon, kie ŝi mortis pro [[mama kancero]] en la aĝo de 74 &lt;ref name=&quot;Geni&quot; /&gt;.

Ŝi kaj ŝia edzo havis kvar infanojn. Du el ŝiaj filinoj elmigris al Palestino komence de la [[1930-aj jaroj]], nome Elisabeth (* 1909), kiu poste nomis sin Jardenah, kaj Dorothea (* 1912), kiu nomis sin Lea. Ŝia plej aĝa filino Marianne (* 1906) kaj ŝia filo Antono (* 1908) ankaŭ sukcesis elmigris al Britio antaŭ la Dua Mondmilito. Ŝiaj posteuloj nun loĝas en Britio, [[Aŭstralio]], [[Svedio]] kaj [[Germanio]].

== Tradukaro ==

=== Tradukoj el la germana ===

==== Romano ====

* [[Alexander Roda Roda]] (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf La ŝtona gasto]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 91–95 &lt;ref name=&quot;Meszaros 513&quot;&gt;{{Cite web|url=http://egalite.hu/vinye/literaturamondoenhavo.pdf|title=Enhavlisto de Literatura Mondo|last=Meszaros|first=Istvan|publisher=egalite.hu|page=51|access-date=6 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://egalite.hu/vinye/literaturamondoenhavo.pdf|title=Enhavlisto de Literatura Mondo|last=Meszaros|first=Istvan|publisher=egalite.hu|page=50|access-date=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;.

==== Teatro ====

* [[Franz Grillparzer]]. Sappho: ''tragedio en kvin aktoj'', Vieno

==== Poezio ====

* Franz Grillparzer. ''Poemoj de Grillparzer''
* Franz Grillparzer. &quot;La ora felo: dramo poemo en tri partoj&quot;
* Franz Grillparzer. &quot;La praavino: kvinakta tragedio&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer. &quot;La sonĝo kiel vivo: dramo fabelo en kvar aktoj&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer. &quot;Hanibalo: fragmento el nefinita dramo&quot;, Vieno
* Franz Grillparzer: &quot;Respondo&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFtranslated_by_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94.
* [[Anastasius Grün]]: &quot;La epitafo&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94.
* Friedrich Halm: &quot;Kio estas amo?&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94 &lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot; /&gt;.
* [[Johann Gabriel Seidl]]: &quot;La majstro kaj lia verko&quot; (1936). &lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;&quot;[http://bibliotekoj.org/literaturamondo/PDF/1936/LM%201936-Jarkolektoc.pdf Austriaj Poetoj]&quot; (&lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;PDF&lt;/span&gt;). &lt;/cite&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; id=&quot;CITEREFby_Jenny_Weleminsky1936&quot;&gt;''[[Literatura Mondo]]''&lt;/cite&gt;: 94 &lt;ref name=&quot;Meszaros3&quot; /&gt;.

=== Tradukoj el la angla ===

==== Romano ====

* [[Axel Munthe]]: ''Romano de San Michele'' (''The Story of San Michele''). [[Literatura Mondo]], Budapeŝto, 1935, 511p &lt;ref name=&quot;[[Google Books]]2&quot;&gt;{{Cite web|title=Axel Munthe: Romano de San Michele el la Angla originalo tradukis: Jenny Weleminsky|url=https://books.google.com/books?id=PiM3ngEACAAJ|access-date=19 January 2021|website=[[Google Books]]|last1=Munthe|first1=Axel|author-link=Axel Munthe|year=1935}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Munthe&quot;&gt;{{cite book|title=Romano de San Michele|publisher=Eldonis: [[Literatura Mondo]]|location=Budapest ([[:eo:Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj|Association of Esperanto Book Friends (AELA)]])|author=[[Axel Munthe|Munthe, Axel]]|others=Translated from the original English text by Jenny Weleminsky|year=1935|title-link=The Story of San Michele}}&lt;/ref&gt;.

== Referencoj ==
{{Projektoj}}{{Referencoj}}{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Weleminsky, Jenny}}
[[Kategorio:Tradukistoj al Esperanto]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo]]
[[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]]
[[Kategorio:Judaj esperantistoj]]
[[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1957]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1882]]</text>
      <sha1>kdmzx36hizw8amx7plmiojxbcdvkavi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbo-kampara malsameco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880026</id>
    <revision>
      <id>9393576</id>
      <parentid>8830061</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26904" sha1="2djt3quswvb4o89s95iqhz249hso0xu" xml:space="preserve">{{unua}}
{{Multiple image
| direkto         = vertikala
| larĝeco         = 200
| dosiero1        = Ayça Aykaç 9 Vakıfbank SK TWVL 20180426.jpg
| priskribo1      = Profesiaj [[volejbalo|volejbalistinoj]] de [[VakıfBank SK]] en [[Istanbulo]]
| dosiero2        = Tevrikvan.jpg
| priskribo2      = [[Agrikulturo|Agrikulturaj laboristinoj]] en distrikto [[Bismil]], [[Turkujo]]
}}
En la [[socia scienco|sociaj sciencoj]], '''urbo-kampara malsameco''' estas malsamaĵo en iu esplorata eco inter homoj loĝantaj en [[urbo|urbaj]] kaj [[kamparo|kamparaj]] [[loĝloko]]j. La studo de urbo-kamparaj malsamecoj traktas urbanecon aŭ kamparanecon kiel [[nedependa variablo|nedependan variablon]]. Oni studas urbo-kamparajn malsamecojn interalie en [[demografio]], [[homa geografio]], [[politika scienco]], [[medicino]], [[sociologio]], [[psikologio]], [[mediscienco]], [[ekonomiscienco]], kaj [[edukado]]. La esplorado de urbo-kamparaj malsamecoj estas malhelpata de la diverseco de urbo-kamparaj tipologioj tra spaco kaj tempo kaj la neeblo apliki ĉiam unu konsekvencan difinon de &quot;urbo&quot; kaj &quot;kamparo&quot;.&lt;ref&gt;McKibben, Jerome M., kaj Faust, Kimberly A. &quot;Population Distribution: Classification of Residence&quot;. En Siegel, Jacob S., kaj Swanson, David A. (red.), ''The Methods and Materials of Demography''. 2-a eldono. London: Elsevier. 105-123.&lt;/ref&gt;

==Sociologio==
{{vidu ankaŭ|Kamparansociologio}}
En [[sociologio]], urbo-kamparaj malsamecoj estas traktataj de la subfakoj [[urba sociologio]] kaj [[kamparansociologio|kampara sociologio]]. La filozofia fundamento de urba sociologio venis de la verkoj de sociologioj kiel [[Karl Marx]], [[Ferdinand Tönnies]], [[Émile Durkheim]], [[Max Weber]] kaj [[Georg Simmel]]. Tiuj esploris kaj teorie analizis la ekonomiajn, sociajn, kaj kulturajn disvolviĝojn de [[urbanizado|urbiĝo]] kaj ĝian efikon al socia [[fremdiĝo]], klasformado, kaj la ekesto kaj foriĝo de kolektivaj kaj individuaj identecoj. Tamen, la filozofieco de eŭropa sociologio en tiu epoko favoris grandaskalajn ĝeneralajn teoriojn, kiuj plejparte nevidebligis malsamecon inter urboj kaj kamparoj.&lt;ref&gt;Hofstee, E.W., Rural Sociology in Europe, Annual Meetings of the Rural Sociological Society (Washington, D. C., 1962); Kötter, Herbert, The Situation of Rural Sociology in Europe, 7 Sociologia Ruralis 3, 254-294 (1967).&lt;/ref&gt;

[[File:MandK Industrial Revolution 1900.jpg|thumb|Urbaj [[proleto]]j elirantaj fabrikon en [[Oldham]], Britujo, en 1900. Fruaj sociologoj zorgis pri la sekvoj de kapitalismo kaj urbiĝo.]]
[[Karl Marx]] supozis ke la urbiĝo de la kapitalisma socio kaŭzos kreskon de la proleta klaso kaj disvolviĝon de ĝia [[klaskonscio]].&lt;ref&gt;Calhoun, Craig J. (2002). ''Classical Sociological Theory''. Oxford: Wiley-Blackwell. 20-23.&lt;/ref&gt; Laŭ [[Ferdinand Tönnies]] la plej gravaj ecoj de kapitalisma urba etoso, [[individuismo]] kaj nepersonaj interrilatoj pere de mono, ŝanĝis la dominan specon de [[socia grupo]] de ''Gemeinschaft'' (kie individuoj servas la celojn de la komunumo) al ''Gesellschaft'' (kie la komunumo servas la celojn de la individuo).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Adair-Toteff |first1=Christopher |title=Ferdinand Tonnies: Utopian Visionary |journal=Sociological Theory |date=1995 |volume=13 |issue=1 |pages=58–65 |doi=10.2307/202006 |jstor=202006 }}&lt;/ref&gt; Unu el la plej influaj verkoj de [[Georg Simmel]] estis lia eseo ''[[La urbego kaj la mensa vivo]]'', kie li komparis la psikologion de urbanoj kaj kamparanoj. Laŭ li, la psiko de urbano devas starigi murojn por protekti sin kontraŭ urbegaj travivaĵoj, kaj tiuj adaptoj fundamente malsamigas urbanan psikon de kamparana. Simmel priskribis kamparan vivon kiel kunmetaĵon el signifaj rilatoj akiritaj dum longa tempo. En urbego tiaj rilatoj ne estas haveblaj (pro anonimeco, la multeco de aliaj homoj, ktp.), do urbano povas starigi fideblan {{N|interpersona rilato}} nur pere de moninterŝanĝo.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Bridge|first=Gary|title=Reflections on Mobilities|date=2012-05-15|work=The New Blackwell Companion to the City|pages=155–168|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-4443-9510-5|last2=Watson|first2=Sophie|doi=10.1002/9781444395105.ch14}}&lt;/ref&gt;

Post la unua eŭropa fazo, zorgo pri urbo-kamparaj malsamecoj enradikiĝis en [[Usono]] ĉirkaŭ 1910. Tio okazis precipe en la du nove kreataj subfakoj urba sociologio, kies pioniroj estis la [[Ĉikaga Skolo]], kaj kampara sociologio. La konceptoj ''Gemeinschaft'' kaj ''Gesellschaft'' de Tönnies havis aparte grandan influon al kamparaj sociologoj, kiuj provis identigi iujn lokojn kaj regionojn kiel ''Gesellschaft'' kaj aliajn kiel ''Gemeinschaft''. Laŭ Rudolf Herberle, bofilo de Tönnies kiu migris en Usonon, tiu klopodo estis miskompreno de [[norma tipo|normaj tipoj]] kiel [[reala tipo|realaj]].&lt;ref&gt;Werner J. Cahnman: ''Tönnies in Amerika.'' En: [[Wolf Lepenies]] (red.): ''Geschichte der Soziologie.'' vol. 4, Suhrkamp, Frankfurt am Main 1981, p. 101.&lt;/ref&gt; Post la Ĉikaga Skolo, ĉirkaŭ 1975, usonaj sociologoj turnis sin al la demando, kiel gravaj kaj valoraj estas la komunumaj rilatoj ene de urboj. Samtempe, ili pli kaj pli studis la kontrastojn inter urbaj, suburbaj, kaj kamparaj medioj. Ili trovis ke la rilatretoj de urbanoj estas space pli vastaj ol tiuj de kamparanoj kaj suburbanoj. Por malpli riĉaj urbanoj, manko de transportaj rimedoj kaj de komuna spaco ofte malhelpas la formadon de sociaj rilatoj kaj igas la komunuman spacon neintegra kaj disa. La multeco de sociaj retoj en la urbo ĝenerale malfortigas interindividuajn rilatojn, sed pliigas la ŝancon ke almenaŭ unu individuo en reto povas fari la fortan personan subtenon haveblan en malpli vastaj kaj pli fortaj kamparaj retoj.&lt;ref name=Granovetter&gt;Granovetter, M., &quot;The Strength of Weak Ties&quot;, ''American Journal of Sociology'',78(6), 1360–1380, 1973.&lt;/ref&gt;

Fine de la jardeko de 1930 kaj kun usona influo, Eitarō Suzuki pionire enkondukis urban kaj kamparan sociologion en Japanujon.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite journal |last=Odaka |first=Kunio |date=1950 |title=Japanese Sociology: Past and Present |url=https://www.jstor.org/stable/2572250 |journal=Social Forces |volume=28 |issue=4 |pages=400–409 |doi=10.2307/2572250 |issn=0037-7732}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781405165518 |title=The Blackwell Encyclopedia of Sociology |date=2007-02-15 |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-2433-1 |editor-last=Ritzer |editor-first=George |edition=1 |language=en |doi=10.1002/9781405165518.wbeoss307}}&lt;/ref&gt;

Urbo-kamparaj malsamecoj evoluas tra la tempo. Oni povas distingi tri aspektojn de moderna [[urbanizado|urbiĝo]]: la evoluon de malsamaj [[ekonomiaj sektoroj|sektoroj de la ekonomio]], la koncentriĝon de la loĝantaro en lokoj dediĉitaj al la dua kaj tria sektoro, kaj la refluo de ekonomiaj ŝanĝoj en la kamparon, kiu tendencas al forigo de urbo-kampara malsameco.&lt;ref&gt;Varma, Shailendra. 2019. ''Sociology of Urban and Rural Societies''. University of Calicut. 39.&lt;/ref&gt; 

Ekzistas debato en sociologio pri la demando, ĉu urbo-kamparaj malsamecoj fakte havas la gravan rolon, kiun atribuis al ili la sociaj teoriistoj de la fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a. Jam en 1978 Herman Lantz kaj John Murphy argumentis ke teoriaj asertoj pri grandaj malsamecoj ne estas subtenataj de empiriaj esploroj.&lt;ref&gt;Lantz, Herman R., kaj Murphy, John E. 1978. &quot;Urban-Rural Differences in American Sociology.&quot; ''International Review of Modern Sociology'' 8(2), p. 179-191&lt;/ref&gt; Iuj sociologoj daŭre dubas, ĉu la distingo inter &quot;urbo&quot; kaj &quot;kamparo&quot; entute havas sencon en la moderna mondo krom kiel simbolo aŭ stereotipo.&lt;ref&gt;Lichter, Daniel T., kaj Brown, David L. 2011. &quot;Rural America in an Urban Society: Changing Spatial and Social Boundaries.&quot; ''Annual Review of Sociology'' 37, p. 565-592.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gans|first=Herbert J.|date=September 2009|title=Some Problems of and Futures for Urban Sociology: Toward a Sociology of Settlements|journal=City &amp; Community|language=en|volume=8|issue=3|pages=211–219|doi=10.1111/j.1540-6040.2009.01286.x|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ducros, Helene D., &quot;Rurality in Europe&quot;, Council for European Studies, ''Europe Now Journal'' (2020) [https://www.europenowjournal.org/2020/11/09/rurality-in-europe/#:~:text=In%20the%20EU%2C%2044%20percent,is%20considered%20to%20be%20rural]&lt;/ref&gt; La averaĝa eduka nivelo de kamparanoj ja restas malpli alta ol tiu de urbanoj; tio estas parte efiko de migrado, ĉar alte edukitaj kamparanoj multe pli ofte elmigras al urboj ol malpli edukitaj samlokanoj,&lt;ref&gt;Lichter, Daniel T., kaj Brown, David L. 2011. &quot;Rural America in an Urban Society: Changing Spatial and Social Boundaries.&quot; ''Annual Review of Sociology'' 37, p. 572.&lt;/ref&gt; sed ŝajne urbaj junuloj ankaŭ pli ofte akiras pli altan edukan nivelon.&lt;ref&gt;van Maarseveen, Raoul. 2021. &quot;The urban–rural education gap: do cities indeed make us smarter?&quot; ''Journal of Economic Geography'' 21(5), p. 6683-714.&lt;/ref&gt; Alia klare konstatita malsameco estas tio, ke urbanoj estas iom malpli helpemaj al nekonatoj ol kamparanoj.&lt;ref&gt;Steblay, Nancy Mehrkens. 1983. &quot;Helping Behavior in Rural and Urban Environments: A Meta-Analysis.&quot; ''Psychological Bulletin'' 102(3), p. 346-356.&lt;/ref&gt;

Surbaze de sociologiaj teorioj, esploristoj en [[hom-bestaj studoj]] atendas malsamecojn en la sintenoj de urbanoj kaj kamparanoj pri nehomaj bestoj, des pli ĉar ili kutime spertas malsamajn interagojn kun alispecianoj, kaj ĉar homaj ideologioj kaj praktikoj forte ligas certajn bestajn speciojn kun certaj geografiaj spacoj.&lt;ref&gt;Kendall, Holli A., kaj al. 2006. &quot;Public Concern with Animal Well-Being: Place, Social Structural Location, and Individual Experience&quot;. ''Rural Sociology'' 71(3), p. 405-407.&lt;/ref&gt; Tamen ankaŭ pri tio la empiriaj pruvoj estas malklaraj.&lt;ref&gt;Glasser, Carol L. 2024. &quot;“The 21st Century Rabbit Paradox”: Attitudes Toward and Experiences with Rabbits in the United States&quot;. ''Society &amp; Animals'' 32(3), p. 287-308.&lt;/ref&gt;

==Politiko==
[[File:This_sign_for_an_area_gun_dealer_in_Steuben_County,_Indiana,_is_quite_old_and_weathered.jpg|thumb|right|220px|Afiŝo por [[Donald Trump]] sur reklama ŝildo de pafilvendejo en la kampara [[kantono Steuben (Indianio)]] en 2016. La usona balota kampanjo de tiu jaro estis markita de forta urbo-kampara divido.]]
En multaj landoj estas [[urbo-kampara politika divido]], t.e. formo de [[politika poluseco]] en kiu urbanoj kaj kamparanoj havas forte malsamajn politikajn opiniojn. En tipa urbo-kampara politika divido, urboj pli apogas [[liberalismo]]n, [[politika maldekstro|maldekstrismon]], [[kosmopolitismo]]n, kaj/aŭ [[multkulturismo]]n, dum kamparoj pli apogas [[konservativismo]]n, [[politika dekstro|dekstrismo]]n kaj aparte la [[popolisma dekstro|popolisman dekstron]], kaj/aŭ [[naciismo]]n.

Inter aliaj landoj, urbo-kampara politika divido estas konstatita en [[Aŭstralio]], [[Belgujo]], [[Britujo]], [[Ĉinujo]], [[Francujo]], [[Hungarujo]], [[Italujo]], [[Kanado]], [[Malajzio]], [[Nederlando]], [[Polujo]], [[Tajlando|Tajujo]], [[Turkujo]], kaj [[Usono]]. [[Politika scienco|Politikaj sciencistoj]] kaj ĵurnalistoj konstatas, ke politika malsameco inter urboj kaj kamparoj pliintensiĝis en la 21-a jarcento, precipe post la [[ekonomia krizo de 2008]]. En [[Eŭropo]], la urbo-kampara polusiĝo okazis kune kun malfortiĝo de [[politika centro-maldekstro|centro-maldekstraj]] partioj kaj fortiĝo de [[dekstra ekstremismo|ekstrem-dekstraj]] kaj [[popolismo|popolismaj]].

Usono estas la plej konata ekzemplo de urbo-kampara politika divido en [[liberala demokratio]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gimpel |first1=James G. |last2=Reeves |first2=Andrew |date=2024 |title=The urban-rural divide and residential contentment as antecedents of political ideology |journal=Cities |volume=146 |pages=104720 |doi=10.1016/j.cities.2023.104720 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Luca |first1=Davide |last2=Terrero-Davila |first2=Javier |last3=Stein |first3=Jonas |last4=Lee |first4=Neil |date=2023 |title=Progressive cities: Urban–rural polarisation of social values and economic development around the world |journal=Urban Studies |volume=60 |issue=12 |pages=2329–2350 |doi=10.1177/00420980221148388 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=10037/28511}}&lt;/ref&gt; Ĝi ekestis jam en la 19-a jarcento, kaj daŭris ĝis nun, kun pliintensiĝo ekde la unua prezidanteca kampanjo de [[Donald Trump]] en 2016.&lt;ref name=&quot;Badger 2019&quot;&gt;{{cite news |last=Badger |first=Emily |date=21-a de majo 2019 |title=How the Rural-Urban Divide Became America's Political Fault Line |url=https://www.nytimes.com/2019/05/21/upshot/america-political-divide-urban-rural.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308211321/https://www.nytimes.com/2019/05/21/upshot/america-political-divide-urban-rural.html// |archive-date=8-a de marto 2021 |access-date=6-a de majo 2024 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Savat 2020&quot;&gt;{{cite web |last=Savat |first=Sara |date=18-a de februaro 2020 |title=The divide between us: Urban-rural political differences rooted in geography|url=https://source.wustl.edu/2020/02/the-divide-between-us-urban-rural-political-differences-rooted-in-geography/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414080945/https://source.wustl.edu/2020/02/the-divide-between-us-urban-rural-political-differences-rooted-in-geography/ |archive-date=14-a de aprilo 2021 |access-date=6-a de majo 2024 |website=The Source}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Siegler 2020&quot;&gt;{{cite news |last=Siegler |first=Kirk |date=18-a de novembro 2020 |title=Biden's Win Shows Rural-Urban Divide Has Grown Since 2016 |url=https://www.npr.org/2020/11/18/934631994/bidens-win-shows-rural-urban-divide-has-grown-since-2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411082746/https://www.npr.org/2020/11/18/934631994/bidens-win-shows-rural-urban-divide-has-grown-since-2016 |archive-date=11-a de aprilo 2021 |access-date=6-a de majo 2024 |website=NPR}}&lt;/ref&gt; Laŭ esploro publikigita en 2024, la fortiĝo de kampara konservativismo en Usono havis rilaton kun la teknologiaj ŝanĝoj post la Dua Mondmilito. Industria, kapital-bazita agrikulturo akiris ĉiam pli da potenco, kio favoris [[ekonomia konservativismo|ekonomie konservativajn]] politikojn, interalie malmultecon de registaraj reguloj, kaj impostajn kaj elspezajn politikojn favorajn por negocistoj.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dasgupta |first1=Aditya |last2=Ramirez |first2=Elena |date=2024 |title=Explaining Rural Conservatism: Political Consequences of Technological Change in the Great Plains |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/explaining-rural-conservatism-political-consequences-of-technological-change-in-the-great-plains/8F2DFFCAC301FDA0C49797ADAEBAC4A5 |url-status=live |journal=American Political Science Review |pages=1–23 |doi=10.1017/S0003055424000200 |issn=0003-0554 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416003501/https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/explaining-rural-conservatism-political-consequences-of-technological-change-in-the-great-plains/8F2DFFCAC301FDA0C49797ADAEBAC4A5 |archive-date=16-a de aprilo 2024 |access-date=6-a de majo 2024}}&lt;/ref&gt; Ankaŭ rolis historio de [[rasismo]] kaj aliaj komplikaj faktoroj, plej forte en [[Sudaj ŝtatoj de Usono|sudorienta Usono]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Eagles |first=Charles W. |date=1989 |title=Congressional Voting in the 1920s: A Test of Urban-Rural Conflict |url=https://www.jstor.org/stable/1907989 |url-status=live |journal=The Journal of American History |volume=76 |issue=2 |pages=528–534 |doi=10.2307/1907989 |issn=0021-8723 |jstor=1907989 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402134420/https://www.jstor.org/stable/1907989 |archive-date=2-a aprilo 2023}}&lt;/ref&gt;

==Ekonomiscienco==
{{vidu ankaŭ|Tero (ekonomiko)}}
[[File:Gustave Courbet (1819-1877) - Poor Woman of the Village.jpg|thumb|right|220px|Pentraĵo farita de Gustave Courbet en la 19-a jarcento pri kampara malriĉeco.]]
Ekonomiaj malsamecoj inter urboj kaj kamparoj estas studataj plejparte sub la nomoj '''spaca malegaleco''' kaj '''kampar-urba enspeza breĉo'''. Ekonomiistoj esploras diversajn hipotezojn kaj teoriojn por klarigi la konstaton, ke tra la tuta mondo kamparanoj estas malpli riĉaj ol la loĝantoj de proksimaj urboj. Kiam ekonomio trairas [[libera komerco|komercan liberaliĝon]], la urbo-kampara breĉo kutime pligrandiĝas.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ravi|first1= K.|last2= Venables|first2= A. J.|title= Spatial Inequality and Development|date=2005|doi=10.1093/0199278636.003.0001|pages=3–12|publisher=Oxford University Press|editor-last1=Ravi|editor-first1= K.|editor-last2= Venables|editor-first2= A. J.|isbn=9780191602191}}&lt;/ref&gt; Laŭ la [[Internacia Fonduso por Agrikultura Disvolviĝo]], 70% de ekstrem-malriĉuloj loĝas en kamparoj, kaj plejparte estas [[malgrandaskala agrikulturo|malgrandaskalaj bienistoj]] aŭ [[agrikultura dungito|agrikulturaj dungitoj]] kies vivtenado forte dependas de agrikulturo.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Transforming food systems for rural prosperity |url=https://www.ifad.org/en/rural-development-report/ |access-date=2024-01-23 |website=www.ifad.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Tiuj nutraĵoproduktaj sistemoj estas vundeblaj de ekstrema vetero, kiu laŭ atendoj [[efikoj de klimata ŝanĝo al agrikulturo|pli kaj pli efikos al ili dum klimata ŝanĝo pliseveriĝos]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Barbier|first1=Edward B.|last2=Hochard|first2=Jacob P.|date=June 2018|title=Poverty, rural population distribution and climate change|url=https://www.cambridge.org/core/journals/environment-and-development-economics/article/abs/poverty-rural-population-distribution-and-climate-change/AC50CF7C85013A57F8AACCAA49B29C09|journal=Environment and Development Economics|language=en|volume=23|issue=3|pages=234–256|doi=10.1017/S1355770X17000353|s2cid=158642860 |issn=1355-770X}}&lt;/ref&gt;

[[Ĉinujo]] havas unu el la plej grandaj urbo-kamparaj enspezaj breĉoj en la mondo kaj ĝi ankoraŭ pligrandiĝas. Laŭ datumoj de la [[Nacia Buroo pri Statistikoj de Ĉinujo]], la pohoma disponebla enspezado de urbanoj en 2021 estis 2,57-oble pli ol tiu de kamparanoj.

La rilato inter [[loĝdenso]] kaj produktado estas signifa faktoro en la malsameco inter la [[ekonomia kapitalo]], [[kultura kapitalo]], kaj [[socia kapitalo]] de urboj kaj kamparoj.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Israel |first1=E. |last2=Frenkel |first2=A. |title=Social justice and spatial inequality: Toward a conceptual framework |journal=Progress in Human Geography |date=2018 |volume=42 |issue=5 |pages=647–665 |doi=10.1177/0309132517702969|s2cid=151399253 }}&lt;/ref&gt; Pli specife, la diversa situo de agrikulturaj kaj fabrikaj agadoj klarigas grandan parton de la kampar-urba enspeza breĉo, ĉar industriaj postenoj kutime gajnas pli altan salajron ol agrikulturaj.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Kim, Sukkoo. 2008. ''Spatial Inequality and Economic Development : Theories, Facts, and Policies.'' Commission on Growth and Development Working Paper;No. 16. World Bank, Washington, DC. © World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28050  License: CC BY 3.0 IGO.&lt;/ref&gt; La &quot;profitoj de aglomero&quot; estas kromaj avantaĝoj por negocoj situantaj en dense loĝata [[urbo]]: ŝparo de transportaj kostoj,&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{Cite journal |last=Glaeser |first=Edward L. |date=February 2010 |title=Agglomeration Economics |url=http://www.nber.org/books/glae08-1 |journal=National Bureau of Economic Research (NBER) |chapter= |publisher=University of Chicago Press |pages=1–14 |isbn=978-0-226-29789-7}}&lt;/ref&gt; pli granda labormerkato permesanta pli precizan harmoniigon inter negocaj bezonoj kaj laboristaj kapabloj, kaj pli facila kunlaborado kun aliaj negocoj.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite journal |last1=Krugman |first1=P. |title=Increasing Returns and Economic Geography |journal=Journal of Political Economy |date=1991 |volume=99 |issue=3 |pages=483–499 |doi=10.1086/261763}}&lt;/ref&gt;

Aliaj ekonomiaj malsamecoj inter urboj kaj kamparoj necese malhelpas kompari la nivelon de enspezo: la kvalito kaj diverseco de la varoj kaj servoj haveblaj de ordinara familio estas tre malsamaj,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Romero, Jessie and Schwartzman, Felipe F. [https://www.richmondfed.org/publications/research/economic_brief/2018/eb_18-10 Inequality in and across Cities]. Oktobro 2018, No. 18-10. [[Federal Reserve Bank of Richmond]] Economic Brief.&lt;/ref&gt; kaj estas malsamecoj en la proporcio de disponebla enspezo kaj la distribuo de elspezoj&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;Boulant, Brezzi, M., &amp; Veneri, P. (2016). ''Income Levels And Inequality in Metropolitan Areas A Comparative Approach in OECD Countries'' / Justine Boulant, Monica Brezzi and Paolo Veneri. In Income Levels And Inequality in Metropolitan Areas A Comparative Approach in OECD Countries. OECD Publishing.&lt;/ref&gt; 

==Sano==
[[File:Mike Rapola making prosthetic limbs at the National Orthotic &amp; Prosthetic Services (NOPS), Port Moresby General Hospital, PNG (10702554106).jpg|thumb|Fabrikado de [[protezo]] ĉe [[Port-Moresbo|Portmoresba]] [[Portmoresba Ĝenerala Hospitalo|Ĝenerala Hospitalo]]. La koncentriĝo de sanservoj en urboj kontribuas al urbo-kamparaj malsamecoj en sano.]]
Malegaleco inter la sanstato de urbanoj kaj kamparanoj estas vaste konstatita.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-11-28 |title=About Rural Health {{!}} CSELS {{!}} Rural Health {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/ruralhealth/about.html |access-date=2024-03-17 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rural Health Disparities Overview - Rural Health Information Hub |url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/rural-health-disparities#program-models |access-date=2024-04-03 |website=www.ruralhealthinfo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; La kampara loĝantaro estas pli ŝarĝita per [[neinfekta malsano|neinfektaj malsanoj]], interalie kardiovaskulaj malsanoj, kancero, diabeto, kaj kronika bloka pulma perturbo, kiuj kondukas al malpli bonaj sanrezultoj kaj pli altaj mortokvantoj.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tackling inequalities in public service coverage to &quot;build forward better&quot; for the rural poor |url=https://www.who.int/publications/m/item/tackling-inequalities-in-public-service-coverage-to-build-forward-better-for-the-rural-poor |access-date=2024-03-29 |website=www.who.int |language=en}}&lt;/ref&gt; Inter la ecoj de kamparoj kompare al urboj, kiuj kontribuas al prisanaj malegalecoj, estas [[geografio|malproksimeco]] de [[sanservo|sanservejoj]], pli grandaj proporcioj de sanriskaj kondutoj (interalie alkoholtrinkado kaj tabakfumado), malplia [[loĝdenso]], malplia abono al sanasekuro, manko de porsana infrastrukturo, kaj profesia demografio.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Citaĵo el libro |url=http://www.ilo.org/secsoc/information-resources/publications-and-tools/Workingpapers/WCMS_383890/lang--en/index.htm |title=Global evidence on inequities in rural health protection. New data on rural deficits in health coverage for 174 countries |last=Scheil-Adlung |first=X. |date=2015-05-05 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite journal |date=2010 |title=WHO guideline on health workforce development, attraction, recruitment and retention in rural and remote areas |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/341139/9789240024229-eng.pdf |journal=World Health Organization}}&lt;/ref&gt; Krome, kamparanoj averaĝe havas malpli altan edukan nivelon kaj [[sociekonomia statuso|sociekonomian statuson]] ol urbanoj.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rural Health Disparities Overview - Rural Health Information Hub |url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/rural-health-disparities |access-date=2024-04-07 |website=www.ruralhealthinfo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Malriĉeco kontribuas al prisana malegaleco malfaciligante la aliron de kamparanoj al sanaj nutraĵoj, sanservoj, kaj loĝejoj.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Addressing health inequities among people living in rural and remote areas |url=https://www.who.int/activities/addressing-health-inequities-among-people-living-in-rural-and-remote-areas |access-date=2024-03-29 |website=www.who.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Economic Stability - Healthy People 2030 {{!}} health.gov |url=https://health.gov/healthypeople/objectives-and-data/browse-objectives/economic-stability |access-date=2024-03-29 |website=health.gov}}&lt;/ref&gt; Kiel escepto, oni suspektas ke [[alergio]]j kaj rilataj problemoj estas pli oftaj en urboj.&lt;ref name=&quot;Flies&quot; /&gt;

Por [[infekto|infektaj]] malsanoj la situacio estas malpli klara. Teorie oni atendus pli da infektoj en urboj, sed empiriaj esploroj ne montras klaran rilaton.&lt;ref name=&quot;Flies&quot;&gt;Flies, Emily J., k. al. 2019. &quot;Urban-associated diseases: Candidate diseases, environmental risk factors, and a path forward&quot;. ''Environment International'' 33A.&lt;/ref&gt; En Ĉinujo, mortoj pro infekta malsano estis pli oftaj en la kamparo, sed la malsameco malaperis ĉirkaŭ 2003, verŝajne pro ŝanĝoj en sanpolitikoj post [[SARS]].&lt;ref&gt;Li Zhi k. al. 2016. &quot;Age-period-cohort analysis of infectious disease mortality in urban-rural China, 1990–2010&quot;. ''International Journal for Equity in Health'' 15.&lt;/ref&gt; Malsaniĝoj pro infekto ĉe ĉinaj infanoj kaj junuloj okazis pli ol duoble pli ofte en urboj ol en la kamparo inter 2013 kaj 2021, kvankam la subkategorio [[zoonozo]]j havis inversan tendencon.&lt;ref&gt;Chen Li k. al. 2024. &quot;Long-term variations of urban–Rural disparities in infectious disease burden of over 8.44 million children, adolescents, and youth in China from 2013 to 2021: An observational study&quot;. ''PLOS Medicine'' 21(4).&lt;/ref&gt;

Ankaŭ malsamecoj en [[mensa sano]] inter urboj kaj kamparoj estas malklaraj. La ekzistantaj esploroj estas faritaj preskaŭ nur en riĉaj landoj, precipe Eŭropo, kvankam oni suspektas ke la tendencoj en mezaj kaj malriĉaj landoj estas aliaj. La faritaj studoj montras almenaŭ ke [[skizofrenio]] estas pli ofta en urboj kaj [[sinmortigo]] (sed ŝajne ne deprimo) estas pli ofta en la kamparo. La kialoj estas debatataj.&lt;ref&gt;Solmi, Francesca, k. al. 2020. &quot;Urban-Rural Differences in Major Mental Health Conditions&quot;. En Okkels, Niels, k. al. (red.), ''Mental Health and Illness in the City''. Springer Singapore.&lt;/ref&gt; La plejparto de esplorado pri mensa sano kaj psikologio okazas nur en urboj. Iuj psikologoj kritikas, ke esplorado pri urbo-kamparaj malsamecoj kontribuas al la problemo, ĉar ĝi centrigas urban psikologion kiel modelon. Ili rekomendas kompreni la kamparon memstare sen komparoj.&lt;ref&gt;Landini, Fernando, k. al. 2022. &quot;Rural Psychology: Literature Review, Reasons for Its Need, and Challenges&quot;. En Ferreira Leite, Jáder, k. al. ''Psychology and Rural Contexts: Psychosocial Dialogues from Latin America''. Springer Cham. 21-39.&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;

[[Kategorio:Socia scienco]]
[[Kategorio:Homa geografio]]</text>
      <sha1>2djt3quswvb4o89s95iqhz249hso0xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zalman Shneur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>880959</id>
    <revision>
      <id>9393252</id>
      <parentid>9213849</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4851" sha1="5s52uobzbleysxfhpa4kg549ksyjg0m" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}

'''Zalman ŜNEOR''' (naskita '''Shneur Zalkind'''; 1887 – la 20-an de februaro 1959) estis produktema [[Jido (lingvo)|jida]] kaj [[Hebrea lingvo|hebrea]] poeto, prozisto kaj verkisto devena el [[Belorusio]]. Lia verkado estas konsiderita kiel turnopunkto en la moderna hebrea literaturo kaj laika juda kulturo.

En 1955, li estis nomita por la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel Premio en Literaturo]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=12021|title=Nomination Database - Zalman Shneur|publisher=The Nobel Prize|access-date=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Vivo ==
Shneur estis naskita en Šklov (škłoŭ) en Belorusio, tiam parto de la Rusa Imperio en 1887 al Isaak Zalkind kaj Feiga, naskita Zussman. En la aĝo de 13 li moviĝis al [[Odeso]], kiu estis la centro de hebrea literaturo kaj [[cionismo]] tiutempe. En 1902 li iris al [[Varsovio]], kie li akiris postenon ĉe grava eldonejo. Poste, en 1904, li translokiĝis al [[Vilno]], kie li publikigis sian unuan libron kaj poemaron en la hebrea. Tiuj ĉi poemoj ĝuis grandan sukceson kaj aperis en pluraj eldonoj. Post tri jaroj, en 1907, Shneur iris al [[Parizo]] por studi natursciencojn, filozofion kaj literaturon ĉe la Sorbonne. Inter la jaroj 1908-1913 li ankaŭ faris plurajn vojaĝojn tra [[Eŭropo]] kaj [[Nordafriko]].

La eksplodo de la unua mondmilito surprizis lin en [[Berlino]]. Dum la militaj jaroj li restis en la germana ĉefurbo, kie li laboris en hospitalo kaj studis en la universitato. Li revenis Parizon en 1923 kaj loĝis tie ĝis Hitlera [[invado de Francio]] en 1940. Tiun jaron li sukcesis eskapi al [[Hispanio]], kaj de tie en 1941 al [[Novjorko]]. En 1951 li ekloĝis en Israelo, la lando kies oficiala lingvo estis la hebrea, en kiu li verkis. Tie li ĝuis grandan aprezon, estante aljuĝita gravaj premioj.

== Verkaro ==

=== hebrea ===

* Kantoteksto - Im shkiyat hahamá - Je sunsubiro 1900-1906 eldonejo Tushiyá, Varsovio
* Min hahaiym vehamávet - El Vivo kaj Morto: Skizoj kaj Noveloj
* Im tzliley hamandolina - En la sonoj de la mandolino - kantoteksto
* Shirim vepoemot - Poemoj kaj poemoj 1900-1913; Moriya eldonejo, Odeso
* Gesharim - shirim ve poemot - Pontoj, poemoj kaj poemoj, eldonejo Hasefer, Berlino
* Bametzar - kovetz sipurim, (Ĉe la markolo, kolekto de rakontoj), Hasefer, Berlino
* Vilna, poemo, 1923, Hasefer, Berlino
* Hezionot - shirim ve poemot (Vizioj, Poemoj kaj Poemoj) Hasefer, Berlino
* Leyaldey Israel:shirey yeladim - Al la infanoj de Israelo - poemoj por infanoj, Vaad hayovel, Parizo
* Pirkey yaar - Ĉapitroj de la arbaro. Dvir, Tel-Avivo
* Anshey Shklov, - Homoj de Shklov, 1944, Am oved, Tel-Avivo, nova eldono 1958, reviziita eldono 1999
* Pendri cel viteaz, rumana, 1943, Am Oved., Tel-Avivo
* Luhot gnuzim. - Kaŝitaj tabuloj, Am Oved, Am Oved, Tel-Avivo
* Kantoteksto de Zalman Shneur, Am Oved, Tel-Avivo
* Hagaon veharav - La Gaon kaj Rabeno, Am Oved, Tel-Avivo
* HNBialik kaj liaj samtempuloj, Am Oved, Tel-Avivo

(Shirim - Kantoteksto, Dvir,

* Yemey Habeynaiym mitkarvim !- Alproksimiĝas la tagoj de la mezepoko! - elekto de versoj, Keŝev

=== jida ===

* Gesamelte schriften 2 vol, Kompletaj verkoj, Velt Bibliotek, Varsovio
* A Toidt - Shriften fun a zelbstmerder a teyruf, Shahar, Varsovio
* Sholem Aleichem Andeinken, Klal Ferlag, Berlino
* Ahin, rumano, Jalkut, Berlino
* Shklover Iden:novellen, (La Judoj de Ŝklov, noveloj)
* Feter Zhome, B. Kletzkin, Vilna
* Der Shklover Ger, Ferlag Parizo
* Ot azoy is dos idishe leben, Drom Afrikaner Art AZE, Johanesburgo
* Fertzik yor: gvidanto a poemo, 1903-1944, Aroisgeben fun Idishen Natzionalen Arbeter
* A teg olam nebuleto. roman, Yovel Ferlag, New York
* Di meshumedte, roman, Yovel Ferlag, New York
* Shklover pli afabla; dertzeilungen (Infanoj de Ŝkov, rakontoj)
* Der Mamzer, red Der Kval, New York

== En Esperanto aperis ==
El la [[Antologio de la hebrea poezio]] &lt;ref&gt;&quot;Zalman Ŝneur [[Ŝklov]] (Ukrainio) 1887 - New York 1959 Beletristo kaj poeto en jida kaj la hebrea.&quot;&lt;/ref&gt;:

# Ondo (גלים: חמשי טייל גל ענק)
# Surmare (מחרשת-ים: גלילה וסערה אניה)
# [[Lekanto|Lekantoj]] (romano, muziknotoj) (מרגניות - &quot;מארגאריטקעס&quot; בחורשה, על אמת המים)
# Profeto Elija &lt;ref&gt;Laŭ versio de A. Avrunin&lt;/ref&gt; (muziknotoj) (אליהו הנביא: יש לנו אב זקן, בנים)
# Blankulo (חודוד: בבית רבי לייזר, בין זוית)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Ŝneur, Z}}
[[Kategorio:Mortintoj en 1959]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Israelaj poetoj]]
[[Kategorio:Israelaj verkistoj]]
[[Kategorio:Jidlingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj]]
[[Kategorio:Belorusaj judoj]]</text>
      <sha1>5s52uobzbleysxfhpa4kg549ksyjg0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soliĝinta gepatro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882581</id>
    <revision>
      <id>9393056</id>
      <parentid>9221942</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="pjywvumifr6blofmvg28m9g740v3557" xml:space="preserve">Estas kelkaj difinoj de unugepatraj familioj kaj ĉiu gepatro kiu estas ununura gepatro estas inkluzivita.
'''Soliĝinta gepatreco''' aŭ ''Unuopa gepatreco'' estas familia strukturo en kio estas [[patrino]] aŭ [[patro]] kiu kreskigas unu aŭ plurajn infanojn sole, sen iu alia [[Gepatrozorgo|gepatro]], do sen aliaj por gepatra prizorgo. Tio povas okazi sekve de ŝanĝoj en la dugepatra modelo: disiĝo, [[eksedziĝo]] kaj [[Vidvoj kaj vidvinoj|vidvineco]]. Tio situacio foje estas nomata &quot;sola&quot; gepatro. Kiam [[virino]] aŭ [[viro]] fariĝas [[patrino]] aŭ [[patro]] sen iu alia [[Gepatrozorgo|gepatro]] dekomence, tiu estas propravole unuopa gepatro.

Ĝia graveco kiel koncepto en la socia sfero ŝuldiĝas al la ekonomiaj defioj kaj emociaj malfacilaĵoj, kiuj alfrontas ĉi tiun tipon de familioj.

== Historio ==
Unugepatreco pro vivkondiĉoj ekzistas ekde antikvaj tempoj, sed ĉiame por patrino, ne por patro. La infano estis socie difinita kiel [[bastardo]] kaj la juna patrino, se ŝi havus la ŝancon, geedziĝus kaj ligus la infanon al la nova familio, kiun ŝi kreis. Unuopa patrineco proporavole {{Refn|Jane Mattes, &quot;Single mothers by choice A Guidebook For Single Women Who Are Considering or Have Chosen Motherhood&quot;. New York: Times Books, 1994.}}, kun la helpo de [[spermdonado|spermodonaco]], komenciĝis fine de la [[1980-aj jaroj]], kun la apero de [[artefarita fekundigo]]. Komuna nomigo estis &quot;[[Fraŭleco|fraŭlaj]] patrinoj&quot;.

Ekde la komenco de la 21-a jarcento, ekzistas ankaŭ pli kaj pli la tendenco esti unuopa patro. Unuopa patreco estas pli kompleksa por realigi kaj postulas longan kaj malfacilan procezon, kaj inkluzivas grandan emocian kaj financan investon. Kaj [[Samseksemo|samseksemuloj]] kaj [[Aliseksemo|aliseksemuloj]] eniras la rondon de unuopa patreco.

Unugepatreco kreiĝas helpe de: sperma donaco, [[Ovodonado|ovodonaco]], [[Lupatrino|surrogateco]], [[adopto]] kaj fojfoja neplanita [[gravedeco]]. 

Notindas ke unugepatreco kutime okazas en malfruaj stadioj de la [[plenkreskeco]], do ĉirkaŭ la aĝoj de 35-45. La decido implikas apartigi la &quot; [[Gepatrozorgo|gepatradon]] &quot; de la [[persona rilato]], kaj rezigni la &quot;tradicia familio&quot;. 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
[[Kategorio:Familio]]
[[Kategorio:Patrozorgo]]</text>
      <sha1>pjywvumifr6blofmvg28m9g740v3557</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393065</id>
      <parentid>9393056</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="tmtzqz5q6cld2oiaennqczav6i0j357" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

Estas kelkaj difinoj de unugepatraj familioj kaj ĉiu gepatro kiu estas ununura gepatro estas inkluzivita.
'''Soliĝinta gepatreco''' aŭ ''Unuopa gepatreco'' estas familia strukturo en kio estas [[patrino]] aŭ [[patro]] kiu kreskigas unu aŭ plurajn infanojn sole, sen iu alia [[Gepatrozorgo|gepatro]], do sen aliaj por gepatra prizorgo. Tio povas okazi sekve de ŝanĝoj en la dugepatra modelo: disiĝo, [[eksedziĝo]] kaj [[Vidvoj kaj vidvinoj|vidvineco]]. Tio situacio foje estas nomata &quot;sola&quot; gepatro. Kiam [[virino]] aŭ [[viro]] fariĝas [[patrino]] aŭ [[patro]] sen iu alia [[Gepatrozorgo|gepatro]] dekomence, tiu estas propravole unuopa gepatro.

Ĝia graveco kiel koncepto en la socia sfero ŝuldiĝas al la ekonomiaj defioj kaj emociaj malfacilaĵoj, kiuj alfrontas ĉi tiun tipon de familioj.

== Historio ==
Unugepatreco pro vivkondiĉoj ekzistas ekde antikvaj tempoj, sed ĉiame por patrino, ne por patro. La infano estis socie difinita kiel [[bastardo]] kaj la juna patrino, se ŝi havus la ŝancon, geedziĝus kaj ligus la infanon al la nova familio, kiun ŝi kreis. Unuopa patrineco proporavole {{Refn|Jane Mattes, &quot;Single mothers by choice A Guidebook For Single Women Who Are Considering or Have Chosen Motherhood&quot;. New York: Times Books, 1994.}}, kun la helpo de [[spermdonado|spermodonaco]], komenciĝis fine de la [[1980-aj jaroj]], kun la apero de [[artefarita fekundigo]]. Komuna nomigo estis &quot;[[Fraŭleco|fraŭlaj]] patrinoj&quot;.

Ekde la komenco de la 21-a jarcento, ekzistas ankaŭ pli kaj pli la tendenco esti unuopa patro. Unuopa patreco estas pli kompleksa por realigi kaj postulas longan kaj malfacilan procezon, kaj inkluzivas grandan emocian kaj financan investon. Kaj [[Samseksemo|samseksemuloj]] kaj [[Aliseksemo|aliseksemuloj]] eniras la rondon de unuopa patreco.

Unugepatreco kreiĝas helpe de: sperma donaco, [[Ovodonado|ovodonaco]], [[Lupatrino|surrogateco]], [[adopto]] kaj fojfoja neplanita [[gravedeco]]. 

Notindas ke unugepatreco kutime okazas en malfruaj stadioj de la [[plenkreskeco]], do ĉirkaŭ la aĝoj de 35-45. La decido implikas apartigi la &quot; [[Gepatrozorgo|gepatradon]] &quot; de la [[persona rilato]], kaj rezigni la &quot;tradicia familio&quot;. 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}
[[Kategorio:Familio]]
[[Kategorio:Patrozorgo]]</text>
      <sha1>tmtzqz5q6cld2oiaennqczav6i0j357</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Faerie Queene</title>
    <ns>0</ns>
    <id>882641</id>
    <revision>
      <id>9392671</id>
      <parentid>9392586</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14297" sha1="46t4kjzs1ze6nj7lbmxfyfc3njzc7fw" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
'''''La Fereĝino''''' ({{lang-en|The Faerie Queene}}) estas [[Alegorio|alegoria]], [[Epopeo|epopea]]-[[Kavalireco|kavalira]] [[poemo]] [[Angla lingvo|anglalingva]] de [[Edmund Spenser]], kiu restis nefinita. La unua eldono en tri libroj estis publikigita en 1590, la dua eldono en ses libroj en 1596 &lt;ref name=&quot;Edmund Spenser and the Eighteenth-Century&quot;&gt;{{cite book|last1=Wilkinson|first1=Hazel|title=Edmund Spenser and the Eighteenth-Century Book|date=30 November 2017|publisher=Cambridge University Press|page=9|isbn=9781107199552|url=https://books.google.com/books?id=eBA6DwAAQBAJ&amp;q=faerie+queene+4000+stanzas&amp;pg=PA9|access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt;. 

La Fereĝino estas rimarkinda pro sia formo: ĝi estis la unua verko se temas pri uzi la propran novigon de la verkinto, la tielnomitan &quot;Spenser-strofo&quot;, variaĵo de oktavrimo kun konkludaj aleksandrinoj {{sfn|Loewenstein|Mueller|2003|p=369}}.

La verkaĵo estis celita kaj estas perceptita kiel nacia epopeo, en harmonio kun la antikvaj modeloj, sed ankaŭ en la etendaĵo de la arkaikaj ''[[The Canterbury Tales|Canterbury Tales]]'' de [[Geoffrey Chaucer]], kaj karakterizita per mezepoka alegorio. Ĝi estis [[omaĝo]] al la virtoj, la [[Domo de Tudoro]], Reĝino [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]] kaj [[Protestantismo]], sed ne nepre en tiu ordo {{sfn|Spenser|1984|pp=15–16}}.

== Verkado ==
La poemo estas antaŭita per letero al [[Siro]] [[Walter Raleigh]], kiu klarigas la koncepton de la verko. El la klarigo sekvas, ke la fereĝino Gloriana, festante ĉiujaran kortegan feston, kiu daŭris dek du tagojn, sendis ĉiutage unu el siaj kavaliroj al malfacila heroaĵo. Laŭ la nombro da kavaliroj kaj heroaĵoj, en la poemo estu dek du libroj - la lasta enhavos la preambulon. Cirkonstancoj ne permesis al Spenser kompletigi la poemon pli ol duonon.

En kelkaj sekcioj de la poemo, la aŭtoro pli-malpli aliĝas al tiu ĉi plano, foje foriras de ĝi: en la kvara libro, ekzemple, estas nek sendito, nek ordono. Gloriana mem neniam aperas en la poemo ŝia loko ŝajnas esti konata de ĉiuj, sed samtempe ĝi estas preskaŭ neatingebla; Multaj serĉas ŝin, ekzemple Princo Arturo, kiu enamiĝis al ŝi en [[sonĝo]], sed ili ne povas trovi ŝin.

== Alegorio ==
La sama letero al Siro Reilly rakontas al ni, ke la feinreĝino simbolas gloron, Princon Arturo - [[Avareco|malavarecon]], kaj la ceteraj dek du [[Virto|virtoj]] estas reprezentitaj de la dek du mesaĝistoj de la reĝino, la herooj de ĉiuj skribitaj kaj neskribitaj libroj de la poemo. Ĉi tiuj estas [[Sankteco]], [[Modereco]], [[Ĉasteco]], [[Amikeco]], [[Justeco]], Korteco, Konstanco (el la nefinita sepa libro). El tiuj, nur modereco, ĉasteco kaj justeco apartenas al la tradicia (kaj por [[kristanismo]] kaj por [[antikveco]]) listo de virtoj. Krome, en la poemo troviĝas roluloj sub malambiguaj nomoj: Fiero, Kolero, Volupteco, Espero, Kredo, Amo, ktp.

== Loko kaj tempo de ago ==
[[Feo|Feoj]] kaj [[Elfo|elfoj]] loĝas en la lando de Spencer, sed la Spencer-elfo ( ''elfinkavaliro'' ) ne estas ia mirinda estaĵo, ĝi estas io kiel etna nomo, kaj principe ĝi ne diferencas de angla aŭ franca kavaliro. [[Anglio]] situas proksime, ĝia geografio estas menciita de tempo al tempo, kaj estas sufiĉe da [[angloj]] inter la centraj roluloj. Aliflanke, la saracena regno situas en la sama malklara proksimeco. La [[scenaro]] koincidas kun la legenda regado de [[Uther Pendragon]]. Tamen, el la roluloj en la bretona ciklo, nur Princo (estonta [[Reĝo Arturo]]) daŭrigas sian serĉadon de Gloriana de libro al libro, kaj en la sesa libro aperas por momento Tristram (france Tristan), ankoraŭ juna paĝo.

== Intrigo ==

=== Unua libro ===
La heroo de la unua libro estas juna kavaliro, kiu ĵus estis iniciatita. Ni konas lin nur per lia [[kromnomo]] - Ruĝa Kruco, Kavaliro de la Ruĝa Kruco, ĉi tiu kruco ornamas lian kirason (el la klarigoj de la aŭtoro sekvas, ke ĉi tiu kiraso devas esti komprenata kiel la &quot;kiraso de justeco&quot;, pri kiu la [[Apostolo Paŭlo]] skribas en sia [[Letero al la efesanoj|letero al la Efesanoj]]). Direkte al la fino de la libro, lia nomo iĝas konata - Georgo, la estonta [[drakmortiginto|drakmortiganto]] kaj [[patronsanktulo]] de Anglio. Drakobatalado estas la atingo kiun li entreprenas en la tribunalo de Gloriana kaj kiun li sukcese plenumas ĉe la fino de la libro. Kaj la libro mem rakontas pri la akiro de la sankteco kaj la batalo kontraŭ la malvirtoj, kiuj estas plej kontraŭaj al ĝi. Redcrosse estas helpita en tiu batalo fare de Una (la Unu), princino sendita fare de ŝia patro al la fereĝino por peti savon de la serpento, kaj la amato de la heroo, kun kiu li geedziĝas post venkado de la [[monstro]]. Kio malhelpas lin fari tion estas Pride and Lies, aperante sub malsamaj nomoj kaj en malsamaj alivestiĝoj.

En la plej unua kanto, Redcrosse mortigas certan monstron, en kiu Lie prenis la formon de duonvirino, duonserpento, sed tuj renkontas ŝin en nova kaj pli insida bildo - en la formo de sankta ermito. La Archmage kaŝas sin sub ĉi tiu bildo kaj sukcesas malobservi la interkonsenton de Redcrosse kaj Una: la kavaliro, trompita de falsa vizio, forlasas sian sinjorinon kaj tre baldaŭ trovas novan kunulon - la sorĉistinon Duessa, kiu pozas kiel modelo de fideleco kaj pureco. (nomante sin Fidessa). Ĉi tio estas alia masko de Mensogoj, kunigita de Lust. Fiero, konforme al sia naturo, elmontriĝas kaj ne portas maskojn, sed ĝia enkorpiĝo estas same duobla kiel la enkorpiĝo de Mensogoj, en virajn kaj inajn hipostazojn. Unue, Redcrosse alvenas en la kastelo de Lucifera, kie li vidas procesion de ĉiuj malvirtoj malĉefaj al ŝi, tiam li estas kaptita fare de la giganto Orgoglio, de kiu Arthur liberigas lin. Ĉe la fino de la unua libro, Pride and Lies estas unuigitaj en la formo de maljunega drako, kun kiu Redcrosse kondukas tritagan batalon.

=== Dua libro ===
La temo de la dua libro estas Modereco, kaj ĝia heroo, Sir Guyon, sendita fare de la fereĝino por kontraŭbatali la malbonan sorĉistinon Akrasia, estas alfrontita per du ĉefaj malvirtoj: Kolero kaj Volupto. La rekomendantoj kaj personigoj de Plezuro estas Fedrio, kiu loĝas sur la insulo Gajeco, Mammon, kiu montras sian riĉaĵon al Guyon kiel la universalan ŝlosilon al ĉiuj surteraj benoj, kaj finfine, Akrasia mem, kiu starigis la pejzaĝon de tera paradizo en ŝiaj havaĵoj. Kolero estas reprezentita memstare rekta alegorio (Furore), same kiel de la bildoj de panika kavaliro (Pirokhles) kaj freneza ĵaluza viro (Phaedo). Guyon konatiĝas kun la subtera regno Mammon kaj, revenante al tera lumo post tritaga restado en la submondo, svenas - Piroĥles senarmigas lin, elĉerpita. Princo Arturo helpas lin. Guyon alvenas en la kastelo de Modereco, kiu estas posedata fare de la bela Alma. Post tio, li povas kapti Akrasia.

=== Tria libro ===
La temo de la libro estas Ĉasteco. La sorĉisto Busiran tenas la belan Amoretta kaptiton, serĉante ŝian amon. La militista junulino Britomarta (ŝia eposa prototipo estas Bradamanta ), la ĉeffiguro de la libro, venis de Anglio, kie ŝia fianĉo, la kavaliro Artegall, estis rivelita al ŝi en la magia spegulo de Merlin. Nun ŝi serĉas lin (kaj renkontas lin jam en la kvara libro), kaj samtempe liberigas Amoretta. En la tria libro estas multaj kontraŭuloj kaj kontraŭuloj de la titolvirto (Malecasta, Argentea, Oliphant, Lady's Page).

=== Kvara libro ===
La kvara libro rekte daŭrigas la antaŭan. Artegal Britomart serĉas, Amoretta serĉas sian fianĉinon Scudamur (kaj neniam renkontas ŝin ĝis la fino de la poemo), Florimella lantas en kaptiteco de Proteo, la bela ĉasistino Belfebeo, fratino de Amoretta, punas Timiason per sia malfavoro – en ĉi tiu rakonto Spencer prezentis la sensacian paŭzon de Elizabeto kun Walter Reilly. Ekzistas ankaŭ alegorio de pura amo, kiu klare mankis en la tria libro (rakonto de Scudamur pri lia vizito al la regno de Venuso). Enigrakonto pri kiel la potenco de magio ĉesigis la mortan malamikecon de Cambell kaj Triamond (rakonto kiu daŭrigas la nefinitan &quot;The Squire's Tale&quot; de Chaucer ) donas la temon de la tuta libro - Amikeco. Sed ĉi tiu temo estas sufiĉe nominala ĝi tute ne estas prezentita en alegoriaj terminoj;

=== Kvina libro ===
La temo de la kvina libro estas Justeco, kaj al ŝi kontraŭas lordino Munera, personigante la amon por mono, giganto, kiu volas pesi la tutan mondon kaj egaligi ĉion en ĝi, reduktante la alton al la malsupro, Duessa, kiu nur en ĉi tiu libro estas preterpasita de longe meritita puno, kaj finfine, Grantorto, La Granda Detruanto de Justeco. Lia demisiigo estas la heroaĵo kiun la feinreĝino konfidis al Artegal.
La libro enhavas multajn historiajn aludojn: la proceso de Maria Stuart, la Granda Flotego, la irlandaj kaj nederlandaj ekspedicioj, la abdiko de Henriko de Navaro, ktp.

=== Sesa libro ===
La temo estas ĝentileco. Sir Calidor (aperas por la unua fojo en la poemo), plenumante la ordon de la fereĝino, iras en okupo de la Muĝanta Bestaĉo ( ''la evidenta bestaĉo'' ), personigante kalumnion kaj kalumnion, kaj, antaŭ meti katenojn sur lin en la lasta kanto., renkontas diversajn ekzemplojn kaj okazaĵojn ilustrantajn kontraŭkortulan konduton. Direkte al la fino de la libro, dum siaj vagadoj li trovas sin en paŝtista vilaĝo, en paŝtistaro konstruita en kavalirecan romancon, kaj, delogita de unu el la lokaj belaĵoj, Pastorella, same kiel de la simpleco kaj vero de la loka. vivmaniero, li forĵetas sian kirason, vestas sin per paŝtista vestaĵo, kaj paŝtas gregon kaj tute forgesas pri siaj kavaliraj devoj. Ĉi tie Kalidor ricevas vizion kiu malfermas liajn okulojn al sia misio (la danco de la gracoj sur Monto Venuso).

La asteroido [[160 Una|(160) Una]], malkovrita en 1876, estas nomita laŭ la heroino de la poemo Una.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Fidelia_and_Speranza_by_Benjamin_West,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=Fidelia and Speranza by Benjamin West, 1776|''Fidelia kaj Speranza'' de Benjamin West, 1776
Dosiero:George_Frederic_Watts_(1817-1904)_-_Britomart_-_1929P527_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|alternative=Britomart by George Frederic Watts, between 1877 and 1878|''Britomart'' de Georgo Frederic Watts, inter 1877 ĝis 1878
Dosiero:Britomart_MVAS.jpeg|alternative=Photograph of six stained glass Britomart windows at Cheltenham Ladies College|Foto de ses vitralaj ''Britomart fenestroj'' ĉe Cheltenham porSinjorina Altlernejo
Dosiero:Britomart_and_Amerel_by_Mary_F_Raphael_1899.jpg|alternative=Britomart and Amerel by Mary F Raphael, 1899|''Britomart kaj Amerel'' de Mary F Raphael, 1899
Dosiero:Walter_Crane_-_Britomart_(1900).jpg|alternative=Britomart by Walter Crane, 1900|''Britomart'' de Walter Crane, 1900
Dosiero:William_Bell_Scott_-_Una_and_the_Lion.jpg|alternative=Una and the Lion by William Bell Scott, c. 1860|''Una kaj la Leono'' de  [[William Bell Scott]],{{Ĉirkaŭ|1860}}
Dosiero:GF_Watts_Una_Red_Cross_Knight.jpg|alternative=Una and the Red Cross Knight by George Frederic Watts, c. 1860|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de [[George Frederic Watts]], {{Ĉirkaŭ|1860}}
Dosiero:Una_and_the_Red_Cross_Knight_-_Walter_Jenks_Morgan.png|alternative=Una and the Red Cross Knight by Walter Jenks Morgan, 1885|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de Walter Jenks Morgan, 1885
Dosiero:Una_and_the_red_cross_knight,_and_other_tales_from_Spenser's_Faery_Queene;_(1905)_(14781108194).jpg|alternative=An illustration from Una and the Red Cross Knight, 1905|ilustraĵo de ''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'', 1905
Dosiero:St._George_Slaying_The_Dragon,_With_Una_Praying_In_Background,_1904_(Detail)_(8415582011).jpg|alternative=Detail of St. George Slaying the Dragon, with Una Praying in the Background by Phoebe Anna Traquair, 1904|Detalo de ''St. George Slaying the Dragon, kun Una Preĝanta en la Fono'' de Phoebe Anna Traquair, 1904
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==

* Domo de Fiero (Faerie Queene)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [[wikisource:The Faerie Queene/Book I/Glossary|Wikisource terminaro por vortoj uzita en ''La Faerie Queene'']]
* [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''La Faerie Queene''] [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''Longman Prinotitaj anglaj Poetoj'']Eldonita septembron 2001{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140606000000/https://web.archive.org/web/20140606215858/http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html |date=2014-06-06 }}

=== Enretaj eldonoj ===

* {{Citation|url=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|title=The Complete Works in Verse and Prose of Edmund Spenser|publisher=Grosart, London|orig-year=1882|year=1993–96|editor-first=Risa S.|editor-last=Bear|edition=HTML etext version|work=www.luminarium.org|accessdate=2024-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109215324/http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|archivedate=2020-11-09}}{{Cito|URL=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html}}
* {{citation|title=Spenser's Faerie queene. A poem in six books; with the fragment Mutabilitie|editor-first=Thomas J.|editor-last=Wise|year=1897|publisher=George Allen}}, en ses volumoj illustritaj de Walter Crane
** {{citation|title=Book One|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ01spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901803|alt link]]
** {{citation|title=Book Two|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ02spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901746|alt link]]
** {{citation|title=Book Three|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ03spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901795|alt link]]
** {{citation|title=Book Four|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ04spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901738|alt link]]
** {{citation|title=Book Five|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ05spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853243|alt link]]
** {{citation|title=Book Six|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ06spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853235|alt link]]
* {{Citation|url=http://www.gutenberg.org/files/15272/15272-h/15272-h.htm|publisher=Project Gutenberg|title=Book I}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Faerie Queene, The}}
[[Kategorio:Nefinitaj poemoj]]
[[Kategorio:Alegorio]]
[[Kategorio:Anglaj poemoj]]
[[Kategorio:Feoj]]</text>
      <sha1>46t4kjzs1ze6nj7lbmxfyfc3njzc7fw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392696</id>
      <parentid>9392671</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14329" sha1="4gxiz1en7j1i27isb8ec0qg3badg35a" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}
'''''La Fereĝino''''' ({{lang-en|The Faerie Queene}}) estas [[Alegorio|alegoria]], [[Epopeo|epopea]]-[[Kavalireco|kavalira]] [[poemo]] [[Angla lingvo|anglalingva]] de [[Edmund Spenser]], kiu restis nefinita. La unua eldono en tri libroj estis publikigita en 1590, la dua eldono en ses libroj en 1596 &lt;ref name=&quot;Edmund Spenser and the Eighteenth-Century&quot;&gt;{{cite book|last1=Wilkinson|first1=Hazel|title=Edmund Spenser and the Eighteenth-Century Book|date=30 November 2017|publisher=Cambridge University Press|page=9|isbn=9781107199552|url=https://books.google.com/books?id=eBA6DwAAQBAJ&amp;q=faerie+queene+4000+stanzas&amp;pg=PA9|access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt;. 

La Fereĝino estas rimarkinda pro sia formo: ĝi estis la unua verko se temas pri uzi la propran novigon de la verkinto, la tielnomitan &quot;Spenser-strofo&quot;, variaĵo de oktavrimo kun konkludaj aleksandrinoj {{sfn|Loewenstein|Mueller|2003|p=369}}.

La verkaĵo estis celita kaj estas perceptita kiel nacia epopeo, en harmonio kun la antikvaj modeloj, sed ankaŭ en la etendaĵo de la arkaikaj ''[[The Canterbury Tales|Canterbury Tales]]'' de [[Geoffrey Chaucer]], kaj karakterizita per mezepoka alegorio. Ĝi estis [[omaĝo]] al la virtoj, la [[Domo de Tudoro]], Reĝino [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|Elizabeto la 1-a]] kaj [[Protestantismo]], sed ne nepre en tiu ordo {{sfn|Spenser|1984|pp=15–16}}.

== Verkado ==
La poemo estas antaŭita per letero al [[Siro]] [[Walter Raleigh]], kiu klarigas la koncepton de la verko. El la klarigo sekvas, ke la fereĝino Gloriana, festante ĉiujaran kortegan feston, kiu daŭris dek du tagojn, sendis ĉiutage unu el siaj kavaliroj al malfacila heroaĵo. Laŭ la nombro da kavaliroj kaj heroaĵoj, en la poemo estu dek du libroj - la lasta enhavos la preambulon. Cirkonstancoj ne permesis al Spenser kompletigi la poemon pli ol duonon.

En kelkaj sekcioj de la poemo, la aŭtoro pli-malpli aliĝas al tiu ĉi plano, foje foriras de ĝi: en la kvara libro, ekzemple, estas nek sendito, nek ordono. Gloriana mem neniam aperas en la poemo ŝia loko ŝajnas esti konata de ĉiuj, sed samtempe ĝi estas preskaŭ neatingebla; Multaj serĉas ŝin, ekzemple Princo Arturo, kiu enamiĝis al ŝi en [[sonĝo]], sed ili ne povas trovi ŝin.

== Alegorio ==
La sama letero al Siro Reilly rakontas al ni, ke la feinreĝino simbolas gloron, Princon Arturo - [[Avareco|malavarecon]], kaj la ceteraj dek du [[Virto|virtoj]] estas reprezentitaj de la dek du mesaĝistoj de la reĝino, la herooj de ĉiuj skribitaj kaj neskribitaj libroj de la poemo. Ĉi tiuj estas [[Sankteco]], [[Modereco]], [[Ĉasteco]], [[Amikeco]], [[Justeco]], Korteco, Konstanco (el la nefinita sepa libro). El tiuj, nur modereco, ĉasteco kaj justeco apartenas al la tradicia (kaj por [[kristanismo]] kaj por [[antikveco]]) listo de virtoj. Krome, en la poemo troviĝas roluloj sub malambiguaj nomoj: Fiero, Kolero, Volupteco, Espero, Kredo, Amo, ktp.

== Loko kaj tempo de ago ==
[[Feo|Feoj]] kaj [[Elfo|elfoj]] loĝas en la lando de Spencer, sed la Spencer-elfo ( ''elfinkavaliro'' ) ne estas ia mirinda estaĵo, ĝi estas io kiel etna nomo, kaj principe ĝi ne diferencas de angla aŭ franca kavaliro. [[Anglio]] situas proksime, ĝia geografio estas menciita de tempo al tempo, kaj estas sufiĉe da [[angloj]] inter la centraj roluloj. Aliflanke, la saracena regno situas en la sama malklara proksimeco. La [[scenaro]] koincidas kun la legenda regado de [[Uther Pendragon]]. Tamen, el la roluloj en la bretona ciklo, nur Princo (estonta [[Reĝo Arturo]]) daŭrigas sian serĉadon de Gloriana de libro al libro, kaj en la sesa libro aperas por momento Tristram (france Tristan), ankoraŭ juna paĝo.

== Intrigo ==

=== Unua libro ===
La heroo de la unua libro estas juna kavaliro, kiu ĵus estis iniciatita. Ni konas lin nur per lia [[kromnomo]] - Ruĝa Kruco, Kavaliro de la Ruĝa Kruco, ĉi tiu kruco ornamas lian kirason (el la klarigoj de la aŭtoro sekvas, ke ĉi tiu kiraso devas esti komprenata kiel la &quot;kiraso de justeco&quot;, pri kiu la [[Apostolo Paŭlo]] skribas en sia [[Letero al la efesanoj|letero al la Efesanoj]]). Direkte al la fino de la libro, lia nomo iĝas konata - Georgo, la estonta [[drakmortiginto|drakmortiganto]] kaj [[patronsanktulo]] de Anglio. Drakobatalado estas la atingo kiun li entreprenas en la tribunalo de Gloriana kaj kiun li sukcese plenumas ĉe la fino de la libro. Kaj la libro mem rakontas pri la akiro de la sankteco kaj la batalo kontraŭ la malvirtoj, kiuj estas plej kontraŭaj al ĝi. Redcrosse estas helpita en tiu batalo fare de Una (la Unu), princino sendita fare de ŝia patro al la fereĝino por peti savon de la serpento, kaj la amato de la heroo, kun kiu li geedziĝas post venkado de la [[monstro]]. Kio malhelpas lin fari tion estas Pride and Lies, aperante sub malsamaj nomoj kaj en malsamaj alivestiĝoj.

En la plej unua kanto, Redcrosse mortigas certan monstron, en kiu Lie prenis la formon de duonvirino, duonserpento, sed tuj renkontas ŝin en nova kaj pli insida bildo - en la formo de sankta ermito. La Archmage kaŝas sin sub ĉi tiu bildo kaj sukcesas malobservi la interkonsenton de Redcrosse kaj Una: la kavaliro, trompita de falsa vizio, forlasas sian sinjorinon kaj tre baldaŭ trovas novan kunulon - la sorĉistinon Duessa, kiu pozas kiel modelo de fideleco kaj pureco. (nomante sin Fidessa). Ĉi tio estas alia masko de Mensogoj, kunigita de Lust. Fiero, konforme al sia naturo, elmontriĝas kaj ne portas maskojn, sed ĝia enkorpiĝo estas same duobla kiel la enkorpiĝo de Mensogoj, en virajn kaj inajn hipostazojn. Unue, Redcrosse alvenas en la kastelo de Lucifera, kie li vidas procesion de ĉiuj malvirtoj malĉefaj al ŝi, tiam li estas kaptita fare de la giganto Orgoglio, de kiu Arthur liberigas lin. Ĉe la fino de la unua libro, Pride and Lies estas unuigitaj en la formo de maljunega drako, kun kiu Redcrosse kondukas tritagan batalon.

=== Dua libro ===
La temo de la dua libro estas Modereco, kaj ĝia heroo, Sir Guyon, sendita fare de la fereĝino por kontraŭbatali la malbonan sorĉistinon Akrasia, estas alfrontita per du ĉefaj malvirtoj: Kolero kaj Volupto. La rekomendantoj kaj personigoj de Plezuro estas Fedrio, kiu loĝas sur la insulo Gajeco, Mammon, kiu montras sian riĉaĵon al Guyon kiel la universalan ŝlosilon al ĉiuj surteraj benoj, kaj finfine, Akrasia mem, kiu starigis la pejzaĝon de tera paradizo en ŝiaj havaĵoj. Kolero estas reprezentita memstare rekta alegorio (Furore), same kiel de la bildoj de panika kavaliro (Pirokhles) kaj freneza ĵaluza viro (Phaedo). Guyon konatiĝas kun la subtera regno Mammon kaj, revenante al tera lumo post tritaga restado en la submondo, svenas - Piroĥles senarmigas lin, elĉerpita. Princo Arturo helpas lin. Guyon alvenas en la kastelo de Modereco, kiu estas posedata fare de la bela Alma. Post tio, li povas kapti Akrasia.

=== Tria libro ===
La temo de la libro estas Ĉasteco. La sorĉisto Busiran tenas la belan Amoretta kaptiton, serĉante ŝian amon. La militista junulino Britomarta (ŝia eposa prototipo estas Bradamanta ), la ĉeffiguro de la libro, venis de Anglio, kie ŝia fianĉo, la kavaliro Artegall, estis rivelita al ŝi en la magia spegulo de Merlin. Nun ŝi serĉas lin (kaj renkontas lin jam en la kvara libro), kaj samtempe liberigas Amoretta. En la tria libro estas multaj kontraŭuloj kaj kontraŭuloj de la titolvirto (Malecasta, Argentea, Oliphant, Lady's Page).

=== Kvara libro ===
La kvara libro rekte daŭrigas la antaŭan. Artegal Britomart serĉas, Amoretta serĉas sian fianĉinon Scudamur (kaj neniam renkontas ŝin ĝis la fino de la poemo), Florimella lantas en kaptiteco de Proteo, la bela ĉasistino Belfebeo, fratino de Amoretta, punas Timiason per sia malfavoro – en ĉi tiu rakonto Spencer prezentis la sensacian paŭzon de Elizabeto kun Walter Reilly. Ekzistas ankaŭ alegorio de pura amo, kiu klare mankis en la tria libro (rakonto de Scudamur pri lia vizito al la regno de Venuso). Enigrakonto pri kiel la potenco de magio ĉesigis la mortan malamikecon de Cambell kaj Triamond (rakonto kiu daŭrigas la nefinitan &quot;The Squire's Tale&quot; de Chaucer ) donas la temon de la tuta libro - Amikeco. Sed ĉi tiu temo estas sufiĉe nominala ĝi tute ne estas prezentita en alegoriaj terminoj;

=== Kvina libro ===
La temo de la kvina libro estas Justeco, kaj al ŝi kontraŭas lordino Munera, personigante la amon por mono, giganto, kiu volas pesi la tutan mondon kaj egaligi ĉion en ĝi, reduktante la alton al la malsupro, Duessa, kiu nur en ĉi tiu libro estas preterpasita de longe meritita puno, kaj finfine, Grantorto, La Granda Detruanto de Justeco. Lia demisiigo estas la heroaĵo kiun la feinreĝino konfidis al Artegal.
La libro enhavas multajn historiajn aludojn: la proceso de Maria Stuart, la Granda Flotego, la irlandaj kaj nederlandaj ekspedicioj, la abdiko de Henriko de Navaro, ktp.

=== Sesa libro ===
La temo estas ĝentileco. Sir Calidor (aperas por la unua fojo en la poemo), plenumante la ordon de la fereĝino, iras en okupo de la Muĝanta Bestaĉo ( ''la evidenta bestaĉo'' ), personigante kalumnion kaj kalumnion, kaj, antaŭ meti katenojn sur lin en la lasta kanto., renkontas diversajn ekzemplojn kaj okazaĵojn ilustrantajn kontraŭkortulan konduton. Direkte al la fino de la libro, dum siaj vagadoj li trovas sin en paŝtista vilaĝo, en paŝtistaro konstruita en kavalirecan romancon, kaj, delogita de unu el la lokaj belaĵoj, Pastorella, same kiel de la simpleco kaj vero de la loka. vivmaniero, li forĵetas sian kirason, vestas sin per paŝtista vestaĵo, kaj paŝtas gregon kaj tute forgesas pri siaj kavaliraj devoj. Ĉi tie Kalidor ricevas vizion kiu malfermas liajn okulojn al sia misio (la danco de la gracoj sur Monto Venuso).

La asteroido [[160 Una|(160) Una]], malkovrita en 1876, estas nomita laŭ la heroino de la poemo Una.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Fidelia_and_Speranza_by_Benjamin_West,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=Fidelia and Speranza by Benjamin West, 1776|''Fidelia kaj Speranza'' de Benjamin West, 1776
Dosiero:George_Frederic_Watts_(1817-1904)_-_Britomart_-_1929P527_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|alternative=Britomart by George Frederic Watts, between 1877 and 1878|''Britomart'' de Georgo Frederic Watts, inter 1877 ĝis 1878
Dosiero:Britomart_MVAS.jpeg|alternative=Photograph of six stained glass Britomart windows at Cheltenham Ladies College|Foto de ses vitralaj ''Britomart fenestroj'' ĉe Cheltenham porSinjorina Altlernejo
Dosiero:Britomart_and_Amerel_by_Mary_F_Raphael_1899.jpg|alternative=Britomart and Amerel by Mary F Raphael, 1899|''Britomart kaj Amerel'' de Mary F Raphael, 1899
Dosiero:Walter_Crane_-_Britomart_(1900).jpg|alternative=Britomart by Walter Crane, 1900|''Britomart'' de Walter Crane, 1900
Dosiero:William_Bell_Scott_-_Una_and_the_Lion.jpg|alternative=Una and the Lion by William Bell Scott, c. 1860|''Una kaj la Leono'' de  [[William Bell Scott]],{{Ĉirkaŭ|1860}}
Dosiero:GF_Watts_Una_Red_Cross_Knight.jpg|alternative=Una and the Red Cross Knight by George Frederic Watts, c. 1860|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de [[George Frederic Watts]], {{Ĉirkaŭ|1860}}
Dosiero:Una_and_the_Red_Cross_Knight_-_Walter_Jenks_Morgan.png|alternative=Una and the Red Cross Knight by Walter Jenks Morgan, 1885|''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'' de Walter Jenks Morgan, 1885
Dosiero:Una_and_the_red_cross_knight,_and_other_tales_from_Spenser's_Faery_Queene;_(1905)_(14781108194).jpg|alternative=An illustration from Una and the Red Cross Knight, 1905|ilustraĵo de ''Una kaj la Ruĝa Kruca Kavaliro'', 1905
Dosiero:St._George_Slaying_The_Dragon,_With_Una_Praying_In_Background,_1904_(Detail)_(8415582011).jpg|alternative=Detail of St. George Slaying the Dragon, with Una Praying in the Background by Phoebe Anna Traquair, 1904|Detalo de ''St. George Slaying the Dragon, kun Una Preĝanta en la Fono'' de Phoebe Anna Traquair, 1904
&lt;/gallery&gt;

== Vidu ankaŭ ==

* Domo de Fiero (Faerie Queene)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* [[wikisource:The Faerie Queene/Book I/Glossary|Wikisource terminaro por vortoj uzita en ''La Faerie Queene'']]
* [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''La Faerie Queene''] [http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html ''Longman Prinotitaj anglaj Poetoj'']Eldonita septembron 2001{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140606000000/https://web.archive.org/web/20140606215858/http://www008.upp.so-net.ne.jp/hybiblio/index.html |date=2014-06-06 }}

=== Enretaj eldonoj ===

* {{Citation|url=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|title=The Complete Works in Verse and Prose of Edmund Spenser|publisher=Grosart, London|orig-year=1882|year=1993–96|editor-first=Risa S.|editor-last=Bear|edition=HTML etext version|work=www.luminarium.org|accessdate=2024-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109215324/http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html|archivedate=2020-11-09}}{{Cito|URL=http://www.luminarium.org/renascence-editions/fqintro.html}}
* {{citation|title=Spenser's Faerie queene. A poem in six books; with the fragment Mutabilitie|editor-first=Thomas J.|editor-last=Wise|year=1897|publisher=George Allen}}, en ses volumoj illustritaj de Walter Crane
** {{citation|title=Book One|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ01spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901803|alt link]]
** {{citation|title=Book Two|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ02spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901746|alt link]]
** {{citation|title=Book Three|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ03spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901795|alt link]]
** {{citation|title=Book Four|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ04spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125012901738|alt link]]
** {{citation|title=Book Five|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ05spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853243|alt link]]
** {{citation|title=Book Six|url=https://archive.org/details/spensersfaeriequ06spenuoft}}, [[iarchive:gri_33125013853235|alt link]]
* {{Citation|url=http://www.gutenberg.org/files/15272/15272-h/15272-h.htm|publisher=Project Gutenberg|title=Book I}}

{{Bibliotekoj}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Faerie Queene, The}}
[[Kategorio:Nefinitaj poemoj]]
[[Kategorio:Alegorio]]
[[Kategorio:Anglaj poemoj]]
[[Kategorio:Feoj]]
[[Kategorio:Fikciaj kavaliroj]]</text>
      <sha1>4gxiz1en7j1i27isb8ec0qg3badg35a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gymnasium Albertinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883139</id>
    <revision>
      <id>9393233</id>
      <parentid>9390677</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9393233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3584" sha1="0dl8n94wfnlvbql19wz7g6p3dz4rbjl" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=DE-BY|tersituo=Centra Coburg/Coburg|zomo=14}} 
'''''Gymnasium Albertinum''''' estas [[gimnazio]] en [[coburg|Koburgo]], Germanujo. La nun ofertataj branĉoj estas aŭ &quot;[[muzoj|muza]]&quot; (''MuG'', pri promocio de [[belarto]]) aŭ &quot;[[lingvo|lingva]]&quot;) (''SG'', pri diversaj formoj de [[komunikado]]). En 2006 oni festis la 200-an datrevenon fondiĝan. Direktoras en 2024 Martin Kleiner; 39 instruistoj zorgis pri 434 lernantoj dum la lerneja jaro 2022/23.

== Historio ==
Edukkonsilisto Ehregott Wilhelm Gottlieb Bagge estis fondinta en 1804 privatan Privilegiitan popollernejon; duko [[francisko (Saksio-Koburgo-Saalfeld)|Francisko]] permesis en la 11.11.1806 integri porinstruistan seminarion. Sed jam en 1807 la okupantaj [[francoj]] neniigis la seminarion (kio danke al interveno de Bagge mem malfareblis ankoraŭ samjare).

Memorante la konfirmacion de la princoj [[ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)|Ernesto]] kaj [[alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto]] la registaro de [[Saksio-Koburgo]] rajtigis nomumon ''Ernst-Albert-Seminar'' en 1835.

Post la [[bavario|bavarigo]] de Koburgo ĝi estiĝis Bavara Porinstruista Instituto. Tion ĉesis oni en 1935, kiam ĝi nur ekhavis superajn gimnaziajn klasoŝtupojn, dum la instruistan trejnon alilokis oni al [[Bayreuth]]. Post la [[Dua mondmilito]] la tuto remalfermiĝis en 1947. En 1954 la lernejo fariĝis muza kaj ricevis la nomon ''Deutsches Gymnasium''. En 1955 ĝi translokiĝis disde monteto ''Glockenberg'' al ''Untere Anlage 1'' en la eksajn ĉambrojn de la [[gymnasium Alexandrinum|Aleksandrina Gimnazio]]. De novembfro 1965 ĝi nomiĝas ''Gymnasium Albertinum zu Coburg''. En 1974 oni aldonis branĉon pri modernaj fremdlingvoj. Ekde 1920 ekzistas [[studenta korporacio|korporacio]] ''Ernesto-Albertina zu Coburg'' kiun fondis kelkaj lernantoj kun la vica lernejestro Karl Güntzel. Temas nun pri memstara klubo, nepolitika kaj superkonfesia, kun neoficialaj ligoj al la lernejo.&lt;ref&gt;[https://ernesto-albertina.jimdosite.com/ hejmpaĝo korporacia]&lt;/ref&gt;

== Ejaro ==
La duala kaj kvaretaĝa estiĝis en 1901/02 laŭ planoj de la [[lepsiko|lepsika]] arĥitekto [[Alfred Ludwig]]; inaŭguro de la instituto ''Alexandrinum'' sukcesis en aŭgusto 1902.&lt;ref&gt;[http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb00001140/images/index.html Coburger Zeitung, 19.8.1902]&lt;/ref&gt; Estis aldonitaj en 1966 gimnastikejo nova, en 1981 gimnastikeja flanka ejaro kaj poste fakklasa ĉambraro. Inter 2006/07 alvenis nova halego kun multfunkcia salonego, kantino kaj provejo por la lerneja teatra trupo. Malantaŭ la lerneja korto kvazaŭ senbare kuniĝis kun la parko de [[preĝejo Savinto (Koburgo)|St. Salvator]] (iama tombejo).

En julio 2006 inaŭguris oni orgenon kreitan de la firmao ''Vogtländischer Orgelbau Thomas Wolf'', kun tri klavaroj, pedalo kaj 21 registroj.

== Lernintoj (elekto) ==
* [[Wilhelm Tochtermann]] (1912–1974), kuracisto kaj lirikisto
* [[Volker Stahlmann]] (* 1944), ekonomikisto
* [[Michael C. Busch]] (* 1957), politikisto
* [[Uwe Brückner]] (* 1960), televida ĵurnalisto kaj filmfaristo
* [[Alexandra von der Weth]] (* 1968), opera kantistino
* [[Sebastian Straubel]] (* 1983), politikisto
* [[Sabrina Lang]] (* 1987), radimoderigistino kaj ĵurnalistino

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

* [https://albertinum-coburg.de/ hejmpaĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161003045247/http://albertinum-coburg.de/ |date=2016-10-03 }}

== Notoj ==
{{Referencoj}}
{{Bibliotekoj}}
 
[[Kategorio:Gimnazioj en Koburgo|Albertinum]]
[[Kategorio:Aperis en 1806]]</text>
      <sha1>0dl8n94wfnlvbql19wz7g6p3dz4rbjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Ombroludo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>885746</id>
    <revision>
      <id>9393622</id>
      <parentid>8885569</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9907" sha1="qrcdckcwvx6k4xbyhav0a9nq1afw4n4" xml:space="preserve">{{unua}}
{{Informkesto libro}}
'''La Ombroludo''' (angle ''The Shadow Game'') estas [[porjunula literaturo|porjunula]] [[fantasto|fantasta]] trilogio de la usona verkisto [[Amanda Foody]] eldonita de 2018 ĝis 2020. Ĝi temas pri la klopodoj de diversaj roluloj pretervivi en la fikcia urbo New Reynes, kromnomata &quot;la urbo de peko&quot;.

==Fono==
La fono de la serio estas la fikcia urbo New Reynes (&quot;Nova Reynes&quot;), ĉefurbo de plurkontinenta Respubliko. La rakonto okazas en la tria jardeko post la [[Revolucio]], kiu starigis la Respublikon post la samtempa renverso de multaj monarkioj kaj la ekstermo de la familioj ''Mizer'', kiuj regis ilin. La Respubliko estas korupta [[unupartia ŝtato]] kun ŝajno de demokratio.

Ĉiu familio en la mondo de La Ombroludo havas heredan talenton. En kelkaj familioj la talento estas nur eksterordinara nivelo de ordinara fizika aŭ psika kapablo, sed en aliaj ĝi estas [[magio|magia]]. Ĉiu homo havas du talentojn, unu de ĉiu gepatro: unu plene hereditan, la &quot;ensangan talenton&quot; (''blood talent''), kaj alian malpli fortan, la &quot;fenditan talenton&quot; (''split talent''). Oni heredigas nur la ensangan talenton al la gefiloj. La [[mono|valuto]] estas speco de magia energio, kiun oni nomas &quot;voltoj&quot;. La familioj ''Mizer'' havis la talenton produkti voltojn per siaj korpoj, kun la helpo de familioj kun alia komplementa talento, la &quot;globistoj&quot; (''orb-makers''), kaj uzis sian monopolon por domini la mondon.

New Reynes estas fama ne nur kiel ĉefurbo de la Respubliko, sed ankaŭ kiel centro de ĉia malvirto. Ĝi estas dividita de la rivero Brint en du partojn: la Sudan Flankon, kie la riĉuloj loĝas, kaj la pli malelitan Nordan Flankon. La plej potencaj fortoj en la Norda Flanko estas la du Familioj (Augustine kaj Torren), kiuj loĝas sude de la rivero sed dependas ĉefe de drogvendado kaj trompaj kazinoj, kaj la tri gangsteraroj (''Irons'' &quot;Feruloj&quot;, ''Scarhands'' &quot;Cikatromanuloj&quot;, kaj ''Doves'' &quot;Kolomboj&quot;). La Familioj konservis sian potencon de antaŭ la Revolucio, dum la ekzistantaj gangsteraroj formiĝis dum la postrevolucia epoko en la legendeca Granda Strata Milito.

==Resumo==
{{intrigo}}
La serio konsistas el tri romanoj: ''Ace of Shades'' (2018), ''King of Fools'' (2019), kaj ''Queen of Volts'' (2020).

===''Ace of Shades''===
La titolo signifas laŭvorte &quot;Aso de ombraĵoj&quot;, sed kun vortludo pri ''ace of spades'' &quot;aso de pikoj&quot;. La perspektivaj roluloj nomiĝas Enne Salta kaj Levi Glaysier.

Enne estas bone edukita provinca knabino, kiu venas al New Reynes por serĉi sian malaperintan adoptan patrinon, Lourdes Alfero, la solan parencon kiun ŝi konas. Kiam ŝi komencas fari demandojn, la polico tuj kaj sen klarigoj persekutas ŝin. En sia eskapo ŝi falas en la manojn de la Feruloj kaj ties estro, Levi, forkurinta ido de globista familio, kiu pretervivis la Revolucion. Levi estas sekrete sklavigita de la Familiestrino Vianca Augustine per magia devigo nomata ''omerta'', kaj minacata per morto de la estro de la alia Familio, Sedric Torren, se li ne repagos dek mil voltojn sekve de [[skemo Ponzi|Ponzi-a trompo]] en kiu Vianca devigis Levi trompi lin. Levi promesas helpi Enne se ŝi pagos al li la monon kiun li bezonas. 

Vianca faras ''omerta'' ankaŭ al Enne. Ŝi kaj Levi komencas enamiĝi unu al la alia. Enne lernas de &quot;sangospektanto&quot; (''bloodgazer'') nomata Lola, ke ŝi estas la sola pluvivanta ''Mizer''. Enne devigas Lola fari al ŝi la magian ĵuron de lojalo, kiun gangsteroj uzas, kaj tiel senintence fariĝas gangsterestro. Montriĝas ke Lourdes havis sekretan vivon kiel monarkiisma kontraŭreĝima ĵurnalisto kaj estis mortigita antaŭ ol Enne atingis la urbon. Levi kaj Enne ne sukcesas pagi la monon kiun li ŝuldas al Sedric, kaj oni preskaŭ mortigas Levi per la sama magia Ombroludo, per kiu oni mortigis Lourdes. Tamen Enne murdas Sedric, Levi murdas la Kancelieron de la Respubliko, kaj ambaŭ fuĝas.

===''King of Fools''===
La titolo signifas &quot;Reĝo de stultuloj&quot;. La perspektivaj roluloj estas Enne, Levi, kaj Jac Mardlin, la vicgangsterestro kaj plej bona amiko de Levi.

Levi konsentas sekrete helpi Harrison Augustine, la malamikiĝintan filon de Vianca. Tiu volas elektiĝi senatano kaj detrui la krim-imperion de Vianca. Por tiu celo Levi sendas Jac por spioni al la familio Torren, kvankam li scias ke li devigas sian amikon riski redependiĝon al drogo, kiun la familio Torren vendas. Jac helpas Sophia Torren, nekonatan membron de la familio, detrui ĝin. Enne devas helpi Vianca, kiu subtenas la monarkiisman kandidaton kontraŭ Harrison, dum ŝi pligrandigas sian gangsteraron kaj rapide kutimiĝas al sia nova rolo de persekutata krimulo.

Vianca trovas ke Levi perfidis ŝin, kaj ordonas al Enne &quot;romp[i] lian koron, kaj poste mort[i]&quot;. Dum atako de la gangsteroj al festo, kiun Vianca planis por sia kandidato, la ''omerta'' devigas Enne murdi Jac. Samtempe, Harrison murdas la alian kandidaton kaj poste murdas Vianca. La tria ''omerta''-ulo de Vianca, Bryce Balfour, rivelas sin, magie amasmurdas festanojn, kaj anoncas novan magian ludon, kiun li devigas 21 aliajn rolulojn ludi kun li. Kaptita gangstero en lasta provo peti indulgon rivelas al la tuta urbo ke Enne estas ''Mizer''.

===''Queen of Volts''===
La titolo signifas &quot;Reĝino de voltoj&quot;. La perspektivaj roluloj estas Enne, Levi, Lola, Sophia, kaj Harvey (la ekskoramiko de Bryce).

La perdita frato de Lola, kiu forkuris kaj fariĝis Kolombo, reaperas kaj trompe irigas Enne kaj ŝiajn gangsterojn en Kolomban embuskon. Dum la paniko, Enne akcidente forpafas la orelon de Lola. Tuj poste, Enne preskaŭ instigas siajn homojn mortigi la fraton de Lola por venĝi lian trompon. Lola foriras kun sia frato, sentante sin perfidita. Ŝi renkontas la Negoculon (''Bargainer'') - potencegan estulon, kiu instigis la masakron de la ''Mizer'' - kaj forvendas al ŝi la memoron de sia koramikino kontraŭ la informo, kiu estas la patro de Enne. Li estas la mortinta gangsterestro Veil de la epoko de la Granda Strata Milito. Ankaŭ montriĝas, ke Lourdes vere estis la filino de la Kanceliero, kiu mortigis ŝin kaj estis mortigita de Levi. Lola kaj la Negoculo komencas senti sin amikoj.

Bryce klarigas la regulojn de sia ludo. Ĉiu ludanto estas la celo de alia ludanto. Ĉiu ludanto devas akiri la karton de sia celo aŭ en libervola dono aŭ perforte. Ĉiu, kiu ne havos la karton de sia celo kiam la ludo finiĝos, mortos. Krome, se iu mortos dum la ludo, kaj ties celo libere donis sian karton, ankaŭ la celo mortos. La unua, kiu akiros vicon de kvin kartoj, venkos.

Levi diras al Enne, ke pere de Harrison li sukcesis elpeti pardonon por ambaŭ. Kune ili faras sufiĉe da voltoj por financi liajn gangsterojn. Nur tiam li malkaŝas, ke ŝia pardono ne estas definitiva, kaj ŝi devos fari ĵurnalan intervjuon por ke la registaro konstatu kiel la publiko reagus. Venĝe ŝi anoncas en la intervjuo ke li estas ŝia koramiko, devigante lin ŝajnigi, ke li efektive estas. Ambaŭ koleras unu al la alia dum ili ŝajnigas amrilaton al la gazetaro. Post tempo la nova Kanceliero pardonas Enne, kondiĉe ke ŝi ne plu havu kontakton kun Levi. Ili akceptas, sed poste Enne sekrete revizitas Levi; ili repaciĝas kaj amoras por la unua fojo, kaj Levi, kiu estas la celo de Enne, donas al ŝi sian karton.

Harvey estas obsedata kaj manipulata de Bryce. Li estas la celo de Bryce kaj donas al li sian karton. Tamen Bryce elpelas lin kaj li rifuĝas kun ekskoramiko de Levi nomata Narinder. Dume Sophia kunlaboras kun Harrison, al kiu ŝi volonte donis sin kiel ''omerta'', kun la espero reakiri sian fenditan talenton kaj la memoron de sia patra familio, kiujn ŝi forvendis al la Negoculo. Harvey, ŝi, kaj la gangsteroj faras planon perfide kapti Lola por venigi kaj mortigi la Negoculon, supozante ke tiel ili povos fini la ludon. Harvey perfidas la planon, timante ke oni mortigos Bryce. Post komplika sinsekvo de okazoj, Enne kaj Levi sukcesas mortigi la Negoculon, sed nur fordonante la volt-faran kapablon de Enne, kaj preskaŭ la vivon de Levi; Bryce malkaŝas, ke per la morto de la Negoculo li akiris ŝian tutan potencon, kaj ke ĝuste por tio li starigis la ludon; sed en la lasta momento Harvey perfidas lin lastan fojon kaj ludas ŝlosilan rolon por fine venki lin. Ĉiuj ankoraŭ vivantaj roluloj krom Bryce repaciĝas.

{{intrigofino}}

==Pritaksoj kaj analizoj==
La situacio kaj intrigo de la serio estas tre komplikaj kaj ĝi havas tre multajn rolantojn. ''[[Kirkus Reviews]]'' taksis la komplikecon nedezirinde konfuza, sed samtempe respondecigis ĝin pri dezirinde riĉa diverseco de personoj kaj {{J|interpersona rilato}}.&lt;ref&gt;''Kirkus Reviews''. 15-a de aŭgusto, 2020. Recenzo de ''Queen of Volts''.&lt;/ref&gt; Krom la diverso de personecoj, recenzoj rimarkigis ke la roluloj estas nekutime diversaj je identecaj kategorioj, precipe seksa orientiĝo: kvankam Enne kaj Levi estas knabino kaj knabo, Levi estas ambaŭseksema, kaj pluraj samseksaj amrilatoj aperas en la intrigo. Ankaŭ estas certa grado de kolora diverseco: kvankam oni subkomprenigas ke Enne kaj la plej multaj aliaj roluloj estas blankahaŭtaj, tamen Levi kaj la aliaj orbistoj, Narinder, kaj kelkaj aliaj roluloj havas aliajn aspektojn.&lt;ref&gt;''Kirkus Reviews''. 15-a de aŭgusto, 2020. Recenzo de ''Queen of Volts''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Kirkus Reviews''. 1-a de aŭgusto, 2019. Recenzo de ''King of Fools''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pittman, Heather. 2018. Recenzo de ''Ace of Shades''. ''Voice of Youth Advocates'' 41(2).&lt;/ref&gt;

Laŭ la verkinto, la serio estas inspirita malstrikte de ''[[La vojaĝo de Ĉihiro]]'' kune kun kerna ideo de magia valuto kaj la historio de [[Usono|usonaj]] [[Organizata krima agado|krimaj organizaĵoj]] en la jardeko de 1920.&lt;ref&gt;[https://taleoutloud.wordpress.com/2018/04/05/author-spotlight-behind-the-pages-with-amanda-foody/]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;

[[Kategorio:Fantastaj roman-serioj]]
[[Kategorio:Aventuraj romanoj]]</text>
      <sha1>qrcdckcwvx6k4xbyhav0a9nq1afw4n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scienca skeptikismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>894088</id>
    <revision>
      <id>9392804</id>
      <parentid>8970578</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="hb4pqro5kx22bpm72gnfm8ni40ug2hv" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''scienca skeptikismo''', estas la esploro per la [[scienca metodo]] kaj kritika pensmaniero de tiel nomataj [[Paranormaleco|&quot;paranormalaj&quot; fenomenoj]] (precipe tiuj esplorataj de [[nifologio]], [[parapsikologio]] kaj [[kriptozoologio]]), &quot;[[Supernaturo|supernaturaj]]&quot; ([[reenkarniĝo]], [[resurekto]]) kaj pli ĝenerale, ajna aserto kiu estas surpriza aŭ malhavas [[Empirio|empirian indicon]]. [[Filozofio|Filozofie]], ĝi estas identigita kiel [[Sciteorio|epistemologia]] starpunkto; [[Etiko|etike]], ĝi estas konsiderata prudenta kodo de etiko; praktike, ĝi estas sinteno de kartezia dubo al asertoj ne apogitaj per reprodukteblaj pruvoj. Krom paranormalaj fenomenoj, skeptikuloj dubas pri [[Konspira teorio|konspiraj teorioj]], [[pseŭdoscienco|pseŭdosciencoj]] (netradicia medicino ktp.), ideologiaj devojigoj ktp.&lt;br&gt;

Laŭlonge de la historio, ekzistas ekzemploj de homoj, kiuj estis lertaj pri kritika analizo, verkante librojn aŭ publike organizante eksperimentojn kontraŭ apartaj fraŭdoj aŭ popularaj [[superstiĉo]]j. Inter tiuj, citendas [[Luciano de Samosato]] ([[2-a jarcento]]), [[Michel de Montaigne]] ([[16-a jarcento]]), [[Thomas Ady]] kaj [[Thomas Browne]] ([[17-a jarcento]]), [[Antoine Lavoisier]] kaj [[Benjamin Franklin]] (18-a jarcento), multaj [[filozofo]]j, [[sciencisto]]j kaj [[iluziisto]]j dum la 19-a kaj fruaj 20-a jarcentoj, ĝis [[Harry Houdini]]. Tamen, la grupiĝo de skeptikuloj en sociojn kiuj studas la paranormalaĵojn kaj pseŭdosciencon estas moderna fenomeno&lt;ref&gt;Daniel Loxton, « [http://www.skeptic.com/downloads/Why-Is-There-a-Skeptical-Movement.pdf Why Is There a Skeptical Movement?] », The Skeptics Society website,‎ 2013 ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.skeptic.com%2Fdownloads%2FWhy-Is-There-a-Skeptical-Movement.pdf arkivo])&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;

Scienca skeptikismo dependas de kritikema pensado kaj la scienca metodo, preferante la taksadon de teorioj laŭ ilia refutebleco, la reproduktaebleco de eksperimentoj kaj la [[Razilo de Ockham|principo de parsimoco (Razilo de Ockham)]] prefere ol akceptado de deklaroj aŭ anekdota indiko, nerefuteblaj aŭ kred-bazitaj teorioj. Skeptikismo estas parto de la kadro de la [[scienca metodo]], ekzemple eksperimenta rezulto ne estas konsiderata establita ĝis ĝi estas sendepende reproduktita. Skeptikuloj ofte enfokusigas sian kritikon sur asertoj rigarditaj kiel neverŝajnaj, dubindaj aŭ klare en opozicio al iu establita scienca scio.

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Zetetiko]]
* [[Senmitigo]]
* [[Skeptikismo filozofia]]
* [[Sciteorio]]

[[Kategorio:Scienca skeptikismo]]</text>
      <sha1>hb4pqro5kx22bpm72gnfm8ni40ug2hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj</title>
    <ns>4</ns>
    <id>898478</id>
    <revision>
      <id>9393263</id>
      <parentid>9389730</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>119734</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>9393263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35540" sha1="6tl4ulwd3w8zlcof6t8l66ff7mhie0o" xml:space="preserve">Aŭtoroj kun pli ol 40 vikipedioj sen artikolo en la esperanta vikipedio:{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?sitelinks
WITH
{
  SELECT ?item ?sitelinks
  WHERE
  {
    ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks.
    hint:Prior hint:rangeSafe true.
    FILTER (?sitelinks &gt; 40)
    
    ?item wdt:P106 wd:Q36180. # Writers
    
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. }  # sen portaloj
    MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. }    # sen jardekoj
    MINUS
    {
      ?article schema:about ?item.
      ?article schema:isPartOf &lt;https://eo.wikipedia.org/&gt;.
    }
  }
}
AS %sub
WHERE
{
  INCLUDE %sub
  OPTIONAL {
    ?item rdfs:label ?itemLabel.
    FILTER(LANG(?itemLabel) = &quot;eo&quot;)
  }
}
ORDER BY DESC(?sitelinks)
LIMIT 400
|columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj|thumb=200|links=red|summary=200 plej kunligitaj elementoj}}
{| class='wikitable sortable'
! nomo (propono)
! priskribo
! vikidatuma ero
! nombro de ligiloj
|-
| [[Katherine Johnson]]
| 
| [[:d:Q11740|Q11740]]
| 76
|-
| [[Leono la 7-a]]
| 126-a papo de la katolika eklezio, deĵorinta de 936 ĝis 939
| [[:d:Q182489|Q182489]]
| 75
|-
| [[Aleksandro la 2-a]]
| papo
| [[:d:Q171112|Q171112]]
| 75
|-
| [[Johano la 13-a]]
| romkatolika papo
| [[:d:Q181952|Q181952]]
| 72
|-
| [[Charles G. Dawes]]
| vicprezidento de Usono de 1925 ĝis 1929
| [[:d:Q184565|Q184565]]
| 72
|-
| [[Johano la 15-a]]
| romkatolika papo
| [[:d:Q228649|Q228649]]
| 72
|-
| [[Betty Ford]]
| Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977
| [[:d:Q213122|Q213122]]
| 72
|-
| [[Al-Masudi]]
| araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto
| [[:d:Q168705|Q168705]]
| 71
|-
| [[Akira Toriyama]]
| japana bildliteraturisto (1955–2024)
| [[:d:Q208582|Q208582]]
| 71
|-
| [[Johano la 18-a]]
| romkatolika papo
| [[:d:Q179702|Q179702]]
| 70
|-
| [[Agapetus la 2-a]]
| katolika papo
| [[:d:Q103389|Q103389]]
| 69
|-
| [[Charles Nicolle]]
| franca kuracisto kaj mikrobiologo
| [[:d:Q233965|Q233965]]
| 68
|-
| [[Svetlana Savitskaya]]
| soveta kaj poste rusa kosmonaŭto kaj politikisto
| [[:d:Q152318|Q152318]]
| 68
|-
| [[Kip S. Thorne]]
| usona fizikisto
| [[:d:Q323320|Q323320]]
| 68
|-
| [[Jenny Slate]]
| usona aktorino
| [[:d:Q744166|Q744166]]
| 68
|-
| [[Anne Baxter]]
| usona aktorino
| [[:d:Q228906|Q228906]]
| 68
|-
| [[Amy Poehler]]
| usona aktorino
| [[:d:Q230203|Q230203]]
| 67
|-
| [[Theo Walcott]]
| angla futbalisto
| [[:d:Q29516|Q29516]]
| 67
|-
| [[Jack LaLanne]]
| usona fizikekzerca instruisto (1914–2011)
| [[:d:Q1677099|Q1677099]]
| 67
|-
| [[Vincent Price]]
| usona aktoro
| [[:d:Q219640|Q219640]]
| 66
|-
| [[Tom Waits]]
| usona aktoro
| [[:d:Q184805|Q184805]]
| 66
|-
| [[Jonathan Demme]]
| usona reĝisoro
| [[:d:Q48987|Q48987]]
| 65
|-
| [[Wes Craven]]
| usona aktoro
| [[:d:Q223992|Q223992]]
| 65
|-
| [[Arthur Ashe]]
| usona tenisisto
| [[:d:Q53325|Q53325]]
| 64
|-
| [[Steve Harvey]]
| usona aktoro
| [[:d:Q2347009|Q2347009]]
| 64
|-
| [[Penny Marshall]]
| usona aktorino
| [[:d:Q237659|Q237659]]
| 64
|-
| [[Candice Bergen]]
| usona aktorino
| [[:d:Q106942|Q106942]]
| 64
|-
| [[Wendell Meredith Stanley]]
| usona biokemiisto
| [[:d:Q105937|Q105937]]
| 63
|-
| [[Aspasia]]
| 5-a jarcento a.K. kunulino de atena ŝtatisto Periklo
| [[:d:Q228564|Q228564]]
| 63
|-
| [[Lindsey Vonn]]
| usona alpa skiisto
| [[:d:Q10068|Q10068]]
| 62
|-
| [[Zoran Đinđić]]
| serba politikisto
| [[:d:Q157131|Q157131]]
| 62
|-
| [[Henry Adams]]
| usona ĵurnalisto, historiisto, akademiulo, romanisto (1838-1918)
| [[:d:Q458390|Q458390]]
| 62
|-
| [[David Michael Hasselhoff]]
| usona aktoro
| [[:d:Q201927|Q201927]]
| 62
|-
| [[Serj Tankian]]
| usona muzikisto
| [[:d:Q486063|Q486063]]
| 62
|-
| [[Nicholas Sparks]]
| usona verkisto
| [[:d:Q219377|Q219377]]
| 62
|-
| [[Kelsey Grammer]]
| usona aktoro
| [[:d:Q196560|Q196560]]
| 62
|-
| [[Lily Tomlin]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229271|Q229271]]
| 61
|-
| [[John Muir]]
| skot-usona naturalisto (1838–1914)
| [[:d:Q379580|Q379580]]
| 61
|-
| [[Till Lindemann]]
| germana kantisto
| [[:d:Q154852|Q154852]]
| 61
|-
| [[Charles Schumer]]
| usona politikisto
| [[:d:Q380900|Q380900]]
| 61
|-
| [[Jon Favreau]]
| usona aktoro
| [[:d:Q295964|Q295964]]
| 61
|-
| [[Rajinikanth]]
| 
| [[:d:Q60068|Q60068]]
| 61
|-
| [[Ayumi Hamasaki]]
| japana kantistino kaj aktorino
| [[:d:Q188111|Q188111]]
| 60
|-
| [[David Rockefeller]]
| Usona bankisto kaj miliardulo
| [[:d:Q11239|Q11239]]
| 59
|-
| [[Clive Dunn]]
| brita aktoro (1920–2012)
| [[:d:Q46053|Q46053]]
| 59
|-
| [[Kösem Sultan]]
| validigita sultanino kaj reganto de la Otomana Imperio
| [[:d:Q61127|Q61127]]
| 59
|-
| [[Semjon Boedjonnij]]
| soveta marŝalo
| [[:d:Q242474|Q242474]]
| 59
|-
| [[Portia de Rossi]]
| usona aktorino
| [[:d:Q215366|Q215366]]
| 59
|-
| [[Wilhelm Grimm]]
| germana aŭtoro, filologo, kolektanto de fabeloj kaj legendoj
| [[:d:Q6714|Q6714]]
| 58
|-
| [[John Belushi]]
| usona aktoro
| [[:d:Q23858|Q23858]]
| 58
|-
| [[Ĉen Ŝujbjan]]
| prezidento de Respubliko Ĉinio (Tajvano) (2000–2008)
| [[:d:Q22368|Q22368]]
| 58
|-
| [[Zack Snyder]]
| usona filmisto (naskita en 1966)
| [[:d:Q139890|Q139890]]
| 58
|-
| [[Herbert C. Brown]]
| usona kemiisto
| [[:d:Q102406|Q102406]]
| 58
|-
| [[Tim Conway]]
| usona aktoro
| [[:d:Q1304952|Q1304952]]
| 58
|-
| [[Asa Akira]]
| usona pornografia aktorino
| [[:d:Q233092|Q233092]]
| 58
|-
| [[Louise Bourgeois]]
| franc-usona artisto
| [[:d:Q159409|Q159409]]
| 58
|-
| [[Rupert Everett]]
| brita aktoro
| [[:d:Q208685|Q208685]]
| 58
|-
| [[Larry the Cable Guy]]
| usona aktoro
| [[:d:Q331728|Q331728]]
| 58
|-
| [[George Vancouver]]
| angla mararmea esploristo (1757–1798)
| [[:d:Q205485|Q205485]]
| 58
|-
| [[James Wan]]
| malajzia-aŭstralia reĝisoro, produktoro, scenaristo kaj verkisto de komiksoj
| [[:d:Q108047434|Q108047434]]
| 58
|-
| [[L. Ron Hubbard]]
| Usona verkisto; fondinto de Scientologio
| [[:d:Q216896|Q216896]]
| 58
|-
| [[Danai Gurira]]
| usona aktorino
| [[:d:Q636653|Q636653]]
| 58
|-
| [[Jane Lynch]]
| usona aktorino
| [[:d:Q228852|Q228852]]
| 58
|-
| [[Mamie Eisenhower]]
| Unua Damo de Usono de 1953 ĝis 1961
| [[:d:Q233686|Q233686]]
| 57
|-
| [[Natalie Cole]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231942|Q231942]]
| 57
|-
| [[Sarah Ferguson]]
| Brita verkisto, bonfara patrono, publika parolanto, filmproduktanto kaj televida personulo
| [[:d:Q55720|Q55720]]
| 57
|-
| [[Laura Ingalls Wilder]]
| usona porinfana verkisto, taglibristo kaj ĵurnalisto (1867-1957)
| [[:d:Q237514|Q237514]]
| 57
|-
| [[Jonah Hill]]
| usona aktoro
| [[:d:Q313388|Q313388]]
| 57
|-
| [[Pierluigi Collina]]
| itala internacia futbala arbitraciisto
| [[:d:Q485885|Q485885]]
| 57
|-
| [[Travis Scott]]
| 
| [[:d:Q13605596|Q13605596]]
| 57
|-
| [[Estelle Harris]]
| usona aktorino
| [[:d:Q272935|Q272935]]
| 57
|-
| [[Seth Rogen]]
| kanada aktoro, komikisto kaj filmisto (naskita en 1982)
| [[:d:Q220308|Q220308]]
| 57
|-
| [[Nick Vujicic]]
| aŭstralia evangeliisto kaj instiga parolanto
| [[:d:Q298503|Q298503]]
| 56
|-
| [[Khloé Kardashian]]
| Usona amaskomunikila personulo, influanto, entreprenisto (naskita en 1984)
| [[:d:Q231270|Q231270]]
| 56
|-
| [[James Gosling]]
| Kanada komputikisto
| [[:d:Q92622|Q92622]]
| 56
|-
| [[Yusuf al-Qaradawi]]
| egipta islama teologo
| [[:d:Q64129|Q64129]]
| 56
|-
| [[Charles Lamb]]
| brita eseisto kaj aktivaĵisto
| [[:d:Q372984|Q372984]]
| 56
|-
| [[Ani Lorak]]
| ukraina kantisto-kantverkisto, aktorino kaj entreprenisto
| [[:d:Q237081|Q237081]]
| 56
|-
| [[Vajiravudh]]
| reĝo de Siamo de 1910 ĝis 1925
| [[:d:Q161389|Q161389]]
| 56
|-
| [[Alfred Jules Ayer]]
| angla filozofo
| [[:d:Q243757|Q243757]]
| 56
|-
| [[Margaret Fuller]]
| Usona verkisto kaj virinrajta aktivulo (1810–1850)
| [[:d:Q257953|Q257953]]
| 56
|-
| [[Oliver Sacks]]
| brita neŭrologo kaj verkisto (1933–2015)
| [[:d:Q258662|Q258662]]
| 56
|-
| [[Roald Hoffmann]]
| kemia sciencisto
| [[:d:Q273279|Q273279]]
| 56
|-
| [[Julie Walters]]
| brita aktorino
| [[:d:Q228747|Q228747]]
| 56
|-
| [[Jimmy Fallon]]
| usona aktoro
| [[:d:Q335680|Q335680]]
| 55
|-
| [[Avempace]]
| araba andaluza polimatoro (ĉ. 1085 – 1138)
| [[:d:Q11362|Q11362]]
| 55
|-
| [[Guido van Rossum]]
| nederlanda programisto; kreinto de programlingvo Python
| [[:d:Q30942|Q30942]]
| 55
|-
| [[Mary-Louise Parker]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229957|Q229957]]
| 55
|-
| [[Robert J. Shiller]]
| usona ekonomikisto
| [[:d:Q338151|Q338151]]
| 55
|-
| [[Zach Braff]]
| usona aktoro kaj reĝisoro
| [[:d:Q139330|Q139330]]
| 55
|-
| [[Ida Lupino]]
| usona aktorino
| [[:d:Q148669|Q148669]]
| 55
|-
| [[Vladimiro la 2-a de Kievo]]
| granda princo de Kievo
| [[:d:Q60928|Q60928]]
| 55
|-
| [[Maurice Leblanc]]
| franca verkisto
| [[:d:Q314993|Q314993]]
| 55
|-
| [[Henry Wilson]]
| vicprezidanto de Usono de 1873 ĝis 1875
| [[:d:Q313302|Q313302]]
| 55
|-
| [[Kevin Smith]]
| usona aktoro
| [[:d:Q489831|Q489831]]
| 55
|-
| [[Pete Hegseth]]
| usona televida prezentisto kaj registara oficisto (naskita en 1980)
| [[:d:Q7172014|Q7172014]]
| 55
|-
| [[Salman la Perso]]
| kunulo de Mohamedo la Profeto; unua persa konvertito al Islamo
| [[:d:Q557378|Q557378]]
| 55
|-
| [[Frédéric Beigbeder]]
| franca verkisto kaj literatura kritikisto
| [[:d:Q314972|Q314972]]
| 55
|-
| [[al-Ĵazari]]
| mezopotamia matematikisto kaj inventisto
| [[:d:Q81627|Q81627]]
| 54
|-
| [[Ulpien]]
| frua 3-a-jarcenta romia juristo
| [[:d:Q310076|Q310076]]
| 54
|-
| [[Karolo, Duko de Orleano]]
| Duko de Orleano, franca poeto
| [[:d:Q310146|Q310146]]
| 54
|-
| [[Virgil Grissom]]
| usona astronaŭto (1926–1967)
| [[:d:Q110879|Q110879]]
| 54
|-
| [[Pitirim Sorokin]]
| usona sociologo
| [[:d:Q319816|Q319816]]
| 54
|-
| [[Zakir Naik]]
| Barata islama predikisto
| [[:d:Q932829|Q932829]]
| 54
|-
| [[Aleksandr Radiŝĉev]]
| rusa verkisto, poeto, filozofo
| [[:d:Q217470|Q217470]]
| 54
|-
| [[Charles W. Fairbanks]]
| usona politikisto (1852–1918); Vicprezidanto de Usono de 1905 ĝis 1909
| [[:d:Q270539|Q270539]]
| 54
|-
| [[Anton Makarenko]]
| ukraina kaj sovetia edukisto kaj verkisto
| [[:d:Q297448|Q297448]]
| 54
|-
| [[Emily Ratajkowski]]
| usona aktorino
| [[:d:Q5372335|Q5372335]]
| 54
|-
| [[Aaron Sorkin]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299194|Q299194]]
| 53
|-
| [[Makoto Shinkai]]
| japana animea reĝisoro
| [[:d:Q335080|Q335080]]
| 53
|-
| [[Bruce Campbell]]
| usona aktoro
| [[:d:Q309932|Q309932]]
| 53
|-
| [[George Burns]]
| usona aktoro
| [[:d:Q344793|Q344793]]
| 53
|-
| [[Ethel Merman]]
| usona aktorino
| [[:d:Q129087|Q129087]]
| 53
|-
| [[Amalasonte]]
| reĝino de la Ostrogotoj (495-535)
| [[:d:Q371670|Q371670]]
| 53
|-
| [[Wallace Shawn]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311068|Q311068]]
| 53
|-
| [[Patton Oswalt]]
| usona aktoro
| [[:d:Q374065|Q374065]]
| 53
|-
| [[Ray Kroc]]
| usona entreprenisto
| [[:d:Q319648|Q319648]]
| 53
|-
| [[George Arliss]]
| angla aktoro, aŭtoro, dramisto kaj filmisto (1868–1946)
| [[:d:Q182229|Q182229]]
| 53
|-
| [[Amal Clooney]]
| brita-libana advokato
| [[:d:Q16769592|Q16769592]]
| 53
|-
| [[Victoria Woodhull]]
| usona sufrageto, redaktoro (1838-1927)
| [[:d:Q260378|Q260378]]
| 53
|-
| [[Jason Lee]]
| usona aktoro
| [[:d:Q4960|Q4960]]
| 52
|-
| [[Tony Jaa]]
| taja aktoro
| [[:d:Q298551|Q298551]]
| 52
|-
| [[Schuyler Colfax]]
| usona politikisto
| [[:d:Q310852|Q310852]]
| 52
|-
| [[Todd Phillips]]
| usona aktoro
| [[:d:Q362824|Q362824]]
| 52
|-
| [[Emmanuelle Riva]]
| franca aktorino
| [[:d:Q436996|Q436996]]
| 52
|-
| [[Mary Baker Eddy]]
| usona teologo, fondinto de Kristana Scienco (1821–1910)
| [[:d:Q235069|Q235069]]
| 52
|-
| [[Adolf Erik Nordenskiöld]]
| sved-Finnlanda geologo kaj esploristo
| [[:d:Q156749|Q156749]]
| 52
|-
| [[Władysław Szpilman]]
| (1911-2000) pola pianisto, komponisto, holokaŭstotransvivanto
| [[:d:Q157176|Q157176]]
| 52
|-
| [[Michael Mann]]
| usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktanto
| [[:d:Q270097|Q270097]]
| 52
|-
| [[Suzy Eddie Izzard]]
| brita komikisto kaj aktoro (naskita en 1962)
| [[:d:Q254022|Q254022]]
| 52
|-
| [[Charles Fleischer]]
| usona aktoro
| [[:d:Q658690|Q658690]]
| 52
|-
| [[Lisa Edelstein]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229197|Q229197]]
| 51
|-
| [[Asima Chatterjee]]
| barata kemiisto (1917-2006)
| [[:d:Q7450|Q7450]]
| 51
|-
| [[Clark Gregg]]
| usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro
| [[:d:Q113206|Q113206]]
| 51
|-
| [[Kevin James]]
| usona aktoro
| [[:d:Q44561|Q44561]]
| 51
|-
| [[Franz Halder]]
| Germana generalo (1884–1972)
| [[:d:Q57174|Q57174]]
| 51
|-
| [[Dolley Madison]]
| Unua Damo de Usono de 1809 ĝis 1817
| [[:d:Q233638|Q233638]]
| 51
|-
| [[Sergej Dovlatov]]
| soveta verkisto
| [[:d:Q141114|Q141114]]
| 51
|-
| [[John Oliver]]
| angla prezentisto kaj komikisto
| [[:d:Q1701254|Q1701254]]
| 51
|-
| [[Andy Samberg]]
| usona aktoro
| [[:d:Q314640|Q314640]]
| 51
|-
| [[Octavia E. Butler]]
| usona sciencfikcia verkisto (1947-2006)
| [[:d:Q239739|Q239739]]
| 51
|-
| [[Gavin McInnes]]
| kanada ekstremdekstra komentisto
| [[:d:Q5528217|Q5528217]]
| 51
|-
| [[Rashida Jones]]
| usona aktorino
| [[:d:Q540608|Q540608]]
| 51
|-
| [[Robert Burton]]
| angla scienculo
| [[:d:Q259132|Q259132]]
| 51
|-
| [[Archibald Primrose]]
| brita liberala politikisto kaj Ĉefministro de Britio (1847–1929)
| [[:d:Q244620|Q244620]]
| 51
|-
| [[Ksenija Sobĉak]]
| rusia televida kaj radia parolistino, socia kaj polotika aganto
| [[:d:Q287099|Q287099]]
| 51
|-
| [[Abraham ben Meir ibn Ezra]]
| 12-a-jarcenta sefarda rabeno kaj astrologo
| [[:d:Q270670|Q270670]]
| 51
|-
| [[Ilf kaj Petrov]]
| sovetia satira paro verkinta en la rusa
| [[:d:Q262816|Q262816]]
| 51
|-
| [[Colonel Sanders]]
| fondinto de KFC
| [[:d:Q120450|Q120450]]
| 51
|-
| [[Fran Drescher]]
| usona aktorino
| [[:d:Q230632|Q230632]]
| 50
|-
| [[Natalie Clifford Barney]]
| verkisto kaj salonisto (1876-1972)
| [[:d:Q34782|Q34782]]
| 50
|-
| [[Bruno Latour]]
| franca sociologo kaj filozofo (1947–2022)
| [[:d:Q355237|Q355237]]
| 50
|-
| [[Brian Greene]]
| usona fizikisto
| [[:d:Q60815|Q60815]]
| 50
|-
| [[Frei Otto]]
| germana arkitekto
| [[:d:Q64412|Q64412]]
| 50
|-
| [[Eldar Ryazanov]]
| soveta kaj rusa filma reĝisoro
| [[:d:Q381944|Q381944]]
| 50
|-
| [[Domhnall Gleeson]]
| irlanda aktoro
| [[:d:Q456047|Q456047]]
| 50
|-
| [[Taraji P. Henson]]
| usona aktorino
| [[:d:Q235511|Q235511]]
| 50
|-
| [[Huda Ŝaaraŭi]]
| egipta feministo kaj naciisto
| [[:d:Q2423343|Q2423343]]
| 50
|-
| [[Salman Khan]]
| usona edukisto (naskita en 1976)
| [[:d:Q471472|Q471472]]
| 50
|-
| [[Frank Miller]]
| usona verkisto, artisto, filmreĝisoro (naskita en 1957)
| [[:d:Q207676|Q207676]]
| 50
|-
| [[CM Punk]]
| usona aktoro
| [[:d:Q215447|Q215447]]
| 50
|-
| [[Aziz Nesin]]
| turka verkisto
| [[:d:Q327261|Q327261]]
| 50
|-
| [[David Arquette]]
| Usona aktoro, reĝisoro kaj profesia luktisto
| [[:d:Q294185|Q294185]]
| 50
|-
| [[Saul Kripke]]
| Usona filozofo (1940–2022)
| [[:d:Q298521|Q298521]]
| 49
|-
| [[Fareed Zakaria]]
| barat-usona ĵurnalisto kaj aŭtoro
| [[:d:Q333425|Q333425]]
| 49
|-
| [[Christopher Tolkien]]
| literatura akademiulo, verkisto kaj redaktisto (1924–2020)
| [[:d:Q82032|Q82032]]
| 49
|-
| [[Louisa Adams]]
| Prezidentedzino de Usono de 1825 ĝis 1829
| [[:d:Q233660|Q233660]]
| 49
|-
| [[Valentin Glouchko]]
| soveta raketinĝeniero (1908-1989)
| [[:d:Q342397|Q342397]]
| 49
|-
| [[Harriet Martineau]]
| angla verkisto, ekonomikisto kaj sociologo
| [[:d:Q234570|Q234570]]
| 49
|-
| [[Joel McHale]]
| usona aktoro kaj komikisto
| [[:d:Q311993|Q311993]]
| 49
|-
| [[Suzanne Vega]]
| usona kantisto-kantverkisto
| [[:d:Q236112|Q236112]]
| 49
|-
| [[Lynn Redgrave]]
| usona aktorino
| [[:d:Q156552|Q156552]]
| 49
|-
| [[Dimitrie Cantemir]]
| Princo de Moldavio
| [[:d:Q159933|Q159933]]
| 49
|-
| [[Clark Gregg]]
| usona ekonomikisto
| [[:d:Q157255|Q157255]]
| 49
|-
| [[Cao Pi]]
| imperiestro de Ĉinio kaj fondinto de la dinastio Wei
| [[:d:Q313333|Q313333]]
| 49
|-
| [[reĝino Nur de Jordanio]]
| kvara edzino de reĝo Husejn la 1-a de Jordanio
| [[:d:Q240575|Q240575]]
| 49
|-
| [[Seth Green]]
| usona aktoro
| [[:d:Q186757|Q186757]]
| 49
|-
| [[Pargalı Ibrahim Pasha]]
| Grandioza Veziro de la Otomana Imperio
| [[:d:Q511943|Q511943]]
| 49
|-
| [[Kate Millett]]
| usona verkisto, edukisto, artisto kaj aktivulo (1934–2017)
| [[:d:Q292268|Q292268]]
| 49
|-
| [[Gerard Way]]
| usona kantisto
| [[:d:Q204132|Q204132]]
| 49
|-
| [[Nikolao la 1-a de Montenegro]]
| reĝo de Montenegro
| [[:d:Q283255|Q283255]]
| 49
|-
| [[Hassan ibn al-Sabbah]]
| fondinto de la ismaila ŝtato Alamut kaj la Imamo de la nizaraj ismailanoj (1081–1124)
| [[:d:Q124745907|Q124745907]]
| 49
|-
| [[Monique Wittig]]
| franca verkistino, lesba aktivulino kaj feministo
| [[:d:Q263201|Q263201]]
| 49
|-
| [[Kritias]]
| atena politikisto de antikveco
| [[:d:Q294092|Q294092]]
| 49
|-
| [[Michael Psellos]]
| bizanca verkisto kaj filozofo
| [[:d:Q294109|Q294109]]
| 49
|-
| [[Bob Odenkirk]]
| usona aktoro
| [[:d:Q888178|Q888178]]
| 49
|-
| [[David Morse]]
| usona aktoro
| [[:d:Q296370|Q296370]]
| 49
|-
| [[Harold Ramis]]
| usona aktoro
| [[:d:Q286890|Q286890]]
| 49
|-
| [[Bhartṛhari]]
| hinda lingvisto, poeto kaj verkisto
| [[:d:Q335161|Q335161]]
| 48
|-
| [[Amy Klobuchar]]
| usona advokato kaj politikisto (naskita en 1960)
| [[:d:Q22237|Q22237]]
| 48
|-
| [[Mihrimah Sultan]]
| otomana princino, filino de Sulejmano la Grandioza kaj Hürrem Sultan
| [[:d:Q80764|Q80764]]
| 48
|-
| [[Olivia Williams]]
| brita aktorino
| [[:d:Q231163|Q231163]]
| 48
|-
| [[Felix Hausdorff]]
| germana matematikisto
| [[:d:Q75856|Q75856]]
| 48
|-
| [[Johana la 3-a de Navaro]]
| reĝino de Navaro
| [[:d:Q229286|Q229286]]
| 48
|-
| [[Elizabeth Gilbert]]
| usona verkisto
| [[:d:Q231424|Q231424]]
| 48
|-
| [[Ghassan Kanafani]]
| palestina verkisto (1936-1972)
| [[:d:Q369696|Q369696]]
| 48
|-
| [[Olivia Munn]]
| usona aktorino, komikisto, televida personulo kaj aŭtoro
| [[:d:Q236475|Q236475]]
| 48
|-
| [[Marie Stopes]]
| brita kontraŭkoncipa aktivulo kaj paleontologo (1880-1958)
| [[:d:Q442231|Q442231]]
| 48
|-
| [[Philip Kotler]]
| usona merkatiga aŭtoro, konsultisto kaj profesoro
| [[:d:Q164170|Q164170]]
| 48
|-
| [[Nurbanu Sultan]]
| favorato kaj pli posta edzino de la otomana sultano Selim la 2-a
| [[:d:Q238091|Q238091]]
| 48
|-
| [[Hara Takashi]]
| Ĉefministro de Japanio de 1918 ĝis 1921
| [[:d:Q315553|Q315553]]
| 48
|-
| [[Hiram Bingham]]
| usona akademiulo, esploristo, trezorĉasisto kaj politikisto (1875–1956)
| [[:d:Q237220|Q237220]]
| 48
|-
| [[Marie Bashkirtseff]]
| ukraina-franca artisto
| [[:d:Q255253|Q255253]]
| 48
|-
| [[Oleg Sentsov]]
| ukraina filmisto kaj aktivulo (naskita en 1976)
| [[:d:Q17128150|Q17128150]]
| 48
|-
| [[Petra Mede]]
| Sveda komikisto, dancisto kaj televida prezentisto
| [[:d:Q3809242|Q3809242]]
| 48
|-
| [[Yaqut al-Hamawi]]
| araba bibliografo kaj geografiisto (1179–1229)
| [[:d:Q316364|Q316364]]
| 48
|-
| [[James Gunn]]
| usona aktoro, scenaristo kaj filmisto
| [[:d:Q717015|Q717015]]
| 48
|-
| [[Timothy Snyder]]
| usona historiisto
| [[:d:Q747312|Q747312]]
| 48
|-
| [[Alex Haley]]
| usona verkisto
| [[:d:Q296069|Q296069]]
| 48
|-
| [[Corey Taylor]]
| usona kantisto, el la bandoj Slipknot kaj Stone Sour
| [[:d:Q295120|Q295120]]
| 48
|-
| [[Appius Claudius Caecus]]
| romia ŝtatisto kaj verkisto
| [[:d:Q297783|Q297783]]
| 48
|-
| [[Frank Darabont]]
| Usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktoro
| [[:d:Q295445|Q295445]]
| 48
|-
| [[Tobin Bell]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310190|Q310190]]
| 48
|-
| [[Katherine Langford]]
| aŭstralia aktoro
| [[:d:Q29155310|Q29155310]]
| 48
|-
| [[Tom Kenny]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299282|Q299282]]
| 47
|-
| [[Julia Margaret Cameron]]
| brita fotisto (1815–1879)
| [[:d:Q230120|Q230120]]
| 47
|-
| [[Scott Carpenter]]
| usona testpiloto, astronaŭto kaj akvonaŭto (1925–2013)
| [[:d:Q335503|Q335503]]
| 47
|-
| [[Charles Percy Snow]]
| angla romanisto kaj fizika kemiisto (1905–1980)
| [[:d:Q333575|Q333575]]
| 47
|-
| [[Ben Barnes]]
| brita aktoro kaj kantisto
| [[:d:Q310086|Q310086]]
| 47
|-
| [[Isaac Ben-Zvi]]
| 2-a Presidento de Israelo
| [[:d:Q128894|Q128894]]
| 47
|-
| [[Marcus Manilieo]]
| romia poeto
| [[:d:Q352684|Q352684]]
| 47
|-
| [[Robert Englund]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310389|Q310389]]
| 47
|-
| [[Vatsyayana]]
| Hinda bramina poeto, 5-a jarcento
| [[:d:Q380234|Q380234]]
| 47
|-
| [[Temple Grandin]]
| usona kuracisto pri bestoscienco, aŭtoro kaj aŭtisma aktivulo
| [[:d:Q232810|Q232810]]
| 47
|-
| [[Richard George Adams]]
| brita verkisto
| [[:d:Q313289|Q313289]]
| 47
|-
| [[Nigel Short]]
| angla ŝakludanto kaj verkisto
| [[:d:Q313778|Q313778]]
| 47
|-
| [[Hafsa Sultan]]
| unua Valida Sultano de la Otomana Imperio de 1520 ĝis 1534
| [[:d:Q2425979|Q2425979]]
| 47
|-
| [[Jean Froissart]]
| franca verkisto
| [[:d:Q315000|Q315000]]
| 47
|-
| [[Silius Italicus]]
| romia poeto kaj politikisto
| [[:d:Q316123|Q316123]]
| 47
|-
| [[Tirtaeo]]
| greka lirika poeto
| [[:d:Q316094|Q316094]]
| 47
|-
| [[Theodosius Dobjansky]]
| soveta kaj usona genetikisto kaj evolua biologo (1900-1975)
| [[:d:Q246731|Q246731]]
| 47
|-
| [[Aubrey Beardsley]]
| brita ilustristo kaj verkisto
| [[:d:Q272566|Q272566]]
| 47
|-
| [[Hamza ibn ‘Abd al-Muttalib]]
| La kunulo kaj onklo de Mohamedo (ĉ. 568–625)
| [[:d:Q770033|Q770033]]
| 47
|-
| [[Ŝams Tabrizi]]
| irana sufia mistikulo kaj spiritulo
| [[:d:Q796587|Q796587]]
| 47
|-
| [[Peter Abrahams]]
| sudafrika verkisto kaj ĵurnalisto
| [[:d:Q217069|Q217069]]
| 47
|-
| [[George Sanders]]
| brita aktoro
| [[:d:Q296491|Q296491]]
| 47
|-
| [[Kim Yu-na]]
| Sudkorea glitkuristo
| [[:d:Q229124|Q229124]]
| 47
|-
| [[Niketas Choniates]]
| Greka historiisto (1155-1217)
| [[:d:Q297340|Q297340]]
| 47
|-
| [[Vojislav Šešelj]]
| serba politikisto (naskita en 1954)
| [[:d:Q298063|Q298063]]
| 47
|-
| [[Martha Nussbaum]]
| usona filozofo
| [[:d:Q235470|Q235470]]
| 47
|-
| [[Krysten Ritter]]
| usona aktorino
| [[:d:Q258793|Q258793]]
| 47
|-
| [[Mike Epps]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311962|Q311962]]
| 47
|-
| [[Vincent D'Onofrio]]
| usona aktoro
| [[:d:Q320052|Q320052]]
| 47
|-
| [[Louis Gossett Jr.]]
| usona aktoro
| [[:d:Q329719|Q329719]]
| 47
|-
| [[Katerino de Valois]]
| Reĝedzino de Anglio
| [[:d:Q229192|Q229192]]
| 46
|-
| [[Tsangyang Gyatso]]
| Sesa Dalai-Lamao de Tibeto
| [[:d:Q25251|Q25251]]
| 46
|-
| [[Crispin Glover]]
| usona aktoro
| [[:d:Q310060|Q310060]]
| 46
|-
| [[John Cheever]]
| usona verkisto
| [[:d:Q336151|Q336151]]
| 46
|-
| [[Pavel Florenskij]]
| rusa ortodoksa pastro, teologo, filozofo kaj matematikisto
| [[:d:Q336769|Q336769]]
| 46
|-
| [[Kristin Chenoweth]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231811|Q231811]]
| 46
|-
| [[Michael Cunningham]]
| usona verkisto
| [[:d:Q310257|Q310257]]
| 46
|-
| [[Bent Larsen]]
| dana ŝaka grandmajstro kaj aŭtoro (1935–2010)
| [[:d:Q108807|Q108807]]
| 46
|-
| [[Ed Sullivan]]
| usona televida prezentisto (1901-1974)
| [[:d:Q83807|Q83807]]
| 46
|-
| [[Walter Bagehot]]
| brita ekonomikisto, ĵurnalisto kaj eseisto (1826-1877)
| [[:d:Q369022|Q369022]]
| 46
|-
| [[Frederik Pohl]]
| usona sciencfikcia verkisto kaj redaktisto (1919–2013)
| [[:d:Q312641|Q312641]]
| 46
|-
| [[E. L. James]]
| brita verkisto
| [[:d:Q59896|Q59896]]
| 46
|-
| [[Nonnos de Panopolis]]
| bizanca greka poeto
| [[:d:Q312916|Q312916]]
| 46
|-
| [[Halide Edib Adıvar]]
| turka aktivulo, verkisto kaj politikisto
| [[:d:Q234289|Q234289]]
| 46
|-
| [[Leslie Howard]]
| brita aktoro (1893–1943)
| [[:d:Q156178|Q156178]]
| 46
|-
| [[George Steiner]]
| usona verkisto
| [[:d:Q453288|Q453288]]
| 46
|-
| [[Gaius]]
| romia juristo (2-a jarcento p.K.)
| [[:d:Q313439|Q313439]]
| 46
|-
| [[Maher Zain]]
| R&amp;B-kantisto, kantverkisto kaj muzikproduktanto
| [[:d:Q2750368|Q2750368]]
| 46
|-
| [[Afanasij Fet]]
| rusa poeto
| [[:d:Q314212|Q314212]]
| 46
|-
| [[John Desmond Bernal]]
| brita fizikisto
| [[:d:Q168362|Q168362]]
| 46
|-
| [[Nathan Lane]]
| usona aktoro
| [[:d:Q491264|Q491264]]
| 46
|-
| [[Anna Sewell]]
| angla romanverkisto
| [[:d:Q258741|Q258741]]
| 46
|-
| [[Alphonse Karr]]
| franca kritikisto, ĵurnalisto kaj romanisto (1808-1890)
| [[:d:Q186221|Q186221]]
| 46
|-
| [[Dev Anand]]
| Hinda aktoro, produktoro, reĝisoro
| [[:d:Q320115|Q320115]]
| 46
|-
| [[Elliott Smith]]
| usona muzikisto (1969–2003)
| [[:d:Q210428|Q210428]]
| 46
|-
| [[Eduard Suess]]
| aŭstra geologo
| [[:d:Q156941|Q156941]]
| 46
|-
| [[Ray Romano]]
| usona aktoro
| [[:d:Q220836|Q220836]]
| 46
|-
| [[Bonnie Hunt]]
| usona aktorino
| [[:d:Q272952|Q272952]]
| 46
|-
| [[Andy Kaufman]]
| usona aktoro
| [[:d:Q299983|Q299983]]
| 46
|-
| [[Wang Yangming]]
| ĉina filozofo (1472–1529)
| [[:d:Q378462|Q378462]]
| 46
|-
| [[Artie Lange]]
| usona aktoro
| [[:d:Q712452|Q712452]]
| 46
|-
| [[RZA]]
| usona aktoro
| [[:d:Q52447|Q52447]]
| 46
|-
| [[Ama Ata Aidoo]]
| Ganaa poetino
| [[:d:Q298224|Q298224]]
| 45
|-
| [[Sokullu Mehmed Paşa]]
| ĉefveziro de la Otomana Imperio (1565–1579)
| [[:d:Q298419|Q298419]]
| 45
|-
| [[Abu al-Faraj al-Isfahani]]
| persa poeto
| [[:d:Q335599|Q335599]]
| 45
|-
| [[Bret Hart]]
| kanada luktisto, verkisto kaj aktoro
| [[:d:Q81324|Q81324]]
| 45
|-
| [[Philip Sheridan]]
| usona generalo
| [[:d:Q355452|Q355452]]
| 45
|-
| [[William Whewell]]
| angla filozofo kaj historiisto de scienco (1794–1866)
| [[:d:Q333922|Q333922]]
| 45
|-
| [[Alan J. Pakula]]
| Usona filmreĝisoro, verkisto kaj produktoro (1928–1998)
| [[:d:Q51519|Q51519]]
| 45
|-
| [[Lobsang Gyatso]]
| politika kaj religia gvidanto de Tibeto (1617-1682)
| [[:d:Q25252|Q25252]]
| 45
|-
| [[Shane Dawson]]
| Usona Interreta personeco (naskita en 1988)
| [[:d:Q311078|Q311078]]
| 45
|-
| [[Janeane Garofalo]]
| usona aktorino
| [[:d:Q40143|Q40143]]
| 45
|-
| [[Molly Ringwald]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231460|Q231460]]
| 45
|-
| [[Rose Marie]]
| usona aktorino
| [[:d:Q94487|Q94487]]
| 45
|-
| [[Niĉiren]]
| japana bikŝuo; fondinto de budhisma skolo nomita laŭ li
| [[:d:Q311478|Q311478]]
| 45
|-
| [[David Walliams]]
| angla aktoro, komikisto kaj verkisto
| [[:d:Q359665|Q359665]]
| 45
|-
| [[William Osler]]
| Kanada kuracisto
| [[:d:Q369668|Q369668]]
| 45
|-
| [[Jeanette Winterson]]
| usona verkistino
| [[:d:Q233584|Q233584]]
| 45
|-
| [[William Carey]]
| Angla baptista misiisto kaj ministro (1761-1834)
| [[:d:Q312948|Q312948]]
| 45
|-
| [[Julianino el Norwich]]
| angla teologino; sanktulino laŭ Anglikanismo kaj Luteranismo
| [[:d:Q236699|Q236699]]
| 45
|-
| [[Robert Shaw]]
| brita aktoro kaj verkisto
| [[:d:Q313727|Q313727]]
| 45
|-
| [[Léon Degrelle]]
| belga ĵurnalisto, politikisto, SS-soldato, kunlaboranto, fuĝanto
| [[:d:Q158844|Q158844]]
| 45
|-
| [[Bob Kane]]
| usona komiksisto, kun-kreinto de Batman (1915-1998)
| [[:d:Q313048|Q313048]]
| 45
|-
| [[Henry Thomas Buckle]]
| angla historiisto (1821–1862)
| [[:d:Q435699|Q435699]]
| 45
|-
| [[Nikolaj Trubeckoj]]
| rusa lingvisto
| [[:d:Q159491|Q159491]]
| 45
|-
| [[Leyla Zana]]
| kurda aktivulo kaj politikisto
| [[:d:Q464689|Q464689]]
| 45
|-
| [[Jean Cabut]]
| franca gazetara karikaturisto
| [[:d:Q2932464|Q2932464]]
| 45
|-
| [[Jeff Foxworthy]]
| Usona komikisto, aktoro, gastiganto kaj verkisto
| [[:d:Q2449557|Q2449557]]
| 45
|-
| [[Twinkle Khanna]]
| barata aktorino kaj verkisto
| [[:d:Q2556523|Q2556523]]
| 45
|-
| [[Bill Nye]]
| usona scienca edukisto, komikisto, televida prezentisto, aktoro, verkisto, sciencisto kaj iama meĥanika inĝeniero
| [[:d:Q2619019|Q2619019]]
| 45
|-
| [[Henry Rollins]]
| usona aktoro
| [[:d:Q318509|Q318509]]
| 45
|-
| [[Peter Ackroyd]]
| angla aŭtoro
| [[:d:Q319169|Q319169]]
| 45
|-
| [[Juba la 2-a]]
| reĝo de Numidio
| [[:d:Q315670|Q315670]]
| 45
|-
| [[Amy Schumer]]
| Usona tujkomediisto kaj aktorino
| [[:d:Q4749380|Q4749380]]
| 45
|-
| [[Baz Luhrmann]]
| Aŭstralia verkisto, reĝisoro kaj produktoro
| [[:d:Q250545|Q250545]]
| 45
|-
| [[Tatiana Maslany]]
| kanada aktorino
| [[:d:Q7688099|Q7688099]]
| 45
|-
| [[Jane Alexander]]
| usona aktorino
| [[:d:Q242717|Q242717]]
| 45
|-
| [[Frances Burney]]
| angla satira romanverkisto, taglibristo, dramisto (1752-1840)
| [[:d:Q259530|Q259530]]
| 45
|-
| [[Matthew Gray Gubler]]
| usona aktoro
| [[:d:Q313501|Q313501]]
| 45
|-
| [[Burl Ives]]
| usona aktoro
| [[:d:Q315723|Q315723]]
| 45
|-
| [[Robert Sheckley]]
| usona verkisto
| [[:d:Q333246|Q333246]]
| 45
|-
| [[King Vidor]]
| usona reĝisoro (1894-1982)
| [[:d:Q51133|Q51133]]
| 45
|-
| [[Zalman Ŝazar]]
| israela politikisto kaj ŝtatisto
| [[:d:Q299100|Q299100]]
| 44
|-
| [[Bernadette Peters]]
| usona aktorino
| [[:d:Q231391|Q231391]]
| 44
|-
| [[Imperiestrino Jitō]]
| japana Imperiestrino
| [[:d:Q232026|Q232026]]
| 44
|-
| [[John Toland]]
| irlanda filozofo
| [[:d:Q335820|Q335820]]
| 44
|-
| [[Randy Pausch]]
| usona profesoro pri komputiko, homa-komputila interagado kaj dezajno
| [[:d:Q49828|Q49828]]
| 44
|-
| [[Victoria de Badeno]]
| Reĝedzino de Svedio (1907-1930)
| [[:d:Q57648|Q57648]]
| 44
|-
| [[Aboulféda]]
| mezepoka araba historiisto kaj geografiisto
| [[:d:Q311462|Q311462]]
| 44
|-
| [[John Wyndham]]
| angla sciencfikcia aŭtoro (1903–1969)
| [[:d:Q313673|Q313673]]
| 44
|-
| [[David McCallum]]
| skota aktoro kaj muzikisto (1933–2023)
| [[:d:Q313023|Q313023]]
| 44
|-
| [[Rebel Wilson]]
| aŭstralia aktorino, verkistino kaj produktanto
| [[:d:Q442897|Q442897]]
| 44
|-
| [[Amber Berson]]
| usona aktorino
| [[:d:Q456862|Q456862]]
| 44
|-
| [[Marion Zimmer Bradley]]
| usona aŭtoro de sciencfikciaj romanoj
| [[:d:Q465179|Q465179]]
| 44
|-
| [[Farah Khan]]
| barata filmreĝisoro kaj koreografo
| [[:d:Q167636|Q167636]]
| 44
|-
| [[Pompeius Trogus]]
| Galo-romia historiisto kiu prosperis dum la regado de la imperiestro Aŭgusto
| [[:d:Q316119|Q316119]]
| 44
|-
| [[Gajo Valerio Flako]]
| romia poeto kaj verkisto
| [[:d:Q316090|Q316090]]
| 44
|-
| [[Vassilij Axionov]]
| sovet-usona verkisto
| [[:d:Q315185|Q315185]]
| 44
|-
| [[Songtsen Gampo]]
| tibeta imperiestro (604-650)
| [[:d:Q320122|Q320122]]
| 44
|-
| [[Ramo la 2-a de Siamo]]
| reĝo de Siamo (1809–1824)
| [[:d:Q319675|Q319675]]
| 44
|-
| [[Richard Armitage]]
| angla aktoro
| [[:d:Q181806|Q181806]]
| 44
|-
| [[Karlo de Valois]]
| franca princo, frato de reĝo Filipo la 4-a la Bela
| [[:d:Q270438|Q270438]]
| 44
|-
| [[Jewel]]
| usona aktorino
| [[:d:Q229018|Q229018]]
| 44
|-
| [[Cheech Marin]]
| usona aktoro
| [[:d:Q73007|Q73007]]
| 44
|-
| [[Anne Tyler]]
| usona romanisto
| [[:d:Q235615|Q235615]]
| 44
|-
| [[Haing S. Ngor]]
| usona aktoro
| [[:d:Q312364|Q312364]]
| 44
|-
| [[Hans-Hermann Hoppe]]
| Ekonomiisto de la Aŭstra skolo kaj libertariana anarki-kapitalisma filozofo
| [[:d:Q76688|Q76688]]
| 43
|-
| [[Richard Avenarius]]
| germana filozofo
| [[:d:Q76516|Q76516]]
| 43
|-
| [[Howard Stern]]
| usona aktoro
| [[:d:Q348603|Q348603]]
| 43
|-
| [[James Taylor]]
| usona kantisto kaj gitaristo
| [[:d:Q310300|Q310300]]
| 43
|-
| [[James Thurber]]
| usona verkisto
| [[:d:Q124527|Q124527]]
| 43
|-
| [[Ludwig Beck]]
| germana generalo
| [[:d:Q57170|Q57170]]
| 43
|-
| [[Mahasweta Devi]]
| barata verkisto
| [[:d:Q144391|Q144391]]
| 43
|-
| [[Robert Benton]]
| usona filmisto
| [[:d:Q59085|Q59085]]
| 43
|-
| [[Jonathan Nolan]]
| brit-usona scenaristo (naskita en 1976)
| [[:d:Q372788|Q372788]]
| 43
|-
| [[Olaudah Equiano]]
| sklavo, liberulo, aboliciisto, maristo kaj anglalingva afrika verkisto
| [[:d:Q379887|Q379887]]
| 43
|-
| [[Neil Postman]]
| usona verkisto kaj akademiano
| [[:d:Q436131|Q436131]]
| 43
|-
| [[Prisko]]
| 5-a-jarcenta diplomato, historiisto kaj oratoro
| [[:d:Q311731|Q311731]]
| 43
|-
| [[Herodiano]]
| helena historiisto de Romio de la 2a jarcento p.K.
| [[:d:Q313056|Q313056]]
| 43
|-
| [[Lawrence M. Krauss]]
| teoria fizikisto
| [[:d:Q470468|Q470468]]
| 43
|-
| [[Robin Sharma]]
| kanada memhelpa verkisto
| [[:d:Q2604952|Q2604952]]
| 43
|-
| [[Jean Gaston Darboux]]
| franca matematikisto
| [[:d:Q164784|Q164784]]
| 43
|-
| [[Manfredo de Sicilio]]
| reĝo de Sicilio de 1258 ĝis 1266
| [[:d:Q164889|Q164889]]
| 43
|-
| [[Charles De Coster]]
| belga romanisto
| [[:d:Q315176|Q315176]]
| 43
|-
| [[Anatoly Fomenko]]
| rusia matematikisto
| [[:d:Q158465|Q158465]]
| 43
|-
| [[Daniel O'Connell]]
| irlanda politika gvidanto (1775–1847)
| [[:d:Q314917|Q314917]]
| 43
|-
| [[Ban Zhao]]
| ĉina verkisto kaj politikisto je la antikveco
| [[:d:Q177081|Q177081]]
| 43
|-
| [[Atiŝa]]
| bengala budhana sciulo
| [[:d:Q320150|Q320150]]
| 43
|-
| [[Turhan Sultan]]
| edzino de sultano Ibrahim la 1-a kaj &quot;reĝinpatrino&quot; (Valida Sultanino)
| [[:d:Q621548|Q621548]]
| 43
|-
| [[Lucretia Mott]]
| usona sufrageto
| [[:d:Q267107|Q267107]]
| 43
|-
| [[Evgeny Kissin]]
| 
| [[:d:Q160154|Q160154]]
| 43
|-
| [[Dan Simmons]]
| usona romanisto
| [[:d:Q297538|Q297538]]
| 43
|-
| [[Michael Rosenbaum]]
| usona aktoro
| [[:d:Q311613|Q311613]]
| 43
|-
| [[LeVar Burton]]
| usona aktoro
| [[:d:Q312570|Q312570]]
| 43
|-
| [[Charlie Kaufman]]
| usona scenaristo
| [[:d:Q312751|Q312751]]
| 43
|-
| [[Harpo Marx]]
| usona aktoro
| [[:d:Q317237|Q317237]]
| 43
|-
| [[Chazz Palminteri]]
| usona aktoro
| [[:d:Q338812|Q338812]]
| 43
|-
| [[Henry Winkler]]
| usona aktoro
| [[:d:Q343983|Q343983]]
| 43
|-
| [[Rainn Wilson]]
| usona aktoro
| [[:d:Q349548|Q349548]]
| 43
|-
| [[Lidia Gueiler Tejada]]
| 
| [[:d:Q466098|Q466098]]
| 43
|-
| [[John Pilger]]
| aŭstralia ĵurnalisto
| [[:d:Q471546|Q471546]]
| 43
|-
| [[Kalki Koechlin]]
| 
| [[:d:Q3192216|Q3192216]]
| 43
|-
| [[Masih Alinejad]]
| 
| [[:d:Q6783266|Q6783266]]
| 43
|-
| [[Ryan Coogler]]
| 
| [[:d:Q7383978|Q7383978]]
| 43
|-
| [[Jajadeva]]
| hinda, vaiŝnava, sanskrita poeto (12-a jarcento)
| [[:d:Q335015|Q335015]]
| 42
|-
| [[Gedun Gyatso]]
| Dalai-lamao de Tibeto (1476-1542)
| [[:d:Q25259|Q25259]]
| 42
|-
| [[Albert Brooks]]
| usona aktoro
| [[:d:Q356303|Q356303]]
| 42
|-
| [[William S. Gilbert]]
| angla dramisto, poeto kaj ilustristo (1836–1911)
| [[:d:Q348513|Q348513]]
| 42
|-
| [[Johann Ludwig Burckhardt]]
| svisa esploristo kaj orientalisto
| [[:d:Q39691|Q39691]]
| 42
|-
| [[Genmei]]
| tennoino de Japanio
| [[:d:Q233224|Q233224]]
| 42
|-
| [[John Hughes]]
| usona reĝisoro, scenaristo kaj produktanto (1950-2009)
| [[:d:Q311263|Q311263]]
| 42
|-
| [[Mark Kelly]]
| eksa astronaŭto, usona senatano por Arizono ekde 2021
| [[:d:Q357510|Q357510]]
| 42
|-
| [[Sayyid Abul Ala Maududi]]
| sudazia islama akademiulo, Fondinto de Jamaat-e-Islami (1903–1979)
| [[:d:Q369907|Q369907]]
| 42
|-
| [[Horace Mann]]
| usona politikisto
| [[:d:Q1151173|Q1151173]]
| 42
|-
| [[Henry Ward Beecher]]
| usona aboliciista pastro
| [[:d:Q1607404|Q1607404]]
| 42
|-
| [[Ibn Khordadbeh]]
| persa geografo kaj oficisto (mortis 913)
| [[:d:Q380004|Q380004]]
| 42
|-
| [[Kōgyoku]]
| japana imperiestrino
| [[:d:Q235296|Q235296]]
| 42
|-
| [[Fritz Leiber]]
| usona verkisto de fantazio, hororo kaj sciencfikcio (1910–1992)
| [[:d:Q313185|Q313185]]
| 42
|-
| [[Sue Grafton]]
| usona verkisto
| [[:d:Q234865|Q234865]]
| 42
|-
| [[Knud Rasmussen]]
| dana esploristo kaj antropologo
| [[:d:Q312769|Q312769]]
| 42
|-
| [[Thibaut la 1-a de Navaro]]
| Reĝo de Navaro de 1234 ĝis 1253
| [[:d:Q314562|Q314562]]
| 42
|-
| [[Conradin]]
| Duko de Ŝvabio, Reĝo de Jerusalemo kaj Reĝo de Sicilio; la lasta reganto de la Ŝtaŭfen-dinastio
| [[:d:Q158246|Q158246]]
| 42
|-
| [[Klemento de Ohrid]]
| mezepoka bulgara erudiculo
| [[:d:Q158504|Q158504]]
| 42
|-
| [[Ellen Terry]]
| angla aktorino (1847–1928)
| [[:d:Q241966|Q241966]]
| 42
|-
| [[Celso]]
| greka filozofo de la 2-a jarcento
| [[:d:Q315370|Q315370]]
| 42
|-
| [[Eileen Chang]]
| ĉin-naskita usona eseisto, romanisto kaj scenaristo
| [[:d:Q197155|Q197155]]
| 42
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>6tl4ulwd3w8zlcof6t8l66ff7mhie0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kantono Livingston (Kentukio)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>901264</id>
    <revision>
      <id>9393362</id>
      <parentid>9026327</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2913" sha1="ru4w4uf8pr6y0sxny6f9vjvxpzsks0z" xml:space="preserve">{{aliaj signifoj|kantono Livingston}}{{Informkesto usona kantono
    |kantono= Livingston
    |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''
    |plej_granda_urbo= 
    |subŝtato= Kentukio
    |bildo = Old Livingston County Courthouse, Smithland.jpg
    |bildo-priskribo = historia, eksa kantona juĝejo 
    |mapo = Map of Kentucky highlighting Livingston County.svg
    |areo_suma_km2=   {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
    |areo_tera_km2=  {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}}
    |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} 
    |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}
    |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} 
    |censa_jaro= {{WikidataLoĝantaroDato}}
    |denso_km2=  {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}}
    |horzono= [[orienta horzono de Nordameriko (UTC-5)]]
    |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}
    |retejo= &lt;!-- vidu tekste --&gt;
    |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}}
}}
La '''kantono Livingston''' - [[angle]]  ''Livingston County'', prononco laŭ la [[sistemo IFA]] [{{IFA|lˈɪvɪŋstən kˈa͡ʊnti}}], aŭ pli simple proksimume {{prononco |LIVi''ng''sten KAŬNti}} - estas [[county|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Kentukio]]. Ĝi fondiĝis en la jaro {{#invoke:Wikidata|claim|P571}}. Kantona ĉefurbo estas ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono (kiel la [[Kantono Livingston (Nov-Jorkio)|samnoma kantono]] en [[Nov-Jorkio]]) ricevis sian nomon laŭ la usona politikisto ''''Robert R. Livingston'' (1746-1813), ne laŭ ''Edward Livingston'' (1764-1836), lia 18 jarojn pli juna frato, laŭ kiuj estas nomataj pluraj aliaj usonaj kantonoj.

Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La orientan kaj nordan limon de la kantono konsistigas la [[rivero Ohio]], kiu samtempe estas la limo al la najbara [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Ilinojso]] nordoriente. 
 
== Eksteraj ligiloj ==
* {{Oficiala retejo}} ({{en}})

[[dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la kantona juĝejo en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''}}]]

{{projektoj}}
{{kantonoj de Kentukio}}
{{Ĝermo|Kentukio}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Livingston}}

[[Kategorio:Kantonoj de Kentukio]]</text>
      <sha1>ru4w4uf8pr6y0sxny6f9vjvxpzsks0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wolfgang Meid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>902647</id>
    <revision>
      <id>9393202</id>
      <parentid>9166613</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>+ ligiloj Marija Gimbutas kaj Sándor Bökönyi</comment>
      <origin>9393202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4564" sha1="0n7fp5tlxg3ven149znuh1xk4k83cmj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Wolfgang MEID''' (naskiĝinta la {{daton|12|11|1929}} en [[Pfungstadt]]) estas [[germanio|germana]] lingvisto pri la [[hindeŭropa lingvaro]] kaj pensiiĝinta universitata profesoro. Li famiĝas kiel [[keltoj|keltologo]]. 
== Vivo ==
Studis Meid komparan lingvosciencon, klasikan filologion kaj [[hindologio]]n en [[Frankfurto ĉe Majno]] kaj [[Tübingen]]. En ĉi laste menciita urbo sukcesis doktoriĝo en la 1955-a jaro. Post docentadoj ĉe ''Nacia universitato de Irlando'' ([[Dublino]]) kaj [[universitato de Würzburg]] li fariĝis en 1965 profesoro ĉe la [[universitato de Innsbruck]]. En sia habilitiĝlaboraĵo (1961 en Würzburg) li priesploris la hindeuropajn bazojn de la malnovira verbo-sistemo; intereso pri la keltoj plene evoluis Dubline. Asistanto lia en Innsbruck estis ekde 1967 [[Hans Schmeja]]. Dum multaj jaroj Meid prezidantis ĉe ''Indogermanische Gesellschaft''; danke al Meid, la insbruka altlernejo tutmonde konatiĝis inter la fakuloj pri historia lingvoscienco. En la 1999-a jaro li pensiiĝis.

Eldonadis li la periodaĵojn &quot;Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft&quot; kaj &quot;Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft&quot;. Kunlaboradis li i.a. por la [[budapeŝto|budapeŝta]] gazeto &quot;Archaeolingua&quot;. Verkis li 30 monografiojn kaj pli ol 130 fakeseojn por periodaĵoj kaj artikolkolektoj.

== Honoroj ==
* 1974: koresponda membro de [[Aŭstra Akademio de Sciencoj]] 
* 1993: Wilhelm-Hartel-premio
*1994: ''Große Silbernes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich'' (austra meritsigno)
*1999: Peter  Anreiter kaj  Erzsébet  Jerem (eld.): ''Studia celtica et indogermanica. Festschrift für Wolfgang  Meid  zum  70. Geburtstag,''  (=Archaeolingua,   10), Budapeŝto 1999, ISBN  963-8046-28-7.&lt;ref&gt;[https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/if-2001-0125/html etprezento]&lt;/ref&gt;
*2003: premio ''Pro Scientia Hungarica'' de la [[Hungara Scienca Akademio]]
* 2004: honora doktoreco en Dublino

== Verkoj (elekto) ==
;aŭtore
* ''Personalia mit -no-Suffix. Studien zu den mittels -no- gebildeten westindogermanischen Führer- und Herrscherbezeichnungen, Götternamen und verwandten Personalia''. Disertacio, Tübingen 1955 (nepresita)
* ''Die indogermanischen Grundlagen der altirischen absoluten und konjunkten Verbalflexion''. Harrassowitz, Wiesbaden 1963
* ''Die Kelten''. Dua eldono, Reclam, Stuttgart 2011, ISBN 978-3-15-017053-3 ([http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/id=10256&amp;count=6522&amp;recno=39&amp;type=rezbuecher&amp;sort=datum&amp;order=down recenzo sciencista]) 
* ''Das germanische Praeteritum. Indogermanische Grundlagen und Entfaltung im Germanischen'' (=Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft, 3), Innsbruck 1971

;prilaborante
* Hans Krahe: ''Germanische Sprachwissenschaft''. Göschen, Berlin 1967ss.
# ''Einleitung und Lautlehre'' (=Sammlung Göschen, 238) Sepa eldono, 1969
# ''Formenlehre'' (=Sammlung Göschen, 780). Sepa eldono 1969 
# ''Wortbildungslehre'' (=Sammlung Göschen, 1218). Sepa eldono 1969
* Hans Krahe: ''Grundzüge der vergleichenden Syntax der indogermanischen Sprachen'' (=Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft, 8). Universität Innsbruck 1972, kune kun Hans Schmeja

;tradukante
* [[Marija Gimbutas]]: ''Das Ende Alteuropas. Der Einfall von Steppennomaden aus Südrußland und die Indogermanisierung Mitteleuropas'' (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft/Sonderheft, 90). Archaeolingua, Budapest 1994, ISBN 963-8046-09-0 (kune kun Maria Seissl). 
* [[Sándor Bökönyi]]: ''Das Przewalski-Pferd oder Das mongolische Wildpferd'' (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft/Sonderheft, 127). Archaeolingua, Innsbruck 2008, ISBN 978-3-85124-223-2

;eldonistece
* Ernst A. Ebbinghaus: Gotica (kunlaboris Christian T. Petersen)
* kun [[Hermann Ölberg]] kaj Hans Schmeja: ''Studien zur Namenkunde und Sprachgeographie. Festschrift für Karl Finsterwalder zum 70. Geburtstag.'' Innsbruck 1971 (=Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft, 16)

== Eksteraj ligiloj == 
* [https://www.oeaw.ac.at/m/meid-wolfgang Wolfgang Meid] ĉe ÖAW 
*[https://www.uibk.ac.at/de/sprachwissenschaft/team/wolfgang-meid/ biografio kun foto] ĉe insbruka universitata paĝaro
*[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118933140 ligiloj ĉe DDB]
== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Meid, Wolfgang}}
[[Kategorio:Germanaj profesoroj]]
[[Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]]
[[Kategorio:Germanaj lingvistoj]]
[[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1929]]
[[kategorio:Keltologoj]]</text>
      <sha1>0n7fp5tlxg3ven149znuh1xk4k83cmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristala Halo de Bakuo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>903160</id>
    <revision>
      <id>9393276</id>
      <parentid>9076556</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="2rq6v7q6l8v456vh9hxaee3ssd2thxu" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo
|regiono-ISO=AZ
|tersituo=Bakuo
|zomo=13
}}
La '''Bakua Kristalhalo''' ({{Lang-az|Bakı Kristal Zalı}}) estas endoma plurutila konferencejo en la ĉefurbo de [[Azerbajĝano]], [[Bakuo]], proksime de la [[Placo de la Nacia Flago]]. Ĝi estis malfermita la 16-an de aprilo 2012. La halo havas kapaciton de {{Unuo|25000}} &lt;ref name=&quot;VIP&quot;&gt;{{cite web|title=Venue likely to host Eurovision 2012 in Baku to be biggest ever in recent history of contest|url=http://en.trend.az/news/society/1929119.html|work=en.trend.az|publisher=Trend News Agency|access-date=9 September 2011}}&lt;/ref&gt;.

La [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2012]] estis okazigita en la halo la 24-an de majo kaj du duonfinalo la 24-an de majo kaj la 22-an de majo &lt;ref name=&quot;ESC host&quot;&gt;{{cite web|last=Yalcinkaya|first=Hakan|title=Azerbaijan: Baku Crystal Hall to host Eurovision 2012|url=http://www.esctoday.com/news/read/17642|publisher=ESCToday|date=8 September 2011|access-date=8 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Venue&quot;&gt;{{cite web|title=Crystal Hall approved as Eurovision 2012 venue|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=45013&amp;_t=crystal_hall_approved_as_eurovision_2012_venue|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=25 January 2012|author=Jarmo Siim|date=25 January 2012}}&lt;/ref&gt;.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Ilham_Aliyev_attended_the_opening_of_the_Baku_Crystal_Hall,_the_venue_of_the_Eurovision-2012_Song_Contest.jpg|La malfermo
Dosiero:Crystal_Hall_Baku_Inside.jpg|La [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2012]] estis la unua okazaĵo en la konferencejo
Dosiero:Final_Four_Baku_4.JPG|Ĉampiona Ligo 2013-2014
Dosiero:View_of_Baku_at_night_3.jpg|Nokta vido
Dosiero:Stamps_of_Azerbaijan,_2014-1177.jpg|Poŝtstampo de la Halo
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj|33em}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo|http://www.crystalhall.az}} {{PlurajLingvokodoj|en}}
* [https://web.archive.org/web/20120209132032/http://www.alpine-bau.de/en/bereiche/sportstattenbau/baku-crystal-hall/ Baku Kristala Halo ĉe la retejo de konstrua firmao Alpa Bau]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Vizitindaĵoj en Bakuo]]
[[Kategorio:Muzikejoj en Azerbajĝano]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Sportejoj]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Bakuo]]</text>
      <sha1>2rq6v7q6l8v456vh9hxaee3ssd2thxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Me he hecho viral</title>
    <ns>0</ns>
    <id>903244</id>
    <revision>
      <id>9393007</id>
      <parentid>9037857</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="3rtpblqsslxzd9ueaikjp47vykc5143" xml:space="preserve">{{Kursiva titolo}}
{{Informkesto filmo}}
'''''Me he hecho viral''''' estas hispana [[komedia filmo]] de 2023 reĝisorita de Jorge Coira, protagonistigita de [[Blanca Suárez]].​ La filmo temas pri la dramo de junulino, kiu hazarde retfamiĝas en sociaj retoj.

==Intrigo==
{{Intrigo}}
Mabel Condes ([[Blanca Suárez]]) iĝas nevolonte famega en sociaj retoj dum flugo al Polinezio. Misuzante la poŝtelefonon de Javi (Furtado), lia dormanta edzo, nur scivolema, trafas pruvojn de lia perfido. Ŝi, freneziĝinta frapadas lin, kaj okazigas skandalon, panikon al la pasaĝeroj, kiuj filmas la scenon, kaj urĝan surterigon. Reveninta en Madridon, li trafas, ke ŝia vivo estis draste ŝanĝinta. Nun ĝi estas konata kiel «#lafrenezulinodelaviadilo», perdas sian laborpostenon, {{JN|persona rilato}}, hejmon kaj privatecon. Mabel luktas por rekuperi la perditaĵojn, sed malkovras, ke la retfamo en [[sociaj retoj]] rezultas en grandajn mafacilaĵojn.

Ĉio komplikiĝas kiam oni komunikas al ŝi la morton de ŝia patro en maljunulejo; fakte ŝi malbone rilatis al li, kaj nun fitraktas liajn cindrojn, sed ĉio povas iri eĉ pli malbone.
{{Intrigofino}}

== Geaktoraro kaj roluloj ==
* [[Blanca Suárez]] kiel Mabel Montes
* Nicolás Furtado kiel Javi Colón
* Enric Auquer kiel Berto
* [[Miguel Rellán]] kiel Eladio Montes
* Daniel Fez kiel Manu Montes
* Cristina Gallego kiel Penélope
* Esperanza Guardado kiel Fany
* Malena Narvay kiel Carlota &quot;Bolita&quot;

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.imdb.com/title/tt20420798/ en imdb]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Hispanaj filmoj]]
[[Kategorio:Komediaj filmoj]]
[[Kategorio:Filmoj aperintaj en 2023]]</text>
      <sha1>3rtpblqsslxzd9ueaikjp47vykc5143</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bertrange</title>
    <ns>0</ns>
    <id>905085</id>
    <revision>
      <id>9392925</id>
      <parentid>9056098</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="81ki37d72j96s6hkyuy3gz50e0q5dp6" xml:space="preserve">{{Informkesto urbo
| tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]]
| regiono  = [[Grand Est]], historie {{Loreno}}
| departemento = {{Moselle}}
| arondismento = [[arondismento Thionville|Thionville]]
| kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''
| regiono-ISO=FR-57
| mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}-{{paĝonomo}}-Sols.png
| tipo1 = reliefo 
| zomo = 11
| situo sur mapo2=Francio
| tipo2 = reliefo 
| bildo = &lt;!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --&gt;
| bildo-priskribo = 
}}
&lt;!--[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|230ra|{{centre|teksto}}]]--&gt;

'''{{paĝonomo}}''' - jen [[France|francigite]]&lt;!--, prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|}}--&gt;, historie ĝis la 17-a jarcento kaj en la 19-a kaj 20-a ankoraŭ 54 jarojn {{l-de|Bertringen}} - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Moselle|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Moselle]]'', nomata laŭ la rivero [[Mozelo]], en la historia kultura regiono [[Loreno]] kaj ekde 2016 en la nova administra regiono [[Grand Est]] (&quot;granda oriento&quot;). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Thionville|Thionville]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. 

La teritorio havas limon kun la najbaraj komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. 

&lt;!--
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
--&gt;
== Vidu ankaŭ ==
* [[komunumoj de Moselle]]

== Eksteraj ligiloj ==
* {{oficiala retejo}} ({{fr}})

&lt;br/&gt;
&lt;!--
[[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|230ra|{{centre|teksto}}]]
--&gt;{{Projektoj}}
{{departemento Moselle}}
{{bibliotekoj}}
{{ĝermo|Loreno}}

[[Kategorio:Komunumoj de Moselle]]</text>
      <sha1>81ki37d72j96s6hkyuy3gz50e0q5dp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Urboj</title>
    <ns>4</ns>
    <id>907408</id>
    <revision>
      <id>9393261</id>
      <parentid>9373640</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>119734</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>9393261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="907" sha1="bkblgon45udv2pezwt1d8pr7asnjk3s" xml:space="preserve">Urboj pli grandaj ol 100 000 loĝantoj kaj kun pli ol 30 lingvaj versioj en la vikipedio uzante [[d:Q1549591]] (granda urbo)

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?population ?sitelinks WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q1549591 .
  ?item wdt:P1082 ?population .
  ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks .
  
  FILTER(?sitelinks &gt; 30 &amp;&amp; ?population &gt; 100000)
  
  MINUS {
    ?article schema:about ?item .
    ?article schema:isPartOf &lt;https://eo.wikipedia.org/&gt; .
  }
  
  SERVICE wikibase:label {
    bd:serviceParam wikibase:language &quot;eo,en&quot; .
  }
}
ORDER BY DESC(?sitelinks)
LIMIT 400
|columns=label:nomo (propono),?population:loĝantaro,?sitelinks:nombro de ligiloj,item:vikidatuma ero
|thumb=200
|links=red
|summary=
}}
{| class='wikitable sortable'
! nomo (propono)
! loĝantaro
! nombro de ligiloj
! vikidatuma ero
|-
| [[Babilono]]
| 218223
| 31
| [[:d:Q1750870|Q1750870]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>bkblgon45udv2pezwt1d8pr7asnjk3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbodomo de Filadelfio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>908037</id>
    <revision>
      <id>9393325</id>
      <parentid>9099256</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10370" sha1="4gct793rck09tuv2ie5602biqhu075r" xml:space="preserve">{{Informkesto konstruaĵo
|regiono-ISO=US-PA
|tersituo=Centra Filadelfio/Filadelfio
|zomo=13
| kesteroj =
{{informkestero sinsekvo
| titolo = Plej alta konstruaĵo en la mondo
| dosiero = 
| periodo = [[1894]] ĝis [[1908]]
| antaŭ = [[Ĉefpreĝejo de Ulm]]
| post = [[Konstruaĵo Singer]]
}}}}
'''La Urbodomo de Filadelfio''' ({{Lang-en|Philadelphia City Hall}}) estas [[nubskrapulo]] situanta en la centro de Penn Square en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], [[Pensilvanio]], [[Usono]] &lt;ref&gt;{{cite web|title=Visit City Council|url=http://phlcouncil.com/visiting-city-council/|website=Philadelphia City Council|date=January 6, 2021|quote=All Philadelphia City Council Stated Meetings and hearings take place in Council Chambers, located on the fourth floor of Philadelphia City Hall.|access-date=April 29, 2020|archive-date=May 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501134054/http://phlcouncil.com/visiting-city-council/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Office of the Mayor|url=https://www.phila.gov/departments/mayor/|website=phila.gov|publisher=City of Philadelphia|access-date=April 29, 2020|archive-date=May 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200502223259/https://www.phila.gov/departments/mayor/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

La konstruaĵo estas 167 m alta, inkluzive de la alteco de la statuo de la fondinto de la urbo, [[William Penn]], situanta sur ĝia pinto; La konstruaĵo estis la plej alta [[nubskrapulo]] en la mondo de 1901 ĝis 1908 &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.ru/books?id=E8fxDJoFR3kC&amp;pg=PA95&amp;lpg=PA95&amp;dq=tallest+habitable+building+in+the+world+from+1901+to+1908+Philadelphia+City+Hall&amp;source=bl&amp;ots=9URzbDeQ4o&amp;sig=2HnikjdggBi5rmVxHKcY1He6yps&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=LaO_U4D_H4WM4gT_x4HQBA&amp;ved=0CFkQ6AEwCg#v=onepage&amp;q=tallest%20habitable%20building%20in%20the%20world%20from%201901%20to%201908%20Philadelphia%20City%20Hall&amp;f=false|title=books.google.ru «George Washington and the American Revolution»|author=Kim S. Collier|lang=en|accessdate=2014-07-11|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714141043/http://books.google.ru/books?id=E8fxDJoFR3kC&amp;pg=PA95&amp;lpg=PA95&amp;dq=tallest%20habitable%20building%20in%20the%20world%20from%201901%20to%201908%20Philadelphia%20City%20Hall&amp;source=bl&amp;ots=9URzbDeQ4o&amp;sig=2HnikjdggBi5rmVxHKcY1He6yps&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=LaO_U4D_H4WM4gT_x4HQBA&amp;ved=0CFkQ6AEwCg#v=onepage&amp;q=tallest%20habitable%20building%20in%20the%20world%20from%201901%20to%201908%20Philadelphia%20City%20Hall&amp;f=false|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.ru/books?id=T9MYjKTqt5QC&amp;pg=PT21&amp;lpg=PT21&amp;dq=tallest+habitable+building+in+the+world+from+1901+to+1908+Philadelphia+City+Hall&amp;source=bl&amp;ots=eazq68lAXG&amp;sig=0wIJH4rEegWyyXpy9afDODOjkeo&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=LaO_U4D_H4WM4gT_x4HQBA&amp;ved=0CGMQ6AEwDA#v=onepage&amp;q=tallest%20habitable%20building%20in%20the%20world%20from%201901%20to%201908%20Philadelphia%20City%20Hall&amp;f=false|title=books.google.ru «Frommer's Philadelphia and the Amish Country»|author=Lauren McCutcheon,Carrie Havranek|lang=en|accessdate=2014-07-11|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223349/http://books.google.ru/books?id=T9MYjKTqt5QC&amp;pg=PT21&amp;lpg=PT21&amp;dq=tallest+habitable+building+in+the+world+from+1901+to+1908+Philadelphia+City+Hall&amp;source=bl&amp;ots=eazq68lAXG&amp;sig=0wIJH4rEegWyyXpy9afDODOjkeo&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=LaO_U4D_H4WM4gT_x4HQBA&amp;ved=0CGMQ6AEwDA#v=onepage&amp;q=tallest%20habitable%20building%20in%20the%20world%20from%201901%20to%201908%20Philadelphia%20City%20Hall&amp;f=false|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;, post kiuj ĝi restis la plej alta en Pensilvanio ĝis ĝi estis superita en 1932 fare de la Golfturo (Gulf Tower) en [[Pittsburgh]]; Ĝi tiam restis la plej alta konstruaĵo en Filadelfio ĝis la konstruado de ''One Liberty Place'' (1984-87) finis la neformalan [[Ĝentlemana akordo|ĝentelmanan akordon]] kiu limigis la altecon de konstruaĵoj en la urbo &lt;ref name=&quot;libertyplace&quot;&gt;{{cite news|date=September 11, 1986|title=Billy Penn no Longer the High Spot|newspaper=The Philadelphia Inquirer|pages=B01}}&lt;/ref&gt;. Hodiaŭ ĝi estas la 15-a plej alta konstruaĵo en la ŝtato.

La Urbodomo estis la plej alta masonaĵkonstruaĵo en la mondo ekde la kolapso de konusbazo de la [[Mole Antonelliana]] en [[Torino]] en 1953. La ĉefaj materialoj uzataj por ĝia ornamado estas [[Kalkoŝtono|kalkŝtono]], [[granito]] kaj [[marmoro]].

En 2007, la konstruaĵo estis vicigita 21-a en la listo de la [[Usona Instituto de Arkitektoj]] de la 150 plej rimarkindaj usonaj konstruaĵoj.

== Historio ==
[[Dosiero:2013_Philadelphia_City_Hall_from_S._Broad_Street_at_Locust_Street.jpg|maldekstra|eta|255x255ra|La suda fasado de la konstruaĵo]]
[[Dosiero:PH(1897)_p10_CITY_HALL.jpg|maldekstra|eta|261x261ra|La Urbodomo en 1897]]
La konstruaĵo estis dezajnita fare de Skot-naskita arkitekto John MacArthur Jr. en la Dua Imperia stilo kaj estis konstruita inter 1871 kaj 1901 &lt;ref name=&quot;nrisdoc&quot;&gt;[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/76001666 &quot;National Register Digital Assets – Philadelphia City Hall&quot;] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171207000000/https://web.archive.org/web/20171207043816/https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/76001666 |date=2017-12-07 }}.&lt;/ref&gt;; La konstrukosto estis 24 milionoj [[USD]]. Dezajnita por esti la plej alta konstruaĵo en la mondo, ĝi estis superita en alteco dum konstruo [[Vaŝingtona Monumento|fare de la Vaŝingtona Monumento]] kaj la [[Eiffel-Turo]], kvankam post kompletigo ĝi estis por tempo la plej alta konstruaĵo de la mondo dezajnita por gastigi homojn. Ĝi estis la unua moderna konstruaĵo (krom la Eiffel-Turo) estanta konstruita por esti la plej alta en la mondo, kaj ankaŭ la unua sekulara konstruaĵo dezajnita por loĝigi homojn por meti tian rekordon: ĉiuj antaŭaj plej altaj konstruaĵoj havis religian celon, inkluzive de eŭropaj katedraloj kaj, dum la antaŭaj 3,800 jaroj, la [[Piramido de Keopso|Granda Piramido de Gizo]].

Kun preskaŭ 700 ĉambroj, Urbodomo estas la plej granda municipa konstruaĵo en Usono kaj unu el la plej grandaj en la mondo. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Philadelphia City Hall, Philadelphia|url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=cityhall-philadelphia-pa-usa|work=Emporis|year=2011|accessdate=2011-03-03|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929144129/http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=cityhall-philadelphia-pa-usa|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; La konstruaĵo enhavas tri branĉojn de registaro: plenuma (urbodomo), leĝdona (urba konsilantaro) kaj parte jura (civitana tribunalo).

La konstruaĵo estas pintita per 11.3 m alta, 27 tuna bronza statuo de la fondinto de la urbo, William Penn; Ĝi estas unu el 250 skulptaĵoj kreitaj fare de Alexander Milne Calder kiuj ornamas la konstruaĵon interne kaj ekstere. La statuo havas la plej altan pinton de iu ajn konstruaĵo en la mondo.

Calder volis meti la statuon suden, por ke ĝia vizaĝo estu prilumita de la suno dum la plej granda parto de la tago, por ke la spektantoj povu pli bone aprezi la detalojn de lia laboro. La statuo, aliflanke, fakte frontas nordoriente, direkte al Penn Treaty Park en la Fishtown sekcio de la urbo, nomita laŭ la ejo kie William Penn subskribis [[traktato]]&lt;nowiki/&gt;n kun loka indiana tribo. Aldone al Penn Treaty Park, Pennsbury Manor, la kampara hejmo de Penn en Bucks County, situas en la sama direkto.

La horloĝo, 8 m en diametro, estas instalita sur ĉiuj kvar flankoj de la metala parto de la turo &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.phila.gov/virtualch//body_pages/history.html|title=City Hall Virtual Tour|access-date=2014-06-29|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006233504/http://www.phila.gov/virtualch/body_pages/history.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

La nura observoferdeko en la urbo situas rekte sub la bazo de la statuo, je alteco de proksimume 152 m super stratnivelo. Antaŭe enfermita per ĉenliga skermado, la rigardplatformo nun estas enfermita per vitro. Ĝi estas alirita per 6-persona lifto, kies vitrokabano permesas al vizitantoj vidi la lignan superkonstruaĵon kiu apogas la turon. La ŝtuparo ene de la turo estas uzataj nur por krizelirejo. La ornamado de la turo estis simpligita dum tempo; La grandegaj girlandoj kiuj ornamis la suprajn panelojn de la turo estis forigitaj.

La Penn-statuo estas kava, kaj mallarĝa piedira tunelo tra ĝi kondukas al malgranda (22 coloj en diametro) luko ĉe la pinto de la ĉapelo de la statuo.

Dum multaj jaroj, Urbodomo restis la plej alta konstruaĵo en Filadelfio sub la kondiĉoj de [[ĝentlemana akordo]] malpermesanta la konstruadon de iu konstruaĵo pli alta ol la alteco de la statuo de William Penn. Ĝi ĉesis validi en 1987 kiam unu el la ''One Liberty Place'' nubskrapulo estis konstruita.

La Urbodomo estas [[Naciaj Historiaj Lokoj (Usono)|Nacia Historia Orientilo]]. En 2006, ĝi estis nomumita Nacia Historia Civila Inĝenieristiko-Orientilo fare de la Usona Socio de Civilaj Inĝenieroj.

== Galerio ==
&lt;gallery&gt;
Dosiero:Photocopy_of_southeast_pavilion_under_construction,1881.PCA_-_The_New_Public_Buildings,_Penn_Square,_Broad_and_Market_Streets,_Philadelphia,_Philadelphia_County,_PA_HABS_PA,51-PHIL,327-45.tif|Dum konstruado, 1881
Dosiero:PH(1897)_p11_STATUE_OF_WILLIAM_PENN.jpg|La statuo de William Penn antaŭ ol ĝi estis metita pinte de la konstruaĵo
Dosiero:Philadelphia_City_Hall-zoom.JPG|Statuo de William Penn sur la tura kupolo de Urbodomo
Dosiero:2013_Philadelphia_City_Hall_N._Broad_Street_arcade_1.jpg|[[Arkado]] kondukanta al la interna korto de la urbodomo
Dosiero:City_Hall_Philadelphia.jpg|
Dosiero:Philadelphia_City_Hall_night.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons-inline}}
* {{Oficiala retejo|http://www.phila.gov/virtualch/}}
* [https://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Broad+Street,+Philadelphia,+PA&amp;sll=42.15438,-88.199766&amp;sspn=0.016353,0.055275&amp;g=42.141486,-88.200251&amp;ie=UTF8&amp;ll=39.95319,-75.161222&amp;spn=0.016909,0.055275&amp;z=14&amp;layer=c&amp;cbll=39.953475,-75.164399&amp;panoid=EZSV2HH-4oB0mr1Osc-Tag&amp;cbp=11,124.5752391931189,,0,-41.21959357943675 Google Strata Vido]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj en Filadelfio]]
[[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1901]]</text>
      <sha1>4gct793rck09tuv2ie5602biqhu075r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adrian Zandberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>909680</id>
    <revision>
      <id>9393269</id>
      <parentid>9342971</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24971" sha1="7ums7kanu3r6p51sphe653h2fcnwhjj" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto
 |honora titolo       =
 |nomo                = 
 |honora sufikso      =
 |dosiero             = 
 |grandeco de dosiero =
 |malgranda dosiero   =
 |priskribo           =
 |partio              = [[Partia Razem]]

&lt;!-- personaj informoj --&gt;
 |dato de naskiĝo      = [[4-a de decembro]] [[1979]]
 |loko de naskiĝo      = [[Aalborg]], [[Danio]]
 |dato de morto        =
 |loko de morto        =
 |nacieco              = [[poloj|polo]]
 |edzo/ino             =
 |rilatoj              =
 |infanoj              =
 |sidejo               =
 |alma_mater           = [[Universitato de Varsovio]]
 |okupo                = politikisto
 |profesio             = historiisto
 |religio              =
 |subskribo            =
 |ttt                  =
 |notoj                =

 |kesteroj          =

}}

[[Dosiero:Politycy_Razem_Sejm_2023.jpg|eta| Adrian Zandberg (dua de dekstre en la supra vico) kun parlamentanoj de Razem elektitaj en la balotoj de 2023]]
'''Adrian Tadeusz Zandberg''' (nask. [[4-a de decembro|la 4-an de decembro]] [[1979]] en [[Aalborg]]) – [[Poloj|pola]] [[politikisto]], [[Historio|historiisto]], [[programisto]] kaj [[altlerneja instruisto]], [[Doktoreco|doktoro]] [[Homa scienco|pri humanismaj sciencoj]], [[Parlamentano|membro]] de [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de la 9-a kaj 10-a oficperiodoj (ekde 2019), kunfondinto de [[Partia Razem|la partio Razem]] kaj ĝia kunprezidanto ekde 2022. Kandidato por la ofico de [[Prezidanto de Pollando]] en la prezidantaj balotoj de 2025.

== Biografio ==

=== Junaĝo kaj edukado ===
Li naskiĝis la 4-an de decembro 1979 en [[Aalborg]], [[Danio]], kien liaj patro kaj patrino elmigris el Pollando en 1969 kaj en la 1970-aj jaroj, respektive&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;. En 1986, post la morto de sia avo, li venis al [[Varsovio]] kun siaj gepatroj kaj loĝis en [[Mokotów]] kaj [[Ursynów]]&lt;ref name=&quot;rzepa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AG&quot; /&gt;. Li aperis kiel infano-aktoro en unu el la epizodoj de la filmserio ''Ballada o Januszku'' en 1988. Dum li frekventis bazlernejon, kun la patrino li lernis [[BASIC (programlingvo)|BASIC]]-programadon per la komputilo [[Sinclair ZX Spectrum|ZX Spectrum]]. Li estis inter la unuaj homoj en Pollando, kiuj uzis la [[Interreto|Interreton]] per konekto establita en la dua duono de 1991 inter [[Universitato de Varsovio|la Universitato de Varsovio]] kaj [[Universitato de Kopenhago|la Universitato de Kopenhago]]&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;. En la bazlernejo li transsaltis du klasojn&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;. Zandberg kunfondis la polan sekcion de [[Marksista Interreta Arkivo]] en la Protokolo Gopher (periodo 1993–1995)&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;. En 1997 li diplomiĝis ĉe la privata Aŭtora Mezlernejo N-ro 42 en Varsovio. Li estis stipendiulo de la Nacia Infanfonduso&lt;ref&gt;Danuta Pawłowska, [http://wyborcza.pl/Jutronauci/7,165057,25347264,zeby-nas-nie-zaglaskali.html Tata jest strażakiem, mama urzędniczką. On prowadzi badania nad nicieniami, żeby pomóc rolnikom. Ma 19 lat]. Gazeta Wyborcza, 26.10.2019&lt;/ref&gt;.

Adrian Zandberg studis juron kaj historion ĉe [[Universitato de Varsovio|la Universitato de Varsovio]]. Li ne finis siajn jurajn studojn&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;, sed diplomiĝis pri historio en 2002&lt;ref name=&quot;ih&quot;&gt;Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk, Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000. Wydawnictwo Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, p. 837&lt;/ref&gt;. En 2007 li doktoriĝis pri la humanismaj studoj ĉe la Fakultato de Historio de la Universitato de Varsovio surbaze de la disertaĵo titolita ''Organizoj kaj sociaj movadoj ĉirkaŭ socialdemokrataj partioj en Germanio kaj Britio antaŭ la unua mondmilito'', verkita sub la gvido de Anna Żarnowska.

=== Profesia agado ===
Li laboris kiel akademia instruisto ĉe la Fakultato de Japana Kulturo de la Pola-Japana Altlernejo de Komputiko, kaj ankaŭ ĉe la Altlernejo pri Komunikado, Politika Scienco kaj Internaciaj Rilatoj en Varsovio. Kadre de sia propra komerca agado, li partoprenis en programado [[Poŝtelefona aplikaĵo|de poŝtelefonaj aplikaĵoj]] por usonaj kompanioj de la telekomputika sektoro&lt;ref name=&quot;rzepa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;.

En sia scienca laboro li traktis la historion de la [[laborista movado]]&lt;ref name=&quot;JM&quot; /&gt;, kaj ankaŭ la historion de medicino kaj kuracado de [[Dependeco (medicino)|dependecoj]]. Pri tio li verkis por la revuo ''Medical History'' [[Cambridge University Press|de Cambridge University Press]]&lt;ref&gt;Adrian Zandberg, [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2890321/pdf/medhis5403-06-387.pdf „Villages… reek of ether vapours”: ether drinking in Silesia before 1939]. Medical History, vol. 54, n-ro 3, p. 387–396, 2010&lt;/ref&gt;. Li ankaŭ publikigis en la revuoj ''Meander'', ''Przegląd Historyczny'' kaj ''Dzieje Najnowsze''.

=== Politika agado ===
[[Dosiero:Ignacy_Daszyński_monument_in_Warsaw_-_Adrian_Zandberg_and_Mlodzi_Razem.jpg|eta| Adrian Zandberg omaĝas la 103-an datrevenon de establo de la Provizora Popola Registaro de la [[Dua Pola Respubliko|Respubliko Pollando]] (2021)]]
Li heredis siajn politikajn simpatiojn por Labor-Solidareco de siaj patrino kaj avino, kun kiuj li vivis post la divorco de la gepatroj&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;. Li citis la paroladojn de Ryszard Bugaj kaj Aleksander Małachowski, gvidantoj de la Laborista Unio (kiun kunfondis Labor-Solidareco en 1992), en la [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] en la 1990-aj jaroj kiel fruan inspiron por sia propra agado. Li kunlaboris kun la estro de la [[Pola Partio Socialista|Pola Socialista Partio,]] Piotr Ikonowicz, en lia balotkampanjo antaŭ la prezidantaj elektoj en 2000&lt;ref name=&quot;polityka&quot; /&gt;. Defendante [[Alimondismo|alimondismajn]] poziciojn kontraŭ [[Bronisław Geremek]] dum debato ĉe la Politika Dialogo-Klubo Zofia Kuratowska fondita de [[Izabela Jaruga-Nowacka]] kaj Marek Balicki en 2000. Tie li ekkonis [[Jacek Kuroń]]&lt;ref name=&quot;AP&quot; /&gt;, kiu tiutempe simpatiis kun la alimondisma movado. Kune kun li, li partoprenis en la establado de la pola asocio [[ATTAC]] por la impostado de kapitalspezo en septembro 2001&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AG&quot; /&gt;. Li fariĝis la plej proksima disĉiplo de Jacek Kuroń, kiu intencis konfidi al li la organizadon de la Civitana Movado por la Defendo de la Homo, iniciato anoncita en oktobro 2001 kaj rilata al la leĝoprojekto pri universala sistemo de laboristaj konsilioj&lt;ref name=&quot;TK&quot; /&gt;. En novembro 2001 ili kune publikigis la artikolon ''Tria Pola Respubliko por Ĉiu'' en [[Gazeta Wyborcza|''Gazeta Wyborcza'']]. En ĝi, ili prezentis la tezon pri la demokratia deficito, montrante la funkciadon de &quot;sovaĝa sed ankaŭ ŝtata kapitalismo&quot; en Pollando kaj la &quot;fuĝo de granda kapitalo el la demokratia kontrolo de socioj&quot; kune kun la malapero de la &quot;kompromiso inter laboro kaj kapitalo&quot; karakteriza por [[Industria socio|la industria epoko]]. Ili tiam proponis lanĉi civitanan debaton pri la direkto de plua evoluo. En 2002, Adrian Zandberg, kune kun Jacek Kuroń kaj Karol Modzelewski protestis en [[Ożarów Mazowiecki]] kontraŭ la batado de dungitoj de la Kablofabriko Mariana Buczek, kiuj  blokis la likvidadon de la fabriko fare de la nova posedanto, Tele-Fonika&lt;ref name=&quot;AP&quot; /&gt;. Li ankaŭ kunredaktis la leteron &quot;Al la amikoj de altermondistoj&quot;, legitan de Jacek Kuroń dum la protestoj antaŭ la Eŭropa Ekonomia Forumo en Varsovio (28–30 de aprilo 2004), sojle de la aliĝo de Pollando al [[Eŭropa Unio|la Eŭropa Unio]].

Li estis membro de la partio Unia Pracy (Labor-Unio). En ĝia junulara organizo – Federacio de Junuloj de Labor-Unio – li aniĝis fininte la liceon&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;. En la municipaj balotoj de 1998 li sensukcese kandidatiĝis al la kvartala konsilio de Warszawa-Ursynów el la listo de la koalicio Przymierze Społeczne (Socia Alianco). La Federacio de Junuloj de Labor-Unio subskribis protestojn kontraŭ la forigo de la subvencio de La Nacia Fonduso por Medi-Protektado por la dusemajna ekologia gazeto ''Zielone Brygady'' en marto 2000&lt;ref name=&quot;ZB&quot; /&gt;. Li funkciis kiel prezidanto de la Federacio de Junuloj de Labor-Unio, kie lia viculo estis Barbara Nowacka&lt;ref name=&quot;rzepa&quot; /&gt;. Li estis kunorganizanto de protestoj kontraŭ la ideo likvidi senpagajn studojn kaj kontraŭ la sendado de polaj soldatoj al la [[Iraka milito|milito en Irako]]&lt;ref name=&quot;GP&quot; /&gt; (kiel unu el la malmultaj en Pollando kritikistoj de la usona invado en Afganio kaj Irako kune kun Jack Kuroń kaj Artur Domosławski)&lt;ref name=&quot;JD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AP&quot; /&gt;, kaj ankaŭ en 2001 unu el la fondintoj de la retejo Lewica.pl. En aprilo 2005 li foriris de la Labor-Unio kun la plimulto de la junuloj, kontraŭante popularigadon de liberala ekonomia politiko far la koaliciulo [[Alianco de Demokrata Maldekstrularo|SLD]] kaj rigardante ŝancojn realigi la maldekstrajn postulojn en la konstruado de sendependa anaro&lt;ref name=&quot;BN&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rzepa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;UP&quot; /&gt;. En 2005 li kunfondis kun Izabela Jaruga-Nowacka Unia Lewicy III RP (Union de la Maldekstro de la 3-a Pola Respubliko) kaj iĝis ĝia estrarano. Li forlasis la partion en la sama jaro pro ĝia kunlaboro kun SLD. Ankaŭ en 2005 li kunfondis sur la bazo de la maldekstra branĉo de Federacio de Junuloj de Labor-Unio la asocion Młodzi Socjaliści (Junaj Socialistoj), kiu kondukis politikan edukadon por siaj membroj sub la financa subteno de la germana Fondaĵo Roza Luxemburg kaj funkciis ĝis oktobro 2015&lt;ref name=&quot;UP&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MS&quot; /&gt;. En 2009 li aliĝis al Polska Partia Socjalistyczna (PPS; [[Pola Partio Socialista]]) kune kun grupo de aktivuloj de la asocio, kiun li gvidis al kandidatiĝo en [[Eŭropaj balotoj 2009 en Pollando|la eŭropaj balotoj en junio 2009]] en la distrikto n-ro 3&lt;ref name=&quot;polityka&quot; /&gt;. En julio 2009 li estis elektita al la Prezidantaro de la Ĉefkonsilio de PPS. Li forlasis la partion kun tiu grupo laŭ la rezolucio de Junaj Socialistoj de la 17-a de julio 2010 pro la rezigno de PPS partopreni en la municipaj balotoj. En januaro 2010 kun grupo de aktivuloj de Junaj Socialistoj, Lewicowa Alternatywa (Maldekstra Alternativo) kaj nemembroj li fondis Varsovian Manĝaĵ-Kooperativon&lt;ref name=&quot;DS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AB&quot; /&gt;.

En majo 2015, li kunfondis la partion [[Partia Razem|Razem]] kaj okupis postenon en ĝia landa estraro, kaj respondecis pri la retejo kaj sociaj retoj de tiu partio. En la parlamentaj balotoj de 2015, li kandidatiĝis por Sejmo de la unua loko en ĝia listo en la varsovia distrikto, gajnante 49711 voĉojn (kiuj konsistigis 4,54% de la voĉoj donitaj en la distrikto). Li ne akiris mandaton tiutempe – la partio Razem ne atingis la balotsojlon. Lia agado en la antaŭelekta debato de la gvidantoj de ok partioj la 20-an de oktobro 2015 rezultigis, ke iuj amaskomunikiloj konsideris lin la gajninto de la debato kaj la nova vizaĝo de la [[maldekstro]]&lt;ref name=&quot;polityka&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MJ&quot; /&gt;. Ankaŭ ekzistis opinioj, ke per tiu ĉi agado li akiris plian subtenon por la partio Razem je la kosto de Zjednoczona Lewica (Unuiĝinta Maldekstro), kiu ricevis 0,45% malpli ol necese por transiri la balotan sojlon por koalicio. Aliaj komentistoj, inkluzive de la gvidanto de la Unuiĝinta Maldekstro, Barbara Nowacka, atentigis, ke la plimulto de la voĉdonantoj de la partio Razem estis homoj, kiuj antaŭe ne voĉdonis por la partioj inkluditaj en la Alianco, kaj ke la populareco de tiu koalicio jam malkreskis de longa tempo.

En [[Eŭropaj balotoj 2019|la eŭropaj balotoj de 2019,]] Adrian Zandberg malsukcese kandidatiĝis por la mandato de deputito el la listo de la koalicia komitato Lewica Razem (Maldekstro Kune). Post la balotoj, lia partio alprenis ĉi tiun nomon. En la parlamentaj balotoj de la sama jaro, li kandidatiĝis (kiel parto de la politika projekto Lewica – Maldekstro) de la unua loko en la listo de Sojusz Lewicy Demokratycznej ([[Alianco de Demokrata Maldekstrularo]]) en la distrikto Varsovio. Li estis elektita kiel parlamentano por la 9-a oficperiodo, ricevante 140898 voĉojn (10,2% de la voĉoj donitaj en la distrikto). Li estis membro de la sejmaj Komisiono pri Ekonomio kaj Evoluo, Komisiono pri Ciferecigo, Novigado kaj Modernaj Teknologioj, kaj la prezidanto de la Pola-Dana Parlamenta Grupo.
[[Dosiero:Adrian_Zandberg_w_Mielcu_(15_marca_2025)_01.jpg|eta| Adrian Zandberg dum gazetara konferenco en [[Mielec]] (marto 2025)]]
[[Dosiero:Adrian_zandberg-0908.jpg|eta| Adrian Zandberg dum antaŭbalota kunveno en [[Lubartów]] (2025)]]
La 27-an de novembro 2022, kune kun Magdalena Biejat, li fariĝis kunprezidanto de la partio Lewica Razem (Maldekstro Kune). En la parlamentaj balotoj de 2023, li sukcese kandidatiĝis por reelekto kiel parlamentano, kandidatiĝante kiel gvidanto de la varsovia balotlisto de Nowa Lewica (Nova Maldekstro; kadre de interkonsento de NL kun lia partio) kaj gajnis 64435 voĉojn.

En junio 2024, li malakceptis proponon de Krzysztof Gawkowski el la Nova Maldekstro doni al li la postenon de vicĉefministro en la tria registaro de [[Donald Tusk]], kondiĉigante la eniron de sia partio en la Registaron per la efektivigo de la &quot;civilizaj&quot; postuloj en la koalicia interkonsento (inkluzive de la laŭgrada plialtigo de salajroj en la publika sektoro, mallongigo de laŭleĝa labortempo, pliigo de elspezoj por sanservo, asignado de 1% de [[Malneta enlanda produkto|MEP]] por loĝejkonstruado kaj liberaligo de la aborto-leĝo)&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JB&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NL&quot; /&gt;. En oktobro de la sama jaro, kune kun kvar parlamentanoj kiuj restis en Razem, li forlasis la Koalician Parlamentan Klubon de la Maldekstro kaj kunfondis la parlamentan rondon de Razem. Samtempe, la grupo revenis al la nomo Partia Razem. Kelkajn semajnojn poste, li estis reelektita kiel kunprezidanto de la partio.

La 11-an de januaro 2025, li estis anoncita kiel la kandidato de [[Partia Razem]] en la prezidantaj balotoj de 2025; lia kandidateco estis registrita de la Nacia Balota Komisiono la 24-an de marto 2025.

== Familio kaj privata vivo ==
Li estas la filo de Piotr (1949–2003) (komercisto) kaj Ewa (advokatino). Li havas duonfraton, Mikaelo, kiu loĝas en Danio kaj estas politike aktiva. Lia patrinflanka avino, Krystyna el Rodziewicz (1927–1978), estis kontaktoficiro de la 5-a Trupo en la Ĉefsidejo de la [[Pola Enlanda Armeo|Enlanda Armeo]] en la rango de pafisto-taĉmentestro dum [[Ribelo de Varsovio|la Ribelo de Varsovio]], premiita per la Kruco de Kuraĝo, post liberiĝo el germana militkaptitejo kaj sukcesinte pri siaj mezlernejaj ekzamenoj en Britio ŝi revenis al Pollando en 1947, kie ŝi edziniĝis al Józef Zandberg en 1948 kaj finis medicinajn studojn. Ŝia patrino Zofia estris kontaktejon de la ribeluloj. Taglibroj de Krystyna Rodziewiczówna el la jaroj de kaptiteco kaj elmigrado (1944–1946) estas konservataj en [[Nacia Biblioteko de Pollando|la Nacia Biblioteko]].

Lia praavo estis advokato el [[Lodzo]], Bolesław Zandberg (1897–1982), studento kaj poste asistanto ĉe la Kriminologia Seminario de la Libera Pola Universitato, kaj poste dungito de la Centra Statistika Oficejo . En la 1930-aj jaroj kaj en [[Pola Popola Respubliko|la Pola Popola Respubliko]] li plenumis administrajn postenojn en la hotelindustrio. Li estis filo de komercisto, Abram Icek (Adam) Zandberg (1865–1920) kaj Laja (Leokadia) el Frenkiel (1866–1919), kiuj estis de la [[Judismo|juda kredo]]. La 1-an de februaro 1923, en la preĝejo S-ta Aleksandro, estis baptita en [[Katolikismo|la romkatolika religio]] en Varsovio.

Adrian Zandberg ĉerpas el la memorganizaj tradicioj de la pola intelektularo kun laboristaj simpatioj de inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Lia prapraavo Piotr Chryzostom Danysz (1859–1924), filo de Antoni, loĝanto de Pniewo, [[Farmo|luanto]] de la paroĥa bieno en [[Wronki]], estis pli aĝa frato de la mikrobiologo Jan Danysz. Antaŭ 1888 Piotr Danysz translokiĝis de Grandpollando al [[Kongresa Pollando|la Regno de Pollando]], kie li luis la bienojn Wiśniew kaj Brusów. Li kunlaboris kun la socialisto Edward Abramowski en la organizado de nutraĵaj kooperativoj, inkluzive de la Societo de Kunlaborantoj (eldonistoj de la semajna gazeto ''Społem'') en 1906, apartenis al la kontraŭleĝa Pola Popola Unio funkcianta en la jaroj 1904–1907, kaj poste verkis por la popola semajna gazeto ''Zaranie'' eldonita en la jaroj 1907–1915&lt;ref name=&quot;MM&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JA&quot; /&gt;. Liaj kvin infanoj inkluzivis Zofia, la patrinon de Krystyna Zandberg, Regina Fleszarowa, senataninon de la 4-a oficperiodo (1935–1938) kaj kunfondintinon de la Demokrata Partio en 1939&lt;ref name=&quot;AD&quot; /&gt;.

Zandberg estas edziĝinta al sociologo-esploristino Barbara Audycka-Zandberg, kun kiu li havas du infanojn: Olga kaj Olaf&lt;ref name=&quot;rzepa&quot; /&gt;.

== Rezultoj en tutlandaj balotoj ==
{| class=&quot;wikitable unsortable&quot; align=&quot;center&quot;
!Elektoj
! Balota komitato
! Organo
! Distrikto
! Rezulto
|-
| 2015
| [[Partia Razem]]
| Sejmo de la 8-a oficperiodo
| N-ro 19
| style=&quot;background:pink;&quot; | 49,711 (4.54%){{Ne-ikono}}
|-
| 2019
| Lewica Razem
| Eŭropa Parlamento de la 9-a oficperiodo
| N-ro 4
| style=&quot;background:pink;&quot; | 17,108 (1.23%){{Ne-ikono}}
|-
| 2019
| [[Alianco de Demokrata Maldekstrularo]]
| Sejmo de la 9-a oficperiodo
| rowspan=&quot;2&quot; | N-ro 19
| style=&quot;background:palegreen;&quot; | 140,898 (10.20%){{Bone}}
|-
| 2023
| Nowa Lewica
| Sejmo de la 10-a oficperiodo
| style=&quot;background:palegreen;&quot; | 64,435 (3.76%){{Bone}} 
|}

== Sciencaj publikaĵoj ==

* ''„Leges de ambitu”. Rzymskie ustawodawstwo wyborcze u schyłku republiki'', „Meander” 56.1/2 (2001), p. 103–126 kaj 56.3/4 (2001), p. 277–294

* ''Anarchistyczna Federacja Polski. Polscy anarchiści w dwudziestoleciu międzywojennym'', „Przegląd Historyczny” 93/1 (2002), p. 31–52
* ''„Ociężali umysłowo, głupi oportuniści”. Wczesna brytyjska lewica radykalna wobec ruchu związkowego'', „Dzieje Najnowsze” 38/1 (2006), p. 3–18
* ''„Villages … Reek of Ether Vapours”: Ether Drinking in Silesia before 1939'', „Medical History﻿” 54.3 (2010), p. 387–396
* ''Lecznictwo uzależnień w Polsce w latach 1918–1939'', [w:] ''Dawna medycyna i weterynaria'', t. 3: ''Pacjent'', red. Mariusz Z. Felsmann, Józef Szarek i Mirosława Felsmann, Muzeum Ziemi Chełmińskiej, Chełmno 2011, p. 277–301
* ''„Niewolnicy strzykawki”, „czciciele koko”, „eteromani”… Środowisko konsumentów narkotyków w dwudziestoleciu międzywojennym'', [w:] ''Margines społeczny Drugiej Rzeczypospolitej'', red. Mateusz Rodak, Instytut Historii PAN, Warszawa 2013, p. 139–157.

== Referencoj ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;AB&quot;&gt;Aleksandra Bilewicz, Samoograniczająca się zmiana? Kooperatywy spożywcze w Polsce, „Nowy Obywatel”, 67 (16), 6.05.2015. ([https://web.archive.org/web/20240720195414/https://nowyobywatel.pl/2015/05/06/samoograniczajaca-sie-zmiana-kooperatywy-spozywcze-w-polsce arkivigita])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AD&quot;&gt;Andrzej Danysz, [http://www.sppw1944.org/relacje/relacja42.html Wspomnienia medyka z Powstania Warszawskiego]. Powstańcze relacje świadków, Stowarzyszenie Pamięci Powstania Warszawskiego 1944&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AG&quot;&gt;Aleksandra Gieracka, Krystyna Opozda, [https://wydarzenia.interia.pl/autor/aleksandra-gieracka-krystyna-opozda/news-zandberg-bugaj-i-malachowski-maja-mnie-na-sumieniu,nId,2410069 Zandberg: Bugaj i Małachowski mają mnie na sumieniu]. Interia, 28.06.2017 ([https://web.archive.org/web/20201129024001/https://wydarzenia.interia.pl/autor/aleksandra-gieracka-krystyna-opozda/news-zandberg-bugaj-i-malachowski-maja-mnie-na-sumieniu,nId,2410069 arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AP&quot;&gt;Aleksandra Pawlicka, [https://www.newsweek.pl/polska/adrian-zandberg-kim-jest-naprawde-lider-partii-razem/yrrd7tr Nowy Marks, czy nowa gwiazda polskiej polityki? Jaki jest naprawdę Adrian Zandberg]. Newsweek Polska, 15.09.2019 ([https://archive.today/20241027045332/https://www.newsweek.pl/polska/adrian-zandberg-kim-jest-naprawde-lider-partii-razem/yrrd7tr arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;BN&quot;&gt;Bartosz Nowaczyk, [http://www.lewica.pl/?id=2811 Ruchy w Unii Pracy]. Lewica.pl, 21.04.2005&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;Donata Subbotko, [https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,24598193,zandberg-polke-z-dzielami-marksa-stojaca-za-biurkiem-jacka.html Zandberg: Półkę z „Dziełami” Marksa stojącą za biurkiem Jacka Kuronia mam zamiar pamiętać długie lata]. Gazeta Wyborcza, 30.03.2019 ([https://archive.today/20241007195452/https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,24598193,zandberg-polke-z-dzielami-marksa-stojaca-za-biurkiem-jacka.html arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;Gabriel Paździor, [https://www.wnp.pl/parlamentarny/wydarzenia/kim-jest-adrian-zandberg,1376.html Kim jest Adrian Zandberg?]. WNP.pl, 21.10.2015&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JA&quot;&gt;[https://www.salon24.pl/newsroom/925052,wydalo-sie-kim-sa-przodkowie-adriana-zandberga-szef-razem-poglady-prapradziadka-raczej-by-sie-prawicy-nie-spodobaly Wydało się pochodzenie Zandberga. „Poglądy prapradziadka by się prawicy nie spodobały”]. Salon24.pl, 12.01.2019 ([https://web.archive.org/web/20190314024124/https://www.salon24.pl/newsroom/925052,wydalo-sie-kim-sa-przodkowie-adriana-zandberga-szef-razem-poglady-prapradziadka-raczej-by-sie-prawicy-nie-spodobaly arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JB&quot;&gt;Jakub Bojakowski, [https://www.wprost.pl/polityka/11745532/partia-razem-nie-chce-wejsc-do-rzadu-zandberg-odrzucil-kuszaca-propozycje.html Medialny dialog Zandberga i Gawkowskiego. Potwierdzono hojną propozycję]. Wprost, 8.07.2024&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JD&quot;&gt;Jakub Dymek, [https://www.tygodnikprzeglad.pl/historia-przyznaje-racje-zbuntowanym Historia przyznaje rację zbuntowanym]. Przegląd, 11.04.2022 ([https://web.archive.org/web/20220629193534/https://www.tygodnikprzeglad.pl/historia-przyznaje-racje-zbuntowanym arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JM&quot;&gt;Jakub Majmurek, [http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20151002/wnuki-przesnionej-rewolucji-ida-do-sejmu Wnuki prześnionej rewolucji idą do Sejmu]. Krytyka Polityczna, 4.10.2015&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;MJ&quot;&gt;Maciej Jarkowiec, [https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,19116988,razem-piec-minut-slawy-i-co-dalej.html Razem. Pięć minut sławy i co dalej]. Gazeta Wyborcza, 31.10.2015 ([https://archive.today/20241027050937/https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,19116988,razem-piec-minut-slawy-i-co-dalej.html arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;MM&quot;&gt;Maria Minakowska, Marek Minakowski, [https://minakowski.pl/patriotyczno-ziemianskie-pochodzenie-adriana-zandberga Patriotyczno-ziemiańskie pochodzenie Adriana Zandberga]. Blog Marka Minakowskiego, 10.01.2019 ([https://web.archive.org/web/20190112221322/https://minakowski.pl/patriotyczno-ziemianskie-pochodzenie-adriana-zandberga arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;[https://www.facebook.com/photo/?fbid=999114203473621 Dziś wchodzi w życie decyzja Kongresu Młodych Socjalistów o zakończeniu działalności]. Facebook, 1.10.2015 ([https://archive.today/20241027062534/https://www.facebook.com/photo/?fbid=999114203473621 arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NL&quot;&gt;[https://www.pap.pl/aktualnosci/gawkowski-zlozylismy-partii-razem-propozycje-wejscia-do-rzadu-nie-zgodzili-sie-0 Gawkowski: złożyliśmy Partii Razem propozycję wejścia do rządu. Nie zgodzili się]. Polska Agencja Prasowa, 25.06.2024&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PN&quot;&gt;Paulina Nodzyńska, [https://wyborcza.pl/7,75398,31117050,zandberg-wicepremierem-razem-albo-w-jedna-albo-w-druga.html Zandberg chętnie zostanie wicepremierem, ale pod jednym warunkiem]. Gazeta Wyborcza, 6.07.2024 ([https://archive.today/20240705033543/https://wyborcza.pl/7,75398,31117050,zandberg-wicepremierem-razem-albo-w-jedna-albo-w-druga.html arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;polityka&quot;&gt;Agata Szczerbiak, [http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1637615,1,kim-jest-adrian-zandberg.read Kim jest Adrian Zandberg?]. Polityka, 2.11.2025 ([https://web.archive.org/web/20151117025707/https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1637615,1,kim-jest-adrian-zandberg.read arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TK&quot;&gt;Tadeusz Kowalik, [http://lewica.pl/index.php?id=14028&amp;tytul=Kowalik:-Zrozumie%E6-Kuronia Zrozumieć Kuronia]. Le Monde diplomatique, 17.06.2007&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;UP&quot;&gt;[https://www.uniapracy.org.pl/partia/historia Historia Unii Pracy]. Unia Pracy, 27.10.2024 [https://web.archive.org/web/20190427201803/https://www.uniapracy.org.pl/partia/historia arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ZB&quot;&gt;[http://www.zb.eco.pl/zb/146/petycja.htm Petycja w sprawie „Zielonych Brygad”]. Zielone Brygady, vol. 146, n-ro 1, 1–15.01.2000  ([https://web.archive.org/web/20030712123502/http://www.zb.eco.pl/zb/146/petycja.htm arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;rzepa&quot;&gt;Janina Blikowska, [https://www.rp.pl/polityka/art4218051-kim-jest-adrian-zandberg Kim jest Adrian Zandberg?]. Rzeczpospolita, 21.10.2015 ([https://web.archive.org/web/20220627051911/https://www.rp.pl/polityka/art4218051-kim-jest-adrian-zandberg arkivigite])&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1979]]
[[Kategorio:Polaj politikistoj]]
[[Kategorio:Polaj marksistoj]]
[[Kategorio:Polaj socialistoj]]
[[Kategorio:Polaj historiistoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Danio]]</text>
      <sha1>7ums7kanu3r6p51sphe653h2fcnwhjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tilla Durieux</title>
    <ns>0</ns>
    <id>910472</id>
    <revision>
      <id>9393256</id>
      <parentid>9334585</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3471" sha1="907q1cc6vxs2ntkmo49swf00wwspt40" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro}}

'''Tilla DURIEUX''' (naskita '''Ottilie Godeffroy'''; la 18-an de aŭgusto 1880 en [[Vieno]], [[Aŭstrio-Hungario]] – la 21-an de februaro 1971 en [[Okcidenta Berlino]]) estis aŭstra teatra kaj filma [[Aktoro|aktorino]].

Dum la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento, ŝi laboris kiel teatra aktorino sur diversaj scenejoj en Aŭstrio kaj Germanio, kaj ankaŭ aperis en kelkaj filmoj. Ŝi forlasis Germanion en 1933, kaj ne aktivis tie dum la [[Tria Regno]]. En la 1950-aj jaroj, ŝi revenis al okcidentgermana filmo kaj televido en roloj kiel pli maljunaj virinoj. Ŝi mortis en la aĝo de 90 jaroj pro komplikaĵoj post kirurgio &lt;ref&gt;[https://orf.at/stories/3289647/ &quot;Leopold Museum widmet sich Filmstar Tilla Durieux&quot;], [[ORF]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/11581838.pdf|title=Tilla Durieux – Selbstbilder und Images der Schauspielerin|author=Melanie Ruff|date=la 19-an de oktobro 2007|access-date=la 6-an de decembro 2022}}&lt;/ref&gt;.
[[Dosiero:Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg|eta|Portreto de Tilla Durieux kiel la [[sorĉistino]] ''Kirke'', pentrita de [[Franz von Stuck]] en 1913 ]]
[[Dosiero:Tilla_Durieux_by_Becker_&amp;_Maass.jpg|maldekstra|eta|Tilla Durieux, {{Ĉirkaŭ|1915}}. ]]
[[Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_104.jpg|eta|Portreto de Durieux (1914) de [[Pierre-Auguste Renoir|Renoir]]]]

== Vivo ==
Tilla estis la filino de kemioprofesoro Richard Godeffroy kaj ŝia edzino, la hungara pianistino Adelheid Ottilie Godeffroy Augustine, naskita Hrdlicka.  Ŝi finis siajn studojn pri drama arto en Vieno. ŝi debutis en 1902 en [[Olmütz]], de kie ŝi translokiĝis al [[Breslau]] kaj de 1903 ĝis 1911 ŝi laboris ĉe la Germana Teatro en Berlino. De 1911 ĝis 1914 ŝi prezentis en la Lessingtheater, de 1915 en la Reĝa Teatro ( ''Königliches Schauspielhaus'' ) kaj de 1919 en la ''Staatstheater''. En 1927 ŝi okupiĝis pri ''Piscator'' de [[Erwin Piscator]] - &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Bühne &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;.

En 1933 ŝi forlasis Germanion post kiam la NSDAP ekregis kaj prezentis sin ĉe la Theater in der Josefstadt en Vieno kaj ankaŭ en Prago. Dum la Dua Mondmilito ŝi loĝis en Zagrebo. En 1952 ŝi revenis al Germanio kaj prezentis en Berlino, Hamburgo kaj Monastero.

Durieux edziniĝis al la pentristo Eugen Spiro (1874-1972), de kiu ŝi divorcis en 1906. En 1910 ŝi edziniĝis al la germana eldonisto kaj galeriposedanto Paul Cassirer (1871-1926). Post ŝia morto, ŝi edziniĝis al Ludwig Katzenellenbogen (1877–1944), administra direktoro de la grupo Schultheiß Patzenhofer en Berlino.

Apud Potsdamer Platz en Berlino estas la parko Tilla Durieux, kiu estis nomita honore al ŝi. Ŝi estas entombigita en la Friedhof Heerstraße.

== En Esperanto aperis ==

* ''[[Tilla]]'', romano de [[Spomenka Štimec]] (2002)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{IMDb nomo|0244134}}
* [http://tilla.mdc.hr/En_Tilla_Durieux.aspx Tilla Durieux kaj ŝia Arta Kolekto]
* [http://www.metmuseum.org/works_of_art/collection_database/european_paintings/Tilla_Durieux_Ottilie_Godeffroy_1880_1971/viewObject.aspx?&amp;OID=110001883&amp;PgSz=1 Portreto de Tilla Durieux pentrita de Renoir: Metropola Muzeo de Arto]
* [https://digipres.cjh.org/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE8834399 ''Spielen und träumen''],  1922 aŭtobiografio pri la infanaĝo de Durieux ĉe la Instituto Leo Baeck en Nov-Jorko
{{Bibliotekoj}}{{DEFAULTSORT:Durieux, Tilla}}
[[Kategorio:Aŭstraj aktoroj]]</text>
      <sha1>907q1cc6vxs2ntkmo49swf00wwspt40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393257</id>
      <parentid>9393256</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3495" sha1="2c2s8xbkhm3tco14yag0ox9b83bi0yz" xml:space="preserve">{{Informkesto aktoro}}

'''Tilla DURIEUX''' (naskita '''Ottilie Godeffroy'''; la 18-an de aŭgusto 1880 en [[Vieno]], [[Aŭstrio-Hungario]] – la 21-an de februaro 1971 en [[Okcidenta Berlino]]) estis aŭstra teatra kaj filma [[Aktoro|aktorino]].

Dum la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento, ŝi laboris kiel teatra aktorino sur diversaj scenejoj en Aŭstrio kaj Germanio, kaj ankaŭ aperis en kelkaj filmoj. Ŝi forlasis Germanion en 1933, kaj ne aktivis tie dum la [[Tria Regno]]. En la 1950-aj jaroj, ŝi revenis al okcidentgermana filmo kaj televido en roloj kiel pli maljunaj virinoj. Ŝi mortis en la aĝo de 90 jaroj pro komplikaĵoj post kirurgio &lt;ref&gt;[https://orf.at/stories/3289647/ &quot;Leopold Museum widmet sich Filmstar Tilla Durieux&quot;], [[ORF]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/11581838.pdf|title=Tilla Durieux – Selbstbilder und Images der Schauspielerin|author=Melanie Ruff|date=la 19-an de oktobro 2007|access-date=la 6-an de decembro 2022}}&lt;/ref&gt;.
[[Dosiero:Franz_von_Stuck_Tilla_Durieux_als_Circe.jpg|maldekstre|eta|Portreto de Tilla Durieux kiel la [[sorĉistino]] ''Kirke'', pentrita de [[Franz von Stuck]] en 1913 ]]

== Vivo ==
[[Dosiero:Tilla_Durieux_by_Becker_&amp;_Maass.jpg|maldekstre|eta|Tilla Durieux, {{Ĉirkaŭ|1915}}. ]]
[[Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_104.jpg|eta|Portreto de Durieux (1914) de [[Pierre-Auguste Renoir|Renoir]]]]
Tilla estis la filino de kemioprofesoro Richard Godeffroy kaj ŝia edzino, la hungara pianistino Adelheid Ottilie Godeffroy Augustine, naskita Hrdlicka.  Ŝi finis siajn studojn pri drama arto en Vieno. ŝi debutis en 1902 en [[Olmütz]], de kie ŝi translokiĝis al [[Breslau]] kaj de 1903 ĝis 1911 ŝi laboris ĉe la Germana Teatro en Berlino. De 1911 ĝis 1914 ŝi prezentis en la Lessingtheater, de 1915 en la Reĝa Teatro ( ''Königliches Schauspielhaus'' ) kaj de 1919 en la ''Staatstheater''. En 1927 ŝi okupiĝis pri ''Piscator'' de [[Erwin Piscator]] - &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; Bühne &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;.

En 1933 ŝi forlasis Germanion post kiam la NSDAP ekregis kaj prezentis sin ĉe la Theater in der Josefstadt en Vieno kaj ankaŭ en Prago. Dum la Dua Mondmilito ŝi loĝis en Zagrebo. En 1952 ŝi revenis al Germanio kaj prezentis en Berlino, Hamburgo kaj Monastero.

Durieux edziniĝis al la pentristo Eugen Spiro (1874-1972), de kiu ŝi divorcis en 1906. En 1910 ŝi edziniĝis al la germana eldonisto kaj galeriposedanto Paul Cassirer (1871-1926). Post ŝia morto, ŝi edziniĝis al Ludwig Katzenellenbogen (1877–1944), administra direktoro de la grupo Schultheiß Patzenhofer en Berlino.

Apud Potsdamer Platz en Berlino estas la parko Tilla Durieux, kiu estis nomita honore al ŝi. Ŝi estas entombigita en la Friedhof Heerstraße.

== En Esperanto aperis ==

* ''[[Tilla]]'', romano de [[Spomenka Štimec]] (2002)

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{IMDb nomo|0244134}}
* [http://tilla.mdc.hr/En_Tilla_Durieux.aspx Tilla Durieux kaj ŝia Arta Kolekto]
* [http://www.metmuseum.org/works_of_art/collection_database/european_paintings/Tilla_Durieux_Ottilie_Godeffroy_1880_1971/viewObject.aspx?&amp;OID=110001883&amp;PgSz=1 Portreto de Tilla Durieux pentrita de Renoir: Metropola Muzeo de Arto]
* [https://digipres.cjh.org/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE8834399 ''Spielen und träumen''],  1922 aŭtobiografio pri la infanaĝo de Durieux ĉe la Instituto Leo Baeck en Nov-Jorko
{{Bibliotekoj}}{{DEFAULTSORT:Durieux, Tilla}}
[[Kategorio:Aŭstraj aktoroj]]</text>
      <sha1>2c2s8xbkhm3tco14yag0ox9b83bi0yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pauline Rifer de Courcelles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>911068</id>
    <revision>
      <id>9393255</id>
      <parentid>9106301</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencoj */</comment>
      <origin>9393255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="0iwng773esrxs6nzsq8939ew1il0zy8" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Pauline KNIP''' (denaske '''Pauline Rifer de Courcelles''') (26a de Julio 1781 – 18a de Aprilo 1851) estis franca birdartisto. 

==Kariero==
Knip studis arton kun Jacques Barraband kaj ekspoziciis siajn [[akvarelo]]jn kaj krajonbilfojn en la salonoj de 1808, 1810, 1812 kaj 1814. En 1810, Knip ricevis oran medalon kaj sidlokojn en la [[Sorbono]] kiel premio pro sia verkaro.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PAULINE KNIP, NÉE RIFER DE COURCELLES (PARIS 1781-1851) - Chouette de France sur une branche |url=https://www.christies.com/en/lot/lot-6472238 |website=Christies}}&lt;/ref&gt;

La pentraĵoj de Knip pri birdoj, aparte pri [[Kolombedoj|kolomboj]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bibliothèque de la famille Rothschild. KNIP, Pauline (1781-1851) et Coenraad Jacob TEMMINCK (1778-1858). Les Pigeons. Paris : Knip et Garnery, [1809]-1811. |url=https://www.christies.com/en/lot/lot-6456469 |website=Christies}}&lt;/ref&gt; estis uzataj en la plurparta verko de [[Coenraad Jacob Temminck]] nome ''Histoire Naturelle des Pigeons et des Gallinaces''. Knip ŝanĝis la naŭan parton kaj poste la plurpartan verkon, retitolante ĝin al ''Les Pigeons'' de Madame Knip, kun Temminck listigita nur kiel aŭtoro de la teksto. Ŝi sendis kopion al Temminck kiu ne estis mistraktita.&lt;ref name=&quot;:0&quot; &gt; Coues, Elliott (1879). [https://archive.org/details/ornithologicalbi23coue/page/794/mode/2up?view=theater ''Second Instalment of American Ornithological Bibliography''.] pp. 794–795. &lt;/ref&gt;

La ŝanĝoj al la titolo de la verko kaŭzis problemojn en [[taksonomio]]: kiel la aŭtoroj estas citataj por specioj priskribitaj en ili kaj la datoj de publikigo konsiderotaj (precipe kiam oni aplikas la principon de prioritato en la [[Internacia Kodo de Zoologia Nomenklaturo]]). Kiam la laboro estis preparita, Temminck vivis en Nederlando kaj Knip vivis en Parizo kaj fidis pri la kontrolo de la kuprogravuroj kaj la presado. Knip estis amiko de [[Maria Luiza (Parmo)|Marie Louise, Dukino de Parmo]], la edzino de [[Napoleono Bonaparte]], kaj tial havis reĝan patronecon. Temminck malkovris la ŝanĝojn nur post 1812 kaj trovis, ke li ne povas plendi pri la piratado pro ŝiaj potencaj amikoj.&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Edward C. |last1=Dickinson|first2=Normand |last2=David|first3=Leslie K. |last3=Overstreet|first4=Frank D. |last4=Steinheimer |first5=Justin |last5=Jansen| year=2011|title=Histoire naturelle des pigeons or Les pigeons: Coenraad Jacob Temminck versus Pauline Knip| journal=Archives of Natural History |volume=37|issue=2|pages=203–220 |doi=10.3366/anh.2010.0003}}&lt;/ref&gt; Li tamen aldonis noton pri la afero ĉe la fino de la tria kaj lasta volumo de sia verko de 1815 nome ''Histoire naturelle générale des pigeons et des gallinacés''.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Histoire naturelle générale des pigeons et des gallinacés. Tome 3|author=Temminck, C.J. |year=1815|volume=3 |pages=640–644|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43752853}}&lt;/ref&gt;

== Morto kaj heredo ==
Pauline Knip mortis en Parizo la 18an de Aprilo 1851.&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt; Ronsil, René (1957). [https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/jsbnh.1957.3.4.207 &quot;Madame Knip, née Pauline de Courcelles, et son oeuvre ornithologique&quot;.] ''Journal of the Society for the Bibliography of Natural History''. 3 (4): 207–220. doi:10.3366/jsbnh.1957.3.4.207. &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=UNE ARTISTE FEMME À LA COUR IMPÉRIALE PAULINE KNIP, NEE RIFER DE COURCELLES (PARIS 1781-1851) Oiseau de paradis (Uranornis rubra) sur une branche |url=https://www.christies.com/en/lot/lot-6402648 |website=Christies}}&lt;/ref&gt;

La verkoj de Knip iĝis tre kolekteblaj, kaj atingis altajn prezojn en aŭkcio.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Antoinette Pauline Jacqueline Knip born Rifer De Courcelles (1781-1851). |url=https://www.christies.com/en/lot/lot-2068138 |website=Christies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) and Antoinette Pauline Jacqueline Knip (1781-1851) |url=https://www.christies.com/en/lot/lot-3822662 |website=Christies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Galerio==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:Mauritius Blue Pigeon.jpg|upright|Bildo de la formortinta [[Maŭricia blukolombo]], el ''Les Pigeons'' (1811)
File:Pauline_Knip_de_Courcelles,_Paradijsvogel_(Uranornis_rubra)_op_een_tak,_1811.jpg|Pauline Knip de Courcelles. Ruĝa paradizbirdo (Uranornis rubra) surbranĉa, 1811. Travidebla kaj opaka akvarelo sur pergameno, 60 x 45 cm
File:Les_Pigeons_Knip.jpg|Kovrilpaĝo de ''Les Pigeons'' de Madame Knip. (1811) ŝanĝita el la originala verko de C.J. Temminck 
File:OiseauLyreKnip.jpg|[[Menuroj|Menuro]], 1812. Akvarelo kaj guaŝo sur teksita papero
File:Reinwardtoena reinwardtii.jpg|Bildo de ''[[Rajnvarta kukolkolombo|Reinwardtoena reinwardti]]''. El: Les Pigeons (Paris 1838-1845)
File:Tachyphonus cristatus - 1805 - Print - Iconographia_Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ15900269.tif| [[Flamkresta tanagro|''Tachyphonus cristatus'']] 1805, Iconographia Zoologica - [[Universitato de Amsterdamo]] 
&lt;/gallery&gt;

==Referencoj==
{{Projektoj}}{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Rifer de Courcelles, Pauline}}
[[Kategorio:Francaj pentristoj]]
[[Kategorio:Birdartistoj]]</text>
      <sha1>0iwng773esrxs6nzsq8939ew1il0zy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Efiko Nate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>912194</id>
    <revision>
      <id>9392772</id>
      <parentid>9370598</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26062" sha1="l3i0f0hif4evljb8c08vioipvfir3pr" xml:space="preserve">{{Prilaborata}}

{{Informkesto organizaĵo}}

'''Nate-efiko''' estas meteologia fenomeno, kiu karakterizas la pluvsezonon en [[Centra Ameriko|Centrameriko]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Ĝi distingiĝas per treege intensaj precipitaĵoj en mallonga tempodaŭro.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://nicaraguainvestiga.com/nacion/146152-los-peligros-del-nate-effect-el-fenomeno-que-impactara-a-nicaragua-esta-semana/|titolo=Los peligros del Nate Effect, el fenómeno que impactará a Nicaragua esta semana|atingodato=2024-07-04|aŭtoro=Nicaragua Investiga|dato=2024-06-10|lingvo=es}}&lt;/ref&gt; La termino estis kreita post la detrua trafo de la [[Uragano Nate]] en oktobro 2017,&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://nicaraguaactual.tv/sucesos/71365-advierten-sobre-torrenciales-lluvias-y-marejadas-peligrosas-en-el-pacifico-para-los-proximos-dias/|titolo=Advierten sobre torrenciales lluvias y marejadas peligrosas en el Pacífico para los próximos días - Nicaragua Actual - Noticias|atingodato=2024-07-05|dato=2021-08-21|lingvo=es-CR}}&lt;/ref&gt; kiu kaŭzis gravajn damaĝojn kaj perdon de homaj vivoj en [[Nikaragvo]], [[Honduro]], [[Kostariko]] kaj [[Gvatemalo]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.prensalibre.com/guatemala/verificamos-por-usted-el-efecto-nate-podria-ser-catastrofico-en-guatemala-y-la-region-breaking/|titolo=Verificamos por usted: ¿El 'Efecto Nate' podría ser “catastrófico” en Guatemala y la región?|atingodato=2024-07-04|dato=2024-06-11|lingvo=es-GT}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://tiempo.hn/tormenta-tropical-centroamerica-ruta-honduras/|titolo=Ciclón en el Caribe: ¿Cuándo y a qué sitios de Honduras afectará?|atingodato=2024-07-05|dato=2021-08-23|retejo=Tiempo.hn {{!}} Noticias de última hora y sucesos de Honduras|lingvo=es}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Tamen, ĝiaj originoj devenas de la interago de unikaj atmosferaj modeloj en la regiono, specife malalta premo en la centramerika Karibio, [[Intertropika Konverĝa Zono]] (IKZ) kaj [[ĵetfluo]]j (angle: ''low-level jets'' aŭ LLJ), kiuj venas de la Pacifika Oceano kaj direktiĝas al la centramerika kontinento.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

La interago de tiuj ĉi tri atmosferaj elementoj estigas la Nate-efikon, generante fortajn pluvegojn, marajn ondojn kaj, foje, uraganajn ventojn, kun severaj sekvoj por la komunumoj kaj ekosistemoj de Centrameriko.

Tiu ĉi fenomeno povas generi pluvokvantojn superantajn 1000 milimetrojn, kaŭzante severajn inundojn kaj terglitojn en vundeblaj regionoj.&lt;ref name=&quot;dup-0-34&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.nhc.noaa.gov/archive/2017/al16/al162017.public_a.004.shtml|titolo=Tropical Storm NATE|atingodato=2024-07-04|retejo=www.nhc.noaa.gov}}&lt;/ref&gt;

La Nate-efiko estas proksime ligita al la [[Centramerika musona ciklono]],&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.foxweather.com/learn/learn-what-cag-is-tropics-hurricane-track|titolo=What is a Central American Gyre?|atingodato=2024-07-04|familinomo=Wulfeck|personnomo=Andrew|dato=2023-06-10|retejo=FOX Weather|lingvo=en-US}}&lt;/ref&gt; vasta areo de malalta premo, kiu formiĝas super la orienta Pacifika Oceano kaj la okcidenta Kariba Maro dum la pluvsezono, tipe inter majo kaj novembro.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://observador.cr/que-es-el-giro-monzonico-que-golpea-centroamerica-y-como-afectara-a-costa-rica/|titolo=¿Qué es el Giro Monzónico que golpea Centroamérica y cómo afectará a Costa Rica?|atingodato=2024-07-04|aŭtoro=Mariana Mena|dato=2024-06-19|retejo=El Observador CR|lingvo=es}}&lt;/ref&gt; Tiu ciklono kreas favoran medion por intensaj kaj persistaj pluvoj pro la konverĝo de humida aero en la malaltaj niveloj de la atmosfero, kiu supreniras kaj formas intensajn ŝtormojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.prensalibre.com/guatemala/comunitario/que-es-el-giro-monzonico/|titolo=¿Qué es el Giro Monzónico?|atingodato=2024-07-04|aŭtoro=María Alejandra Guzmán|dato=2024-06-16|lingvo=es-GT}}&lt;/ref&gt; La Nate-efiko, do, intensiĝas kiam la kondiĉoj de la musona ciklono faciligas la formiĝon kaj disvolviĝon de tropikaj sistemoj kiel Uragano Nate, pligravigante la precipitaĵojn kaj la riskon de inundoj kaj terglitoj en la regiono.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.infobae.com/mexico/2024/06/17/giro-centroamericano-que-es-y-como-podria-afectar-a-mexico/|titolo=Giro Centroamericano: qué es y cómo podría afectar a México|atingodato=2024-07-04|familinomo=Medrano|personnomo=Daniel|dato=2024-06-17|retejo=infobae|lingvo=es-ES}}&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:Nate 2017-10-07 1848Z.jpg|eta|maldekstre|196x196px|Uragano Nate alproksimiĝanta al Nov-Orleano la 7-an de oktobro 2017. Bildo kaptita de la satelito Suomi NPP de la NASA.]]
La torentaj pluvoj kaj katastrofaj eventoj asociitaj kun ĉi tiu fenomeno substrekis la bezonon de pli bona preparado kaj respondo al naturaj katastrofoj en ĉi tiuj areoj.

== Origino de la termino ==
[[Dosiero:Hurricane Nate in Costa Rica 061017 (27).jpg|eta|Efikoj de la paso de uragano Nate en Kostariko, la 6-an de oktobro 2017.]]
Antaŭ 2017, ĉi tiu fenomeno ne havis specifan nomon, sed estis priskribita kiel la konverĝo de diversaj atmosferaj elementoj, kiuj generis favorajn kondiĉojn por fortaj pluvoj kaj inundoj en Centrameriko.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

La termino «Nate-efiko» estis kreita post la detrua trafo de [[Uragano Nate]] en oktobro 2017.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.canal10.com.ni/noticia/inundaciones-marejadas-danos-materiales-y-vientos-intensos-esta-dejando-nate-effect/|titolo=Inundaciones, marejadas, daños materiales y vientos intensos está dejando Nate Effect|atingodato=2024-07-04|familinomo=Molina|personnomo=Kathy|retejo=Canal 10 (Nicaragua)|lingvo=es}}&lt;/ref&gt; La meteologo José María Salmerón, de la blogo ''Geografía de Nicaragua'', estis unu el la unuaj, kiuj uzis ĉi tiun nomon, priskribante la katastrofan potencialon de la pluvoj asociitaj kun la ŝtormo Nate.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Salmerón kaj aliaj spertuloj avertis pri la kapablo de la Nate-efiko estigi senprecedencajn regionajn krizojn, precipe en montaraj kaj marbordaj zonoj de [[Nikaragvo]] kaj [[Gvatemalo]].

== Historio de la fenomeno ==
La [[Uragano Nate]], malgraŭ esti de kategorio 1, markis turnopunkton en la percepto de ĉi tiu fenomeno. La grandeco de ĝiaj katastrofoj kaj la unikeco de ĝiaj atmosferaj trajtoj impulsis la bezonon nomi kaj pli bone kompreni ĝin.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto|titolo=¿Giro Centroamericano o Nate Effect?|dato=2020-10-01|atingodato=2024-07-04|gazeto=Canal 10 (Nicaragua)|aŭtoro=José Abraham Sánchez}}&lt;/ref&gt;

=== Antaŭaj gravaj eventoj ===
[[Dosiero:Hurricane Nate in Costa Rica 061017 (75).jpg|eta|maldekstre|Efikoj de uragano Nate en Kostariko, la 6-an de oktobro 2017.]]
Antaŭ la Tropika Ŝtormo Nate en 2017, Centrameriko spertis plurajn gravajn meteologiajn eventojn, kiuj preparis la grundon por pli bone kompreni la eblan efikon de Nate. Unu el ĉi tiuj eventoj estis la [[Uragano Mitch]] en 1998, kiu kaŭzis detruon en la regiono kun torentaj pluvoj kaj terglitoj, simile al la efikoj observitaj dum la Nate-efiko. Krome, la uraganaj sezonoj de 2005 kaj 2010 ankaŭ alportis severajn ŝtormojn kiel uraganoj Stan kaj Matthew, kiuj lasis precedencon de vundebleco en la infrastrukturoj kaj komunumoj de Centrameriko.

=== Priskribo de la Tropika Ŝtormo Nate (2017) ===
La [[Uragano Nate|Tropika Ŝtormo Nate]] formiĝis la 4-an de oktobro 2017 en la [[Kariba Maro]]. Nate estis la dek-kvara nomita ŝtormo kaj la naŭa uragano de la aktiva atlantika uragana sezono de 2017. Komence, Nate kaŭzis intensajn pluvojn en [[Kostariko]] kaj [[Nikaragvo]], kio kondukis al severaj inundoj kaj terglitoj. La ŝtormo daŭre fortiĝis dum ĝi moviĝis nordokcidenten, fariĝante uragano la 7-an de oktobro dum ĝi trapasis la [[Jukatana Markolo|Jukatanan Kanalon]].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.infobae.com/america/america-latina/2017/10/06/crece-el-numero-de-muertos-por-la-tormenta-tropical-nate-que-puso-rumbo-a-mexico-y-estados-unidos/|titolo=Crece el número de muertos por la tormenta tropical Nate, que puso rumbo a México y Estados Unidos|atingodato=2024-07-04|dato=2017-10-06|retejo=infobae|lingvo=es-ES}}&lt;/ref&gt;

Nate atingis sian maksimuman intensecon kun ventoj de 150 km/h antaŭ ol tuŝi teron ĉe la enfluejo de la [[Misisipo (rivero)|Misisipo-Rivero]] la 8-an de oktobro. Post sia unua trafo en [[Luiziano]], Nate faris duan alteriĝon proksime de [[Biloxi (Misisipio)|Biloxi, Misisipio]], kaŭzante signifajn damaĝojn pro fortaj ventoj kaj ŝtormaj ondegoj. Fine, la ŝtormo rapide malfortiĝis dum ĝi avancis enlanden en [[Usono]], malfortiĝante al tropika depresio kaj poste al ekstratropika ciklono antaŭ ol disiĝi la 11-an de oktobro.&lt;ref name=&quot;dup-0-34&quot; /&gt;

Uragano Nate, malgraŭ sia kategorio 1, kunigis la atmosferajn kondiĉojn por Nate-efiko simila al tiu de pasintaj uraganoj: malalta premo en la Karibio, [[Intertropika Konverĝa Zono]] (IKZ) kaj [[ĵetfluo]]j. La interago de ĉi tiuj elementoj generis torentajn pluvojn, inundojn, terglitojn kaj grandajn homajn kaj materiajn perdojn. Uragano Nate markis mejloŝtonon videbligante kaj nomante fenomenon ĝis tiam malmulte komprenitan, starigante la bazojn por ĝia studo kaj la efektivigo de pli bonaj preventaj kaj mildigaj rimedoj en Centrameriko.&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== Efiko de la Nate-efiko en Nikaragvo ===
La Nate-efiko ĉiujare daŭre alportas humidecon al la Centra kaj Okcidenta Pacifiko de Nikaragvo, pligravigante la malfavorajn klimatajn kondiĉojn en ĉi tiuj regionoj. La intensaj pluvoj kaŭzis inundojn kaj terglitojn, grave tuŝante la lokajn komunumojn. Laŭ la ''Observatorio de Predicción del Clima de Nicaragua'', la precipitaĵoj asociitaj kun la Nate-efiko povus superi 1000 milimetrojn, reprezentante signifan defion por la infrastrukturo kaj la sekureco de la loĝantoj en la trafitaj areoj.

La 11-an de junio 2024, la nikaragva meteologo José Salmerón konfirmis al naciaj amaskomunikiloj la alvenon de la '''Nate-efiko''' al [[Nikaragvo]], post la komenco de la pluvsezono.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.canal10.com.ni/noticia/advierten-llegada-de-nate-effect-sobre-nicaragua/|titolo=Advierten llegada de Nate Effect sobre Nicaragua|atingodato=2024-07-04|retejo=Canal 10 (Nicaragua)|lingvo=es}}&lt;/ref&gt; Ĉi tiu meteologia fenomeno kaŭzis terglitojn kaj severajn inundojn en pluraj regionoj de la lando. Laŭ la prognozoj, la Nate-efiko influis Nikaragvon, Gvatemalon kaj Salvadoron, etendiĝante de la 11-a ĝis la 20-a de junio 2024. La aŭtoritatoj tiam instigis la loĝantaron prepari sin por alfronti la eblajn damaĝojn kaj krizojn devenantajn de ĉi tiuj ekstremaj kondiĉoj.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

=== Efiko de la Nate-efiko en la resto de Centrameriko ===
La Nate-efiko ne nur influas Nikaragvon, sed ankaŭ havas signifajn konsekvencojn en la resto de Centrameriko. Laŭlonge de la historio, ĉi tiu fenomeno lasis spuron de detruo kaj perdoj en la regiono.

Historiaj eventoj:

* [[Uragano Mitch]] (1998): Konsiderata la plej mortiga atlantika uragano ekde 1988, Mitch kaŭzis detruajn inundojn kaj terglitojn tra tuta Centrameriko, lasante bilancon de pli ol 11.000 mortintoj kaj miliardoj da dolaroj en damaĝoj.
* [[Uragano Nate]] (2017): Malgraŭ esti de kategorio 1, ĉi tiu uragano kaŭzis fortajn pluvojn, inundojn kaj terglitojn en Nikaragvo, Kostariko, Gvatemalo kaj Salvadoro. Estis raportitaj dekoj da mortviktimoj kaj konsiderindaj damaĝoj al infrastrukturo kaj kultivaĵoj.
* Inundoj de 2024: En junio 2024, du eventoj de la Nate-efiko influis Nikaragvon kaj Salvadoron, kaŭzante inundojn, terglitojn kaj damaĝojn al infrastrukturo. Estis raportitaj pli ol 30 mortviktimoj en ambaŭ landoj.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Karakterizaĵoj ==
La Nate-efiko estas meteologia fenomeno, kiu disvolviĝas en la kunteksto de la centramerika musona ciklono (angle: ''Central American gyre'' aŭ CAG),&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.wunderground.com/article/storms/hurricane/news/2022-05-17-central-american-gyre-tropical-development|titolo=Central American Gyre Could Trigger Dangerous Flooding, But Not Caribbean Tropical Development|atingodato=2024-07-04|retejo=www.wunderground.com|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; vasta areo de malalta premo, kiu formiĝas super la orienta Pacifika Oceano kaj la okcidenta Kariba Maro dum la pluvsezono.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Citaĵo el publikaĵo|url=https://journals.ametsoc.org/view/journals/mwre/145/5/mwr-d-16-0411.1.xml|titolo=A Climatology of Central American Gyres|lasta=Papin|unua=Philippe P.|lasta2=Bosart|unua2=Lance F.|dato=2017-05-01|revuo=Monthly Weather Review|volumo=145|numero=5|paĝoj=1983–2000|atingodato=2024-07-04|lingvo=EN|issn=1520-0493|doi=10.1175/MWR-D-16-0411.1|lasta3=Torn|unua3=Ryan D.}}&lt;/ref&gt; Kiam CAG aperas, povas formiĝi pli malgrandaj vorticoj, kiuj rotacias ĉirkaŭ la pli granda ciklono. Ĉi tiuj lokaj vorticoj de malalta premo estas asociitaj kun pli fortaj ŝtormoj kaj povas generi areojn de pli granda vorticeco kaj pli malalta atmosfera premo. Ofte okazas interago inter la ciklono kaj konverĝa bendo de humidaj ventoj. Se la medio estas favora, pasanta vortico povas solidiĝi en tropikan ciklonon kaj apartiĝi de la ciklona sistemo, procezo kiu okazas proksimume unufoje ĉiun duan jaron averaĝe.

La Nate-efiko estas difinita de iuj klimataj spertuloj kiel kompleksa meteologia fenomeno, kiu originas de la interago de tri ŝlosilaj atmosferaj elementoj:

# '''[[Tropika ciklono|Malalta premo en la Karibio]]:''' Zono de malalta premo situas proksime de la marbordoj de Nikaragvo en la Kariba Maro.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
# '''[[Intertropika Konverĝa Zono]]:''' La IKZ, bendo de konverĝo de humidaj ventoj, alproksimiĝas al la regiono.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
# '''[[Ĵetfluo|Malaltnivelaj fluoj (LLJ)]]:''' Formiĝas ventofluoj je malalta nivelo (LLJ), kiuj venas de la Pacifika Oceano kaj direktiĝas al la centramerika kontinento.

La agordo de la Centramerika Ciklono ne ĉiam nepre estigas la Nate-efikon, kaj la Nate-efiko povas okazi ankaŭ sen la ĉeesto de la Centramerika Ciklono.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Komence de oktobro 2017, CAG generis la Uraganon Nate,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.wpc.ncep.noaa.gov/tropical/rain/nate2017.html|titolo=Hurricane Nate - October 4-9, 2017|atingodato=2024-07-04|retejo=www.wpc.ncep.noaa.gov}}&lt;/ref&gt; kiu tuŝis teron kiel kategorio-1-uragano ĉe la marbordo de la Misisipa Golfo. Tamen, la komencaj stadioj de Nate kiel tropika depresio kaj ŝtormo, kombinitaj kun la CAG, malsekigis Centramerikon, kie partoj de Kostariko ricevis inter 10 kaj 19 colojn da pluvo (ĉ. 250-480 mm). Tiu ĉi fenomeno ilustras kiel la Nate-efiko povas intensiĝi sub la influo de CAG, pligravigante la precipitaĵojn kaj pliigante la riskon de inundoj kaj terglitoj en la regiono.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|titolo=Nate Effect traería grandes consecuencias, aquí le contamos|lingvo=es|url=https://mosaicocsi.com/actualidad/nate-effect-traeria-grandes-consecuencias-aqui-le-contamos/ (Ligilo eble ŝanĝiĝis, originala URL al humix video ne plu validas)|atingodato=2024-07-05}}{{404|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- Noto: La originala ligilo al humix/video/wYsBb17R6s2 probable ne plu funkcias aŭ estas malfacile konservebla kiel stabila referenco. Serĉu alternativan fonton por la aserto aŭ citu ĝin kiel eble plej bone kun la disponeblaj informoj. Provizore uzis ĝeneralan ligilon al Mosaico CSI se la specifa video ne plu troveblas. --&gt;

== Efiko ==
La interago de ĉi tiuj atmosferaj elementoj estigas la Nate-efikon, kio generas la jenajn konsekvencojn:

=== Fortaj pluvegoj ===
La Nate-efiko karakteriziĝas per torentaj precipitaĵoj, kiuj povas atingi akumulojn de ĝis 1000 mm en mallonga tempodaŭro. Ĉi tiuj torentaj pluvoj kaŭzas subitajn inundojn en riveroj, rojoj kaj malaltaj zonoj, superante iliajn bordojn kaj kaŭzante inundojn en loĝataj areoj kaj agrikulturaj terenoj.

=== Ŝtormaj ondegoj ===
Ĉe la pacifika marbordo, la Nate-efiko povas generi marondojn de granda alteco, kiuj povas atingi plurajn metrojn. Ĉi tiuj ondoj forte trafas la marbordon, eroziante plaĝojn, damaĝante marbordan infrastrukturon kaj reprezentante danĝeron por homoj en proksimaj zonoj.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== Uraganaj ventoj ===
Se la malalta premo en la Karibio estas sufiĉe intensa kaj taŭge poziciigita, la Nate-efiko povas generi ventojn kun uragana forto, precipe en la sudo, sudoriento kaj sudokcidento de la regiono. Ĉi tiuj fortaj ventoj povas faligi arbojn kaj elektrajn fostojn, damaĝi tegmentojn kaj strukturojn, kaj generi interrompojn en la elektra kaj komunika servo, kiel okazis dum la eventoj de la [[Uragano Nate]] en 2017.

=== Inundoj ===
La Nate-efiko kaŭzis severajn inundojn en diversaj regionoj de [[Centra Ameriko|Centrameriko]]. En [[Kostariko]], iuj areoj registris precipitaĵojn inter 10 kaj 19 coloj (ĉ. 250-480 mm), kaŭzante riverajn superfluojn kaj damaĝojn al infrastrukturoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.diariolasamericas.com/america-latina/la-tormenta-nate-alcanza-nicaragua-y-deja-varios-muertos-centroamerica-n4133782|titolo=La tormenta Nate alcanza a Nicaragua y deja varios muertos en Centroamérica|atingodato=2024-07-04|retejo=diariolasamericas.com|lingvo=es-US}}&lt;/ref&gt; En 2017, ekzemple, en [[Nikaragvo]] la intensaj pluvoj rezultigis inundojn, kiuj delokigis milojn da homoj kaj damaĝis domojn, vojojn kaj pontojn. La komunumoj laŭ la marbordo kaj en malaltaj zonoj estis la plej trafitaj, alfrontante la perdon de posedaĵoj kaj la interrompon de bazaj servoj.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.france24.com/es/20171006-nicaragua-costa-rica-enfrentan-tormenta-nate|titolo=Nicaragua y Costa Rica enfrentan el devastador paso de la tormenta Nate|atingodato=2024-07-04|aŭtoro=Eél María Angulo|dato=2017-10-06|retejo=France 24|lingvo=es}}&lt;/ref&gt;

=== Terglitoj ===
Terglitoj estis alia detrua konsekvenco de la Nate-efiko. La torentaj pluvoj saturis la grundojn, precipe en montaraj areoj, estigante terglitojn, kiuj enterigis domojn kaj vojojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.freshplaza.es/article/3110406/la-tormenta-tropical-nate-causa-estragos-en-centroamerica/|titolo=La tormenta tropical Nate causa estragos en Centroamérica|atingodato=2024-07-04|dato=2017-10-06|retejo=www.freshplaza.es|lingvo=es}}&lt;/ref&gt; En [[Honduro]] kaj [[Gvatemalo]], ĉi tiuj terglitoj kaŭzis homajn perdojn kaj blokis esencajn vojojn, malfaciligante la savajn kaj helpajn laborojn. La kamparaj areoj, kun pli malstabilaj grundoj kaj malpli da subtena infrastrukturo, suferis konsiderinde.

=== Efikoj al komunumoj kaj ekosistemoj ===
La lokaj komunumoj alfrontis signifajn efikojn pro la Nate-efiko. La inundoj kaj terglitoj ne nur detruis posedaĵojn, sed ankaŭ influis la agrikulturon,&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.diariolasamericas.com/america-latina/la-tormenta-nate-arrasa-cultivos-costa-rica-n4134218|titolo=La tormenta Nate arrasa con cultivos en Costa Rica|atingodato=2024-07-04|familinomo=Bravo|personnomo=Josué|dato=2017-10-10|retejo=diariolasamericas.com|lingvo=es-US}}&lt;/ref&gt; la ĉefan vivtenan fonton por multaj familioj. La kultivaĵoj estis detruitaj, kio kaŭzis manĝan malsekurecon kaj ekonomiajn perdojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://reliefweb.int/report/costa-rica/m-s-de-124-mil-hect-reas-en-cultivos-fueron-afectados-por-la-tormenta-nate|titolo=Más de 124 mil hectáreas en cultivos fueron afectados por la tormenta Nate - Costa Rica {{!}} ReliefWeb|atingodato=2024-07-04|dato=2017-10-09|retejo=reliefweb.int|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; Krome, la naturaj ekosistemoj, kiel arbaroj kaj malsekejoj, suferis damaĝojn pro la troa akvo kaj sedimentoj, influante la biodiversecon kaj ŝanĝante la naturajn vivejojn. La resaniĝo en ĉi tiuj areoj postulis vastajn rehabilitajn klopodojn kaj humanitaran subtenon.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://marshall-cobb.com/la-historia-de-la-tormenta-tropical-nate-en-una-comunidad-derrumbes-miedo-y-resiliencia/|titolo=La historia de la Tormenta Tropical Nate en una comunidad: derrumbes, miedo y resiliencia -|atingodato=2024-07-04|dato=2017-10-15|retejo=marshall-cobb.com|lingvo=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Trafataj regionoj ==
[[Dosiero:Nate-Effect-CA-July-2024.jpg|alt=Veterprognozo de Nate-efiko por Centrameriko|eta|220x220px|Previsión meteorológica del Nate Effect para Centroamérica, mes de junio de 2024 (Geografía de Nicaragua).]]

=== Nikaragvo ===
Nikaragvo estis unu el la nacioj plej trafitaj de la Nate-efiko, spertante ripetajn inundojn kaj terglitojn pro ĉi tiu revenanta fenomeno.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; En oktobro 2017, la Tropika Ŝtormo Nate kaŭzis torentajn pluvojn, kiuj rezultigis severajn inundojn kaj terglitojn en la regionoj de la [[Pacifiko centra (Nikaragvo)|Centra Pacifiko]] kaj [[Okcidenta Nikaragvo]]. La marbordaj kaj kamparaj komunumoj estis aparte vundeblaj, alfrontante detruon de domoj, infrastrukturoj kaj kultivaĵoj. La saturiĝo de la grundo kaj la monta topografio pligravigis la situacion, kaŭzante naturajn katastrofojn, kiuj postulis vastajn savajn kaj rehabilitajn laborojn.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.vozdeamerica.com/a/tormenta-huracan-nicaragua-yucatan-eeuu/4057388.html|titolo=Tormenta Nate deja varios muertos en Costa Rica y Nicaragua|atingodato=2024-07-04|dato=2017-10-05|retejo=Voz de América|lingvo=es}}&lt;/ref&gt;

=== Gvatemalo ===
En [[Gvatemalo]], la Nate-efiko ankaŭ havis signifajn efikojn, precipe en la montaraj regionoj kaj areoj inklinaj al terglitoj. Dum la eventoj asociitaj kun la centramerika musona ciklono,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gvatemalo spertis intensajn pluvojn, kiuj saturis la grundojn kaj estigis terglitojn. Ĉi tiuj katastrofoj grave influis la kamparan infrastrukturon, blokante vojojn kaj detruante domojn. La indiĝenaj kaj kamparaj komunumoj, kun limigita aliro al krizaj servoj, estis la plej trafitaj de ĉi tiuj ekstremaj klimataj eventoj.

=== Aliaj regionoj de Centrameriko ===
Krom Nikaragvo kaj Gvatemalo, aliaj regionoj de [[Centra Ameriko|Centrameriko]] ankaŭ suferis la konsekvencojn de la Nate-efiko. [[Kostariko]] registris ekstremajn pluvojn, kiuj kaŭzis inundojn kaj terglitojn, tuŝante kaj urbajn kaj kamparajn areojn. En [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], la precipitaĵoj asociitaj kun la centramerika musona ciklono kaŭzis similajn krizojn, kun signifaj efikoj sur la agrikulturo kaj lokaj infrastrukturoj. La ripetiĝo de ĉi tiu fenomeno substrekas la bezonon plibonigi la strategiojn de preparado kaj respondo al katastrofoj en la tuta regiono.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://blog.weather.us/explaining-the-tropics-the-central-american-gyre/|titolo=Explaining the Tropics: The Central American Gyre|atingodato=2024-07-04|familinomo=Gulledge|personnomo=Meghan|retejo=Weather.us - bookmark this page|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el reto|url=https://www.weather.gov/lch/2017nate|titolo=Hurricane Nate 2017|atingodato=2024-07-04|aŭtoro=US Department of Commerce, NOAA|retejo=www.weather.gov|lingvo=EN-US}}&lt;/ref&gt;

== Preventaj kaj respondaj rimedoj ==

=== Preparado por katastrofoj ===
Pro la ripetiĝo de la Nate-efiko kaj ĝia detrua potencialo, preparado por katastrofoj estas kerna por mildigi ĝiajn efikojn. Komunumoj en vundeblaj regionoj devas efektivigi krizajn planojn, kiuj inkluzivas la kreadon de evakuaj itineroj, la konstruadon de sekuraj rifuĝejoj kaj la trejnadon de la loĝantaro pri unua helpo kaj krizaj proceduroj. Krome, estas esence fari periodajn simuladojn por certigi, ke la loĝantaro estas preta respondi efike al tia evento. La efektivigo de fruaj avertaj sistemoj ankaŭ estas fundamenta por provizi ĝustatempajn kaj precizajn informojn pri meteologiaj kondiĉoj kaj permesi preventan evakuadon en altriskaj areoj.

=== Respondo de registaroj kaj organizoj ===
La respondo de registaroj kaj organizoj al la eventoj asociitaj kun la Nate-efiko estis diversa, sed ĝenerale aktiva.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; La registaroj de [[Nikaragvo]], [[Kostariko]], [[Gvatemalo]] kaj aliaj centramerikaj nacioj disvolvis rapidajn respondajn planojn, kiuj inkluzivas la mobilizadon de krizaj rimedoj, la kunordigon kun internaciaj organizoj kaj la efektivigon de tujaj helpaj rimedoj. Organizoj kiel la [[Ruĝa Kruco]] kaj agentejoj de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] ludis kernajn rolojn en la provizado de humanitara helpo, medicinaj provizoj kaj loĝistika subteno. La internacia kaj regiona kunlaboro estas esenca por fortigi la respondajn kapablojn kaj garantii efikan helpon al la trafitaj komunumoj.

=== Antaŭdirektebleco ===
Gravas substreki, ke la Nate-efiko ne estas cikla fenomeno. Oni ne povas precize antaŭdiri kiam aŭ kie ĝi okazos, ĉar ĝi dependas de la interago de pluraj atmosferaj faktoroj antaŭe priskribitaj.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; Tamen, meteologiaj spertuloj identigis iujn kondiĉojn, kiuj pliigas la probablecon de ĝia apero, kiel la ĉeesto de aktiva tropika ondo kaj bone difinita CAG kiel riskfaktoro.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

== Vidu ankaŭ ==

* [[Uragano Mitch]]
* [[Atlantika uragana sezono de 2017]]
* [[Centramerika musona ciklono]]
* [[:en:Central American gyre]] &lt;!-- Aldonita interlingva ligilo al la angla vikipedio por &quot;Central American gyre&quot; --&gt;


== Referencoj ==
&lt;references/&gt;

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Uragano Nate]]
[[Kategorio:Atlantika uragana sezono de 2017|Nate]]
[[Kategorio:Uraganoj de kategorio 1 en Atlantiko|Nate]] &lt;!-- Korektita nomo de kategorio --&gt;
[[Kategorio:Retiritaj uragannomoj (Atlantiko)|Nate]] &lt;!-- Korektita nomo de kategorio --&gt;
[[Kategorio:Uraganoj en Centrameriko|Nate]]
[[Kategorio:Uraganoj en Kostariko|Nate]]
[[Kategorio:Uraganoj en Nikaragvo|Nate]]
[[Kategorio:Uraganoj en Panamo|Nate]]
[[Kategorio:Kostariko en 2017]]
[[Kategorio:Nikaragvo en 2017]]
[[Kategorio:Panamo en 2017]]
[[Kategorio:Tropikaj ciklonoj en 2017|Nate]]
[[Kategorio:Klimatologio]]
[[Kategorio:Naturaj katastrofoj en 2017]]
[[Kategorio:Media efiko]]
[[Kategorio:Centrameriko en la 21-a jarcento]]
[[Kategorio:Katastrofadministrado]]</text>
      <sha1>l3i0f0hif4evljb8c08vioipvfir3pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atajala lingvo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>913683</id>
    <revision>
      <id>9393315</id>
      <parentid>9134730</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="sbrt6g4e2e4txa2sbrg1kkkit9ha9xf" xml:space="preserve">{{Informkesto lingvo}}

'''La atajala lingvo''' (ankaŭ '''taĵala,''' ''ataiyal, attayal, bonotsek, shabogala, taijyal, taiyal, takonan, tangao, tayal, tyal, yukan;'' ISO 639-3: '''tay''') estas [[Natura lingvo|la lingvo]] de la [[Atajaloj|atajala popolo]] de [[Tajvano]]&lt;ref&gt;(en) ''[[ethnologue:tay|Atayal]]'', [[Ethnologue]], alirite la 20-an de novembro 2021.&lt;/ref&gt; kaj apartenas al la [[formozaj lingvoj]] de la [[aŭstronezia lingvaro]]. La du ĉefaj dialektoj de la lingvo estas ''*squliq*'' kaj ''*c'uli'*'' (aŭ ''*c'ole'' '*). La lingvo estas konsiderata [[Endanĝerigataj lingvoj|endanĝerigita]]. Ĝiaj plej proksimaj parencoj inkluzivas la lingvojn ''seediq'' kaj la ''bunun''.

Ekde 2009 estis publikigitaj la ''Atayal-English Dictionary'' kaj pluraj gramatikoj. En 2002 estis publikigita traduko de la [[Biblio]] al la atajala. Lernolibroj estis ciferecigitaj kaj edukaj retejoj estis kreitaj, kiuj ebligas senpage kaj rete studi la atajalan kaj aliajn indiĝenajn lingvojn de Tajvano &lt;ref&gt;(en) ''[https://glottolog.org/resource/languoid/id/atay1247 Spoken L1 Language: Atayal]'', Glottolog, alirite la 30-an de junio 2025&lt;/ref&gt; . ''Wikipedia'' en la atajala lingva komencis funkcii komence de 2021&lt;ref&gt;(en) ''[https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2021/04/17/2003755857 Atayal and Sediq added to Wikipedia’s languages]'', Taipei Times, la 17-an de aprilo 2021.&lt;/ref&gt;. La ekspansio de indiĝenaj lingvoj en Vikipedion malrapidiĝis ĉefe pro la manko de komuna kaj reguligita skribsistemo. 

== Statuso kaj parolantaro ==
La nombro da parolantoj de la lingvo estas taksita je 84 000. Ekde la [[1990-aj jaroj]], la atajala lingvo estas instruata en lernejoj kiel laŭvola fako en regionoj kie ĝi estas parolata&lt;ref&gt;(en) ''[https://omniglot.com/writing/atayal.htm Atayal alphabet, prounciation and language]'' omniglot.com. Alirite la 20-an de novembro 2021.&lt;/ref&gt;. 

En [[2017]], la tajvana parlamento aprobis leĝon, kiu levis la atajalan lingvon, kune kun aliaj lokaj indiĝenaj lingvoj, al la statuso de nacia lingvo. Tio garantias al ili, interalie, registaran subtenon por lingva promocio kaj instruado&lt;ref&gt;(en) ''[https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=D0130037 Indigenous Languages Development Act 14.6.2017]''. Ministry of Justice. Alirite la 20-an de novembro.2021.&lt;/ref&gt;. 

La atajalo estas, kune kun ''seediq'', substrata lingvo de la [[Jilana (lingvo)|jilana]], japandevena kreola lingvo&lt;ref&gt;(eo) Abdulrosheed Fadipe, [https://eo.globalvoices.org/2025/05/15341/ La jilana kreola lingvo de Tajvano: Revigligante la solan japan-bazitan kreolan lingvon en la mondo], eo.globalvoices.org,  la 20-an de majo 2025&lt;/ref&gt;. La kreola japana ankaŭ estis konsiderata dialekto de la atajalo, sed iuj atajaloj havis sufiĉe severan vidpunkton pri tio&lt;ref&gt;(en) ''[https://www.youtube.com/watch?v=pDh6xSFWelg Yilan Creole in Taiwan: a Unique Case of Language Contact].'' TAM - Sin Yee Melody Li - SEALS 2021, YouTube&lt;/ref&gt;. 

== Alfabeto ==
Kiel aliaj minoritataj lingvoj en Tajvano, la atajala lingvo havas skribsistemon bazitan sur la [[latina alfabeto]]&lt;ref&gt;(en) ''[https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=wrSys_detail&amp;key=tay-Latn Atayal written with Latin script]'', scriptsource.org, ''alirite'' la 20-an de novembro 2021.&lt;/ref&gt;.

== Fonologio ==
La atajala fonetika sistemo inkluzivas 19 konsonantojn, 6 vokalojn kaj 6 diftongojn. La akcento en atajala lingvo ĝenerale falas sur la lasta silabo.

== Literaturo ==
(angle) Rau, DV &quot;''A grammar of Atayal''&quot; priskribas ''Squliq Atayal'', Cornell University, 1992. 220 paĝoj.

== Eksteraj ligiloj ==
(angle) [[ethnologue:tay/|La atajala]] en [[Ethnologue]]

[[:tay:T’ringan_na_zzngayan|Vikipedio en la atajala]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

[[Kategorio:Lingvoj de Tajvano]]
[[Kategorio:Formozaj lingvoj]]
[[Kategorio:Endanĝeritaj lingvoj]]</text>
      <sha1>sbrt6g4e2e4txa2sbrg1kkkit9ha9xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eric Berne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>914180</id>
    <revision>
      <id>9392923</id>
      <parentid>9310902</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9392923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11805" sha1="76be1l01wlhw20cvlberut9hpaouzb6" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Eric BERNE''' (naskita kiel Eric Lennard '''Bernstein''' la 10-an de majo 1910 en [[Montrealo]]; mortis la 15-an de julio 1970 en [[Monterey]], [[Kalifornio]]) estis kanad-usona [[psikologo]] kaj [[psikiatro]]. 

Li estas plej konata kiel la kreinto de [[Transakcia Analizo|transakcia (transaga) analizo]] kaj scenara analizo kiel psikoterapia metodo, kiun li derivis de [[psikanalizo]], ĝenerala teorio kaj metodo por trakti [[Nerva malsano|nervajn]] kaj [[Mensaj malsanoj|mensajn malsanojn]], Berne fokusiĝis al la &quot; transakcioj &quot; (de la angla ''trans-'' - prefikso indikanta movadon de io al io, kaj la angla ''action'' - &quot;ago&quot;), kiuj subestas interpersonajn rilatojn. Kelkajn specojn de transakcioj, kiuj havas kaŝitan celon, li nomas ludoj. Berne konsideras tri [[ego]]- statojn: [[Plenkreskulo]], [[Gepatro]] kaj [[Infano]] (kiuj ne estas ''la [[Mio, Supermio, kaj Ĝio]]'' de [[Sigmund Freud|Freud]]). Kiam persono kontaktas la ĉirkaŭaĵon, laŭ Berne, ĉiam troviĝas en unu el ĉi tiuj statoj. &lt;ref name=&quot;Transactional Analysis&quot;&gt;{{cite web|title=Transactional Analysis|url=http://www.disorders.org/transactional-analysis/|website=disorders.org|access-date=September 1, 2011}}&lt;/ref&gt;
== Vivo ==
Eric Berne studis medicinon ĉe la [[Universitato McGill]] en Montrealo, diplomiĝante kun ĝenerala medicina grado en 1931. Li poste daŭrigis siajn studojn ĉe [[Universitato Yale]], kie li studis psikiatrion kaj psikanalizon. 

Li fariĝis usona civitano en 1939, kaj poste laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al Berne, kvankam li ofte uzis [[pseŭdonimo]]&lt;nowiki/&gt;jn por subskribi kelkajn el siaj publikigitaj artikoloj. Li servis nelonge en la [[Usona Armeo|armeo]] dum la [[Dua Mondmilito]], poste revenis al siaj studoj. &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web|last1=Calcaterra|first1=Nicholas Berne|title=Biography of Eric Berne|url=http://www.ericberne.com/eric_berne_biography/|website=ericberne.com|access-date=October 14, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107173311/http://www.ericberne.com/eric_berne_biography/|archivedate=2014-01-07}}&lt;/ref&gt;

== Psikiatria laboro ==

=== Projekta Intuicio ===
Berne pasigis dek jarojn studante [[intuicio]]&lt;nowiki/&gt;n en la diagnoza procezo. Lia intereso ekestis kiam, kiel armea psikiatro, li devis prilabori la dosierojn de miloj da armeaj maldungoj kaj, por sia propra amuziĝo, provis malgrandan ludon: Li demandis al la viroj la demandojn &quot;Ĉu vi nervozas?&quot; kaj &quot;Ĉu vi iam vidis psikiatron?&quot; kaj provis diveni la profesion de la persono el iliaj respondoj. Li estis aparte preciza kun mekanikistoj kaj farmistoj. Li notis siajn spertojn kaj malkovrojn en serio de eseoj pri la temo de intuicio. Ĉi tiu laboro kondukis al la koncepto de transaga analizo.

=== Koncepto de transakcia analizo ===
Kiel kuracisto, Berne lernis diagnozi ''[[Psikopatologio|psikopatologion]]'', klasifiki siajn pacientojn el psikiatria perspektivo, kaj dikti al ili kiel ili ''devus esti'' enpostenitaj nur sur lia medicina pozicio. Estis nekonate al li kaj ne konvenis al lia preskribita rolo fidi sian tujan percepton kaj integri ĝin laŭe en sian praktikan laboron. Ĉe tiu punkto, li ĉesis &quot;parafrazi la malnovan melodion&quot; kaj komencis &quot;vere aŭskulti la pacienton.&quot; Tio ebligis al li integri siajn komprenojn pri intuicio en sian terapian laboron. Anstataŭ apliki la terminojn kaj kategoriojn de edukita psikiatro kaj deklari iun, ekzemple, kiel ''severan kazon de latenta [[samseksemo]]'' aŭ ''paranojan [[Skizofrenio|skizofreniulon]]'', li tute agordiĝis al la koncerna persono kaj uzis sian intuicion por formi bildon pri ili.

=== Malkovro de ego-statoj ===
Fine, Berne malkovris, ke ĉiu homo enhavas ''ego-bildon'' el la infanaĝo. Li nomis ĉi tiujn ''ego-bildojn'' &quot;ego-statoj&quot;. Poste, li distingis la infanecan ego-staton de la plenkreska ego-stato, kiun la koncerna persono prezentas ekstere kaj estas plej klare videbla al eksteruloj. Berne distingis inter du plenkreskaj ego-statoj: unu, kiun li nomis la plenkreska ego-stato ''kaj'' klasifikis kiel racia, kaj dua, ne nepre racia, la gepatra ''ego-stato,'' kiun li rigardis kiel derivita de la gepatroj.

=== ''Egobildo'' kiel baza koncepto ===
Li poste uzis la ''membildon'' en sia terapia praktiko. Li malkovris, ke liaj rektaj komprenoj (intuicioj) ebligis al li establi multe pli efikan kaj helpeman rilaton kun la sentoj kaj spertoj de siaj pacientoj ol per la diagnozaj terminoj, kiujn li antaŭe uzis kiel psikiatro. Li sukcesis identigi ''membildon por ĉiu paciento, kiu rilatis al ilia [[infanaĝo]]. Tio permesis al li iom post iom integri la membildon de la paciento kiel infano en ĉiun'' [[Anamnezo|anamnezon]]. Laŭ Berne, la infanaj membildoj de pacientoj povas esti resumitaj per kelkaj vortoj, kiel ekzemple &quot;malgranda blonda knabino staranta antaŭ barita ĝardeno plena de [[lekanteto]]&lt;nowiki/&gt;j&quot; por virino, aŭ &quot;knabo en la pasaĝerloko dum lia patro veturas kun maksimuma rapideco&quot; por viro. Vidu Regepatrado ([[d:Q2144959]])

=== Finita teorio ===
Berne daŭrigis siajn observojn de pacientoj, distancigante sin pli kaj pli de la enhavo de sia pli frua trejnado. Li malkovris la gravecon de [[kareso]]&lt;nowiki/&gt;j kaj tempostrukturado kaj observis transakciojn, ludadojn, [[ŝatokupo]]&lt;nowiki/&gt;jn, kaj fine manuskriptojn. Antaŭ la fino de la 1960-aj jaroj, lia teorio estis preskaŭ plene evoluigita. Li fine tute rezignis pri konvencia psikiatria diagnozo. Laŭ [[ŝerco]] lia pri la maniero kiel homoj estas diagnozitaj, ili estas nomataj pasive-dependaj se ili montras ''malpli da iniciato'' ol la terapiisto kaj [[socipato]]&lt;nowiki/&gt;j se ili montras ''pli da'' iniciato ol la terapiisto. Teorie, Berne ĉiam restis ligita al psikanalizo; tra la jaroj, tamen, ĝi fariĝis malpli grava por lia pensado. Fine, ĝi jam ne ludis ian ajn rolon en lia grupa terapio.

=== Koncepto de homa konduto kaj resaniĝo ===
Komence, li kredis, ke transaga analizo povus nur helpi plibonigi [[Interpersona konduto|interpersonan konduton]] ''([[Socia kontrolo|socian kontrolon]]),'' t.e., kontroli la ''aktoradon'', dum psikanalizo kapablas plenumi la veran terapian laboron. Li iom post iom ekkredis, ke transaga analizo ludas la ĉefan rolon en la ''resaniĝo de la paciento,'' kaj ke nur la malfacila procezo de scenaranalizo estas rezervita por psikanalizaj teknikoj. Poste, li ankaŭ plenumis scenaranalizon sen psikanalizaj metodoj. Lia psikanaliza fono estis evidenta nur en fojaj kazprezentoj.

=== Terapio por ĝenita sekseco ===
En sia prelegserio pri ''la specoj kaj reguloj de amo,'' Berne prezentas la rilaton inter viro kaj virino el diversaj perspektivoj kiel ''infano-infana rilato''. Li avertas kontraŭ seksa kontakto kun [[Neplenaĝeco|neplenaĝuloj]], lamentas la oftan transgreson de seksaj sentoj en [[agreso]]&lt;nowiki/&gt;n kaj [[milito]]&lt;nowiki/&gt;n, kaj postulas [[konkurenco]]&lt;nowiki/&gt;n pri la plej bona zorgado de idoj kiel rimedon por tio.

== ''Games People Play'' (Ludoj kiuj Homoj Ludas) ==
&quot;La Ludoj de Homo - La Psikologio de Homaj Rilatoj&quot;, publikigita en 1964, fariĝis [[furorlibro]] kaj vendis pli ol 5 milionojn da ekzempleroj. La verko priskribas sociajn interagojn en normala kaj difektita funkciado. D-ro Berne prezentas analizon de tridek ses ludoj, kiujn li klasifikas laŭ kategorioj. En ĉi tiu verko, Berne ne nur dividas rilatojn en ludemajn aŭ aŭtentajn rilatojn, li ankaŭ faras dividon ene de la rilatoj mem. En pli evoluintajn rilatojn kaj malpli evoluintajn rilatojn, tio estas, pli infanecajn. Laŭ la dividmetodo de la transakcia analiza modelo, en ĉi tiu metodo, kiel klarigite en la antaŭa paragrafo, ĉiuj ludoj (transakcioj) estas dividitaj en tri dividojn: gepatro, plenkreskulo, infano. La esenco de la ludoj priskribitaj de Berne estas, ke la [[Nul-suma ludo|sumo de la ludoj ne estas nulo]], ([[d:Q156612]] t.e. unu venkas je la kosto de la alia), la persono, kiu profitas de la transakcio, estas la gajninto de la ludo. Kontraste, la &quot;ludoj&quot;, kiujn homoj ludas, ofte estas profitodonaj por ĉiuj ludantoj, eĉ tiuj, kiuj ŝajne malvenkas, ĉar ili traktas mensan ekvilibron aŭ antaŭenigas la adopton de sociaj roloj, kiuj kaŭzas memvundadon. La ludantoj ofte ne konscias pri la profito, sed anstataŭe ili kondukas la ludon en vivskripton laŭ siaj gepatraj familiaj interagoj (gepatro, plenkreskulo, infano) kaj laŭ preferataj emocioj.

Kvankam ĉi tiu verko estis verkita por atestitaj terapiistoj, ĝi fariĝis furorlibro de [[The New York Times|la New York Times]], alportante [[Famo|famecon]] al Eric Berne. La verko klare prezentis ekzemplojn el la ĉiutaga vivo pri la manieroj, laŭ kiuj homoj estas perceptitaj per la ludo, kiun ili ludas. Berno donis al ili memorindajn nomojn kiel &quot;Nun mi kaptis vin, vi putinido&quot;, &quot;Ligna kruro&quot;, &quot;Kial vi ne... / Jes, sed...&quot;, &quot;Ni batalu, vi kaj li&quot;. Iuj el ĉi tiu terminologio fariĝis popularaj en usona vortprovizo.

El la [[malantaŭkovrilo]]

Homoj emas vivi siajn vivojn en la sfero de siaj reciprokaj rilatoj, ludante 'ludojn', por eviti alfronti la realecon, por kaŝi tendencojn, por pravigi agojn, aŭ por eviti faktan partoprenon en personaj rilatoj. D-ro Bern prezentas ampleksan kaj imponan analizon, en klara lingvo kaj kun [[humuro]], de tridek ses ludoj, kiujn li kategoriigas jene: 'vivludoj'; 'geedzecaj ludoj', kiuj povas okupi paron por ke ili povu daŭre vivi siajn frustritajn aŭ senplezurajn vivojn; 'seksludoj', en kiuj unu persono provokas reagojn en la alia, kaj poste agas kvazaŭ li estus nenio pli ol senkulpa viktimo; 'festaj ludoj', kiuj implikas senĉesan klaĉadon aŭ konstantan plendadon; 'kuracistaj oficejaj ludoj'; 'submondaj ludoj' kaj 'bonaj ludoj'.&quot; Dum du jaroj aŭ pli, la verko estis inter la furorlibroj en Usono. Kio kaŭzis la kapturnigan sukceson de ĉi tiu polemika kaj pripensinda verko? La originala aliro de la aŭtoro al analizado de la ŝtofo de homaj rilatoj helpas vin ekzameni ne nur la konduton de aliaj, sed ankaŭ vian propran konduton - ĉi tiu ekzemplo de kompreno de manieroj de socia konduto, eĉ se ne estas io por respondi al ĉiuj demandoj, kiuj ĝenas ĉiun detalon, konduto kiu fariĝis stimula kaj provokema temo de la verko.

== Bibliografio ==

* ''The Mind in Action''; 1947, New York, Simon and Schuster.
* ''The Structures and Dynamics of Organizations and Groups''; 1961; (1984 Paperback reprint: {{ISBN|0-345-32025-5}}).
* ''Transactional Analysis in Psychotherapy''; 1961; (1986 represaĵo: {{ISBN|0-345-33836-7}}).
* ''[[:en:Games_People_Play_(book)|Games People Play: the Psychology of Human Relations]]''; 1964 (1978 reprint, Grove Press, {{ISBN|0-345-17046-6}}); (1996 Paperback, {{ISBN|0-345-41003-3}})
* ''Principles of Group Treatment''; 1966 Oxford University Press {{ISBN|019501118X}} {{ISBN|978-0195011180}}
* ''The Happy Valley''; 1968, Random House Publisher, {{ISBN|0-394-47562-3}}
* ''Sex in Human Loving''; 1970.
* ''A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis (Paperback)''; 1975, Grove Press; {{ISBN|0-394-17833-5}}
* ''What Do You Say After You Say Hello?''; 1973; {{ISBN|0-553-23267-3}}
* ''A Montreal Childhood''; 2010, Sevilo (Hispanio), Editorial Jeder. {{ISBN|978-84-937032-4-0}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[:en:Special:BookSources/978-84-937032-4-0|978-84-937032-4-0]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Homa konduto]]
* [[23110 Ericberne]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.ericberne.com/ Eric Berna retejo daŭrigita de lia familio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220307175344/http://www.ericberne.com/ |date=2022-03-07 }}
* [https://web.archive.org/web/20150518085614/https://digital.library.ucsf.edu/exhibits/show/eric_l_berne_collection UCSF: Eric L. Bernaj dokumentoj arkivo]
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Berne, Eric }}
[[Kategorio:Kanadaj psikologoj]]
[[Kategorio:Usonaj psikiatroj]]</text>
      <sha1>76be1l01wlhw20cvlberut9hpaouzb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393579</id>
      <parentid>9392923</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11808" sha1="gulml02feplgd3uz2qy087uc2d3wu0h" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Eric BERNE''' (naskita kiel Eric Lennard '''Bernstein''' la 10-an de majo 1910 en [[Montrealo]]; mortis la 15-an de julio 1970 en [[Monterey]], [[Kalifornio]]) estis kanad-usona [[psikologo]] kaj [[psikiatro]]. 

Li estas plej konata kiel la kreinto de [[Transakcia Analizo|transakcia (transaga) analizo]] kaj scenara analizo kiel psikoterapia metodo, kiun li derivis de [[psikanalizo]], ĝenerala teorio kaj metodo por trakti [[Nerva malsano|nervajn]] kaj [[Mensaj malsanoj|mensajn malsanojn]], Berne fokusiĝis al la &quot; transakcioj &quot; (de la angla ''trans-'' - prefikso indikanta movadon de io al io, kaj la angla ''action'' - &quot;ago&quot;), kiuj subestas {{JN|interpersona rilato}}. Kelkajn specojn de transakcioj, kiuj havas kaŝitan celon, li nomas ludoj. Berne konsideras tri [[ego]]- statojn: [[Plenkreskulo]], [[Gepatro]] kaj [[Infano]] (kiuj ne estas ''la [[Mio, Supermio, kaj Ĝio]]'' de [[Sigmund Freud|Freud]]). Kiam persono kontaktas la ĉirkaŭaĵon, laŭ Berne, ĉiam troviĝas en unu el ĉi tiuj statoj. &lt;ref name=&quot;Transactional Analysis&quot;&gt;{{cite web|title=Transactional Analysis|url=http://www.disorders.org/transactional-analysis/|website=disorders.org|access-date=September 1, 2011}}&lt;/ref&gt;
== Vivo ==
Eric Berne studis medicinon ĉe la [[Universitato McGill]] en Montrealo, diplomiĝante kun ĝenerala medicina grado en 1931. Li poste daŭrigis siajn studojn ĉe [[Universitato Yale]], kie li studis psikiatrion kaj psikanalizon. 

Li fariĝis usona civitano en 1939, kaj poste laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al Berne, kvankam li ofte uzis [[pseŭdonimo]]&lt;nowiki/&gt;jn por subskribi kelkajn el siaj publikigitaj artikoloj. Li servis nelonge en la [[Usona Armeo|armeo]] dum la [[Dua Mondmilito]], poste revenis al siaj studoj. &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web|last1=Calcaterra|first1=Nicholas Berne|title=Biography of Eric Berne|url=http://www.ericberne.com/eric_berne_biography/|website=ericberne.com|access-date=October 14, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107173311/http://www.ericberne.com/eric_berne_biography/|archivedate=2014-01-07}}&lt;/ref&gt;

== Psikiatria laboro ==

=== Projekta Intuicio ===
Berne pasigis dek jarojn studante [[intuicio]]&lt;nowiki/&gt;n en la diagnoza procezo. Lia intereso ekestis kiam, kiel armea psikiatro, li devis prilabori la dosierojn de miloj da armeaj maldungoj kaj, por sia propra amuziĝo, provis malgrandan ludon: Li demandis al la viroj la demandojn &quot;Ĉu vi nervozas?&quot; kaj &quot;Ĉu vi iam vidis psikiatron?&quot; kaj provis diveni la profesion de la persono el iliaj respondoj. Li estis aparte preciza kun mekanikistoj kaj farmistoj. Li notis siajn spertojn kaj malkovrojn en serio de eseoj pri la temo de intuicio. Ĉi tiu laboro kondukis al la koncepto de transaga analizo.

=== Koncepto de transakcia analizo ===
Kiel kuracisto, Berne lernis diagnozi ''[[Psikopatologio|psikopatologion]]'', klasifiki siajn pacientojn el psikiatria perspektivo, kaj dikti al ili kiel ili ''devus esti'' enpostenitaj nur sur lia medicina pozicio. Estis nekonate al li kaj ne konvenis al lia preskribita rolo fidi sian tujan percepton kaj integri ĝin laŭe en sian praktikan laboron. Ĉe tiu punkto, li ĉesis &quot;parafrazi la malnovan melodion&quot; kaj komencis &quot;vere aŭskulti la pacienton.&quot; Tio ebligis al li integri siajn komprenojn pri intuicio en sian terapian laboron. Anstataŭ apliki la terminojn kaj kategoriojn de edukita psikiatro kaj deklari iun, ekzemple, kiel ''severan kazon de latenta [[samseksemo]]'' aŭ ''paranojan [[Skizofrenio|skizofreniulon]]'', li tute agordiĝis al la koncerna persono kaj uzis sian intuicion por formi bildon pri ili.

=== Malkovro de ego-statoj ===
Fine, Berne malkovris, ke ĉiu homo enhavas ''ego-bildon'' el la infanaĝo. Li nomis ĉi tiujn ''ego-bildojn'' &quot;ego-statoj&quot;. Poste, li distingis la infanecan ego-staton de la plenkreska ego-stato, kiun la koncerna persono prezentas ekstere kaj estas plej klare videbla al eksteruloj. Berne distingis inter du plenkreskaj ego-statoj: unu, kiun li nomis la plenkreska ego-stato ''kaj'' klasifikis kiel racia, kaj dua, ne nepre racia, la gepatra ''ego-stato,'' kiun li rigardis kiel derivita de la gepatroj.

=== ''Egobildo'' kiel baza koncepto ===
Li poste uzis la ''membildon'' en sia terapia praktiko. Li malkovris, ke liaj rektaj komprenoj (intuicioj) ebligis al li establi multe pli efikan kaj helpeman rilaton kun la sentoj kaj spertoj de siaj pacientoj ol per la diagnozaj terminoj, kiujn li antaŭe uzis kiel psikiatro. Li sukcesis identigi ''membildon por ĉiu paciento, kiu rilatis al ilia [[infanaĝo]]. Tio permesis al li iom post iom integri la membildon de la paciento kiel infano en ĉiun'' [[Anamnezo|anamnezon]]. Laŭ Berne, la infanaj membildoj de pacientoj povas esti resumitaj per kelkaj vortoj, kiel ekzemple &quot;malgranda blonda knabino staranta antaŭ barita ĝardeno plena de [[lekanteto]]&lt;nowiki/&gt;j&quot; por virino, aŭ &quot;knabo en la pasaĝerloko dum lia patro veturas kun maksimuma rapideco&quot; por viro. Vidu Regepatrado ([[d:Q2144959]])

=== Finita teorio ===
Berne daŭrigis siajn observojn de pacientoj, distancigante sin pli kaj pli de la enhavo de sia pli frua trejnado. Li malkovris la gravecon de [[kareso]]&lt;nowiki/&gt;j kaj tempostrukturado kaj observis transakciojn, ludadojn, [[ŝatokupo]]&lt;nowiki/&gt;jn, kaj fine manuskriptojn. Antaŭ la fino de la 1960-aj jaroj, lia teorio estis preskaŭ plene evoluigita. Li fine tute rezignis pri konvencia psikiatria diagnozo. Laŭ [[ŝerco]] lia pri la maniero kiel homoj estas diagnozitaj, ili estas nomataj pasive-dependaj se ili montras ''malpli da iniciato'' ol la terapiisto kaj [[socipato]]&lt;nowiki/&gt;j se ili montras ''pli da'' iniciato ol la terapiisto. Teorie, Berne ĉiam restis ligita al psikanalizo; tra la jaroj, tamen, ĝi fariĝis malpli grava por lia pensado. Fine, ĝi jam ne ludis ian ajn rolon en lia grupa terapio.

=== Koncepto de homa konduto kaj resaniĝo ===
Komence, li kredis, ke transaga analizo povus nur helpi plibonigi [[Interpersona konduto|interpersonan konduton]] ''([[Socia kontrolo|socian kontrolon]]),'' t.e., kontroli la ''aktoradon'', dum psikanalizo kapablas plenumi la veran terapian laboron. Li iom post iom ekkredis, ke transaga analizo ludas la ĉefan rolon en la ''resaniĝo de la paciento,'' kaj ke nur la malfacila procezo de scenaranalizo estas rezervita por psikanalizaj teknikoj. Poste, li ankaŭ plenumis scenaranalizon sen psikanalizaj metodoj. Lia psikanaliza fono estis evidenta nur en fojaj kazprezentoj.

=== Terapio por ĝenita sekseco ===
En sia prelegserio pri ''la specoj kaj reguloj de amo,'' Berne prezentas la rilaton inter viro kaj virino el diversaj perspektivoj kiel ''infano-infana rilato''. Li avertas kontraŭ seksa kontakto kun [[Neplenaĝeco|neplenaĝuloj]], lamentas la oftan transgreson de seksaj sentoj en [[agreso]]&lt;nowiki/&gt;n kaj [[milito]]&lt;nowiki/&gt;n, kaj postulas [[konkurenco]]&lt;nowiki/&gt;n pri la plej bona zorgado de idoj kiel rimedon por tio.

== ''Games People Play'' (Ludoj kiuj Homoj Ludas) ==
&quot;La Ludoj de Homo - La Psikologio de Homaj Rilatoj&quot;, publikigita en 1964, fariĝis [[furorlibro]] kaj vendis pli ol 5 milionojn da ekzempleroj. La verko priskribas sociajn interagojn en normala kaj difektita funkciado. D-ro Berne prezentas analizon de tridek ses ludoj, kiujn li klasifikas laŭ kategorioj. En ĉi tiu verko, Berne ne nur dividas rilatojn en ludemajn aŭ aŭtentajn rilatojn, li ankaŭ faras dividon ene de la rilatoj mem. En pli evoluintajn rilatojn kaj malpli evoluintajn rilatojn, tio estas, pli infanecajn. Laŭ la dividmetodo de la transakcia analiza modelo, en ĉi tiu metodo, kiel klarigite en la antaŭa paragrafo, ĉiuj ludoj (transakcioj) estas dividitaj en tri dividojn: gepatro, plenkreskulo, infano. La esenco de la ludoj priskribitaj de Berne estas, ke la [[Nul-suma ludo|sumo de la ludoj ne estas nulo]], ([[d:Q156612]] t.e. unu venkas je la kosto de la alia), la persono, kiu profitas de la transakcio, estas la gajninto de la ludo. Kontraste, la &quot;ludoj&quot;, kiujn homoj ludas, ofte estas profitodonaj por ĉiuj ludantoj, eĉ tiuj, kiuj ŝajne malvenkas, ĉar ili traktas mensan ekvilibron aŭ antaŭenigas la adopton de sociaj roloj, kiuj kaŭzas memvundadon. La ludantoj ofte ne konscias pri la profito, sed anstataŭe ili kondukas la ludon en vivskripton laŭ siaj gepatraj familiaj interagoj (gepatro, plenkreskulo, infano) kaj laŭ preferataj emocioj.

Kvankam ĉi tiu verko estis verkita por atestitaj terapiistoj, ĝi fariĝis furorlibro de [[The New York Times|la New York Times]], alportante [[Famo|famecon]] al Eric Berne. La verko klare prezentis ekzemplojn el la ĉiutaga vivo pri la manieroj, laŭ kiuj homoj estas perceptitaj per la ludo, kiun ili ludas. Berno donis al ili memorindajn nomojn kiel &quot;Nun mi kaptis vin, vi putinido&quot;, &quot;Ligna kruro&quot;, &quot;Kial vi ne... / Jes, sed...&quot;, &quot;Ni batalu, vi kaj li&quot;. Iuj el ĉi tiu terminologio fariĝis popularaj en usona vortprovizo.

El la [[malantaŭkovrilo]]

Homoj emas vivi siajn vivojn en la sfero de siaj reciprokaj rilatoj, ludante 'ludojn', por eviti alfronti la realecon, por kaŝi tendencojn, por pravigi agojn, aŭ por eviti faktan partoprenon en personaj rilatoj. D-ro Bern prezentas ampleksan kaj imponan analizon, en klara lingvo kaj kun [[humuro]], de tridek ses ludoj, kiujn li kategoriigas jene: 'vivludoj'; 'geedzecaj ludoj', kiuj povas okupi paron por ke ili povu daŭre vivi siajn frustritajn aŭ senplezurajn vivojn; 'seksludoj', en kiuj unu persono provokas reagojn en la alia, kaj poste agas kvazaŭ li estus nenio pli ol senkulpa viktimo; 'festaj ludoj', kiuj implikas senĉesan klaĉadon aŭ konstantan plendadon; 'kuracistaj oficejaj ludoj'; 'submondaj ludoj' kaj 'bonaj ludoj'.&quot; Dum du jaroj aŭ pli, la verko estis inter la furorlibroj en Usono. Kio kaŭzis la kapturnigan sukceson de ĉi tiu polemika kaj pripensinda verko? La originala aliro de la aŭtoro al analizado de la ŝtofo de homaj rilatoj helpas vin ekzameni ne nur la konduton de aliaj, sed ankaŭ vian propran konduton - ĉi tiu ekzemplo de kompreno de manieroj de socia konduto, eĉ se ne estas io por respondi al ĉiuj demandoj, kiuj ĝenas ĉiun detalon, konduto kiu fariĝis stimula kaj provokema temo de la verko.

== Bibliografio ==

* ''The Mind in Action''; 1947, New York, Simon and Schuster.
* ''The Structures and Dynamics of Organizations and Groups''; 1961; (1984 Paperback reprint: {{ISBN|0-345-32025-5}}).
* ''Transactional Analysis in Psychotherapy''; 1961; (1986 represaĵo: {{ISBN|0-345-33836-7}}).
* ''[[:en:Games_People_Play_(book)|Games People Play: the Psychology of Human Relations]]''; 1964 (1978 reprint, Grove Press, {{ISBN|0-345-17046-6}}); (1996 Paperback, {{ISBN|0-345-41003-3}})
* ''Principles of Group Treatment''; 1966 Oxford University Press {{ISBN|019501118X}} {{ISBN|978-0195011180}}
* ''The Happy Valley''; 1968, Random House Publisher, {{ISBN|0-394-47562-3}}
* ''Sex in Human Loving''; 1970.
* ''A Layman's Guide to Psychiatry and Psychoanalysis (Paperback)''; 1975, Grove Press; {{ISBN|0-394-17833-5}}
* ''What Do You Say After You Say Hello?''; 1973; {{ISBN|0-553-23267-3}}
* ''A Montreal Childhood''; 2010, Sevilo (Hispanio), Editorial Jeder. {{ISBN|978-84-937032-4-0}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[:en:Special:BookSources/978-84-937032-4-0|978-84-937032-4-0]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Homa konduto]]
* [[23110 Ericberne]]

== Eksteraj ligiloj ==

* [http://www.ericberne.com/ Eric Berna retejo daŭrigita de lia familio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220307175344/http://www.ericberne.com/ |date=2022-03-07 }}
* [https://web.archive.org/web/20150518085614/https://digital.library.ucsf.edu/exhibits/show/eric_l_berne_collection UCSF: Eric L. Bernaj dokumentoj arkivo]
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Berne, Eric }}
[[Kategorio:Kanadaj psikologoj]]
[[Kategorio:Usonaj psikiatroj]]</text>
      <sha1>gulml02feplgd3uz2qy087uc2d3wu0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tang Yi (kantistino)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>915936</id>
    <revision>
      <id>9393180</id>
      <parentid>9162437</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2463" sha1="c8tvvg3p93v19ljwdxpifz0ag4quaw9" xml:space="preserve">	
	
{{TemasPri|ĉina popmuzika kantistino|[[Tang Yi]]}}

'''Tang Yi''' ([[Ĉina normlingvo|ĉine]]: 唐艺, naskita en 1983 en [[Yiyang]] (益阳) en la [[Hunano|provinco Hunan]] - 湖南) estas fama [[Ĉinio|ĉina]] [[Kantisto|kantistino]] de [[C-pop]] (ĉina [[pop-muziko]]) kies muzikstilo konsistas el miksaĵo de tradiciaj ĉinaj elementoj kaj orelfrapaj nuntempaj sonoj en kombino kun nostalgiaj kantotekstoj kaj eksperimentado kun diversaj ĝenroj. Ŝi reprezentas novan ondon de K-Pop- artistoj, kiuj helpas tutmondigi la ĝenron, kiel okazis kun [[K-popo|K-Pop]] (korea pop-muziko). Ŝiaj muzikfilmetoj prezentas ikoneskajn turismajn lokojn kiel la [[Granda Ĉina Muro]] kaj la [[Li Jiang|rivero Li]], akcelante la ĉinan kulturan turismo-industrion. Zhao Wei, ĉina fakulo pri kultura turismo, atentigis pri la efiko de ŝiaj kantoj en la popularigo de la ĉina kulturo, ĉar ne malofte tiuj prikantas ĉinajn famaĵojn aŭ tradiciojn. Laŭ muzikkritikisto Wang Lei ŝia noviga fuzio de tradicio kaj moderneco &quot;igis la malnovan sentiĝi nova, kaj la novan sentiĝi sentempa” servante kiel kulturan ponton kaj igante ĉinan muzikon pli alirebla por internaciaj spektantaroj&lt;ref&gt;(angle) ''[https://chinesevoyage.org/cpop-tang-yi-singer-top-song-impact/ The Rise of C-Pop Star Tang Yi: A New Voice in Chinese Music], C''hinese Voyage, la 14-an de oktobro 2024, alirita la 23-an de julio 2025&lt;/ref&gt;.

== Verkaro ==
Inter la multaj kantoj jen kelkaj tre popularaj:

* 可可托海的牧羊人 (La paŝtisto de Keketuohai), pri paŝtisto kaj lia amatino en la pitoreska regiono Keketuohai.
* 对你说 (Diru al vi), pri sentoj kaj la vundebleco, malfermiĝante sin al amata persono
* 别知己 (Intimaj amikoj), melankolia kanto pri disiĝo omaĝe al amikecoj kaj la neeviteblo de adiaŭoj.

=== Lingvoj ===
Ŝi kelkfoje kantas alilingve. Kvankam ekzistas traduko de de [[Esperanto-muziko|kanto en Esperanto]] (La ŝafpaŝtisto en Keketohaj) ne antaŭvideblas ke ŝi ankaŭ provos kanti en [[Esperanto]].

== Referencoj ==
&lt;references /&gt;
== Vidu ankaŭ ==
[[C-Pop]]

== Eksteraj ligiloj ==
[https://www.tiktok.com/discover/tangyi-tiktok Tang Yi] en [[TikTok]]

[https://www.youtube.com/@relaxrainbow9147/videos Tang Yi] en [[YouTube]] (JuTubo)

[https://www.instagram.com/tangyiofficial_/ Tang Yi] en [[Instagram]]

[https://www.facebook.com/groups/874260374433374/ Tang Yi] en [[Facebook]]
[[Kategorio:Ĉinaj kantistoj]]
[[Kategorio:Popmuziko laŭ landoj]]</text>
      <sha1>c8tvvg3p93v19ljwdxpifz0ag4quaw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sem Benelli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>916349</id>
    <revision>
      <id>9393327</id>
      <parentid>9371502</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14410" sha1="cmbvc2y2yxd290h7gy9s6x7fjr6xym1" xml:space="preserve"> {{Informkesto gravulo}}
'''Sem BENELLI''' (naskita en Filettole, la 12-a  de aŭgusto 1877 –  mortis en [[Zoagli]], la 18-a de decembro 1949) estis itala [[poeto]], verkisto kaj dramverkisto, aŭtoro de teatraĵoj kaj kinaj scenaroj. Li ankaŭ verkis por operteatroj. Dum li vivis, lia arto ne estis multe konsiderata, multaj konsideris lin ne grava verkisto, sed lia literatura talento estis retaksita poste, kaj nun oni konsideras lin unu el la autoroj de la moderna dramverkado.

== Biografio ==
[[File:Sembenelli1.jpg|eta|maldekstre|200ra|Sem Benelli en 1905]]
Benelli, naskiĝis en familio de metiistoj de malriĉaj kondiĉoj kaj devis interrompi siajn studojn pro la trofrua morto de sia patro. Post mallonga sperto kiel [[ĵurnalisto]], li alproksimiĝis al [[literaturo]] kiel memlernanto en siaj fruaj tridekaj jaroj, en 1908, li verkis sian unuan komedion, ''Tìgnola''. La sukceso, tamen, alvenis la sekvan jaron, kiam, la dramo ''La cena delle beffe'' estis surscenigita ĉe la [[Teatro Argentina]] en [[Romo]]. 

Li partoprenis en la Unua Mondmilito kaj estis vundita dufoje kaj ornamita per arĝenta medalo. En la nokto de la 31a de oktobro 1918 li estis parto de la ŝipanaro, kiu transportis Raffaele Paolucci kaj Raffaele Rossetti al la haveno de [[Pula|Pola]], kiuj ĉe tagiĝo sinkigis la aŭstran flagŝipon ''Viribus Unitis''. 

Forte influita de la laboristaj maltrankviloj de la fino de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komenco de la [[20-a jarcento|20-a]] jarcentoj, lin subtenis la valoroj de socia justeco. Kune kun [[Filippo Tommaso Marinetti]] (kun kiu li fondis la literaturan revuon ''Poesia'' en [[Milano]] en [[1905]]) li estis inter tiuj, kiuj subtenis la [[Futurismo|futurisman]] movadon. 

Influita de Marinetti, li politike aliĝis al la faŝisma partio, kaj li eĉ iĝis deputito por tiu partio en 1921; sed post la murdo fare de la faŝistoj de [[Giacomo Matteotti]] li eniris en kolizio kun la [[Faŝismo|faŝisma reĝimo]] ĝis kiam li  eksiĝis de la partio; li provis eĉ fondi alian partion (''Lega Italica''); sed li fine estis devigata rezigni, kaj devis forlasi la parlamenton.

En [[1925]] li estis inter la subskribintoj de la Manifesto de Kontraŭfaŝismaj Intelektuloj, verkita de [[Benedetto Croce]]. 

En 1935 tamen li aliĝis kiel volontulo kaj partoprenis en la [[Dua ital-etiopa milito|milito en Etiopio]] &lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Dizionario Biografico degli Italiani - Volume 8 (1966)}}&lt;/ref&gt; kun la rango de majoro.

Li estis la aŭtoro de la teatraĵo ''La cena delle beffe'', tragedio lokita en la [[Mediĉoj|Mediĉa]] [[Florenco]] de [[Lorenzo de Mediĉo|Lorenco la Grandioza]], verko kiu havis grandan sukceson. Ĉi tiu tragedio estis adaptita en filmon kun la sama nomo en 1941 fare de reĝisoro [[Alessandro Blasetti]], ĉefrolantoj estis Amedeo Nazzari kaj Clara Calamai. El la teksto de la teatraĵo, [[Umberto Giordano]] kreis la samnoman operon, kiu estis prezentita unuafoje ĉe la [[Teatro alla Scala]] en [[Milano]] la 20-an de decembro 1924. La teatraj verkoj de Benelli estas ĉirkaŭ tridek, kreitajn dum ĉirkaŭ kvardek jaroj.

La verko de Benelli estis bonvenigita de kritikistoj, kiuj estis surprizitaj de la evidente ''sukcesa'' provo de la aŭtoro rompi la klasikan ŝablonon de la tiama tempo, centrita sur la pasio kaj krudeco de [[verismo]] aŭ alie sur la deklama arto laŭ la stilo de [[Gabriele D'Annunzio|D'Annunzio]]. La sukceso de ĉi tiu titolo ne limiĝis al Italio (la tragedio fariĝis konstanta parto de la teatra repertuaro, prezentita en diversaj versioj), sed estis prezentita ankaŭ eksterlande, tiom ke ĝi estis prezentita sursceneje en la sekvaj jaroj en multaj prezentadoj kaj en [[Parizo]], fare de [[Sarah Bernhardt]], kaj en [[Broadvejo]], fare de la kompanio de [[John Barrymore]]. 

== Tragedioj kaj aliaj verkoj ==
[[Dosiero:Zoagli-castello_sem_benelli.JPG|eta|La kastelo de Sem Benelli en [[Zoagli]]]]
Benelli ne ripozis sur la laŭroj de la sukceso atingita per la ''Cena''; en la sekvaj jaroj li sukcesis verki aliajn gravajn teatrajn verkojn, kiuj estis aparte sukcesaj ankaŭ pro la multfaceta scenografia aparato per kiu ili estis reprezentitaj sursceneje. Precipe rimarkindaj ĉi tie estas la tragedioj ''L'amore dei tre re'' (1910), kiu ankaŭ servis kiel libreto por [[melodramo]] de Italo Montemezzi surscenigita en 1913; ''Il mantellaccio'' kaj ''Rosmunda'' (verkita en 1911); ''[[La Gorgona (teatraĵo)|La Gorgona]]'' (1913), el kiu du filmoj kun la sama nomo estis faritaj en 1915 kaj 1942; kaj fine ''Le nozze dei centauri'' (verko publikigita en 1915). En 1913 li komponis [[Simfonio|simfonian]] [[Poemo|poemon]] honore al [[Giuseppe Verdi]], muzikigitan de Francesco Cilea kaj prezentitan ĉe la Teatro Carlo Felice en [[Ĝenovo]], urbo al kiu la &quot;cigno de Busseto&quot; estis tre ligita.

== La simbolismo ==
Laŭ kritikistoj, la literatura arto de Benelli, precipe lia ĉefa produktado de 1908 ĝis 1915, karakteriziĝas per rafinita abundo de simbolismo, nur parte makulita de malhela erotiko kaj fortaj [[Psikologio|psikologiaj]] konotacioj. Lia posta produktado aldonis malmulte al lia valoro kiel multfaceta verkisto. Tamen, liaj komedioj meritas mencion: ''Adamo kaj Eva'' ([[1933]]), ''Patrino-Reĝino'' kaj ''Herooj'' (scenigita en [[1934]]) kaj ''Caterina Sforza'', inspirita de la historia figuro ([[1938]]).

== La kastelo ==
Kvazaŭ por enkorpigi sian simbolismon, en 1914 li konstruigis kastelon sur la klifoj de [[Zoagli]] apike sur la maron, ankoraŭ konatan hodiaŭ kiel ''&quot;La Kastelo de Sem Benelli''&quot;, desegnita de Gian Giuseppe Mancini. La kastelo, kiel tuto, kaj precipe en ĉiu arkitektura detalo, malkaŝas la personecon de la dramisto. La elekto mem de materialoj, inkluzive de la plej diversaj kaj heterogenaj, kiel marmoro, majoliko, briko kaj ŝtono, reflektas la multfacetan naturon de la verkisto. Kiel tuto, majesta kaj kompakta, moligita de la kurbaj linioj de ripetaj kurboj, kaj ĉirkaŭita de unika natura fono, ĝi preskaŭ fariĝas teatra scenejo por kompletigi liajn verkojn. Oni devas ankaŭ diri ke la konstruaĵo kostis al li multe pli ol li atendis; de tiam li suferis ĉiam financajn problemojn, ĝis kiam li estis devigita vendi la kastelon, kaj tiamaniere li pagis preskaŭ ĉiujn siajn ŝuldojn, sed restis sen mono vivante ĝis sia morto en la dometo de la ĝardenisto de la kastelo mem. Li do pasigis la lastajn jarojn de sia vivo ĉe la Golfo de Tigullio, en sia amata urbo Zoagli, kie ankoraŭ hodiaŭ videblas la eleganta marborda kastelo, kiun li konstruis, kiu memorigas lian figuron kaj literaturan verkon.

== Rilatoj kun faŝismo ==
{{Citaĵo|La artisto estas la heroo, kiun tiranoj envias kaj kiun ŝtatoj celas subigi kaj misprezenti, ĉar li vivas por la homaro kaj ofte kontraŭas la ŝtaton. Se vi nomas min anarkiisto, tio ne gravas: mi estas anarkiisto, ĉar mi kredas, ke la homo estas pli grava ol la ŝtato.}}

Benelli komence estis amiko de Marinetti, kiu havis laŭdajn vortojn por liaj verkoj ĝis post la fino de la [[Unua Mondmilito]], kiun Benelli subtenis lin kiel konvinkita intervenisto. Poste la rilato inter ambaŭ ŝanĝiĝis radikale, alvenante al &quot;reciproka malestimo&quot;. 

Simile, ankaŭ la admiro de Benelli por la faŝisma reĝimo, kiun li kunhavis kun [[Gabriele D'Annunzio]], partopreninte kun li en la Fiume-ekspedicio kiel legiano, same ŝanĝiĝis. Post la atenco kontraŭ [[Giacomo Matteotti]] fare de faŝistoj en 1924, Benelli, kiu estis inter la subskribintoj de la Manifesto de Kontraŭfaŝismaj Intelektuloj en majo 1925, evoluigis furiozan malamikecon kontraŭ la reĝimo, ĝis la punkto fondi kontraŭfaŝisman organizon, la ''Lega Italica'', kiun la registaro preskaŭ tuj fermis.

=== Faŝisma cenzuro ===
[[Dosiero:Chiostro_di_s._domenico,_po,_tomba_sem_benelli.JPG|eta|La tombo de Sem Benelli en la klostro de San Domenico (Prato)]]
Ekde tiu periodo, faŝisma [[cenzuro]] furiozis kontraŭ la teatraĵoj de Benelli. En majo 1933, la Ministerio pri Popola Kulturo ordonis al la [[Opera Nazionale Dopolavoro]] malpermesi al &quot;ĉiuj amatoraj dramaj kompanioj prezenti verkojn de [[Roberto Bracco]] kaj Sem Benelli&quot;, kiuj estis suspektataj esti kontraŭfaŝismaj kaj ĉiukaze &quot;kontraŭaj al la edukaj kaj moralaj normoj&quot; de [[faŝismo]]. Sub gvatado fare de la OVRA kaj nekapabla pagi siajn ŝuldojn, Benelli, eksplicite malpermesita komponi pluajn operojn, travivis malfacilan periodon, kvankam la ambigua sinteno de la reĝimo rilate al arto permesis al li daŭrigi sian laboron dum kelka tempo, kvankam ne sen sensaciaj okazaĵoj.

Signifa estas tio, kio okazis kun la ''Orchidea'', prezentita ĉe la Teatro Eliseo en [[Romo]] la 20-an de majo 1938. Arturo Bocchini, la [[Polico|policestro]], skribis al Francesco Peruzzi, inspektoro respondeca pri la OVRA: &quot;Kiel estas konate, en la vespero de la 20-a de majo, ĉe la Teatro Eliseo en Romo, la komedio ''Orchidea'' de Sem Benelli estis tiel malamike akceptita de la spektantoj, ke la prezentado devis esti suspendita. La verko tiam estis definitive forigita el la programo.&quot;

En realeco, ''Orchidea'' ricevis bonan akcepton de la publiko ĉe sia debuto, kaj se ĝi estis submetita al fajfiloj kaj kriegoj de malkonsento, tio ŝuldiĝis al la tumulto organizita de ĉirkaŭ kvindek faŝistaj taĉmentanoj senditaj speciale de Starace, nacia sekretario de la [[Nacifaŝisma Partio|Nacia Faŝisma Partio]], kaj de Andrea Ippolito, la federaciano de Romo.

Antaŭ tiuj eventoj, faŝisma cenzuro ankaŭ mallerte praktikis sin kontraŭ alia dramo de Benelli, nome ''L'elefante'', prezentita en 1937. Pro ia miskompreno, la tranĉoj truditaj al la scenaro ne estis reflektitaj en la teksto, kiu estis publikigita kaj distribuita en la teatro, do la publiko povis konstati, sekvante la aktorajn prezentojn, la sensencaĵon de la cenzuritaj frazoj kiel tiu, kiu diris &quot;geedziĝo fariĝis la obsedo de la moderna civilizo&quot;.

La verkoj de Benelli, tamen, pro lia nacia famo (kvankam lia internacia estis malpli granda), kiun la faŝisma reĝimo devis konsideri, daŭre estis prezentitaj regule, ĝuante kaj publikan kaj kritikan sukceson. De tiu momento, Benelli perdis la favoron de la [[Duce]], kiu neniam estis literatura kritikisto, kvankam li nomis lin &quot;geniulo ĉe la pinto de piramido&quot; kaj &quot;Dio sur la tero&quot;.

=== La rilato kun Mussolini ===
Malgraŭ premo de kelkaj [[Intelektulo|intelektuloj]], [[Benito Mussolini|Mussolini]] ne rezignis pri sia malamika sinteno al Benelli kaj rifuzis inkluzivi lin inter la [[Reĝa Akademio de Italio|italajn akademianojn]] ĉar «...eĉ ne lia volontulado por [[Itala Orienta Afriko|Orientafriko]] konvinkis min pri lia subita lojaleco al faŝismo.»  Eble en la taglibro de [[Galeazzo Ciano]] oni povas spuri la kialon de la granda abomeno de la Duce al la artisto, kiun la reĝimo tamen subvenciis sub la preteksto de financa helpo por la konstruado, fare de Benelli, de la kastelo de [[Zoagli]].

Ciano skribis la 21-an de majo 1938: «[Mussolini] kritikas la arton de Sem Benelli, kiu konsistas el metado de la plej malbona parto de la homaro publike. En ĉiu domo estas necesejo kaj ĉiuj scias ĝin: sed tio ne signifas, ke ĝi estas montrata al la gasto, kiam li venas viziti». &lt;ref&gt;En {{Citaĵo el libro|titolo=Diario 1937-1943|ISBN=88-17-11534-7}}&lt;/ref&gt; La malpermeso presi liajn verkojn, la malpermeso al gazetoj akcepti liajn kunlaborojn, kaj la fakto, ke li ne estis favore rigardata nek de la faŝistoj nek de la germanoj, konvinkis Benelli forlasi Italion (li verŝajne estus farinta tion pli frue se la reĝimo ne estus malhelpinta lin per blokado de lia pasporto kaj sekvado de li dum longaj periodoj) kaj rifuĝi en [[Svislando]] en 1944 post kunlaborado kun la [[Milano|milana]] [[Itala kontraŭnazia rezistmovado|Rezistado]].

En 1948, Sem Benelli aliĝis al la &quot;Alianco por la Defendo de Kulturo&quot;, branĉo de la [[Popola Fronto]], la balotunio de la maldekstro: la &quot;inkandeska Fronto&quot;, kiel Benelli difinis ĝin, kie &quot;... fajro purigas kaj fluidigas.&quot; &quot;Mi aliĝas,&quot; Benelli skribis, &quot;estante kaj volante ĉiam esti tre itala, ne balkana, sed naskita ĉe la bordoj de Toskanio, kie la aero estas en konstanta vibrado.&quot; Ne ĉiuj subtenis la &quot;libertarianan&quot; membrecon de Benelli, kiel [[Carlo Levi]], kiu retiris sian membrecon en la Fronto, rifuzante stari apud Benelli, &quot;la faŝisma trombono.&quot;

La veran politikan naturon de la dramisto eble kaptis Giuseppe Bottai en sia Taglibro 1944-1948, kie li difinis Benelli ne kiel faŝiston sed kiel Mussolinianon kiu, kune kun aliaj similaj al li, «donis al Mussolini kialon kontraŭ faŝismo». Lia estis ideala &quot;Musolinismo&quot;, danĝera kaj damaĝa por la vera faŝista reĝimo. &lt;!--Sed eble kiu Sem Benelli vere estis, oni povas kompreni el tio, kion li skribis pri si mem:--&gt;

Li estis membro de [[framasonismo]]. 

== Parta filmaro ==

* ''[[Lo scherno feroce]]'', reĝisorita de Roberto Danesi (muta filmo el 1913, nun perdita)
* ''La Gorgona'' reĝisorita fare de Mario Caserini (mutfilmo de 1915, nun perdita)
* ''La Gorgona'', reĝisorita de Guido Brignone (1942)
* ''La Vespermanĝo de Bubaĵoj'', el la dramo de la sama nomo de Sem Benelli, reĝisorita de [[Alessandro Blasetti]] (1942)
* ''La Bakisto'', rakonto de Sem Benelli kaj Tullio Gramantieri, reĝisorita fare de Enrico Guazzoni (1944)

== Notoj ==
{{Referencoj}}

== Bibliografio ==

* Fernando Ghilardi, ''Sem Benelli, la sopiro al la pintoj'', &quot;Il Dramma&quot;, n. 364, januaro 1967, pp.&amp;nbsp;37–52.
* Sandro Antonini, ''Sem Benelli.'' ''Vivo de Poeto de Internaciaj Triumfoj ĝis Faŝisma Persekutado'', Ĝenovo, De Ferrari, 2008 (2012, 2a eld.).
* Antonello Nave, ''Vortoj de Batalo.'' ''Sem Benelli, Milita Propagandist''o, en Felicita Audisio-Andrea Giaconi (eds.), ''Prato kaj la Granda Milito'', Atti della giornata di studi, [[Prato (komunumo)|Prato]], Biblioteca Roncioniana, 28 oktobro 2015, Prato, Pentalinea, 2016, pp.&amp;nbsp;201–220.
* Antonello Nave, ''Sem Benelli, militparolanto ĉe la Garibaldi-ekspozicio de 1917'', en «Camicia Rossa», XL, 1, januaro-aprilo 2020, pp.&amp;nbsp;13–14.

== Rilataj artikoloj ==

* [[Filippo Tommaso Marinetti|Filipo Tomaso Marinetti]]
* Clara Calamai
* Francisko Cilea
* Vilao Marigola
* Sennuccio Benelli
* Ĝojo Benelli

== Aliaj projektoj ==

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Framasonoj]]
[[Kategorio:Italaj kontraŭfaŝistoj]]
[[Kategorio:Italaj verkistoj]]
[[Kategorio:Italaj faŝistoj]]</text>
      <sha1>cmbvc2y2yxd290h7gy9s6x7fjr6xym1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ornella Vanoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>916382</id>
    <revision>
      <id>9393280</id>
      <parentid>9365909</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24906" sha1="eq5n8qw0e9vo3dl9qfxo3068hh85fg4" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo}}
'''Ornella VANONI''' (naskiĝis la {{daton|22|septembro|1934}} en [[Milano]]). Ŝi estas itala [[kantistino]]. 

Konsiderita unu el la plej grandaj kantistinoj de itala pop-muziko, ŝi fakte havas unu el la plej longaj artistaj karieroj en Italio: aktiva ekde 1956, ŝi publikigis 61 verkojn (albumoj, EP-oj kaj kolektoj) kaj estas unu el la italaj kantistoj kun la plej granda nombro da vendoj, kun pli ol 55 milionoj da diskoj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ilsussidiario.net/news/ornella-vanoni-milano-oggi-e-isterica-manca-la-cultura-strehler-ne-soffrirebbe/2184234/|titolo=Ornella Vanoni “Milano oggi è isterica”/ “Manca la cultura, Strehler ne soffrirebbe”}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el libro|titolo=Oggi|url=https://books.google.com/books?id=HYU5AQAAIAAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;dq=mina+milva+vanoni+zanicchi&amp;q=mina+milva+vanoni+zanicchi&amp;hl=it}}&lt;/ref&gt;

Provizita per tre persona kaj altnivela kanto-stilo, kiu donas al ŝi tre rekoneblan voĉan son-tembron, Ornella Vanoni havas larĝan kaj multfacetan repertuaron, kiu ampleksas de fruaj kantoj de la ''friponaro'' ĝis aŭtora popo, ĝis [[Bossa Nova|bossa nova]] (rimarkinda estas la kreaĵo kune kun [[Toquinho]] kaj [[Vinicius de Moraes|Vinícius de Moraes]] de la albumo ''La desiro, la frenezo, la malprudento, la gajeco'' en 1976) kaj al [[ĵazo]], &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://oaplus.oasport.it/musica/musica-italiana-le-ali-e-le-radici-del-jazz-al-femminile-nella-penisola-da-ornella-vanoni-a-simona-molinari/|titolo=Le ali e le radici del Jazz al femminile}}&lt;/ref&gt; kunlaborante kun kelkaj el la plej famaj ĵazistoj: [[George Benson]], [[Michael Brecker]], [[Randy Brecker]], [[Ron Carter]], [[Eliane Elias]], [[Gil Evans]], Steve Gadd, [[Herbie Hancock]], Chris Hunter, [[Lee Konitz]] kaj [[Herbie Mann]].

Dum ŝia sesdekjara kariero, multaj el la plej gravaj aŭtoroj, ne nur italaj, skribis por ŝi kaj ŝi kunlaboris kun multaj artistoj, inkluzive de Gino Paoli, [[Dario Fo]], New Trolls, Paolo Conte, [[Fabrizio De André]], Ivano Fossati, Lucio Dalla, Sergio Bardotti, Mogol, Giorgio Calabrese, Franco Califano, Bruno Lauzi, Grazia Di Michele, Renato Zero kaj Riccardo Cocciante.

Ŝi partoprenis okfoje je la [[Festivalo de Sanremo]], atingante la duan lokon en 1968 (kun ''Casa bianca'' ) kaj la kvaran lokon tri fojojn, en 1967 (kun ''La musica è finita''), en 1970 (kun ''Eternità'') kaj en 1999 (kun ''Alberi''): en ĉi tiu lasta fojo, Ornella Vanoni estis la unua artisto en la historio de la Festivalo kiu ricevis la ''Premion Città di Sanremo''. Ŝi ankaŭ estas la nura virino kaj la unua artisto kiu gajnis du Tenco-Premiojn (nur [[Francesco Guccini]] post ŝi estis premiita dufoje), kaj la nura itala kantistino kiu akiris tiun rekonon kiel kantverkistino. Ŝi ankaŭ gajnis Targa Tenco, kiu alportas la tutsumon de premioj aljuĝitaj al ŝi fare de la [[:it:Club_Tenco|Club Tenco]] al tri. En 2022 al ŝi estis donita la ''Premion Tenco Speciale,'' kreita specife por ŝi.&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/musica/2022/03/15/a-ornella-vanoni-premio-tenco-speciale_442cda19-cc42-4e79-8b43-1db76eba136e.html|titolo=A Ornella Vanoni il Premio Tenco Speciale - Musica}}&lt;/ref&gt; Ŝi gajnis la Premion Lunezia dufoje kaj al ŝi estis aljuĝitaj aliajn gravajn premiojn kaj honorojn.

== Biografio ==
{{Citaĵo|Mi estis inventita knabino. Inventita de aliaj. Mi volis esti beligistino, nenio pli. Mi havis akneon kaj volis prizorgi la haŭton, mian kaj tiun de aliaj. Mi iris studi lingvojn en Anglio, Svislando, Francio, kaj kiam mi revenis al Milano mi ne sciis kion fari. Estis amikino de mia patrino kiu sugestis la ideon: &quot;Vi havas belan voĉon, kial vi ne fariĝas aktorino?&quot; Mi enskribiĝis en la aktoran lernejon ĉe la Piccolo Teatro (Milano). En la tago de la alirekzamenoj mi estis terurita, tiom ke mi sentis min malsana. Kun V de Vanoni, mi estis vokita laste. Mi sciis ke la komisio inkluzivis grandajn nomojn: Giorgio Strehler, Paolo Grassi, kaj Sarah Ferrati. Kiam ili vokis min, mia koro batis forte. Mi deklamis pecon el ''Elektra'', mi estis freneze ekscitita, mi pardonpetis al ĉiuj, mi haltis [...] Je iu momento mi aŭdis virinan voĉon: &quot;Atentu, estas io ĉi tie.&quot; Estis Ferrati. Ili dungis min. Post unu jaro mi fariĝis partnero de Strehler, estis '[[1955|55]]. Kaj ĝi estis skandalo. Mi estis dudekjara, li estis edziĝinta, ne estis eksgeedziĝo kaj, krome, li vivis sola, li estis maldekstrulo kaj artisto. Mia patrino plendis, ŝi ploris: &quot;Vi ruinigas vin mem, vi devas edziniĝi.&quot;|Ornella Vanoni&lt;ref name=&quot;cinquantamila.corriere.it&quot;&gt;[http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=VANONI+Ornella Ornella Vanoni - biografia] alirita la 22a de majo 2015, en cinquantamila.corriere.it arkivita en [https://web.archive.org/web/20151004234601/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=VANONI+Ornella] la 4an de oktobro 2015.&lt;/ref&gt;
}}

=== La komencoj ===
Filino de farmacia industriisto, Nino, kaj de Mariuccia, post studado ĉe la [[Ursulaninoj]], ŝi frekventis diversajn lernejojn en [[Svislando]], [[Francio]] kaj [[Anglio]] kun la deziro iĝi estetikisto.

Reveninte al Milano ŝi enskribiĝis en la [[Akademio]] de Drama Arto de Piccolo Teatro de Giorgio Strehler en 1953; ŝi baldaŭ iĝis lia plej ŝatata lernanto, kaj lia kunulino. En 1956 ŝi faris sian aktoran debuton en ''Ses roloj en Serĉo de Aŭtoro'' de [[Luigi Pirandello|Pirandello]].

Lia kantdebuto estis la 13-a de aprilo 1957, ĉe la teatro Piccolo, kun ''I Giacobini'' de Federico Zardi, verko en kiu ŝi eniris dum scenŝanĝoj kantante kelkajn baladojn de la Franca Revolucio (''Les ​​rois s'en voint'' kaj ''La Seine est rouge''), interpretitajn per nekutima kaj agaciĝema sinteno. Tiel naskiĝis la ideo de &quot;intelektula&quot;, engaĝita, altnivela kantisto, kiu tuj vekis ian intereson, tiom ke la sekvan jaron Giorgio Strehler decidis tajlori veran repertuaron por ŝi.

==== La kantoj de la &quot;friponaro&quot; ====
{{Citaĵo|Ĉe Piccolo mi legis kaj lernis ĉion. Mi spionis majstrojn kiel Tino Buazzelli kaj Sarah Ferrati. Mi enspiris iliajn voĉojn, ŝtelis iliajn gestojn. Kaj Strehler? Li igis min kanti baladojn dum la intervalo de la jakobenoj, ĉu vi scias, kiam la spektantoj tusas? Nu: kontraŭ lia atendo, ĝi estis sukceso. Tiam mia amiko Gino Negri diris, ke mi taŭgus por &quot;kortaj&quot; kantoj. &quot;Sed ne, ni faru la kantojn de la friponaro&quot; diris la majstro, grandanime. Do Strehler kaj Fiorenzo Carpi kuniĝis kaj tiel naskiĝis ''Sed mi...'' kaj ''Le mantellate''.}}

Kune kun aŭtoroj kiel Fausto Amodei, Fiorenzo Carpi, [[Dario Fo]] kaj Gino Negri, Strehler inspiriĝis el kelkaj antikvaj dialektaj baladoj rakontantaj krimrakontojn por daŭrigi la redaktadon de novaj tekstoj fokusitaj sur la temo de la submondo, prezentante policanojn, krimulojn, malliberulojn, ministojn, kaj tiel inventante la difinon de ''&quot;friponaraj kantoj&quot;''. Por instigi la scivolemon de la publiko, oni konvinkis ilin, ke temas pri aŭtentaj popolkantoj prenitaj el malnovaj manuskriptoj, kaj tial ŝia unua teatra turneo estis organizita por ŝi, finante per prezentado en [[Spoleto]], ĉe la Festivalo &lt;nowiki&gt;''dei Due Mondi''&lt;/nowiki&gt; en 1959.

Ŝia unua registrado por la historia etikedo Ricordi datiĝas de oktobro 1958, danke al la eldonisto Mariano Rapetti, ŝi malfermis sian propran pop-muzikan sekcion per la publikigo de sia unua [[Muzikalbumeto|LP]], titolita ''Le canzoni della malavita''. La disko inkluzivis sur la antaŭa flanko ŝiajn versiojn de ''[[Saint Lazare]]'' de Aristide Bruant kaj de ''[[Jenny delle Spelonche]]'', prenitaj el ''La Tripenca Opero'' de [[Bertolt Brecht]]; sur la malantaŭa flanko aperas la antaŭe neeldonitaj ''Sentii come la vosa la sirena'' kaj ''Canto di carcerati calabresi'', ankaŭ eldonita kiel &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;45-giri&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; [[Unuopaĵo|(unuopaĵo)]], la unua el ŝia diskografio''.''

En decembro 1959 dua [[Muzikalbumeto|LP]] estis publikigita kun la titolo ''Le canzoni della malavita vol.'' ''2'', enhavante la multe pli faman ''Hanno ammazzato il Mario'', ''La zolfara'', ''Ma mi'' kaj ''Le mantellate'', kiuj ankaŭ estis eldonitaj kiel [[unuopaĵo]] en la sama tempo. La aparte emfazaj interpretoj de Vanoni, karakterizitaj per sufiĉe nekutima sed sensivaj voĉa sonkoloro kaj gestoj, tre intrigas la publikon, kiu komence ŝajnas konfuzi la aranĝojn de la prezentitaj kantoj kun la vera origino de la kantisto. Ĝenerale, la kantoj estis sufiĉe sukcesaj, malgraŭ iuj kritikoj pri [[Snobo|la snobeco]] de supera klaso kaj la interveno de radio- kaj televid-cenzuristoj, kiuj malŝatis la enhavon de kelkaj el la kantotekstoj. Por Ornella Vanoni, tamen, la &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;kantoj de la friponaro&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; komencis fariĝi kliŝo, al kiu ŝi ne volis esti limigita.

Post la fino de ŝia rilato kun Strehler (kies vivstilon ŝi poste deklaris, ke ŝi ne ŝatis, konsiderante ĝin netaŭga por knabino en siaj fruaj dudekaj jaroj), ŝi ankaŭ distancigis sin de la medio de Piccolo Teatro, serĉante novan artan vojon.

&lt;blockquote&gt;«''Strehler estis kunulo, amiko, patro, instruisto. Eble tro multaj aferoj samtempe, kaj aferoj kiuj okazis tro rapide. Tia rilato forprenas vian gajecon. Mi sentis min kiel infano en mantelo kiu estis tro granda. Kaj tiam eble Giorgio amis min pli ol mi amis lin.''»&lt;/blockquote&gt;

=== La Sesdekaj: Paoli, Tenco, kaj Amkantoj ===
En 1960, ĉe diskeldonejo Ricordi, Ornella renkontis Gino Paoli, kun kiu ŝi komencis intensan amrilaton, kaj ankaŭ florantan artan kunlaboron, kiu permesis al ŝi eksperimenti kun repertuaro eble pli taŭga por ŝi. Paoli verkis ŝian unuan amkanton, titolitan ''Me in tutto il mondo'', kaj poste, impresita de ŝiaj grandaj manoj, dediĉis al ŝi veran muzikan portreton: la faman ''Senza fine'' .

Sed la 6-an de junio 1960 ŝi edziniĝis al la konata teatra reĝisoro kaj iama kantisto Lucio Ardenzi:
&lt;blockquote&gt;« ''Tiu geedzeco estis eraro. Mi ankoraŭ amis Gino-n kaj li konsilis min kontraŭ ĝi ĝis la fino, eĉ minacante veni al la ceremonio por kanti ''Senza fine''. (...) La geedzeco ne daŭris kaj kiam Cristiano naskiĝis en 1962, Ardenzi kaj mi jam estis disigitaj'' &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oggi.it/people/vip-e-star/2013/10/02/ornella-vanoni-tutto-sui-miei-amori/|titolo=Ornella Vanoni:}}&lt;/ref&gt;». «''Mi ankoraŭ estis enamiĝinta al Paoli. En la geedziĝtago mi ne estus devinta alveni, mi estus devinta diri la veron, ĝi estintus pli honesta''.»&lt;/blockquote&gt;

En 1961 ŝi registris ''Cercami'': ĉi tiu kanto, kiun Ornella registris larmoplene, dediĉante ĝin al Paoli, estis ŝia unua komerce sukcesa 45-rpm disko (45-rpm = unuopa kanzono, en vinila disko kun rapideco de po 45 rotacioj dum minuto), kun pli ol 100 000 ekzempleroj venditaj. Ĝi poste aperis en la muzika filmo &quot;Canzoni in... bikini&quot; (1963), kaj en epizodo de ''Scala Reale'' en kiu ĝi estis la venka kanto. 1961 estis ankaŭ la jaro en kiu Ricordi publikigis ŝian unuan albumon, samnoman, kiu kunigis ses &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;kantojn de la friponaro&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; sur unu flanko kaj ses amkantojn sur la dua. Dume, ŝi daŭrigis sian teatran karieron en ''L'idiota'' de [[Marcel Achard]], prezentado pro kiu la &lt;nowiki&gt;''Istituto del Dramma Italiano''&lt;/nowiki&gt; premiis ŝin kiel &quot;revelacion&quot; de la teatro kaj kiu ankaŭ gajnis al ŝi la Premio San Genesio kiel plej bona aktorino de la jaro. La sukceso daŭris kun &quot;''La sposa del bersagliere''&quot; de Edoardo Anton, kiu havigis al ŝi ŝian duan Premion San Genesio kiel plej bona aktorino en 1963. La spektaklojn ambaŭ produktis ŝia edzo, Lucio Ardenzi:

En 1963 ŝi anstataŭigis Lea Massari en la rolo de Rosetta en ''Rugantino'', la fama muzika komedio de Garinei &amp; Giovannini, kiu portis Vanoni-n al la [[Broadway|Broadveja]] scenejo en februaro 1964. Uzante la aranĝojn kaj muzikan reĝisadon de Iller Pattacini, ŝi daŭre surdiskigis kantojn de Gino Paoli (''Ancora se'', ''Che cosa c'è'' ), de Luigi Tenco (''Tu non hai capito niente''), venkante en la Napola Festivalo de 1964 per prezentado de la fama ''Tu sì 'na cosa grande'' kune kun [[Domenico Modugno|Modugno]], ankaŭ atingante la duan lokon per la sola prezentado de ''Ammore mio''. Dume, ''Senza fine'' fariĝis internacia sukceso, fariĝante parto de la muziko de la filmo ''The Flight of the Phoenix'' de [[Robert Aldrich]].

Sekvis serio da partoprenoj ĉe la [[Festivalo de Sanremo]]: en 1965 kun ''Abbracciami forte'', &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.youtube.com/watch?v=G4fBK1p1F54|titolo=Ornella Vanoni canta &quot;Abbracciami forte&quot;}}&lt;/ref&gt; kun kiu ŝi atingis la duan lokon, en 1966 kun ''Io ti darò di più'' (kiu fariĝis ŝia plej rimarkinda komerca sukceso de la sesdekaj jaroj, kvankam ŝi tute ne ŝatis la kanton) en dueto kun Orietta Berti, atingante la 6-an lokon, en 1967 kun ''La musica è finita'' de Nisa, Franco Califano kaj Umberto Bindi, atingante la 4-an lokon, en 1968 kun ''Casa bianca'' verkita de Don Backy, ŝi atingis la 2-an lokon en dueto kun Marisa Sannia. Ŝi poste prezentis kvin epizodojn de la televida varieteo ''Studio Uno'' kaj laboris kiel aktorino en kelkaj filmoj. Ornella ŝanĝis sian bildon kaj gestojn, fariĝante eĉ pli sensivema kaj eleganta. Ŝia voĉo ankaŭ forlasis sian agreseman registron kaj fariĝis pli konvinka, precipe je la malaltaj notoj.

Dume, ŝi ankaŭ ŝanĝis muzikeldonejon, moviĝante de Ricordi al Ariston, publikigante kelkajn sukcesajn 45-turnaj diskojn kiel ekzemple ''Tristezza'' (1967, la unua kanto en ŝia brazila repertuaro, kiun ŝi ĉiam amis reeldoni) kaj sian version de ''Un'ora sola ti vorrei'' (ankaŭ el 1967). En 1969, estis la vico de ''Una ragione di più'', unu el la plej sukcesaj kantoj de la kantistino, kiu vidis ŝin verki kantotekston por la unua fojo, en kunlaboro kun Franco Califano, dum la muziko estis de Mino Reitano. Dum ĉi tiu periodo, Ornella ankaŭ registris du [[Muzikalbumo|albumojn]] titolitajn ''Ai miei amici cantautori'' kaj ''Io sì - Ai miei amici cantautori n.2'', prezentante kantojn de la [[Kantaŭtoro|kantist-kantverkistoj]], kiuj plej influis ŝian muzikan karieron.

=== La Sepdekaj: Sukceso, Brazilo, la New Trolls, la seksalloga flanko, kaj la bonŝanca renkonto kun Bardotti ===
[[Dosiero:Proietti_Vanoni.jpg|maldekstra|eta|Vanoni kun [[Gigi Proietti]] en 1975]]

=== La 1980-aj jaroj: Vanoni kiel kantaŭtoro, gravaj kunlaboroj, kaj ĵazo ===

=== Naŭdekaj ===

=== 2000-aj jaroj ===
[[Dosiero:Ornella_Vanoni_2007.jpg|eta|Ornella Vanoni en 2007]]

==== 2008-2009: 50 jaroj da kariero kaj la sukceso de ''Più di me, Più di te'' ====

=== 2010-aj jaroj ===

==== La Reveno al Sanremo: ''Lerni Ami Sin'' kaj la Antologia Albumo ====

=== 2020-aj jaroj ===

==== Lia sesdekjara kariero kun la albumo ''Unica'' kaj la filmo ''Senza fine'' ====

== Privata vivo ==

== Diskografio ==

=== Albumoj eldonitaj ===

* 1961 - ''Ornella Vanoni''
* 1963 - ''La Kantoj de Ornella Vanoni''
* 1965 - ''Varmo''
* 1966 - ''[[Ornella (1966)|Ornella]]''
* 1967 - ''Ornella Vanoni''
* 1968 - ''Al miaj amikoj kantaŭtoroj''
* 1969 - ''Mi jes - Al Miaj Kantaŭtoraj Amikoj N-ro 2''
* 1970 - Renkontiĝo kun Ornella Vanoni
* 1972 - ''Ludo Sen Aĝoj''
* 1973 - ''Ornella Vanoni kaj Aliaj Rakontoj''
* 1973 - ''Detaloj''
* 1974 - ''Tiuj tagoj kun vi''
* 1974 - ''Je iu momento...''
* 1974 - ''La deziro sonĝi''
* 1975 - ''Mia Viro Mia Infano''
* 1976 - ''Deziro, frenezo, senkonscieco, ĝojo''
* 1976 - ''Miaj Amoj''
* 1976 - ''Pli''
* 1977 - ''Mi interne''
* 1977 - ''Mi ekstere''
* 1978 - ''Vanoni''
* 1980 - ''Virina Recepto''
* 1981 - ''Du mil tricent unu vortoj''
* 1983 - ''Viroj''
* 1986 - ''Ornella kaj...''
* 1987 - ''O''
* 1989 - ''Ĉirkaŭ Mia Mondo''
* 1990 - ''Kiom da Rakontoj''
* 1992 - ''Novstelulo''
* 1995 - ''Ŝehrazad''
* 1997 - ''Argilo''
* 2001 - ''Sandviĉo, biero, kaj poste...''
* 2001 - ''Kaj poste...'' ''via kisinda buŝo''
* 2002 - ''Malpermesitaj Sonĝoj - Ornella kaj la kantoj de Bacharach''
* 2003 - ''Ni, la virinoj ni''
* 2004 - ''Ĉu vi memoras?'' ''Ne, mi ne memoras.''
* 2007 - ''Belega Knabino''
* 2008 - ''Pli ol mi''
* 2009 - ''Pli ol vi''
* 2013 - ''Meticci (Mi Haltas Ĉi Tie)''
* 2021 - ''Unika''
* 2023 - ''[[Calma rivoluzionaria Live 2023|Revolucia Trankvilo Koncerte 2023]]''

== Turneoj ==

* 1958/1959 - ''Kantoj de la friponaro''
* 1970/1971 - ''..'' ''Ho! amo, amo, kiom da aferoj amo nin igas fari..''
* 1977/1978 - ''Mi Interne / Mi Ekstere Turneo''
* 1981/1982 - Turneo 2301 vortoj
* 1984/1985 - Kune
* 1987/1988 - ''&quot; O&quot;''  turneo
* 1992/1993 - ''Novstelula'' Turneo
* 1996 - ''Ŝehrazad'' turneo
* 1997/1998 - Argilturneo
* 2000 - ''Ornella Vanoni kaj la Delta V''
* 2002 - Turneo Kaj poste via buŝo por kisi
* 2004/2006 - VanoniPaoli turneo
* 2007/2008 - Turneo de Belega Knabino
* 2008 - ''Ornella Koncerte 2008''
* 2008/2009 - ''Pli de Mi Turneo''
* 2011 - ''Kontakto 2011''
* 2014/2015 - ''Iom da ŝminko, iom da kalkano''
* 2015/2016 - ''Libera Animo''
* 2017/2018 - Mia historio Turneo
* 2022/2023 - Virinoj kaj Muziko
* 2024 – ''Sen Fino''

== Filmografio ==

=== Kino ===

* ''Romulo kaj Remo'', reĝisorita de Sergio Corbucci (1961)
* ''Kun Fajro kaj Fero'', reĝisorita de Fernando Cerchio (1962)
* ''Kantoj en bikinoj'', reĝisorita de Giuseppe Vari (1963)
* ''Danĝeraj Amoj'', reĝisorita de Carlo Lizzani (1964)
* ''La Knaboj de Hully Gully'', reĝisorita de [[Marcello Giannini|Marcello Giannini]] (1964)
* ''Pugnopleno da Kantoj'', reĝisorita de José Luis Merino (1966)
* ''Kabaredo'', reĝisorita de [[Ugo Rosselli]] (1969)
* ''Vesperaj Vojaĝantoj'', reĝisorita de [[Ugo Tognazzi]] (1979)
* ''La Ĉielo Sub la Polvo'', reĝisorita de [[Sergio Mascheroni]] (2008)
* ''Kia bela surprizo'', reĝisorita de Alessandro Genovesi (2015)
* ''7 Virinoj kaj Mistero'', reĝisorita de Alessandro Genovesi (2021)

=== Televido ===

* ''La Muelejo ĉe la Pado'', reĝisorita de Sandro Bolchi - televida dramo (1971)
* ''La Cigna Kompanio'', reĝisorita de Ivan Cotroneo - televidserio (2021) - memapero

=== Filmoj kaj dokumentarioj pri Ornella Vanoni ===

* ''Ornella Vanoni.'' ''Ricetta di donna'', reĝisorita fare de Alexandra della Porta Rodiani (2013)
* ''Sen Fino'', reĝisorita de Elisa Fuksas (2021)

== Teatro ==

* ''Ses roluloj serĉantaj aŭtoron'' de [[Luigi Pirandello]] (1956)
* ''La jakobenoj de'' Federico Zardi (1956/1957)
* ''La Idioto'' de [[Marcel Achard]] (1961)
* ''Rugantino'' de Pietro Garinei kaj Sandro Giovannini (1963)
* ''Miaj Amoj'' de Iaia Fiastri (1975)
* ''Amkomedio'', kune kun Giorgio Albertazzi (1985)
* ''Ino kaj Fajro - Voĉoj el la Mito'' de Roberto Mussap, reĝisorita de Giancarlo Cauteruccio (2007)

== Televido ==

=== Televida prozo ===

* ''Giosafatte Talarico'' de Ghigo De Chiara, direktita fare de Gilberto Tofano, elsendita la 28an de majo 1961.
* ''Don Giovanni'', de [[Dino Buzzati]], reĝisorita de Gilberto Tofano, elsendita la 4-an de junio 1961
* ''Adiaŭ Junularo!'' de Sandro Camasio kaj Nino Oxilia, elsendita la 20-an kaj 27-an de aprilo 1968, reĝisorita de Antonello Falqui.

=== Varieteo ===

* ''Vintra ĝardeno'' (Nacia Programo, 1961)
* ''Ĉi-vespere Tango'' (Nacia Programo, 1964)
* ''Ornella Vanoni Show'' (Dua Kanalo, 1964)
* ''Sen Fino'' (Nacia Programo, 1965)
* ''Spektaklo en Milano'' (Nacia Programo, 1965)
* ''Studio One'' (Nacia Programo, 1966)
* ''Ornella Uno'' (Nacia Programo, 1967)
* ''Adiaŭ, Junularo!'' (Nacia Programo, 1968)
* ''Sen Reto'' ( Nacia Programo, 1968, 1970, 1972)
* ''Mi provos'' (Nacia Programo, 1970)
* ''Vespero de Honoro'' (Nacia Programo, 1971)
* ''La rendevuo'' (Nacia Programo, 1973)
* ''Faktoj kaj Faktaĉoj'' (Nacia Programo, 1975)
* ''Portreto de Ornella'' (Rete 2, 1977)
* ''Du Kiel Ni'' (Reto 1, 1979)
* ''La Fabela Fred'' (Reto 2, 1980)
* ''Ornella Vanoni Specialaĵo'' (Reto 1, 1980)
* ''Foto-Fino'' (Reto 1, 1981)
* ''Sinjorino Magio'' (Reto 2, 1982)
* ''Koncerto ĉe RSI'' (1982)
* ''Risatissima'' ( Kanalo 5, 1984) ''&lt;small&gt;Regula gasto&lt;/small&gt;''
* ''Ornella &amp;...'' (Rai 1, 1986)
* ''Ornella Vanoni en koncerto'' (Rai 1, 1988; TMC, 1991)
* ''CantaNapoli kaj ne nur'' (Rai 2, 1993)
* ''Ornella - Eĉ pli ol mi'' (Rai 1, 2008)
* ''Stela Akademio'' (Rai 2, 2011) ''&lt;small&gt;Juĝisto&lt;/small&gt;''
* ''Nun aŭ Neniam'' (Rai 1, 2019) ''&lt;small&gt;Trejnisto&lt;/small&gt;''
* ''Amici Celebrities'' (Kanalo 5, 2019) ''&lt;small&gt;Juĝisto&lt;/small&gt;''
* ''Kia estas la vetero'' ( NOVE, ekde 2024) ''&lt;small&gt;Revenanta gasto&lt;/small&gt;''
* ''Ornella Vanoni - Senza fine'' ( RTL 102.5 TV )  elsendo la 27an de aprilo 2024

== Radio ==

* ''Piccolo teatro'', kabaredo kun Ornella Vanoni, Franca Valeri, Alberto Bonucci, Anna Maria Ferrero kaj Vittorio Caprioli, reĝisorita de [[Marco Vani]] elsendo la 31-an de marto 1960
* ''Gran varietà'', direktita fare de Federico Sanguigni (kutima gastkantisto en kvar eldonoj, en 1967, 1970, 1973 kaj 1974)
* ''Pli Ol Ĉi Tio...'', reĝisorita de Federico Sanguigni (1976)
* ''Ornella Vanoni - Senza fine'' ( RTL 102.5 )  elsendo la 27an de aprilo 2024

== Partopreno en kantaj eventoj ==

=== Festivalo de Sanremo ===

==== Kiel interpretisto ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:90%; text-align:center&quot;
!Eldono
! Artisto
! Parigo
! Eltiraĵo
! Aŭtoro
! Kategorio
! Pozicio
! Premioj
|-
| 1965
| rowspan=&quot;6&quot; | Ornella Vanoni
| [[Udo Jürgens|Udo Jurgens]]
| ''Brakumu min forte''
| Carlo Donida, Mogol
| rowspan=&quot;5&quot; | -
| 2a
| rowspan=&quot;2&quot; | -
|-
| 1966
| Orietta Berti
| ''Mi donos al vi pli''
| Memo Remigi, Alberto Testa
| 6-a
|-
| 1967
| Mario Guarnera
| ''La muziko finiĝis''
| Nisa, Franco Califano, Umberto Bindi
| 4-a
| Sinjorina Festivalo (eleganteca premio)
|-
| 1968
| Marisa Sannia
| ''Blanka Domo''
| Don Backy, Eligio della Valle
| 2a
| rowspan=&quot;3&quot; | -
|-
| 1970
| La Kameleonoj
| ''Eterneco''
| Giancarlo Bigazzi, Claudio Cavallaro
| 4-a
|-
| 1989
| rowspan=&quot;2&quot; | -
| ''Kiel mi faros ĝin?''
| Mauro Pagani, Gino Paoli kaj Sergio Bardotti
| rowspan=&quot;3&quot; | Ĉampionoj
| 10-a
|-
| 1999
| Ornella Vanoni kaj Enzo Gragnaniello
| ''Arboj''
| Enzo Gragnaniello
| 4-a
| Vivatinga Premio
|-
| 2018
| Ornella Vanoni kun Bungaro kaj Pacifico
| Alessandro Preziosi (duetvespero)
| ''Lernante ami vin mem''
| Bungaro, Pacifico, Cesare Chiodo, Antonio Fresa
| 5-a
| Best Performance Award &quot;Sergio Endrigo&quot;; Premio ''Baglioni d'Oro''
|}

== Premioj ==
'''1960'''

* Oskaro de Du Mondoj

'''1962'''

* Premio San Genesio por Plej Bona Aktorino de la Jaro por ''L'idiota'' de [[Marcel Achard]]

'''1963'''

* Premio San Genesio por Plej Bona Aktorino de la Jaro por ''La amatino de la Bersagliere'' de Edoardo Anton

'''1964'''

* Gajninto de la Napola Filmfestivalo kun Tu sì 'na cosa grande

'''1967'''

* [[Festivalo de Sanremo|Sanremo Festival]] Lady Festival - Premio de Eleganteco

'''1970'''

* Ora Gondolo ĉe la Internacia Festivalo de Malpeza Muziko kun L'appuntamento

'''1975'''

* Festivalo de Ora Rozo kun Faktoj kaj Faktoj

'''1981'''

* Tenco-Premio kiel kultura funkciigisto
* Tenco-Premio por Plej Bona Kantaŭtoro kun la albumo Duemilatrecentouno parole

'''1984'''

* Tenco-Premio por Plej Bona Prezentisto kun la albumo Uomini

'''1999'''

* Premio por Vivatingo de la [[Festivalo de Sanremo]]

'''2005'''

* ''Riccio d'Argento'' por Plej Bona Teatra Koncerto kun ''&quot;Ĉu Vi Memoras?'' ''Ne, Mi Ne Memoras&quot;''

'''2006'''

* Internacia Grandpremio de Distro ''Telegatto Plateno''

'''2008'''

* Premio Lunezia ''Pop d'autore'' kun la albumo Una bellissima ragazza
* ''Premio Milano Donna - La virinoj, kiuj faris Milanon granda''
* ''Speciala Premio por Vivatingo'' de Marisa Bellisario

'''2009'''

* Ventaj Muzikaj Premioj kun la albumo Più di me

'''2010'''

* Premio Lunezia por Vivatingo
* Ventaj Muzikaj Premioj por Vivatingo

'''2012'''

* Faraglioni Premio

'''2015'''

* Premio [[Elsa Morante]] por Vivatingo

'''2018'''

* [[Festivalo de Sanremo|Sanremo Festivalo:]] premio ''Sergio Endrigo'' por sia kanto Imparare ad amarsi
* Ora Baglioni Premio
* Premio por Mediteranea Arto kaj Kreivo

'''2021'''

* Premio por Vivatingo de Power Hitstory
* Premio Soundtrack Stars

'''2023'''

* Premio [[:it:Diversity_Media_Awards|Diversity media awards]]

== Notoj ==
&lt;references /&gt;

== Bibliografio ==
{{Projektoj}}
* Antonio Sciotti, ''Enciklopedio de la Napola Kantofestivalo 1952-1981'', red. Luca Torre, 2011.
* AA. VV., Vortaro de Itala Kanto, redaktita de Gino Castaldo, Armando Curcio Editore, 1990, sub la enskribo &quot;Vanoni Ornella&quot; de Enzo Giannelli, pp.&amp;nbsp;1686–1689.
* Luca Cerchiari, ''Mina, Una Voce Universale'', Mondadori (2020); sub la titolo ''Vanoni, Ornella'' ISBN 978-8804724599 .

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Italaj televidaktoroj]]
[[Kategorio:Grand-oficiroj de la Ordeno de Merito de la Itala Respubliko]]
[[Kategorio:Artikoloj kun klarigendaj elementoj]]
[[Kategorio:Ĵazaj kantistoj]]
[[Kategorio:Bosanovaj muzikistoj]]
[[Kategorio:Popkantistoj]]</text>
      <sha1>eq5n8qw0e9vo3dl9qfxo3068hh85fg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manhattan Transfer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>917296</id>
    <revision>
      <id>9393620</id>
      <parentid>9191662</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6556" sha1="479nun9tvhoq6oqi30z8zm5dlua8056" xml:space="preserve">{{Informkesto libro}}

'''''Manhattan Transfer''''' estas [[romano]] de [[John Dos Passos]], publikigita en 1925. Dos Passos priskribas urban vivon en [[Novjorko]] de la Orita Epoko ([[d:Q1753636]]), la Ĵaza epoko ([[d:Q388483]]), ĝis la &quot;Muĝantaj Dudekaj jaroj&quot; (angle ''Roaring Twenties'', [[d:Q13468437]]) per serio de intersekcantaj personaj rakontoj. 

La romano estas konsiderata unu el la plej gravaj verkoj de Dos Passos. Ĝi atakas la [[Konsumismo|konsumismon]] kaj socian indiferentecon de la moderna urba vivo; [[Manhatano]] estas prezentita kiel energia, tamen maltrankvila kaj senkompata. La libro jam enhavas eksperimentajn teknikojn, kiujn la verkisto poste uzus en la [[trilogio]] &quot;Usono&quot; kaj aliaj pli postaj verkoj. &lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=41273777|last=Dow|first=William|title=On the Place of ''Manhattan Transfer'' in the Development of John Dos Passos|journal=Angol Filológiai Tanulmányok / Hungarian Studies in English|volume=14|pages=37–46|date=1981}}&lt;/ref&gt; La teknikoj de Dos Passos en &quot;Manhatano&quot; estis inspiritaj de &quot;[[Uliso (Joyce)|Uliso]]&quot; (1922) de [[James Joyce]], [[The Waste Land|''The Waste Land'']] (&quot;La Dezerta/Detruita Lando&quot;) de [[T. S. Eliot]], kaj la kinematografiaj eksperimentoj de la sovetia reĝisoro [[Sergej Ejzenŝtejn]].

[[Sinclair Lewis]] priskribis Manhatanon kiel &quot;romanon de la plej granda graveco... la krepusko de tute nova skolo de verkado.&quot; [[D. H. Lawrence]] nomis ĝin &quot;la plej bona moderna libro pri Novjorko&quot;, kiun li iam legis.  Reklamante la eŭropan eldonon de la romano, [[Ernest Hemingway]] skribis, ke Dos Passos, sola inter usonaj verkistoj, &quot;kapablis montri al eŭropanoj la Usonon, kiun ili efektive trovos, kiam ili venos ĉi tien.&quot; &lt;ref name=&quot;Harding2004&quot;&gt;{{cite book|author=Desmond Harding|title=Writing the City: Urban Visions and Literary Modernism|url=https://books.google.com/books?id=M8GTAgAAQBAJ&amp;pg=PA176|date=1 June 2004|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94747-7|page=176}}&lt;/ref&gt;

Ĝi havas similajn trajtojn al ''[[La Grandioza Gatsby|La Granda Gatsby]]'', publikigita en la sama jaro. Ĉi-lasta temas pri [[sukceso]], dum ''Manhattan Transfer'' temas ĉefe pri [[malsukceso]].

== Intrigo ==
En ''Manhattan Transfer,'' la titolo aludas al la nomo de transiga stacio en Harrison, [[Nov-Ĵerzejo]], ne ekzistas kohera rakonto centrita ĉirkaŭ ununura heroo. Anstataŭ strikta intrigstrukturo, la romano fokusiĝas al individuaj vivoj, tiel prezentante la &quot;urban [[Ĝangalo|ĝangalon]]&quot;. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Foster|first=Gretchen|title=John Dos Passos' Use of Film Technique in 'Manhattan Transfer' and 'The 42nd Parallel'|journal=Literature/Film Quarterly|volume=4|issue=3|date=1986|pages=186–188|issn=0090-4260|jstor=43796267}}&lt;/ref&gt;

Ene de ĉiu ĉapitro, roluloj estas prezentitaj, kiuj ofte aperas nur unufoje kaj poste malaperas denove. Aliaj roluloj estas menciitaj pli ofte, sed ĉiam restas loza kolekto de fragmentoj el la vivoj de diversaj homoj. La roluloj prezentas sin kvazaŭ ili estus momente ŝiritaj el nedifineble granda maso, nur por malaperi denove en la urban tumulton. La romano prezentas proksimume cent rolulojn, kiuj ĉiuj havas similan gravecon. Tamen, la jenaj roluloj diferencas de la aliaj laŭ kvanto:

''Gus McNiel'' estas laktisto, kiu, pro [[akcidento]], ricevas grandan monsumon kaj tiel sukcesas grimpi plurajn ŝtupojn sur la socia ŝtuparo. Ĉi tiu subita supreniro vekas lian ambicion, kaj li fariĝas ruza sindikatestro, kiu scias kiel kontraŭbatali siajn politikajn kontraŭulojn.

''George Baldwin'' komencas sian karieron per la kazo Gus McNiel. Li enkarnigas la usonan miton de &quot;de [[Ĉifonisto|ĉifonoj]] al [[riĉeco]]&quot;. George Baldwin eble atingis profesian sukceson, sed samtempe li spertas procezon de mem-deteriĝo. Kompare kun Ellen Thatcher, kiu esence &quot;vendas&quot; sin por sia kariero, al George Baldwin mankas la necesa distanco por pripensi siajn agojn, dum Ellen estas plene konscia pri siaj agoj kaj malestimas sin pro ili. George Baldwin, aliflanke, kompatas sin kaj provas restarigi sian internan substancon per amaferoj. Ĉe la fino de la romano, Ellen Thatcher kaj George Baldwin geedziĝas, sed la leganto rapide komprenas, ke ĉi tiu rilato ne estos feliĉa.

''Jimmy Herf'' venis al Ameriko/Usono kun sia patrino kiel juna knabo. Iom da tempo poste, ŝia patrino mortis, kaj Jimmy kreskis kun parencoj. Li vagis tra Novjorko kaj provis sian laboron en ĵurnalismo dum kelka tempo. Pro sia &quot;nekapablo&quot;, Jimmy Herf forlasis la grandan urbon. Same kiel lia profesia kariero, lia geedzeco kun Ellen Thatcher estis kondamnita. Ĉi tiu rolulo provis silenti pri si mem, tial Jimmy Herf estis la sola, kiu postvivis la foriron de Novjorko.

''Ellen Thatcher'' naskiĝas komence de la romano. Ŝi serĉas plenumiĝon en {{J|interpersona rilato}}. Tamen, por sia kariero, ŝi flankenmetas sian personecon kaj siajn viv-atendojn. Ŝi edziniĝas tri fojojn. Ŝi estas emocie tuŝita nur unufoje. Stan Emery vekas ĉi tiujn sentojn en ŝi, sed ĉar li edziĝas al alia virino dum ebrieco kaj finfine sinmortigas, ŝi ne kapablas agi laŭ ili.

''Stan Emery'' devenas de riĉa familio. Tamen, li ne povas trakti sian rolon kaj perdiĝas en alkoholo. Lia senhelpeco devenas de la vivo en granda urba urbo. Li ŝajnas nekapabla trakti ĉi tiun vivon ĉar li estas tro sentema. Fine, li agas por sia malespera protesto per ekbruligado de si kaj sia loĝejo.

''Bud Korpenning'' fuĝis de la kamparo al la urbo ĉar li [[patromurdo|murdis sian patron]]. Li serĉas laboron kaj provas trovi sian vojon en la urbo, konstante serĉante la &quot;centron de la aferoj&quot;. Bud Korpenning estas superfortita de la urbo ĉar li ne scias kiel ĝi funkcias, do li finfine sinmortigas.

La komuna ligo de ĉiuj estas Novjorko, la centro de ĉio, kien multaj homoj iras por sukcesi, kaj en iuj kazoj ili ja sukcesas, sed en multaj ili nur finas ĉe la fundo de la [[rivero Hudson]].

Ĝi estas sufiĉe pesimisma libro; ĝi ne tro profunde esploras la motivojn aŭ psikologion de homoj. Iafoje ĝi montras la pensmanieron de rolulo, sed neniam kreas streĉon; ĝi simple rakontas, kvazaŭ [[ĵurnalisto]]. Ĝuste ĵurnalisto, Jimmy Herf, estas unu el la ĉefroluloj de la libro, precipe pro sia kontakto kun Ellen Thatcher, per kies naskiĝo ĝi komenciĝas.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Sociaj romanoj]]
[[Kategorio:Modernismaj romanoj]]
[[Kategorio:Usonaj libroj]]
[[Kategorio:Libroj aperintaj en 1925]]</text>
      <sha1>479nun9tvhoq6oqi30z8zm5dlua8056</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Sufrageto</title>
    <ns>1</ns>
    <id>917963</id>
    <revision>
      <id>9392910</id>
      <parentid>9392447</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9392910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1577" sha1="nnatvzoq2zrgdoeq4d4eni50q5c2kuj" xml:space="preserve">== Vikidatumoj ==

Kio pri sufrageto ([[d:Q27532437|Q27532437]]). Kio malsamas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:55, 15 aŭg. 2025 (UTC)

:Q27532437 (ekz [[Frederick Douglass]])
:aktivisto por la rajto de virinoj baloti
:Q322170 (ĉi tie)
:membro de la Virina Socia kaj Politika Unio kiu pledis por virina voĉdonrajto.
:kiel la nunaj priskriboj en vikidatumoj. Mi pensas ke estas ĝuste malsamigi inter la virinoj kiuj aktivus en la movado kaj iliaj deekstere subtenantoj. Ĉu ili same nomiĝu? kiel oni povas realigi la samnoman alidirektilon por vikidatumo? ĉu per io kiel inter-vikia ligilo? sed mi ne scipovas kiel fari tion [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 10:04, 6 sep. 2025 (UTC)
:Ĉu oni alinomigu ĉi tie al [[Suffragette]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:44, 5 jun. 2026 (UTC)
::Mi pensas ke estus malfacile distingi inter movadano kaj subtenanto de movado. Inter tuttempa aktivado kaj neaktiva subtenado estas kontinua gamo de niveloj.
::Aliflanke, ĉi tiu artikolo ŝajnas iom konfuzita pri sia temo: ĉu ĝi estas pri la movado por virina balotrajto ĝenerale aŭ specife pri la ''suffragettes'' (Virina Socia kaj Politika Unio). En la dua okazo ĝi estas ĝuste ligita, en la unua ĝi prefere estu ĉe [[:Q1222730]]. Se ĉi tiu artikolo estas pri la ''suffragettes'', informoj pri la ĝenerala movado devas aŭ disiĝi en novan artikolon aŭ moviĝi al [[Virina balotrajto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:23, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>nnatvzoq2zrgdoeq4d4eni50q5c2kuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392911</id>
      <parentid>9392910</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1579" sha1="avepg9q7uoct55159zft3ltmzo6tn4i" xml:space="preserve">== Vikidatumoj ==

Kio pri sufrageto ([[d:Q27532437|Q27532437]]). Kio malsamas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:55, 15 aŭg. 2025 (UTC)

:Q27532437 (ekz [[Frederick Douglass]])
:aktivisto por la rajto de virinoj baloti
:Q322170 (ĉi tie)
:membro de la Virina Socia kaj Politika Unio kiu pledis por virina voĉdonrajto.
:kiel la nunaj priskriboj en vikidatumoj. Mi pensas ke estas ĝuste malsamigi inter la virinoj kiuj aktivus en la movado kaj iliaj deekstere subtenantoj. Ĉu ili same nomiĝu? kiel oni povas realigi la samnoman alidirektilon por vikidatumo? ĉu per io kiel inter-vikia ligilo? sed mi ne scipovas kiel fari tion [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 10:04, 6 sep. 2025 (UTC)
:Ĉu oni alinomigu ĉi tie al [[Suffragette]]? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:44, 5 jun. 2026 (UTC)
::Mi pensas ke estus malfacile distingi inter movadano kaj subtenanto de movado. Inter tuttempa aktivado kaj neaktiva subtenado estas kontinua gamo de niveloj.
::Aliflanke, ĉi tiu artikolo ŝajnas iom konfuzita pri sia temo: ĉu ĝi estas pri la movado por virina balotrajto ĝenerale aŭ specife pri la ''suffragettes'' (Virina Socia kaj Politika Unio). En la dua okazo ĝi estas ĝuste ligita, en la unua ĝi prefere estu ĉe [[:d:Q1222730]]. Se ĉi tiu artikolo estas pri la ''suffragettes'', informoj pri la ĝenerala movado devas aŭ disiĝi en novan artikolon aŭ moviĝi al [[Virina balotrajto]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:23, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>avepg9q7uoct55159zft3ltmzo6tn4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sennupta geedzeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>918400</id>
    <revision>
      <id>9393574</id>
      <parentid>9385397</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="ltt5hwje1nh0k92yo6cxqk1pmhmkcxq" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Sennupta''' aŭ '''kunviv(ant)a [[geedzeco]]''' (aŭ kiel nomata en multaj [[Jurisdikcio|jurisdikcioj]] '''Laŭleĝa kunvivado'''), ankaŭ nomata '''neformala geedzeco''' aŭ '''geedzeco pro kutimo kaj reputacio''', estas formo de interpersona statuso, en iuj anglosaksaj landoj ([[Anglasaksa juro|anglosaksa juro]]), en kiu paro estas laŭleĝe geedzita, kvankam ne per [[civila geedzeco]], nek per iu ajn religia geedzeco, sed per kunvivado prezentante sin kiel [[geedzoj]] (en iuj jurisdikcioj kun pli da postuloj). Ĉi tiu termino ofte estas konfuzita per uzado por indiki {{N|interpersona rilato}}, kiu ne estas agnoskita de leĝo. Fakte, kunvivanta geedzeco havas la saman devigan efikon kiel aliaj reguligitaj geedzecoj, nur ĝi komenciĝas alimaniere. [[Geedzeco]] estas reciproka [[interkonsento]] de partioj, kie ambaŭ faras engaĝiĝon al la socio &lt;ref&gt;Ĝi devenas de la latina ''vorto societas'', signifanta &quot;unio&quot; aŭ &quot;amika asocio&quot;. Ĉi tiu kunekzistado implicas konstantan interagadon inter membroj, kiuj dividas interesojn, kutimojn kaj akcepteblajn kondutojn ene de kadro de normoj, kiuj reguligas ilian komunan vivon.&lt;/ref&gt; kaj al la leĝoj, kiuj reguligas la socian kuntekston, kio estas de esenca graveco por la vivo.

Geedzeco povas komenciĝi tiel en iuj [[subŝtatoj de Usono]]. En [[Skotlando]], geedzeco ''per kunvivado kun kutimo kaj reputacio'' estis agnoskita ekde 2006. En [[Kanado]], ''kunjuraj partneroj'' estas agnoskitaj, kaj en iuj provincoj kiel [[Ontario]], ili estas konsiderataj geedzoj. Ambaŭ povas esti de la [[Samseksa geedzeco|sama sekso]]. En [[Israelo]], ''kunjuraj partneroj'' estas agnoskitaj, kaj ili ankaŭ povas esti de la sama sekso. En [[Aŭstralio]], ''faktaj rilatoj'', ''hejmaj rilatoj'' kaj ''personaj rilatoj'' estas agnoskitaj, depende de la subŝtato, kiuj estas, laŭ siaj juraj efikoj, preskaŭ identaj al la religia geedzeco de du homoj serĉantaj socian kaj veran engaĝiĝon. Tamen, en aliaj kurisdikcioj, kunvivanta geedzeco ne havas la posedaĵajn sekvojn de geedzeco dum sia ekzisto. 

Kutime, laŭleĝa kunvivado estas establita per komuna deklaro de du [[Plenkreskulo|plenkreskuloj]] antaŭ la loka aŭtoritato. La deklaro estas registrita en la loĝantregistro (registro de loĝantoj). La geedzoj vivas en aparta aranĝo de posedaĵoj. Por heredoj, la postvivanta geedzo laŭleĝe rajtas je uzrajto de la komune loĝata posedaĵo kaj mastrumaĵoj, kvankam ĉi tiu rajto povas esti rezignita per [[testamento]]. 

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Libera amo]]
* [[Registrita partnereco]]
* [[Civila geedzeco]]
* [[Konkubineco]]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Familio]]
[[Kategorio:Familia juro]]
[[Kategorio:Intimaj rilatoj]]</text>
      <sha1>ltt5hwje1nh0k92yo6cxqk1pmhmkcxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Menno ter Braak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>918720</id>
    <revision>
      <id>9393045</id>
      <parentid>9174524</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]]</comment>
      <origin>9393045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="t56gom1hr5mv66ow9z63brmbdhly4o0" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Menno ter BRAAK''' (n. la [[26-a de januaro]] [[1902]] en [[Eibergen]]; m. la [[14-a de majo]] [[1940]] en [[Hago]]) estis nederlanda eseisto, ĵurnalisto, kritikisto kaj [[Modernisma literaturo|modernisma]] verkisto. &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|date=10 May 2025|title=Menno ter Braak|url=https://www.britannica.com/biography/Menno-ter-Braak|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|access-date=10 June 2025}}&lt;/ref&gt;

== Vivo ==
Li studis la nederlandan lingvon kaj historion ĉe la [[Universitato de Amsterdamo]] kaj en Berlino. En 1928, li doktoriĝis per disertacio pri ''Imperiestro [[Otto la 3-a]]: Idealo kaj Praktiko en la Frua Mezepoko''. Li poste laboris kiel instruisto dum pluraj jaroj. Influite de [[Friedrich Nietzsche]] kaj [[Oswald Spengler]], li forturniĝis de [[kristanismo]]. 

Eĉ kiel studento, Ter Braak verkis por la satira amsterdama studenta revuo ''[Propria Cures]''  kaj interesiĝis pri filmo kaj ĝia estetiko. En 1927, li fondis la ''Nederlandsche Filmliga'' kun Joris Ivens, Henrik Scholte, Leendert Jurriaan (Leo) Jordaan kaj Constant van Wessem.  En 1931, li fondis la literaturan revuon ''Forum'' kun [[Edgar du Perron]] kaj [[:nl:Maurice_Roelants|Maurice Roelants]]. De 1933 ĝis sia morto, li estis redaktoro de la arta sekcio de la liberala ĉiutaga gazeto ''Het Vaderland'' en [[Hago]]. Ter Braak konatigis nuntempan [[Germana literaturo|germanan literaturon]] en Nederlando per siaj tre laŭditaj recenzoj, precipe la literaturon verkitan en ekzilo: [[Thomas Mann]], kun kiu li amikiĝis, [[Jakob Wassermann]], [[Lion Feuchtwanger]], [[Alfred Döblin]] kaj [[:de:Konrad_Merz|Konrad Merz]].

Ter Braak frue avertis pri [[Nacisocialismo]]. En junio 1936, li estis unu el la kunfondintoj de la ''Comité van Waakzaamheid'' (Vigla Komitato)  kaj aktivis en la [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisma]] movado en Nederlando. En la vespero de la 14-a de majo 1940, la kvina tago de la germana invado de la neŭtrala Nederlando kiel parto de la Okcidenta Kampanjo, tuj post la nederlanda kapitulaco, Ter Braak sinmortigis en la domo de sia frato Wim post malsukceso eskapi al Britio. La krimpatologo registris lian morton kiel la 15-an de majo. 

Lia influo estis grandega kaj daŭris dum la 1950-aj jaroj. Ekde la 1960-aj jaroj, lia influo malkreskis. La literaturaj revuoj ''Libertinage'' kaj ''Tirade'' restis fidelaj al liaj ideoj.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* (nederlande) [http://www.dbnl.org/tekst/_for003foru00/ kompletaj tekstoj de  ''Forum'']
* (nederlande) [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=braa002 DBNL auteur - Menno ter Braak], ĉe [[Cifereca Biblioteko por la Nederlanda Literaturo]]
* [http://www.mennoterbraak.nl Fondaĵo Menno ter Braak]
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Braa, Menno ter }}
[[Kategorio:Modernismaj verkistoj]]
[[Kategorio:Moderno]]</text>
      <sha1>t56gom1hr5mv66ow9z63brmbdhly4o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maurice Gee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>919375</id>
    <revision>
      <id>9393581</id>
      <parentid>9341873</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="2325iy82pau5ihj8movra42wk4ra26q" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Maurice Gee''' (n. la 22-an de aŭgusto 1931 en [[Whakatane|Whakatāne]] ; m. la 12-an de junio 2025 en [[Nelson (Nov-Zelando)|Nelson]]) estis novzelanda verkisto, plej konata pro siaj romanoj. Pluraj el liaj libroj estis filmigitaj. &lt;ref name=&quot;NZOS2&quot;&gt;{{cite web|title=Maurice Gee – Writer|url=https://www.nzonscreen.com/profile/maurice-gee/biography|website=[[NZ On Screen]]|access-date=21 November 2020}}&lt;/ref&gt;

Maurice Gee verkis kaj plenkreskan fikcion kaj infanajn kaj junulajn librojn. Lia unua romano, publikigita en 1962, ekfunkciigis fortan gazetaran atenton en Nov-Zelando. La plej multaj el liaj romanoj okazas en [[Nov-Zelando]]. Revenantaj temoj estas familiaj konfliktoj aŭ konfliktoj inter malsamaj [[Socia klaso|sociaj klasoj]], influitaj de [[Puritanismo]]. La loko ofte estas malgrandaj novzelandaj urboj. Kritikistoj aparte laŭdas la nuancitan portretadon de la roluloj kaj konfliktoj. &lt;ref name=&quot;OCNZL&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Wattie|first=Nelson|editor1-last=Robinson|editor1-first=Roger|editor2-last=Wattie|editor2-first=Nelson|encyclopedia=The Oxford Companion to New Zealand Literature|title=Gee, Maurice|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195583489.001.0001/acref-9780195583489-e-438|access-date=21 November 2020|date=2006|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-1917-3519-6|oclc=865265749|doi=10.1093/acref/9780195583489.001.0001|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; 

La infanaj kaj junulaj libroj de Gee ofte estas en la ĝenroj de [[fantazio]] kaj [[sciencfikcio]].

== Verkado ==
Liaj romanoj, inkluzive de ''A Special Flower'' (1964), ''In My Father's Den'' (1972), ''Games of Choice'' (1976), ''Plumb'' ( 1978), ''Meg (1981), Sole Survivor'' (1983), ''Prowlers'' (1987), kaj ''Burning Boy'' (1990), kaptis la socian realecon de Nov-Zelando, markitan de ĝia puritana heredaĵo. Li uzis realisman rakonton kaj portretis {{JN|interpersona rilato}}, en kiuj perforto estis ofta parto de la ĉiutaga vivo. Li ankaŭ verkis infanlibrojn. &lt;ref name=&quot;Hale&quot;&gt;{{cite web|last1=Hale|first1=Elizabeth|title=Exploring Maurice Gee's fiction for young readers|url=https://www.read-nz.org/aotearoa-reads-details/exploring-maurice-gees-fiction-for-young-readers|website=Read NZ Te Pou Muramura|access-date=13 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330032655/https://www.read-nz.org/aotearoa-reads-details/exploring-maurice-gees-fiction-for-young-readers|archivedate=2022-03-30}}&lt;/ref&gt;

== Verkaro ==

* ''The Big Game'', 1962.
* ''A Special Flower'', 1965.
* ''In My Father's Den'', 1972.
* ''A Glorious Morning, Comrade'', 1975.
* ''Games of Choice'', 1976.
* ''Under the Mountain'', 1979.
* ''The World Around the Corner'', 1980.
* ''Plumb'', 1981.
* ''Meg'', 1981.
* ''The Halfmen of O'', 1982.
* ''Sole Survivor'', 1983.
* ''The Priests of Ferris.'', 1984.
* ''Motherstone'', 1985.
* ''The Fire-Raiser'', 1986.
* ''Collected Stories'', 1986.
* ''Prowlers.'', 1987.
* ''The Champion'', 1989.
* ''The Burning Boy'', 1990.
* ''Going West'', 1992.
* ''Crime Story'', 1994.
* ''The Fat Man'', 1995.
* ''Plumb Trilogy'', 1995.
* ''Loving Ways'', 1996.
* ''Live Bodies'', 1998
* ''Orchard Street'', 1998.
* ''Hostel Girl'', 1999.
* ''Ellie and the Shadow Man'', 2001.
* ''The Scournful Moon'', 2003.
* ''Blindsight'', 2005.
* ''Salt'', 2007.
* ''Gool'', 2008.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{IMDb nomo|1088298}}
* Pli da informo pri vivo de Maurice Gee kaj laboroj estas havebla ĉe [https://www.read-nz.org/writer/gee-maurice/ Read NZ Te Pou Muramura]
* [https://tiaki.natlib.govt.nz/#details=ecatalogue.41996 Maurice Gee Kolekto] ĉe la Alexander Turnbull Biblioteko
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Gee, Maurice }}
[[Kategorio:Novzelandaj verkistoj]]</text>
      <sha1>2325iy82pau5ihj8movra42wk4ra26q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nemonogamio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>919979</id>
    <revision>
      <id>9393603</id>
      <parentid>9385388</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5222" sha1="8ct9ncutmymqwzgmizi2cx8uwqoo9ac" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[dosiero:Love Outside The Box.svg|eta|&quot;[[Amo]] ekster la [[skatolo]]&quot; estas simbolo por [[Poliamorado|poliamorio]] kaj ne-monogamaj rilatoj.]]

'''Ne-monogamio''' estas termino kiu kovras plurajn malsamajn specojn de {{J|interpersona rilato}} en kiuj iuj aŭ ĉiuj partoprenantoj havas plurajn seksajn kaj/aŭ romantikajn rilatojn. La termino kontraŭas [[Monogamio|monogamion]].

== Formoj de ne-monogamio inkluzivas ==
[[Dosiero:Map-of-Nonmonogamy-3.2-Updated.png|eta|Prezentado de multaj tipoj de ne-monogamio kaj kiel ili interkovras]]
* '''Grupgeedziĝo''' estas formo de poliamorio, en kiu pli ol unu viro kaj pli ol unu virino formas familian unuon, kie ĉiuj membroj de la grupo konsideras sin edziĝintaj al ĉiuj aliaj membroj de la grupo. Ĉiuj membroj de la grupo havas komunan respondecon pri iuj ajn infanoj, kiuj eble estas parto de la grupgeedziĝo. &lt;ref&gt;Murdock (1949), s. 24&lt;/ref&gt; Grupgeedziĝoj okazis en la [[okcidenta mondo]], kaj pluraj estis establitaj en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Unu el ĉi tiuj estas la Oneida komunumo, kiu estis fondita de John Humphrey Noyes en 1848. La komunumo daŭris pli ol 30 jarojn. &lt;ref&gt;[http://utopianworlds.pbworks.com/w/page/7536434/Oneida%20Colony%20Description Oneida Colony Description]&lt;/ref&gt;
* '''Grupa seksumado''' kaj orgioj, kiuj implikas pli ol du homojn samtempe. Kiam grupo da homoj kuniĝas kaj amoras unu kun la alia tiel, ke la ĉeestantoj partoprenas, temas pri grupa seksumado.
* '''Genlinia geedzeco''' estas formo de grupa geedzeco, en kiu la familia unuo daŭre akceptas novajn geedzojn de ambaŭ seksoj laŭlonge de la tempo, tiel ke la geedzeco neniam finiĝas. Ĉi tio estas literatura termino, priskribita de [[Robert A. Heinlein]] en la libro ''The Moon Is a Harsh Mistress'', 1966. &lt;ref&gt;Heinlein (1997), s. 260–262&lt;/ref&gt;
* '''[[Amtriopo]]''' (france '''[[Ménage à trois]]'''), franca termino indikanta longdaŭran amon aŭ seksan rilaton implikantan tri homojn, ofte geedzan paron kaj plian amantinon. &lt;ref&gt;[http://www.phrases.org.uk/meanings/246250.html «Ménage à trois»], ''Phrases.org''&lt;/ref&gt;
* '''[[Poliamorado|Poliamorio]]''' ([[Pluramemo]]) rilatas al havi plurajn romantikajn rilatojn samtempe, kion ĉiuj implikitaj scias kaj akceptas. La termino komencis esti uzata en la poliamorisma komunumo en la fruaj 2000-aj jaroj post kiam ĝi estis enkondukita en la retejo ''Polyamory for The Practical''. &lt;ref&gt;[http://www.practicalpolyamory.com/ Practical Polyamory]&lt;/ref&gt;
* '''Polifideleco''' ([[Plurfideleco]]), derivita de la angla termino ''polyfidelity'', estas formo de poliama grupa geedzeco, en kiu ĉiuj membroj konsideras unu la alian kiel ĉefajn partnerojn kaj konsentas havi seksajn rilatojn nur kun aliaj membroj de la grupo. La termino originis en la loĝkomunumo Kerista en [[San-Francisko]] ĉirkaŭ 1971-1991. &lt;ref&gt;[http://www.polyamorysociety.org/page14.html «polyfidelity»], ''Polyamory Society''&lt;/ref&gt;
* '''[[Poligamio]]''', geedzeco kie unu persono havas pli ol unu edzinon/edzon. En la plej multaj landoj, poligamio estas nuntempe kontraŭleĝa, inkluzive de Norvegio. En iuj landoj, tamen, ĝi estas normala praktiko. Poliginio - kie viro havas pli ol unu edzinon - estas la plej ofta. Poliandrio - kie virino estas edziniĝinta al pli ol unu viro - tamen okazas en kelkaj kulturoj.
* [[Partnerŝanĝo]] '''(Svingado)''' povas esti difinita kiel &quot;ne-monogama seksa agado, kiun oni povas ankaŭ sperti kiel paro&quot;, kvankam tio ne estas bona priskribo. Svingado povas okazi en svingulaj kluboj aŭ en pli privataj formoj.
* '''Malfideleco''', kie unu aŭ pluraj partoprenantoj ne plenumas atendojn pri monogamio en rilato.
* '''Malferma geedzeco/rilato''' kutime rilatas al geedzeco, kie la partioj konsentas, ke ĉiu povas okupiĝi pri [[Ekstergeedzecaj seksaj rilatoj|ekstergeedzaj seksaj rilatoj]], sen ke tio estu konsiderata [[adulto]].
* '''Malferma fideleco''' estas formo de honesta, malferma kaj respondeca ne-monogamio bazita sur primara rilato. Vivi kun la primara partnero estas la unua prioritato kaj estas komence unika laŭ iuj manieroj, sed ekzistas kompleta malfermiteco pri iuj ajn rilatoj kun aliaj partneroj. La limo inter malferma fideleco kaj poliamorio povas esti iom fluida en kazoj kie rilato kun alia partnero evoluas en pli kompletan aman rilaton kiu daŭras laŭlonge de la tempo. La terminon malferma fideleco kreis Anna Sharman. &lt;ref&gt;Sharman (2006), s. 6&lt;/ref&gt;

== Literaturo ==

* Heinlein, Robert (1997): ''The Moon Is a Harsh Mistress''. Tom Doherty Associates, Inc.&lt;nowiki&gt;ISBN 0-312-86355-1&lt;/nowiki&gt;. s. 260-262..
* Murdock, George Peter (1949): ''Social Structure''. New York: The MacMillan Company. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-02-922290-7&lt;/nowiki&gt;.
* Emens, Elizabeth F. (2004): «Monogamy's Law: Compulsory Monogamy and Polyamorous Existence» i: ''New York University Review of Law &amp; Social Change'' '''29''' (2), s. 277.
* Sharman, Anna (2006): ''Open Fidelity: An A-Z Guide'', Purple Sofa Publications, &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0955387005&lt;/nowiki&gt;

== Referencoj ==
{{referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Homa sekseco]]
* [[Antaŭgeedziĝa seksrilato]]
* [[Ekstergeedzeca seksumo]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Intimaj rilatoj]]
[[Kategorio:Seksa fideleco]]</text>
      <sha1>8ct9ncutmymqwzgmizi2cx8uwqoo9ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kontraŭseksumismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>919984</id>
    <revision>
      <id>9393578</id>
      <parentid>9181903</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="b0msr1midj28vpj292j0gwohym8jl5o" xml:space="preserve">'''Kontraŭseksecismo''' aŭ '''Kontraŭseksumismo''' (sed ''kontraŭseksista'' estu rezervita al kontraŭ [[diskriminacio]] bazita sur [[sekso]]) estas kontraŭstaro aŭ eĉ [[malamikeco]] al [[Seksumado|seksa konduto]] kaj [[Homa sekseco|sekseco]]. &lt;ref&gt;{{Citation|last=John Ince|title=The politics of lust|page=11|year=2005|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-59102-278-7|quote=consists of any negative response directed at sex organs or harmless sex expression}}&lt;/ref&gt;

Homoj, kiuj subtenas kontraŭseksemon iel aŭ alie aŭ estas ĝiaj [[Propagandisto|propagandistoj]], povas esti nomataj kaj karakterizitaj per la vorto &quot;kontraŭseksulo&quot;. Tamen, oni notu, ke la termino &quot;kontraŭseksumismo&quot; malofte estas uzata de kontraŭseksuloj mem.

Historie, tiaj vidpunktoj estis tipe pravigitaj per religiaj kialoj, sed hodiaŭ sekularaj kontraŭseksuloj troviĝas en movadoj kiel ''straight edge'' kaj [[profunda ekologio]]. Fine de la 20-a jarcento, la Internacia Kontraŭseksema Movado (IAM) estis fondita. Kontraŭsekseco ankaŭ tipe kontraŭas [[Romantika amo|romantikan amon]]. 

Kontraŭseksistoj pravigas sian kontraŭstaron al [[sekso]] per argumentoj kiel ekzemple:

* sekseco malfaciligas {{JN|interpersona rilato}}
* Seksa deziro estas primitiva besta [[instinkto]], dum homoj devus esti gvidataj de [[racio]].
* seksa deziro estas malŝparo de [[energio]] kaj [[mono]], kiu povus esti uzata pli kreive
* sekso malhelpas la disvolviĝon de [[spiriteco]]
* sekso kondukas al [[Subpremado (psikologio)|subpremo]] de [[Virino|virinoj]] fare de [[viroj]]
* Por plenumi seksajn dezirojn, homoj ofte uzas [[mensogo]]&lt;nowiki/&gt;jn kaj [[Perforto|perforton]]
* substancoj sekreciitaj en la [[cerbo]] dum sekskuniĝo agas kiel [[Drogo|drogoj]]
* Sekso kondukas al senbrida [[reproduktado]], kiu kaŭzas [[Troloĝiĝo|troloĝiĝon]]. 

Kontraŭseksamaj kredoj estis esploritaj en la ''verko Geedzeco kaj Moralo'' de [[Bertrand Russell]], precipe en ĉapitro 4-a. Laŭ Russell, la ĉefaj kaŭzoj de kontraŭseksa sento estas [[ĵaluzo]] kaj seksa [[laceco]].

Kelkaj kontraŭseksemaj viroj spertas [[Kastro|kastradon]] por limigi sian seksan deziron (kiel [[Origeno]]).

== Religioj kaj kontraŭsekseco ==
[[Jesuo Kristo]] ordonas [[Amo|amon]], sed malpermesas avidi, kaj ne nur la [[Edzino (familio)|edzinon]] de la [[proksimulo]], sed ankaŭ malpermesas avidi ĝenerale  :&lt;blockquote&gt;Vi aŭdis, ke estas dirite: Ne adultu. Sed mi diras al vi: Ĉiu, kiu rigardas virinon por deziri ŝin, jam adultis kun ŝi en sia koro. - [[Evangelio laŭ Mateo|Mateo]] 5:27-28, ''La Sesa Ordono''&lt;/blockquote&gt;

* En la [[katolikismo]], [[sekskuniĝo]] [[Ekstergeedzeca seksumo|ekster geedzeco]] ĉiam estas konsiderata [[peko]] kontraŭ la Sesa Ordono. La Eklezio ne kondamnas la agon de sekskuniĝo se ĝi estas kompleta kaj okazas ene de geedzeco.
* Kelkaj [[Gnostikismo|gnostikaj]] [[Konfesio|konfesioj]] konsideris [[Materiismo|materion]] malbona kaj evitis ĉiajn formojn de korpa [[plezuro]].
* La [[Ŝejkeroj]], radikala protestanta konfesio kiu originis en 18-a-jarcenta [[Anglio]], kondamnas ĉiujn formojn de sekseco (inkluzive de [[reproduktado]]). Por konservi sian nombron, la Ŝejkeroj adoptis [[Orfo (familio)|orfojn]].

* Similajn vidpunktojn esprimis la rusa Skoptsj ([[d:Q549628|Q549628]]).
* Multaj tendencoj en [[Hinduismo]] (ekz. [[Viŝnuismo]], [[Gaudija Vajŝnavismo]]) kaj [[Budhismo]] rekomendas la bezonon limigi seksan agadon al reproduktado ene de [[geedzeco]], kaj konsideras rezignon de ĉi tiu formo de agado kiel la plej altan idealon (ekz. sannjasa, [[d:Q1344370|Q1344370]]).

== Vidu ankaŭ ==

* [[senseksemo]]
* [[celibato]]
* seksa dependeco

== Referencoj ==
{{referencoj}}{{Projektoj}}
[[Kategorio:Sociaj movadoj]]</text>
      <sha1>b0msr1midj28vpj292j0gwohym8jl5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393592</id>
      <parentid>9393578</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="3eek53txfgaf1tdh5468op72bsfaiw1" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

'''Kontraŭseksecismo''' aŭ '''Kontraŭseksumismo''' (sed ''kontraŭseksista'' estu rezervita al kontraŭ [[diskriminacio]] bazita sur [[sekso]]) estas kontraŭstaro aŭ eĉ [[malamikeco]] al [[Seksumado|seksa konduto]] kaj [[Homa sekseco|sekseco]]. &lt;ref&gt;{{Citation|last=John Ince|title=The politics of lust|page=11|year=2005|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-59102-278-7|quote=consists of any negative response directed at sex organs or harmless sex expression}}&lt;/ref&gt;

Homoj, kiuj subtenas kontraŭseksemon iel aŭ alie aŭ estas ĝiaj [[Propagandisto|propagandistoj]], povas esti nomataj kaj karakterizitaj per la vorto &quot;kontraŭseksulo&quot;. Tamen, oni notu, ke la termino &quot;kontraŭseksumismo&quot; malofte estas uzata de kontraŭseksuloj mem.

Historie, tiaj vidpunktoj estis tipe pravigitaj per religiaj kialoj, sed hodiaŭ sekularaj kontraŭseksuloj troviĝas en movadoj kiel ''straight edge'' kaj [[profunda ekologio]]. Fine de la 20-a jarcento, la Internacia Kontraŭseksema Movado (IAM) estis fondita. Kontraŭsekseco ankaŭ tipe kontraŭas [[Romantika amo|romantikan amon]]. 

Kontraŭseksistoj pravigas sian kontraŭstaron al [[sekso]] per argumentoj kiel ekzemple:

* sekseco malfaciligas {{JN|interpersona rilato}}
* Seksa deziro estas primitiva besta [[instinkto]], dum homoj devus esti gvidataj de [[racio]].
* seksa deziro estas malŝparo de [[energio]] kaj [[mono]], kiu povus esti uzata pli kreive
* sekso malhelpas la disvolviĝon de [[spiriteco]]
* sekso kondukas al [[Subpremado (psikologio)|subpremo]] de [[Virino|virinoj]] fare de [[viroj]]
* Por plenumi seksajn dezirojn, homoj ofte uzas [[mensogo]]&lt;nowiki/&gt;jn kaj [[Perforto|perforton]]
* substancoj sekreciitaj en la [[cerbo]] dum sekskuniĝo agas kiel [[Drogo|drogoj]]
* Sekso kondukas al senbrida [[reproduktado]], kiu kaŭzas [[Troloĝiĝo|troloĝiĝon]]. 

Kontraŭseksamaj kredoj estis esploritaj en la ''verko Geedzeco kaj Moralo'' de [[Bertrand Russell]], precipe en ĉapitro 4-a. Laŭ Russell, la ĉefaj kaŭzoj de kontraŭseksa sento estas [[ĵaluzo]] kaj seksa [[laceco]].

Kelkaj kontraŭseksemaj viroj spertas [[Kastro|kastradon]] por limigi sian seksan deziron (kiel [[Origeno]]).

== Religioj kaj kontraŭsekseco ==
[[Jesuo Kristo]] ordonas [[Amo|amon]], sed malpermesas avidi, kaj ne nur la [[Edzino (familio)|edzinon]] de la [[proksimulo]], sed ankaŭ malpermesas avidi ĝenerale  :&lt;blockquote&gt;Vi aŭdis, ke estas dirite: Ne adultu. Sed mi diras al vi: Ĉiu, kiu rigardas virinon por deziri ŝin, jam adultis kun ŝi en sia koro. - [[Evangelio laŭ Mateo|Mateo]] 5:27-28, ''La Sesa Ordono''&lt;/blockquote&gt;

* En la [[katolikismo]], [[sekskuniĝo]] [[Ekstergeedzeca seksumo|ekster geedzeco]] ĉiam estas konsiderata [[peko]] kontraŭ la Sesa Ordono. La Eklezio ne kondamnas la agon de sekskuniĝo se ĝi estas kompleta kaj okazas ene de geedzeco.
* Kelkaj [[Gnostikismo|gnostikaj]] [[Konfesio|konfesioj]] konsideris [[Materiismo|materion]] malbona kaj evitis ĉiajn formojn de korpa [[plezuro]].
* La [[Ŝejkeroj]], radikala protestanta konfesio kiu originis en 18-a-jarcenta [[Anglio]], kondamnas ĉiujn formojn de sekseco (inkluzive de [[reproduktado]]). Por konservi sian nombron, la Ŝejkeroj adoptis [[Orfo (familio)|orfojn]].

* Similajn vidpunktojn esprimis la rusa Skoptsj ([[d:Q549628|Q549628]]).
* Multaj tendencoj en [[Hinduismo]] (ekz. [[Viŝnuismo]], [[Gaudija Vajŝnavismo]]) kaj [[Budhismo]] rekomendas la bezonon limigi seksan agadon al reproduktado ene de [[geedzeco]], kaj konsideras rezignon de ĉi tiu formo de agado kiel la plej altan idealon (ekz. sannjasa, [[d:Q1344370|Q1344370]]).

== Vidu ankaŭ ==

* [[senseksemo]]
* [[celibato]]
* seksa dependeco

== Referencoj ==
{{referencoj}}{{Projektoj}}
[[Kategorio:Sociaj movadoj]]</text>
      <sha1>3eek53txfgaf1tdh5468op72bsfaiw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benaresa Hindua Universitato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>921835</id>
    <revision>
      <id>9392912</id>
      <parentid>9194712</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6858" sha1="317orkjwnwsxbwzn5o06n042u9ne2s7" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildopriskribo= 
|emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}}
|moto          = ''Vidyāyā'mr̥tamaśnute''&lt;br&gt;[[Scio]] donas [[senmorteco]]n
|speco=
|lando         = Barato
|situo         = 
|establita     = 
|gvidanto      = 
|nombro de studentoj = 
|nombro de kunlaborantoj= 
|latitudo      = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}}
|longitudo     = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}}
|regiono-ISO   = IN
|situo sur mapo=
|situo sur mapo2=
|zomo          = 11
|retejo        = 
}}
La '''Benaresa Hindua Universitato''' aŭ '''Hindua Universitato de Banaraso''' ({{Lang-hi|काशी हिन्दू विश्वविद्यालय|t=''kaʃi hind̪u viʃvəvid̪yaləy''}}; {{Lang-en|Banaras Hindu University}}, antaŭe {{Lang|en|''Benares Hindu University''}}, ankaŭ konata kiel '''BHU''') estas [[Publika universitato|publika]] [[esploruniversitato]] situanta en [[Varanasio]] en la barata subŝtato [[Utar-Pradeŝo]].  

Ĝi estas unu el la plej famaj barataj universitatoj. En la rangolisto de ''[[India Today]]'' por 2010, ĝi estis rangita unua inter barataj universitatoj. 

Kun pli ol 30,000 studentoj kaj 18,000 loĝantaj en universitatejo, BHU estas la plej granda loĝata universitato en Azio.&lt;ref name=&quot;red2&quot;&gt;{{cite web|title=University at Buffalo, BHU sign exchange programme|url=http://www.rediff.com/news/2007/oct/04univ.htm|publisher=Rediff News|date=4 October 2007|access-date=11 October 2007|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025130818/http://www.rediff.com/news/2007/oct/04univ.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=June 30, 2016|title=Tradition meets modernity|url=https://www.indiatoday.in/magazine/education/story/20160711-banaras-hindu-university-best-college-in-varanasi-829188-2016-06-30|access-date=2022-05-02|website=India Today|language=en|archive-date=12 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220112190403/https://www.indiatoday.in/magazine/education/story/20160711-banaras-hindu-university-best-college-in-varanasi-829188-2016-06-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt; La universitato estas unu el la ok publikaj institucioj deklarita kiel [[:en:Institutes_of_Eminence|Instituto de Eminenteco]] de la [[Registaro de Barato]].&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-23|title=Institutions {{!}} Government of India, Ministry of Education|url=https://www.education.gov.in/en/ioe#:~:text=Banaras%20Hindu%20University,%20Banaras,%20Uttar%20Pradesh|access-date=2022-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423075856/https://www.education.gov.in/en/ioe#:~:text=Banaras%20Hindu%20University,%20Banaras,%20Uttar%20Pradesh|archive-date=23 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-09-07|title=Institution of Eminence: BHU to invite best professors of world, says VC|url=https://www.hindustantimes.com/education/institution-of-eminence-bhu-to-invite-best-professors-of-world-says-vc/story-cTkJrjdC08TOePmi9tpviI.html|access-date=2022-12-08|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208045854/https://www.hindustantimes.com/education/institution-of-eminence-bhu-to-invite-best-professors-of-world-says-vc/story-cTkJrjdC08TOePmi9tpviI.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ĝi estas ankaŭ unu el la 12 institucioj de Barato en [[:en:BRICS_Universities_League|Universitata Ligo de BRICS]], [[konsorcio]] de eminentaj esploraj universitatoj de [[BRICS|BRICSaj]] landoj. 

La universitato estas precipe konata pro sia esplorado kaj instruado en la kampoj de [[inĝenierarto]] kaj [[medicino]]. 

Ĝi estis fondita la 4-an de februaro [[1916]]. 

La ĉefa kampuso, okupanta areon de 5.5 km², estis konstruita sur tereno donacita de la [[Raĝo]] de Varanasio, Kashi Naresh. La dua kampuso, la Suda Kampuso laŭnome de [[Rajiv Gandhi]], situas en la distrikto [[Mirzapur]], 80 km de Varanasio.  

== Organizo ==
Ĝi havas la jenajn fakultatojn kaj instalaĵojn:

* Instituto de Agrikultura Scienco (IAS)
* Instituto de Medicinaj Sciencoj (IMS)
* Sinjoro Sunderlal Hospitalo
* Instituto de Teknologio (IT-BHU)
* Fakultato de Scienco

* Fakultato de Sociaj Sciencoj
* Interfaka Lernejo de Vivsciencoj
* Fakultato de Edukado
* Fakultato de Artoj
* Fakultato de Bildartoj
* Fakultato de Prezentartoj

* Fakultato de Komerco
* Fakultato de Juro
* Fakultato de Administradaj Studoj

* Sanskrita Vidya Dharma Vigyan Sankay
* Mahila Mahavidyalaya

La kampuso, kun siaj historiaj konstruaĵoj kaj ĝardenoj, estas unu el la plej belaj en Barato .

== Unuopuloj ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;100&quot; caption=&quot;Pasintaj kaj nunaj administrantoj, vizitantaj fakultatanoj kaj fakultatanoj&quot;&gt;
Dosiero:Photograph of Sarvepalli Radhakrishnan presented to First Lady Jacqueline Kennedy in 1962.jpg|[[Sarvepalli Radhakrishnan|S Radhakrishnan]]
Dosiero:Sir CV Raman.JPG|[[Chandrasekhara Venkata Raman|CV Raman]]
Dosiero:A. P. J. Abdul Kalam.jpg|[[Abdul Kalam|APJ Abdul Kalam]]
Dosiero:Girija Devi at Bhopal (4).JPG|Girija Devi
Dosiero:Sucheta Kripalani (cropped).jpg|Sucheta Kripalani
Dosiero:B C Nirmal.jpg|B.C. Nirmal
Dosiero:Adya Prasad Pandey.jpg|Adya Prasad Pandey
Dosiero:SR Ranganathan 1992 stamp of India.jpg|alternative=S. R. Ranganathan|[[S. R. Ranganathan]] 
Dosiero:Ramchandra Shukla.jpg|Ramchandra Shukla
Dosiero:Omkarnath Thakur 1997 stamp of India.jpg|Omkarnath Thakur
Dosiero:Shanti Swaroop Bhatnagar 1994 stamp of India.jpg|Shanti Swaroop Bhatnagar
Dosiero:Bust of Birbal Sahni (Birla Industrial &amp; Technological Museum).jpg|Birbal Sahni
&lt;/gallery&gt;Eks-studentoj inkluzivas:&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;100&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Dosiero:Ashok_Agarwal_2013.jpg|Ashok Agarwal
Dosiero:Harivansh_Rai_Bachchan_2003_stamp_of_India.jpg|Harivansh Rai Bachchan
Dosiero:Professor-Harkishan-Singh.jpg|Harkishan Singh
Dosiero:Bindeshwar_Pathak.jpg|Bindeshwar Pathak
Dosiero:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|Bhupen Hazarika
Dosiero:Krishan_Kant_2005_stamp_of_India.jpg|Krishan Kant
Dosiero:Raj_Narain_2007_stamp_of_India.jpg|Raj Narain
Dosiero:T_V_Ramakrishnan_2696_(cropped).JPG|T. V. Ramakrishnan
Dosiero:Kamanio_chattopadhyay.jpeg|Kamanio Chattopadhyay
Dosiero:Tapan_Singhel,_MD_&amp;_CEO,_Bajaj_Allianz_General_Insurance_Company_(cropped).jpg|Tapan Singhel
Dosiero:Portrait_of_Pandit_Shyam_Sunder_Surolia.jpg|Shyam Sunder Surolia
Dosiero:Pirsig2005_(cropped).jpg|Robert M. Pirsig
Dosiero:Koenraad_Elst_at_Varanasi.jpg|Koenraad Elst
Dosiero:Dr_Kota_Harinarayana.jpg|Kota Harinarayana
Dosiero:Manu_Bhandari_bharat-s-tiwari-photography-IMG_7163_December_27,_2015.jpg|Mannu Bhandari
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{Oficiala retejo|http://bhu.ac.in}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>317orkjwnwsxbwzn5o06n042u9ne2s7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Surtegmenta bredado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>924836</id>
    <revision>
      <id>9393051</id>
      <parentid>9216226</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="06i3bmes7muw120l0divaa6gyipbi1p" xml:space="preserve">{{unua}}
[[Dosiero:Lamb on Rooftop - Near Teka Tesfai - Ethiopia (8714446234).jpg|eta|Ŝafido sur tegmento en Etiopujo]]
'''Surtegmenta bredado''' estas la [[bredado]] de bestoj sur la tegmento de homa domo. Ĝi estas vaste praktikata de malriĉuloj en [[Egiptujo]], kiuj bredas, mortigas, kaj manĝas [[koko]]jn, [[ansero]]jn, [[meleagro]]jn, [[kuniklo]]jn, [[kapro]]jn, kaj [[ŝafo]]jn. La bestoj vivas la tutan vivon sur la tegmento. Ili manĝas rubon produktitan de la domo aŭ donacitan de manĝaĵvendejoj, kaj tial la bredado kostas tre malmulte. La homoj kredas, ke la viando de bestoj tiel nutritaj gustas pli bone ol malmultekosta komerca viando, farita el bestoj nutritaj per [[fiŝfaruno]] en industriaj bredejoj. 

Pli riĉaj viandmanĝaj egiptoj ofte kritikas surtegmentan bredadon kiel malhigienan, aŭ maletikan pro la ekzisto de [[persona rilato]] inter la manĝanto kaj la mortigita besto. Eĉ pli riĉa antropologo, kiu teorie simpatias al la praktiko, raportis nekapablon manĝi kapron, kiun ŝi amis viva.&lt;ref&gt;Fikry, Noha. 2025. &quot;Devouring Relationalities: Reflections on Food, Intimacies, and Multispecies Ethnography&quot;. ''Society and Animals'' 33(4): 437-453. [https://brill.com/view/journals/soan/33/4/article-p437_9.xml]&lt;/ref&gt; La kritikoj de riĉaj viandmanĝantoj ne agnoskas, ke en industria bredado la manko de rilato inter la homo kaj la besto ebligas kaj kaŝas pli ekstreman perfortadon ol en la surtegmenta tipo.&lt;ref&gt;Ahlberg, K., &amp; Kompatsiaris, P. 2025. &quot;The Enemy of Kinship &amp; Kinship with the Enemy&quot;. ''Society &amp; Animals'' 33(2): 115-130. [https://brill.com/view/journals/soan/33/2/article-p115_1.xml]&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
&lt;references/&gt;

[[Kategorio:Bestobredado]]</text>
      <sha1>06i3bmes7muw120l0divaa6gyipbi1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ronaldo Correia de Brito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>924984</id>
    <revision>
      <id>9393534</id>
      <parentid>9217388</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2479" sha1="mw1kf60gihk0jn5565aptxfl8cedn9x" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Ronaldo Correia de Brito''' (naskiĝis la 2-an de julio 1951 en [[Saboeiro]], [[Cearao]]) estas brazila verkisto. Li studis medicinon en la [[Federacia Universitato de Pernambuko]] kaj nun laboras kiel kuracisto en [[Recife]].&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|date=2018-03-26|title=Ronaldo Correia de Brito - Mapa Cultural do Ceará|url=https://mapacultural.secult.ce.gov.br/agente/21149/|archive-url=http://web.archive.org/web/20191015071404/https://mapacultural.secult.ce.gov.br/agente/21149/|archive-date=2019-10-15|access-date=2025-08-24|work=Mapa Cultural do Ceará|language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;  

Li klopodas renovigi la literaturan tradicion de la Nordoriento projekciante la elementojn de la loka kulturo sur sentempan kaj mitologian ebenon. Li tiel kunigas la diraĵon de la brazila popolrakontisto kun la deklamado de la greka [[bardo]] aŭ eĉ kun la eldiro de la biblia [[profeto]].

== Verkaro ==
Li estas plej konata pro sia romano ''Galileia'', kiu gajnis la Premion São Paulo de Literatura 2009.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ronaldo Correia de Brito|url=https://wordswithoutborders.org/contributors/view/ronaldo-correia-de-brito/|access-date=2025-04-26|website=Words Without Borders|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Um Escritor na Biblioteca - Ronaldo Correia Brito|url=https://www.bpp.pr.gov.br/Candido/Pagina/Um-Escritor-na-Biblioteca-Ronaldo-Correia-Brito|access-date=2025-04-26|website=Biblioteca Pública do Paraná|language=pt-br}}&lt;/ref&gt;
Aliaj titoloj inkluzivas:

* ''Rio sangue'' (romano, 2024) &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2024-10-16|title=Livro conta a história do Ceará e do Brasil Colonial em saga nas ribeiras do rio Jaguaribe - Verso|url=https://diariodonordeste.verdesmares.com.br/verso/livro-conta-a-historia-do-ceara-e-do-brasil-colonial-em-saga-nas-ribeiras-do-rio-jaguaribe-1.3570898|access-date=2025-08-24|website=Diário do Nordeste|language=pt-br}}&lt;/ref&gt;

* ''O amor das sombras'' (rakontoj, 2015)
* ''Retratos imorais'' (rakontoj, 2010)
* ''Livro dos Homens'' (rakontoj, 2005)
* ''Faca'' (rakontoj, 2003)
* ''Crônicas por ler na lernejo'' (2011)
* ''Danco de la Menino Dio'', teatraĵo
* ''Bandeira de São João'', teatraĵo
* ''Arlequim'', teatraĵo
* ''La Mistera Pavão'', teatraĵo

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://www.ronaldocorreiadebrito.com.br/site2/sobre/ Oficiala ejo] (en la portugala)
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Brito, Ronaldo Correia}}
[[Kategorio:Brazilaj verkistoj]]</text>
      <sha1>mw1kf60gihk0jn5565aptxfl8cedn9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Farto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>925055</id>
    <revision>
      <id>9393604</id>
      <parentid>9222507</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2223" sha1="76dqgufrpnt3eaikskcutnfk6by1ai4" xml:space="preserve">[[File:Village Kids from Nigeria.jpg|thumb|upright=1.35|alt=Foto de grupo de infanoj starantaj subĉiele kaj ridetante|Pozitivaj {{J|interpersona rilato}} kontribuas al bona farto.]]

'''Farto''' estas mezuro de la [[esenca valoro|fundamenta bono]] ĝuata de persono. Ĝi estas la teoria valoro, kiun en praktiko oni provas taksi per indicoj de [[vivkvalito]]. Bona farto estas la celo de multaj individuaj kaj sociaj klopodoj.

[[Subjektiva farto]] estas la sento aŭ takso de persono pri la propra vivo. Objektiva farto estas la faktoroj takseblaj deekstere, kiel sano, enspezado, kaj sekureco. Individua farto estas la vivokvalito de unuopa persono, kaj komuna farto estas mezuro de la funkciado kaj prospero de grupo de personoj. Oni kategorias diversajn aspektojn de farto laŭ la kampo de la vivo, al kiu ili apartenas, ekzemple fizikan, psikologian, emocian, socian kaj ekonomian farton.

Teorioj de farto provas identigi la [[esenco|esencajn]] ecojn de farto. [[Hedonismo]] estas la argumento ke la bilanco de [[plezuro]] kaj [[doloro]] estas la sola faktoro. [[Deziro|Dezirismo]] asertas, ke la kontentigo de deziroj estas la sola fonto de bona farto. Laŭ objektivlistaj teorioj, farto konsistas el kombino de diversaj elementoj; ofte diskutataj [[faktoroj de farto|faktoroj]] estas sentoj, emocioj, [[vivokontento]], atingoj, trovo de [[signifo de la vivo|signifo]], [[interpersona rilato|interpersonaj rilatoj]] kaj sano. [[Antropocentrismo|Homcentrismo]] valoras sole aŭ precipe homan farton, dum [[bestprotektado]] atribuas iom da valoro al la farto de aliaj bestoj, kaj [[bestaj rajtoj]] protektas la farton de homoj kaj aliaj bestoj egale.

Farto rilatas al multaj fakoj. [[Pozitiva psikologio]] studas la faktorojn kaj kondiĉojn de optimuma vivado. [[Filozofio]] esploras la esencon kaj teorian fundamenton de farto kaj ĝian rolon kiel celo de konduto. Aliaj rilataj fakoj estas [[ekonomiko]], [[sociologio]], [[antropologio]], [[medicino]], [[edukado]], [[politiko]], kaj [[religio]]. La filozofia studado de farto aĝas milojn da jaroj, sed esploroj en [[empiriismo|empiriaj sciencoj]] intensiĝis nur ekde la fina duono de la 20-a jarcento.

[[Kategorio:Vivkvalito]]
[[Kategorio:Pozitiva psikologio]]</text>
      <sha1>76dqgufrpnt3eaikskcutnfk6by1ai4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sara Netanyahu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>925363</id>
    <revision>
      <id>9393618</id>
      <parentid>9389388</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10408" sha1="r33vruj6wlgsg72du5bdbbq250wthz2" xml:space="preserve">{{Informkesto politikisto}}
'''Sara NETANYAHU''' ({{lang-he|שרה נתניהו}}; naskiĝis la 5-an de novembro 1958 en Kiryat Tiv'on, Israelo  kiel ''Sara Ben-Artzi'' [{{lang|he|בן ארצי}}]) estas la edzino de la [[ĉefministro de Israelo]] [[Benjamin Netanjahu]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Hackett|first=Kevin|title=Newsmaker: Sara Netanyahu|url=https://www.thenationalnews.com/arts/newsmaker-sara-netanyahu-1.215342|access-date=2024-07-14|website=The National|language=en}}&lt;/ref&gt; Laŭ profesio ŝi estas eduka [[Psikologo|psikologino]].&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|title=Curriculum Vitae - Sara Netanyahu|url=https://www.gov.il/en/departments/prime_ministers_office/govil-landing-page|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008124049/http://www.pm.gov.il/PMOEng/PM/PMwife/|archive-date=2011-10-08|access-date=2019-04-05|website=Prime Minister's Office}}&lt;/ref&gt;

== Kariero ==
Netanjahu laboris kiel psikometrika taksisto de talentaj infanoj ĉe la Instituto por la &quot;Antaŭenigo de Junulara Kreivo kaj Plejboneco&quot;, direktita de Dr. Erika Landau, kaj ĉe rehabilitada centro administrata de la Ministerio pri Laboro. Ŝi ankaŭ laboris kiel [[stevardino]] por [[El Al]].

Kiel edzino de la ĉefministro, Netanjahu prezidis Yad b'Yad, organizaĵon kiu helpas mistraktitajn infanojn, kaj Tza'ad Kadima, kiu helpas infanojn kun [[cerba paralizo]]. En 2000, ŝi revenis al laboro kiel eduka psikologo en la psikologia servo-sekcio de la Jerusalema Municipo.

Ŝia laboro inkluzivas psikologiajn taksojn kaj traktadon por infanoj en la lerneja sistemo kaj helpon al infanoj el riskofamilioj

== Konfliktoj kaj akuzoj ==
Sara Netanjahu ricevis konsiderindan atenton en la naciaj amaskomunikiloj, plejparte negativan kaj fokusantan sur supozeble malbonaj {{J|interpersona rilato}}. Ŝi gajnis kalumnioproceson kontraŭ Schocken Publishing kaj, en 2002, kalumnioproceson kontraŭ la loka gazeto ''Kol Ha'ir'' post kiam du senbazaj raportoj pri ŝi estis publikigitaj en la klaĉrubriko de la gazeto.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-2021193,00.html|title=ynet שרה נתניהו זכתה בתביעת פיצויים נגד &quot;כל העיר&quot; - חדשות|work=ynet}}&lt;/ref&gt; En 2008, televidstacio raportis, ke kiam ŝi vojaĝis al [[Londono]] kun sia edzo por diplomatia renkontiĝo dum la [[Israela-Libana konflikto de 2006|Libana Milito en 2006]], ŝi elspezis grandan monsumon por luksaĵoj pagitaj de donacanto en Londono.  Netanjahu poste enmetis kalumnioproceson kontraŭ la stacio.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ĉar ŝia vojaĝo ne estis aprobita de la Etikkomitato de la [[Kneset]], ŝia edzo estis informita de la komitato.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/710/199.html|title=חדשות - פוליטי/מדיני nrg - ...ועדת האתיקה: נסיעת שרה נתניהו|website=www.nrg.co.il}}&lt;/ref&gt;

En januaro 2010, la mastrumistino de la familio Netanjahu jurpersekutis Sara Netanjahu en laborkortumo pro retenitaj salajroj, malbonaj laborkondiĉoj kaj vorta misuzo.  En marto 2014, Netanjahu estis jurpersekutita de alia mastrumistino kaj iama familia [[korpogardisto]] pro supozebla misuzo al li.  En februaro 2016, la Jerusalema Laborkortumo decidis favore al la akuzanto Meni Naftali, kiu asertis, ke Sara Netanjahu kreis malamikan labormedion, kaj aljuĝis al li 170 000 [[Israela siklo|sikelo]]&lt;nowiki/&gt;jn en damaĝkompensoj. La kialoj por la [[verdikto]] inkluzivis troajn postulojn, insultojn, hontigon kaj kolereksplodojn kontraŭ dungitoj. Dungitoj ankaŭ devis labori longajn kaj nekutimajn horojn. 

En 2015, oni malkaŝis, ke ŝi mendis manĝojn de gurmanaj kuiristoj kaj fakturis al la registaro preskaŭ 100 000 usonajn dolarojn por ili, kvankam la oficejo de la ĉefministro jam dungis kuiriston, pro kio ŝi estis akuzita du jarojn poste. 

En 2015, aperis raportoj, ke ŝi mendis manĝaĵojn por kunporti kaj fakturis al la registaro ĉirkaŭ 100 000 dolarojn en elspezoj, kvankam la oficejo de la ĉefministro jam dungis kuiriston.  La polico rekomendis akuzi ŝin en 2016.  La 8-an de septembro 2017, la ĝenerala prokuroro Avichai Mandelblit anoncis, ke Netanjahu estos akuzita pri mendado de manĝaĵoj je publika elspezo sen permeso.  Prepara aŭdienco okazis la 17-an de januaro 2018. La advokatoj de Netanjahu renkontiĝis kun Mandelblit, sed ŝi mem, rompante la kutimon, ne ĉeestis la aŭdiencon. la proceso estis planita por la 19-a de julio. Post kiam plednegocado malsukcesis.

La 16-an de junio 2019, Netanjahu subskribis interkonsenton kaj estis kondamnita pro misuzo de ŝtataj financoj, kaj la pli grava akuzo pri fraŭdo estis faligita. Ŝi estis ordonita pagi 55 000 ŝekelojn (15 275 usonajn dolarojn) al la ŝtato. 

Dum vizito al portugala monumento por la viktimoj de la [[Inkvizicio]], Netanjahu deklaris, ke ŝia familio ankaŭ estis submetita al Inkvizicio.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yerushalmi|first1=Shalom|title=Sara Netanyahu at Lisbon memorial: My family is suffering an inquisition too|url=https://www.timesofisrael.com/sara-netanyahu-at-lisbon-memorial-my-family-is-suffering-an-inquisition-too/|access-date=2019-12-07|work=The imes of Israel|date=2019-12-05}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.globes.co.il/news/article.aspx?fbdid=607099|title=לשרה נתניהו יש אומץ לב|first=מתי|last=גולן|website=Globes|date=2002-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3519246,00.html|title=ynet פנייה למזוז: חקור מי מימן הוצאות נתניהו בלונדון - חדשות|work=Ynetnews|date=2008-03-15|access-date=2023-01-03|language=he|last1=מרנדה|first1=אמנון}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nrg.co.il/images/news1/Netanyahu.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219172927/http://www.nrg.co.il/images/news1/Netanyahu.pdf|archive-date=2015-02-19|title=Netanyahu|website=nrg.co.il}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news1.co.il/Archive/0019-D-28453-00.html|title=News1 - תביעה: בנימין נתניהו נ' חדשות ערוץ 10|website=www.news1.co.il}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.haaretz.co.il/1.1447370|title=תלונה נגד שרה נתניהו על העסקת המטפלת של אביה בתנאי עבדות|first=גילי|last=כהן|date=2011-09-01|work=Haaretz|access-date=2023-01-03|language=he}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=Netanyahus sued by former caretaker over 'racist and physical abuse'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/10710700/Netanyahus-sued-by-former-caretaker-over-racist-and-physical-abuse.html|work=The Telegraph|date=2014-03-20|author=Tait, Robert}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4764655,00.html|title=Meni Naftali wins partial verdict in Netanyahu lawsuit|work=Ynetnews|first=Telem|last=Yahav|date=2016-01-10|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vox.com/2018/6/21/17488578/sara-netanyahu-israel-prime-minister-indicted-fraud|title=The wife of Israel's prime minister was just indicted for fraud|work=Vox|first=Yochi|last=Dreazen|date=2018-06-21|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jpost.com/Israel-News/Prosecution-leaning-toward-indicting-Sara-Netanyahu-488493|title=Prosecution leaning toward indicting Sara Netanyahu|work=The Jerusalem Post|first=Yonah|last=Jeremy Bob|date=2017-04-20|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jewishpress.com/news/politics/ag-sara-netanyahu-to-be-charged-with-fraudulently-receiving-100000/2017/09/08/|title=AG: Sara Netanyahu to Be Charged with Fraudulently Receiving $100,000|first=David|last=Israel|website=Jewish Press|date=2017-09-08|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jpost.com/Israel-News/Attorney-General-notifies-Sara-Netanyahu-of-intent-to-indict-504575|title=Attorney-General: Sara Netanyahu likely to be indicted for fraud|work=The Jerusalem Post|first=Yonah|last=Jeremy Bob|date=2017-09-08|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/sara-netanyahu-charged-with-fraud-over-misuse-of-funds-1.6197828|title=Sara Netanyahu Charged With Fraud for Ordering $96k Worth of Meals From Gourmet Chefs|work=Haaretz|first=Revital|last=Hovel|date=2018-06-23|access-date=2023-01-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621163603/https://www.haaretz.com/israel-news/sara-netanyahu-charged-with-fraud-over-misuse-of-funds-1.6197828|archivedate=2018-06-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Sara-Netanyahu-trial-to-start-July-19-560897|title=Sara Netanyahu trial to start July 19|work=The Jerusalem Post|first=Yonah|last=Jeremy Bob|date=2018-06-26|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/oct/07/sara-benjamin-netanyahu-and-breach-of-trust-trial-begins-in-jerusalem|title=Sara Netanyahu's fraud and breach of trust trial begins in Jerusalem|work=The Guardian|date=2018-10-07|access-date=2018-10-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/sara-netanyahu-convicted-of-misusing-state-funds-in-catering-case/|title=Sara Netanyahu convicted of misusing state funds, says she's 'suffered enough'|work=The Times of Israel|language=en-US|date=2019-06-16|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tawfeeq|first1=Mohammed|title=Israel's attorney general orders probe into Netanyahu's wife on suspicion of witness harassment|url=https://edition.cnn.com/2024/12/26/middleeast/israel-sara-netanyahu-investigation-allegation-intl-latam/index.html|work=CNN|date=2024-12-26|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Israeli attorney general orders probe into allegations that Sara Netanyahu harassed opponents|url=https://www.pbs.org/newshour/world/israeli-attorney-general-orders-probe-into-allegations-that-sara-netanyahu-harassed-opponents|work=PBS News|date=2024-12-26|language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=ToI Staff|title=AG orders probe of Sara Netanyahu for allegedly harassing key witness in PM's trial|url=https://www.timesofisrael.com/ag-orders-probe-of-sara-netanyahu-for-allegedly-harassing-key-witness-in-pms-trial/|work=[[The Times of Israel]]|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{vivtempo|Netanyahu, Sara }}
[[Kategorio:Israelaj politikistoj]]
[[Kategorio:Poldevenuloj]]</text>
      <sha1>r33vruj6wlgsg72du5bdbbq250wthz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Domeno-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>925771</id>
    <revision>
      <id>9392784</id>
      <parentid>9227173</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="9h36gmqwwyergy9j5zqayd6z33b95bh" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Dominoes_falling.jpg|eta|falanta linio de [[Domeno (ludo)|domenoj]], ĉiu frapanta la sekvantan ]]
[[Dosiero:Domino_effect.jpg|dekstra|eta|354x354ra|Falantaj domenoj]]
La termino &quot;'''Domeno-efiko'''&quot; aŭ &quot;'''kaskada efiko&quot;''' estas [[metaforo]]. Ĝi ĝenerale rilatas al kaŭza ĉeno de similaj aŭ identaj eventoj, el kiuj ĉiu estas la [[kaŭzo]] de la sekva'','' kaj ĉiuj el kiuj povas esti spuritaj reen al ununura komenca evento.'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=domino effect|url=http://www.thefreedictionary.com/domino+effect|website=The Free Dictionary|publisher=Farlex, Inc.|access-date=29 September 2014}}&lt;/ref&gt;'''
La efiko signifas, ke certa [[ŝanĝo]], malgranda en si mem, povas influi ĝian tujan medion kaj kaŭzi la ŝanĝon ankaŭ en tio, kio influos ĝian propran medion kaj tiel plu. La [[Domena teorio]], kiu estis ĝeneraligita en la politikoj de la [[Superpotenco|superpotencoj]] dum la [[Malvarma milito|Malvarma Milito,]] disbranĉiĝas el ĉi tiu koncepto. Iliaj gvidantoj asertis, ke la falo de unu lando submetita al ilia influo faligos aliajn landojn. La antaŭdiro realiĝis en la stadioj antaŭ la [[Dissolvo de Sovetunio|kolapso de Sovetunio]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[papilia efiko]]
* [[Matematika indukto]]
* neĝbula efiko
* [[Indukto (matematiko)|indukto]]

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kaŭzeco]]</text>
      <sha1>9h36gmqwwyergy9j5zqayd6z33b95bh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Avito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>932164</id>
    <revision>
      <id>9392845</id>
      <parentid>9300515</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stefangrotz</username>
        <id>91903</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]]</comment>
      <origin>9392845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14278" sha1="t8dchscrqcbvcgoyi0qezgxhq9dc4is" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto
|nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;white&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Marcus Maecilius Flavius&lt;br /&gt;Eparchius Avitus&lt;br&gt;(385-456)&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Geiserich_by_Julius_Naue.jpg
| grandeco de dosiero = 300px
|priskribo           =Dum Avito estis ĉe la kortego de [[Teodoriko la 1-a (418-451)|Teodoriko]], venis novaĵoj pri la morto de [[Petronio Maksimo]] (31-a de majo) kaj pri la rabado de Romo fare de la vandaloj de [[Genseriko]].
|dato de naskiĝo     =[[385]]
|loko de naskiĝo     =[[Clermont-Ferrand|Arvernis]], [[Gaŭlio]], [[Romia Imperio]]
|dato de morto     =[[17-a de oktobro]] [[456]]
|loko de morto     =[[Clermont-Ferrand|Arvernis]], [[Gaŭlio]], [[Romia Imperio]]
}}
 
&lt;big&gt;'''Avito '''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''Marcus Maecilius Flavius Eparchius Avitus'''&lt;/big&gt; estis romia imperiestro de la Okcidenta Imperio de la 9-a julio 455 ĝis la 17-a de oktobro 456. Li estis senatano de gaŭla deveno kaj altranga oficiro kaj en la civila kaj milita administrado, kaj ankaŭ episkopo de [[Piaĉenco]].

Li kontraŭstaris la redukton de la Okcidenta Romia Imperio al nur Italio, kaj politike kaj el administra vidpunkto. Pro tio, kiel imperiestro li enkondukis plurajn gaŭlajn senatanojn en la imperian administradon. Ĉi tiun politiko tamen estis kontestita de la senatana aristokrataro kaj la popolo de Romo, kiu suferis pro la prirabado de la urbo fare de la vandaloj en 455.

Avito havis bonan rilaton kun la [[visigotoj]], precipe kun ilia reĝo [[Teodoriko la 2-a]], kiu estis lia amiko kaj kiu aklamis Aviton imperiestro. La ebleco de forta kaj utila alianco inter la visigotoj kaj romianoj tamen fordisiĝis kiam Teodoriko invadis Hispanion laŭ peto de Avito, kio malebligis lin helpi Aviton kontraŭ la ribelaj romiaj generaloj, kiuj detronigis lin.

==Originoj kaj frua kariero==

[[Dosiero:Genseric_sacking_rome_456.jpg|eta|maldekstre|300px|&lt;center&gt;Prirabado de Romo far [[Genseriko]], pentraĵo de [[Karl Brjulov]], Galerio Tretjakov.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:The Vandals.png|eta|dekstre|300px|&lt;center&gt;La Vandaloj: Konkerintoj de la Romia Imperio.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Europe in the Migration Period in the 4th and 5th centuries.jpg|eta|dekstre|300px|&lt;center&gt;La Romia Imperio dum la 5-a jarcento.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Thuróczy_krónika_-_Attila_király_csatája_a_catalaunumi_síkon.jpg|eta|maldekstre|300px|&lt;center&gt;[[:en:Chronica Hungarorum|Chronica Hungarorum]] - La batalo de reĝo [[Atilo]] ĉe la Katalunaj Ebenaĵoj, en la 20-a de junio 451.&lt;/center&gt;]]

Avito naskiĝis en Clermont, en urbo nun ene de la moderna Francio, en familio de la [[Gaŭlio|gaŭla]]-romia nobelaro. Lia patro estis eble [[:en:Agricola (consul 421)|Julio Agrikola]] (365-421), romia konsulo en 421.

Avito havis du filojn, [[:en:Agricola (vir illustris)|Agrikola]] (440-510) kaj [[:en:Ecdicius|Ekdicio Avito]] (420-475) (poste patricio kaj [[:en:Magister militum|&quot;magister militum&quot;]] sub imperiestro [[Julio Nepo]]) kaj filinon [[:en:Papianilla (wife of Sidonius Apollinaris)|Papianila]] (432-474). Ŝi edziniĝis al [[Kajo Solio Sidonjo Apolinaro|Sidonio Apolinaro]], kies leteroj kaj panegiroj restas grava fonto pri la vivo kaj tempoj de Avito.

Avito sekvis studfakon tipan por junulo de sia rango, inkluzive de juro. Antaŭ 421 li estis sendita al la potenca patricio [[Konstancio la 3-a|Flavio Konstancio]] (mallongdaŭra imperiestro en 421) por peti impostredukton por sia propra lando. Ĉi tiu diplomata misio estis bonsukcesa. Lia parenco Teodoro estis tenita kiel ostaĝo ĉe la kortego de la reĝo de la visigotoj, [[Teodoriko la 1-a]]. En 425–426, Avito iris kaj renkontis lin kaj la reĝon, kiu permesis al Avito eniri sian propran kortegon. Tie, ĉirkaŭ 439, Avito renkontis la filon de Teodoriko, Teodoriko la 2-a, kiu poste fariĝis reĝo. Avito inspiris la junan Teodorikon studi latinajn poetojn.

Li tiam komencis militistan karieron servante sub la &quot;magister militum&quot; [[Flavio Aecio|Aecio]] en lia kampanjo en la Alpoj kontraŭ la [[:en:Juthungi|Jutungoj]] kaj la [[Noricum|Norikoj]] (430–431) kaj kontraŭ la [[Burgundoj]] (436). En 437, post li estis levita al la rango de [https://www.wikiwand.com/en/articles/Vir_illustris &quot;vir illustris&quot;], li revenis al [[Clermont-Ferrand|Avernia]], kie li plenumis altan oficon, probable &quot;magister militum&quot; per Gallias (&quot;armeestro de Gaŭlio&quot;). En la sama jaro, li venkis grupon de [[Hunoj|hunaj rabatakantoj]] proksime de Clermont kaj devigis Teodorikon ĉesigi la sieĝon de [[Narbonne|Narbono]]. En 439, li fariĝis pretora prefekto de Gaŭlio kaj renovigis la amikecan traktaton kun la visigotoj.

Antaŭ la somero de 440, li retiriĝis al privata vivo ĉe sia propraĵo, [[:en:Aydat|Avitacum]], proksime de Clermont. Tie li vivis ĝis 451, kiam la hunoj, gvidataj de [[Atilo la Huno|Atilo]], invadis la Okcidentan Romian Imperion; Avito persvadis Teodorikon pri alianco kun Romo, kaj la kombinitaj fortoj de Teodoriko kaj Aecio venkis Atilon en la [[:en:Battle of the Catalaunian Plains|Batalo de Châlons]]. Teodoriko mortis en la batalo.

==Ascendo al la trono==
[[Petronio Maksimo]], kiu akiris la tronon ĉe la morto de [[Valentiniano la 3-a]], revokis Aviton el lia privata vivo kaj sendis lin por peti subtenon al la visigotoj, sed, ĉe la morto de Maksimo, ili aklamis Aviton imperiestro.

En la malfrua printempo de 455, Avito estis revokita al la servo fare de imperiestro Petronio Maksimo kaj estis levita al la rango de &quot;magister militum&quot;, probable praesentalis.&lt;ref&gt;&quot;Magister Militum Praesentalis&quot; (Majstro de Ĉeestantaj Soldatoj) estis tre altranga milita titolo en la Malfrua Romia kaj Bizanca Imperioj, nomumante generalojn kiuj komandis moveblajn kampajn armeojn kaj estis rekte je la dispono de la imperiestro, proksime al la ĉefurbo, kontraste al la &quot;magistri militum regionais&quot; (regionaj militestroj).&lt;/ref&gt; Petronio Maksimo sendis Aviton en ambasado al la kortego de Teodoriko la 2-a, kiu sukcedis sian patron, en [[Tuluzo]]. Ĉi tiu ambasado probable konfirmis la novan reĝon kaj lian popolon kiel [[:en:foederati|federatoj]] de la Imperio kaj petis ilian subtenon por la nova imperiestro.

Dum Avito estis ĉe la kortego de Teodoriko, venis novaĵoj pri la morto de Petronio Maksimo (31-a de majo) kaj pri la rabado de Romo fare de la vandaloj de [[Genseriko]]. Teodoriko aklamis Aviton imperiestro en Tuluzo. La 9-an de julio, la nova imperiestro estis aklamita de la gaŭlaj ​​ĉefoj kunvenintaj en [[:en:Beaucaire, Gard|Viernum]], proksime de [[Arles|Arelato]], kaj poste, ĉirkaŭ la 5-a de aŭgusto, antaŭ ol Avito atingi Romon, li ricevis la rekonon de la Romia Senato.

Avito restis en Gaŭlio dum tri monatoj, por firmigi sian potencon en la regiono, kiu estis la centro de lia subteno, kaj poste iris al Italio kun gaŭla armeo, probable plifortigita per gota forto. Li probable vojaĝis al [[Noricum]] por restarigi la imperian aŭtoritaton en tiu provinco, kaj poste trapasis [[Raveno]]n, kie li lasis gotan armeon sub la nova [[Patricio|patricius]] kaj &quot;magister militum&quot; [[:en:Remistus|Remisto]] (407-456)&lt;ref&gt;[https://www.google.com.br/books/edition/Late_Roman_Warlords/vw-NAsihhekC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Remistus+456&amp;pg=PA192&amp;printsec=frontcover Late Roman Warlords]&lt;/ref&gt;, visigota estro. La 21-an de septembro, fine, Avito eniris Romon.

==Potencfirmigo==
La efektiva povo de Avito dependis de la subteno de ĉiuj gravaj agantoj en la Okcidenta Romia Imperio meze de la 5-a jarcento. La nova imperiestro bezonis la subtenon kaj de la civilaj institucioj, la Romia Senato kaj la Orienta Romia Imperiestro [[Marciano (Bizanca imperiestro)|Marciano]], kaj ankaŭ de la armeo kaj ĝiaj komandantoj (la generaloj [[Majoriano]] kaj [[Ricimero]]) kaj la Vandaloj de Genseriko.

La 1-an de januaro 456, Avito prenis la konsulecon, ĉar tradicie la imperiestroj tenis la konsulejon en la unua jaro post kiam ili ekposedis la purpuron. Tamen, lia konsulejo &quot;sine collega&quot;&lt;ref&gt;La latina frazo &quot;sine collega&quot; signifas &quot;sen kolego&quot;, kaj estas historia termino uzata specife en la kunteksto de Antikva Romo por priskribi konsulon, kiu plenumis oficon sola, sen la kutima dua konsulo kun egalaj povoj, kio estis escepto al la leĝo kaj la principo de kolegeco de la Romia Respubliko.&lt;/ref&gt; ne estis agnoskita de la orienta kortego, kiu nomumis du konsulojn, [[:en:Iohannes (consul 456)|Iohannes]] kaj Varanes&lt;ref&gt;[https://www.google.com.br/books/edition/The_Prosopography_of_the_Later_Roman_Emp/G5W6vCO_pYUC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Varanes+consul+456&amp;pg=PA1150&amp;printsec=frontcover The Prosopography of the Later Roman Empire]&lt;/ref&gt;.

La fakto, ke la du kortegoj ne konsentis pri kelkaj konsuloj, sed ĉiu nomumis sian propran, signifas, ke malgraŭ la klopodoj de Avito ricevi la agnoskon de la orienta imperiestro, la rilato inter la du duonoj de la Imperio ne estis la ideala.

==Ekstera politiko==
Traktatoj subskribitaj sub Marciano kaj traktato de 442 inter imperiestro Valentiniano la 3-a kaj la vandala reĝo Genseriko ne sukcesis redukti la vandalajn invadojn kaj atakojn laŭlonge de la itala marbordo. La propraj klopodoj de Avito certigis provizoran vintran armisticon kun ili, sed en marto 456, vandaloj detruis [[Kapuo]]n. Avito sendis Ricimeron por defendi [[Sicilio]]n, kaj la romianoj venkis la vandalojn dufoje, unufoje sur tera batalo proksime de [[Agriĝento]] kaj alian en marbatalo apud [[Korsiko]].

Dum la regado de Avito, la visigotoj ekspansiiĝis en [[Hispanio]]n, nominale sub romia rajtigo sed fakte por antaŭenigi siajn proprajn interesojn. En 455, Avito sendis ambasadoron, nome Frontono, al la [[Sueboj]] kaj poste al Teodoriko la 2-a por peti ilin formale agnoski la romian regadon.

Kiam la Sueboj invadis la romian provincon [[Hispania Tarraconensis]], la visigotoj atakis kaj venkis ilin la 5-an de oktobro 456 ĉe la [[:en:Battle of Órbigo (456)|Kampuso Paramo]], dek du mejlojn de [[Astorga]], sur la bordoj de la [[Órbigo|Rivero Urbiko]], poste okupante la provincon kiel nominalaj &quot;federatoj&quot; (&quot;vasaloj&quot;) de la Imperio.

==Falo==
Majoriano, &quot;comes domesticorum&quot;&lt;ref&gt;&quot;Comes domesticorum&quot; (pluralo: Comites domesticorum) estis altranga armea oficiro en la Malfrua Romia kaj Bizanca Imperioj, la komandanto de la elita imperia gardistaro.&lt;/ref&gt; de Avito, kaj Ricimero, generalo de barbara deveno, ribelis kontraŭ ilia imperiestro, venkis lin proksime de [[Piaĉenco]], kaj devigis lin iĝi episkopo de la urbo. Estis Majoriano, kiu sukcedis Aviton sur la trono.

Intertempe, kreskis indigno inter la loĝantaro de Italio kontraŭ la &quot;fremdulo&quot; Avito. La loĝantaro de Romo, detruita de la prirabado de Romo, suferis pro manĝaĵmankoj pro la vandala kontrolo de la maraj vojoj, pligravigitaj de la bezonoj de la fremdaj trupoj, kiuj alvenis kun Avito. La imperia trezorejo estis preskaŭ malplena kaj, post dissolvo de sia visigota gvardio pro popola premo, Avito estis devigita pagi iliajn grandegajn salajrojn fandante kaj vendante la bronzon de kelkaj statuoj.

Kalkulante je la popola malkontento, je la dissolvo de la imperia gvardio, kaj je la prestiĝo akirita per siaj venkoj, Ricimero kaj la &quot;comes domesticorum&quot; Majoriano ribelis kontraŭ Avito. La imperiestro estis devigita forlasi Romon komence de aŭtuno kaj moviĝi norden. Ricimero igis la Romian Senaton detronigi Aviton kaj ordonis la murdon de la &quot;magister militum&quot; Remisto en la Palatium ĉe [[:en:Classe, ancient port of Ravenna|Classe]]&lt;ref&gt;&quot;Palatium ĉe Classe&quot; rilatas al imperia rezidejo aŭ palaco en la havenurbo Classe, proksime de [[Raveno]], Italio.&lt;/ref&gt;, la 17-an de septembro 456.

Avito decidis reagi. Unue li elektis Messianus&lt;ref&gt;[https://www.google.com.br/books/edition/Patricians_and_Emperors/Z2HNDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Messianus+Avitus&amp;pg=PP60&amp;printsec=frontcover Patricians and Emperors]&lt;/ref&gt;, unu el siaj kunlaborantoj en sia ambasado al la visigotoj ordonita de Petronio Maksimo, kiel la novan &quot;magister militum&quot;, poste li verŝajne iris al [[Gaŭlio]] ([[Hidacio]] diras al Arelato) por kolekti ĉiujn disponeblajn fortojn, verŝajne la visigotan gvardion, kiun li estis ĵus dissolvita. Fine li gvidis siajn fortojn kontraŭ la trupoj de Ricimero, proksime de Piaĉenco.

La imperiestro kaj lia armeo eniris la urbon kaj atakis la grandegan armeon gvidatan de Ricimero, sed post granda masakro de liaj viroj, inkluzive de Messianus, Avito fuĝis la 17-an aŭ 18-an de oktobro 456. Tuj poste Ricimero ŝparis lian vivon, sed devigis lin fariĝi episkopo de Piaĉenco.

==Morto==
La gaŭlaj ​​subtenantoj de Avito eble ankoraŭ rekonis lin kiel imperiestron, malgraŭ lia detronigo. [[Sidonio Apolinaro]] rakontas pri malsukcesa puĉo en Gaŭlio organizita de iu [[:en:Marcellan conspiracy|Marcelo]] kaj verŝajne celanta revenigi Aviton al la trono. La tiutempa historiisto Hidacio, kiu vivis en Hispanio, konsideris la jaron 457 la trian de la regado de Avito. La propraj intencoj de Avito ne estas konataj, nek la maniero kaj dato de lia morto, pri kiu ekzistas pluraj versioj.

En kelkaj fontoj, oni diras, ke la Romia Senato kondamnis lin al morto, kaj tial li provis fuĝi al Gaŭlio, oficiale vojaĝante tien por alporti donacojn por la [[:en:Basilica of Saint-Julian, Brioude|Baziliko de Sankta Juliano]] en [[Aŭvernjo]], lia patrujo. Laŭ [[Gregorio de Tours]], li mortis dum ĉi tiu vojaĝo. Aliaj fontoj prezentas lin strangolita aŭ malsatmortigita, laŭ ordono de lia posteulo. Avito mortis en 457, aŭ malfrue en 456, tre baldaŭ post sia depono, kaj estis entombigita ĉe [[Brioude]], apud la tombo de [[:en:Julian of Brioude|Sankta Juliano]].&lt;ref&gt;Ĉi-artikolo estis tradukita el la Angla Vikipedio.&lt;/ref&gt;

{{Sinsekvo
 | titolo   = [[Visigotaj reĝoj|Reĝo de visigotoj]]
 | periodo  = [[455]] - [[456]]
 | antaŭ   = [[Petronio Maksimo]]
 | post     = [[Majoriano]]
}}

== Referencoj ==
{{referencoj}}

[[Kategorio:Naskiĝintoj en 385]]
[[Kategorio:Mortintoj en 456]]
[[Kategorio:Mortintoj la 17-an de oktobro]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]]
[[Kategorio:Mortintoj en Francio]]
[[Kategorio:Romiaj regantoj]]
[[Kategorio:Romiaj militistoj]]
[[Kategorio:Romiaj imperiestroj]]
[[Kategorio:Historio de Romo]]
{{DEFAŬLTORDIGO:Avito }}
{{Romiaj imperiestroj}}</text>
      <sha1>t8dchscrqcbvcgoyi0qezgxhq9dc4is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Semmelweis-efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>932499</id>
    <revision>
      <id>9392802</id>
      <parentid>9302510</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="hfvo29l1z529lyhp93nr0jcvwrzf5p1" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}

La '''Semmelweis-efiko''', '''Semmelweis-fenomeno''' aŭ '''Semmelweis-reflekso''' priskribas la fenomenon, ke nova ideo, invento aŭ scienca malkovro renkontas unue ĉefe kontraŭstaron, ĉar ĝi kontraŭas establitajn [[normo]]jn, konvinkojn aŭ [[paradigmo]]jn.

== Ekzemploj de la Semmelweis-efiko ==
La termino ''Semmelweis-efiko'' rilatas al la tragika sorto de la hungara kuracisto [[Ignaz Semmelweis]], kiu malkovris la gravecon de la [[higieno]] ĉe [[kirurgio]] kaj [[akuŝo]]. Semmelweis ricevis ĉefe malestimon kaj mortis en 1865 en mensmalsanulejo.

Pliaj ekzemploj de la Semmelweis-efiko estas la sekvaj malkovroj:

* [[suncentrismo]]
* [[platotektoniko]]

== Esperanto kaj la Semmelweis-efiko ==
Jam en la jaro 1900 Ludoviko Zamenhof priskribis la Semmelweis-efikon en la komenco de sia eseo [[Esenco kaj Estonteco de la ideo de Lingvo Internacia]]:

:&quot;Ĉiuj ideoj, kiuj estas ludontaj gravan rolon en la historio de la homaro, havas ĉiam tiun saman egalan sorton: kiam ili ekaperas, la samtempuloj renkontas ilin ne sole kun rimarkinde obstina malkonfido, sed eĉ kun ia neklarigebla malamikeco; la pioniroj de tiuj ĉi ideoj devas multe batali kaj multe suferi; oni rigardas ilin kiel homojn frenezajn, infane malsaĝajn, aŭ fine eĉ rekte kiel homojn tre malutilajn.&quot;

Zamenhof prezentis tie sian lingvon Esperanton kiel ekzemplon de la Semmelweis-efiko. Tiu termino tamen aperis nur fine de la 20-a jarcento.

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kredo]]
[[Kategorio:Epistemologio de scienco]]</text>
      <sha1>hfvo29l1z529lyhp93nr0jcvwrzf5p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Detektiva fikcio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>933271</id>
    <revision>
      <id>9393323</id>
      <parentid>9310981</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10381" sha1="570i9psz7fy71eerehiuiu28jvbsrrf" xml:space="preserve">[[Dosiero:Sherlock_Holmes_statue_at_Meiringen2.jpg|dekstra|eta|Statuo de [[Ŝerloko Holmso]]]] [[Dosiero:Sidney_Paget_-_The_Boscombe_Valley_Mystery_02.jpg|eta|Konsultista detektivo [[Ŝerloko Holmso]] ekzamenas la botojn de suspektato en ilustraĵo por la rakonto de 1891 La Mistero de la Valo Boscombe ]]
'''Detektiva fikcio''' (aŭ '''[[Detektiva literaturo|literaturo]]''') estas [[literatura ĝenro]], kiu disvolviĝis ekde la mezo de la [[19-a jarcento]] kaj atingis sian pinton en la unuaj jardekoj de la [[20-a jarcento]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Victorian Tales of Mystery and Detection: An Oxford Anthology|last=Michael|first=Cox|publisher=Oxford University Press|year=1992|isbn=978-0192123084|url=https://archive.org/details/victoriantalesof00coxm}}&lt;/ref&gt; Ĉi tiu ĝenro de literaturo priskribas krimrakontojn - ĉefe [[murdo]]jn - en la formo de mistero, kiun detektivo ([[Policisto|polica detektivo]], [[Detektivo|privata detektivo]] aŭ memdungita detektivo), la ĉefrolulo de la verko, solvas direkte al la fino de la verko uzante sian akran [[logiko]]n kaj baziĝante sur indicoj kaj sugestoj teksitaj tra la verko. Kelkaj detektivverkoj unue aperis kiel [[libroserio]]j kaj prezentas regulan rolulon, detektivon, kiu solvas malsaman misteron en ĉiu verko.

detektivliteraturo kreskis paralele kun la akcelita [[urbigo]] de la homa socio kaj la apero de la [[klerismo]], kiu asertis, ke la homo povus, per la povo de sia menso sole, deĉifri la mondon ĉirkaŭ li kaj solvi siajn problemojn.

Ĉi tiu literatura ĝenro estas proksima al spionromanoj, batalrakontoj, kaj iagrade [[horora fikcio]]. Kelkaj el ĉi tiuj verkoj estis [[Filmo|filmitaj]].

En okcidenta kulturo ekzistas fruaj ekzemploj de rakontoj kun detektivaj trajtoj, kiel ekzemple la teatraĵo [[Reĝo Edipo]] de [[Sofoklo]], la [[Juĝo de Salomono]], la rakonto pri Ŝoŝana en la [[Aldonoj al Daniel|Aldonaĵoj al la Libro de Daniel]], kaj la rakonto pri la Tri Pomoj en la [[Mil kaj unu noktoj]]. Kontraste al ĉi tiuj maloftaj okazoj en la [[Okcidenta civilizo|Okcidento]], riĉa detektiva ĝenro disvolviĝis en [[Ĉinio (regiono)|Ĉinio]], komence de la [[14-a jarcento]].

== Subĝenroj ==
Preter la norma ŝablono de detektiva [[heroo]] kaj verko rondiranta ĉirkaŭ la solvo de krimmistero, ekzistas kelkaj subĝenroj kiuj disbranĉiĝas de detektiva fikcio:

* '''Kiu-fikcio''' ({{L-en|Whodunit}}, [[d:Q1494434]]) en kiu limigita nombro da [[protagonisto]]j troviĝas en izolita loko, ĉiu el kiuj havas motivojn ([[d:Q644302]]) kaj ŝancon fari murdon. La aŭtorino [[Agatha Christie]] specialiĝis pri ĉi tiu ĝenro, kiu aperas, ekzemple, en ŝia verko [[Murder on the Orient Express|Murdo]] [[Murder on the Orient Express|en la Orient-Ekspreso]].
* La '''malhela detektivo''', kiu specialiĝas pri portretado de roluloj de privata detektivo, agante en la griza areo de la leĝo, gvidata de sia propra morala kodo. La 1940-aj jaroj en Usono alportis ĉi tiun subĝenron al ĝia kulmino. La aktoro [[Humphrey Bogart]] sukcesegis en portretado de ĉi tiuj roluloj en filmo.
* La '''jura detektivo''', kiu traktas solvadon de mistero samtempe priskribante kortumajn procedojn (tio kontrastas al verkoj kiel la verkoj de [[John Grisham]], kiuj traktas priskribon de la [[Proceso (juro)|jura procezo]], kaj malpli solvadon de detektiva mistero, kaj konsistigas ĝenron en si mem). Ekzemplo de tio estas la serio ''Perry Mason'' de [[Erle Stanley Gardner]].
* '''Historia detektivo''', kiu priskribas detektivan misteron kontraŭ historia fono. Ĉi tiu ĝenro inkluzivas la verkon La nomo de la rozo ([[Il nome della rosa|''Il nome della rosa'']]) de [[Umberto Eco]], kiu priskribas detektivan misteron en mezepoka [[monaĥejo]], kvankam la verko ankaŭ enhavas multajn religiajn kaj filozofiajn ideojn, kiuj okupis ĝian aŭtoron, Umberto Eco, same kiel la serion La skatolo de Pandorin de [[Boris Akunin]].
* La '''suspensromano''', kiu troviĝas ĉe la limo inter [[Horora fikcio|hororo]] kaj [[krimfikcio]], kombinas krimfikcian suspensrakonton kun supernaturaj aŭ sciencfikciaj elementoj, kiel ekzemple la verkoj de [[Ira Levin]], aŭtoro de [[Rosemary's Baby]] kaj The Boys from Brazil ([[d:Q464111]]).
* La '''Detektiva Knabo''' - ĝenro por infanoj kaj junuloj, prezentanta infanon aŭ grupon da infanoj solvantajn detektivajn misterojn. Iafoje temas pri infanecaj misteroj kaj iafoje pri veraj krimmisteroj.
* La '''Ŝlosita Ĉambro''', en kiu la detektivo solvas ŝajne neeblajn murdmisterojn, en kiuj ŝajnas esti neniu maniero por la murdinto eniri aŭ forlasi la krimlokon. [[John Dickson Carr]] estas konsiderata unu el la plej grandaj verkistoj de ĉi tiu stilo.
* La '''Inversa Detektiva Rakonto''' - Rakonto en kiu la identeco de la krimulo estas konata al la leganto de la komenco kaj la ĉefa streĉo kaj intereso en la rakonto estas la demando pri kiel la detektivo povos malkovri sian identecon kaj pruvi ĝin. La televida serio ''[[Columbo]]'' estas eble la plej fama reprezentanto de ĉi tiu ĝenro.

== Famaj verkistoj ==

=== Klasikaj ===

* [[Edgar Allan Poe]], la fama usona poeto kaj verkisto, estas konsiderata antaŭulo de ĉi tiu speco de literaturo.
* [[Erle Stanley Gardner]], kreinto de la rolulo Detektivo Perry Mason.
* [[Arthur Conan Doyle]], kreinto de la detektiva rolulo [[Ŝerloko Holmso|Sherlock Holmes]].
* [[Dashiell Hammett]], kreinto de [[Sam Spade]].
* [[Agatha Christie]], kreinto de [[Hercule Poirot]] kaj [[Miss Marple|Fraŭlino Marple]].
* [[Georges Simenon]], kreinto de [[Maigret|Inspektoro Magre]].
* [[Raymond Chandler]], kreinto de [[Philip Marlowe]].
* [[Gilbert Keith Chesterton|G. K. Chesterton]], kreinto de Patro Brown.
* [[Ellery Queen|Ellery Quine]] ([[Pseŭdonimo|plumnomo]] de du aŭtoroj, kiuj verkis kune kaj kies heroo ankaŭ nomiĝas Ellery Quine).
* [[Rex Stout]], kreinto de Nero Wolfe, estas [[Orkidacoj|orkideamanto]].
* [[John Dickson Carr]], kreinto de D-ro Fell kaj [[Siro]] Henry Merrivale.

=== Nuntempaj ===

* [[Ruth Rendell]], kreinto de Inspektoro Wexford
* Scott Toro kaj Steve Martini, usonaj kreintoj de leĝaj detektivoj.
* [[P. D. James|P.D. James]], kreinto de Inspektoro Adam Dalglish.
* [[Mickey Spillane]], kreinto de Detektivo Mike Hammer.
* [[Janwillem van de Wetering]], kreinto de Chrypstra kaj De Heer.
* [[Lee Child]], kreinto de Jack Reacher.
* [[Robert B. Parker]], la kreinto de Spencer.
* [[Harlan Coben]], kreinto de Myron Bolitar.
* [[James Ellroy]], kreinto de la LA Kvarteto.
* [[Dan Brown]], kreinto de la simbologisto Profesoro Robert Langdon
* [[Henning Mankell]], kreinto de Kurt kaj Lander.
* [[Boris Akunin]], kreinto de la serio La skatolo de Pandorin.
* [[Alexander McCall Smith]], kreinto de Ma Ramotswa.
* [[Michael Connelly]], kreinto de Harry Bush.
* [[Jeffrey Archer]], kreinto de ''Born to Be a Prisoner'', ''Cain and Abel'', kaj ''Honor Among Thieves''.
* [[John Grisham]], kreinto de La Reprezentantoj, Ĵuria Ludo, La Alvoko, kaj La Peranto.
* [[John Verdon]], kreinto de Pensu pri Nombro, Okuloj Malfermitaj, Let the Devil Sleep kaj Peter Pan Must Die.
* [[Lawrence Sanders]], kreinto de Edward X. Delaney.
* [[Clive Cussler]], kreinto de Derek Pitt.
* [[Stieg Larsson]], kreinto de la Jarmilo-Trilogio.
* [[Jo Nesbø]], kreinto de Harry Hula.
* [[Daniel Silva (aŭtoro)|Daniel Silva]], kreinto de Gabriel Alon.
* [[Peter James (verkisto)|Peter James]], kreinto de Inspektoro Roy Grace.
* [[Natsuo Kirino]], kreinto de Fuĝo, Disfalo.
* [[Batja Gur]], kreinto de Michael Ohayon.
* [[Faye Kellerman]], kreinto de Peter Decker.
* [[Franklin Dixon]], kreinto de la Detektivoj de la Hardy Boys.
* [[Astrid Lindgren]], kreinto de la infandetektivo Kalla Blomkvist.
* [[Leonie Swann]] kreas detektivajn misterojn, kiuj estas solvitaj per bestoj.

=== Kanonikaj ===
Kvankam ĉi tiu literaturo ne estas konsiderata [[Kanono (kulturo)|kanonika literaturo,]] ekzistas kanonikaj kaj respektataj aŭtoroj, kiuj provis verki detektivromanojn. La antaŭulo de la ĝenro, Edgar Allan Poe, estas, kiel menciite, fama kreinto ankaŭ en la kampoj de [[poezio]] kaj [[prozo]], kaj alia bona ekzemplo estas la [[Svislando|svisa]] [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]] [[Friedrich Dürrenmatt]], kiu verkis unu el la plej bonaj verkoj en la ĝenro - La Promeso.

== En Esperanto aperis ==

* [[Ronald Cecil Gates|Gates, Ronald Cecil]]: ''Murdo en la teatro'' (2017)
* Gates, Ronald Cecil: ''Briĝo kun veneno'' (2014)
* Gates, Ronald Cecil: ''Mortiga ekskurso'' (2006)
* Gates, Ronald Cecil: ''La vidvino kaj la profesoro'' (1997)
* Gates, Ronald Cecil: ''Refoje krimnoveloj sep'' (1994)
* Gates, Ronald Cecil: ''Morto de sciencisto'' (1994)
* Gates, Ronald Cecil: ''Sep krimnoveloj'' (1993)
* Gates, Ronald Cecil: ''Kolera afero'' (1993)
* Gates, Ronald Cecil: ''La septaga murdenigmo'' (1993)
* [[Edwin Grobe|Grobe, Edwin]]: ''Murdo en la preĝejo'' (1995)
* [[Sten Johansson|Johansson, Sten]]: ''Falĉita kiel fojno'' (1997)
* Johansson, Sten: ''Trans maro kaj morto'' (1999)
* Johansson, Sten: ''Neĝo kaŝas nur...'' (2001)
* Johansson, Sten: ''Memor' mortiga'' (2003)
* [[Julian Modest|Modest, Julian]]: ''Averto pri murdo'' (2018)
* Modest, Julian: ''Murdo en la parko'' (2018)
* Modest, Julian: ''Serenaj matenoj'' (2018)
* [[Daniel Moirand|Moirand, Daniel]]: ''[[Murdo en Esperantujo]]'' (1988)
* [[István Nemere|Nemere, István]]: ''Nesto de viperoj'' (1994)

* [[Lode Van de Velde|Van de Velde, Lode]]: ''[[Aspiroj]]'' (2020)
* [[Albert Cornelis Baantjer]]: [[De Cock kaj la morto en preĝo]], libere elŝutebla [[bitlibro]] (2023).

Iuj esperantistoj studis [[Interlingvistiko|Interlingvistikon]] en [[Adam-Mickiewicz-Universitato]] kaj diplomiĝis en [[esperanta literaturo]] pri detektiv-fikcio, ekzemple [[Anina Stecay]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Trilero]]
* [[Krimliteraturo]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.monash.edu/library/collections/exhibitions/detective-fiction Ekspozicio de krimfikcio];{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200220000000/https://web.archive.org/web/20200220222513/https://www.monash.edu/library/collections/exhibitions/detective-fiction |date=2020-02-20 }}, Biblioteko de [[Universitato Monash]]
{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Detektiva fikcio|!]]
[[kategorio:Fikciaj detektivoj|!]]
[[Kategorio:Krimromanoj]]
[[Kategorio:Krimfikcio]]
[[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]]
[[Kategorio:Filmĝenroj]]</text>
      <sha1>570i9psz7fy71eerehiuiu28jvbsrrf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393331</id>
      <parentid>9393323</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10409" sha1="jhbwqi8myr3qzekuhbu467kivqcgsvv" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:Sherlock_Holmes_statue_at_Meiringen2.jpg|dekstra|eta|Statuo de [[Ŝerloko Holmso]]]] [[Dosiero:Sidney_Paget_-_The_Boscombe_Valley_Mystery_02.jpg|eta|Konsultista detektivo [[Ŝerloko Holmso]] ekzamenas la botojn de suspektato en ilustraĵo por la rakonto de 1891 La Mistero de la Valo Boscombe ]]
'''Detektiva fikcio''' (aŭ '''[[Detektiva literaturo|literaturo]]''') estas [[literatura ĝenro]], kiu disvolviĝis ekde la mezo de la [[19-a jarcento]] kaj atingis sian pinton en la unuaj jardekoj de la [[20-a jarcento]].&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Victorian Tales of Mystery and Detection: An Oxford Anthology|last=Michael|first=Cox|publisher=Oxford University Press|year=1992|isbn=978-0192123084|url=https://archive.org/details/victoriantalesof00coxm}}&lt;/ref&gt; Ĉi tiu ĝenro de literaturo priskribas krimrakontojn - ĉefe [[murdo]]jn - en la formo de mistero, kiun detektivo ([[Policisto|polica detektivo]], [[Detektivo|privata detektivo]] aŭ memdungita detektivo), la ĉefrolulo de la verko, solvas direkte al la fino de la verko uzante sian akran [[logiko]]n kaj baziĝante sur indicoj kaj sugestoj teksitaj tra la verko. Kelkaj detektivverkoj unue aperis kiel [[libroserio]]j kaj prezentas regulan rolulon, detektivon, kiu solvas malsaman misteron en ĉiu verko.

detektivliteraturo kreskis paralele kun la akcelita [[urbigo]] de la homa socio kaj la apero de la [[klerismo]], kiu asertis, ke la homo povus, per la povo de sia menso sole, deĉifri la mondon ĉirkaŭ li kaj solvi siajn problemojn.

Ĉi tiu literatura ĝenro estas proksima al spionromanoj, batalrakontoj, kaj iagrade [[horora fikcio]]. Kelkaj el ĉi tiuj verkoj estis [[Filmo|filmitaj]].

En okcidenta kulturo ekzistas fruaj ekzemploj de rakontoj kun detektivaj trajtoj, kiel ekzemple la teatraĵo [[Reĝo Edipo]] de [[Sofoklo]], la [[Juĝo de Salomono]], la rakonto pri Ŝoŝana en la [[Aldonoj al Daniel|Aldonaĵoj al la Libro de Daniel]], kaj la rakonto pri la Tri Pomoj en la [[Mil kaj unu noktoj]]. Kontraste al ĉi tiuj maloftaj okazoj en la [[Okcidenta civilizo|Okcidento]], riĉa detektiva ĝenro disvolviĝis en [[Ĉinio (regiono)|Ĉinio]], komence de la [[14-a jarcento]].

== Subĝenroj ==
Preter la norma ŝablono de detektiva [[heroo]] kaj verko rondiranta ĉirkaŭ la solvo de krimmistero, ekzistas kelkaj subĝenroj kiuj disbranĉiĝas de detektiva fikcio:

* '''Kiu-fikcio''' ({{L-en|Whodunit}}, [[d:Q1494434]]) en kiu limigita nombro da [[protagonisto]]j troviĝas en izolita loko, ĉiu el kiuj havas motivojn ([[d:Q644302]]) kaj ŝancon fari murdon. La aŭtorino [[Agatha Christie]] specialiĝis pri ĉi tiu ĝenro, kiu aperas, ekzemple, en ŝia verko [[Murder on the Orient Express|Murdo]] [[Murder on the Orient Express|en la Orient-Ekspreso]].
* La '''malhela detektivo''', kiu specialiĝas pri portretado de roluloj de privata detektivo, agante en la griza areo de la leĝo, gvidata de sia propra morala kodo. La 1940-aj jaroj en Usono alportis ĉi tiun subĝenron al ĝia kulmino. La aktoro [[Humphrey Bogart]] sukcesegis en portretado de ĉi tiuj roluloj en filmo.
* La '''jura detektivo''', kiu traktas solvadon de mistero samtempe priskribante kortumajn procedojn (tio kontrastas al verkoj kiel la verkoj de [[John Grisham]], kiuj traktas priskribon de la [[Proceso (juro)|jura procezo]], kaj malpli solvadon de detektiva mistero, kaj konsistigas ĝenron en si mem). Ekzemplo de tio estas la serio ''Perry Mason'' de [[Erle Stanley Gardner]].
* '''Historia detektivo''', kiu priskribas detektivan misteron kontraŭ historia fono. Ĉi tiu ĝenro inkluzivas la verkon La nomo de la rozo ([[Il nome della rosa|''Il nome della rosa'']]) de [[Umberto Eco]], kiu priskribas detektivan misteron en mezepoka [[monaĥejo]], kvankam la verko ankaŭ enhavas multajn religiajn kaj filozofiajn ideojn, kiuj okupis ĝian aŭtoron, Umberto Eco, same kiel la serion La skatolo de Pandorin de [[Boris Akunin]].
* La '''suspensromano''', kiu troviĝas ĉe la limo inter [[Horora fikcio|hororo]] kaj [[krimfikcio]], kombinas krimfikcian suspensrakonton kun supernaturaj aŭ sciencfikciaj elementoj, kiel ekzemple la verkoj de [[Ira Levin]], aŭtoro de [[Rosemary's Baby]] kaj The Boys from Brazil ([[d:Q464111]]).
* La '''Detektiva Knabo''' - ĝenro por infanoj kaj junuloj, prezentanta infanon aŭ grupon da infanoj solvantajn detektivajn misterojn. Iafoje temas pri infanecaj misteroj kaj iafoje pri veraj krimmisteroj.
* La '''Ŝlosita Ĉambro''', en kiu la detektivo solvas ŝajne neeblajn murdmisterojn, en kiuj ŝajnas esti neniu maniero por la murdinto eniri aŭ forlasi la krimlokon. [[John Dickson Carr]] estas konsiderata unu el la plej grandaj verkistoj de ĉi tiu stilo.
* La '''Inversa Detektiva Rakonto''' - Rakonto en kiu la identeco de la krimulo estas konata al la leganto de la komenco kaj la ĉefa streĉo kaj intereso en la rakonto estas la demando pri kiel la detektivo povos malkovri sian identecon kaj pruvi ĝin. La televida serio ''[[Columbo]]'' estas eble la plej fama reprezentanto de ĉi tiu ĝenro.

== Famaj verkistoj ==

=== Klasikaj ===

* [[Edgar Allan Poe]], la fama usona poeto kaj verkisto, estas konsiderata antaŭulo de ĉi tiu speco de literaturo.
* [[Erle Stanley Gardner]], kreinto de la rolulo Detektivo Perry Mason.
* [[Arthur Conan Doyle]], kreinto de la detektiva rolulo [[Ŝerloko Holmso|Sherlock Holmes]].
* [[Dashiell Hammett]], kreinto de [[Sam Spade]].
* [[Agatha Christie]], kreinto de [[Hercule Poirot]] kaj [[Miss Marple|Fraŭlino Marple]].
* [[Georges Simenon]], kreinto de [[Maigret|Inspektoro Magre]].
* [[Raymond Chandler]], kreinto de [[Philip Marlowe]].
* [[Gilbert Keith Chesterton|G. K. Chesterton]], kreinto de Patro Brown.
* [[Ellery Queen|Ellery Quine]] ([[Pseŭdonimo|plumnomo]] de du aŭtoroj, kiuj verkis kune kaj kies heroo ankaŭ nomiĝas Ellery Quine).
* [[Rex Stout]], kreinto de Nero Wolfe, estas [[Orkidacoj|orkideamanto]].
* [[John Dickson Carr]], kreinto de D-ro Fell kaj [[Siro]] Henry Merrivale.

=== Nuntempaj ===

* [[Ruth Rendell]], kreinto de Inspektoro Wexford
* Scott Toro kaj Steve Martini, usonaj kreintoj de leĝaj detektivoj.
* [[P. D. James|P.D. James]], kreinto de Inspektoro Adam Dalglish.
* [[Mickey Spillane]], kreinto de Detektivo Mike Hammer.
* [[Janwillem van de Wetering]], kreinto de Chrypstra kaj De Heer.
* [[Lee Child]], kreinto de Jack Reacher.
* [[Robert B. Parker]], la kreinto de Spencer.
* [[Harlan Coben]], kreinto de Myron Bolitar.
* [[James Ellroy]], kreinto de la LA Kvarteto.
* [[Dan Brown]], kreinto de la simbologisto Profesoro Robert Langdon
* [[Henning Mankell]], kreinto de Kurt kaj Lander.
* [[Boris Akunin]], kreinto de la serio La skatolo de Pandorin.
* [[Alexander McCall Smith]], kreinto de Ma Ramotswa.
* [[Michael Connelly]], kreinto de Harry Bush.
* [[Jeffrey Archer]], kreinto de ''Born to Be a Prisoner'', ''Cain and Abel'', kaj ''Honor Among Thieves''.
* [[John Grisham]], kreinto de La Reprezentantoj, Ĵuria Ludo, La Alvoko, kaj La Peranto.
* [[John Verdon]], kreinto de Pensu pri Nombro, Okuloj Malfermitaj, Let the Devil Sleep kaj Peter Pan Must Die.
* [[Lawrence Sanders]], kreinto de Edward X. Delaney.
* [[Clive Cussler]], kreinto de Derek Pitt.
* [[Stieg Larsson]], kreinto de la Jarmilo-Trilogio.
* [[Jo Nesbø]], kreinto de Harry Hula.
* [[Daniel Silva (aŭtoro)|Daniel Silva]], kreinto de Gabriel Alon.
* [[Peter James (verkisto)|Peter James]], kreinto de Inspektoro Roy Grace.
* [[Natsuo Kirino]], kreinto de Fuĝo, Disfalo.
* [[Batja Gur]], kreinto de Michael Ohayon.
* [[Faye Kellerman]], kreinto de Peter Decker.
* [[Franklin Dixon]], kreinto de la Detektivoj de la Hardy Boys.
* [[Astrid Lindgren]], kreinto de la infandetektivo Kalla Blomkvist.
* [[Leonie Swann]] kreas detektivajn misterojn, kiuj estas solvitaj per bestoj.

=== Kanonikaj ===
Kvankam ĉi tiu literaturo ne estas konsiderata [[Kanono (kulturo)|kanonika literaturo,]] ekzistas kanonikaj kaj respektataj aŭtoroj, kiuj provis verki detektivromanojn. La antaŭulo de la ĝenro, Edgar Allan Poe, estas, kiel menciite, fama kreinto ankaŭ en la kampoj de [[poezio]] kaj [[prozo]], kaj alia bona ekzemplo estas la [[Svislando|svisa]] [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]] [[Friedrich Dürrenmatt]], kiu verkis unu el la plej bonaj verkoj en la ĝenro - La Promeso.

== En Esperanto aperis ==

* [[Ronald Cecil Gates|Gates, Ronald Cecil]]: ''Murdo en la teatro'' (2017)
* Gates, Ronald Cecil: ''Briĝo kun veneno'' (2014)
* Gates, Ronald Cecil: ''Mortiga ekskurso'' (2006)
* Gates, Ronald Cecil: ''La vidvino kaj la profesoro'' (1997)
* Gates, Ronald Cecil: ''Refoje krimnoveloj sep'' (1994)
* Gates, Ronald Cecil: ''Morto de sciencisto'' (1994)
* Gates, Ronald Cecil: ''Sep krimnoveloj'' (1993)
* Gates, Ronald Cecil: ''Kolera afero'' (1993)
* Gates, Ronald Cecil: ''La septaga murdenigmo'' (1993)
* [[Edwin Grobe|Grobe, Edwin]]: ''Murdo en la preĝejo'' (1995)
* [[Sten Johansson|Johansson, Sten]]: ''Falĉita kiel fojno'' (1997)
* Johansson, Sten: ''Trans maro kaj morto'' (1999)
* Johansson, Sten: ''Neĝo kaŝas nur...'' (2001)
* Johansson, Sten: ''Memor' mortiga'' (2003)
* [[Julian Modest|Modest, Julian]]: ''Averto pri murdo'' (2018)
* Modest, Julian: ''Murdo en la parko'' (2018)
* Modest, Julian: ''Serenaj matenoj'' (2018)
* [[Daniel Moirand|Moirand, Daniel]]: ''[[Murdo en Esperantujo]]'' (1988)
* [[István Nemere|Nemere, István]]: ''Nesto de viperoj'' (1994)

* [[Lode Van de Velde|Van de Velde, Lode]]: ''[[Aspiroj]]'' (2020)
* [[Albert Cornelis Baantjer]]: [[De Cock kaj la morto en preĝo]], libere elŝutebla [[bitlibro]] (2023).

Iuj esperantistoj studis [[Interlingvistiko|Interlingvistikon]] en [[Adam-Mickiewicz-Universitato]] kaj diplomiĝis en [[esperanta literaturo]] pri detektiv-fikcio, ekzemple [[Anina Stecay]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[Trilero]]
* [[Krimliteraturo]]

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.monash.edu/library/collections/exhibitions/detective-fiction Ekspozicio de krimfikcio];{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200220000000/https://web.archive.org/web/20200220222513/https://www.monash.edu/library/collections/exhibitions/detective-fiction |date=2020-02-20 }}, Biblioteko de [[Universitato Monash]]
{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Detektiva fikcio|!]]
[[kategorio:Fikciaj detektivoj|!]]
[[Kategorio:Krimromanoj]]
[[Kategorio:Krimfikcio]]
[[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]]
[[Kategorio:Filmĝenroj]]</text>
      <sha1>jhbwqi8myr3qzekuhbu467kivqcgsvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>-389</title>
    <ns>0</ns>
    <id>937915</id>
    <revision>
      <id>9393137</id>
      <parentid>9325324</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>/* Orienta mediteranea maro */</comment>
      <origin>9393137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2087" sha1="cz7bxtaqkg4hb8rlvw6cbo80ccglkn9" xml:space="preserve">{{Jaroj}}
{{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=-388}}
En la jaro '''389 [[antaŭ nia erao]]''' aŭ '''antaŭ [[Kristo]]''' okazis, interalie:

== Eventoj ==
=== Okcidenta [[mediteranea maro]] ===

* ''Lucius Valerius Potitus Poplicola, Lucius Verginius Tricostus Esquilinus, Publius Cornelius, Aulus Manlius Capitolinus, Lucius Aemilius Mamercinus'' kaj ''Lucius Postumius Albinus Regillensis'' iĝas romiaj armeaj tribunoj kaj konsulaj [[tribuno]]j.

* Marcus Furius kaj Lucius Papirius fariĝas romiaj [[censoro]]j.

* [[Batalo]] de la rivero ''Elleporus'': La greka [[tirano]] [[Dionizo la 1-a]] (''Διονύσιος'') de [[Sirakuzo]] atakas la Italiotan Ligon, aliancon de grekaj urboj en suda Italio. Li sukcesas gajni venkon en [[Kalabrio]], ĉe rivero [[greke]] nomita ''Ελλέπορος'' kun akcento sur la dua silabo, [[latine]] ''Elleporus'', nuntempe [[itale]] ''Stilaro'' kaj en kalabria dialekto ''Stilaru'', tiel plifirmigante sian dominecon en [[Granda Grekio]].

* ''Marcus Furius Camillus'' estas nomumita romia [[diktatoro]] la trian fojon, servante dum pluraj monatoj.

=== Orienta [[mediteranea maro]] ===

* Ĥabrio (malnovgreke ''Χαβρίας'') anstataŭigas [[Ifikrato]]n (malnovgreke ''Ἰφικράτης'') kiel atena generalo en [[Peloponezo]].

* [[Faraono]] Hakor, la 3-a egiptia reĝo de la [[dudeknaŭa dinastio de Egiptio]], finas aliancan traktaton kun [[Ateno]] kontraŭ la persa [[Aĥemenida Imperio]].

[[dosiero:Paolo Monti - Servizio fotografico (Napoli, 1969) - BEIC 6353776.jpg|eta|maldekstre|200ra|{{centre|la greka oratoro [[Esĥino]]}}]]
* Leŭkono la 1-a (''Λευκών'', Leŭkon) el la dinastio de Spartokidoj (''Σπαρτοκίδαι'', Spartokidaj) iĝas reĝo de la helenisma [[Bospora Regno]] aŭ [[Bospora Imperio]].

==Naskiĝoj==
* [[-390|390]] aŭ 389 [[antaŭ nia erao]]: [[Esĥino]] ([[helene]]/[[malnovgreke]] Αἰσχίνης / Ajsĥines), greka oratoro (m. ĉ. [[-314|314]])

== Mortoj ==
* Aristofano ([[malnovgreke]] Ἀριστοφάνης / Aristophánēs), greka diplomato

&lt;!--{{Projektoj}}--&gt;
{{ĝermo|historio}}</text>
      <sha1>cz7bxtaqkg4hb8rlvw6cbo80ccglkn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Superrigarda efiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>940733</id>
    <revision>
      <id>9392788</id>
      <parentid>9347625</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="gb7umqcxkwc5ugiyaf7v9bbx2434tpr" xml:space="preserve">{{Informkesto organizaĵo}}
[[Dosiero:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|dekstra|eta|300x300ra|La foto &quot;''La tero leviĝas''&quot;, kaptita la [[24-an de decembro]] [[1968]].]]
[[Dosiero:Thin Line of Earth's Atmosphere and the Setting Sun.jpg|eta|La foto &quot;Maldika Blua Linio&quot; estis farita en la [[Internacia Kosmostacio]] en 2009.  En multaj intervjuoj kosmonaŭtoj emfazis ilian percepton de la frape maldika atmosfero de la Tero.]]
La '''superrigarda efiko''' estas kogna ŝanĝo raportita de iuj [[Kosmonaŭto|kosmonaŭtoj]] dum ili rigardas la [[Tero|Teron]] el la kosmo. Esploristoj karakterizis la efikon kiel &quot;staton de miro kun memtranscendaj kvalitoj, kaŭzitan de aparte frapa vida stimulo&quot;. La plej elstaraj komunaj aspektoj de persona sperto pri la Tero el la kosmo estas aprezo kaj percepto de beleco, neatendita kaj eĉ superforta emocio, kaj pliigita sento de konekto kun aliaj homoj kaj kun la Tero kiel tuto.

== Origino ==
La termino superrigarda efiko estis kreita de la aŭtoro kaj esploristo Frank White en lia libro &quot;''The Overview Effect — Space Exploration and Human Evolution''&quot; (1987) kiu enhavas citaĵojn interalie de [[Jurij Aleksejeviĉ Gagarin]], [[Alan Shepard]], [[John Glenn]], Malcolm Scott Carpenter, [[Eugene Cernan]], [[Michael Collins (kosmonaŭto)|Michael Collins]], Russell Louis Schweickart, Edgar Mitchell, Anatoli Nikolajewitsch Beresowoi, Marc Garneau, Sultan bin Salman bin Abdulaziz Al Saud, Loren Wilber Acton, Bonnie Jeanne Dunbar, Tamara Elizabeth Jernigan kaj Albert Sacco.

== Vidu ankaŭ ==

* [[Pala Blua Punkto]]

[[Kategorio:Etikaj konceptoj]]
[[Kategorio:Homa kosmoflugado]]
[[Kategorio:Spiriteco]]
[[Kategorio:Psikologio]]</text>
      <sha1>gb7umqcxkwc5ugiyaf7v9bbx2434tpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mentorado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>940789</id>
    <revision>
      <id>9393572</id>
      <parentid>9347992</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3333" sha1="knvlv7fivtzpkmegsh8dyebscb2qmtw" xml:space="preserve">[[Dosiero:Télémaque title page - INHA.jpg|eta|Kovrilo de la libro de [[François Fénelon]], dank' al kiu la vorto &quot;mentoro&quot; komencis esti uzata en sia moderna signifo.]]

'''Mentorado''' estas rilato, en kiu sperta aŭ pli klera persono helpas malpli spertan aŭ malpli kleran personon akiri specifajn kompetentojn.

La sperto kaj scio de la mentoro, sur kiuj konstruiĝas la mentorada rilato, povas rilati al kaj specifaj profesiaj temoj kaj vasta gamo de personaj disvolviĝaj aferoj. Aplikkampoj de mentorado inkluzivas: enkondukon de junaj profesiuloj kaj personajn disvolviĝajn servojn.

'''[[Mentoro]]''' estas persono, kiu transdonas scion kaj sperton. Tiu socia kaj profesia rolo estas nomita laŭ la legenda [[Mentoro (mitologio)|Mentoro]] de la filo de [[Odiseo]], [[Telemako]]. Tiu, kiu alprenas sperton en la okcidenta tradicio, nomiĝas ''protektito'', ''metilernanto'' ([[studento]] en la senco de la mezepoka [[Gildo|gildsistemo]]).

Jen komune uzata difino: &lt;blockquote&gt;Mentorado estas procezo de neformala transdono de [[scio]], socia kapitalo kaj psikologia subteno, kiuj estas perceptitaj kiel gravaj por [[laboro]], [[kariero]] aŭ profesia disvolviĝo; mentorado implikas longdaŭran neformalan komunikadon inter persono, kiu akiris pli grandan sperton kaj scion (la mentoro) kaj persono, kiu bezonas ilin (la protektito).&lt;/blockquote&gt;Mentorado estas pli ol nur provizi helpon aŭ respondi demandojn. Mentorado estas daŭra [[interpersona rilato]] de [[Lerno|lernado]], dialogo kaj defiigado. Mentorado estis ofta en [[Eŭropo]] jam en la tempo [[Antikva Grekio|de antikva Grekio]]. La diferenco kun inicado estas ke la rezulto de mentorado estas la akiro de [[scipovo]] aŭ [[profesio]].

== Metilaboroj ==
[[metilernado|Metilernado]] estas metodo de trejnado kaj gvidado de personaro en la [[Metiartoj|artoj]], agrikulturo kaj manlaboro. '''Metilernantoj''' disvolvas siajn [[Kariero|karierojn]] post metilernadperiodo. Plejparto de la trejnado dum la metilernadperiodo okazas surloke kaj per lernado surloke. Iafoje estas ankaŭ neformala teoria komponanto.

La statuso de [[metilernanto]] antaŭe estis akceptita kiel maniero lerni de [[Metiartisto|lerta metiisto]][[Profesio|.]] Kiel parto de la metilernado, la metilernanto servas kiel asistanto al la metiisto kaj foje eĉ kiel servisto.

Praktikisto (trejnato) estas [[Laborprenanto|dungito]], kiu spertas trejnan periodon, sub la gvido de profesiulo kun servodaŭro kaj sperto, por akiri permesilon postulitan de leĝo por praktiki specifan profesion. Praktiko kutime necesas en [[Profesio|profesioj,]] en kiuj la teoria fono ne sufiĉas por praktiki la profesion, kaj necesas periodo de praktika staĝo, kiu venas post kompletigo de [[Akademia titolo|akademia grado]]. Kutime, post kompletigo de la staĝo, la praktikanto trapasas [[testo|ekzamenojn]], kiuj estas aldona kondiĉo por ricevi la permesilon, kiu mem estas kondiĉo por praktiki la profesion, en kiu li aŭ ŝi specialiĝis. La profesiulo, kiu gvidas la praktikanton, kutime nomiĝas &quot;trejnisto&quot;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

&lt;!--
== Eksteraj ligiloj ==
--&gt;
{{projektoj}}

== Vidu ankaŭ ==

* [[inicado]]
* [[kuntrejnado]]
* ''[[Leteroj al juna poeto]]'', de [[Rilke]]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Alternativa edukado]]
[[Kategorio:Regado de homaj rimedoj]]
[[Kategorio:Trejnado]]</text>
      <sha1>knvlv7fivtzpkmegsh8dyebscb2qmtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shen Congwen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>941140</id>
    <revision>
      <id>9393363</id>
      <parentid>9350417</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="avq6df2k9c3f6hb7wul6eauewsck8r4" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Shen Congwen''', antaŭe romanigita kiel '''Shen Ts'ung-wen''' ({{Lang-zh|沈從文|aŭ=沈从文}}, naskiĝis la 28-an de decembro 1902 en distrikto Fenghuang ([[d:Q664864]]), poste la aŭtonoma prefektujo Xiangxi ([[d:Q763069]]), nordokcidenta la [[Provinco Hunan|provinco Hunano]] - mortis la 10-an de majo 1988 en [[Pekino]]) estis ĉina verkisto konsiderata unu el la plej grandaj modernaj ĉinaj verkistoj, samrange kun [[Lu Xun]]. Regiona kulturo kaj identeco ludas multe pli grandan rolon en lia verkado ol ĉe aliaj gravaj fru-modernaj ĉinaj verkistoj. Li estis konata pro kombinado de la popola stilo kun klasikaj ĉinaj skribteknikoj. Shen estas la plej grava el la &quot;gepatra tero&quot;-verkistoj en moderna [[Ĉinlingva literaturo|ĉina literaturo]]. Shen Congwen publikigis multajn bonegajn verkaĵojn en sia vivo, el kiuj la plej fama estas la novelo &quot;''Limurbo&quot;''. Ĉi tiu rakonto temas pri la amrakonto de la maljuna [[pramisto]] kaj lia nepino Cuicui.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|date=4 September 2009|title=Border Town by Shen Congwen, translated by Jeffrey C. Kinkley|url=http://bookdragon.si.edu/2009/09/04/border-town-by-shen-congwen-translated-by-jeffrey-c-kinkley/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924060710/http://bookdragon.si.edu/2009/09/04/border-town-by-shen-congwen-translated-by-jeffrey-c-kinkley/|archive-date=24 September 2009|access-date=9 January 2014|publisher=Smithsonian Institution}}&lt;/ref&gt; 

Shen verkis fikciajn novelojn okazantajn en la idealigita kampara vivo de sia hejmurbo  . Liaj plej konataj verkoj inkluzivas ''Fengzi'' (1932), ''Biancheng'' (1934), ''Changhe'' (1943).

Male al aliaj grandaj ĉinaj verkistoj de sia tempo, Shen ricevis malmultan formalan edukadon kaj restis ekster la ideologia polusiĝo, kiu karakterizis aliajn verkistojn. Ĝuste pro tio, lia figuro kaj lia verko estis marĝenigitaj de la [[Ĉina Popola Respubliko]] (pro lia manko de aliĝo al [[komunismo]]) kaj de la [[Respubliko Ĉinio]] en [[Tajvano]] (pro restado sur la kontinento post 1949).

La eksterordinara lingva beleco de Shen Congwen kaj la kvalito de liaj rakontoj, lokitaj en kamparaj medioj, finfine superis politikajn antaŭjuĝojn, kaj li nun estas agnoskita kaj en la Popola Respubliko kaj en Tajvano kiel unu el la grandaj majstroj de la 20-a jarcento.

Li estis planita gajni la [[Nobel-premio pri literaturo]] en 1988, sed mortis antaŭ ol li povis ricevi la premion.&lt;ref name=&quot;Kinkley2004&quot;&gt;{{cite book |editor=Jeffrey C. Kinkley|title=Selected Stories of Shen Congwen|url=https://books.google.com/books?id=Ej0bmFC9ieMC&amp;pg=PR14|year=2004|publisher=Chinese University Press|isbn=9789629961107|page=xiv}}&lt;/ref&gt;

== Verkado ==
La literatura verkaro de Shen inkluzivas ĉirkaŭ kvardek romanojn kaj plurcent novelojn. Li komencis verki pri kampara vivo en okcidenta Hunano meze de la 1920-aj jaroj. La konstanta temo en lia verkado estas bildigoj de simplaj, honestaj kaj naivaj kamparanoj, kies [[senkulpeco]], [[spontaneco]] kaj sensualeco estas celebrataj kiel ekzempla kontrasto al la moderna civilizo. Liaj verkoj montras influon de la parola rakontado, sed ankaŭ enhavas modernajn fenomenojn kiel elementojn de [[interna monologo]]. La bildigoj de Shen pri lia patrujo iom post iom transiris al ĉiam pli lirika proza ​​stilo. La novelo &quot; ''Limurbo&quot;'' (''Biangcheng'', 1934) en ĉi-lasta stilo estas konsiderata lia [[majstroverko]].

Shen komence verkis tute senpolitike, sed radikaliĝis en la 1930-aj jaroj. Tamen, la kulturaj politikoj de la komunistoj kaj la premo servi politikan propagandon signifis, ke li ĉesis verki fikcion post 1949. Post 1949, li ĉefe publikigis sciencajn verkojn pri ĉina [[kulturhistorio]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{projektoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Congwen, Shen}}
[[Kategorio:Ĉinaj verkistoj]]</text>
      <sha1>avq6df2k9c3f6hb7wul6eauewsck8r4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kornelio Neposo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>944159</id>
    <redirect title="Neposo" />
    <revision>
      <id>9392831</id>
      <parentid>9377478</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Nepos]] al [[Neposo]]</comment>
      <origin>9392831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="aq9ip3cwi4k2dem1ytxuwkq1xlbw3ye" xml:space="preserve">#ALIDIREKTU[[Neposo]]</text>
      <sha1>aq9ip3cwi4k2dem1ytxuwkq1xlbw3ye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alifono/Esperanto-traduktrajtoj por Vikipedio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>944374</id>
    <revision>
      <id>9392704</id>
      <parentid>9392281</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4066" sha1="5ohca086lqk1q5zeuk7iwuvire0vqkq" xml:space="preserve">'''Pripensoj pri specialaj trajtoj por tradukoj en Vikipedio'''

Aldone al mia klopodado altigi la nombron de tekstoj en Esperanto por [[Artefarita intelekto|AI]]-trejnaj modeloj mi verkas tekstojn aŭ tradukas ilin al Esperanto en Vikipedio kaj [[Tutmondaj Voĉoj]] (''Global Voices'' - Esperanto). Tial mi prilaboris iom la tekston &quot;''Specialaj trajtoj por tradukoj al Esperanto&quot;''''',''' kiu estis ne malbone legebla en la retejo de la karmemora [[Toon Witkam]], siatempe tradukanto de kolekto de artikoloj el altkvalitaj nederlandaj taggazetoj. - [[Uzanto:Alifono|Alifono]]

La tri ĉi subaj menciitaj proponoj aŭ rekomendoj do celas plialtigi ke ne nur komencantoj sed ankaŭ ne-Esperantistoj almenaŭ­ interesiĝos pri la vivo de [[Konstruita lingvo|artefarita lingvo]] en propra enciklopedio per artikoloj kiuj ne nur pritraktas nuntempajn ekonomiajn kaj politikajn temojn.

'''1) Anglaj vortoj''' en tekstoj

Anglajn terminojn, sloganojn aŭ citaĵojn '''oni prefere lasu''' '''ne-tradukitaj, ankaŭ por certigi pri kio temas la ekvivalentoj.'''

Nuntempe, anglalingvaj terminoj (ankaŭ du- aŭ tri-vortaj), anglaj sloganoj aŭ­ citaĵoj, aperas regule en alilingvaj gazetoj aŭ­ ĵurnaloj. Tio certe estas ekzemple la kazo en nederlandlingvaj tekstoj de altkvalitaj ĵurnaloj kiel ekzemple NRC kaj Volkskrant. Tie ili ofte estas kursivigitaj. Pensu ekzemple pri:

''swing state, top of mind, lame duck, red herring, crowd funding, way of life, leadership, window dressing, bailout, wheel and deal, rating, nerdy, selfie, spin doctors, lone wolves, burnout, doomsday, big data, whizzkids, zero sum game, bestseller, old timers, precariat, expats, track record, comedy club, soul searching, free rider, retrenchment, hardliners, .......''

Cetere, '''eblas aldoni ankaŭ­ Esperantan tradukon (inter krampoj) post la angla termino aŭ inverse''', ekzemple:

'''''braindrain''''' ''(klerul-elmigrado), '''vivlonga okupo''' (life time employment), '''usual suspects''' (kutimaj suspektatoj),   '''la plej bonaj kaj plej brilaj''' (best and brightest),''.........aŭ kelkfoje uzeblas '''[[piednoto]]''' anstataŭe.

Kvankam traduko de tiuj pli-malpli eblas, ili sentradukite kaj ''kursivigite'' tamen bone funkcias kiel elementoj en tutmondiĝanta komunikado. Se tio validas por i.a. nederlandlingvanoj (25 milionoj), kial ne por Esperanto-lingvanoj (eble ne pli ol 100.000)?

'''''Videbligo de Esperanto'''''

Krom tio, ĝuste por apenaŭ­ mondkonata lingvo kiel Esperanto, eblas ankoraŭ­ alia avantaĝo. Kelkaj anglaj vortoj en Esperanto-teksto almenaŭ iom pliigos la ŝancon ke tiu teksto iam aperos (inter la Google-serĉrezultoj) sur la ekrano de ne-Esperantisto. Tiele tiu persono povus interesiĝi pri tiu nekonata lingvo – prava formo de videbligo por Esperanto!

'''2) Majusklojn''' oni ĉiam kaj ĉie uzu por '''adjektivoj de propraj nomoj'''

Por homoj kiuj vidas tekston en malpli aŭ­ tute ne konata lingvo, la daŭ­ra ĉeesto de propraj nomoj povus doni al ili almenaŭ iun ideon pri kiu temas la teksto. Tiucele, propraj nomoj devas okulfrapi, kaj tio okazas pere de komenca majusklo. En Esperanto tamen oni ofte preterlasas la majusklon ĉe adjektivoj de propraj nomoj, ekzemple: orŭela anstataŭ ''Orŭela'' (Orwell), londona anstataŭ ''Londona'' (de Londono), senegala anstataŭ ''Senegala'' (de Senegalo), barata anstataŭ ''Barata'' (de Barato), .....

Por fari Esperanto-tekston iom pli komprenebla al homoj kiuj hazarde vidas ĝin, sed ankaŭ por faciligi la tekston por komencantaj Esperantistoj, oni prefere sisteme apliku majusklojn ĉie ĉe ĉiuj adjektivoj de propraj nomoj: Orŭela, Londona, Senegala, Barata,... Kun majusklo ili estas multe pli okulfrapaj.

'''3) Streketon''' oni metu ene de longaj aŭ ne tuj klare kompreneblaj '''vortkunmetaĵoj'''

Ankaŭ tio iomete klarigas tekston por ne-Esperantistoj aŭ­ komencantoj: konkurenc-malavantaĝo, realigeblo-studo, premiumo-pagantoj, malliberej-punon, parkado-monpunoj, nom-elekto, labor-enspezo. influ-sfero, post-revolucia, kondukt-retoj, tergas-eltiron, ......</text>
      <sha1>5ohca086lqk1q5zeuk7iwuvire0vqkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vladimir Tendrjakov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945293</id>
    <revision>
      <id>9393617</id>
      <parentid>9386558</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3244" sha1="cuyxvc7tleawwyq8oo7akire2ty0utf" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}
'''Vladimir Fjodoroviĉ TENDRJAKOV''' ({{lang-ru|Влади́мир Фёдорович Тендряко́в}}, naskiĝis la 5-an de decembro 1923 en Makarovskaja, [[Vologda provinco]] - mortis la 3-an de aŭgusto 1984 en [[Moskvo]]) estis [[Sovetunio|sovetia]] novelisto kaj romanisto. Li estas konsiderita grava reprezentanto de la [[Degelo (Sovetunio)|Degelperiodo]] en sovetia literaturo.

== Verkado ==
Revenantaj temoj en liaj verkoj estas la traktado de individua kulpo kaj la streĉiĝo inter persona [[konscienco]] kaj socia [[respondeco]]. Ofte, liaj rakontoj ankaŭ esploras la mem-malkovrajn procezojn de junuloj, kies protagonistoj estas ŝiritaj de sia ĉiutaga vivo per neatenditaj okazaĵoj: En ''La Nokto Post Diplomiĝo (Ночь после выпуска),'' la plej bona studentino en sia diplomiĝa parolado, kontraŭe al la atendoj de sia publiko, akre kritikas la lernejan sistemon pro malsukceso antaŭenigi sendependan decidiĝon. En ''La Kalkulo (Расплата),'' la juna Kolja pafas sian patron, kiu antaŭe tiranis la familion. Tendrjakov zorgeme esploras la subestajn konfliktojn, kiuj kondukas al ĉi tiuj okazaĵoj. Fariĝas klare, ke {{J|interpersona rilato}} estas kompleksaj, ke reciprokaj atendoj ofte estas seniluziigitaj, kaj ke bonaj intencoj malofte estas rekompencitaj. Ĉi tio ankaŭ estas deklarita en la romano ''Luna Eklipso'' (Затмение), kiu traktas la fiaskon de amrilato: &quot;Homoj pagas por reciproka kompreno per sango kaj per pecoj de siaj vivoj.&quot;

Tendrjakov, en ''Tri, Sep, Asoj,'' uzas citaĵojn el la klasika rusa literaturo: “La bildo de la mortinta maljunulino tre baldaŭ estis anstataŭigita en la imago de Hermann per Tri, Sep kaj Asoj.” Li ankaŭ alprenas la maksimon de [[Dostojevskij]] el ''Krimo kaj puno'' : “Ne mortigu.” 

Tendrjakov ofte ilustras sociajn problemojn per fokuso sur individuoj, kiuj havas malsamajn valorojn. [[Burokratio]] kaj [[intrigo]] plue pliseverigas ĉi tiujn konfliktojn. Multaj el la rakontoj de Tendrjakov havas malferman aŭ, precipe en liaj pli postaj verkoj, pesimisman finon.

== Verkaro ==

* ''Находка'' (''Nakhodka'') (1965)
* ''Не ко двору'' (''Ne ko dvory'') (1954)
* ''Суд'' (''Sud'') (''1960'')
* ''Тройка, семерка, туз'' (''Troika, semerka, tuz'' = ''Tri, sep, aso'') (1961)
* ''Uĥabi'' (''1956'')
* ''Путешествие длиной в век'' (''Puteshestvie dlinoj v vek''), en ''Antologio de Moderna Sciencfikcio en 25 volumoj'' (''Библиотека современной фантастики'', volumo 19 Moskvo, Molodaya Gvardiya, 1965 — 1973.
* ''Ночь после выпуска'' (''Noch' posle vypuska'') (1972)
* ''Чистые воды Китежа'' (''Chistye vody Kitezha'')
* ''Покушение на миражи'' (''Pokushenie na mirazhi'')

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [http://belousenko.com/wr_Tendryakov.htm Biografio de Tendrjakov]
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/239345/ Tendrjakov ĉe Ozon]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Tendrjakov, Vladimir}}
[[Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]]
[[Kategorio:Personoj de Vologda provinco]]
[[Kategorio:Sovetiaj verkistoj]]</text>
      <sha1>cuyxvc7tleawwyq8oo7akire2ty0utf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzanto:Moldur/provejo/Matvejev</title>
    <ns>2</ns>
    <id>945505</id>
    <revision>
      <id>9392971</id>
      <parentid>9390276</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23583" sha1="br3c2sx19phhpf8rf5nrc7w7cpvz3uu" xml:space="preserve">https://www.gazetaeao.ru/160-2/

Jidiŝ un Esperanto

05.02.2020 Birobiĝaner Ŝtern  Idiŝ  1906 Elena Saraŝĉevskaja
----(bildo maldekstre:)

'La Lingvo Internacia Esperanto'

ESPERANTO

A lajĥte methode cu lernen

di internacionale hilfs ŝpraĥ

ohn der hilf fun a lehrer

-*-

cuzamegeŝtelt fun

JOSF BRESLER

diplomirter esperanto lehrer

'DIPLOMITO DE N. A. E. A.'

====== === ======
~ prajz 20 sent ~

-=-=-

arojsgegeben fun der buĥhandlung

Ŝ. DRUKERMAN,

50 Kanel Strit - Niu Jork

1909
----(bildo dekstre:)

DIE VELTŜPRAĤE

ESPERANTO

Das iz ajn naje ŝpraĥe, zehr ajn lajĥte vos jeder fer-

ŝtendiger mentŝ, kan zi erlernen in vejnige teg und vet

ziĥ kenen in ihr ferŝtendigen mit der gancer velt.

(...)

fun DOKTOR ESPERANTO

'Por Izraelidoj'

umgearbajtet fir dem judiŝen folk

fun HaNec
----

ייִדיש און עספּעראַנטאָ – אַ 160־יאָריקער ראָמאַן

JIDIŜ UN ESPERANTO - A 160-JORIKER ROMAN

דעם 15טן דעצעמבער האָבן די עספּעראַנטיסטן אַרום דער וועלט געפּראַוועט אַ יום־טובֿ – דעם 160ססן געבורטסטאָג פֿון אליעזר (לודוויק) זאַמענהאָף (1859 – 1917), דעם דערפֿינדער פֿון דער שפּראַך עספּעראַנטאָ.

Dem 15tn december hobn di esperantistn arim der velt gepravet(?) a jom-tov - dem 160ssn geburtstog fun Eliezer (Ludvik) Zamenhof (1859 - 1917), dem derfinder fun der ŝpraĥ Esperanto.

במשך פֿונעם פֿאַרגעגאַנגענעם יאָר זענען געשען אַ ריי עספּעראַנטאָ־יובילייען, וואָס האָבן אַ שײַכות צו זאַמענהאָפֿס מאַמע־לשון – ייִדיש. לאָמיר זיי פֿאַרסך־הכּלען. אָנהייבנדיק פֿון דער פֿריִיִקער תּקופֿה, ווען די באַטייליקטע אין יערלעכע עספּעראַנטאָ־קאָנגרעסן פֿלעגן שמועסן צווישן זיך אומאָפֿיציעל אויף ייִדיש, בלײַבט די ייִדישע שפּראַך אַ וויכטיקער עלעמענט פֿון דער עספּעראַנטיסטישער היסטאָרישער ירושה. צום בײַשפּיל, איז אין פֿעברואַר דערשינען אין פֿראַנקרײַך אַ נײַע אויסגאַבע פֿון זאַמענהאָפֿס ייִדישער גראַמאַטיק, איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ דורכן פּאָעט און שרײַבער יוסף כּהן־צדק.

Bemeŝeĥ(?dum?) funem fargegongenem jor zenen geŝen a raj esperanto-jubilejen, vos hobn a ŝajĥus(?ligon?) cu Zamenhofs mame-loŝn - jidiŝ. Lomir zej farsaĥ-haklen(?resumi?). Onhejbndik fun der friiker tkufe(?sezono,erao?), ven di batejlikte in jerleĥe esperanto-kongresn flegn ŝmuesn(?babili?) cviŝn ziĥ umoficiel ojf jidiŝ, blajbt di jidiŝe ŝpraĥ a viĥtiker element fun der esperantistiŝer historiŝer jeriŝe. Cum bajŝpil, iz in februar derŝinen in frankrajĥ a naje ojsgabe fun Zamenhofs jidiŝer gramatik, ibergezect ojf Esperanto durĥn poet un ŝrajber Josef Kohen-Cedek.

Eliezer Zamenhof iz gebojrn gevorn in der filŝpraĥiker ŝtot Bialistok, demolt Rusland. Ojf di ortike postkartleĥ hobn oft figurirt fir ŝpraĥn: dajtŝiŝ, pojliŝ, rusiŝ un jidiŝ. Jidn, el-pi-ruv (?plejmulte?) Litvakes, hot batrofn 70% fun der bialistoker bafelkering. In Zamenhofs ejgene jidiŝ-ŝafungen un forŝungen ŝpirt ziĥ a hŝpeh(?) funem litviŝ-rajsiŝn(?) dialekt. Jidiŝ iz far im dvqa(?) geven das mame-loŝn: der tate, a lerer fun dajtŝiŝ un francojziŝ, hot mit im fun kindvajz on geredt ojf rusiŝ. Zajendik noĥ a ŝiler, iz er ŝojn geven bakant mit engliŝ, griĥiŝ un loŝn-qodeŝ.

In 1879 hat Zamenhof ongeŝribn di erŝte sistematiŝe jidiŝe gramatik ojf der velt, vas blajbt noĥ alc balerndiq(?). Hgm(?kvankam?) noĥ inem 16tn jarhundert hobn a col dajtŝiŝe gelernte arojsgevizn a gevisn interese zum jidiŝn umgang-loŝn un ibergelozt gor viĥtike gramatiŝe bamerkungen, hobn zej betraĥt es blojz vi a min hosph(?) cu zejere hebreiŝe ŝtudies. Lehipuĥ(?), hat der ŝafer fun Esperanto betraĥt di &quot;naj-jidiŝe&quot; ŝpraĥ dafke(?ĝuste?) vi a vert far ziĥ, vos darf ziĥ niŝt reĥenen mit andere ŝpraĥn. Zamenhof iz geven ajner fin di erŝte kegner fun dajtŝmerizmen. Vi a novator mit an universalistiŝn veltbanem(?), hot er forgelejgt(?proponis?) cu ŝrajbn ojf jidiŝ mit latajniŝe ojtjes. Zejer an enleĥer ojslejg(?ortografio?) iz hajnt ongenumen in Esperanto.

S'iz interesant, az in gevise partim(?partoj?) ŝtimt zajn gramatik mit der sovetiŝer ortografie. Cum bajŝpil, hot Zamenhof geholtn, az di prepozicie &quot;ojf&quot; darf men ŝrajbn 'af', vi es hert ziĥ. Inem fal fun homonimen, hot er ober forgeŝlogn cu ŝrajbn gevise verter mitn ŝtumen 'h' un andere iberike ojtjes, cu maĥn klor dem genojen badajt. Vos ŝajĥ(?) dialektn, derklert Zamenhof blojz di hojpt-hiluqim(?) cviŝn dem litviŝn un pojliŝn jidiŝ. In zajn gramatik lejgt er for a pŝrh(?), vos ŝejdt ziĥ kmet niŝt unter funem hajntikn literariŝn jidiŝ. Faktiŝ, hot er mit 140 jor curik ŝojn derfundn di kll-ŝpraĥ, lang farn sovetn-farband JIVO.

Di jidiŝe gramatik, lktĥilh(?) ongeŝribn ojf rusiŝ, hot ziĥ dem jungn Zamenhofn nit ajngegebn cu farefntleĥn. A fragment fun ir hot er ibergeŝribn ojf jidiŝ un publikirt untern psevodnim 'Dr X' inem Vilner ĵurnal &quot;Lebn un visnŝaft&quot;.

Cum badojern, zenen in jener kurcer baŝrajbung, farefentleĥt in 1909, niŝt arajn dem mĥbrs(?aŭtoro?) poetiŝe eksperimentn. Erŝt in 1982 hot der Esperanto-historiker [[Adolf Holzhaus]] arojsgegebn Zamenhofs fule jidiŝe gramatik inem rusiŝn original un mit Kohen-Cedeks Esperanto-iberzecung. Folgndik di klasiŝe griĥiŝe teorie, brengt Zamenhof zajne ejgene mustern fun jidiŝe ferzn bnusĥ(?) jamb, ĥorej, daktil, amfibraĥi un anapest:

Es cien ziĥ ŝifn, es zingn di lajt,

es ŝojmen ziĥ frejleĥ di veln, -

dos gejen di jidn fun glut bafrajt

an ejgenem kojmen cu ŝteln.

Ven der junge Zamenhof hot geŝribn ot-di ŝiris(??), hot er ziĥ geholtn cionist. Zajn cionizm iz geven an umgevejntleĥer: er hot geglejbt, az jidn zoln ŝafn &quot;an ejgenem kojmen&quot;(?) baj di bregn funem tajĥ Misisipi, in Amerike anŝtot Palestine. Cum projekt funem farvandlen hebreiŝ in a tog-tegleĥer ŝmues-ŝpraĥ hot er ziĥ bacojgn bafiruŝ(?) skeptiŝ.

FUN JIDIŜ CU ESPERANTO

Afile in ernste historiŝe biĥer un esejen trefn ziĥ umpinktleĥkejtn un falŝe stereotipn vegn Zamehofn. Oft ŝrajbt men, az er hot, klumrŝt(?), ingancn farlojrn dem interes cu jidiŝe eninim(?) un iz plucem(?) ingancn aribergeŝprungen cum projekt fun a kinstleĥ loŝn. In der amtn(?vero?), ven Zamenhof hot geŝribn zajn jidiŝe gramatik, hot er noĥ demolt gehat ojsgearbet a friike variant fun der internacionaler ŝpraĥ. Fun jenem &quot;Proto-Esperanto&quot; zenen farblibn blojz ot-di(?ĉi tiuj?) pŝute(?) ŝiris(?kantoj? ?poemoj?), ganc karakterisitiŝe (di iberzecung iz majne):

al-di omfrajndŝaft cviŝn falker -

arop, arop, ŝojn kumt di cajt;

di gance mentŝhejt, ejn familie -

vert ĵe farejnikt, ale lajt.

Ven Zamenhof hot ŝtudirt di doktoraj in Moskve un Varŝe, hot er fartrojt dem tatn di ktbim(?libroj?) mit zajne ŝpraĥleĥe ĥiduŝim(?sanktaĵoj?); der foter hot zej aber farbrent. Ven zajn erŝter Esperanto-buĥ is arojs ojf rusiŝ in 1887, hot Zamenhof ziĥ taqe(?) kmat(?preskaŭ?) ingancn opgegebn - ojf vifl er hot gekent, arbetndik als okulist - mitn antviklen un farŝprajtn dos naje loŝn. Culib dem, vos er flegt ziĥ unterŝrajbn 'Doktoro Esperanto', &quot;doktor hofndiker&quot;, hobn zajne ĥsidim es ojsgenumen vi dem nomen fun der ŝpraĥ.

Fun cionizm hot Zamenhof ziĥ principiel opgezogt ltubt(?) an ejgener kosmopolitiŝer program, ober nit ingancn farlozt jidiŝ. In 1909 iz in Pariz arojs zajn Esperanto-iberzecung fun Ŝalom-Alejĥems dercejlung &quot;Di gimnazie&quot;; in 1929, noĥ zajn ptirh(?forpaso?), iz es vider arojs vi a bazunder biĥl un blajbt a viĥtiker muster fun der klasiŝer Esperanto-literatur.

שוין אין 1888 האָט נפֿתּלי־הערץ נײַמאָוויטש אַרויסגעגעבן אין וואַרשע זאַמענהאָפֿס ערשטן עספּעראַנטאָ־בוך אויף ייִדיש. ס׳איז טשיקאַווע, אַז אין פֿאַרגלײַך מיט זאַמענהאָפֿן אַליין שרײַבט דער מחבר אין אַן אומגעלומפּערטן דײַטשמערישן סטיל. יוסף ברעסלערס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק, וואָס איז דערשינען אין 1909, לײַדט פֿונעם זעלביקן חסרון. עס באַקומט זיך, אַז דער פֿאָטער פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלער שפּראַך איז געווען אַ בעסערער ייִדישיסט, ווי אַ טייל פֿון זײַנע ייִדיש־שפּראַכיקע נאָכפֿאָלגער.

Ŝojn in 1888 hot [[Naftali Hertz Najemanoviĉ|Naftali-Herc Najmoviĉ]] arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave(?kurioze?), az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr(?aŭtoro?) in an umgelumpertn(?) dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun(?difekto?). Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.

אויך אין 1909 איז אין אָדעס אַרויס דוד האָרוויצס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק אויף העברעיִש, באַגלייט מיט אַ דרײַ־שפּראַכיק העברעיִש־ייִדיש־עספּעראַנטיש ווערטערביכל. אין 1966 האָט האַרי פֿײַנמאַן פֿאַרעפֿנטלעכט אין מאָנטרעאָל דעם ״פֿילפֿאַכן״ ייִדיש־עספּעראַנטישן און עספּעראַנטיש־ייִדישן ווערטערבוך. נאָך גרעסער איז ח. רוסאַקס צוויי־בענדיקער ״ענציקלאָפּעדישער ווערטערבוך עספּעראַנטאָ־יִידיש״, וואָס איז דערשינען אין 1969.

Ojĥ in 1909 iz in Odes arojs David Horvics Esperanto-gramatik ojf hebreiŝ, baglajt mit a draj-ŝpraĥik hebreiŝ-jidiŝ-esperantiŝ verterbiĥl. In 1966 hot [[Harry Fineman|Hari Fajnman]] farefentleĥt in Montreal dem &quot;filfaĥn&quot; jidiŝ-esperantiŝn un esperantiŝ-jidiŝn verterbuĥ. Noĥ greser iz Ĥ. Rusaks cvaj-bendiker &quot;Enciklopediŝer verterbuĥ Esperanto-Jidiŝ&quot;, vos iz derŝinen in 1969.

ווי באַלד עספּעראַנטאָ האָט שוין לאַנג דערלעבט ביז 120 יאָר און בלײַבט ווײַטער געזונט און שטאַרק, האָט זיך אַנטוויקלט אַ גאַנץ געביט אין ליגנוויסטיק און סאָציאַלע שטודיעס – עספּעראַנטאָלאָגיע. ניט ווייניק עספּעראַנטאָלאָגן אינטערעסירן זיך אַקטיוו מיט ייִדיש. למשל, דער שווייצאַרישער שרײַבער און דיכטער קלאָד פּיראָן האָט געלערנט ייִדיש, כּדי בעסער צו פֿאַרשטיין די פֿאָרגעשיכטע פֿון געוויסע ווערטער און גראַמאַטישע פּרטים אין זאַמענהאָפֿס לשון.

Vi bald Esperanto hot ŝojn lang derlebt biz 120 jor un blajbt vajter gezunt un ŝtark, hot ziĥ antvikelt a ganc gebit in lingvistik un sociale ŝtudies - esperantologie. Nit vejnik esperantologn interesirn ziĥ aktiv mit jidiŝ. Lmŝl(?ekzemple?), der ŝvejceriŝer ŝrajber un diĥter [[Claude Piron|Klod Piron]] hot gelernt jidiŝ, kdi(?por ke?) beser cu farŝtejn di forgeŝiĥte fun gevise verter un gramatiŝer partim(?) in Zamenhofs loŝn.

אויפֿן ערשטן בליק, קאָן זיך שאַפֿן אַן אײַנדרוק, אַז עספּעראַנטאָ זעט אויס ווי עפּעס אַ פֿאַראיינפֿאַכט געמיש פֿון פֿראַנצויזיש מיט שפּאַניש צי איטאַליעניש. ווען זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן לשון, איז פֿראַנצויזיש געווען די וויכטיקסטע אייראָפּעיִשע לינגוואַ־פֿראַנקאַ; די פֿראַנצויזישע גראַמאַטיק איז אָבער נישט פֿון די לײַכטע. זאַמענהאָף האָט אויסגעקליבן על־פּי־רובֿ פֿראַנצויזישע אָדער ענלעכע שפּאַניש־איטאַליענישע ווערטער און זיך געגעבן אַן עצה, ווי אַזוי צוצוגעבן צו זײַן שאַפֿונג די רוסישע פֿרײַהייט פֿונעם ווערטער־סדר און דאָס ענגלישע גראַמאַטישע פּשטות. טראַכטן האָט ער געטראַכט אויף רוסיש און אויף ייִדיש, דערפֿאַר שפּירט זיך אין דער שפּראַך גאַנץ בולט אַן אַלגעמיינער מיזרח־אייראָפּעיִשער בוי. אַזוי ווי ייִדיש איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט די סלאַווישע לשונות, איז אָפֿט שווער צו זאָגן, פֿונוואַנען עס שטאַמען געוויסע עספּעראַנטישע ווערטער און קאָנסטרוקציעס.

Ojfn erŝtn blik, kon ziĥ ŝafn an ajndruk, az esperanto zet ojs vi epes a farajnfaĥt gemiŝ fun francojziŝ mit ŝpaniŝ ci italieniŝ. Ven Zamenhof hot geŝafn zajn loŝn, iz francojziŝ geven di viĥtikste ejropeiŝe lingva-franka; di francojziŝe gramatik iz ober niŝt fun di lajĥte. Zamenhof hot ojsgeklibn (?) el-pi-ruv(?plejmulte?) francojziŝe oder enleĥe ŝpaniŝ-italieniŝe verter un ziĥ gegebn an ech(?), vi azoj cucugebn cu zajn ŝafung di rusiŝe frajhejt funem verter-seder un dos engliŝe gramatiŝe paŝtus(?). Traĥtn hat er getraĥt ojf rusiŝ un ojf jidiŝ, derfar ŝpirt ziĥ in der ŝpraĥ ganc bult(?) an algemejner mizraĥ-ejropeiŝer boj. Azoj vi jidiŝ iz ŝtark farbundn mit di slaviŝe loŝines, iz oft ŝver cu zogn, funvanen es ŝtamen gevise esperantiŝe verter un konstrukcies.

זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן שפּראַך אויפֿן סמך פֿון די גרעסטע אייראָפּעיִשע לשונות. ס׳זעט אויס, אַז ער האָט ניט געוואָלט אַרײַנמישן קיין ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן. פֿונדעסטוועגן, באַטראַכט דער באַקאַנטער ייִדיש־פֿאָרשער פּאָל וועקסלער עספּעראַנטאָ ווי אַ רעלעקסיפֿיצירטן ייִדיש – אַ שאַפֿונג פֿון אַ ייִדיש־רעדער, וועלכער האָט די אינערלעכע סטרוקטור פֿון זײַן מאַמע־לשון אַריבערגעפֿלאַנצט אויף אַן אַנדער באָדן. הגם ס׳רובֿ לינגוויסטן זענען נישט מסכּים מיט וועקסלערס גוזמאדיקע טעאָריעס, באַווײַזט זיך אין עספּעראַנטאָ אַ ממשותדיקער ייִדישער הינטערגרונט. אָפֿטמאָל פֿירט זיך דער גערמאַנישער שיכט פֿון דער שפּראַך דווקא ווי אויף ייִדיש. עס קאָן זײַן, אַז פֿון ייִדיש שטאַמט אַפֿילו דער עצם־געדאַנק צונויפֿצושמעלצן פֿאַרשיידענע שפּראַך־גרופּעס איניינעם אויף אַן אָרגאַנישן אופֿן.

Zamenhof hot geŝafn zajn ŝpraĥ ojfn samaĥ(?fundamento?) fun di greste ejropeiŝe loŝinis. S'zet ojz, az er hot niŝt gevolt arajnmiŝn kajn specifiŝ jidiŝe element. Fundestvegn batraĥt der bakanter jidiŝ-forŝer [[Paul Wexler (lingvisto)|Pol Veksler]] Esperanto vi a [[releksikigo|releksificirtn]] jidiŝ - a ŝafung fun a jidiŝ-reder, velĥer hot di inerleĥe struktur fun zajn name-loŝn aribergeflanct ojf an ander bodn. Hagam(?malgraŭ?) s'ruv(?plej?) lingvistn zenen niŝt maskem(?konsentas?) mit Vekslers guzmadike(?ekstravagantaj?) teories, bavajzt ziĥ in Esperanto a mmŝutdiker(?vera?) jidiŝer hintergrund. Oftmal fint ziĥ der germaniŝer ŝiĥt fun der ŝpraĥ dafke(?precize?) vi ojf jidiŝ. Es kon zajn, az fun jidiŝ ŝtamt afile der ecm(?esenco?)-gedank cunojfcuŝmelcn farŝejdene ŝpraĥgrupes inejnem ojf an organiŝn ofn.

און הײַנט?

Un hajnt?

עספּעראַנטאָ איז שוין לאַנג געוואָרן אַ לעבעדיקע שפּראַך, ניט אינגאַנצן אַ קינסטלעכע. צום ווייניקסטן אַ טויזנט מענטשן אַרום דער וועלט זענען נאַטירלעכע עספּעראַנטאָ־רעדער, וואָס קענען די שפּראַך פֿון קינדווײַז אָן; אַ באַקאַנטער בײַשפּיל איז דער אַמעריקאַנער גבֿיר דזשאָרדזש סאָראָס. צענדליקער מוזיקאַלישע גרופּעס זינגען אויף עספּעראַנטאָ אין כּלעריי סטילן, עס באַווײַזן זיך כּסדר נײַע ביכער, זשורנאַלן און וועבזײַטן. ס׳וואָלט געווען כּדאַי, אַז אונדזערע ייִדישיסטן זאָלן אָפּצולערנען בײַ די עספּעראַנטיסטיסטן זייער אַקטיוויזם און ענטוזיאַזם.

Esperanto iz ŝojn lang gevorn a lebedike ŝpraĥ, nit ingancn a kinstleĥe. Cim vejnikstn a tojznt menĉn arim der velt zenen natirleĥe Esperanto-reder, vos kenen di ŝpraĥ fun kindvajz on; a bakanter bajŝpil iz der amerikaner gvir(?riĉulo?) [[George Soros|Ĝorĝ Soros]]. Cendliker muzikaliŝe grupes zingen ojf Esperanto in klerej(?) stiln, ez bavajzn ziĥ ksdr(?) naje biĥer, ĵurnaln un vebzajtn. S'volt geven kdai(?), az undzere jidiŝistn zoln opculernen baj di esperantististn zejer aktivizm un entuziazm.

אין 1992 האָט זיך אין די פּעטערבורגער ביכערקראָמען באַוויזן באָריס קאָלקערס לערנבוך פֿון עספּעראַנטאָ, וואָס בלײַבט פּאָפּולער אויפֿן רוסיש־שפּראַכיקן שטח. כ׳האָב זיך דעמאָלט געלערנט אין שקאָלע. ייִדיש האָב איך דעמאָלט שוין נישקשהדיק געקענט און אַקטיוו געלערנט לשון־קודש. נאָך אַ פּאָר קלאַס־חבֿרים האָבן געקויפֿט דעם־אָ לערנבוך און מיר פֿלעגן עס לייענען אויף די הפֿסקות. אויף צו להכעיס האָב איך אָפֿט געלייענט ״סאָוועטיש היימלאַנד״ אונטער דער פּאַרטע בעת די לימודים פֿון ענגליש. פֿון צײַט צו צײַט האָב איך שטודירט עספּעראַנטאָ – אַבי נישט דעם נודנעם ענגליש, וועלכן עס קענען שוין מיליאַרדן מענטשן! פֿון קיין שײַכות צווישן ייִדיש און עספּעראַנטאָ האָב איך דעמאָלט ניט געוווּסט און ניט געקלערט.

In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn [[Boris Kolker|Baris Kolkers]] lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝtĥ(?). Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. Jidiŝ hob iĥ demolt ŝojn niŝkŝhdik(?) gekent un aktiv gelernt loŝn-kodeŝ. Noĥ a par klas-ĥaverim hobn gekojft dem-o lernbuĥ un mir flegn es lejenen ojf di hfskut(?). Ojf cu lhĥeis(?) hob iĥ oft gelejent &quot;Sovetiŝ hejmland&quot; unter der parte bet unter di limodim(?studfakoj?) fun engliŝ. Fun cajt cu cajt hob iĥ ŝtudirt Esperanto - abi(?) niŝt dem nudnem(?) engliŝ, velĥn es kenen ŝojn miliardn menĉn! Fun kajn ŝajĥus cviŝn jidiŝ un Esperanto hob iĥ demolt nit gevust un nit geklert(?).

מיט אַ צענדליק יאָר שפּעטער, ווען איך האָב געוווינט אין ניו־יאָרק און געאַרבעט אינעם ״פֿאָרווערטס״, האָב איך פּלוצעם באַקומען פֿון קאָלקערן אַ בריוו און אויסגעפֿונען, אַז ער, זײַענדיק אַ געבוירענער אין טיראַספּאָל, מאָלדאַוויע, קען ייִדיש פֿון דער היים און לייענט ייִדישע צײַטונגען. אַ קליינע וועלט! הײַנט איז ער אַ בן־שמונים, וווינט אין פֿשאַ און פֿאַרנעמט זיך ווײַטער מיט עספּעראַנטאָ־טעטיקייט. ווי ער האָט מיר איבערגעגעבן, האָט ער אין דער יוגנט געוואָלט ווערן אַ ייִדישער שרײַבער, נאָר שפּעטער זיך שטאַרק פֿאַראינטערעסירט מיט עספּעראַנטאָ.

Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun [[Boris Kolker|Kalker]]n a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in [[Tiraspol]], [[Moldavio|Maldavie]], ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in fŝa un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.

פֿאַרשיידענע אונטערנעמונגען אין שײַכות מיטן פֿאַרגאַנגענעם זאַמענהאָף־טאָג זענען אין דעצעמבער פֿאָרגעקומען אין צענדליקער רוסלענדישע שטעט – צום בײַשפּיל, אין טיכווין. באַקאַנט מיט אירע מיטל־עלטערלעכע מאָנאַסטירן און פּרעכטיקע נאַטור־פּייזאַזשן, איז די אַלטע רוסישע שטאָט אין דער לענינגראַדער געגנט אויך אַ צענטער פֿון דער עספּעראַנטאָ־קולטור. דאָרטן וווינט דער עספּעראַנטאָ־אַקטיוויסט משה בראָנשטיין – אַ שרײַבער, פּאָעט און מוזיקאַנט, וועלכער פֿירט אָן מיט דער קולטור־פּראָגראַם פֿון די עספּעראַנטיסטישע וועלט־קאָנגרעסן. דעם פֿאַרגאַנגענעם זומער האָט ער געפּראַוועט זײַן 70־יאָריקן יוביליי. אַחוץ אייגענע ווערק, האָט ער איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ אַ צאָל פֿאַנטאַסטישע ביכער פֿון באָריס און אַרקאַדי סטרוגאַצקי.

בראָנשטיין, אַ געבוירענער אין אוקראַיִנע, קען גוט ייִדיש. ער גיט איבער, אַז ווען ער רעדט אויף עספּעראַנטאָ, הייבט ער אָן טראַכטן אויף רוסיש און צומאָל אויפֿן מאַמע־לשון. קומט אויס, אַז די פּרשה פֿון ייִדיש־עספּעראַנטישע באַציִונגען גייט ווײַטער אָן!

יואל מאַטוועיעוו

[[Joel Matvejev]]</text>
      <sha1>br3c2sx19phhpf8rf5nrc7w7cpvz3uu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392976</id>
      <parentid>9392971</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23593" sha1="iwjgb9y8p66q5k2eczo3f8uipbrve4z" xml:space="preserve">https://www.gazetaeao.ru/160-2/

Jidiŝ un Esperanto

05.02.2020 Birobiĝaner Ŝtern  Idiŝ  1906 Elena Saraŝĉevskaja
----(bildo maldekstre:)

'La Lingvo Internacia Esperanto'

ESPERANTO

A lajĥte methode cu lernen

di internacionale hilfs ŝpraĥ

ohn der hilf fun a lehrer

-*-

cuzamegeŝtelt fun

JOSF BRESLER

diplomirter esperanto lehrer

'DIPLOMITO DE N. A. E. A.'

====== === ======
~ prajz 20 sent ~

-=-=-

arojsgegeben fun der buĥhandlung

Ŝ. DRUKERMAN,

50 Kanel Strit - Niu Jork

1909
----(bildo dekstre:)

DIE VELTŜPRAĤE

ESPERANTO

Das iz ajn naje ŝpraĥe, zehr ajn lajĥte vos jeder fer-

ŝtendiger mentŝ, kan zi erlernen in vejnige teg und vet

ziĥ kenen in ihr ferŝtendigen mit der gancer velt.

(...)

fun DOKTOR ESPERANTO

'Por Izraelidoj'

umgearbajtet fir dem judiŝen folk

fun HaNec
----

ייִדיש און עספּעראַנטאָ – אַ 160־יאָריקער ראָמאַן

JIDIŜ UN ESPERANTO - A 160-JORIKER ROMAN

דעם 15טן דעצעמבער האָבן די עספּעראַנטיסטן אַרום דער וועלט געפּראַוועט אַ יום־טובֿ – דעם 160ססן געבורטסטאָג פֿון אליעזר (לודוויק) זאַמענהאָף (1859 – 1917), דעם דערפֿינדער פֿון דער שפּראַך עספּעראַנטאָ.

Dem 15tn december hobn di esperantistn arim der velt gepravet(?) a jom-tov - dem 160ssn geburtstog fun Eliezer (Ludvik) Zamenhof (1859 - 1917), dem derfinder fun der ŝpraĥ Esperanto.

במשך פֿונעם פֿאַרגעגאַנגענעם יאָר זענען געשען אַ ריי עספּעראַנטאָ־יובילייען, וואָס האָבן אַ שײַכות צו זאַמענהאָפֿס מאַמע־לשון – ייִדיש. לאָמיר זיי פֿאַרסך־הכּלען. אָנהייבנדיק פֿון דער פֿריִיִקער תּקופֿה, ווען די באַטייליקטע אין יערלעכע עספּעראַנטאָ־קאָנגרעסן פֿלעגן שמועסן צווישן זיך אומאָפֿיציעל אויף ייִדיש, בלײַבט די ייִדישע שפּראַך אַ וויכטיקער עלעמענט פֿון דער עספּעראַנטיסטישער היסטאָרישער ירושה. צום בײַשפּיל, איז אין פֿעברואַר דערשינען אין פֿראַנקרײַך אַ נײַע אויסגאַבע פֿון זאַמענהאָפֿס ייִדישער גראַמאַטיק, איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ דורכן פּאָעט און שרײַבער יוסף כּהן־צדק.

Bemeŝeĥ(?dum?) funem fargegongenem jor zenen geŝen a raj esperanto-jubilejen, vos hobn a ŝajĥus(?ligon?) cu Zamenhofs mame-loŝn - jidiŝ. Lomir zej farsaĥ-haklen(?resumi?). Onhejbndik fun der friiker tkufe(?sezono,erao?), ven di batejlikte in jerleĥe esperanto-kongresn flegn ŝmuesn(?babili?) cviŝn ziĥ umoficiel ojf jidiŝ, blajbt di jidiŝe ŝpraĥ a viĥtiker element fun der esperantistiŝer historiŝer jeriŝe. Cum bajŝpil, iz in februar derŝinen in frankrajĥ a naje ojsgabe fun Zamenhofs jidiŝer gramatik, ibergezect ojf Esperanto durĥn poet un ŝrajber Josef Kohen-Cedek.

Eliezer Zamenhof iz gebojrn gevorn in der filŝpraĥiker ŝtot Bialistok, demolt Rusland. Ojf di ortike postkartleĥ hobn oft figurirt fir ŝpraĥn: dajtŝiŝ, pojliŝ, rusiŝ un jidiŝ. Jidn, el-pi-ruv (?plejmulte?) Litvakes, hot batrofn 70% fun der bialistoker bafelkering. In Zamenhofs ejgene jidiŝ-ŝafungen un forŝungen ŝpirt ziĥ a hŝpeh(?) funem litviŝ-rajsiŝn(?) dialekt. Jidiŝ iz far im dvqa(?) geven das mame-loŝn: der tate, a lerer fun dajtŝiŝ un francojziŝ, hot mit im fun kindvajz on geredt ojf rusiŝ. Zajendik noĥ a ŝiler, iz er ŝojn geven bakant mit engliŝ, griĥiŝ un loŝn-qodeŝ.

In 1879 hat Zamenhof ongeŝribn di erŝte sistematiŝe jidiŝe gramatik ojf der velt, vas blajbt noĥ alc balerndiq(?). Hgm(?kvankam?) noĥ inem 16tn jarhundert hobn a col dajtŝiŝe gelernte arojsgevizn a gevisn interese zum jidiŝn umgang-loŝn un ibergelozt gor viĥtike gramatiŝe bamerkungen, hobn zej betraĥt es blojz vi a min hosph(?) cu zejere hebreiŝe ŝtudies. Lehipuĥ(?), hat der ŝafer fun Esperanto betraĥt di &quot;naj-jidiŝe&quot; ŝpraĥ dafke(?ĝuste?) vi a vert far ziĥ, vos darf ziĥ niŝt reĥenen mit andere ŝpraĥn. Zamenhof iz geven ajner fin di erŝte kegner fun dajtŝmerizmen. Vi a novator mit an universalistiŝn veltbanem(?), hot er forgelejgt(?proponis?) cu ŝrajbn ojf jidiŝ mit latajniŝe ojtjes. Zejer an enleĥer ojslejg(?ortografio?) iz hajnt ongenumen in Esperanto.

S'iz interesant, az in gevise partim(?partoj?) ŝtimt zajn gramatik mit der sovetiŝer ortografie. Cum bajŝpil, hot Zamenhof geholtn, az di prepozicie &quot;ojf&quot; darf men ŝrajbn 'af', vi es hert ziĥ. Inem fal fun homonimen, hot er ober forgeŝlogn cu ŝrajbn gevise verter mitn ŝtumen 'h' un andere iberike ojtjes, cu maĥn klor dem genojen badajt. Vos ŝajĥ(?) dialektn, derklert Zamenhof blojz di hojpt-hiluqim(?) cviŝn dem litviŝn un pojliŝn jidiŝ. In zajn gramatik lejgt er for a pŝrh(?), vos ŝejdt ziĥ kmet niŝt unter funem hajntikn literariŝn jidiŝ. Faktiŝ, hot er mit 140 jor curik ŝojn derfundn di kll-ŝpraĥ, lang farn sovetn-farband JIVO.

Di jidiŝe gramatik, lktĥilh(?) ongeŝribn ojf rusiŝ, hot ziĥ dem jungn Zamenhofn nit ajngegebn cu farefntleĥn. A fragment fun ir hot er ibergeŝribn ojf jidiŝ un publikirt untern psevodnim 'Dr X' inem Vilner ĵurnal &quot;Lebn un visnŝaft&quot;.

Cum badojern, zenen in jener kurcer baŝrajbung, farefentleĥt in 1909, niŝt arajn dem mĥbrs(?aŭtoro?) poetiŝe eksperimentn. Erŝt in 1982 hot der Esperanto-historiker [[Adolf Holzhaus]] arojsgegebn Zamenhofs fule jidiŝe gramatik inem rusiŝn original un mit Kohen-Cedeks Esperanto-iberzecung. Folgndik di klasiŝe griĥiŝe teorie, brengt Zamenhof zajne ejgene mustern fun jidiŝe ferzn bnusĥ(?) jamb, ĥorej, daktil, amfibraĥi un anapest:

Es cien ziĥ ŝifn, es zingn di lajt,

es ŝojmen ziĥ frejleĥ di veln, -

dos gejen di jidn fun glut bafrajt

an ejgenem kojmen cu ŝteln.

Ven der junge Zamenhof hot geŝribn ot-di ŝiris(??), hot er ziĥ geholtn cionist. Zajn cionizm iz geven an umgevejntleĥer: er hot geglejbt, az jidn zoln ŝafn &quot;an ejgenem kojmen&quot;(?) baj di bregn funem tajĥ Misisipi, in Amerike anŝtot Palestine. Cum projekt funem farvandlen hebreiŝ in a tog-tegleĥer ŝmues-ŝpraĥ hot er ziĥ bacojgn bafiruŝ(?) skeptiŝ.

FUN JIDIŜ CU ESPERANTO

Afile in ernste historiŝe biĥer un esejen trefn ziĥ umpinktleĥkejtn un falŝe stereotipn vegn Zamehofn. Oft ŝrajbt men, az er hot, klumrŝt(?), ingancn farlojrn dem interes cu jidiŝe eninim(?) un iz plucem(?) ingancn aribergeŝprungen cum projekt fun a kinstleĥ loŝn. In der amtn(?vero?), ven Zamenhof hot geŝribn zajn jidiŝe gramatik, hot er noĥ demolt gehat ojsgearbet a friike variant fun der internacionaler ŝpraĥ. Fun jenem &quot;Proto-Esperanto&quot; zenen farblibn blojz ot-di(?ĉi tiuj?) pŝute(?) ŝiris(?kantoj? ?poemoj?), ganc karakterisitiŝe (di iberzecung iz majne):

al-di omfrajndŝaft cviŝn falker -

arop, arop, ŝojn kumt di cajt;

di gance mentŝhejt, ejn familie -

vert ĵe farejnikt, ale lajt.

Ven Zamenhof hot ŝtudirt di doktoraj in Moskve un Varŝe, hot er fartrojt dem tatn di ktbim(?libroj?) mit zajne ŝpraĥleĥe ĥiduŝim(?sanktaĵoj?); der foter hot zej aber farbrent. Ven zajn erŝter Esperanto-buĥ is arojs ojf rusiŝ in 1887, hot Zamenhof ziĥ taqe(?) kmat(?preskaŭ?) ingancn opgegebn - ojf vifl er hot gekent, arbetndik als okulist - mitn antviklen un farŝprajtn dos naje loŝn. Culib dem, vos er flegt ziĥ unterŝrajbn 'Doktoro Esperanto', &quot;doktor hofndiker&quot;, hobn zajne ĥsidim es ojsgenumen vi dem nomen fun der ŝpraĥ.

Fun cionizm hot Zamenhof ziĥ principiel opgezogt ltubt(?) an ejgener kosmopolitiŝer program, ober nit ingancn farlozt jidiŝ. In 1909 iz in Pariz arojs zajn Esperanto-iberzecung fun Ŝalom-Alejĥems dercejlung &quot;Di gimnazie&quot;; in 1929, noĥ zajn ptirh(?forpaso?), iz es vider arojs vi a bazunder biĥl un blajbt a viĥtiker muster fun der klasiŝer Esperanto-literatur.

שוין אין 1888 האָט נפֿתּלי־הערץ נײַמאָוויטש אַרויסגעגעבן אין וואַרשע זאַמענהאָפֿס ערשטן עספּעראַנטאָ־בוך אויף ייִדיש. ס׳איז טשיקאַווע, אַז אין פֿאַרגלײַך מיט זאַמענהאָפֿן אַליין שרײַבט דער מחבר אין אַן אומגעלומפּערטן דײַטשמערישן סטיל. יוסף ברעסלערס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק, וואָס איז דערשינען אין 1909, לײַדט פֿונעם זעלביקן חסרון. עס באַקומט זיך, אַז דער פֿאָטער פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלער שפּראַך איז געווען אַ בעסערער ייִדישיסט, ווי אַ טייל פֿון זײַנע ייִדיש־שפּראַכיקע נאָכפֿאָלגער.

Ŝojn in 1888 hot [[Naftali Hertz Najemanoviĉ|Naftali-Herc Najmoviĉ]] arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave(?kurioze?), az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr(?aŭtoro?) in an umgelumpertn(?) dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun(?difekto?). Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.

אויך אין 1909 איז אין אָדעס אַרויס דוד האָרוויצס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק אויף העברעיִש, באַגלייט מיט אַ דרײַ־שפּראַכיק העברעיִש־ייִדיש־עספּעראַנטיש ווערטערביכל. אין 1966 האָט האַרי פֿײַנמאַן פֿאַרעפֿנטלעכט אין מאָנטרעאָל דעם ״פֿילפֿאַכן״ ייִדיש־עספּעראַנטישן און עספּעראַנטיש־ייִדישן ווערטערבוך. נאָך גרעסער איז ח. רוסאַקס צוויי־בענדיקער ״ענציקלאָפּעדישער ווערטערבוך עספּעראַנטאָ־יִידיש״, וואָס איז דערשינען אין 1969.

Ojĥ in 1909 iz in Odes arojs David Horvics Esperanto-gramatik ojf hebreiŝ, baglajt mit a draj-ŝpraĥik hebreiŝ-jidiŝ-esperantiŝ verterbiĥl. In 1966 hot [[Harry Fineman|Hari Fajnman]] farefentleĥt in Montreal dem &quot;filfaĥn&quot; jidiŝ-esperantiŝn un esperantiŝ-jidiŝn verterbuĥ. Noĥ greser iz Ĥ. Rusaks cvaj-bendiker &quot;Enciklopediŝer verterbuĥ Esperanto-Jidiŝ&quot;, vos iz derŝinen in 1969.

ווי באַלד עספּעראַנטאָ האָט שוין לאַנג דערלעבט ביז 120 יאָר און בלײַבט ווײַטער געזונט און שטאַרק, האָט זיך אַנטוויקלט אַ גאַנץ געביט אין ליגנוויסטיק און סאָציאַלע שטודיעס – עספּעראַנטאָלאָגיע. ניט ווייניק עספּעראַנטאָלאָגן אינטערעסירן זיך אַקטיוו מיט ייִדיש. למשל, דער שווייצאַרישער שרײַבער און דיכטער קלאָד פּיראָן האָט געלערנט ייִדיש, כּדי בעסער צו פֿאַרשטיין די פֿאָרגעשיכטע פֿון געוויסע ווערטער און גראַמאַטישע פּרטים אין זאַמענהאָפֿס לשון.

Vi bald Esperanto hot ŝojn lang derlebt biz 120 jor un blajbt vajter gezunt un ŝtark, hot ziĥ antvikelt a ganc gebit in lingvistik un sociale ŝtudies - esperantologie. Nit vejnik esperantologn interesirn ziĥ aktiv mit jidiŝ. Lmŝl(?ekzemple?), der ŝvejceriŝer ŝrajber un diĥter [[Claude Piron|Klod Piron]] hot gelernt jidiŝ, kdi(?por ke?) beser cu farŝtejn di forgeŝiĥte fun gevise verter un gramatiŝer partim(?) in Zamenhofs loŝn.

אויפֿן ערשטן בליק, קאָן זיך שאַפֿן אַן אײַנדרוק, אַז עספּעראַנטאָ זעט אויס ווי עפּעס אַ פֿאַראיינפֿאַכט געמיש פֿון פֿראַנצויזיש מיט שפּאַניש צי איטאַליעניש. ווען זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן לשון, איז פֿראַנצויזיש געווען די וויכטיקסטע אייראָפּעיִשע לינגוואַ־פֿראַנקאַ; די פֿראַנצויזישע גראַמאַטיק איז אָבער נישט פֿון די לײַכטע. זאַמענהאָף האָט אויסגעקליבן על־פּי־רובֿ פֿראַנצויזישע אָדער ענלעכע שפּאַניש־איטאַליענישע ווערטער און זיך געגעבן אַן עצה, ווי אַזוי צוצוגעבן צו זײַן שאַפֿונג די רוסישע פֿרײַהייט פֿונעם ווערטער־סדר און דאָס ענגלישע גראַמאַטישע פּשטות. טראַכטן האָט ער געטראַכט אויף רוסיש און אויף ייִדיש, דערפֿאַר שפּירט זיך אין דער שפּראַך גאַנץ בולט אַן אַלגעמיינער מיזרח־אייראָפּעיִשער בוי. אַזוי ווי ייִדיש איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט די סלאַווישע לשונות, איז אָפֿט שווער צו זאָגן, פֿונוואַנען עס שטאַמען געוויסע עספּעראַנטישע ווערטער און קאָנסטרוקציעס.

Ojfn erŝtn blik, kon ziĥ ŝafn an ajndruk, az esperanto zet ojs vi epes a farajnfaĥt gemiŝ fun francojziŝ mit ŝpaniŝ ci italieniŝ. Ven Zamenhof hot geŝafn zajn loŝn, iz francojziŝ geven di viĥtikste ejropeiŝe lingva-franka; di francojziŝe gramatik iz ober niŝt fun di lajĥte. Zamenhof hot ojsgeklibn (?) el-pi-ruv(?plejmulte?) francojziŝe oder enleĥe ŝpaniŝ-italieniŝe verter un ziĥ gegebn an ech(?), vi azoj cucugebn cu zajn ŝafung di rusiŝe frajhejt funem verter-seder un dos engliŝe gramatiŝe paŝtus(?). Traĥtn hat er getraĥt ojf rusiŝ un ojf jidiŝ, derfar ŝpirt ziĥ in der ŝpraĥ ganc bult(?) an algemejner mizraĥ-ejropeiŝer boj. Azoj vi jidiŝ iz ŝtark farbundn mit di slaviŝe loŝines, iz oft ŝver cu zogn, funvanen es ŝtamen gevise esperantiŝe verter un konstrukcies.

זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן שפּראַך אויפֿן סמך פֿון די גרעסטע אייראָפּעיִשע לשונות. ס׳זעט אויס, אַז ער האָט ניט געוואָלט אַרײַנמישן קיין ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן. פֿונדעסטוועגן, באַטראַכט דער באַקאַנטער ייִדיש־פֿאָרשער פּאָל וועקסלער עספּעראַנטאָ ווי אַ רעלעקסיפֿיצירטן ייִדיש – אַ שאַפֿונג פֿון אַ ייִדיש־רעדער, וועלכער האָט די אינערלעכע סטרוקטור פֿון זײַן מאַמע־לשון אַריבערגעפֿלאַנצט אויף אַן אַנדער באָדן. הגם ס׳רובֿ לינגוויסטן זענען נישט מסכּים מיט וועקסלערס גוזמאדיקע טעאָריעס, באַווײַזט זיך אין עספּעראַנטאָ אַ ממשותדיקער ייִדישער הינטערגרונט. אָפֿטמאָל פֿירט זיך דער גערמאַנישער שיכט פֿון דער שפּראַך דווקא ווי אויף ייִדיש. עס קאָן זײַן, אַז פֿון ייִדיש שטאַמט אַפֿילו דער עצם־געדאַנק צונויפֿצושמעלצן פֿאַרשיידענע שפּראַך־גרופּעס איניינעם אויף אַן אָרגאַנישן אופֿן.

Zamenhof hot geŝafn zajn ŝpraĥ ojfn samaĥ(?fundamento?) fun di greste ejropeiŝe loŝinis. S'zet ojz, az er hot niŝt gevolt arajnmiŝn kajn specifiŝ jidiŝe element. Fundestvegn batraĥt der bakanter jidiŝ-forŝer [[Paul Wexler (lingvisto)|Pol Veksler]] Esperanto vi a [[releksikigo|releksificirtn]] jidiŝ - a ŝafung fun a jidiŝ-reder, velĥer hot di inerleĥe struktur fun zajn name-loŝn aribergeflanct ojf an ander bodn. Hagam(?malgraŭ?) s'ruv(?plej?) lingvistn zenen niŝt maskem(?konsentas?) mit Vekslers guzmadike(?ekstravagantaj?) teories, bavajzt ziĥ in Esperanto a mmŝutdiker(?vera?) jidiŝer hintergrund. Oftmal fint ziĥ der germaniŝer ŝiĥt fun der ŝpraĥ dafke(?precize?) vi ojf jidiŝ. Es kon zajn, az fun jidiŝ ŝtamt afile der ecm(?esenco?)-gedank cunojfcuŝmelcn farŝejdene ŝpraĥgrupes inejnem ojf an organiŝn ofn.

און הײַנט?

Un hajnt?

עספּעראַנטאָ איז שוין לאַנג געוואָרן אַ לעבעדיקע שפּראַך, ניט אינגאַנצן אַ קינסטלעכע. צום ווייניקסטן אַ טויזנט מענטשן אַרום דער וועלט זענען נאַטירלעכע עספּעראַנטאָ־רעדער, וואָס קענען די שפּראַך פֿון קינדווײַז אָן; אַ באַקאַנטער בײַשפּיל איז דער אַמעריקאַנער גבֿיר דזשאָרדזש סאָראָס. צענדליקער מוזיקאַלישע גרופּעס זינגען אויף עספּעראַנטאָ אין כּלעריי סטילן, עס באַווײַזן זיך כּסדר נײַע ביכער, זשורנאַלן און וועבזײַטן. ס׳וואָלט געווען כּדאַי, אַז אונדזערע ייִדישיסטן זאָלן אָפּצולערנען בײַ די עספּעראַנטיסטיסטן זייער אַקטיוויזם און ענטוזיאַזם.

Esperanto iz ŝojn lang gevorn a lebedike ŝpraĥ, nit ingancn a kinstleĥe. Cim vejnikstn a tojznt menĉn arim der velt zenen natirleĥe Esperanto-reder, vos kenen di ŝpraĥ fun kindvajz on; a bakanter bajŝpil iz der amerikaner gvir(?riĉulo?) [[George Soros|Ĝorĝ Soros]]. Cendliker muzikaliŝe grupes zingen ojf Esperanto in klerej(?) stiln, ez bavajzn ziĥ ksdr(?) naje biĥer, ĵurnaln un vebzajtn. S'volt geven kdai(?), az undzere jidiŝistn zoln opculernen baj di esperantististn zejer aktivizm un entuziazm.

אין 1992 האָט זיך אין די פּעטערבורגער ביכערקראָמען באַוויזן באָריס קאָלקערס לערנבוך פֿון עספּעראַנטאָ, וואָס בלײַבט פּאָפּולער אויפֿן רוסיש־שפּראַכיקן שטח. כ׳האָב זיך דעמאָלט געלערנט אין שקאָלע. ייִדיש האָב איך דעמאָלט שוין נישקשהדיק געקענט און אַקטיוו געלערנט לשון־קודש. נאָך אַ פּאָר קלאַס־חבֿרים האָבן געקויפֿט דעם־אָ לערנבוך און מיר פֿלעגן עס לייענען אויף די הפֿסקות. אויף צו להכעיס האָב איך אָפֿט געלייענט ״סאָוועטיש היימלאַנד״ אונטער דער פּאַרטע בעת די לימודים פֿון ענגליש. פֿון צײַט צו צײַט האָב איך שטודירט עספּעראַנטאָ – אַבי נישט דעם נודנעם ענגליש, וועלכן עס קענען שוין מיליאַרדן מענטשן! פֿון קיין שײַכות צווישן ייִדיש און עספּעראַנטאָ האָב איך דעמאָלט ניט געוווּסט און ניט געקלערט.

In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn [[Boris Kolker|Baris Kolkers]] lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝtĥ(?). Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. Jidiŝ hob iĥ demolt ŝojn niŝkŝhdik(?) gekent un aktiv gelernt loŝn-kodeŝ. Noĥ a par klas-ĥaverim hobn gekojft dem-o lernbuĥ un mir flegn es lejenen ojf di hfskut(?). Ojf cu lhĥeis(?) hob iĥ oft gelejent &quot;Sovetiŝ hejmland&quot; unter der parte bet unter di limodim(?studfakoj?) fun engliŝ. Fun cajt cu cajt hob iĥ ŝtudirt Esperanto - abi(?) niŝt dem nudnem(?) engliŝ, velĥn es kenen ŝojn miliardn menĉn! Fun kajn ŝajĥus cviŝn jidiŝ un Esperanto hob iĥ demolt nit gevust un nit geklert(?).

מיט אַ צענדליק יאָר שפּעטער, ווען איך האָב געוווינט אין ניו־יאָרק און געאַרבעט אינעם ״פֿאָרווערטס״, האָב איך פּלוצעם באַקומען פֿון קאָלקערן אַ בריוו און אויסגעפֿונען, אַז ער, זײַענדיק אַ געבוירענער אין טיראַספּאָל, מאָלדאַוויע, קען ייִדיש פֿון דער היים און לייענט ייִדישע צײַטונגען. אַ קליינע וועלט! הײַנט איז ער אַ בן־שמונים, וווינט אין פֿשאַ און פֿאַרנעמט זיך ווײַטער מיט עספּעראַנטאָ־טעטיקייט. ווי ער האָט מיר איבערגעגעבן, האָט ער אין דער יוגנט געוואָלט ווערן אַ ייִדישער שרײַבער, נאָר שפּעטער זיך שטאַרק פֿאַראינטערעסירט מיט עספּעראַנטאָ.

Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun [[Boris Kolker|Kalker]]n a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in [[Tiraspol]], [[Moldavio|Maldavie]], ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in [[Usono|FŜA]] un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.

פֿאַרשיידענע אונטערנעמונגען אין שײַכות מיטן פֿאַרגאַנגענעם זאַמענהאָף־טאָג זענען אין דעצעמבער פֿאָרגעקומען אין צענדליקער רוסלענדישע שטעט – צום בײַשפּיל, אין טיכווין. באַקאַנט מיט אירע מיטל־עלטערלעכע מאָנאַסטירן און פּרעכטיקע נאַטור־פּייזאַזשן, איז די אַלטע רוסישע שטאָט אין דער לענינגראַדער געגנט אויך אַ צענטער פֿון דער עספּעראַנטאָ־קולטור. דאָרטן וווינט דער עספּעראַנטאָ־אַקטיוויסט משה בראָנשטיין – אַ שרײַבער, פּאָעט און מוזיקאַנט, וועלכער פֿירט אָן מיט דער קולטור־פּראָגראַם פֿון די עספּעראַנטיסטישע וועלט־קאָנגרעסן. דעם פֿאַרגאַנגענעם זומער האָט ער געפּראַוועט זײַן 70־יאָריקן יוביליי. אַחוץ אייגענע ווערק, האָט ער איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ אַ צאָל פֿאַנטאַסטישע ביכער פֿון באָריס און אַרקאַדי סטרוגאַצקי.

בראָנשטיין, אַ געבוירענער אין אוקראַיִנע, קען גוט ייִדיש. ער גיט איבער, אַז ווען ער רעדט אויף עספּעראַנטאָ, הייבט ער אָן טראַכטן אויף רוסיש און צומאָל אויפֿן מאַמע־לשון. קומט אויס, אַז די פּרשה פֿון ייִדיש־עספּעראַנטישע באַציִונגען גייט ווײַטער אָן!

יואל מאַטוועיעוו

[[Joel Matvejev]]</text>
      <sha1>iwjgb9y8p66q5k2eczo3f8uipbrve4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392978</id>
      <parentid>9392976</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23615" sha1="ar55hwgnulggvxqyvkv288rpxvzbjw0" xml:space="preserve">https://www.gazetaeao.ru/160-2/

Jidiŝ un Esperanto

05.02.2020 Birobiĝaner Ŝtern  Idiŝ  1906 Elena Saraŝĉevskaja
----(bildo maldekstre:)

'La Lingvo Internacia Esperanto'

ESPERANTO

A lajĥte methode cu lernen

di internacionale hilfs ŝpraĥ

ohn der hilf fun a lehrer

-*-

cuzamegeŝtelt fun

JOSF BRESLER

diplomirter esperanto lehrer

'DIPLOMITO DE N. A. E. A.'

====== === ======
~ prajz 20 sent ~

-=-=-

arojsgegeben fun der buĥhandlung

Ŝ. DRUKERMAN,

50 Kanel Strit - Niu Jork

1909
----(bildo dekstre:)

DIE VELTŜPRAĤE

ESPERANTO

Das iz ajn naje ŝpraĥe, zehr ajn lajĥte vos jeder fer-

ŝtendiger mentŝ, kan zi erlernen in vejnige teg und vet

ziĥ kenen in ihr ferŝtendigen mit der gancer velt.

(...)

fun DOKTOR ESPERANTO

'Por Izraelidoj'

umgearbajtet fir dem judiŝen folk

fun HaNec
----

ייִדיש און עספּעראַנטאָ – אַ 160־יאָריקער ראָמאַן

JIDIŜ UN ESPERANTO - A 160-JORIKER ROMAN

דעם 15טן דעצעמבער האָבן די עספּעראַנטיסטן אַרום דער וועלט געפּראַוועט אַ יום־טובֿ – דעם 160ססן געבורטסטאָג פֿון אליעזר (לודוויק) זאַמענהאָף (1859 – 1917), דעם דערפֿינדער פֿון דער שפּראַך עספּעראַנטאָ.

Dem 15tn december hobn di esperantistn arim der velt gepravet(?) a jom-tov - dem 160ssn geburtstog fun Eliezer (Ludvik) Zamenhof (1859 - 1917), dem derfinder fun der ŝpraĥ Esperanto.

במשך פֿונעם פֿאַרגעגאַנגענעם יאָר זענען געשען אַ ריי עספּעראַנטאָ־יובילייען, וואָס האָבן אַ שײַכות צו זאַמענהאָפֿס מאַמע־לשון – ייִדיש. לאָמיר זיי פֿאַרסך־הכּלען. אָנהייבנדיק פֿון דער פֿריִיִקער תּקופֿה, ווען די באַטייליקטע אין יערלעכע עספּעראַנטאָ־קאָנגרעסן פֿלעגן שמועסן צווישן זיך אומאָפֿיציעל אויף ייִדיש, בלײַבט די ייִדישע שפּראַך אַ וויכטיקער עלעמענט פֿון דער עספּעראַנטיסטישער היסטאָרישער ירושה. צום בײַשפּיל, איז אין פֿעברואַר דערשינען אין פֿראַנקרײַך אַ נײַע אויסגאַבע פֿון זאַמענהאָפֿס ייִדישער גראַמאַטיק, איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ דורכן פּאָעט און שרײַבער יוסף כּהן־צדק.

Bemeŝeĥ(?dum?) funem fargegongenem jor zenen geŝen a raj esperanto-jubilejen, vos hobn a ŝajĥus(?ligon?) cu Zamenhofs mame-loŝn - jidiŝ. Lomir zej farsaĥ-haklen(?resumi?). Onhejbndik fun der friiker tkufe(?sezono,erao?), ven di batejlikte in jerleĥe esperanto-kongresn flegn ŝmuesn(?babili?) cviŝn ziĥ umoficiel ojf jidiŝ, blajbt di jidiŝe ŝpraĥ a viĥtiker element fun der esperantistiŝer historiŝer jeriŝe. Cum bajŝpil, iz in februar derŝinen in frankrajĥ a naje ojsgabe fun Zamenhofs jidiŝer gramatik, ibergezect ojf Esperanto durĥn poet un ŝrajber Josef Kohen-Cedek.

Eliezer Zamenhof iz gebojrn gevorn in der filŝpraĥiker ŝtot Bialistok, demolt Rusland. Ojf di ortike postkartleĥ hobn oft figurirt fir ŝpraĥn: dajtŝiŝ, pojliŝ, rusiŝ un jidiŝ. Jidn, el-pi-ruv (?plejmulte?) Litvakes, hot batrofn 70% fun der bialistoker bafelkering. In Zamenhofs ejgene jidiŝ-ŝafungen un forŝungen ŝpirt ziĥ a hŝpeh(?) funem litviŝ-rajsiŝn(?) dialekt. Jidiŝ iz far im dvqa(?) geven das mame-loŝn: der tate, a lerer fun dajtŝiŝ un francojziŝ, hot mit im fun kindvajz on geredt ojf rusiŝ. Zajendik noĥ a ŝiler, iz er ŝojn geven bakant mit engliŝ, griĥiŝ un loŝn-qodeŝ.

In 1879 hat Zamenhof ongeŝribn di erŝte sistematiŝe jidiŝe gramatik ojf der velt, vas blajbt noĥ alc balerndiq(?). Hgm(?kvankam?) noĥ inem 16tn jarhundert hobn a col dajtŝiŝe gelernte arojsgevizn a gevisn interese zum jidiŝn umgang-loŝn un ibergelozt gor viĥtike gramatiŝe bamerkungen, hobn zej betraĥt es blojz vi a min hosph(?) cu zejere hebreiŝe ŝtudies. Lehipuĥ(?), hat der ŝafer fun Esperanto betraĥt di &quot;naj-jidiŝe&quot; ŝpraĥ dafke(?ĝuste?) vi a vert far ziĥ, vos darf ziĥ niŝt reĥenen mit andere ŝpraĥn. Zamenhof iz geven ajner fin di erŝte kegner fun dajtŝmerizmen. Vi a novator mit an universalistiŝn veltbanem(?), hot er forgelejgt(?proponis?) cu ŝrajbn ojf jidiŝ mit latajniŝe ojtjes. Zejer an enleĥer ojslejg(?ortografio?) iz hajnt ongenumen in Esperanto.

S'iz interesant, az in gevise partim(?partoj?) ŝtimt zajn gramatik mit der sovetiŝer ortografie. Cum bajŝpil, hot Zamenhof geholtn, az di prepozicie &quot;ojf&quot; darf men ŝrajbn 'af', vi es hert ziĥ. Inem fal fun homonimen, hot er ober forgeŝlogn cu ŝrajbn gevise verter mitn ŝtumen 'h' un andere iberike ojtjes, cu maĥn klor dem genojen badajt. Vos ŝajĥ(?) dialektn, derklert Zamenhof blojz di hojpt-hiluqim(?) cviŝn dem litviŝn un pojliŝn jidiŝ. In zajn gramatik lejgt er for a pŝrh(?), vos ŝejdt ziĥ kmet niŝt unter funem hajntikn literariŝn jidiŝ. Faktiŝ, hot er mit 140 jor curik ŝojn derfundn di kll-ŝpraĥ, lang farn sovetn-farband JIVO.

Di jidiŝe gramatik, lktĥilh(?) ongeŝribn ojf rusiŝ, hot ziĥ dem jungn Zamenhofn nit ajngegebn cu farefntleĥn. A fragment fun ir hot er ibergeŝribn ojf jidiŝ un publikirt untern psevodnim 'Dr X' inem Vilner ĵurnal &quot;Lebn un visnŝaft&quot;.

Cum badojern, zenen in jener kurcer baŝrajbung, farefentleĥt in 1909, niŝt arajn dem mĥbrs(?aŭtoro?) poetiŝe eksperimentn. Erŝt in 1982 hot der Esperanto-historiker [[Adolf Holzhaus]] arojsgegebn Zamenhofs fule jidiŝe gramatik inem rusiŝn original un mit Kohen-Cedeks Esperanto-iberzecung. Folgndik di klasiŝe griĥiŝe teorie, brengt Zamenhof zajne ejgene mustern fun jidiŝe ferzn bnusĥ(?) jamb, ĥorej, daktil, amfibraĥi un anapest:

Es cien ziĥ ŝifn, es zingn di lajt,

es ŝojmen ziĥ frejleĥ di veln, -

dos gejen di jidn fun glut bafrajt

an ejgenem kojmen cu ŝteln.

Ven der junge Zamenhof hot geŝribn ot-di ŝiris(??), hot er ziĥ geholtn cionist. Zajn cionizm iz geven an umgevejntleĥer: er hot geglejbt, az jidn zoln ŝafn &quot;an ejgenem kojmen&quot;(?) baj di bregn funem tajĥ Misisipi, in Amerike anŝtot Palestine. Cum projekt funem farvandlen hebreiŝ in a tog-tegleĥer ŝmues-ŝpraĥ hot er ziĥ bacojgn bafiruŝ(?) skeptiŝ.

FUN JIDIŜ CU ESPERANTO

Afile in ernste historiŝe biĥer un esejen trefn ziĥ umpinktleĥkejtn un falŝe stereotipn vegn Zamehofn. Oft ŝrajbt men, az er hot, klumrŝt(?), ingancn farlojrn dem interes cu jidiŝe eninim(?) un iz plucem(?) ingancn aribergeŝprungen cum projekt fun a kinstleĥ loŝn. In der amtn(?vero?), ven Zamenhof hot geŝribn zajn jidiŝe gramatik, hot er noĥ demolt gehat ojsgearbet a friike variant fun der internacionaler ŝpraĥ. Fun jenem &quot;Proto-Esperanto&quot; zenen farblibn blojz ot-di(?ĉi tiuj?) pŝute(?) ŝiris(?kantoj? ?poemoj?), ganc karakterisitiŝe (di iberzecung iz majne):

al-di omfrajndŝaft cviŝn falker -

arop, arop, ŝojn kumt di cajt;

di gance mentŝhejt, ejn familie -

vert ĵe farejnikt, ale lajt.

Ven Zamenhof hot ŝtudirt di doktoraj in Moskve un Varŝe, hot er fartrojt dem tatn di ktbim(?libroj?) mit zajne ŝpraĥleĥe ĥiduŝim(?sanktaĵoj?); der foter hot zej aber farbrent. Ven zajn erŝter Esperanto-buĥ is arojs ojf rusiŝ in 1887, hot Zamenhof ziĥ taqe(?) kmat(?preskaŭ?) ingancn opgegebn - ojf vifl er hot gekent, arbetndik als okulist - mitn antviklen un farŝprajtn dos naje loŝn. Culib dem, vos er flegt ziĥ unterŝrajbn 'Doktoro Esperanto', &quot;doktor hofndiker&quot;, hobn zajne ĥsidim es ojsgenumen vi dem nomen fun der ŝpraĥ.

Fun cionizm hot Zamenhof ziĥ principiel opgezogt ltubt(?) an ejgener kosmopolitiŝer program, ober nit ingancn farlozt jidiŝ. In 1909 iz in Pariz arojs zajn Esperanto-iberzecung fun Ŝalom-Alejĥems dercejlung &quot;Di gimnazie&quot;; in 1929, noĥ zajn ptirh(?forpaso?), iz es vider arojs vi a bazunder biĥl un blajbt a viĥtiker muster fun der klasiŝer Esperanto-literatur.

שוין אין 1888 האָט נפֿתּלי־הערץ נײַמאָוויטש אַרויסגעגעבן אין וואַרשע זאַמענהאָפֿס ערשטן עספּעראַנטאָ־בוך אויף ייִדיש. ס׳איז טשיקאַווע, אַז אין פֿאַרגלײַך מיט זאַמענהאָפֿן אַליין שרײַבט דער מחבר אין אַן אומגעלומפּערטן דײַטשמערישן סטיל. יוסף ברעסלערס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק, וואָס איז דערשינען אין 1909, לײַדט פֿונעם זעלביקן חסרון. עס באַקומט זיך, אַז דער פֿאָטער פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלער שפּראַך איז געווען אַ בעסערער ייִדישיסט, ווי אַ טייל פֿון זײַנע ייִדיש־שפּראַכיקע נאָכפֿאָלגער.

Ŝojn in 1888 hot [[Naftali Hertz Najemanoviĉ|Naftali-Herc Najmoviĉ]] arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave(?kurioze?), az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr(?aŭtoro?) in an umgelumpertn(?) dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun(?difekto?). Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.

אויך אין 1909 איז אין אָדעס אַרויס דוד האָרוויצס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק אויף העברעיִש, באַגלייט מיט אַ דרײַ־שפּראַכיק העברעיִש־ייִדיש־עספּעראַנטיש ווערטערביכל. אין 1966 האָט האַרי פֿײַנמאַן פֿאַרעפֿנטלעכט אין מאָנטרעאָל דעם ״פֿילפֿאַכן״ ייִדיש־עספּעראַנטישן און עספּעראַנטיש־ייִדישן ווערטערבוך. נאָך גרעסער איז ח. רוסאַקס צוויי־בענדיקער ״ענציקלאָפּעדישער ווערטערבוך עספּעראַנטאָ־יִידיש״, וואָס איז דערשינען אין 1969.

Ojĥ in 1909 iz in Odes arojs David Horvics Esperanto-gramatik ojf hebreiŝ, baglajt mit a draj-ŝpraĥik hebreiŝ-jidiŝ-esperantiŝ verterbiĥl. In 1966 hot [[Harry Fineman|Hari Fajnman]] farefentleĥt in Montreal dem &quot;filfaĥn&quot; jidiŝ-esperantiŝn un esperantiŝ-jidiŝn verterbuĥ. Noĥ greser iz Ĥ. Rusaks cvaj-bendiker &quot;Enciklopediŝer verterbuĥ Esperanto-Jidiŝ&quot;, vos iz derŝinen in 1969.

ווי באַלד עספּעראַנטאָ האָט שוין לאַנג דערלעבט ביז 120 יאָר און בלײַבט ווײַטער געזונט און שטאַרק, האָט זיך אַנטוויקלט אַ גאַנץ געביט אין ליגנוויסטיק און סאָציאַלע שטודיעס – עספּעראַנטאָלאָגיע. ניט ווייניק עספּעראַנטאָלאָגן אינטערעסירן זיך אַקטיוו מיט ייִדיש. למשל, דער שווייצאַרישער שרײַבער און דיכטער קלאָד פּיראָן האָט געלערנט ייִדיש, כּדי בעסער צו פֿאַרשטיין די פֿאָרגעשיכטע פֿון געוויסע ווערטער און גראַמאַטישע פּרטים אין זאַמענהאָפֿס לשון.

Vi bald Esperanto hot ŝojn lang derlebt biz 120 jor un blajbt vajter gezunt un ŝtark, hot ziĥ antvikelt a ganc gebit in lingvistik un sociale ŝtudies - esperantologie. Nit vejnik esperantologn interesirn ziĥ aktiv mit jidiŝ. Lmŝl(?ekzemple?), der ŝvejceriŝer ŝrajber un diĥter [[Claude Piron|Klod Piron]] hot gelernt jidiŝ, kdi(?por ke?) beser cu farŝtejn di forgeŝiĥte fun gevise verter un gramatiŝer partim(?) in Zamenhofs loŝn.

אויפֿן ערשטן בליק, קאָן זיך שאַפֿן אַן אײַנדרוק, אַז עספּעראַנטאָ זעט אויס ווי עפּעס אַ פֿאַראיינפֿאַכט געמיש פֿון פֿראַנצויזיש מיט שפּאַניש צי איטאַליעניש. ווען זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן לשון, איז פֿראַנצויזיש געווען די וויכטיקסטע אייראָפּעיִשע לינגוואַ־פֿראַנקאַ; די פֿראַנצויזישע גראַמאַטיק איז אָבער נישט פֿון די לײַכטע. זאַמענהאָף האָט אויסגעקליבן על־פּי־רובֿ פֿראַנצויזישע אָדער ענלעכע שפּאַניש־איטאַליענישע ווערטער און זיך געגעבן אַן עצה, ווי אַזוי צוצוגעבן צו זײַן שאַפֿונג די רוסישע פֿרײַהייט פֿונעם ווערטער־סדר און דאָס ענגלישע גראַמאַטישע פּשטות. טראַכטן האָט ער געטראַכט אויף רוסיש און אויף ייִדיש, דערפֿאַר שפּירט זיך אין דער שפּראַך גאַנץ בולט אַן אַלגעמיינער מיזרח־אייראָפּעיִשער בוי. אַזוי ווי ייִדיש איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט די סלאַווישע לשונות, איז אָפֿט שווער צו זאָגן, פֿונוואַנען עס שטאַמען געוויסע עספּעראַנטישע ווערטער און קאָנסטרוקציעס.

Ojfn erŝtn blik, kon ziĥ ŝafn an ajndruk, az esperanto zet ojs vi epes a farajnfaĥt gemiŝ fun francojziŝ mit ŝpaniŝ ci italieniŝ. Ven Zamenhof hot geŝafn zajn loŝn, iz francojziŝ geven di viĥtikste ejropeiŝe lingva-franka; di francojziŝe gramatik iz ober niŝt fun di lajĥte. Zamenhof hot ojsgeklibn (?) el-pi-ruv(?plejmulte?) francojziŝe oder enleĥe ŝpaniŝ-italieniŝe verter un ziĥ gegebn an ech(?), vi azoj cucugebn cu zajn ŝafung di rusiŝe frajhejt funem verter-seder un dos engliŝe gramatiŝe paŝtus(?). Traĥtn hat er getraĥt ojf rusiŝ un ojf jidiŝ, derfar ŝpirt ziĥ in der ŝpraĥ ganc bult(?) an algemejner mizraĥ-ejropeiŝer boj. Azoj vi jidiŝ iz ŝtark farbundn mit di slaviŝe loŝines, iz oft ŝver cu zogn, funvanen es ŝtamen gevise esperantiŝe verter un konstrukcies.

זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן שפּראַך אויפֿן סמך פֿון די גרעסטע אייראָפּעיִשע לשונות. ס׳זעט אויס, אַז ער האָט ניט געוואָלט אַרײַנמישן קיין ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן. פֿונדעסטוועגן, באַטראַכט דער באַקאַנטער ייִדיש־פֿאָרשער פּאָל וועקסלער עספּעראַנטאָ ווי אַ רעלעקסיפֿיצירטן ייִדיש – אַ שאַפֿונג פֿון אַ ייִדיש־רעדער, וועלכער האָט די אינערלעכע סטרוקטור פֿון זײַן מאַמע־לשון אַריבערגעפֿלאַנצט אויף אַן אַנדער באָדן. הגם ס׳רובֿ לינגוויסטן זענען נישט מסכּים מיט וועקסלערס גוזמאדיקע טעאָריעס, באַווײַזט זיך אין עספּעראַנטאָ אַ ממשותדיקער ייִדישער הינטערגרונט. אָפֿטמאָל פֿירט זיך דער גערמאַנישער שיכט פֿון דער שפּראַך דווקא ווי אויף ייִדיש. עס קאָן זײַן, אַז פֿון ייִדיש שטאַמט אַפֿילו דער עצם־געדאַנק צונויפֿצושמעלצן פֿאַרשיידענע שפּראַך־גרופּעס איניינעם אויף אַן אָרגאַנישן אופֿן.

Zamenhof hot geŝafn zajn ŝpraĥ ojfn samaĥ(?fundamento?) fun di greste ejropeiŝe loŝinis. S'zet ojz, az er hot niŝt gevolt arajnmiŝn kajn specifiŝ jidiŝe element. Fundestvegn batraĥt der bakanter jidiŝ-forŝer [[Paul Wexler (lingvisto)|Pol Veksler]] Esperanto vi a [[releksikigo|releksificirtn]] jidiŝ - a ŝafung fun a jidiŝ-reder, velĥer hot di inerleĥe struktur fun zajn name-loŝn aribergeflanct ojf an ander bodn. Hagam(?malgraŭ?) s'ruv(?plej?) lingvistn zenen niŝt maskem(?konsentas?) mit Vekslers guzmadike(?ekstravagantaj?) teories, bavajzt ziĥ in Esperanto a mmŝutdiker(?vera?) jidiŝer hintergrund. Oftmal fint ziĥ der germaniŝer ŝiĥt fun der ŝpraĥ dafke(?precize?) vi ojf jidiŝ. Es kon zajn, az fun jidiŝ ŝtamt afile der ecm(?esenco?)-gedank cunojfcuŝmelcn farŝejdene ŝpraĥgrupes inejnem ojf an organiŝn ofn.

און הײַנט?

Un hajnt?

עספּעראַנטאָ איז שוין לאַנג געוואָרן אַ לעבעדיקע שפּראַך, ניט אינגאַנצן אַ קינסטלעכע. צום ווייניקסטן אַ טויזנט מענטשן אַרום דער וועלט זענען נאַטירלעכע עספּעראַנטאָ־רעדער, וואָס קענען די שפּראַך פֿון קינדווײַז אָן; אַ באַקאַנטער בײַשפּיל איז דער אַמעריקאַנער גבֿיר דזשאָרדזש סאָראָס. צענדליקער מוזיקאַלישע גרופּעס זינגען אויף עספּעראַנטאָ אין כּלעריי סטילן, עס באַווײַזן זיך כּסדר נײַע ביכער, זשורנאַלן און וועבזײַטן. ס׳וואָלט געווען כּדאַי, אַז אונדזערע ייִדישיסטן זאָלן אָפּצולערנען בײַ די עספּעראַנטיסטיסטן זייער אַקטיוויזם און ענטוזיאַזם.

Esperanto iz ŝojn lang gevorn a lebedike ŝpraĥ, nit ingancn a kinstleĥe. Cim vejnikstn a tojznt menĉn arim der velt zenen natirleĥe Esperanto-reder, vos kenen di ŝpraĥ fun kindvajz on; a bakanter bajŝpil iz der amerikaner gvir(?riĉulo?) [[George Soros|Ĝorĝ Soros]]. Cendliker muzikaliŝe grupes zingen ojf Esperanto in klerej(?) stiln, ez bavajzn ziĥ ksdr(?) naje biĥer, ĵurnaln un vebzajtn. S'volt geven kdai(?), az undzere jidiŝistn zoln opculernen baj di esperantististn zejer aktivizm un entuziazm.

אין 1992 האָט זיך אין די פּעטערבורגער ביכערקראָמען באַוויזן באָריס קאָלקערס לערנבוך פֿון עספּעראַנטאָ, וואָס בלײַבט פּאָפּולער אויפֿן רוסיש־שפּראַכיקן שטח. כ׳האָב זיך דעמאָלט געלערנט אין שקאָלע. ייִדיש האָב איך דעמאָלט שוין נישקשהדיק געקענט און אַקטיוו געלערנט לשון־קודש. נאָך אַ פּאָר קלאַס־חבֿרים האָבן געקויפֿט דעם־אָ לערנבוך און מיר פֿלעגן עס לייענען אויף די הפֿסקות. אויף צו להכעיס האָב איך אָפֿט געלייענט ״סאָוועטיש היימלאַנד״ אונטער דער פּאַרטע בעת די לימודים פֿון ענגליש. פֿון צײַט צו צײַט האָב איך שטודירט עספּעראַנטאָ – אַבי נישט דעם נודנעם ענגליש, וועלכן עס קענען שוין מיליאַרדן מענטשן! פֿון קיין שײַכות צווישן ייִדיש און עספּעראַנטאָ האָב איך דעמאָלט ניט געוווּסט און ניט געקלערט.

In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn [[Boris Kolker|Baris Kolkers]] lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝeteĥ(?teritorio,distrikto?). Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. Jidiŝ hob iĥ demolt ŝojn niŝkŝhdik(?) gekent un aktiv gelernt loŝn-kodeŝ. Noĥ a par klas-ĥaverim hobn gekojft dem-o lernbuĥ un mir flegn es lejenen ojf di hfskut(?). Ojf cu lhĥeis(?) hob iĥ oft gelejent &quot;Sovetiŝ hejmland&quot; unter der parte bet unter di limodim(?studfakoj?) fun engliŝ. Fun cajt cu cajt hob iĥ ŝtudirt Esperanto - abi(?) niŝt dem nudnem(?) engliŝ, velĥn es kenen ŝojn miliardn menĉn! Fun kajn ŝajĥus cviŝn jidiŝ un Esperanto hob iĥ demolt nit gevust un nit geklert(?).

מיט אַ צענדליק יאָר שפּעטער, ווען איך האָב געוווינט אין ניו־יאָרק און געאַרבעט אינעם ״פֿאָרווערטס״, האָב איך פּלוצעם באַקומען פֿון קאָלקערן אַ בריוו און אויסגעפֿונען, אַז ער, זײַענדיק אַ געבוירענער אין טיראַספּאָל, מאָלדאַוויע, קען ייִדיש פֿון דער היים און לייענט ייִדישע צײַטונגען. אַ קליינע וועלט! הײַנט איז ער אַ בן־שמונים, וווינט אין פֿשאַ און פֿאַרנעמט זיך ווײַטער מיט עספּעראַנטאָ־טעטיקייט. ווי ער האָט מיר איבערגעגעבן, האָט ער אין דער יוגנט געוואָלט ווערן אַ ייִדישער שרײַבער, נאָר שפּעטער זיך שטאַרק פֿאַראינטערעסירט מיט עספּעראַנטאָ.

Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun [[Boris Kolker|Kalker]]n a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in [[Tiraspol]], [[Moldavio|Maldavie]], ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in [[Usono|FŜA]] un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.

פֿאַרשיידענע אונטערנעמונגען אין שײַכות מיטן פֿאַרגאַנגענעם זאַמענהאָף־טאָג זענען אין דעצעמבער פֿאָרגעקומען אין צענדליקער רוסלענדישע שטעט – צום בײַשפּיל, אין טיכווין. באַקאַנט מיט אירע מיטל־עלטערלעכע מאָנאַסטירן און פּרעכטיקע נאַטור־פּייזאַזשן, איז די אַלטע רוסישע שטאָט אין דער לענינגראַדער געגנט אויך אַ צענטער פֿון דער עספּעראַנטאָ־קולטור. דאָרטן וווינט דער עספּעראַנטאָ־אַקטיוויסט משה בראָנשטיין – אַ שרײַבער, פּאָעט און מוזיקאַנט, וועלכער פֿירט אָן מיט דער קולטור־פּראָגראַם פֿון די עספּעראַנטיסטישע וועלט־קאָנגרעסן. דעם פֿאַרגאַנגענעם זומער האָט ער געפּראַוועט זײַן 70־יאָריקן יוביליי. אַחוץ אייגענע ווערק, האָט ער איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ אַ צאָל פֿאַנטאַסטישע ביכער פֿון באָריס און אַרקאַדי סטרוגאַצקי.

בראָנשטיין, אַ געבוירענער אין אוקראַיִנע, קען גוט ייִדיש. ער גיט איבער, אַז ווען ער רעדט אויף עספּעראַנטאָ, הייבט ער אָן טראַכטן אויף רוסיש און צומאָל אויפֿן מאַמע־לשון. קומט אויס, אַז די פּרשה פֿון ייִדיש־עספּעראַנטישע באַציִונגען גייט ווײַטער אָן!

יואל מאַטוועיעוו

[[Joel Matvejev]]</text>
      <sha1>ar55hwgnulggvxqyvkv288rpxvzbjw0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393025</id>
      <parentid>9392978</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23625" sha1="a68jf2g72q1t3rnjls409dh6jysi700" xml:space="preserve">https://www.gazetaeao.ru/160-2/

Jidiŝ un Esperanto

05.02.2020 Birobiĝaner Ŝtern  Idiŝ  1906 Elena Saraŝĉevskaja
----(bildo maldekstre:)

'La Lingvo Internacia Esperanto'

ESPERANTO

A lajĥte methode cu lernen

di internacionale hilfs ŝpraĥ

ohn der hilf fun a lehrer

-*-

cuzamegeŝtelt fun

JOSF BRESLER

diplomirter esperanto lehrer

'DIPLOMITO DE N. A. E. A.'

====== === ======
~ prajz 20 sent ~

-=-=-

arojsgegeben fun der buĥhandlung

Ŝ. DRUKERMAN,

50 Kanel Strit - Niu Jork

1909
----(bildo dekstre:)

DIE VELTŜPRAĤE

ESPERANTO

Das iz ajn naje ŝpraĥe, zehr ajn lajĥte vos jeder fer-

ŝtendiger mentŝ, kan zi erlernen in vejnige teg und vet

ziĥ kenen in ihr ferŝtendigen mit der gancer velt.

(...)

fun DOKTOR ESPERANTO

'Por Izraelidoj'

umgearbajtet fir dem judiŝen folk

fun HaNec
----

ייִדיש און עספּעראַנטאָ – אַ 160־יאָריקער ראָמאַן

JIDIŜ UN ESPERANTO - A 160-JORIKER ROMAN

דעם 15טן דעצעמבער האָבן די עספּעראַנטיסטן אַרום דער וועלט געפּראַוועט אַ יום־טובֿ – דעם 160ססן געבורטסטאָג פֿון אליעזר (לודוויק) זאַמענהאָף (1859 – 1917), דעם דערפֿינדער פֿון דער שפּראַך עספּעראַנטאָ.

Dem 15tn december hobn di esperantistn arim der velt gepravet(?) a jom-tov - dem 160ssn geburtstog fun Eliezer (Ludvik) Zamenhof (1859 - 1917), dem derfinder fun der ŝpraĥ Esperanto.

במשך פֿונעם פֿאַרגעגאַנגענעם יאָר זענען געשען אַ ריי עספּעראַנטאָ־יובילייען, וואָס האָבן אַ שײַכות צו זאַמענהאָפֿס מאַמע־לשון – ייִדיש. לאָמיר זיי פֿאַרסך־הכּלען. אָנהייבנדיק פֿון דער פֿריִיִקער תּקופֿה, ווען די באַטייליקטע אין יערלעכע עספּעראַנטאָ־קאָנגרעסן פֿלעגן שמועסן צווישן זיך אומאָפֿיציעל אויף ייִדיש, בלײַבט די ייִדישע שפּראַך אַ וויכטיקער עלעמענט פֿון דער עספּעראַנטיסטישער היסטאָרישער ירושה. צום בײַשפּיל, איז אין פֿעברואַר דערשינען אין פֿראַנקרײַך אַ נײַע אויסגאַבע פֿון זאַמענהאָפֿס ייִדישער גראַמאַטיק, איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ דורכן פּאָעט און שרײַבער יוסף כּהן־צדק.

Bemeŝeĥ(?dum?) funem fargegongenem jor zenen geŝen a raj esperanto-jubilejen, vos hobn a ŝajĥus(?ligon?) cu Zamenhofs mame-loŝn - jidiŝ. Lomir zej farsaĥ-haklen(?resumi?). Onhejbndik fun der friiker tkufe(?sezono,erao?), ven di batejlikte in jerleĥe esperanto-kongresn flegn ŝmuesn(?babili?) cviŝn ziĥ umoficiel ojf jidiŝ, blajbt di jidiŝe ŝpraĥ a viĥtiker element fun der esperantistiŝer historiŝer jeriŝe. Cum bajŝpil, iz in februar derŝinen in frankrajĥ a naje ojsgabe fun Zamenhofs jidiŝer gramatik, ibergezect ojf Esperanto durĥn poet un ŝrajber Josef Kohen-Cedek.

Eliezer Zamenhof iz gebojrn gevorn in der filŝpraĥiker ŝtot Bialistok, demolt Rusland. Ojf di ortike postkartleĥ hobn oft figurirt fir ŝpraĥn: dajtŝiŝ, pojliŝ, rusiŝ un jidiŝ. Jidn, el-pi-ruv (?plejmulte?) Litvakes, hot batrofn 70% fun der bialistoker bafelkering. In Zamenhofs ejgene jidiŝ-ŝafungen un forŝungen ŝpirt ziĥ a hŝpeh(?) funem litviŝ-rajsiŝn(?) dialekt. Jidiŝ iz far im dvqa(?) geven das mame-loŝn: der tate, a lerer fun dajtŝiŝ un francojziŝ, hot mit im fun kindvajz on geredt ojf rusiŝ. Zajendik noĥ a ŝiler, iz er ŝojn geven bakant mit engliŝ, griĥiŝ un loŝn-qodeŝ.

In 1879 hat Zamenhof ongeŝribn di erŝte sistematiŝe jidiŝe gramatik ojf der velt, vas blajbt noĥ alc balerndiq(?). Hgm(?kvankam?) noĥ inem 16tn jarhundert hobn a col dajtŝiŝe gelernte arojsgevizn a gevisn interese zum jidiŝn umgang-loŝn un ibergelozt gor viĥtike gramatiŝe bamerkungen, hobn zej betraĥt es blojz vi a min hosph(?) cu zejere hebreiŝe ŝtudies. Lehipuĥ(?kontraŭe?), hat der ŝafer fun Esperanto betraĥt di &quot;naj-jidiŝe&quot; ŝpraĥ dafke(?ĝuste?) vi a vert far ziĥ, vos darf ziĥ niŝt reĥenen mit andere ŝpraĥn. Zamenhof iz geven ajner fin di erŝte kegner fun dajtŝmerizmen. Vi a novator mit an universalistiŝn veltbanem(?), hot er forgelejgt(?proponis?) cu ŝrajbn ojf jidiŝ mit latajniŝe ojtjes. Zejer an enleĥer ojslejg(?ortografio?) iz hajnt ongenumen in Esperanto.

S'iz interesant, az in gevise partim(?partoj?) ŝtimt zajn gramatik mit der sovetiŝer ortografie. Cum bajŝpil, hot Zamenhof geholtn, az di prepozicie &quot;ojf&quot; darf men ŝrajbn 'af', vi es hert ziĥ. Inem fal fun homonimen, hot er ober forgeŝlogn cu ŝrajbn gevise verter mitn ŝtumen 'h' un andere iberike ojtjes, cu maĥn klor dem genojen badajt. Vos ŝajĥ(?) dialektn, derklert Zamenhof blojz di hojpt-hiluqim(?) cviŝn dem litviŝn un pojliŝn jidiŝ. In zajn gramatik lejgt er for a pŝrh(?), vos ŝejdt ziĥ kmet niŝt unter funem hajntikn literariŝn jidiŝ. Faktiŝ, hot er mit 140 jor curik ŝojn derfundn di kll-ŝpraĥ, lang farn sovetn-farband JIVO.

Di jidiŝe gramatik, lktĥilh(?) ongeŝribn ojf rusiŝ, hot ziĥ dem jungn Zamenhofn nit ajngegebn cu farefntleĥn. A fragment fun ir hot er ibergeŝribn ojf jidiŝ un publikirt untern psevodnim 'Dr X' inem Vilner ĵurnal &quot;Lebn un visnŝaft&quot;.

Cum badojern, zenen in jener kurcer baŝrajbung, farefentleĥt in 1909, niŝt arajn dem mĥbrs(?aŭtoro?) poetiŝe eksperimentn. Erŝt in 1982 hot der Esperanto-historiker [[Adolf Holzhaus]] arojsgegebn Zamenhofs fule jidiŝe gramatik inem rusiŝn original un mit Kohen-Cedeks Esperanto-iberzecung. Folgndik di klasiŝe griĥiŝe teorie, brengt Zamenhof zajne ejgene mustern fun jidiŝe ferzn bnusĥ(?) jamb, ĥorej, daktil, amfibraĥi un anapest:

Es cien ziĥ ŝifn, es zingn di lajt,

es ŝojmen ziĥ frejleĥ di veln, -

dos gejen di jidn fun glut bafrajt

an ejgenem kojmen cu ŝteln.

Ven der junge Zamenhof hot geŝribn ot-di ŝiris(??), hot er ziĥ geholtn cionist. Zajn cionizm iz geven an umgevejntleĥer: er hot geglejbt, az jidn zoln ŝafn &quot;an ejgenem kojmen&quot;(?) baj di bregn funem tajĥ Misisipi, in Amerike anŝtot Palestine. Cum projekt funem farvandlen hebreiŝ in a tog-tegleĥer ŝmues-ŝpraĥ hot er ziĥ bacojgn bafiruŝ(?) skeptiŝ.

FUN JIDIŜ CU ESPERANTO

Afile in ernste historiŝe biĥer un esejen trefn ziĥ umpinktleĥkejtn un falŝe stereotipn vegn Zamehofn. Oft ŝrajbt men, az er hot, klumrŝt(?), ingancn farlojrn dem interes cu jidiŝe eninim(?) un iz plucem(?) ingancn aribergeŝprungen cum projekt fun a kinstleĥ loŝn. In der amtn(?vero?), ven Zamenhof hot geŝribn zajn jidiŝe gramatik, hot er noĥ demolt gehat ojsgearbet a friike variant fun der internacionaler ŝpraĥ. Fun jenem &quot;Proto-Esperanto&quot; zenen farblibn blojz ot-di(?ĉi tiuj?) pŝute(?) ŝiris(?kantoj? ?poemoj?), ganc karakterisitiŝe (di iberzecung iz majne):

al-di omfrajndŝaft cviŝn falker -

arop, arop, ŝojn kumt di cajt;

di gance mentŝhejt, ejn familie -

vert ĵe farejnikt, ale lajt.

Ven Zamenhof hot ŝtudirt di doktoraj in Moskve un Varŝe, hot er fartrojt dem tatn di ktbim(?libroj?) mit zajne ŝpraĥleĥe ĥiduŝim(?sanktaĵoj?); der foter hot zej aber farbrent. Ven zajn erŝter Esperanto-buĥ is arojs ojf rusiŝ in 1887, hot Zamenhof ziĥ taqe(?) kmat(?preskaŭ?) ingancn opgegebn - ojf vifl er hot gekent, arbetndik als okulist - mitn antviklen un farŝprajtn dos naje loŝn. Culib dem, vos er flegt ziĥ unterŝrajbn 'Doktoro Esperanto', &quot;doktor hofndiker&quot;, hobn zajne ĥsidim es ojsgenumen vi dem nomen fun der ŝpraĥ.

Fun cionizm hot Zamenhof ziĥ principiel opgezogt ltubt(?) an ejgener kosmopolitiŝer program, ober nit ingancn farlozt jidiŝ. In 1909 iz in Pariz arojs zajn Esperanto-iberzecung fun Ŝalom-Alejĥems dercejlung &quot;Di gimnazie&quot;; in 1929, noĥ zajn ptirh(?forpaso?), iz es vider arojs vi a bazunder biĥl un blajbt a viĥtiker muster fun der klasiŝer Esperanto-literatur.

שוין אין 1888 האָט נפֿתּלי־הערץ נײַמאָוויטש אַרויסגעגעבן אין וואַרשע זאַמענהאָפֿס ערשטן עספּעראַנטאָ־בוך אויף ייִדיש. ס׳איז טשיקאַווע, אַז אין פֿאַרגלײַך מיט זאַמענהאָפֿן אַליין שרײַבט דער מחבר אין אַן אומגעלומפּערטן דײַטשמערישן סטיל. יוסף ברעסלערס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק, וואָס איז דערשינען אין 1909, לײַדט פֿונעם זעלביקן חסרון. עס באַקומט זיך, אַז דער פֿאָטער פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלער שפּראַך איז געווען אַ בעסערער ייִדישיסט, ווי אַ טייל פֿון זײַנע ייִדיש־שפּראַכיקע נאָכפֿאָלגער.

Ŝojn in 1888 hot [[Naftali Hertz Najemanoviĉ|Naftali-Herc Najmoviĉ]] arojsgegebn in Varŝe Zamenhofs erŝtn Esperanto-buĥ ojf jidiŝ. S'iz ĉikave(?kurioze?), az in farglajĥ mit Zamenhofn alejn ŝrajbt der mĥbr(?aŭtoro?) in an umgelumpertn(?) dajĉmeriŝn stil. Josef Breslers Esperanto-gramatik, vos iz derŝinen in 1909, lajdt funem zelbikn ĥasrun(?difekto?). Es bakumt ziĥ, az der fater fun der internacionaler ŝpraĥ iz geven a beserer jidiŝist, vi a tejl fun zajne jidiŝ-ŝpraĥike naĥfolger.

אויך אין 1909 איז אין אָדעס אַרויס דוד האָרוויצס עספּעראַנטאָ־גראַמאַטיק אויף העברעיִש, באַגלייט מיט אַ דרײַ־שפּראַכיק העברעיִש־ייִדיש־עספּעראַנטיש ווערטערביכל. אין 1966 האָט האַרי פֿײַנמאַן פֿאַרעפֿנטלעכט אין מאָנטרעאָל דעם ״פֿילפֿאַכן״ ייִדיש־עספּעראַנטישן און עספּעראַנטיש־ייִדישן ווערטערבוך. נאָך גרעסער איז ח. רוסאַקס צוויי־בענדיקער ״ענציקלאָפּעדישער ווערטערבוך עספּעראַנטאָ־יִידיש״, וואָס איז דערשינען אין 1969.

Ojĥ in 1909 iz in Odes arojs David Horvics Esperanto-gramatik ojf hebreiŝ, baglajt mit a draj-ŝpraĥik hebreiŝ-jidiŝ-esperantiŝ verterbiĥl. In 1966 hot [[Harry Fineman|Hari Fajnman]] farefentleĥt in Montreal dem &quot;filfaĥn&quot; jidiŝ-esperantiŝn un esperantiŝ-jidiŝn verterbuĥ. Noĥ greser iz Ĥ. Rusaks cvaj-bendiker &quot;Enciklopediŝer verterbuĥ Esperanto-Jidiŝ&quot;, vos iz derŝinen in 1969.

ווי באַלד עספּעראַנטאָ האָט שוין לאַנג דערלעבט ביז 120 יאָר און בלײַבט ווײַטער געזונט און שטאַרק, האָט זיך אַנטוויקלט אַ גאַנץ געביט אין ליגנוויסטיק און סאָציאַלע שטודיעס – עספּעראַנטאָלאָגיע. ניט ווייניק עספּעראַנטאָלאָגן אינטערעסירן זיך אַקטיוו מיט ייִדיש. למשל, דער שווייצאַרישער שרײַבער און דיכטער קלאָד פּיראָן האָט געלערנט ייִדיש, כּדי בעסער צו פֿאַרשטיין די פֿאָרגעשיכטע פֿון געוויסע ווערטער און גראַמאַטישע פּרטים אין זאַמענהאָפֿס לשון.

Vi bald Esperanto hot ŝojn lang derlebt biz 120 jor un blajbt vajter gezunt un ŝtark, hot ziĥ antvikelt a ganc gebit in lingvistik un sociale ŝtudies - esperantologie. Nit vejnik esperantologn interesirn ziĥ aktiv mit jidiŝ. Lmŝl(?ekzemple?), der ŝvejceriŝer ŝrajber un diĥter [[Claude Piron|Klod Piron]] hot gelernt jidiŝ, kdi(?por ke?) beser cu farŝtejn di forgeŝiĥte fun gevise verter un gramatiŝer partim(?) in Zamenhofs loŝn.

אויפֿן ערשטן בליק, קאָן זיך שאַפֿן אַן אײַנדרוק, אַז עספּעראַנטאָ זעט אויס ווי עפּעס אַ פֿאַראיינפֿאַכט געמיש פֿון פֿראַנצויזיש מיט שפּאַניש צי איטאַליעניש. ווען זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן לשון, איז פֿראַנצויזיש געווען די וויכטיקסטע אייראָפּעיִשע לינגוואַ־פֿראַנקאַ; די פֿראַנצויזישע גראַמאַטיק איז אָבער נישט פֿון די לײַכטע. זאַמענהאָף האָט אויסגעקליבן על־פּי־רובֿ פֿראַנצויזישע אָדער ענלעכע שפּאַניש־איטאַליענישע ווערטער און זיך געגעבן אַן עצה, ווי אַזוי צוצוגעבן צו זײַן שאַפֿונג די רוסישע פֿרײַהייט פֿונעם ווערטער־סדר און דאָס ענגלישע גראַמאַטישע פּשטות. טראַכטן האָט ער געטראַכט אויף רוסיש און אויף ייִדיש, דערפֿאַר שפּירט זיך אין דער שפּראַך גאַנץ בולט אַן אַלגעמיינער מיזרח־אייראָפּעיִשער בוי. אַזוי ווי ייִדיש איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט די סלאַווישע לשונות, איז אָפֿט שווער צו זאָגן, פֿונוואַנען עס שטאַמען געוויסע עספּעראַנטישע ווערטער און קאָנסטרוקציעס.

Ojfn erŝtn blik, kon ziĥ ŝafn an ajndruk, az esperanto zet ojs vi epes a farajnfaĥt gemiŝ fun francojziŝ mit ŝpaniŝ ci italieniŝ. Ven Zamenhof hot geŝafn zajn loŝn, iz francojziŝ geven di viĥtikste ejropeiŝe lingva-franka; di francojziŝe gramatik iz ober niŝt fun di lajĥte. Zamenhof hot ojsgeklibn (?) el-pi-ruv(?plejmulte?) francojziŝe oder enleĥe ŝpaniŝ-italieniŝe verter un ziĥ gegebn an ech(?), vi azoj cucugebn cu zajn ŝafung di rusiŝe frajhejt funem verter-seder un dos engliŝe gramatiŝe paŝtus(?). Traĥtn hat er getraĥt ojf rusiŝ un ojf jidiŝ, derfar ŝpirt ziĥ in der ŝpraĥ ganc bult(?) an algemejner mizraĥ-ejropeiŝer boj. Azoj vi jidiŝ iz ŝtark farbundn mit di slaviŝe loŝines, iz oft ŝver cu zogn, funvanen es ŝtamen gevise esperantiŝe verter un konstrukcies.

זאַמענהאָף האָט געשאַפֿן זײַן שפּראַך אויפֿן סמך פֿון די גרעסטע אייראָפּעיִשע לשונות. ס׳זעט אויס, אַז ער האָט ניט געוואָלט אַרײַנמישן קיין ספּעציפֿיש ייִדישע עלעמענטן. פֿונדעסטוועגן, באַטראַכט דער באַקאַנטער ייִדיש־פֿאָרשער פּאָל וועקסלער עספּעראַנטאָ ווי אַ רעלעקסיפֿיצירטן ייִדיש – אַ שאַפֿונג פֿון אַ ייִדיש־רעדער, וועלכער האָט די אינערלעכע סטרוקטור פֿון זײַן מאַמע־לשון אַריבערגעפֿלאַנצט אויף אַן אַנדער באָדן. הגם ס׳רובֿ לינגוויסטן זענען נישט מסכּים מיט וועקסלערס גוזמאדיקע טעאָריעס, באַווײַזט זיך אין עספּעראַנטאָ אַ ממשותדיקער ייִדישער הינטערגרונט. אָפֿטמאָל פֿירט זיך דער גערמאַנישער שיכט פֿון דער שפּראַך דווקא ווי אויף ייִדיש. עס קאָן זײַן, אַז פֿון ייִדיש שטאַמט אַפֿילו דער עצם־געדאַנק צונויפֿצושמעלצן פֿאַרשיידענע שפּראַך־גרופּעס איניינעם אויף אַן אָרגאַנישן אופֿן.

Zamenhof hot geŝafn zajn ŝpraĥ ojfn samaĥ(?fundamento?) fun di greste ejropeiŝe loŝinis. S'zet ojz, az er hot niŝt gevolt arajnmiŝn kajn specifiŝ jidiŝe element. Fundestvegn batraĥt der bakanter jidiŝ-forŝer [[Paul Wexler (lingvisto)|Pol Veksler]] Esperanto vi a [[releksikigo|releksificirtn]] jidiŝ - a ŝafung fun a jidiŝ-reder, velĥer hot di inerleĥe struktur fun zajn name-loŝn aribergeflanct ojf an ander bodn. Hagam(?malgraŭ?) s'ruv(?plej?) lingvistn zenen niŝt maskem(?konsentas?) mit Vekslers guzmadike(?ekstravagantaj?) teories, bavajzt ziĥ in Esperanto a mmŝutdiker(?vera?) jidiŝer hintergrund. Oftmal fint ziĥ der germaniŝer ŝiĥt fun der ŝpraĥ dafke(?precize?) vi ojf jidiŝ. Es kon zajn, az fun jidiŝ ŝtamt afile der ecm(?esenco?)-gedank cunojfcuŝmelcn farŝejdene ŝpraĥgrupes inejnem ojf an organiŝn ofn.

און הײַנט?

Un hajnt?

עספּעראַנטאָ איז שוין לאַנג געוואָרן אַ לעבעדיקע שפּראַך, ניט אינגאַנצן אַ קינסטלעכע. צום ווייניקסטן אַ טויזנט מענטשן אַרום דער וועלט זענען נאַטירלעכע עספּעראַנטאָ־רעדער, וואָס קענען די שפּראַך פֿון קינדווײַז אָן; אַ באַקאַנטער בײַשפּיל איז דער אַמעריקאַנער גבֿיר דזשאָרדזש סאָראָס. צענדליקער מוזיקאַלישע גרופּעס זינגען אויף עספּעראַנטאָ אין כּלעריי סטילן, עס באַווײַזן זיך כּסדר נײַע ביכער, זשורנאַלן און וועבזײַטן. ס׳וואָלט געווען כּדאַי, אַז אונדזערע ייִדישיסטן זאָלן אָפּצולערנען בײַ די עספּעראַנטיסטיסטן זייער אַקטיוויזם און ענטוזיאַזם.

Esperanto iz ŝojn lang gevorn a lebedike ŝpraĥ, nit ingancn a kinstleĥe. Cim vejnikstn a tojznt menĉn arim der velt zenen natirleĥe Esperanto-reder, vos kenen di ŝpraĥ fun kindvajz on; a bakanter bajŝpil iz der amerikaner gvir(?riĉulo?) [[George Soros|Ĝorĝ Soros]]. Cendliker muzikaliŝe grupes zingen ojf Esperanto in klerej(?) stiln, ez bavajzn ziĥ ksdr(?) naje biĥer, ĵurnaln un vebzajtn. S'volt geven kdai(?), az undzere jidiŝistn zoln opculernen baj di esperantististn zejer aktivizm un entuziazm.

אין 1992 האָט זיך אין די פּעטערבורגער ביכערקראָמען באַוויזן באָריס קאָלקערס לערנבוך פֿון עספּעראַנטאָ, וואָס בלײַבט פּאָפּולער אויפֿן רוסיש־שפּראַכיקן שטח. כ׳האָב זיך דעמאָלט געלערנט אין שקאָלע. ייִדיש האָב איך דעמאָלט שוין נישקשהדיק געקענט און אַקטיוו געלערנט לשון־קודש. נאָך אַ פּאָר קלאַס־חבֿרים האָבן געקויפֿט דעם־אָ לערנבוך און מיר פֿלעגן עס לייענען אויף די הפֿסקות. אויף צו להכעיס האָב איך אָפֿט געלייענט ״סאָוועטיש היימלאַנד״ אונטער דער פּאַרטע בעת די לימודים פֿון ענגליש. פֿון צײַט צו צײַט האָב איך שטודירט עספּעראַנטאָ – אַבי נישט דעם נודנעם ענגליש, וועלכן עס קענען שוין מיליאַרדן מענטשן! פֿון קיין שײַכות צווישן ייִדיש און עספּעראַנטאָ האָב איך דעמאָלט ניט געוווּסט און ניט געקלערט.

In 1992 hot ziĥ in di Peterburger biĥerkromen bavizn [[Boris Kolker|Baris Kolkers]] lernbuĥ fun Esperanto, vos blajbt populer ojfn rusiŝ-ŝpraĥikn ŝeteĥ(?teritorio,distrikto?). Ĥ'hob ziĥ demolt gelernt in ŝkole. Jidiŝ hob iĥ demolt ŝojn niŝkŝhdik(?) gekent un aktiv gelernt loŝn-kodeŝ. Noĥ a par klas-ĥaverim hobn gekojft dem-o lernbuĥ un mir flegn es lejenen ojf di hfskut(?). Ojf cu lhĥeis(?) hob iĥ oft gelejent &quot;Sovetiŝ hejmland&quot; unter der parte bet unter di limodim(?studfakoj?) fun engliŝ. Fun cajt cu cajt hob iĥ ŝtudirt Esperanto - abi(?) niŝt dem nudnem(?) engliŝ, velĥn es kenen ŝojn miliardn menĉn! Fun kajn ŝajĥus cviŝn jidiŝ un Esperanto hob iĥ demolt nit gevust un nit geklert(?).

מיט אַ צענדליק יאָר שפּעטער, ווען איך האָב געוווינט אין ניו־יאָרק און געאַרבעט אינעם ״פֿאָרווערטס״, האָב איך פּלוצעם באַקומען פֿון קאָלקערן אַ בריוו און אויסגעפֿונען, אַז ער, זײַענדיק אַ געבוירענער אין טיראַספּאָל, מאָלדאַוויע, קען ייִדיש פֿון דער היים און לייענט ייִדישע צײַטונגען. אַ קליינע וועלט! הײַנט איז ער אַ בן־שמונים, וווינט אין פֿשאַ און פֿאַרנעמט זיך ווײַטער מיט עספּעראַנטאָ־טעטיקייט. ווי ער האָט מיר איבערגעגעבן, האָט ער אין דער יוגנט געוואָלט ווערן אַ ייִדישער שרײַבער, נאָר שפּעטער זיך שטאַרק פֿאַראינטערעסירט מיט עספּעראַנטאָ.

Mit a cendlik jor ŝpeter, ven iĥ hob gevojnt in Nju-Jork un gearbet inem &quot;Forverts&quot;, hob iĥ plucem bakumen fun [[Boris Kolker|Kalker]]n a briv un ojsgefunen, az er, zajendik a gebojrener in [[Tiraspol]], [[Moldavio|Maldavie]], ken jidiŝ fun der hejm un lejent jidiŝe cajtungen. A klajne velt! Hajnt iz er a bn-ŝmunim, vojnt in [[Usono|FŜA]] un farnemt ziĥ vajter mit Esperanto-tetikejt. Vi er hot mir ibergegebn, hot er in der jugnd gevolt vern a jidiŝer ŝrajber, nor ŝpeter ziĥ ŝtark farinteresirt mit Esperanto.

פֿאַרשיידענע אונטערנעמונגען אין שײַכות מיטן פֿאַרגאַנגענעם זאַמענהאָף־טאָג זענען אין דעצעמבער פֿאָרגעקומען אין צענדליקער רוסלענדישע שטעט – צום בײַשפּיל, אין טיכווין. באַקאַנט מיט אירע מיטל־עלטערלעכע מאָנאַסטירן און פּרעכטיקע נאַטור־פּייזאַזשן, איז די אַלטע רוסישע שטאָט אין דער לענינגראַדער געגנט אויך אַ צענטער פֿון דער עספּעראַנטאָ־קולטור. דאָרטן וווינט דער עספּעראַנטאָ־אַקטיוויסט משה בראָנשטיין – אַ שרײַבער, פּאָעט און מוזיקאַנט, וועלכער פֿירט אָן מיט דער קולטור־פּראָגראַם פֿון די עספּעראַנטיסטישע וועלט־קאָנגרעסן. דעם פֿאַרגאַנגענעם זומער האָט ער געפּראַוועט זײַן 70־יאָריקן יוביליי. אַחוץ אייגענע ווערק, האָט ער איבערגעזעצט אויף עספּעראַנטאָ אַ צאָל פֿאַנטאַסטישע ביכער פֿון באָריס און אַרקאַדי סטרוגאַצקי.

בראָנשטיין, אַ געבוירענער אין אוקראַיִנע, קען גוט ייִדיש. ער גיט איבער, אַז ווען ער רעדט אויף עספּעראַנטאָ, הייבט ער אָן טראַכטן אויף רוסיש און צומאָל אויפֿן מאַמע־לשון. קומט אויס, אַז די פּרשה פֿון ייִדיש־עספּעראַנטישע באַציִונגען גייט ווײַטער אָן!

יואל מאַטוועיעוו

[[Joel Matvejev]]</text>
      <sha1>a68jf2g72q1t3rnjls409dh6jysi700</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kontinenta Finnlando</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945506</id>
    <revision>
      <id>9392952</id>
      <parentid>9390404</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="i1409wwo7sh95fg9y3f36pg5pzararu" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom [[Alando]], kvankam Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn ekster Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple pli orientajn insulojn de Finna insularo) krom Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>i1409wwo7sh95fg9y3f36pg5pzararu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392953</id>
      <parentid>9392952</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <comment>[[Uzanto:ThomasPusch]], legu</comment>
      <origin>9392953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="c6s2g0o4r36m8lr4jfhjvlbgpnkhznf" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom [[Alando]], kvankam Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn ekster Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple pli orientajn insulojn de Finna insularo, Insularo de Vaasa, Olkiluoto, Hailuoto kaj insulaj urbopartoj de  Helsinko) krom Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>c6s2g0o4r36m8lr4jfhjvlbgpnkhznf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392954</id>
      <parentid>9392953</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="d06u5r5tknxtfn650apvu58gw52tjiv" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom la insulara provinco [[Alando]], la nura aŭtonomia provinco de la lando, situanta en okcidenta parto de sudokcidenta Finnlando. La termo ne estas tute logika geografie: Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn ekster Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple pli orientajn insulojn de sudokcidenta insularo, [[Insularo de Vaasa]], [[Olkiluoto]], [[Hailuoto]], [[Pellingen]], [Kaunissaari]] kaj la insulaj urbopartoj de [[Helsinko]]) krom Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>d06u5r5tknxtfn650apvu58gw52tjiv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392956</id>
      <parentid>9392954</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="d51g4bkpm62p8m94ez3t1s6db0iro10" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom la insulara provinco [[Alando]], la nura aŭtonomia provinco de la lando, situanta en okcidenta parto de sudokcidenta Finnlando. La termo ne estas tute logika geografie: Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn en aliaj provincoj ol Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple pli orientajn insulojn de sudokcidenta insularo, [[Insularo de Vaasa]], [[Olkiluoto]], [[Hailuoto]], [[Pellingen]], [Kaunissaari]] kaj la insulaj urbopartoj de [[Helsinko]]) krom Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>d51g4bkpm62p8m94ez3t1s6db0iro10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392958</id>
      <parentid>9392956</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="1xjl46zbg22zpib80bllbx5e6snbhrd" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom la insulara provinco [[Alando]], la nura aŭtonomia provinco de la lando, situanta en okcidenta parto de sudokcidenta Finnlando. La termo ne estas tute logika geografie: Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn en aliaj provincoj ol Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple pli orientajn insulojn de sudokcidenta insularo, [[Insularo de Vaasa]], [[Olkiluoto]], [[Hailuoto]], [[Pellingen]], [Kaunissaari]] kaj la insulaj urbopartoj de [[Helsinko]]) krom Alando. Tial la leĝo validas ankaŭ en la menciitaj insuloj, kiuj ne apartenas al Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>1xjl46zbg22zpib80bllbx5e6snbhrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392959</id>
      <parentid>9392958</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1270" sha1="mzok547q2nwlkxkhy18a9lgu6yeg7oo" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom la insulara provinco [[Alando]], la nura aŭtonomia provinco de la lando, situanta en okcidenta parto de insularo de sudokcidenta Finnlando (la aliaj insuloj en la sama insularo apartenas al [[Origina Finnlando]]). La termo ne estas tute logika geografie: Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn en aliaj provincoj ol Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon (ankaŭ ekzemple al Origina Finnlando apartanentaj insuloj de sudokcidenta finnlanda insularo, [[Insularo de Vaasa]], [[Olkiluoto]], [[Hailuoto]], [[Pellingen]], [Kaunissaari]] kaj la insulaj urbopartoj de [[Helsinko]]) krom Alando. Tial la leĝo validas ankaŭ en la menciitaj insuloj, kiuj ne apartenas al Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>mzok547q2nwlkxkhy18a9lgu6yeg7oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392960</id>
      <parentid>9392959</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Näin on näreet</username>
        <id>255377</id>
      </contributor>
      <origin>9392960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1322" sha1="p3zb3hdn64v62ejmto0hx749bl69x0u" xml:space="preserve">[[Dosiero:NUTS-Finland 2005.png|eta|Mapo de la teritorio]]
'''Kontinenta Finnlando''' (finne ''Manner-Suomi'', svede ''Fasta Finland'') estas termino, kiu signifas  [[Finnlando]]n krom la insulara provinco [[Alando]], la nura aŭtonomia provinco de la lando, situanta en okcidenta parto de insularo de sudokcidenta Finnlando (la aliaj insuloj en la sama insularo apartenas al [[Origina Finnlando]]). La termo ne estas tute logika geografie: Finnlando inkludas krom sian kontinentan areon kaj Alandon maron kaj marajn insulojn en aliaj provincoj ol Alando. La termino estas uzata aparte por diferencigi Alandon disde la cetero de Finnlando, pri kulturaj, lingvaj, historiaj kaj identecaj aferoj. Oni povas diri ekzemple, ke iu leĝo validas nur Kontinentan Finnlandon signifante, ke validas tutan Finnlandon krom Alando. Tial ĝi validas ankaŭ ekzemple al Origina Finnlando apartanentaj insuloj de sudokcidenta finnlanda insularo, [[Insularo de Vaasa]], [[Olkiluoto]], [[Hailuoto]], [[Pellingen (Finnlando)|Pellingen]], []Kaunissaari]] kaj la insulaj urbopartoj de [[Helsinko]]) krom Alando. Tial la leĝo validas ankaŭ en la menciitaj insuloj, kiuj ne apartenas al Alando.

Oni ne konfuzu tiun terminon kun tiu de [[Origina Finnlando]].

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kontinenta Alando]]

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Finnlando]]</text>
      <sha1>p3zb3hdn64v62ejmto0hx749bl69x0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blankokula trogono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945751</id>
    <revision>
      <id>9393445</id>
      <parentid>9391496</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9393445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5091" sha1="m0vk870mx7fs77n41d8b7y06wj168vz" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Blankokula trogono
|koloro = pink
|dosiero = Trogon comptus (male) -NW Ecuador-8.jpg
|dosiero larĝo=200px 
|priskribo de dosiero = Masklo en nordokcidenta Ekvadoro
|dosiero2 =  
|dosiero2 larĝo=200px 
|priskribo de dosiero2 =  
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes''
|familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae''
|genro = ''[[Trogon]]''
|specio = '''Blankokula trogono''' ''T. comptus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2018 |title=''Trogon comptus'' |article-number=e.T22682771A130082680 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682771A130082680.en}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Trogon comptus''
|dunomo aŭtoritato = ([[John Todd Zimmer|Zimmer]], 1948)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = 
|sinonimo = 
|vikispecio = ''Trogon comptus''
|komunejo = ''Trogon comptus''
|mapo de vivoteritorioj = Trogon comptus map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Blankokula trogono''' aŭ ''Bluvosta trogono'' (''Trogon comptus'') estas mezgranda birdo el la familio de [[Trogonedoj]]. Ĝi estas unu el 24 trogonaj specioj de la tipa genro ''[[Trogon]]'', la plej granda en la familio. Ĝi troviĝas en [[Kolombio]] kaj [[Ekvadoro]].&lt;ref name=IOC11.2&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.2) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Julio 2021 |access-date=14a de Julio, 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SACClist&gt;Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Aŭgusto 2021. A classification of the bird species of South America. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Aŭgusto, 2021&lt;/ref&gt;

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Blankokula trogono estas [[monotipa]].&lt;ref name=IOC11.2/&gt;

==Aspekto==
La Blankokula trogono estas ĉirkaŭ 28 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 104 g. La masklo havas flavan bekon, nigran vizaĝon kaj gorĝon, kaj blankan okulon. Ĝia krono, dorso kaj brusto estas verdaj kun blueta nuanco, la pugo purpurblua, kaj la ventro kaj puga areo ruĝaj. La supra flanko de la vosto estas purpurblua kun larĝa nigra pinto kaj la malsupra flanko estas ardezkolora. La faldita flugilo estas griza kun vermikuleco. La ino diferencas per tio, ke ĝi havas ardezkoloran supran [[makzelo]]n kaj grizajn kapon, dorson, bruston kaj supran ventron.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Distribuo kaj habitato==
La Blankokula trogono troviĝas ekde la norda [[Antioquia]] kaj nordorienta [[Ĉokoo]] de [[Kolombio]] suden ĝis la nordokcidenta [[Piĉinĉa]] de [[Ekvadoro]]. Ĝi loĝas en la interno kaj randoj de humidaj kaj malsekaj arbaroj. Ĝi preferas montetan terenon de marnivelo ĝis 1 800 m de alteco.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Kutimaro==
===Manĝado===
Nenio estas konata pri la manĝokonduto aŭ dieto de la Blankokula trogono.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt; Indikoj, ke la Blankokula trogono manĝas fruktojn kaj artikulojn, estis trovitaj per analizo de stomakenhavo.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Remsen|first=J. V.|last2=Hyde|first2=Mary Ann|last3=Chapman|first3=Angela|date=1993|title=The Diets of Neotropical Trogons, Motmots, Barbets and Toucans|url=https://www.jstor.org/stable/1369399|journal=The Condor|volume=95|issue=1|pages=178–192|doi=10.2307/1369399|issn=0010-5422|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; 

===Reproduktado===
Individuoj en reprodukta stato estis rimarkitaj en marto, sed nenio alia estas konata pri la reprodukta [[fenologio]] de la Blankokula trogono.&lt;ref name=BTTR-BOW&gt; Collar, N. (2020). del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D. A.; de Juana, E. (eld.). [https://birdsoftheworld.org/bow/species/buttro1/1.0/introduction &quot;Blue-tailed Trogon (Trogon comptus), version 1.0&quot;.] Birds of the World Online. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY. doi:10.2173/bow.buttro1.01. Alirita la 25an de Oktobro, 2021. &lt;/ref&gt;

{{birdsong|url=https://www.xeno-canto.org/species/Trogon-comptus |species=Blankokula trogono}}

==Statuso==
La [[IUCN]] taksis la Blankokulan trogonon kiel [[Malplej Zorgiga]]n, kvankam ĝia populacio estas nekonata kaj supozeble malpliiĝas.&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2018 |title=''Trogon comptus'' |article-number=e.T22682771A130082680 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682771A130082680.en}}&lt;/ref&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}
*{{cite book | title = The Helm Dictionary of Scientific Names | url = https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | first = James A. | last = Jobling | year = 2010 | location = London, UK | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 }}

==Eksteraj ligiloj==


{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[kategorio:Trogonedoj]]
[[kategorio:Neotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdoj de Kolombio]]
[[kategorio:Birdoj de Ekvadoro]]</text>
      <sha1>m0vk870mx7fs77n41d8b7y06wj168vz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllomyias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945771</id>
    <revision>
      <id>9393004</id>
      <parentid>9391600</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tajperaro</comment>
      <origin>9393004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3965" sha1="7i7krb8w2ebjqnxnby5euku74vfqw84" xml:space="preserve">{{kursiva titolo}}
{{Taksonomio
|nomo = ''Phyllomyias''
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|dosiero = PIOLHINHO (Phyllomyias fasciatus).jpg
|dosiero larĝo = 240ra
|priskribo de dosiero = La [[altebenaĵa tiraneto]] (''P. fasciatus''),&lt;br&gt;la [[tipa specio]] de la genro
|regno = [[Animalia]] - [[animaloj]]
|filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]]
|klaso = [[Aves]] - [[birdoj]]
|ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
|familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
|genro = '''''Phyllomyias'''''
|genro aŭtoritato = [[Sclater, PL]], 1857
|specioj de subdivizio = Specioj
|subdivizio2 = *''[[Phyllomyias virescens|P. virescens]]'' - [[verdeta tiraneto]]
*''[[Phyllomyias reiseri|P. reiseri]]'' - [[brazila tiraneto]]
*''[[Phyllomyias urichi|P. urichi]]'' - [[sukra tiraneto]]
*''[[Phyllomyias sclateri|P. sclateri]]'' - [[anda tiraneto]]
*''[[Phyllomyias fasciatus|P. fasciatus]]'' - [[altebenaĵa tiraneto]]
*''[[Phyllomyias weedeni|P. weedeni]]'' - [[jungaa tiraneto]]
*''[[Phyllomyias griseiceps|P. griseiceps]]'' - [[fulgokapa tiraneto]]
*''[[Phyllomyias plumbeiceps|P. plumbeiceps]]'' - [[plumbokrona tiraneto]]
*''[[Phyllomyias griseocapilla|P. griseocapilla]]'' - [[grizĉapa tiraneto]]
|sinonimo = *''Idiotriccus''
*''Oreomyias''
*''Oreotriccus''
*''Xanthomyias''
*''Phyllomyia''
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
'''''Phyllomyias''''' estas [[Genro (biologio)|genro]] de [[birdoj]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi enhavas 9 [[specio]]jn troviĝantajn en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]].

==Taksonomio==
Laŭ [[AviList]]&lt;ref name=&quot;AviList&quot;&gt;[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 3-an de jun. 2026.&lt;/ref&gt;, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt;:
{{Genealogia arbo2}}
*[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
**[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
***''Phyllomyias'' &lt;small&gt;[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860&lt;/small&gt;
****''[[Phyllomyias virescens]]'' &lt;small&gt;([[Temminck, CJ]], 1824)&lt;/small&gt; - [[verdeta tiraneto]]
****''[[Phyllomyias reiseri]]'' &lt;small&gt;[[Hellmayr, CE]], 1905&lt;/small&gt; - [[brazila tiraneto]]
****''[[Phyllomyias urichi]]'' &lt;small&gt;([[Chapman, FM]], 1899)&lt;/small&gt; - [[sukra tiraneto]]
****''[[Phyllomyias sclateri]]'' &lt;small&gt;[[Berlepsch, HHCL]], 1901&lt;/small&gt; - [[anda tiraneto]]
*****''Phyllomyias sclateri subtropicalis'' &lt;small&gt;([[Chapman, FM]], 1919)&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias sclateri sclateri'' &lt;small&gt;[[Berlepsch, HHCL]], 1901&lt;/small&gt;
****''[[Phyllomyias fasciatus]]'' &lt;small&gt;([[Thunberg, CP]], 1822)&lt;/small&gt; - [[altebenaĵa tiraneto]]
*****''Phyllomyias fasciatus cearae'' &lt;small&gt;[[Hellmayr, CE]], 1927&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias fasciatus fasciatus'' &lt;small&gt;([[Thunberg, CP]], 1822)&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias fasciatus brevirostris'' &lt;small&gt;([[Spix, JB]], 1825)&lt;/small&gt;
****''[[Phyllomyias weedeni]]'' &lt;small&gt;Herzog, SK; Kessler, M; Balderrama T, JA, 2008&lt;/small&gt; - [[jungaa tiraneto]]
****''[[Phyllomyias griseiceps]]'' &lt;small&gt;([[Sclater, PL]]; [[Salvin, O]], 1871)&lt;/small&gt; - [[fulgokapa tiraneto]]
****''[[Phyllomyias plumbeiceps]]'' &lt;small&gt;([[Lawrence, GN]], 1869)&lt;/small&gt; - [[plumbokrona tiraneto]]
****''[[Phyllomyias griseocapilla]]'' &lt;small&gt;[[Sclater, PL]], 1862&lt;/small&gt; - [[grizĉapa tiraneto]]
{{Genealogia arbo2/fino}}

==Etimologio==
La scienca [[genra nomo]] ''Phyllomyias'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''φύλλον'' (''fulon'' = &quot;folio&quot;) kaj ''μυῖα'' (''muia'' = &quot;muŝo&quot;), ĉar tiuj birdoj similas muŝkaptulojn kaj vivas en la arbofoliaro&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/gretyr1/cur/introduction Birds of the World], Greenish Tyrannulet.&lt;/ref&gt;.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Portalo Birdoj}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Tiranedoj]]
[[Kategorio:Paseroformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]</text>
      <sha1>7i7krb8w2ebjqnxnby5euku74vfqw84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virina Nacia Basketbala Asocio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945796</id>
    <revision>
      <id>9392768</id>
      <parentid>9391693</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="5cjspvki20mc9mgod38b7gxc5ll6wpc" xml:space="preserve">{{Informkesto premio}}
La '''Virina Nacia Basketbala Asocio''' ({{l-en|Women's National Basketball Association}}, akronime '''WNBA''') estas profesia virina [[Korbopilko|basketbala]] [[Ligo (Sporto)|ligo]] en [[Nordameriko|Nordameriko,]] konsistanta el 15 teamoj (14 en [[Usono]] kaj 1 en [[Kanado]]), kaj planas pligrandiĝi al 18 antaŭ 2030. La WNBA estas unu el la profesiaj virinaj sportligoj en Nordameriko. La ĉefsidejo de la WNBA estas en [[Novjorko]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=WNBA 2026 Company Profile: Valuation, Funding &amp; Investors {{!}} PitchBook|url=https://pitchbook.com/profiles/company/231325-03|access-date=2026-01-12|website=Pitchbook|language=en}}&lt;/ref&gt;

La ligo estis fondita en [[1996]] kiel la [[virina basketbalo|virina]] ekvivalento de la [[National Basketball Association|NBA]], kaj komencis ludi en [[1997]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frequently Asked Questions|url=https://www.wnba.com/faq|access-date=2026-02-03|website=WNBA|language=en}}&lt;/ref&gt; La WNBA ludas dum la somero, post kiam la NBA-sezono finiĝis. La plej multaj teamoj ludas en la sama urbo kiel ĝia vira NBA-ekvivalento. La regula sezono daŭras de junio ĝis septembro, kun la finaloj (''playoff'') komenciĝantaj meze de septembro kaj daŭrantaj ĝis oktobro.

La ligo konsistas el 15 teamoj dividitaj en du konferencojn, la Orientan Konferencon kaj la Okcidentan Konferencon, ekde la sezono 2026, kun planita vastiĝo al 18 teamoj antaŭ 2030.&lt;ref&gt;[https://www.wnba.com/news/wnba-expansion-cleveland-detroit-philadelphia “WNBA ANONCAS VASTIĜON AL HISTORIAJ 18 TEAMOJ KUN NOVAJ TEAMOJ EN KLEVELANDO, DETROJTO KAJ FILADELFIO”&amp;#x20;](en la angla). ''www.wnba.com'' . Alirita la 14-an de januaro 2026 .&lt;/ref&gt;

[[Dosiero:2024_WNBA_Finals_Game_1_NYL_vs._MIN_10.10.2024_40.jpg|eta|285x285ra|Foto de la WNBA-finaloj de 2024 inter la ''New York Liberty'' kaj la ''Minnesota Lynx''.]]
La plej multaj ĉampionoj estas la ''Houston Comets'', ''Minnesota Lynx'' kaj ''Seattle Storm'' kun po 4 titoloj.&lt;ref&gt;[https://www.espn.com/wnba/story/_/id/41330459/wnba-teams-most-championships &quot;Kiuj WNBA-teamoj havas la plej multajn ĉampionecojn?&quot;]&amp;#x20;(en la angla). ''ESPN.com'' . 11-a de oktobro 2025. Prenite la 14-an de januaro 2026 .&lt;/ref&gt;

== Reguloj ==
La reguloj estas la samaj kiel en la NBA, kun kelkaj rimarkindaj esceptoj:

* La ludo daŭras kvar fojojn po 10 minutoj (NBA – 4x12 min.)
* La tempo por plenumi unu agon estas 24 sekundoj (NBA - 24 sekundoj)
* La 3-punkta linio estas 22 futojn, 1,75 colojn de la centro de la rando  (6,75 m)
* La pilko havas minimuman cirkonferencon de 28,5 coloj (72,4 cm) (colon (2,54 cm) pli malgranda ol tiu de la NBA). Ĉi tiu grandeco estas uzata tra la tuta basketbalo de plenaĝulaj virinoj tutmonde.

== Aktivismo ==
Laŭ raporto de la Instituto por Diverseco kaj Etiko en Sporto ĉe la [[Universitato de Centra Florido]], en la sezono de 2023, 63.8% de la ludantoj de la ligo estis [[Afrik-usonanoj|afrik-usonaj]] aŭ nigrulaj; 19.1% estis blankuloj; 10.6% identiĝis kiel durasaj aŭ pli; 1.4% estis hispanidaj/latinamerikanaj; 1.4% estis aziaj; kaj 3.5% listigis sian rason kiel &quot;nekonatan&quot;. Signifa parto de la ludantoj de la ligo identiĝas kiel [[GLAT]]+.

En marto 2026, post kvin monatoj da intertraktadoj kiuj preskaŭ kondukis al la unua [[striko]] en la historio de WNBA, historia interkonsento estis atingita. Rezulte de la interkonsento, la meza [[salajro]] en la WNBA estas atendata kvinobliĝi al 600 000 [[Usona dolaro|dolaroj]] antaŭ 2026, la salajrolimo pliiĝos, kaj la ludantoj ricevos 20% de la malneta enspezo de la ligo. Ĉi tiu estas la unua interkonsento de sia speco en virinaj sportoj.

== Bibliografio ==

* Howard Megdal, ''Rare Gems: How Four Generations of Women Helped Pave the Way For the WNBA'', Triumph Books LLC, 2024
* Christine Brennan, ''On Her Game: [[Caitlin Clark]] and the Revolution in Women's Sports'', Scribner, 2025

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
* [https://www.basketball-reference.com/wnba/ WNBA statistikoj ĉe Basketball-Reference.com]
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Kanado]]
[[Kategorio:Usono]]
[[Kategorio:Korbopilkado]]
[[Kategorio:Asocioj]]
[[Kategorio:Sportaj ligoj]]</text>
      <sha1>5cjspvki20mc9mgod38b7gxc5ll6wpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alan Ayckbourn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945813</id>
    <revision>
      <id>9393014</id>
      <parentid>9391900</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="f8xuv19ls4qgbodnpdgowg83d314lcb" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Alan Ayckburn''' estis brita dramaturgo, libretisto, aktoro, teatra reĝisoro, verkisto kaj scenaristo. Li naskiĝis la 12-an de aprilo 1939 en [[Londono]], do nun estas {{aĝo|1939|4|12}}-jaraĝa. En Esperanto, lia komedio ''Kiel amas la aliuloj'' estis publike prezentita dum la [[UK 1989]] en traduko de [[William Auld]].

== Eksteraj ligiloj ==
{{Projektoj}}
* {{oficiala retejo}} ({{en}})

&lt;br/&gt;
{{bibliotekoj}}
{{ĝermo|teatro}}

{{vivtempo|Ayckbourn}}
[[Kategorio:&lt;!--Britaj--&gt; dramaturgoj]]
[[Kategorio:&lt;!--Britaj--&gt; libretistoj]]
[[Kategorio:Britaj aktoroj]]
[[Kategorio:Britaj reĝisoroj]]
[[Kategorio:Britaj verkistoj]]
[[Kategorio:Britaj scenaristoj]]</text>
      <sha1>f8xuv19ls4qgbodnpdgowg83d314lcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kabriaso (generalo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945877</id>
    <revision>
      <id>9393135</id>
      <parentid>9392348</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografio */</comment>
      <origin>9393135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5282" sha1="70o4etvyfaexujlqm2t9obn3a103lyo" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:white 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Χαβρίας&lt;br&gt;([[-420|420 a. ]] - [[-357|357 a.K.]])&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Agesilas_in_Egypt_361_BCE.jpg
| grandeco de dosiero = 350ra
|priskribo           =&quot;[[Agezilao la 2-a (Sparto)|Agezilao]] en Egiptujo - La sparta reĝo Agesilao, kun armeo de mil spartanaj pezaj infanteriaj soldatoj kaj ĉirkaŭ dek mil dungosoldatoj, transiris la marojn por helpi Takon, la egiptan reĝon, kiu ribelis kontraŭ la persa regado.&quot;
|dato de naskiĝo     =[[-420|420 a. ]]
|loko de naskiĝo     =[[Ateno]], [[Granda Grekio]]
|dato de morto     =[[-357|357 a.K.]]
|loko de morto     =[[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Antikva  Grekio]]
}}
 
&lt;big&gt;'''Kabriaso de Ateno '''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''Χαβρίας'''&lt;/big&gt; estis atena generalo kaj milita gvidanto.

==Biografio==
===La unuaj militaj kampanjoj===
La milita kariero de Kabriaso komenciĝis en la ŝiparo de [[:en:Trazibulo (Ateno)|Trazibulo]] (en mararmea ekspedicio de 390 a.K. - 389 a.K.). Li estas menciita ankaŭ dum la [[:en:Corinthian War|Korinta Milito]], kiam, en 391 a.K., li anstataŭigis [[Ifikrato]]n kiel komandanto de la soldulunuoj dum la batalado sur la [[Istmo]] de [[Korinto]].

===Atena milita gvidanto===
Kabriaso atingis famon tri jarojn poste, en 388 a.K., kiam, dum militaj operacioj kontraŭ la spartanoj en [[Egino (insulo)|Egino]], li venkis fortan malamikan trupon, tiel ĉesigante la mararmean blokadon de Ateno. Li tiam estis sendita aliancanon de Ateno al [[Kipro (insulo)|Kipro]] por helpi la reĝon [[:en:Evagoras I|Evagoro]]. Proviziinte al li signifan helpon kontraŭ la persoj, Kabriaso servis en Egiptujo dum pluraj jaroj (386-380 a.K.). Post la konkludo de paco inter Ateno kaj Persio, li estis revokita al Ateno, kie li ricevis la postenon de [[stratego]]s (379/378 a.K.).

[[Dosiero:Phalanx1.png|eta|400ra|dekstre|&lt;center&gt;[[Hoplito]]j en batalo.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Epaminond.mors.jpg|eta|400ra|maldekstre|&lt;center&gt;Morto de [[Epaminondas]], dum la [[:it:Guerra beotica|Beotia Milito]] (379 a.K. - 371 a.K.)&lt;/center&gt;]]

Dum la [[:it:Guerra beotica|Beotia Milito]], li sukcese komandis unuojn de atenaj dungosoldatoj en bataloj kontraŭ la spartanaj fortoj de la reĝoj [[:en:Cleombrotus I|Kleombroto la 1-a]] kaj [[Agezilao la 2-a (Sparta)|Agezilao la 2-a]]. En 378 a.K., li repuŝis atakon de la spartanoj sub Agezilao, atingo pri kiu li poste fieris multe.

En la mararmea milito kontraŭ la spartanoj en 376 a.K., li atingis venkon sur la spartana floto ĉe [[:en:Battle of Naxos|Naksos]]. Tio markis la unuan fojon ekde la fino de la [[Peloponeza Milito]], ke la atena floto, homekipita de atenaj civitanoj (kaj ne dungosoldatoj), venkis spartanan eskadron.

Rezulte de ĉi tiu venko, la [[:en:Second Athenian League|Dua Atena Mararmea Alianco]], organizita du jarojn antaŭe, estis finfine establita kaj plifortigita per la aldono de novaj aliancanoj. En 375 a.K., Kabriaso entreprenis kampanjon norden, kie li venkis la [[Tribaloj]]n en [[Trakio]], kiuj atakis la urbon [[:en:Abdera, Thrace|Abdera]]. En 372 a.K., li aliĝis al Ifikrato kaj [[Kalistrato de Afidno|Kalistrato]] en ilia kampanjo okcidenten.

En 369 a.K., tiam kiam la interesoj de Ateno kaj [[Tebo (Grekio)|Tebo]] diverĝis, li provis bloki la revenvojon de la Tebanoj el Peloponezo, sed estis venkita de Epaminondas. Li servis dum kelka tempo en [[Argolando]].

En la 4-a de julio 362 a.K., post la [[:en:Battle of Mantinea (362 BC)|Batalo de Mantinea]], li iris al Egiptujo kaj, en 360 a.K., li komandis la egiptan floton de [[:en:Teos of Egypt|reĝo Taho]] dum la invado de [[Sirio]].

En 358 a.K., li komandis la atenan mararmean ekspedicion al la [[Kalipolis|Trakia Ĥersoneso]] kontraŭ la dungosoldatoj de [[:en:Charidemus|Karidemo]], ekspedicio kiu malsukcesis.

Li partoprenis en la [[Unua interaliancana milito helena|Socia Milito]], en 357 a.K., kaj kune kun [[:en:Chares of Athens|Kareso]], li atakis la havenon de [[:en:Chios (town)|Ĥio]]. La ŝipo de Kabriaso estis frapita de malamika [[triremo]]. Rifuzante fuĝi de la sinkanta ŝipo, Kabriaso mortis kune kun la aliaj maristoj, . Li estis entombigita en Ateno, proksime al la tomboj de [[Periklo]] kaj [[Trazibulo (Ateno)|Trazibulo]].

==La Personeco de Kabriaso==
Kune kun Ifikrato kaj [[Timoteo de Mileto|Timoteo]], Kabriaso estas konsiderata unu el la plej bonaj atenaj generaloj de la unua duono de la 4-a jarcento a.K. Sukcesa milita gvidanto kaj tre respektata de la atenanoj, li preferis vivi malproksime de Ateno por eviti la envion de la atenanoj kaj por povi vivi laŭ sia deziro, kvankam li estas karakterizita kiel sendependa kaj modesta viro.

Tamen, tio ne malhelpis, ke Kabriaso estus procesita en 366 a.K. pro krimo kontraŭ la ŝtato (pro tio ke li cedis la limurbo [[:en:Oropos|Oropos]] al Tebo), pri kiu li tamen estis absolvita. Kabriaso estis proksima amiko de la fama atena politikisto kaj milita gvidanto [[:en:Phocion|Fotiono]] (&quot;Φωκίων&quot;).

{{referencoj}}
 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Grekio]]
[[Kategorio:Mortintoj en Grekio]]
{{Trad|ru|Хабрий}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Kabriaso de Ateno}}</text>
      <sha1>70o4etvyfaexujlqm2t9obn3a103lyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sanduk Ruit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945879</id>
    <revision>
      <id>9393258</id>
      <parentid>9392389</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Donald Rogers</username>
        <id>2691</id>
      </contributor>
      <comment>riparis referencojn</comment>
      <origin>9393258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18293" sha1="a8z4va4pidy7yaotooavwtzadus06gv" xml:space="preserve">'''Sanduk Ruit''' ( Nepali   ;  ) estas [[Okulkuracado|okulisto]] el [[Nepalo]], kiu okupiĝas en la restarigo vidkapablon de pli ol 250 000 homoj &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.afr.com/lifestyle/health/fred-hollows-protege-sanduk-ruit-the-barefoot-surgeon-20180605-h10zjr|titolo=Fred Hollows inspiris al Sanduk Ruit|unua=Ali}}&lt;/ref&gt; tra Nordameriko, Afriko kaj Azio uzante kataraktoĥirurgion per malgranda incizo (RUITEKTOMIO) kaj lensemulsiado. &lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|date=15 December 2014|url=https://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/|titolo=kataraktoĥirurgio per malgranda incizo}}&lt;/ref&gt;

Ruit estas la fondinto kaj la administra direktoro de la Tilganga Instituto de Oftalmologio, kiu fabrikas intraokulajn lensojn por kirurgia implantado je frakcio de la antaŭa fabrikadkosto. La malalta kosto igis katarakto-kirurgiojn pli malmultekostaj en Nepalo. &lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.nytimes.com/2015/11/08/opinion/sunday/in-5-minutes-he-lets-the-blind-see.html|titolo=Malalta kosto|unua=Nicholas}}&lt;/ref&gt;

Ruit estas nomata la &quot;Dio de Vidkapablo&quot;, kromnomo kiun li gajnis post restarigo de la vidkapablo de 60-jaraĝa virino per katarakta kirurgio en Indonezio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nbcnews.com/id/35935864/ns/health-health_care/t/nepalese-doc-god-sight-nations-poor/|titolo=Nepala kuracisto kvazaŭ dio|arkivdato=April 26, 2014|unua=Margie}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Pasquale|date=2025-12-15|url=https://www.cnn.com/2025/12/14/health/nepal-sanduk-ruit-eye-surgeon-spc|titolo=Sanduk Ruit okulisto|retejo=CNN|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;

Li ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Paco kaj Internacia Kompreno, konsiderata la azia ekvivalento de la Nobel-premio, pro &quot;lokigo de Nepalo ĉe la avangardo de disvolvado de sekuraj, efikaj kaj ekonomiaj proceduroj por katarakta kirurgio, ebligante al la nenecese blinduloj eĉ en la plej malriĉaj landoj revidi.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|titolo=ebligante al la nenecese blinduloj vidi}}&lt;/ref&gt;

Li ricevis la premion ISA, la plej altan civilan premion en Barejno, de la reĝo de Barejno pro la disvolviĝo de tre pageblaj kaj daŭrigeblaj manieroj kuraci kataraktojn tra la evolulandoj, kun premio de 1 miliono da dolaroj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=2023-01-17|url=https://arab.news/5bcxw|retejo=Arab News|titolo=premio ISA|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;

== Frua vivo kaj edukado ==
Ruit naskiĝis la 4-an de septembro 1954, al kamparaj, analfabetaj gepatroj, patro Sonam Ruit kaj patrino Kesang Ruit, en la izolita monta vilaĝo Olangchung Gola proksime al la limo kun Tibeto en nordorienta Nepalo. Tiu vilaĝo de 200 homoj situis 3350 metrojn  super la marnivelo sur la sino de la tria plej alta montpinto de la mondo, Monto Kanchenjunga. Ĝi estas unu el la plej izolitaj regionoj de Nepalo sen elektro, lernejo, saninstalaĵoj aŭ modernaj komunikiloj, kaj kuŝas kovrita sub neĝo dum ses ĝis naŭ monatoj jare. La familio de Ruit vivtenis sin per malgrandskalaj agrikulturo,  komerco kaj brutbredado. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|titolo=Premio Ramon Magsaysay|date=2006|retejo=Ramon Magsaysay Award Foundation}}&lt;/ref&gt;

Ruit estis la dua el la ses infanoj de siaj gepatroj. Mortis tri gefratoj - pli aĝa frato, pro diareo je la aĝo  tri jaroj &lt;ref name=&quot;bfs&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|unua=Ali|isbn=9781760292706}}&lt;/ref&gt; {{Rp|3–4}} kaj pli juna fratino Chundak, pro febro, je la aĝo ok jaroj. En multaj intervjuoj, Ruit menciis, ke por li, la plej dolora estis la morto de lia pli juna fratino Yangla. Yangla estis lia infantempa kunulino, kaj speciala ligo kreiĝis kun ŝi tra la jaroj. &lt;ref name=&quot;bfs&quot; /&gt; {{Rp|9}} Ŝi mortis je la aĝo 15 jaroj pro [[tuberkulozo]], ĉar la familio estis tro malriĉa por pagi kuracadon, kiu povus savi ŝian vivon. En multaj intervjuoj, Ruit diris, ke ĉi tiu perdo forte impresis lin kaj enstampis en li la decidon iĝi kuracisto kaj labori por la malriĉuloj, kiuj alie ne havus aliron al sanservo. &lt;ref name=&quot;bfs&quot; /&gt; {{Rp|37–40}}

La plej proksima lernejo de lia vilaĝo estis dek kvin tagojn da piedovojaĝo  for en Darĝiling. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/rmtli/everyone-deserves-good-vision/|date=July 25, 2016|titolo=La plej proksima lernejo}}&lt;/ref&gt; Kiam Ruit havis sep jarojn, lia patro, malgrandskala komercisto, vojaĝis kun Ruit al la lernejo St Robert en [[Darĝiling]], kaj provizis financan subtenon por lia edukado kaj lia frua medicina kariero. La vivo de Ruit en Darĝiling estis malfacila, ĉar li estis for de siaj gepatroj kaj hejmo dum ĉirkaŭ kvar ĝis kvin jaroj. Post kelkaj jaroj, li revenis al Nepalo kaj daŭrigis sian studadon. En 1969, Ruit diplomiĝis ĉe la lernejo Siddhartha Vanasthali en [[Katmanduo|Katmanduo, Nepalo]], &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://health.detik.com/berita-detikhealth/d-1811820/dr-sanduk-ruit-sang-dewa-penglihatan-bagi-pasien-katarak|retejo=detikHealth|lingvo=id|titolo=Ruit diplomiĝis ĉe la lernejo Siddhartha Vanasthali}}&lt;/ref&gt; kaj poste plue edukiĝis en Barato.

Li ricevis MBBS- diplomon de la Medicina Kolegio King George [[Laknaŭo|en Lakno]], kun stipendio de 1972 ĝis 1976. Ruit poste revenis al Nepalo kaj laboris kiel [[ĝenerala kuracisto]] en la hospitalo Bir en [[Katmanduo]] dum tri jaroj. Poste li volis specialiĝi pri oftalmologio, do li daŭrigis siajn studojn ĉe la Tut-Hindia Instituto de Medicinaj Sciencoj en Nov-Delhio kun stipendio, kaj atingis sian [[Magistro|magistran diplomon]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|unua=Ali|lingvo=en-IN|url=https://www.thehindu.com/society/i-can-feel-their-pain-dr-sanduk-ruit/article29919398.ece|titolo=I can feel their pain|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; Post tri jaroj, en 1984, li revenis al Nepalo kaj laboris en okulhospitalo en Tripureshwor dum ok jaroj. Dume, la aŭstralia oftalmologo Fred Hollows estis en Nepalo kiel mentoro, elektita de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS). Li rimarkis la laboron kaj persistemon de Ruit kaj proponis al li pliajn studojn pri katarakta kirurgio en Aŭstralio en 1986. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;/&gt; Ruit plue studis en Aŭstralio, Nederlando kaj Usono. &lt;ref name=&quot;RMA&quot; /&gt;

== Frua kariero kaj geedziĝo ==
Dum sia restado en Aŭstralio, Ruit akiris plian profundan specialiĝon pri okulkirurgio. Ruit kaj Hollows kreis la Small Incision Cataract Surgery (SICS), kiu uzis intraokulajn lensojn, kaj Ruit fariĝis la unua nepala kuracisto kiu uzis intraokulajn lensojn. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cureblindness.org/who-we-are/founders/dr-sanduk-ruit|titolo=la unua nepala kuracisto kiu uzis intraokulajn lensojn|retejo=www.cureblindness.org}}&lt;/ref&gt; Por akiri donacojn por igi okulkirurgiojn pli pageblaj kaj alireblaj en Nepalo, li establis Nepal Eye Program Australia (nepalan okulan programon aŭstralian), poste renomitan The Fred Hollows Foundation . Oni proponis al li resti kaj labori en Aŭstralio, sed li revenis al Nepalo kaj daŭre laboris ĉe la Tripureshwor Eye Hospital. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://fliphtml5.com/bhwwt/afxd/basic/|titolo=Tripureshwor Eye Hospital.|retejo=fliphtml5.com}}&lt;/ref&gt; Li kreis la Nepal Eye Bank (nepalan okulkonservejon)  en 1996, situantan en hospitalo en Katmanduo, por kolekti kataraktojn por transplantaj kirurgioj. Komence, donacoj estis maloftaj pro timo ĉe la hindua kaj budhana loĝantaro, ke se oni donacus siajn kataraktojn, oni reenkarniĝus blinda. Li laboris kun hinduaj kaj budhanaj religiaj gvidantoj por konvinki homojn, ke iliaj fizikaj korpoj ne influus reenkarniĝon kaj ke donacado fakte pliigus ilian karmon. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto|unua=D.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1071661/|volumo=176}}&lt;/ref&gt;

Ruit geedziĝis kun Nanda Shrestha, oftalmologia flegistino, en 1987. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (May 2022)&quot;&gt;citaĵo bezonata&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; Ili havas unu filon kaj du filinojn.

== Atingoj ==
Laborante en Aŭstralio en 1986, Ruit kaj Fred Hollows evoluigis strategion por uzi malmultekostajn intraokulajn lensojn por alporti malgrand-incizan kataraktoĥirurgion al la evolulandoj. &lt;ref name=&quot;healio&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.healio.com/ophthalmology/news/print/ocular-surgery-news-asia-pacific-edition/%7B8ec07d3b-a963-4a73-a770-0b06574ff9a0%7D/surgeon-brings-innovative-techniques-to-ophthalmologists-worldwide|titolo=lensoj tutmonde|date=June 1, 2010}}&lt;/ref&gt; Tamen, la lensoj restis tro multekostaj por multaj kataraktopacientoj. En 1995, Ruit evoluigis novan intraokulan lenson, kiu povus esti produktita multe pli malmultekoste kaj kiu, ekde 2010, estas uzata en pli ol 60 landoj. &lt;ref name=&quot;healio&quot; /&gt; Ruit komisiis al [[Ray Avery]] desegni kaj konstrui fabrikon en Katmanduo por produkti tiajn lensojn. La metodo de Ruit nun estas instruata en usonaj medicinaj fakultatoj. &lt;ref name=&quot;NYT&quot;/&gt; Malgraŭ ke ĝi estas multe pli malmultekosta, la metodo de Ruit havas la saman sukcesfrekvencon kiel okcidentaj teknikoj: 98% post ses monatoj. &lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; En 1994, &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.tilganga.org/|titolo=D-ro Ruit fondis la Tilganga|retejo=Tilganga Institute of Ophthalmology}}&lt;/ref&gt; D-ro Ruit fondis la Tilganga-Okulcentron, nun nomatan la Tilganga Instituto de Oftalmologio, en Katmanduo. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.hollows.org/au/latest/sight-restored-to-187-people-in-remote-nepal|titolo=Tilganga Instituto de Oftalmologio|date=2010}}&lt;/ref&gt; Ĝi celas provizi okulprizorgon je pagebla prezo. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=April 24, 2010|url=http://www.myrepublica.com/portal/printable_news.php?news_id=17846|titolo=okulprizorgon je pagebla prezo}}&lt;/ref&gt; La instituto kunlaboras kun la Himalaja Katarakta Projekto, kiun Ruit kunfondis kun sia kolego Geoff Tabin,  kaj aliaj organizaĵoj por doni katarakto-kirurgion al homoj en iuj el la plej danĝeraj kaj nealireblaj lokoj de la mondo, ofte senpage. Tilganga plenumis pli ol 100 000 operaciojn, trejnis pli ol 500 medicinistojn el diversaj mondopartoj, kaj produktas la intraokulajn lensojn de Ruit po malpli ol 5 usonaj dolaroj. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;/&gt; Ĝi ankaŭ produktas protezajn okulojn po 3 usonaj dolaroj, kompare kun importaĵoj kiuj kostas 150 dolarojn. &lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; Kiuj ne povas atingi la centron aŭ kiuj loĝas en alie izolitaj kamparaj areoj, por tiuj Ruit kaj lia teamo starigis moveblajn okul-tendarojn, ofte uzante tendojn, klasĉambrojn kaj eĉ bestajn stalojn kiel improvizitajn operaciejojn. &lt;ref name=&quot;CNN2&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|date=15 December 2014|url=https://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/|titolo=okul-tendaroj}}&lt;/ref&gt;

Kuracinte nordkorean diplomaton en Katmanduo, Ruit persvadis nordkoreajn aŭtoritatojn permesi al li viziti en 2006. &lt;ref name=&quot;CNN2&quot;/&gt; Tie li operaciis  al 1000 pacientoj kaj trejnis multajn lokajn kirurgojn. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://docuwiki.net/index.php?title=Inside_-_Undercover_in_North_Korea|titolo=li operaciis  al 1000 pacientoj|retejo=Docuwiki.net}}&lt;/ref&gt;

En aprilo 2021, Ruit lanĉis la Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Nepali|date=22 April 2021|url=https://www.nepalitimes.com/business/tej-kohli-ruit-foundation/|titolo=Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit_1|lingvo=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2021/4/21/nepals-god-of-sight-eye-doctor-to-expand-work-beyond-border|titolo=Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit_2|retejo=Aljazeera.com|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; kun misio ekzameni unu milionon da homoj kaj kuraci 300.000 kun katarakta blindeco antaŭ 2026. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=2021-04-20|url=https://apnews.com/article/world-news-kathmandu-nepal-cataracts-e1bfc370318c06163b7aa6f40e7e022c|titolo=Kuraci 300000 homojn|retejo=AP NEWS|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; En marto 2021, la fondaĵo okazigis sian unuan mikrokirurgian tendaron en la regiono [[Lumbinio|Lumbini]] de Nepalo, kie ĝi ekzamenis 1.387 pacientojn kaj kuracis 312 pro blindeco. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.msn.com/en-xl/asia/nepal/nepals-god-of-sight-eye-doctor-to-expand-work-beyond-border/ar-BB1fqhGp|titolo=unua mikrokirurgia tendaro en la regiono Lumbini|retejo=Msn.com}}&lt;/ref&gt; Alia tendaro en la regiono Solukhumbu ekzamenis 1.214 pacientojn kaj kuracis 178 pro blindeco en aprilo 2021.

== Amaskomunikila kovrado ==
La biografio de Ruit, ''The Barefoot Surgeon'' (''La Nudpieda Kirurgo)'' de la aŭstralia verkisto Ali Gripper, estis publikigita en junio 2018. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.hollows.org.nz/news/article/book-release-the-barefoot-surgeon|titolo=La Nudpieda Kirurgo}}&lt;/ref&gt; Nepala traduko, ''Sanduk Ruit,'' estis publikigita de Fine Print Books en 2019. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://thuprai.com/news/sanduk-ruit-biography-nepali-book/|titolo=Nepala traduko}}&lt;/ref&gt;

== Premioj kaj honoroj ==

* En majo 2007, Ruit estis nomumita Honora Oficiro de la Ordeno de Aŭstralio &quot;pro servado al la homaro per establado de okulprizorgaj servoj en Nepalo kaj ĉirkaŭaj landoj, kaj pro sia laboro en instruado kaj trejnado de kirurgoj kaj teknika novigado&quot;. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/1134622|retejo=Itsanhonour.gov.au|titolo=Honora Oficiro de la Ordeno de Aŭstralio}}&lt;/ref&gt;
* En junio 2006, li ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Internacia Kompreno. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationRuitSan.htm|titolo=ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Internacia Kompreno}}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_Union_Minister_for_Health_and_Family_Welfare_Dr._Anbumani_Ramadoss_presenting_the_Reader’s_Digest_“Asian_of_the_Year_2007”_award,_to_Dr._Sanduk_Ruit,_an_eminent_eye_surgeon_from_Nepal,_in_New_Delhi_on_March_05,_2007.jpg|eta|Ruit ricevante la premion Aziano de la jaro]]
* La 5-an de marto 2007, li ricevis la premion Aziano de la Jaro 2007 de la Unia Ministro pri Sano kaj Familia Bonfarto, D-ro Anbumani Ramadoss, en Nov-Delhio.
* Li ankaŭ estis premiita per la Premio Princo Mahidol de Tajlando.
* La asteroido [[Listo de asteroidoj (83001–84000)|83362 Sandukruit]], malkovrita de [[William Kwong Yu Yeung|Bill Yeung]] en 2001, estis nomita honore al li.  La oficialan proklamon  publikigis la [[Minor Planet Center|Minor Planet Center (la planeteta centro)]] la 30-an de marto 2010 ( {{Malgrande|[[Minor Planet Circulars|M.P.C.]] 69494}} ). 
* Je la 17-a de decembro 2015, li ricevis la Nacian Ordenon de Merito de Butano [en Oro].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbs.bt/news/?p=55360|titolo=National Order of Merit – BBS}}&lt;/ref&gt;
* Je la 27-a de oktobro 2016, li ricevis la Premion Asia Game Changer de la Azia Societo &quot;pro alportado de la donacoj de vidkapablo kaj produktiva vivo al tiuj, kiuj plej bezonas ilin.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.americanbazaaronline.com/2016/09/13/nepali-eye-surgeon-sanduk-ruit-among-recipients-2016-asia-game-changers-award/|titolo=Ruit inter ricevintoj de premio 2016 Asia Game Changers}}&lt;/ref&gt;
* En 2018, la barata registaro aljuĝis al li la Padma Shri- premion, sian kvaran plej altan civilan premion, pro &quot;[lia] novigado en la 1980-aj jaroj [kiu] kondukis al 90-procenta redukto de la kosto de katarakta okulkirurgio, provizas malaltkostajn lensojn por katarakta kirurgio al pli ol tridek landoj.&quot;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-01-26/nepali-ophthalmologist-sanduk-ruit-bags-indian-padma-shri-award.html|titolo=Ruit ricevas premion Padma Shri}}&lt;/ref&gt;
* En 2019, la Registaro de Nepalo honoris lin per [[Prime Minister National Talent Award|la Nacia Premio por Talento de la Ĉefministro]] pro lia kontribuo al la fako oftalmologio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto||url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/dr-sanduk-ruit-awarded-prime-minister-national-talent-award-2075 |titolo=Ruit ricevis nepalan premion pro talento|retejo=www.myrepublica.nagariknetwork.com|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
* En septembro 2020, la registaro de Nepalo anoncis, ke D-ro Sanduk Ruit estos honorita per la titolo Suprasiddha Prabal Janasewashree (unua). [https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-announces-list-of-594-persons-for-state-honours/ La registaro anoncis liston de 594 personoj por ŝtataj honoroj.]
* Je la 21-a de februaro 2023, D-ro Sanduk Ruit ricevis la prestiĝan ISA-premion pro servado al la homaro meze de programo okazinta ĉe la ISA-Kultura Centro en Manamo, Barejno. La Reĝo de Barejno, Lia Moŝto Hamad bin Isa Al Khalifa, transdonis al D-ro Ruit unu milionon da dolaroj dum la reĝa ceremonio.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://arab.news/wftwc|titolo=Ruit ricevis premion en Barejno|retejo=Arab News}}&lt;/ref&gt;
* Specio de saltema insekto (Orthoptera: Tetrigidae), malkovrita de Shivapuri Nagarjun Nacia Parko fare de teamo kiun gvidis nepala esploristo Madan Subedi, estis nomita laŭ Dr. Sanduk Ruit kiel ''Hebarditettix sanduki'' Subedi, Kasalo, &amp; Skejo, 2024. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto| url=https://www.tandfonline.com/eprint/JA7ITYZTMC8AT9FFRZ7M/full?target=10.1080/00379271.2024.2309170 | doi=10.1080/00379271.2024.2309170 | titolo=Tetrigidae (Orthoptera) of Shivapuri Nagarjun National Park in Nepal |dato=2024|gazeto=Annales de la Société Entomologique de France |serio=Nouvelle Série |paĝoj=53-84|volumo=60}}&lt;/ref&gt;
* En 2023 Ruit ricevis honoran doktorecon pri scienco de la Universitato Anglia Ruskin de Britio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.aru.ac.uk/graduation-and-alumni/honorary-award-holders2 |titolo=honoran doktorecon pri scienco de la Universitato Anglia Ruskin de Britio|aliro-dato=2024-03-07 |retejo=www.aru.ac.uk}}&lt;/ref&gt;

== Plia legado ==

* Ali Gripper (2019), [https://penguin.co.in/book/the-barefoot-surgeon/ &quot;La Nudpieda Kirurgo: La Inspira Rakonto de D-ro Sanduk Ruit, la Okulkirurgo Donanta Vidon kaj Esperon al la Malriĉuloj de la Mondo&quot;], Barato: Penguin Random House India. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780143447429&lt;/nowiki&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo|http://www.tilganga.org}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1954]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>a8z4va4pidy7yaotooavwtzadus06gv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393260</id>
      <parentid>9393258</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Donald Rogers</username>
        <id>2691</id>
      </contributor>
      <comment>provis korekti prezenton kaj prononcmanieron de &quot;Sanduk Ruit&quot;</comment>
      <origin>9393260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18381" sha1="jd20srrirwfhsqxiu0r8h0aimfg73cm" xml:space="preserve">'''Sanduk Ruit''' ({{traduko|ne|सन्दुक रूइत}}; prononcu kiel {{prononco|[sʌnduk rui̯t]|lingvo=ne}}) estas [[Okulkuracado|okulisto]] el [[Nepalo]], kiu okupiĝas en la restarigo vidkapablon de pli ol 250 000 homoj &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.afr.com/lifestyle/health/fred-hollows-protege-sanduk-ruit-the-barefoot-surgeon-20180605-h10zjr|titolo=Fred Hollows inspiris al Sanduk Ruit|unua=Ali}}&lt;/ref&gt; tra Nordameriko, Afriko kaj Azio uzante kataraktoĥirurgion per malgranda incizo (RUITEKTOMIO) kaj lensemulsiado. &lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|date=15 December 2014|url=https://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/|titolo=kataraktoĥirurgio per malgranda incizo}}&lt;/ref&gt;

Ruit estas la fondinto kaj la administra direktoro de la Tilganga Instituto de Oftalmologio, kiu fabrikas intraokulajn lensojn por kirurgia implantado je frakcio de la antaŭa fabrikadkosto. La malalta kosto igis katarakto-kirurgiojn pli malmultekostaj en Nepalo. &lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.nytimes.com/2015/11/08/opinion/sunday/in-5-minutes-he-lets-the-blind-see.html|titolo=Malalta kosto|unua=Nicholas}}&lt;/ref&gt;

Ruit estas nomata la &quot;Dio de Vidkapablo&quot;, kromnomo kiun li gajnis post restarigo de la vidkapablo de 60-jaraĝa virino per katarakta kirurgio en Indonezio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nbcnews.com/id/35935864/ns/health-health_care/t/nepalese-doc-god-sight-nations-poor/|titolo=Nepala kuracisto kvazaŭ dio|arkivdato=April 26, 2014|unua=Margie}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Pasquale|date=2025-12-15|url=https://www.cnn.com/2025/12/14/health/nepal-sanduk-ruit-eye-surgeon-spc|titolo=Sanduk Ruit okulisto|retejo=CNN|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;

Li ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Paco kaj Internacia Kompreno, konsiderata la azia ekvivalento de la Nobel-premio, pro &quot;lokigo de Nepalo ĉe la avangardo de disvolvado de sekuraj, efikaj kaj ekonomiaj proceduroj por katarakta kirurgio, ebligante al la nenecese blinduloj eĉ en la plej malriĉaj landoj revidi.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|titolo=ebligante al la nenecese blinduloj vidi}}&lt;/ref&gt;

Li ricevis la premion ISA, la plej altan civilan premion en Barejno, de la reĝo de Barejno pro la disvolviĝo de tre pageblaj kaj daŭrigeblaj manieroj kuraci kataraktojn tra la evolulandoj, kun premio de 1 miliono da dolaroj. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=2023-01-17|url=https://arab.news/5bcxw|retejo=Arab News|titolo=premio ISA|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;

== Frua vivo kaj edukado ==
Ruit naskiĝis la 4-an de septembro 1954, al kamparaj, analfabetaj gepatroj, patro Sonam Ruit kaj patrino Kesang Ruit, en la izolita monta vilaĝo Olangchung Gola proksime al la limo kun Tibeto en nordorienta Nepalo. Tiu vilaĝo de 200 homoj situis 3350 metrojn  super la marnivelo sur la sino de la tria plej alta montpinto de la mondo, Monto Kanchenjunga. Ĝi estas unu el la plej izolitaj regionoj de Nepalo sen elektro, lernejo, saninstalaĵoj aŭ modernaj komunikiloj, kaj kuŝas kovrita sub neĝo dum ses ĝis naŭ monatoj jare. La familio de Ruit vivtenis sin per malgrandskalaj agrikulturo,  komerco kaj brutbredado. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/awardees/ruit-sanduk/|titolo=Premio Ramon Magsaysay|date=2006|retejo=Ramon Magsaysay Award Foundation}}&lt;/ref&gt;

Ruit estis la dua el la ses infanoj de siaj gepatroj. Mortis tri gefratoj - pli aĝa frato, pro diareo je la aĝo  tri jaroj &lt;ref name=&quot;bfs&quot;&gt;{{Citaĵo el libro|unua=Ali|isbn=9781760292706}}&lt;/ref&gt; {{Rp|3–4}} kaj pli juna fratino Chundak, pro febro, je la aĝo ok jaroj. En multaj intervjuoj, Ruit menciis, ke por li, la plej dolora estis la morto de lia pli juna fratino Yangla. Yangla estis lia infantempa kunulino, kaj speciala ligo kreiĝis kun ŝi tra la jaroj. &lt;ref name=&quot;bfs&quot; /&gt; {{Rp|9}} Ŝi mortis je la aĝo 15 jaroj pro [[tuberkulozo]], ĉar la familio estis tro malriĉa por pagi kuracadon, kiu povus savi ŝian vivon. En multaj intervjuoj, Ruit diris, ke ĉi tiu perdo forte impresis lin kaj enstampis en li la decidon iĝi kuracisto kaj labori por la malriĉuloj, kiuj alie ne havus aliron al sanservo. &lt;ref name=&quot;bfs&quot; /&gt; {{Rp|37–40}}

La plej proksima lernejo de lia vilaĝo estis dek kvin tagojn da piedovojaĝo  for en Darĝiling. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://rmaward.asia/rmtli/everyone-deserves-good-vision/|date=July 25, 2016|titolo=La plej proksima lernejo}}&lt;/ref&gt; Kiam Ruit havis sep jarojn, lia patro, malgrandskala komercisto, vojaĝis kun Ruit al la lernejo St Robert en [[Darĝiling]], kaj provizis financan subtenon por lia edukado kaj lia frua medicina kariero. La vivo de Ruit en Darĝiling estis malfacila, ĉar li estis for de siaj gepatroj kaj hejmo dum ĉirkaŭ kvar ĝis kvin jaroj. Post kelkaj jaroj, li revenis al Nepalo kaj daŭrigis sian studadon. En 1969, Ruit diplomiĝis ĉe la lernejo Siddhartha Vanasthali en [[Katmanduo|Katmanduo, Nepalo]], &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://health.detik.com/berita-detikhealth/d-1811820/dr-sanduk-ruit-sang-dewa-penglihatan-bagi-pasien-katarak|retejo=detikHealth|lingvo=id|titolo=Ruit diplomiĝis ĉe la lernejo Siddhartha Vanasthali}}&lt;/ref&gt; kaj poste plue edukiĝis en Barato.

Li ricevis MBBS- diplomon de la Medicina Kolegio King George [[Laknaŭo|en Lakno]], kun stipendio de 1972 ĝis 1976. Ruit poste revenis al Nepalo kaj laboris kiel [[ĝenerala kuracisto]] en la hospitalo Bir en [[Katmanduo]] dum tri jaroj. Poste li volis specialiĝi pri oftalmologio, do li daŭrigis siajn studojn ĉe la Tut-Hindia Instituto de Medicinaj Sciencoj en Nov-Delhio kun stipendio, kaj atingis sian [[Magistro|magistran diplomon]] . &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|unua=Ali|lingvo=en-IN|url=https://www.thehindu.com/society/i-can-feel-their-pain-dr-sanduk-ruit/article29919398.ece|titolo=I can feel their pain|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; Post tri jaroj, en 1984, li revenis al Nepalo kaj laboris en okulhospitalo en Tripureshwor dum ok jaroj. Dume, la aŭstralia oftalmologo Fred Hollows estis en Nepalo kiel mentoro, elektita de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS). Li rimarkis la laboron kaj persistemon de Ruit kaj proponis al li pliajn studojn pri katarakta kirurgio en Aŭstralio en 1986. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;/&gt; Ruit plue studis en Aŭstralio, Nederlando kaj Usono. &lt;ref name=&quot;RMA&quot; /&gt;

== Frua kariero kaj geedziĝo ==
Dum sia restado en Aŭstralio, Ruit akiris plian profundan specialiĝon pri okulkirurgio. Ruit kaj Hollows kreis la Small Incision Cataract Surgery (SICS), kiu uzis intraokulajn lensojn, kaj Ruit fariĝis la unua nepala kuracisto kiu uzis intraokulajn lensojn. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.cureblindness.org/who-we-are/founders/dr-sanduk-ruit|titolo=la unua nepala kuracisto kiu uzis intraokulajn lensojn|retejo=www.cureblindness.org}}&lt;/ref&gt; Por akiri donacojn por igi okulkirurgiojn pli pageblaj kaj alireblaj en Nepalo, li establis Nepal Eye Program Australia (nepalan okulan programon aŭstralian), poste renomitan The Fred Hollows Foundation . Oni proponis al li resti kaj labori en Aŭstralio, sed li revenis al Nepalo kaj daŭre laboris ĉe la Tripureshwor Eye Hospital. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://fliphtml5.com/bhwwt/afxd/basic/|titolo=Tripureshwor Eye Hospital.|retejo=fliphtml5.com}}&lt;/ref&gt; Li kreis la Nepal Eye Bank (nepalan okulkonservejon)  en 1996, situantan en hospitalo en Katmanduo, por kolekti kataraktojn por transplantaj kirurgioj. Komence, donacoj estis maloftaj pro timo ĉe la hindua kaj budhana loĝantaro, ke se oni donacus siajn kataraktojn, oni reenkarniĝus blinda. Li laboris kun hinduaj kaj budhanaj religiaj gvidantoj por konvinki homojn, ke iliaj fizikaj korpoj ne influus reenkarniĝon kaj ke donacado fakte pliigus ilian karmon. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto|unua=D.|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1071661/|volumo=176}}&lt;/ref&gt;

Ruit geedziĝis kun Nanda Shrestha, oftalmologia flegistino, en 1987. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (May 2022)&quot;&gt;citaĵo bezonata&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; Ili havas unu filon kaj du filinojn.

== Atingoj ==
Laborante en Aŭstralio en 1986, Ruit kaj Fred Hollows evoluigis strategion por uzi malmultekostajn intraokulajn lensojn por alporti malgrand-incizan kataraktoĥirurgion al la evolulandoj. &lt;ref name=&quot;healio&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.healio.com/ophthalmology/news/print/ocular-surgery-news-asia-pacific-edition/%7B8ec07d3b-a963-4a73-a770-0b06574ff9a0%7D/surgeon-brings-innovative-techniques-to-ophthalmologists-worldwide|titolo=lensoj tutmonde|date=June 1, 2010}}&lt;/ref&gt; Tamen, la lensoj restis tro multekostaj por multaj kataraktopacientoj. En 1995, Ruit evoluigis novan intraokulan lenson, kiu povus esti produktita multe pli malmultekoste kaj kiu, ekde 2010, estas uzata en pli ol 60 landoj. &lt;ref name=&quot;healio&quot; /&gt; Ruit komisiis al [[Ray Avery]] desegni kaj konstrui fabrikon en Katmanduo por produkti tiajn lensojn. La metodo de Ruit nun estas instruata en usonaj medicinaj fakultatoj. &lt;ref name=&quot;NYT&quot;/&gt; Malgraŭ ke ĝi estas multe pli malmultekosta, la metodo de Ruit havas la saman sukcesfrekvencon kiel okcidentaj teknikoj: 98% post ses monatoj. &lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; En 1994, &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.tilganga.org/|titolo=D-ro Ruit fondis la Tilganga|retejo=Tilganga Institute of Ophthalmology}}&lt;/ref&gt; D-ro Ruit fondis la Tilganga-Okulcentron, nun nomatan la Tilganga Instituto de Oftalmologio, en Katmanduo. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.hollows.org/au/latest/sight-restored-to-187-people-in-remote-nepal|titolo=Tilganga Instituto de Oftalmologio|date=2010}}&lt;/ref&gt; Ĝi celas provizi okulprizorgon je pagebla prezo. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=April 24, 2010|url=http://www.myrepublica.com/portal/printable_news.php?news_id=17846|titolo=okulprizorgon je pagebla prezo}}&lt;/ref&gt; La instituto kunlaboras kun la Himalaja Katarakta Projekto, kiun Ruit kunfondis kun sia kolego Geoff Tabin,  kaj aliaj organizaĵoj por doni katarakto-kirurgion al homoj en iuj el la plej danĝeraj kaj nealireblaj lokoj de la mondo, ofte senpage. Tilganga plenumis pli ol 100 000 operaciojn, trejnis pli ol 500 medicinistojn el diversaj mondopartoj, kaj produktas la intraokulajn lensojn de Ruit po malpli ol 5 usonaj dolaroj. &lt;ref name=&quot;RMA&quot;/&gt; Ĝi ankaŭ produktas protezajn okulojn po 3 usonaj dolaroj, kompare kun importaĵoj kiuj kostas 150 dolarojn. &lt;ref name=&quot;NYT&quot; /&gt; Kiuj ne povas atingi la centron aŭ kiuj loĝas en alie izolitaj kamparaj areoj, por tiuj Ruit kaj lia teamo starigis moveblajn okul-tendarojn, ofte uzante tendojn, klasĉambrojn kaj eĉ bestajn stalojn kiel improvizitajn operaciejojn. &lt;ref name=&quot;CNN2&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|date=15 December 2014|url=https://edition.cnn.com/2014/12/14/world/asia/nepal-eye-doctor/|titolo=okul-tendaroj}}&lt;/ref&gt;

Kuracinte nordkorean diplomaton en Katmanduo, Ruit persvadis nordkoreajn aŭtoritatojn permesi al li viziti en 2006. &lt;ref name=&quot;CNN2&quot;/&gt; Tie li operaciis  al 1000 pacientoj kaj trejnis multajn lokajn kirurgojn. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://docuwiki.net/index.php?title=Inside_-_Undercover_in_North_Korea|titolo=li operaciis  al 1000 pacientoj|retejo=Docuwiki.net}}&lt;/ref&gt;

En aprilo 2021, Ruit lanĉis la Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Nepali|date=22 April 2021|url=https://www.nepalitimes.com/business/tej-kohli-ruit-foundation/|titolo=Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit_1|lingvo=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2021/4/21/nepals-god-of-sight-eye-doctor-to-expand-work-beyond-border|titolo=Fondaĵon Tej Kohli kaj Ruit_2|retejo=Aljazeera.com|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; kun misio ekzameni unu milionon da homoj kaj kuraci 300.000 kun katarakta blindeco antaŭ 2026. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|date=2021-04-20|url=https://apnews.com/article/world-news-kathmandu-nepal-cataracts-e1bfc370318c06163b7aa6f40e7e022c|titolo=Kuraci 300000 homojn|retejo=AP NEWS|lingvo=en}}&lt;/ref&gt; En marto 2021, la fondaĵo okazigis sian unuan mikrokirurgian tendaron en la regiono [[Lumbinio|Lumbini]] de Nepalo, kie ĝi ekzamenis 1.387 pacientojn kaj kuracis 312 pro blindeco. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.msn.com/en-xl/asia/nepal/nepals-god-of-sight-eye-doctor-to-expand-work-beyond-border/ar-BB1fqhGp|titolo=unua mikrokirurgia tendaro en la regiono Lumbini|retejo=Msn.com}}&lt;/ref&gt; Alia tendaro en la regiono Solukhumbu ekzamenis 1.214 pacientojn kaj kuracis 178 pro blindeco en aprilo 2021.

== Amaskomunikila kovrado ==
La biografio de Ruit, ''The Barefoot Surgeon'' (''La Nudpieda Kirurgo)'' de la aŭstralia verkisto Ali Gripper, estis publikigita en junio 2018. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.hollows.org.nz/news/article/book-release-the-barefoot-surgeon|titolo=La Nudpieda Kirurgo}}&lt;/ref&gt; Nepala traduko, ''Sanduk Ruit,'' estis publikigita de Fine Print Books en 2019. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el novaĵo|url=https://thuprai.com/news/sanduk-ruit-biography-nepali-book/|titolo=Nepala traduko}}&lt;/ref&gt;

== Premioj kaj honoroj ==

* En majo 2007, Ruit estis nomumita Honora Oficiro de la Ordeno de Aŭstralio &quot;pro servado al la homaro per establado de okulprizorgaj servoj en Nepalo kaj ĉirkaŭaj landoj, kaj pro sia laboro en instruado kaj trejnado de kirurgoj kaj teknika novigado&quot;. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://honours.pmc.gov.au/honours/awards/1134622|retejo=Itsanhonour.gov.au|titolo=Honora Oficiro de la Ordeno de Aŭstralio}}&lt;/ref&gt;
* En junio 2006, li ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Internacia Kompreno. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationRuitSan.htm|titolo=ricevis la Premion Ramon Magsaysay por Internacia Kompreno}}&lt;/ref&gt;
[[Dosiero:The_Union_Minister_for_Health_and_Family_Welfare_Dr._Anbumani_Ramadoss_presenting_the_Reader’s_Digest_“Asian_of_the_Year_2007”_award,_to_Dr._Sanduk_Ruit,_an_eminent_eye_surgeon_from_Nepal,_in_New_Delhi_on_March_05,_2007.jpg|eta|Ruit ricevante la premion Aziano de la jaro]]
* La 5-an de marto 2007, li ricevis la premion Aziano de la Jaro 2007 de la Unia Ministro pri Sano kaj Familia Bonfarto, D-ro Anbumani Ramadoss, en Nov-Delhio.
* Li ankaŭ estis premiita per la Premio Princo Mahidol de Tajlando.
* La asteroido [[Listo de asteroidoj (83001–84000)|83362 Sandukruit]], malkovrita de [[William Kwong Yu Yeung|Bill Yeung]] en 2001, estis nomita honore al li.  La oficialan proklamon  publikigis la [[Minor Planet Center|Minor Planet Center (la planeteta centro)]] la 30-an de marto 2010 ( {{Malgrande|[[Minor Planet Circulars|M.P.C.]] 69494}} ). 
* Je la 17-a de decembro 2015, li ricevis la Nacian Ordenon de Merito de Butano [en Oro].&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbs.bt/news/?p=55360|titolo=National Order of Merit – BBS}}&lt;/ref&gt;
* Je la 27-a de oktobro 2016, li ricevis la Premion Asia Game Changer de la Azia Societo &quot;pro alportado de la donacoj de vidkapablo kaj produktiva vivo al tiuj, kiuj plej bezonas ilin.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.americanbazaaronline.com/2016/09/13/nepali-eye-surgeon-sanduk-ruit-among-recipients-2016-asia-game-changers-award/|titolo=Ruit inter ricevintoj de premio 2016 Asia Game Changers}}&lt;/ref&gt;
* En 2018, la barata registaro aljuĝis al li la Padma Shri- premion, sian kvaran plej altan civilan premion, pro &quot;[lia] novigado en la 1980-aj jaroj [kiu] kondukis al 90-procenta redukto de la kosto de katarakta okulkirurgio, provizas malaltkostajn lensojn por katarakta kirurgio al pli ol tridek landoj.&quot;&lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-01-26/nepali-ophthalmologist-sanduk-ruit-bags-indian-padma-shri-award.html|titolo=Ruit ricevas premion Padma Shri}}&lt;/ref&gt;
* En 2019, la Registaro de Nepalo honoris lin per [[Prime Minister National Talent Award|la Nacia Premio por Talento de la Ĉefministro]] pro lia kontribuo al la fako oftalmologio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto||url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/dr-sanduk-ruit-awarded-prime-minister-national-talent-award-2075 |titolo=Ruit ricevis nepalan premion pro talento|retejo=www.myrepublica.nagariknetwork.com|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
* En septembro 2020, la registaro de Nepalo anoncis, ke D-ro Sanduk Ruit estos honorita per la titolo Suprasiddha Prabal Janasewashree (unua). [https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-announces-list-of-594-persons-for-state-honours/ La registaro anoncis liston de 594 personoj por ŝtataj honoroj.]
* Je la 21-a de februaro 2023, D-ro Sanduk Ruit ricevis la prestiĝan ISA-premion pro servado al la homaro meze de programo okazinta ĉe la ISA-Kultura Centro en Manamo, Barejno. La Reĝo de Barejno, Lia Moŝto Hamad bin Isa Al Khalifa, transdonis al D-ro Ruit unu milionon da dolaroj dum la reĝa ceremonio.&quot; &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://arab.news/wftwc|titolo=Ruit ricevis premion en Barejno|retejo=Arab News}}&lt;/ref&gt;
* Specio de saltema insekto (Orthoptera: Tetrigidae), malkovrita de Shivapuri Nagarjun Nacia Parko fare de teamo kiun gvidis nepala esploristo Madan Subedi, estis nomita laŭ Dr. Sanduk Ruit kiel ''Hebarditettix sanduki'' Subedi, Kasalo, &amp; Skejo, 2024. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el gazeto| url=https://www.tandfonline.com/eprint/JA7ITYZTMC8AT9FFRZ7M/full?target=10.1080/00379271.2024.2309170 | doi=10.1080/00379271.2024.2309170 | titolo=Tetrigidae (Orthoptera) of Shivapuri Nagarjun National Park in Nepal |dato=2024|gazeto=Annales de la Société Entomologique de France |serio=Nouvelle Série |paĝoj=53-84|volumo=60}}&lt;/ref&gt;
* En 2023 Ruit ricevis honoran doktorecon pri scienco de la Universitato Anglia Ruskin de Britio. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.aru.ac.uk/graduation-and-alumni/honorary-award-holders2 |titolo=honoran doktorecon pri scienco de la Universitato Anglia Ruskin de Britio|aliro-dato=2024-03-07 |retejo=www.aru.ac.uk}}&lt;/ref&gt;

== Plia legado ==

* Ali Gripper (2019), [https://penguin.co.in/book/the-barefoot-surgeon/ &quot;La Nudpieda Kirurgo: La Inspira Rakonto de D-ro Sanduk Ruit, la Okulkirurgo Donanta Vidon kaj Esperon al la Malriĉuloj de la Mondo&quot;], Barato: Penguin Random House India. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780143447429&lt;/nowiki&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==

* {{Oficiala retejo|http://www.tilganga.org}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1954]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>jd20srrirwfhsqxiu0r8h0aimfg73cm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernst Mende</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945891</id>
    <revision>
      <id>9393232</id>
      <parentid>9392479</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9393232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2831" sha1="2bpb5lyelu5d7h93gui7omwc5fm24cu" xml:space="preserve">'''Friedrich Wilhelm Ernst MENDE''' (naskiĝinta la {{daton|6|11|1805}} [[naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta la {{daton|18|2|1886}} en [[Görlitz]]) estis [[germanio|germana]] evangelia pastoro kaj instruisto. 

== Vivo ==
Estante filo de metiisto li frekventis la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)|Katedrala Gimnazio]] en sia naskiĝurbo. Poste studis li filologion kaj poste teologion ĉe la [[Universitato Marteno Lutero de Halle-Wittenberg|universitato de Halle]]. Dum la studentaj jaroj li fariĝis en 1828 membro de la [[studenta korporacio]] ''Alte Hallesche Burschenschaft Germania''.

Sekvis ĝis 1830 laborado kiel privata instruisto je [[Roßleben]] kaj, ĝis meze de 1831, sur kavalirbieno de [[Dobritz]]. Samjare 1831 li iĝis estro de la Evangelia urbo-lernejo je [[Kożuchów]]. En 1834 li havis sian ordinacion en Przewóz ([[Distrikto Żary]]). Samjare estis priesploraj demandoj pro liaj agadoj dum studentaj tagoj, kiuj nenion kritikindan evidentigis. Do en 1838 li fariĝis supera pastoro je [[Zawidów]]. En 1844 li estis ano de la sinodo de la Silezia Eklezia Provinco. La permeson fondi privatan lernejon kaj edukejon por knaboj li ricevis en 1846.

Inter 1873-83 li estis distrikta lernejinspektisto de [[Lubań]] II. Pensiiĝon lian kialigis lia sanstato. Krom kelkaj monografioj li eldonis ankaŭ la monatan periodaĵon &quot;Der pädagogische Hausfreund&quot;.

== Skribaĵoj (elekto) ==
* ''Der Gehorsam in der Erziehung.'' Halle 1840.
* ''Über Fortbildung und Fortbildungsanstalten. Ein Beitrag zur Reorganisation des deutschen Volksschulwesens.'' Görlitz 1848  
* ''Auch ein Wort in Sachen der Emancipation der Schule von der Kirche.'' Dua eldono. Görlitz 1848.
* ''Die christliche Heilslehre, auf Grund der heil. Schrift und mit steter Bezugnahme auf den Katechismus Dr. M. Luther’s, für den evangelischen Schul- und Confirmanden-Unterricht dargestellt.'' Görlitz 1850.
* ''Chronik der Standesherrschaft, Stadt und Kirchgemeinde Seidenberg. Mit Bezugnahme auf die Herrschaft Friedland.'' Görlitz 1857  
*[https://www.europeana.eu/en/item/358/item_32LV433YU7UVNW7J62VEBF46YH2IFDQY ''Geschichtliche Nachrichten über das Evangelische Schulwesen in Freistadt: seit Einführung der Reformation in dieser Stadt 1524 bis Ostern 1834''] - eldonejo Sauermann, sen jarindiko

== Literaturo ==
* Helge Dvorak: ''Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft'' - volumo I: ''Politiker.'' volumero 4: ''M–Q.'' Winter, Heidelberg 2000, ISBN 3-8253-1118-X, p. 79.

{{Bibliotekoj}}

{{DEFAULTSORT:Mende, Friedrich Wilhelm Ernst}}
[[Kategorio:Germanaj instruistoj]]
[[Kategorio:Lernejestroj]] 
[[Kategorio:Germanaj eldonistoj]]
[[Kategorio:Germanaj pedagogoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1805]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1886]]
[[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] 
[[kategorio:Germanaj luteranaj pastroj]]</text>
      <sha1>2bpb5lyelu5d7h93gui7omwc5fm24cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anda tiraneto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945894</id>
    <revision>
      <id>9393063</id>
      <parentid>9392515</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tajperaro</comment>
      <origin>9393063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="im3rngemxfvngtvwayoys0joiq3xcfd" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Anda tiraneto
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|dosiero = Sclater's Tyrannulet (Phyllomyias sclateri).jpg
|dosiero larĝo = 240ra
|priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Peruo]]
|regno = [[Animalia]] - [[animaloj]]
|filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]]
|klaso = [[Aves]] - [[birdoj]]
|ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
|familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
|genro = ''[[Phyllomyias]]''
|specio = '''''P. sclateri''''' - '''anda tiraneto'''
|statuso = LC
|dunomo = ''Phyllomyias sclateri''
|dunomo aŭtoritato = [[Berlepsch, HHCL]], 1901
|mapo de vivoteritorioj = Phyllomyias sclateri map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}}
&lt;/div&gt;
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = *''P. s. subtropicalis'' &lt;small&gt;([[Chapman, FM]], 1919)&lt;/small&gt;
*''P. s. sclateri'' &lt;small&gt;[[Berlepsch, HHCL]], 1901&lt;/small&gt;
|sinonimo = *''Tyranniscus sclateri''
*''Xanthomyias sclateri''
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
La '''anda tiraneto'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''[[Phyllomyias sclateri]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 2 [[subspecio]]jn troviĝantajn en [[Sudameriko]].

==Taksonomio==
Laŭ [[AviList]]&lt;ref name=&quot;AviList&quot;&gt;[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 5-an de jun. 2026.&lt;/ref&gt;, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj&lt;ref name=&quot;OT&quot;/&gt;:
{{Genealogia arbo2}}
*[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
**[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
***''[[Phyllomyias]]'' &lt;small&gt;[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860&lt;/small&gt;
****''Phyllomyias sclateri'' &lt;small&gt;[[Berlepsch, HHCL]], 1901&lt;/small&gt; - anda tiraneto
*****''Phyllomyias sclateri subtropicalis'' &lt;small&gt;([[Chapman, FM]], 1919)&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias sclateri sclateri'' &lt;small&gt;[[Berlepsch, HHCL]], 1901&lt;/small&gt;
{{Genealogia arbo2/fino}}

==Etimologio==
La scienca [[genra nomo]] ''Phyllomyias'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''φύλλον'' (''fulon'' = &quot;folio&quot;) kaj ''μυῖα'' (''muia'' = &quot;muŝo&quot;), ĉar tiuj birdoj similas muŝkaptulojn kaj vivas en la arbofoliaro&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/scltyr1/cur/introduction Birds of the World], Sclater's Tyrannulet.&lt;/ref&gt;.

La [[specia epiteto]] ''sclateri'' estis donita omaĝe al la angla [[ornitologo]] [[Philip Sclater]] (1829-1913)&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Disvastiĝo kaj habitato==
La anda tiraneto troviĝas ĉe la eosta deklivo de [[Andoj]] de suda [[Peruo]], [[Bolivio]] kaj norda [[Argentino]]. Ĝi vivas en humidaj montarbaroj kaj nubarbaroj, arbarorandoj kaj ofte en maldensejoj kaj malfermitaj arbaretoj dominitaj de [[alno]]j, je 1500-2400 m en Peruo kaj norda Bolivio, kaj 400–1500 m en Bolivio kaj Argentino&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Portalo Birdoj}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Tiranedoj]]
[[Kategorio:Paseroformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]</text>
      <sha1>im3rngemxfvngtvwayoys0joiq3xcfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>George Frederic Watts</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945900</id>
    <revision>
      <id>9392761</id>
      <parentid>9392593</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5718" sha1="id1p4t03x827dle367wec2t37rlq1kf" xml:space="preserve">{{Informkesto artisto}}

'''George Frederic WATTS''' (naskiĝis la 23-an de februaro 1817 en [[Londono]] - mortis la 1-an de julio 1904 samloke) estis brita pentristo kaj skulptisto de [[Viktorina epoko|viktoria]] [[Anglio]] kaj asociita kun la [[Simbolismo (arto)|simbolisma]] movado. 

Lia pentrita verkaro inkluzivas grandajn [[fresko]]jn kaj [[Historia pentrarto|historiajn pentraĵojn]] same kiel alegoriajn kaj mitologiajn reprezentojn; Watts estis pli signifa kiel portretisto de eminentaj samtempuloj. Kiel skulptisto, li estas konata pro siaj novklasikaj skulptaĵoj.

Watts famiĝis dum sia vivo pro siaj alegoriaj verkoj, kiel ekzemple ''&quot;Espero'' kaj ''Amo&quot; kaj &quot;Vivo&quot;'' .&lt;ref&gt;''[https://www.wattsgallery.org.uk/about-us/watts-story/ The Watts Story]'', www.wattsgallery.org.uk, 2020-08-17&lt;/ref&gt; Ĉi tiuj pentraĵoj celis formi parton de eposa simbola ciklo nomata la &quot;Domo de la Vivo&quot;, en kiu la emocioj kaj aspiroj de la [[vivo]] estus ĉiuj reprezentitaj en universala simbola lingvo.

Multaj el liaj pentraĵoj estas posedataj de la Tate Britain Gallery - li donacis 18 el siaj simbolaj pentraĵoj al la Tate en 1897, kaj tri pliajn en 1900. Kelkaj estis pruntedonitaj al la Watts Gallery kaj estas ekspoziciataj tie.

== Galerio ==
[[Dosiero:Assistants_and_George_Frederic_Watts_-_Hope_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=|eta|''Espero'', pentrita en 1886 kaj donacita al la nacio en 1897]]
[[Dosiero:The_Sower_of_the_Systems_-_G._F._Watts.jpg|eta|La Semanto de la Sistemoj]]
[[Dosiero:Bronze_Equestrian_Statue_of_Hugh_Lupus,_1st_Earl_of_Chester_(geograph_5548127).jpg|eta|Rajdanta statuo de ''Hugh Lupus'' kolportanta surĉevale, ĉe Eaton Hall en Cheshire, skulptita de George Frederick Watts (1817–1904)]]
[[Dosiero:Cape_Town_Rhodes_memorial_energy_statue.jpg|eta|Detalo de ''Fizika Energio'' ĉe la Monumento Rhodes en [[Kaburbo]], Sud-Afriko]]
[[Dosiero:George_Frederic_Watts's_Memorial_to_Heroic_Self_Sacrifice_(29881714055).jpg|eta|Monumento al Heroa Ofero de George Frederic Watts]]
[[Dosiero:G_F_Watts_grave_Compton_2026.jpg|dekstra|eta|La tombo de GF Watts ĉe la Watts Cemetery Chapel en Surrey en 2026]]
&lt;gallery heights=&quot;200&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Dosiero:George_Frederick_Watts,_1860-62,_Sir_Galahad,_oil_on_canvas,_191.8_x_107_cm,_Harvard_Art_Museums,_Fogg_Museum.jpg|alternative=Sir Galahad| ''Siro [[Galahad]]''
Dosiero:George_Frederick_Watts_001.jpg|alternative=Self-portrait| ''Memportreto''
Dosiero:Watts-Paolo_and_Francesca.jpg|alternative=Paolo and Francesca| ''Paŭlo kaj Francesca''
Dosiero:George_Frederic_Watts_-_Fata_Morgana,_1865.jpg| ''[[Feino Morgane|Fata Morgana]]'', 1865
Dosiero:Watts_George_Frederic_Orpheus_And_Eurydice.jpg|alternative=Orpheus And Eurydice| ''Orfeo kaj Eŭridiko''
Dosiero:Watts_George_Frederic_The_Judgement_Of_Paris.jpg|alternative=The Judgement of Paris| ''La Juĝo de Parizo''
Dosiero:George_Meredith_by_George_Frederic_Watts.jpg|alternative=Portrait of George Meredith| ''Portreto de [[George Meredith]]''
Dosiero:Physical_Energy,_Kensington.jpg|alternative=Physical Energy| ''Fizika Energio''
Dosiero:Dante_Gabriel_Rossetti_by_George_Frederic_Watts.jpg| ''[[Dante Gabriel Rossetti]]''
Dosiero:Henry_Thoby_Prinsep_by_George_Frederic_Watts.jpeg|alternative=Henry Thoby Prinsep| ''Henriko Thoby Prinsep''
Dosiero:Self_portrait_by_George_Frederic_Watts_1864.jpeg|alternative=Self-Portrait, 1864| ''Memportreto'', 1864
Dosiero:Sir_Leslie_Stephen_by_George_Frederic_Watts_1878.jpeg|alternative=Sir Leslie Stephen, 1878| ''Siro [[Leslie Stevens|Leslie Stephen]]'', 1878
Dosiero:George_Frederic_Watts_(1817-1904)_-_Orlando_Pursuing_the_Fata_Morgana_-_L.F5.1889.0.0_-_Leicester_Museum_^_Art_Gallery.jpg|alternative=Orlando Pursuing the Fata Morgana, 1848| ''Orlando Persekutante la Fata Morganan'', 1848
Dosiero:Watts_marie_fox.jpg|alternative=Miss Mary Fox, with Spanish Pointer, c. 1854| ''Fraŭlino Mary Fox, kun hispana montrilo'', ĉ. 1854
Dosiero:The_wounded_heron.jpg|alternative=The Wounded Heron, 1837 (Watts Gallery)| ''La Vundita Ardeo'', 1837 (Watts Gallery)
Dosiero:Good_Samaritan_(Watts).jpg|alternative=The Good Samaritan| ''La [[Parabolo de la bona samariano|Bona Samariano]]''
Dosiero:George_Frederic_Watts_by_George_Andrews.jpg|alternative=Portrait by L. R. Deuchars| Portreto de LR Deuchars
Dosiero:Dame_(Alice)_Ellen_Terry_('Choosing')_by_George_Frederic_Watts.jpg|alternative=Choosing (Ellen Terry), ca. 1864| ''Elektado'' ( Ellen Terry ), ĉ. 1864
Dosiero:EB1911_Plate_V._v24,_pg.506,_Fig_3.jpg|alternative=The bust of Clytie| La busto de Klitio
Dosiero:Love_and_Life.jpg|alternative=Love and Life (c. 1884-1885)| ''Amo kaj Vivo'' (ĉ. 1884-1885)
Dosiero:George_Frederic_Watts_-_The_Minotaur_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Minotaur, 1885| ''La Minotaŭro'', 1885
Dosiero:Thomas_Carlyle_Oil_Painting_1868_(painted).jpg|alternative=Portrait of Thomas Carlyle| ''Portreto de [[Thomas Carlyle]]''
Dosiero:A_Study_of_a_Head_-_George_Frederick_Watts_-_ABDAG007223.jpeg|ligilo=|alternative=A Study of a Head - Aberdeen Archives, Gallery and Museums| ''Studo de Kapo'' - [https://emuseum.aberdeencity.gov.uk/objects/6402 Aberdeen Arkivoj, Galerio kaj Muzeoj]
Dosiero:A_Study_of_a_Head_-_George_Frederick_Watts_-_ABDAG007222.jpeg|ligilo=|alternative=A Study of a Head - Aberdeen Archives, Gallery and Museums| ''Studo de Kapo'' - [https://emuseum.aberdeencity.gov.uk/objects/6401 Aberdeen Arkivoj, Galerio kaj Muzeoj]
&lt;/gallery&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [[iarchive:worldofgfwattsra00spie|La verkaĵoj de G.F. Watts, R.A.]] (1886)
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Watts, George Frederic}}
[[Kategorio:Britaj pentristoj]]
[[Kategorio:Britaj skulptistoj]]
[[Kategorio:Simbolismaj skulptistoj]]</text>
      <sha1>id1p4t03x827dle367wec2t37rlq1kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abby Wambach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945913</id>
    <revision>
      <id>9392682</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357116280|Abby Wambach]]&quot;</comment>
      <origin>9392682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2387" sha1="5unjn7vxwpvwhe6b9hbizxus815t1xg" xml:space="preserve">
'''Mary Abigail WAMBACH''' (naskita la 2-an de junio 1980 en [[Roĉestro]], [[Novjorkio]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Avanulo|atakanto]]. Ŝi ludis por la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona virina nacia futbalteamo]] de 2003 ĝis 2015. Kun 184 internaciaj goloj, ŝi rangas dua en la ĉiama listo de internaciaj goloj trafitaj de ludantoj de ajna sekso. Wambach estas sesfoja gajninto de la premio Usona Futbala Atleto de la Jaro, kaj estis nomita la FIFA Monda Ludanto de la Jaro en 2012. Ŝi estis inkludita en la listo [[TIME 100|''Time'' 100]] de 2015 de la plej influaj homoj en la mondo.

Wambach konkuris en kvar eldonoj de la [[Virina Futbala Mondpokalo|FIFA Virina Mondpokalo]], venkante en la turniro en [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015.]] Ŝi gajnis la oran medalon ĉe la Olimpikoj en 2004 kaj 2012. En kolegio, ŝi helpis la virinan futbalteamon Florida Gators gajni ĝian unuan NCAA Divizion I Ĉampionecon. Ŝi ludis je la profesia nivelo por Washington Freedom, magicJack, kaj la Western New York Flash.

Wambach estas konata pro trafado de goloj per plonĝantaj kapfrapoj. Dum kvaronfinala matĉo kontraŭ Brazilo ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Virina Mondpokalo de FIFA 2011]], Wambach trafis lastminutan egaligan golon per preciza centro de Megan Rapinoe, kiu helpis Usonon certigi venkon. La golo starigis rekordon por la plej nova golo iam ajn trafita en Mondpokala matĉo, kaj ricevis la ESPY-premion de [[ESPN]] por Plej Bona Ludo de la Jaro. Wambach ankaŭ gajnis la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Bronzan Boton]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Arĝentan Pilkon]] de la turniro. En 2011, ŝi fariĝis la unua futbalisto de iu ajn sekso nomita Atleto de la Jaro fare de [[Associated Press]].

Wambach emeritiĝis en 2015, ludante sian lastan ludon la 16-an de decembro en [[Nov-Orleano]] kiel parto de la 10-luda Venko-Turneo de Usono post ĝia venko ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|FIFA Virina Mondpokalo 2015.]] La aŭtobiografio de Wambach, titolita &quot; ''Antaŭen&quot;'', estis publikigita en 2016. Ŝia dua libro, ''&quot;Lupo-pako: Kiel Kuniĝi, Malligi Nian Potencon kaj Ŝanĝi la Ludon&quot;'', estis publikigita en 2019. Ambaŭ libroj fariĝis furorlibroj &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwNw&quot;&gt;de la New York Times&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;.


* {{Oficiala retejo|http://abbywambach.com}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>5unjn7vxwpvwhe6b9hbizxus815t1xg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392683</id>
      <parentid>9392682</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="ddhmx79h8xujw4hsd5ojbvf2tlx8usm" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Mary Abigail WAMBACH''' (naskita la 2-an de junio 1980 en [[Roĉestro]], [[Novjorkio]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Avanulo|atakanto]]. Ŝi ludis por la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona virina nacia futbalteamo]] de 2003 ĝis 2015. Kun 184 internaciaj goloj, ŝi rangas dua en la ĉiama listo de internaciaj goloj trafitaj de ludantoj de ajna sekso. Wambach estas sesfoja gajninto de la premio Usona Futbala Atleto de la Jaro, kaj estis nomita la FIFA Monda Ludanto de la Jaro en 2012. Ŝi estis inkludita en la listo [[TIME 100|''Time'' 100]] de 2015 de la plej influaj homoj en la mondo.

Wambach konkuris en kvar eldonoj de la [[Virina Futbala Mondpokalo|FIFA Virina Mondpokalo]], venkante en la turniro en [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015.]] Ŝi gajnis la oran medalon ĉe la Olimpikoj en 2004 kaj 2012. En kolegio, ŝi helpis la virinan futbalteamon Florida Gators gajni ĝian unuan NCAA Divizion I Ĉampionecon. Ŝi ludis je la profesia nivelo por Washington Freedom, magicJack, kaj la Western New York Flash.

Wambach estas konata pro trafado de goloj per plonĝantaj kapfrapoj. Dum kvaronfinala matĉo kontraŭ Brazilo ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Virina Mondpokalo de FIFA 2011]], Wambach trafis lastminutan egaligan golon per preciza centro de Megan Rapinoe, kiu helpis Usonon certigi venkon. La golo starigis rekordon por la plej nova golo iam ajn trafita en Mondpokala matĉo, kaj ricevis la ESPY-premion de [[ESPN]] por Plej Bona Ludo de la Jaro. Wambach ankaŭ gajnis la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Bronzan Boton]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Arĝentan Pilkon]] de la turniro. En 2011, ŝi fariĝis la unua futbalisto de iu ajn sekso nomita Atleto de la Jaro fare de [[Associated Press]].

Wambach emeritiĝis en 2015, ludante sian lastan ludon la 16-an de decembro en [[Nov-Orleano]] kiel parto de la 10-luda Venko-Turneo de Usono post ĝia venko ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|FIFA Virina Mondpokalo 2015.]] La aŭtobiografio de Wambach, titolita &quot; ''Antaŭen&quot;'', estis publikigita en 2016. Ŝia dua libro, ''&quot;Lupo-pako: Kiel Kuniĝi, Malligi Nian Potencon kaj Ŝanĝi la Ludon&quot;'', estis publikigita en 2019. Ambaŭ libroj fariĝis furorlibroj &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwNw&quot;&gt;de la New York Times&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|http://abbywambach.com}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Wambach, Abby}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>ddhmx79h8xujw4hsd5ojbvf2tlx8usm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392685</id>
      <parentid>9392683</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2491" sha1="rk8s0k9mm6c97dzw56burj0374c72si" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Mary Abigail WAMBACH''' (naskita la 2-an de junio 1980 en [[Roĉestro]], [[Novjorkio]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Avanulo|atakanto]]. Ŝi ludis por la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona virina nacia futbalteamo]] de 2003 ĝis 2015. Kun 184 internaciaj goloj, ŝi rangas dua en la ĉiama listo de internaciaj goloj trafitaj de ludantoj de ajna sekso. Wambach estas sesfoja gajninto de la premio Usona Futbala Atleto de la Jaro, kaj estis nomita la FIFA Monda Ludanto de la Jaro en 2012. Ŝi estis inkludita en la listo [[TIME 100|''Time'' 100]] de 2015 de la plej influaj homoj en la mondo.

Wambach konkuris en kvar eldonoj de la [[Virina Futbala Mondpokalo|FIFA Virina Mondpokalo]], venkante en la turniro en [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015.]] Ŝi gajnis la oran medalon ĉe la Olimpikoj en 2004 kaj 2012. En kolegio, ŝi helpis la virinan futbalteamon Florida Gators gajni ĝian unuan NCAA Divizion I Ĉampionecon. Ŝi ludis je la profesia nivelo por Washington Freedom, magicJack, kaj la Western New York Flash.

Wambach estas konata pro trafado de goloj per plonĝantaj kapfrapoj. Dum kvaronfinala matĉo kontraŭ Brazilo ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Virina Mondpokalo de FIFA 2011]], Wambach trafis lastminutan egaligan golon per preciza centro de Megan Rapinoe, kiu helpis Usonon certigi venkon. La golo starigis rekordon por la plej nova golo iam ajn trafita en Mondpokala matĉo, kaj ricevis la ESPY-premion de [[ESPN]] por Plej Bona Ludo de la Jaro. Wambach ankaŭ gajnis la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Bronzan Boton]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Arĝentan Pilkon]] de la turniro. En 2011, ŝi fariĝis la unua futbalisto de iu ajn sekso nomita Atleto de la Jaro fare de [[Associated Press]].

Wambach emeritiĝis en 2015, ludante sian lastan ludon la 16-an de decembro en [[Nov-Orleano]] kiel parto de la 10-luda Venko-Turneo de Usono post ĝia venko ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|FIFA Virina Mondpokalo 2015.]] La aŭtobiografio de Wambach, titolita &quot; ''Antaŭen&quot;'', estis publikigita en 2016. Ŝia dua libro, ''&quot;Lupo-pako: Kiel Kuniĝi, Malligi Nian Potencon kaj Ŝanĝi la Ludon&quot;'', estis publikigita en 2019. Ambaŭ libroj fariĝis furorlibroj de la ''New York Times''.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|http://abbywambach.com}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Wambach, Abby}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>rk8s0k9mm6c97dzw56burj0374c72si</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kristine Lilly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945914</id>
    <revision>
      <id>9392689</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350188869|Kristine Lilly]]&quot;</comment>
      <origin>9392689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1635" sha1="3ysvvcvlv2bl95sc3xee18pg5045jav" xml:space="preserve">
'''Kristine Marie LILLY HEAVEY''' (naskita la 22-an de julio 1971 en [[Novjorko]]) estas usona eksa profesia [[Futbalo|futbalisto]] kaj nuna maratonisto. Ŝi estis membro de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|virina nacia teamo de Usono]] dum 23 jaroj kaj estas la plej ludata futbalisto en la historio de la sporto, atingante sian 354-an kaj lastan ĉapon kontraŭ Meksiko en Mondpokala kvalifika matĉo en novembro 2010.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ussoccer.com/stories/2016/08/08/21/19/160808-wnt-case-of-the-missing-caps-feature|title=Case of the Missing Caps|website=USSoccer.com|publisher=United States Soccer Federation|date=August 8, 2016|access-date=February 1, 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731155041/https://www.ussoccer.com/stories/2016/08/08/21/19/160808-wnt-case-of-the-missing-caps-feature|archive-date=July 31, 2017}}&lt;/ref&gt; Lilly trafis 130 internaciajn golojn por la usona nacia teamo, igante ŝin la kvara plej alta golinto de la teamo post la 134 goloj de Carli Lloyd, la 158 goloj de [[Mia Hamm]], kaj la 184 goloj de [[Abby Wambach]] &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Alexander|first1=Valerie|title=World Cup Football Stats Erase The Sport's Most Dominant Players: Women|date=July 7, 2014|url=http://jezebel.com/world-cup-soccer-stats-erase-the-sports-most-dominant-p-1601275793|publisher=Jezebel.com|access-date=July 13, 2014|archive-date=September 21, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921132844/http://jezebel.com/world-cup-soccer-stats-erase-the-sports-most-dominant-p-1601275793|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* {{Oficiala retejo}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>3ysvvcvlv2bl95sc3xee18pg5045jav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392690</id>
      <parentid>9392689</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1772" sha1="hrua76ae8kfrhqqamd8t3avfkbk8ugt" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Kristine Marie LILLY HEAVEY''' (naskita la 22-an de julio 1971 en [[Novjorko]]) estas usona eksa profesia [[Futbalo|futbalisto]] kaj nuna maratonisto. Ŝi estis membro de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|virina nacia teamo de Usono]] dum 23 jaroj kaj estas la plej ludata futbalisto en la historio de la sporto, atingante sian 354-an kaj lastan ĉapon kontraŭ Meksiko en Mondpokala kvalifika matĉo en novembro 2010.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ussoccer.com/stories/2016/08/08/21/19/160808-wnt-case-of-the-missing-caps-feature|title=Case of the Missing Caps|website=USSoccer.com|publisher=United States Soccer Federation|date=August 8, 2016|access-date=February 1, 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731155041/https://www.ussoccer.com/stories/2016/08/08/21/19/160808-wnt-case-of-the-missing-caps-feature|archive-date=July 31, 2017}}&lt;/ref&gt; Lilly trafis 130 internaciajn golojn por la usona nacia teamo, igante ŝin la kvara plej alta golinto de la teamo post la 134 goloj de Carli Lloyd, la 158 goloj de [[Mia Hamm]], kaj la 184 goloj de [[Abby Wambach]] &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Alexander|first1=Valerie|title=World Cup Football Stats Erase The Sport's Most Dominant Players: Women|date=July 7, 2014|url=http://jezebel.com/world-cup-soccer-stats-erase-the-sports-most-dominant-p-1601275793|publisher=Jezebel.com|access-date=July 13, 2014|archive-date=September 21, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921132844/http://jezebel.com/world-cup-soccer-stats-erase-the-sports-most-dominant-p-1601275793|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lilly, Kristine}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>hrua76ae8kfrhqqamd8t3avfkbk8ugt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christie Rampone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945915</id>
    <revision>
      <id>9392693</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350726558|Christie Pearce]]&quot;</comment>
      <origin>9392693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="kef9w0dbmcjmh9z28ijrvqc8cwa3jji" xml:space="preserve">
'''Christie Patricia Pearce''' (antaŭe '''Rampone'''; naskita la 24-an de junio 1975) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Defendulo|defendanto]]. Ŝi estas la eks-kapitano de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]]. Pearce estas trifoja olimpika ora medalisto, kaj ankaŭ dufoja mondĉampionino en [[Virina Futbala Mondpokalo|la Virina Futbala Mondpokalo]].

Pearce ludis en kvin finaloj [[Virina Futbala Mondpokalo|de la Virina Mondpokalo de FIFA]] kaj kvar virinaj futbalturniroj de la Olimpikoj. Ŝi estas ĉampionino [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|de la Virina Mondpokalo de FIFA en]] [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]] kaj 2015, kaj trifoja [[Ora medalo|ora medalisto,]] gajninte ĉampionecajn titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2004|Atena Olimpiko de 2004]], [[Somera Olimpiko 2008|la Pekina Olimpiko de 2008]] kaj [[Somera Olimpiko 2012|la Londona Olimpiko de 2012.]] Ŝi finis ne malpli ol la tria loko en ĉiu el la Mondpokalaj aŭ olimpikaj turniroj, en kiuj ŝi konkuris.

Pearce ludis en la W-League de 1997 ĝis 1998. Ŝi ludis en du usonaj profesiaj ligoj dum la tuta tempo kiam ili funkciis; de 2001 ĝis 2003 en la WUSA kaj de 2009 ĝis 2011 en la WPS. En 2009, ludante por Sky Blue FC, ŝi samtempe funkciis kiel trejnisto de la klubo dum ŝi venkis en la Virina Profesia Futbalaj Finaloj de 2009, kaj estis nomita WPS-Sportistino de la Jaro.

Pearce estis la plej maljuna ludanto kiu aperis en FIFA Virina Mondpokalo (je la aĝo de 40) ĝis Formiga konkuris en la [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|FIFA Virina Mondpokalo de 2019]] je la aĝo de 41. Kun 311 ĉapoj, Pearce estas ankaŭ la tria plej ĉapa ludanto, vira aŭ virina, en usona kaj monda historio, post [[Kristine Lilly]] kaj Carli Lloyd.&lt;ref name=&quot;oldestplayer2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/17/christie-rampone-oldest-player_n_7599882.html|title=Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup|date=June 17, 2015|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

La 9-an de junio 2021, oni anoncis, ke Pearce estos enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo en sia unua jaro de elektebleco. &lt;ref&gt;{{cite web|title=CHRISTIE PEARCE RAMPONE, STEVE CHERUNDOLO HEADLINE 2021 CLASS OF THE NATIONAL SOCCER HALL OF FAME|date=June 9, 2021|url=https://www.nationalsoccerhof.com/news/2021/06/christie-pearce-rampone-steve-cherundolo-highlight-hall-of-fame-class-of-2021.html|publisher=National Soccer Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;

* {{Oficiala retejo|www.christiepearce.com}}
* [http://www.nwslsoccer.com/teams/66489023/58150147-66489078/59750177.html Christie Rampone] profilo ĉe National Women's Soccer League
* [https://web.archive.org/web/20150115140555/http://www.skybluefc.com/player/christie-rampone-2/ Christie Rampone] profilo ĉe Sky Blue FC
* [https://web.archive.org/web/20090911175537/http://www.ussoccer.com/Teams/WNT/R/Christie-Rampone.aspx US Soccer player profile]
* [https://web.archive.org/web/20070928084022/http://wusa.com/team/?id=34&amp;zone=players&amp;player_id=1092 WUSA player profile]
* [https://archive.today/20120719113334/http://www.axiomsport.com/clients/christierampone.htm Sports agency player profile]
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>kef9w0dbmcjmh9z28ijrvqc8cwa3jji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392695</id>
      <parentid>9392693</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="pqmudnc502i8z9c0cuhhnsv3n3rz6xt" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Christie Patricia Pearce''' (antaŭe '''Rampone'''; naskita la 24-an de junio 1975) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Defendulo|defendanto]]. Ŝi estas la eks-kapitano de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]]. Pearce estas trifoja olimpika ora medalisto, kaj ankaŭ dufoja mondĉampionino en [[Virina Futbala Mondpokalo|la Virina Futbala Mondpokalo]].

Pearce ludis en kvin finaloj [[Virina Futbala Mondpokalo|de la Virina Mondpokalo de FIFA]] kaj kvar virinaj futbalturniroj de la Olimpikoj. Ŝi estas ĉampionino [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|de la Virina Mondpokalo de FIFA en]] [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]] kaj 2015, kaj trifoja [[Ora medalo|ora medalisto,]] gajninte ĉampionecajn titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2004|Atena Olimpiko de 2004]], [[Somera Olimpiko 2008|la Pekina Olimpiko de 2008]] kaj [[Somera Olimpiko 2012|la Londona Olimpiko de 2012.]] Ŝi finis ne malpli ol la tria loko en ĉiu el la Mondpokalaj aŭ olimpikaj turniroj, en kiuj ŝi konkuris.

Pearce ludis en la W-League de 1997 ĝis 1998. Ŝi ludis en du usonaj profesiaj ligoj dum la tuta tempo kiam ili funkciis; de 2001 ĝis 2003 en la WUSA kaj de 2009 ĝis 2011 en la WPS. En 2009, ludante por Sky Blue FC, ŝi samtempe funkciis kiel trejnisto de la klubo dum ŝi venkis en la Virina Profesia Futbalaj Finaloj de 2009, kaj estis nomita WPS-Sportistino de la Jaro.

Pearce estis la plej maljuna ludanto kiu aperis en FIFA Virina Mondpokalo (je la aĝo de 40) ĝis Formiga konkuris en la [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|FIFA Virina Mondpokalo de 2019]] je la aĝo de 41. Kun 311 ĉapoj, Pearce estas ankaŭ la tria plej ĉapa ludanto, vira aŭ virina, en usona kaj monda historio, post [[Kristine Lilly]] kaj Carli Lloyd.&lt;ref name=&quot;oldestplayer2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/17/christie-rampone-oldest-player_n_7599882.html|title=Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup|date=June 17, 2015|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

La 9-an de junio 2021, oni anoncis, ke Pearce estos enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo en sia unua jaro de elektebleco. &lt;ref&gt;{{cite web|title=CHRISTIE PEARCE RAMPONE, STEVE CHERUNDOLO HEADLINE 2021 CLASS OF THE NATIONAL SOCCER HALL OF FAME|date=June 9, 2021|url=https://www.nationalsoccerhof.com/news/2021/06/christie-pearce-rampone-steve-cherundolo-highlight-hall-of-fame-class-of-2021.html|publisher=National Soccer Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.christiepearce.com}}
* [http://www.nwslsoccer.com/teams/66489023/58150147-66489078/59750177.html Christie Rampone] profilo ĉe National Women's Soccer League
* [https://web.archive.org/web/20150115140555/http://www.skybluefc.com/player/christie-rampone-2/ Christie Rampone] profilo ĉe Sky Blue FC
* [https://web.archive.org/web/20090911175537/http://www.ussoccer.com/Teams/WNT/R/Christie-Rampone.aspx US Soccer player profile]
* [https://web.archive.org/web/20070928084022/http://wusa.com/team/?id=34&amp;zone=players&amp;player_id=1092 WUSA player profile]
* [https://archive.today/20120719113334/http://www.axiomsport.com/clients/christierampone.htm Sports agency player profile]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rampone, Christie}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>pqmudnc502i8z9c0cuhhnsv3n3rz6xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392697</id>
      <parentid>9392695</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3337" sha1="tcsiz000tihjluxb2ndmlgb7zh6c9pj" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Christie Patricia Pearce''' (antaŭe '''Rampone'''; naskita la 24-an de junio 1975) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Defendulo|defendanto]]. Ŝi estas la eks-kapitano de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]]. Pearce estas trifoja olimpika ora medalisto, kaj ankaŭ dufoja mondĉampionino en la [[Virina Futbala Mondpokalo]].

Pearce ludis en kvin finaloj [[Virina Futbala Mondpokalo|de la Virina Mondpokalo de FIFA]] kaj kvar virinaj futbalturniroj de la Olimpikoj. Ŝi estas ĉampionino de la Virina Mondpokalo de FIFA en [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]], kaj trifoja [[Ora medalo|ora medalisto]], gajninte ĉampionecajn titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2004|Atena Olimpiko de 2004]], la [[Somera Olimpiko 2008|Pekina Olimpiko de 2008]] kaj la [[Somera Olimpiko 2012|Londona Olimpiko de 2012]]. Ŝi finis ne malpli ol la tria loko en ĉiu el la Mondpokalaj aŭ olimpikaj turniroj, en kiuj ŝi konkuris.

Pearce ludis en la W-League de 1997 ĝis 1998. Ŝi ludis en du usonaj profesiaj ligoj dum la tuta tempo kiam ili funkciis; de 2001 ĝis 2003 en la WUSA kaj de 2009 ĝis 2011 en la WPS. En 2009, ludante por Sky Blue FC, ŝi samtempe funkciis kiel trejnisto de la klubo dum ŝi venkis en la Virina Profesia Futbalaj Finaloj de 2009, kaj estis nomita WPS-Sportistino de la Jaro.

Pearce estis la plej maljuna ludanto kiu aperis en FIFA Virina Mondpokalo (je la aĝo de 40) ĝis Formiga konkuris en la [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|FIFA Virina Mondpokalo de 2019]] je la aĝo de 41. Kun 311 ĉapoj, Pearce estas ankaŭ la tria plej ĉapa ludanto, vira aŭ virina, en usona kaj monda historio, post [[Kristine Lilly]] kaj Carli Lloyd.&lt;ref name=&quot;oldestplayer2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/17/christie-rampone-oldest-player_n_7599882.html|title=Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup|date=June 17, 2015|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

La 9-an de junio 2021, oni anoncis, ke Pearce estos enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo en sia unua jaro de elektebleco. &lt;ref&gt;{{cite web|title=CHRISTIE PEARCE RAMPONE, STEVE CHERUNDOLO HEADLINE 2021 CLASS OF THE NATIONAL SOCCER HALL OF FAME|date=June 9, 2021|url=https://www.nationalsoccerhof.com/news/2021/06/christie-pearce-rampone-steve-cherundolo-highlight-hall-of-fame-class-of-2021.html|publisher=National Soccer Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.christiepearce.com}}
* [http://www.nwslsoccer.com/teams/66489023/58150147-66489078/59750177.html Christie Rampone] profilo ĉe National Women's Soccer League
* [https://web.archive.org/web/20150115140555/http://www.skybluefc.com/player/christie-rampone-2/ Christie Rampone] profilo ĉe Sky Blue FC
* [https://web.archive.org/web/20090911175537/http://www.ussoccer.com/Teams/WNT/R/Christie-Rampone.aspx US Soccer player profile]
* [https://web.archive.org/web/20070928084022/http://wusa.com/team/?id=34&amp;zone=players&amp;player_id=1092 WUSA player profile]
* [https://archive.today/20120719113334/http://www.axiomsport.com/clients/christierampone.htm Sports agency player profile]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rampone, Christie}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>tcsiz000tihjluxb2ndmlgb7zh6c9pj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392698</id>
      <parentid>9392697</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="jh9d83owcrxj3hc94jhrhta9lpj5jeh" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Christie Patricia Pearce''' (antaŭe '''Rampone'''; naskita la 24-an de junio 1975) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Defendulo|defendanto]]. Ŝi estas la eks-kapitano de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]]. Pearce estas trifoja olimpika ora medalisto, kaj ankaŭ dufoja mondĉampionino en la [[Virina Futbala Mondpokalo]].

Ŝi estas konsiderata unu el la plej grandaj usonaj defendantoj de ĉiuj tempoj.&lt;ref&gt;[http://equalizersoccer.com/2013/12/19/uswnt-us-womens-soccer-all-time-best-xi-centennial-team/ US Soccer names WNT all-time Best XI], en equalizersoccer.com, la 19-an de decembro 2013&lt;/ref&gt;

Pearce ludis en kvin finaloj [[Virina Futbala Mondpokalo|de la Virina Mondpokalo de FIFA]] kaj kvar virinaj futbalturniroj de la Olimpikoj. Ŝi estas ĉampionino de la Virina Mondpokalo de FIFA en [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]], kaj trifoja [[Ora medalo|ora medalisto]], gajninte ĉampionecajn titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2004|Atena Olimpiko de 2004]], la [[Somera Olimpiko 2008|Pekina Olimpiko de 2008]] kaj la [[Somera Olimpiko 2012|Londona Olimpiko de 2012]]. Ŝi finis ne malpli ol la tria loko en ĉiu el la Mondpokalaj aŭ olimpikaj turniroj, en kiuj ŝi konkuris.

Pearce ludis en la W-League de 1997 ĝis 1998. Ŝi ludis en du usonaj profesiaj ligoj dum la tuta tempo kiam ili funkciis; de 2001 ĝis 2003 en la WUSA kaj de 2009 ĝis 2011 en la WPS. En 2009, ludante por Sky Blue FC, ŝi samtempe funkciis kiel trejnisto de la klubo dum ŝi venkis en la Virina Profesia Futbalaj Finaloj de 2009, kaj estis nomita WPS-Sportistino de la Jaro.

Pearce estis la plej maljuna ludanto kiu aperis en FIFA Virina Mondpokalo (je la aĝo de 40) ĝis Formiga konkuris en la [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|FIFA Virina Mondpokalo de 2019]] je la aĝo de 41. Kun 311 ĉapoj, Pearce estas ankaŭ la tria plej ĉapa ludanto, vira aŭ virina, en usona kaj monda historio, post [[Kristine Lilly]] kaj Carli Lloyd.&lt;ref name=&quot;oldestplayer2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/17/christie-rampone-oldest-player_n_7599882.html|title=Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup|date=June 17, 2015|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

La 9-an de junio 2021, oni anoncis, ke Pearce estos enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo en sia unua jaro de elektebleco. &lt;ref&gt;{{cite web|title=CHRISTIE PEARCE RAMPONE, STEVE CHERUNDOLO HEADLINE 2021 CLASS OF THE NATIONAL SOCCER HALL OF FAME|date=June 9, 2021|url=https://www.nationalsoccerhof.com/news/2021/06/christie-pearce-rampone-steve-cherundolo-highlight-hall-of-fame-class-of-2021.html|publisher=National Soccer Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.christiepearce.com}}
* [http://www.nwslsoccer.com/teams/66489023/58150147-66489078/59750177.html Christie Rampone] profilo ĉe National Women's Soccer League
* [https://web.archive.org/web/20150115140555/http://www.skybluefc.com/player/christie-rampone-2/ Christie Rampone] profilo ĉe Sky Blue FC
* [https://web.archive.org/web/20090911175537/http://www.ussoccer.com/Teams/WNT/R/Christie-Rampone.aspx US Soccer player profile]
* [https://web.archive.org/web/20070928084022/http://wusa.com/team/?id=34&amp;zone=players&amp;player_id=1092 WUSA player profile]
* [https://archive.today/20120719113334/http://www.axiomsport.com/clients/christierampone.htm Sports agency player profile]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rampone, Christie}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>jh9d83owcrxj3hc94jhrhta9lpj5jeh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392699</id>
      <parentid>9392698</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="iznwke53h6h0h9xhoc7xx9d9p86icaa" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Christie Patricia Pearce''' (antaŭe '''Rampone'''; naskita la 24-an de junio 1975) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]], kiu ludis kiel [[Defendulo|defendanto]]. Ŝi estas la eks-kapitano de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]]. Pearce estas trifoja olimpika ora medalisto, kaj ankaŭ dufoja mondĉampionino en la [[Virina Futbala Mondpokalo]].

Ŝi estas konsiderata unu el la plej grandaj usonaj defendantoj de ĉiuj tempoj.&lt;ref&gt;[http://equalizersoccer.com/2013/12/19/uswnt-us-womens-soccer-all-time-best-xi-centennial-team/ US Soccer names WNT all-time Best XI], en equalizersoccer.com, la 19-an de decembro 2013&lt;/ref&gt;

Pearce ludis en kvin finaloj [[Virina Futbala Mondpokalo|de la Virina Mondpokalo de FIFA]] kaj kvar virinaj futbalturniroj de la Olimpikoj. Ŝi estas ĉampionino de la Virina Mondpokalo de FIFA en [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]], kaj trifoja [[Ora medalo|ora medalisto]], gajninte ĉampionecajn titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2004|Atena Olimpiko de 2004]], la [[Somera Olimpiko 2008|Pekina Olimpiko de 2008]] kaj la [[Somera Olimpiko 2012|Londona Olimpiko de 2012]]. Ŝi finis ne malpli ol la tria loko en ĉiu el la Mondpokalaj aŭ olimpikaj turniroj, en kiuj ŝi konkuris.

Pearce ludis en la W-League de 1997 ĝis 1998. Ŝi ludis en du usonaj profesiaj ligoj dum la tuta tempo kiam ili funkciis; de 2001 ĝis 2003 en la WUSA kaj de 2009 ĝis 2011 en la WPS. En 2009, ludante por Sky Blue FC, ŝi samtempe funkciis kiel trejnisto de la klubo dum ŝi venkis en la Virina Profesia Futbalaj Finaloj de 2009, kaj estis nomita WPS-Sportistino de la Jaro.

Pearce estis la plej maljuna ludanto kiu aperis en FIFA Virina Mondpokalo (je la aĝo de 40) ĝis Formiga konkuris en la [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|FIFA Virina Mondpokalo de 2019]] je la aĝo de 41. Kun 311 ĉapoj, Pearce estas ankaŭ la tria plej ĉapa ludanto, vira aŭ virina, en usona kaj monda historio, post [[Kristine Lilly]] kaj [[Carli Lloyd]].&lt;ref name=&quot;oldestplayer2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/17/christie-rampone-oldest-player_n_7599882.html|title=Christie Rampone Is Now The Oldest Player To Appear In The Women's World Cup|date=June 17, 2015|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

La 9-an de junio 2021, oni anoncis, ke Pearce estos enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo en sia unua jaro de elektebleco. &lt;ref&gt;{{cite web|title=CHRISTIE PEARCE RAMPONE, STEVE CHERUNDOLO HEADLINE 2021 CLASS OF THE NATIONAL SOCCER HALL OF FAME|date=June 9, 2021|url=https://www.nationalsoccerhof.com/news/2021/06/christie-pearce-rampone-steve-cherundolo-highlight-hall-of-fame-class-of-2021.html|publisher=National Soccer Hall of Fame}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|www.christiepearce.com}}
* [http://www.nwslsoccer.com/teams/66489023/58150147-66489078/59750177.html Christie Rampone] profilo ĉe National Women's Soccer League
* [https://web.archive.org/web/20150115140555/http://www.skybluefc.com/player/christie-rampone-2/ Christie Rampone] profilo ĉe Sky Blue FC
* [https://web.archive.org/web/20090911175537/http://www.ussoccer.com/Teams/WNT/R/Christie-Rampone.aspx US Soccer player profile]
* [https://web.archive.org/web/20070928084022/http://wusa.com/team/?id=34&amp;zone=players&amp;player_id=1092 WUSA player profile]
* [https://archive.today/20120719113334/http://www.axiomsport.com/clients/christierampone.htm Sports agency player profile]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Rampone, Christie}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>iznwke53h6h0h9xhoc7xx9d9p86icaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carli Lloyd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945916</id>
    <revision>
      <id>9392700</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356567430|Carli Lloyd]]&quot;</comment>
      <origin>9392700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3084" sha1="0guc9fqrm31bo87gbnpax5v7l72x129" xml:space="preserve">
'''Carli Anne HOLLINS''' (naskita '''LLOYD'''; la 16-an de julio 1982, en Delran Township, [[Kantono Burlington]], [[Nov-Ĵerzejo]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]]. Ŝi gajnis la eldonojn de la [[Virina Futbala Mondpokalo|Virina Mondpokalo de FIFA]] [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|en 2015]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|2019]] kun [[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]], finis dua ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Virina Mondpokalo de FIFA en 2011]], kaj trafis la golojn, kiuj gajnis la orajn medalojn en la finaloj de la Olimpikoj de 2008 kaj la Olimpikoj de 2012. Ŝi ankaŭ gajnis la bronzan medalon kun Usono ĉe la [[Somera Olimpiko 2020|Olimpikoj de 2020.]] Ŝi estis nomita FIFA-Ludanto de la Jaro en 2015 kaj 2016.

Lloyd ludis [[Usona virina nacia teamo de futbalo|316 fojojn]] por la usona nacia teamo, kie ŝi estas dua laŭ nombro de ĉapoj ([[d:Q179304]]). Ŝi rangas [[Usona virina nacia teamo de futbalo|tria]] laŭ goloj kaj [[Usona virina nacia teamo de futbalo|kvina]] laŭ helpoj por la teamo. Dum la 5-2 venko de Usono super [[Japana virina nacia teamo de futbalo|Japanio]] en la finalo de la Virina Mondpokalo en 2015, Lloyd fariĝis la unua ludanto en la historio kiu trafis tri golojn en finalo de la Virina Mondpokalo kaj la dua ludanto de iu ajn sekso kiu trafis tritrafon en finalo de la Mondpokalo. Ĉe la fino de la turniro, ŝi ricevis la [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|Oran Pilkon]], la Arĝentan Boton kaj la premiojn por Plej Bona Golo.

Dum ŝia klubkariero, Lloyd ludis por la Chicago Red Stars, Sky Blue FC  kaj la Atlanta Beat en la ligo de Virina Profesia Futbalo (WPS). En la Nacia Virina Futbala Ligo (NWSL), ŝi gajnis la ligoĉampionecon kun la Western New York Flash, kaj ankaŭ ludis por la Houston Dash kaj Gotham FC.  En 2019, Lloyd estis la plej altpagita futbalistino en la mondo.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Martin|first=Will|title=The world's best-paid male footballer earned 272 times more than the highest earning female player last year|url=https://www.businessinsider.com/football-gender-pay-gap-lionel-messi-272-times-carli-lloyd-2020-3|access-date=2026-05-04|website=Business Insider|language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ŝia membiografio, ''When Nobody Was Watching'' (Kiam neniu rigardis), estis publikigita en 2016.

* {{Oficiala retejo|http://www.carlilloyd.com/}}
* [https://web.archive.org/web/20100310113139/http://www.womensprosoccer.com/ny/players/bios/lloyd-carli Carli Lloyd] ĉe Sky Blue FC (arkivita)
* [http://www.houstondynamo.com/players/carli-lloyd Carli Lloyd] ĉe Houston Dash
* [https://web.archive.org/web/20130603212844/http://www.wnyflash.com/?template=template&amp;form_id=40&amp;page=roster.cfm Carli Lloyd] ĉe Western New York Flash (arkivita)
* [https://web.archive.org/web/20100310113139/http://www.womensprosoccer.com/ny/players/bios/lloyd-carli Carli Lloyd] ĉe Atlanta Beat (arkivita)
* [https://web.archive.org/web/20160304031847/http://www.njwildcats.com/players/LloydC/index_E.html Carli Lloyd] ĉe New Jersey Wildcats (arkivita)
* {{IMDb nomo}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>0guc9fqrm31bo87gbnpax5v7l72x129</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392701</id>
      <parentid>9392700</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="cogxhhwm7quqpiycawcctrffw6qeje4" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Carli Anne HOLLINS''' (naskita '''LLOYD'''; la 16-an de julio 1982, en Delran Township, [[Kantono Burlington]], [[Nov-Ĵerzejo]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]]. Ŝi gajnis la eldonojn de la [[Virina Futbala Mondpokalo|Virina Mondpokalo de FIFA]] [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|en 2015]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|2019]] kun [[Usona virina nacia teamo de futbalo|Usono]], finis dua ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Virina Mondpokalo de FIFA en 2011]], kaj trafis la golojn, kiuj gajnis la orajn medalojn en la finaloj de la Olimpikoj de 2008 kaj la Olimpikoj de 2012. Ŝi ankaŭ gajnis la bronzan medalon kun Usono ĉe la [[Somera Olimpiko 2020|Olimpikoj de 2020.]] Ŝi estis nomita FIFA-Ludanto de la Jaro en 2015 kaj 2016.

Lloyd ludis [[Usona virina nacia teamo de futbalo|316 fojojn]] por la usona nacia teamo, kie ŝi estas dua laŭ nombro de ĉapoj ([[d:Q179304]]). Ŝi rangas [[Usona virina nacia teamo de futbalo|tria]] laŭ goloj kaj [[Usona virina nacia teamo de futbalo|kvina]] laŭ helpoj por la teamo. Dum la 5-2 venko de Usono super [[Japana virina nacia teamo de futbalo|Japanio]] en la finalo de la Virina Mondpokalo en 2015, Lloyd fariĝis la unua ludanto en la historio kiu trafis tri golojn en finalo de la Virina Mondpokalo kaj la dua ludanto de iu ajn sekso kiu trafis tritrafon en finalo de la Mondpokalo. Ĉe la fino de la turniro, ŝi ricevis la [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|Oran Pilkon]], la Arĝentan Boton kaj la premiojn por Plej Bona Golo.

Dum ŝia klubkariero, Lloyd ludis por la Chicago Red Stars, Sky Blue FC  kaj la Atlanta Beat en la ligo de Virina Profesia Futbalo (WPS). En la Nacia Virina Futbala Ligo (NWSL), ŝi gajnis la ligoĉampionecon kun la Western New York Flash, kaj ankaŭ ludis por la Houston Dash kaj Gotham FC.  En 2019, Lloyd estis la plej altpagita futbalistino en la mondo.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Martin|first=Will|title=The world's best-paid male footballer earned 272 times more than the highest earning female player last year|url=https://www.businessinsider.com/football-gender-pay-gap-lionel-messi-272-times-carli-lloyd-2020-3|access-date=2026-05-04|website=Business Insider|language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ŝia membiografio, ''When Nobody Was Watching'' (Kiam neniu rigardis), estis publikigita en 2016.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo|http://www.carlilloyd.com/}}
* [https://web.archive.org/web/20100310113139/http://www.womensprosoccer.com/ny/players/bios/lloyd-carli Carli Lloyd] ĉe Sky Blue FC (arkivita)
* [http://www.houstondynamo.com/players/carli-lloyd Carli Lloyd] ĉe Houston Dash
* [https://web.archive.org/web/20130603212844/http://www.wnyflash.com/?template=template&amp;form_id=40&amp;page=roster.cfm Carli Lloyd] ĉe Western New York Flash (arkivita)
* [https://web.archive.org/web/20100310113139/http://www.womensprosoccer.com/ny/players/bios/lloyd-carli Carli Lloyd] ĉe Atlanta Beat (arkivita)
* [https://web.archive.org/web/20160304031847/http://www.njwildcats.com/players/LloydC/index_E.html Carli Lloyd] ĉe New Jersey Wildcats (arkivita)
* {{IMDb nomo}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Lloyd, Carli}}
[[Kategorio:Usonaj futbalistoj]]</text>
      <sha1>cogxhhwm7quqpiycawcctrffw6qeje4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elaine Thompson-Herah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945917</id>
    <revision>
      <id>9392705</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355081573|Elaine Thompson-Herah]]&quot;</comment>
      <origin>9392705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3703" sha1="6uftf65qlsrfl6hvsty3xc2umnm32gi" xml:space="preserve">
'''Elaine Sandra-Lee Thompson-Herah''', denaske '''Thompson''', (naskita la 28-an de junio 1992, en [[Kingstono (Jamajko)|Kingstono]], [[Jamajko]])&lt;ref name=&quot;WAprofile2&quot;&gt;{{Cite web|title=Elaine THOMPSON-HERAH – Athlete Profile|url=https://www.worldathletics.org/athletes/_/14643442|access-date=1 January 2020|website=[[World Athletics]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NATIONAL HONOURS AND AWARDS (2021)|url=https://opm.gov.jm/wp-content/uploads/2021/08/NHA-CIVIL-HONOURS-LIST-OF-RECIPIENTS-2021-REV-AUGUST-5-2021-at-3-50-pm.pdf|date=August 6, 2021|website=Office of the Prime Minister}}&lt;/ref&gt; estas jamajka [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuras en la 60 metroj, [[100-metra kurado|100 metroj]] kaj [[200-metra kurado|200 metroj]]. Konsiderata kiel unu el la plej grandaj virinaj sprintulinoj de ĉiuj tempoj, ŝi estas kvinfoja olimpika ĉampionino, la [[100-metra kurado|plej rapida virino vivanta]] en la 100 metroj.&amp;nbsp;m, kaj la [[200-metra kurado|tria plej rapida iam ajn]] en la 200&amp;nbsp;m.

Thompson-Herah estas la unua ina sprintulo, kaj la dua sprintulo post [[Usain Bolt]], kiu gajnis la &quot;sprintduoblon&quot; ĉe sinsekvaj Olimpikoj, kaptante 100&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m ora medalo ĉe la [[Somera Olimpiko 2016|Olimpikoj en Rio de Janeiro en 2016]], kaj defendante ambaŭ titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2020|Olimpikoj en Tokio en 2020.]] Sesfoja olimpika medalulo, ŝi famiĝis ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2015, gajnante arĝenton en la 200-metra kuro.&amp;nbsp;m kaj, tiutempe, fariĝante la kvina plej rapida virino en la historio laŭlonge de la distanco. La sekvan jaron ĉe la Olimpikoj en Rio, ŝi fariĝis la unua virino ekde [[Florence Griffith-Joyner|Florence Griffith Joyner]] en 1988 kiu gajnis 100 m&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m oro ĉe la Olimpikoj.

Post la Olimpikoj en Rio, Thompson-Herah suferis vundon de [[Aĥila tendeno|la aĥila tendeno]], kiu influis ŝian rendimenton ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2017 kaj 2019. Tamen, ŝi revenis al la supro de [[Vojkampa atletiko|atletiko]] ĉe la Olimpikoj en Tokio, retenante sian 100-metran mezumon.&amp;nbsp;m titolo en nova olimpika rekordo de 10.61&amp;nbsp;s, kaj ŝiaj 200&amp;nbsp;m-titolo en nova persona rekordo kaj nacia rekordo de 21.53&amp;nbsp;s. Post gajnado de tria ora medalo en la 4 × 100&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwQQ&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;En la relajso, ŝi fariĝis la tria sprintulo post Griffith Joyner kaj Bolt, kiu kompletigis olimpikan spurtan trioblan kuron.

Ĉe la Prefontaine Classic de 2021, Thompson-Herah starigis pliajn 100&amp;nbsp;persona plej bona rezulto, jamajka kaj [[Diamanta Ligo|Diamanta Ligo-]] rekordo de 10.54&amp;nbsp;s, iĝante la unua virino kiu rompis la 40&amp;nbsp;km/h barilo. Por ŝia sezono 2021, ŝi estis elektita kiel Laureus Sportistino de la Jaro, kaj [[Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj|Monda Atletiko]] [[Monda Atleto de la Jaro|Virina de la Jaro]]. Unu el la plej dominaj sprintuloj en la mondo, ŝi estas la 100&amp;nbsp;m ĉampiono de la Tutamerikaj Ludoj de 2019 kaj trifoja gajninto de la Diamanta Ligo. En 2022, emerita usona sprintulo [[Michael Johnson]] nomis Thompson-Herah kaj ŝian samlandaninon [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] la du plej grandaj virinaj sprintuloj de ĉiuj tempoj. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|title=Column: 'Shelly-Ann Fraser-Pryce amazing as 100m final lives up to expectation'|website=BBC Sport|date=18 July 2022|access-date=3 January 2023|last=Johnson|first=Michael|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103180059/https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|archive-date=3 January 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>6uftf65qlsrfl6hvsty3xc2umnm32gi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392706</id>
      <parentid>9392705</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="3bb7kfi785rrunknrkvuedhimqtd6fd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Elaine Sandra-Lee Thompson-Herah''', denaske '''Thompson''', (naskita la 28-an de junio 1992, en [[Kingstono (Jamajko)|Kingstono]], [[Jamajko]])&lt;ref name=&quot;WAprofile2&quot;&gt;{{Cite web|title=Elaine THOMPSON-HERAH – Athlete Profile|url=https://www.worldathletics.org/athletes/_/14643442|access-date=1 January 2020|website=[[World Athletics]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NATIONAL HONOURS AND AWARDS (2021)|url=https://opm.gov.jm/wp-content/uploads/2021/08/NHA-CIVIL-HONOURS-LIST-OF-RECIPIENTS-2021-REV-AUGUST-5-2021-at-3-50-pm.pdf|date=August 6, 2021|website=Office of the Prime Minister}}&lt;/ref&gt; estas jamajka [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuras en la 60 metroj, [[100-metra kurado|100 metroj]] kaj [[200-metra kurado|200 metroj]]. Konsiderata kiel unu el la plej grandaj virinaj sprintulinoj de ĉiuj tempoj, ŝi estas kvinfoja olimpika ĉampionino, la [[100-metra kurado|plej rapida virino vivanta]] en la 100 metroj.&amp;nbsp;m, kaj la [[200-metra kurado|tria plej rapida iam ajn]] en la 200&amp;nbsp;m.

Thompson-Herah estas la unua ina sprintulo, kaj la dua sprintulo post [[Usain Bolt]], kiu gajnis la &quot;sprintduoblon&quot; ĉe sinsekvaj Olimpikoj, kaptante 100&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m ora medalo ĉe la [[Somera Olimpiko 2016|Olimpikoj en Rio de Janeiro en 2016]], kaj defendante ambaŭ titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2020|Olimpikoj en Tokio en 2020.]] Sesfoja olimpika medalulo, ŝi famiĝis ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2015, gajnante arĝenton en la 200-metra kuro.&amp;nbsp;m kaj, tiutempe, fariĝante la kvina plej rapida virino en la historio laŭlonge de la distanco. La sekvan jaron ĉe la Olimpikoj en Rio, ŝi fariĝis la unua virino ekde [[Florence Griffith-Joyner|Florence Griffith Joyner]] en 1988 kiu gajnis 100 m&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m oro ĉe la Olimpikoj.

Post la Olimpikoj en Rio, Thompson-Herah suferis vundon de [[Aĥila tendeno|la aĥila tendeno]], kiu influis ŝian rendimenton ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2017 kaj 2019. Tamen, ŝi revenis al la supro de [[Vojkampa atletiko|atletiko]] ĉe la Olimpikoj en Tokio, retenante sian 100-metran mezumon.&amp;nbsp;m titolo en nova olimpika rekordo de 10.61&amp;nbsp;s, kaj ŝiaj 200&amp;nbsp;m-titolo en nova persona rekordo kaj nacia rekordo de 21.53&amp;nbsp;s. Post gajnado de tria ora medalo en la 4 × 100&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwQQ&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;En la relajso, ŝi fariĝis la tria sprintulo post Griffith Joyner kaj Bolt, kiu kompletigis olimpikan spurtan trioblan kuron.

Ĉe la Prefontaine Classic de 2021, Thompson-Herah starigis pliajn 100&amp;nbsp;persona plej bona rezulto, jamajka kaj [[Diamanta Ligo|Diamanta Ligo-]] rekordo de 10.54&amp;nbsp;s, iĝante la unua virino kiu rompis la 40&amp;nbsp;km/h barilo. Por ŝia sezono 2021, ŝi estis elektita kiel Laureus Sportistino de la Jaro, kaj [[Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj|Monda Atletiko]] [[Monda Atleto de la Jaro|Virina de la Jaro]]. Unu el la plej dominaj sprintuloj en la mondo, ŝi estas la 100&amp;nbsp;m ĉampiono de la Tutamerikaj Ludoj de 2019 kaj trifoja gajninto de la Diamanta Ligo. En 2022, emerita usona sprintulo [[Michael Johnson]] nomis Thompson-Herah kaj ŝian samlandaninon [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] la du plej grandaj virinaj sprintuloj de ĉiuj tempoj. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|title=Column: 'Shelly-Ann Fraser-Pryce amazing as 100m final lives up to expectation'|website=BBC Sport|date=18 July 2022|access-date=3 January 2023|last=Johnson|first=Michael|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103180059/https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|archive-date=3 January 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Thompson-Herah, Elaine}}
[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>3bb7kfi785rrunknrkvuedhimqtd6fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392709</id>
      <parentid>9392706</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3746" sha1="kki1hz8m2pgbcas0o67yw43zkoe9ijz" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Elaine Sandra-Lee Thompson-Herah''', denaske '''Thompson''', (naskita la 28-an de junio 1992, en [[Kingstono (Jamajko)|Kingstono]], [[Jamajko]])&lt;ref name=&quot;WAprofile2&quot;&gt;{{Cite web|title=Elaine THOMPSON-HERAH – Athlete Profile|url=https://www.worldathletics.org/athletes/_/14643442|access-date=1 January 2020|website=[[World Athletics]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NATIONAL HONOURS AND AWARDS (2021)|url=https://opm.gov.jm/wp-content/uploads/2021/08/NHA-CIVIL-HONOURS-LIST-OF-RECIPIENTS-2021-REV-AUGUST-5-2021-at-3-50-pm.pdf|date=August 6, 2021|website=Office of the Prime Minister}}&lt;/ref&gt; estas jamajka [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuras en la 60 metroj, [[100-metra kurado|100 metroj]] kaj [[200-metra kurado|200 metroj]]. Konsiderata kiel unu el la plej grandaj virinaj sprintulinoj de ĉiuj tempoj, ŝi estas kvinfoja olimpika ĉampionino, la [[100-metra kurado|plej rapida virino vivanta]] en la 100 metroj.&amp;nbsp;m, kaj la [[200-metra kurado|tria plej rapida iam ajn]] en la 200&amp;nbsp;m.

Thompson-Herah estas la unua ina sprintulo, kaj la dua sprintulo post [[Usain Bolt]], kiu gajnis la &quot;sprintduoblon&quot; ĉe sinsekvaj Olimpikoj, kaptante 100&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m ora medalo ĉe la [[Somera Olimpiko 2016|Olimpikoj en Rio de Janeiro en 2016]], kaj defendante ambaŭ titolojn ĉe la [[Somera Olimpiko 2020|Olimpikoj en Tokio en 2020.]] Sesfoja olimpika medalulo, ŝi famiĝis ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2015, gajnante arĝenton en la 200-metra kuro.&amp;nbsp;m kaj, tiutempe, fariĝante la kvina plej rapida virino en la historio laŭlonge de la distanco. La sekvan jaron ĉe la Olimpikoj en Rio, ŝi fariĝis la unua virino ekde [[Florence Griffith-Joyner|Florence Griffith Joyner]] en 1988 kiu gajnis 100 m&amp;nbsp;m kaj 200&amp;nbsp;m oro ĉe la Olimpikoj.

Post la Olimpikoj en Rio, Thompson-Herah suferis vundon de [[Aĥila tendeno|la aĥila tendeno]], kiu influis ŝian rendimenton ĉe la Mondaj Atletikaj Ĉampionecoj de 2017 kaj 2019. Tamen, ŝi revenis al la supro de [[Vojkampa atletiko|atletiko]] ĉe la Olimpikoj en Tokio, retenante sian 100-metran mezumon.&amp;nbsp;m titolo en nova olimpika rekordo de 10.61&amp;nbsp;s, kaj ŝiaj 200&amp;nbsp;m-titolo en nova persona rekordo kaj nacia rekordo de 21.53&amp;nbsp;s. Post gajnado de tria ora medalo en la 4 × 100; En la [[relajso]], ŝi fariĝis la tria sprintulo post Griffith Joyner kaj Bolt, kiu kompletigis olimpikan spurtan trioblan kuron.

Ĉe la Prefontaine Classic de 2021, Thompson-Herah starigis pliajn 100&amp;nbsp;persona plej bona rezulto, jamajka kaj [[Diamanta Ligo|Diamanta Ligo-]] rekordo de 10.54&amp;nbsp;s, iĝante la unua virino kiu rompis la 40&amp;nbsp;km/h barilo. Por ŝia sezono 2021, ŝi estis elektita kiel Laureus Sportistino de la Jaro, kaj [[Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj|Monda Atletiko]] [[Monda Atleto de la Jaro|Virina de la Jaro]]. Unu el la plej dominaj sprintuloj en la mondo, ŝi estas la 100&amp;nbsp;m ĉampiono de la Tutamerikaj Ludoj de 2019 kaj trifoja gajninto de la Diamanta Ligo. En 2022, emerita usona sprintulo [[Michael Johnson]] nomis Thompson-Herah kaj ŝian samlandaninon [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] la du plej grandaj virinaj sprintuloj de ĉiuj tempoj. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|title=Column: 'Shelly-Ann Fraser-Pryce amazing as 100m final lives up to expectation'|website=BBC Sport|date=18 July 2022|access-date=3 January 2023|last=Johnson|first=Michael|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103180059/https://www.bbc.com/sport/athletics/62202318|archive-date=3 January 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Thompson-Herah, Elaine}}
[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>kki1hz8m2pgbcas0o67yw43zkoe9ijz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shelly-Ann Fraser-Pryce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945918</id>
    <revision>
      <id>9392712</id>
      <timestamp>2026-06-05T12:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355041052|Shelly-Ann Fraser-Pryce]]&quot;</comment>
      <origin>9392712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9121" sha1="f7c9ca0vryc772xy1rxn863s5jzel2s" xml:space="preserve">
'''Shelly-Ann FRASER-PRYCE''' (naskiĝis la 27-an de decembro 1986) estas emerita jamajka [[Vojkampa atletiko|atletika]] [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuris en la 60-metra kuro, [[100-metra kurado|100&amp;nbsp;m]] kaj [[200-metra kurado|200&amp;nbsp;m]]. Ŝi estas vaste rigardata kiel unu el la plej grandaj sprintuloj de ĉiuj tempoj.

Unu el la plej eltenemaj trakaj atletoj en la historio, la kariero de Fraser-Pryce daŭris pli ol jardekon kaj duonon, de la fino de la 2000-aj jaroj ĝis la mezo de la 2020-aj jaroj. Ŝia sukceso sur la trako, inkluzive de ŝia konstanteco ĉe gravaj ĉampionecoj, helpis enkonduki la oran epokon de jamajka spurtado. En la 100-metra...&amp;nbsp;m, ŝia signifa evento, ŝi estas dufoja olimpika ora medalisto kaj kvinfoja mondĉampionino. En la 200&amp;nbsp;m, ŝi gajnis oron kaj arĝenton ĉe la Mondaj Ĉampionecoj de Atletiko, kaj ankaŭ olimpikan arĝentan medalon.

Okfoja olimpika medalisto, ŝi leviĝis el relativa obskureco ĉe la Pekinaj Olimpikoj de 2008 por iĝi la unua kariba virino kiu gajnis oron en la 100-metra kuro.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwKw&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m. Ĉe la Olimpikoj de Londono en 2012, ŝi fariĝis la tria virino en la historio kiu defendis olimpikan 100-metran markon.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwLg&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m-titolo. Post kiam vundo influis ŝian sezonon, ŝi gajnis bronzan medalon ĉe la Olimpikoj en Rio de Januaro 2016. Dek tri jarojn post sia unua olimpika venko, ŝi gajnis arĝentan medalon ĉe la Olimpikoj en Tokio 2020, iĝante la plej ornamita 100&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwNA&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m sprintulo ĉe la Olimpikoj.

Ĉe la dujaraj [[Atletika Monda Ĉampioneco|Mondaj Ĉampionecoj pri Atletiko]], Fraser-Pryce estas unu el la plej ornamitaj atletoj en la historio, gajnante dek orajn, kvin arĝentajn medalojn kaj unu bronzan. Ŝi estas la sola sprintulo kiu gajnis kvin mondajn titolojn en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;m—en 2009, 2013, 2015, 2019, kaj 2022. Ŝia venko en 2019 igis ŝin la unua patrino en 24 jaroj kiu postulis tutmondan 100&amp;nbsp;m-titolo, &lt;ref name=&quot;NBCSports2&quot;&gt;{{cite news|url=https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804061402/https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-date=4 August 2020|title=Mother's Day: Shelly-Ann Fraser-Pryce, Allyson Felix win historic golds at world champs|date=29 September 2019|website=NBC Sports|access-date=3 June 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dum ŝia venko en 2022 je la aĝo de 35 jaroj igis ŝin la plej maljuna sprintulo iam ajn fariĝinta mondĉampiono. &lt;ref name=&quot;123Sweep2&quot;&gt;{{cite web|website=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce leads Jamaica 100m sweep; U.S. has best day ever at track worlds|last=|first=|date=18 July 2022|access-date=18 July 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721183230/https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|archive-date=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; En 2013, ŝi fariĝis la unua virino kiu venkis en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;metroj, 200&amp;nbsp;m kaj 4&amp;nbsp;×&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m ĉe la sama Mondĉampioneco, kaj estis elektita la IAAF [[Monda Atleto de la Jaro]]. Ŝi ankaŭ gajnis la 60&amp;nbsp;mondan titolon de endoma kurado en 2014, iĝante la unua virina atletino kiu samtempe havis mondajn titolojn en ĉiuj kvar spurtaj eventoj. &lt;ref name=&quot;iaaf&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|arkivdato=11 March 2020|url=http://www.iaaf.org/news/feature/shelly-ann-fraser-pryce-60m-sopot-2014|retejo=World Athletics}}&lt;/ref&gt;

Domina forto en virina spurtado, Fraser-Pryce gajnis pli da individuaj tutmondaj  spurtaj titoloj ol iu ajn alia ina spurtanto en la historio,&lt;ref name=&quot;globalgoat2&quot;&gt;{{cite news|title=Thanks, Shelly-Ann|url=https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann|date=23 February 2024|access-date=28 February 2024|last=Lawrence|first=Hubert|website=The Gleaner|location=Kingston|url-status=live|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411204506/https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann#google_vignette}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olympicchannel.com2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922205842/https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|archive-date=22 September 2020|title=Who will be the world's fastest woman in Doha|last1=Jiwani|first1=Rory|date=26 September 2019|website=Olympic Channel|access-date=22 May 2020}}&lt;/ref&gt; kaj estas la plej ornamita 100&amp;nbsp;m sprintulo de ĉiuj tempoj. &lt;ref name=&quot;123Sweep&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|retejo=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|unua=|arkivdato=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; Moknomita la &quot;poŝa raketo&quot; pro ŝia eta staturo kaj eksplodemaj blokaj startoj, ŝia persona plej bona tempo de 10.60&amp;nbsp;sekundoj igas ŝin la [[100-metra kurado|tria plej rapida virino iam ajn]]. En 2022, CBC Sports agnoskis ŝin kiel la 100 plej grandajn&amp;nbsp;m sprintulino de ĉiuj tempoj, &lt;ref&gt;{{cite AV media|url=https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce is the best 100-metre runner of all time|format=Television production|location=Toronto|date=22 July 2022|publisher=CBC|people=Campbell, Morgan|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305181542/https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|archive-date=5 March 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; dum multaj fontoj priskribis ŝin kiel la plej grandan inan sprintulinon en la historio.&lt;ref name=&quot;Greatestof2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324185657/https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|title=Shelly-Ann Frser-Pryce, the Greatest Female Sprinter of All Time?|author=&lt;!--Not stated--&gt;|date=27 October 2019|website=Olympic.org|access-date=22 May 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AWZurich2&quot;&gt;{{cite web|url=https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce wins Diamond League 100m final in record 10.65|first=Steve|last=Smythe|date=9 September 2022|website=Athletics Weekly|access-date=12 September 2022|archive-date=13 September 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220913004832/https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SFifth2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|title=Fraser-Pryce wins 100m world title at 35 as Asher-Smith misses medal|website=The Guardian|location=London|last=Ingle|first=Sean|date=18 July 2022|archive-date=27 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727162813/https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|access-date=27 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;5Tele2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce confirms status as greatest female sprinter with fifth world title|last=Bloom|first=Ben|date=18 July 2022|website=The Telegraph|location=London|access-date=18 December 2022|archive-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219001344/https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817141518/https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-date=17 August 2023|access-date=17 August 2023|date=17 August 2023|location=Toronto|title=Ageless Fraser-Pryce ready to contend in stacked 100m at worlds despite long layoff|url-status=live|website=CBC Sports|last=Campbell|first=Morgan}}&lt;/ref&gt; En 2023, ŝi gajnis la Laureus Mondan Sportpremion por Sportistino de la Jaro. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=syroxEmedia|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce {{!}} Laureus|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2023/laureus-world-sportswoman-of-the-year/shelly-ann-fraser-pryce|access-date=2026-04-10|website=www.laureus.com|language=en}}&lt;/ref&gt;


[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>f7c9ca0vryc772xy1rxn863s5jzel2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392713</id>
      <parentid>9392712</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9242" sha1="pzdpzipkzahxmzvk0st541hz6ilxh48" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Shelly-Ann FRASER-PRYCE''' (naskiĝis la 27-an de decembro 1986) estas emerita jamajka [[Vojkampa atletiko|atletika]] [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuris en la 60-metra kuro, [[100-metra kurado|100&amp;nbsp;m]] kaj [[200-metra kurado|200&amp;nbsp;m]]. Ŝi estas vaste rigardata kiel unu el la plej grandaj sprintuloj de ĉiuj tempoj.

Unu el la plej eltenemaj trakaj atletoj en la historio, la kariero de Fraser-Pryce daŭris pli ol jardekon kaj duonon, de la fino de la 2000-aj jaroj ĝis la mezo de la 2020-aj jaroj. Ŝia sukceso sur la trako, inkluzive de ŝia konstanteco ĉe gravaj ĉampionecoj, helpis enkonduki la oran epokon de jamajka spurtado. En la 100-metra...&amp;nbsp;m, ŝia signifa evento, ŝi estas dufoja olimpika ora medalisto kaj kvinfoja mondĉampionino. En la 200&amp;nbsp;m, ŝi gajnis oron kaj arĝenton ĉe la Mondaj Ĉampionecoj de Atletiko, kaj ankaŭ olimpikan arĝentan medalon.

Okfoja olimpika medalisto, ŝi leviĝis el relativa obskureco ĉe la Pekinaj Olimpikoj de 2008 por iĝi la unua kariba virino kiu gajnis oron en la 100-metra kuro.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwKw&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m. Ĉe la Olimpikoj de Londono en 2012, ŝi fariĝis la tria virino en la historio kiu defendis olimpikan 100-metran markon.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwLg&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m-titolo. Post kiam vundo influis ŝian sezonon, ŝi gajnis bronzan medalon ĉe la Olimpikoj en Rio de Januaro 2016. Dek tri jarojn post sia unua olimpika venko, ŝi gajnis arĝentan medalon ĉe la Olimpikoj en Tokio 2020, iĝante la plej ornamita 100&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot; id=&quot;mwNA&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;m sprintulo ĉe la Olimpikoj.

Ĉe la dujaraj [[Atletika Monda Ĉampioneco|Mondaj Ĉampionecoj pri Atletiko]], Fraser-Pryce estas unu el la plej ornamitaj atletoj en la historio, gajnante dek orajn, kvin arĝentajn medalojn kaj unu bronzan. Ŝi estas la sola sprintulo kiu gajnis kvin mondajn titolojn en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;m—en 2009, 2013, 2015, 2019, kaj 2022. Ŝia venko en 2019 igis ŝin la unua patrino en 24 jaroj kiu postulis tutmondan 100&amp;nbsp;m-titolo, &lt;ref name=&quot;NBCSports2&quot;&gt;{{cite news|url=https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804061402/https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-date=4 August 2020|title=Mother's Day: Shelly-Ann Fraser-Pryce, Allyson Felix win historic golds at world champs|date=29 September 2019|website=NBC Sports|access-date=3 June 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dum ŝia venko en 2022 je la aĝo de 35 jaroj igis ŝin la plej maljuna sprintulo iam ajn fariĝinta mondĉampiono. &lt;ref name=&quot;123Sweep2&quot;&gt;{{cite web|website=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce leads Jamaica 100m sweep; U.S. has best day ever at track worlds|last=|first=|date=18 July 2022|access-date=18 July 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721183230/https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|archive-date=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; En 2013, ŝi fariĝis la unua virino kiu venkis en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;metroj, 200&amp;nbsp;m kaj 4&amp;nbsp;×&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m ĉe la sama Mondĉampioneco, kaj estis elektita la IAAF [[Monda Atleto de la Jaro]]. Ŝi ankaŭ gajnis la 60&amp;nbsp;mondan titolon de endoma kurado en 2014, iĝante la unua virina atletino kiu samtempe havis mondajn titolojn en ĉiuj kvar spurtaj eventoj. &lt;ref name=&quot;iaaf&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|arkivdato=11 March 2020|url=http://www.iaaf.org/news/feature/shelly-ann-fraser-pryce-60m-sopot-2014|retejo=World Athletics}}&lt;/ref&gt;

Domina forto en virina spurtado, Fraser-Pryce gajnis pli da individuaj tutmondaj  spurtaj titoloj ol iu ajn alia ina spurtanto en la historio,&lt;ref name=&quot;globalgoat2&quot;&gt;{{cite news|title=Thanks, Shelly-Ann|url=https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann|date=23 February 2024|access-date=28 February 2024|last=Lawrence|first=Hubert|website=The Gleaner|location=Kingston|url-status=live|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411204506/https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann#google_vignette}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olympicchannel.com2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922205842/https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|archive-date=22 September 2020|title=Who will be the world's fastest woman in Doha|last1=Jiwani|first1=Rory|date=26 September 2019|website=Olympic Channel|access-date=22 May 2020}}&lt;/ref&gt; kaj estas la plej ornamita 100&amp;nbsp;m sprintulo de ĉiuj tempoj. &lt;ref name=&quot;123Sweep&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|retejo=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|unua=|arkivdato=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; Moknomita la &quot;poŝa raketo&quot; pro ŝia eta staturo kaj eksplodemaj blokaj startoj, ŝia persona plej bona tempo de 10.60&amp;nbsp;sekundoj igas ŝin la [[100-metra kurado|tria plej rapida virino iam ajn]]. En 2022, CBC Sports agnoskis ŝin kiel la 100 plej grandajn&amp;nbsp;m sprintulino de ĉiuj tempoj, &lt;ref&gt;{{cite AV media|url=https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce is the best 100-metre runner of all time|format=Television production|location=Toronto|date=22 July 2022|publisher=CBC|people=Campbell, Morgan|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305181542/https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|archive-date=5 March 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; dum multaj fontoj priskribis ŝin kiel la plej grandan inan sprintulinon en la historio.&lt;ref name=&quot;Greatestof2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324185657/https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|title=Shelly-Ann Frser-Pryce, the Greatest Female Sprinter of All Time?|author=&lt;!--Not stated--&gt;|date=27 October 2019|website=Olympic.org|access-date=22 May 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AWZurich2&quot;&gt;{{cite web|url=https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce wins Diamond League 100m final in record 10.65|first=Steve|last=Smythe|date=9 September 2022|website=Athletics Weekly|access-date=12 September 2022|archive-date=13 September 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220913004832/https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SFifth2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|title=Fraser-Pryce wins 100m world title at 35 as Asher-Smith misses medal|website=The Guardian|location=London|last=Ingle|first=Sean|date=18 July 2022|archive-date=27 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727162813/https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|access-date=27 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;5Tele2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce confirms status as greatest female sprinter with fifth world title|last=Bloom|first=Ben|date=18 July 2022|website=The Telegraph|location=London|access-date=18 December 2022|archive-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219001344/https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817141518/https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-date=17 August 2023|access-date=17 August 2023|date=17 August 2023|location=Toronto|title=Ageless Fraser-Pryce ready to contend in stacked 100m at worlds despite long layoff|url-status=live|website=CBC Sports|last=Campbell|first=Morgan}}&lt;/ref&gt; En 2023, ŝi gajnis la Laureus Mondan Sportpremion por Sportistino de la Jaro. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=syroxEmedia|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce {{!}} Laureus|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2023/laureus-world-sportswoman-of-the-year/shelly-ann-fraser-pryce|access-date=2026-04-10|website=www.laureus.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Fraser-Pryce, Shelly-Ann}}
[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>pzdpzipkzahxmzvk0st541hz6ilxh48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392716</id>
      <parentid>9392713</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8985" sha1="3yvnz9mmz6q5kj9wga9pl08grvqid44" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Shelly-Ann FRASER-PRYCE''' (naskiĝis la 27-an de decembro 1986) estas emerita jamajka [[Vojkampa atletiko|atletika]] [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuris en la 60-metra kuro, [[100-metra kurado|100&amp;nbsp;m]] kaj [[200-metra kurado|200&amp;nbsp;m]]. Ŝi estas vaste rigardata kiel unu el la plej grandaj sprintuloj de ĉiuj tempoj.

Unu el la plej eltenemaj trakaj atletoj en la historio, la kariero de Fraser-Pryce daŭris pli ol jardekon kaj duonon, de la fino de la 2000-aj jaroj ĝis la mezo de la 2020-aj jaroj. Ŝia sukceso sur la trako, inkluzive de ŝia konstanteco ĉe gravaj ĉampionecoj, helpis enkonduki la oran epokon de jamajka spurtado. En la 100-metra...&amp;nbsp;m, ŝia signifa evento, ŝi estas dufoja olimpika ora medalisto kaj kvinfoja mondĉampionino. En la 200&amp;nbsp;m, ŝi gajnis oron kaj arĝenton ĉe la Mondaj Ĉampionecoj de Atletiko, kaj ankaŭ olimpikan arĝentan medalon.

Okfoja olimpika medalisto, ŝi leviĝis el relativa obskureco ĉe la Pekinaj Olimpikoj de 2008 por iĝi la unua kariba virino kiu gajnis oron en la 100-metra kuro. Ĉe la Olimpikoj de Londono en 2012, ŝi fariĝis la tria virino en la historio kiu defendis olimpikan 100-metran markon. Post kiam vundo influis ŝian sezonon, ŝi gajnis bronzan medalon ĉe la Olimpikoj en Rio de Januaro 2016. Dek tri jarojn post sia unua olimpika venko, ŝi gajnis arĝentan medalon ĉe la Olimpikoj en Tokio 2020, iĝante la plej ornamita 100m sprintulo ĉe la Olimpikoj.

Ĉe la dujaraj [[Atletika Monda Ĉampioneco|Mondaj Ĉampionecoj pri Atletiko]], Fraser-Pryce estas unu el la plej ornamitaj atletoj en la historio, gajnante dek orajn, kvin arĝentajn medalojn kaj unu bronzan. Ŝi estas la sola sprintulo kiu gajnis kvin mondajn titolojn en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;m—en 2009, 2013, 2015, 2019, kaj 2022. Ŝia venko en 2019 igis ŝin la unua patrino en 24 jaroj kiu postulis tutmondan 100&amp;nbsp;m-titolo, &lt;ref name=&quot;NBCSports2&quot;&gt;{{cite news|url=https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804061402/https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-date=4 August 2020|title=Mother's Day: Shelly-Ann Fraser-Pryce, Allyson Felix win historic golds at world champs|date=29 September 2019|website=NBC Sports|access-date=3 June 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dum ŝia venko en 2022 je la aĝo de 35 jaroj igis ŝin la plej maljuna sprintulo iam ajn fariĝinta mondĉampiono. &lt;ref name=&quot;123Sweep2&quot;&gt;{{cite web|website=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce leads Jamaica 100m sweep; U.S. has best day ever at track worlds|last=|first=|date=18 July 2022|access-date=18 July 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721183230/https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|archive-date=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; En 2013, ŝi fariĝis la unua virino kiu venkis en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;metroj, 200&amp;nbsp;m kaj 4&amp;nbsp;×&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m ĉe la sama Mondĉampioneco, kaj estis elektita la IAAF [[Monda Atleto de la Jaro]]. Ŝi ankaŭ gajnis la 60&amp;nbsp;mondan titolon de endoma kurado en 2014, iĝante la unua virina atletino kiu samtempe havis mondajn titolojn en ĉiuj kvar spurtaj eventoj. &lt;ref name=&quot;iaaf&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|arkivdato=11 March 2020|url=http://www.iaaf.org/news/feature/shelly-ann-fraser-pryce-60m-sopot-2014|retejo=World Athletics}}&lt;/ref&gt;

Domina forto en virina spurtado, Fraser-Pryce gajnis pli da individuaj tutmondaj  spurtaj titoloj ol iu ajn alia ina spurtanto en la historio,&lt;ref name=&quot;globalgoat2&quot;&gt;{{cite news|title=Thanks, Shelly-Ann|url=https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann|date=23 February 2024|access-date=28 February 2024|last=Lawrence|first=Hubert|website=The Gleaner|location=Kingston|url-status=live|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411204506/https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann#google_vignette}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olympicchannel.com2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922205842/https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|archive-date=22 September 2020|title=Who will be the world's fastest woman in Doha|last1=Jiwani|first1=Rory|date=26 September 2019|website=Olympic Channel|access-date=22 May 2020}}&lt;/ref&gt; kaj estas la plej ornamita 100&amp;nbsp;m sprintulo de ĉiuj tempoj. &lt;ref name=&quot;123Sweep&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|retejo=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|unua=|arkivdato=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; Moknomita la &quot;poŝa raketo&quot; pro ŝia eta staturo kaj eksplodemaj blokaj startoj, ŝia persona plej bona tempo de 10.60&amp;nbsp;sekundoj igas ŝin la [[100-metra kurado|tria plej rapida virino iam ajn]]. En 2022, CBC Sports agnoskis ŝin kiel la 100 plej grandajn&amp;nbsp;m sprintulino de ĉiuj tempoj, &lt;ref&gt;{{cite AV media|url=https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce is the best 100-metre runner of all time|format=Television production|location=Toronto|date=22 July 2022|publisher=CBC|people=Campbell, Morgan|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305181542/https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991|archive-date=5 March 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; dum multaj fontoj priskribis ŝin kiel la plej grandan inan sprintulinon en la historio.&lt;ref name=&quot;Greatestof2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324185657/https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|title=Shelly-Ann Frser-Pryce, the Greatest Female Sprinter of All Time?|author=&lt;!--Not stated--&gt;|date=27 October 2019|website=Olympic.org|access-date=22 May 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AWZurich2&quot;&gt;{{cite web|url=https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce wins Diamond League 100m final in record 10.65|first=Steve|last=Smythe|date=9 September 2022|website=Athletics Weekly|access-date=12 September 2022|archive-date=13 September 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220913004832/https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SFifth2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|title=Fraser-Pryce wins 100m world title at 35 as Asher-Smith misses medal|website=The Guardian|location=London|last=Ingle|first=Sean|date=18 July 2022|archive-date=27 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727162813/https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|access-date=27 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;5Tele2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce confirms status as greatest female sprinter with fifth world title|last=Bloom|first=Ben|date=18 July 2022|website=The Telegraph|location=London|access-date=18 December 2022|archive-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219001344/https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817141518/https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-date=17 August 2023|access-date=17 August 2023|date=17 August 2023|location=Toronto|title=Ageless Fraser-Pryce ready to contend in stacked 100m at worlds despite long layoff|url-status=live|website=CBC Sports|last=Campbell|first=Morgan}}&lt;/ref&gt; En 2023, ŝi gajnis la Laureus Mondan Sportpremion por Sportistino de la Jaro. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=syroxEmedia|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce {{!}} Laureus|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2023/laureus-world-sportswoman-of-the-year/shelly-ann-fraser-pryce|access-date=2026-04-10|website=www.laureus.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Fraser-Pryce, Shelly-Ann}}
[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>3yvnz9mmz6q5kj9wga9pl08grvqid44</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392718</id>
      <parentid>9392716</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9024" sha1="6nhbavuckz8qjcpwt1vycjxzwex27zd" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Shelly-Ann FRASER-PRYCE''' (naskiĝis la 27-an de decembro 1986) estas emerita jamajka [[Vojkampa atletiko|atletika]] [[Mallongdistanca kuro|sprintulino]], kiu konkuris en la 60-metra kuro, [[100-metra kurado|100&amp;nbsp;m]] kaj [[200-metra kurado|200&amp;nbsp;m]]. Ŝi estas vaste rigardata kiel unu el la plej grandaj sprintuloj de ĉiuj tempoj.

Unu el la plej eltenemaj trakaj atletoj en la historio, la kariero de Fraser-Pryce daŭris pli ol jardekon kaj duonon, de la fino de la 2000-aj jaroj ĝis la mezo de la 2020-aj jaroj. Ŝia sukceso sur la trako, inkluzive de ŝia konstanteco ĉe gravaj ĉampionecoj, helpis enkonduki la oran epokon de jamajka spurtado. En la 100-metra...&amp;nbsp;m, ŝia signifa evento, ŝi estas dufoja olimpika ora medalisto kaj kvinfoja mondĉampionino. En la 200&amp;nbsp;m, ŝi gajnis oron kaj arĝenton ĉe la Mondaj Ĉampionecoj de Atletiko, kaj ankaŭ olimpikan arĝentan medalon.

Okfoja olimpika medalisto, ŝi leviĝis el relativa obskureco ĉe la Pekinaj Olimpikoj de 2008 por iĝi la unua kariba virino kiu gajnis oron en la 100-metra kuro. Ĉe la Olimpikoj de Londono en 2012, ŝi fariĝis la tria virino en la historio kiu defendis olimpikan 100-metran markon. Post kiam vundo influis ŝian sezonon, ŝi gajnis bronzan medalon ĉe la Olimpikoj en Rio de Januaro 2016. Dek tri jarojn post sia unua olimpika venko, ŝi gajnis arĝentan medalon ĉe la Olimpikoj en Tokio 2020, iĝante la plej ornamita 100m sprintulo ĉe la Olimpikoj.

Ĉe la dujaraj [[Atletika Monda Ĉampioneco|Mondaj Ĉampionecoj pri Atletiko]], Fraser-Pryce estas unu el la plej ornamitaj atletoj en la historio, gajnante dek orajn, kvin arĝentajn medalojn kaj unu bronzan. Ŝi estas la sola sprintulo kiu gajnis kvin mondajn titolojn en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;m—en 2009, 2013, 2015, 2019, kaj 2022. Ŝia venko en 2019 igis ŝin la unua patrino en 24 jaroj kiu postulis tutmondan 100&amp;nbsp;m-titolo, &lt;ref name=&quot;NBCSports2&quot;&gt;{{cite news|url=https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804061402/https://olympics.nbcsports.com/2019/09/29/shelly-ann-fraser-pryce-allyson-felix-world-championships/|archive-date=4 August 2020|title=Mother's Day: Shelly-Ann Fraser-Pryce, Allyson Felix win historic golds at world champs|date=29 September 2019|website=NBC Sports|access-date=3 June 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; dum ŝia venko en 2022 je la aĝo de 35 jaroj igis ŝin la plej maljuna sprintulo iam ajn fariĝinta mondĉampiono. &lt;ref name=&quot;123Sweep2&quot;&gt;{{cite web|website=NBC Sports|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce leads Jamaica 100m sweep; U.S. has best day ever at track worlds|last=|first=|date=18 July 2022|access-date=18 July 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721183230/https://olympics.nbcsports.com/2022/07/18/shelly-ann-fraser-pryce-jamaica-100-meters-track-world-championships/|archive-date=21 July 2022}}&lt;/ref&gt; En 2013, ŝi fariĝis la unua virino kiu venkis en la 100-metra kuro.&amp;nbsp;metroj, 200&amp;nbsp;m kaj 4&amp;nbsp;×&amp;nbsp;100&amp;nbsp;m ĉe la sama Mondĉampioneco, kaj estis elektita la IAAF [[Monda Atleto de la Jaro]]. Ŝi ankaŭ gajnis la 60&amp;nbsp;mondan titolon de endoma kurado en 2014, iĝante la unua virina atletino kiu samtempe havis mondajn titolojn en ĉiuj kvar spurtaj eventoj.&lt;ref name=&quot;iaaf&quot;&gt;{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311233718/https://www.worldathletics.org/news/feature/shelly-ann-fraser-pryce-60m-sopot-2014|archive-date=11 March 2020|url=http://www.iaaf.org/news/feature/shelly-ann-fraser-pryce-60m-sopot-2014|title=Fraser-Pryce: &quot;I just came here and wasn't prepared for the 60m&quot;|last1=Bamford|first1=Nicola|date=10 March 2014|website=World Athletics|access-date=22 May 2020}}&lt;/ref&gt;

Domina forto en virina spurtado, Fraser-Pryce gajnis pli da individuaj tutmondaj  spurtaj titoloj ol iu ajn alia ina spurtanto en la historio,&lt;ref name=&quot;globalgoat2&quot;&gt;{{cite news|title=Thanks, Shelly-Ann|url=https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann|date=23 February 2024|access-date=28 February 2024|last=Lawrence|first=Hubert|website=The Gleaner|location=Kingston|url-status=live|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411204506/https://jamaica-gleaner.com/article/sports/20240223/thanks-shelly-ann#google_vignette}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olympicchannel.com2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922205842/https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/world-championships-100m-fastest-woman-doha/|archive-date=22 September 2020|title=Who will be the world's fastest woman in Doha|last1=Jiwani|first1=Rory|date=26 September 2019|website=Olympic Channel|access-date=22 May 2020}}&lt;/ref&gt; kaj estas la plej ornamita 100&amp;nbsp;m sprintulo de ĉiuj tempoj.&lt;ref name=&quot;123Sweep2&quot; /&gt; Moknomita la &quot;poŝa raketo&quot; pro ŝia eta staturo kaj eksplodemaj blokaj startoj, ŝia persona plej bona tempo de 10.60&amp;nbsp;sekundoj igas ŝin la [[100-metra kurado|tria plej rapida virino iam ajn]]. En 2022, CBC Sports agnoskis ŝin kiel la 100 plej grandajn&amp;nbsp;m sprintulino de ĉiuj tempoj,&lt;ref&gt;Campbell, Morgan (la 22-an de julio 2022). ''[https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991 Shelly-Ann Fraser-Pryce is the best 100-metre runner of all time]'' (Television production). Toronto: CBC. [https://web.archive.org/web/20230305181542/https://www.cbc.ca/player/play/2053200963991 Arkivita] el la originalo je la 5-a de marto 2023.&lt;/ref&gt; dum multaj fontoj priskribis ŝin kiel la plej grandan inan sprintulinon en la historio.&lt;ref name=&quot;Greatestof2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324185657/https://www.olympic.org/news/shelly-ann-fraser-pryce-the-greatest-female-sprinter-of-all-time|title=Shelly-Ann Frser-Pryce, the Greatest Female Sprinter of All Time?|author=&lt;!--Not stated--&gt;|date=27 October 2019|website=Olympic.org|access-date=22 May 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AWZurich2&quot;&gt;{{cite web|url=https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce wins Diamond League 100m final in record 10.65|first=Steve|last=Smythe|date=9 September 2022|website=Athletics Weekly|access-date=12 September 2022|archive-date=13 September 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220913004832/https://athleticsweekly.com/diamond-league/shelly-ann-fraser-pryce-wins-diamond-league-100m-final-in-record-10-65-1039960751/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SFifth2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|title=Fraser-Pryce wins 100m world title at 35 as Asher-Smith misses medal|website=The Guardian|location=London|last=Ingle|first=Sean|date=18 July 2022|archive-date=27 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727162813/https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/18/classic-shelly-ann-fraser-pryce-run-delivers-another-100m-world-title-at-age-35|access-date=27 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;5Tele2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce confirms status as greatest female sprinter with fifth world title|last=Bloom|first=Ben|date=18 July 2022|website=The Telegraph|location=London|access-date=18 December 2022|archive-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219001344/https://www.telegraph.co.uk/athletics/2022/07/18/jamaicas-fraser-pryce-wins-fifth-100m-world-title/|url-access=subscription|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817141518/https://www.cbc.ca/sports/shelly-ann-fraser-pryce-morgan-campbell-aug-17-1.6938678|archive-date=17 August 2023|access-date=17 August 2023|date=17 August 2023|location=Toronto|title=Ageless Fraser-Pryce ready to contend in stacked 100m at worlds despite long layoff|url-status=live|website=CBC Sports|last=Campbell|first=Morgan}}&lt;/ref&gt; En 2023, ŝi gajnis la Laureus Mondan Sportpremion por Sportistino de la Jaro. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=syroxEmedia|title=Shelly-Ann Fraser-Pryce {{!}} Laureus|url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2023/laureus-world-sportswoman-of-the-year/shelly-ann-fraser-pryce|access-date=2026-04-10|website=www.laureus.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Fraser-Pryce, Shelly-Ann}}
[[Kategorio:Jamajkaj sportistoj]]
[[Kategorio:Atletoj]]</text>
      <sha1>6nhbavuckz8qjcpwt1vycjxzwex27zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alberto la 3-a de Brandenburgio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945919</id>
    <redirect title="Alberto la 3-a (Brandenburgio)" />
    <revision>
      <id>9392740</id>
      <timestamp>2026-06-05T13:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Alberto la 3-a (Brandenburgio)]]</comment>
      <origin>9392740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="g1aviwqt2h1mj1dm7ot0b7dhghj9ktg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTU[[Alberto la 3-a (Brandenburgio)]]</text>
      <sha1>g1aviwqt2h1mj1dm7ot0b7dhghj9ktg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Ansbaĥo (princlando)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945920</id>
    <revision>
      <id>9392743</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Kara {{re|Haruo}}  En junio 2012 vi metis vastan liston de ruĝaj ligiloj pri lokaj historiaj regantoj al tiu teksto: * 1486: [[Frederiko la 1-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 1-a]], patro de duko [[Albreĥto (Prusio)|Albreĥto]] de Prusio * 1515: [[Georgo, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo &quot;la Pia&quot;]] * 1543: [[Georgo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 1-a]] * 1603: Joaĥimo Ernesto, margrafo de Brandenburgo-An...&quot;</comment>
      <origin>9392743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="iij84wg4yxs124p1xve4q567hhgnjw3" xml:space="preserve">Kara {{re|Haruo}}

En junio 2012 vi metis vastan liston de ruĝaj ligiloj pri lokaj historiaj regantoj al tiu teksto:
* 1486: [[Frederiko la 1-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 1-a]], patro de duko [[Albreĥto (Prusio)|Albreĥto]] de Prusio
* 1515: [[Georgo, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo &quot;la Pia&quot;]]
* 1543: [[Georgo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 1-a]]
* 1603: [[Joaĥimo Ernesto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Joaĥimo Ernesto]]
* 1625: [[Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 2-a]]
* 1634: [[Alberto la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Alberto la 2-a]]
* 1667: [[Johano Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Johano Frederiko]], patro de [[Karolino de Brandenburgo-Ansbaĥo]]
* 1686: [[Kristiano Alberto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Kristiano Alberto]]
* 1692: [[Georgo Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 2-a &quot;la Juna&quot;]]
* 1703: [[Vilhelmo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Vilhelmo Frederiko]] (n. antaŭ 1686–m. 1723)
* 1723: [[Karolo Vilhelmo Frederiko, Margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Karolo Vilhelmo Frederiko]] (1712–1757)
* 1757: [[Aleksandro (Brandenburg-Ansbach-Bayreuth)]], margrafo de Ansbach kaj ekde 1769 Bayreuth en [[persona unio]] (ĝis 1791)

Mi komprenas, ke la ideo estas inviti iujn aliajn esperantistoj krei tekstojn pri tiuj homoj. Tio ĉe la plej supraj du nomoj ankaŭ funkciis
* 1398: [[Frederiko la 1-a (Brandenburgio)|Frederiko la 6-a, burggrafo de Nurenbergo]] - rivevis tekston en nov. 2021 kaj
* 1440: [[Alberto Aĥilo]] - rivevis tekston en junio 2024.

Sed 2 tekstoj en 14 jaroj ne estas tre multe - kaj ankoraŭ 12 tekstoj restas. Se en la sama rapideco aldoniĝos esperantaj tekstoj, ni ankoraŭ bezonos 72 jarojn ĝis ĉiuj tekstoj estos, do la listo pretos en 2098. Neniu el ni tiam ankoraŭ vivos, kaj ne estas klare ĉu la kalkulo tiel funkcios. Do, kion mi volas esprimi, estas ke mi havas la impreson ke la aliaj esperantistaj vikipediistoj evidente ne juĝis tiujn lokajn regantojn de la 15-a ĝis 18-a jarcentoj '''prioritataj''' temoj, kaj la du regantoj de 1398 kaj 1440 ankaŭ nur ricevis tekston ĉar ili estis ankaŭ regantoj de la pli vasta kaj pli signifa [[margraflando Brandenburgio]] pli ol 400 kilometrojn norde. Se vi vere konsideras ke la homoj bezonas esperantajn tekstojn, mi tre volus peti vin krei iujn aŭ plej bone ĉiujn dekdu tekstojn, ne nepre tuj, sed en la venontaj monatoj aŭ la sekvaj kvar aŭ ses jaroj. Aŭ vi povus motivigi iun kunuzanton kune fari la taskon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iij84wg4yxs124p1xve4q567hhgnjw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392748</id>
      <parentid>9392743</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="eejwyu0koydkf4wqijkscdm06ok0792" xml:space="preserve">Kara {{re|Haruo}}

En junio 2012 vi metis vastan liston de ruĝaj ligiloj pri lokaj historiaj regantoj al tiu teksto:
* 1486: [[Frederiko la 1-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 1-a]], patro de duko [[Albreĥto (Prusio)|Albreĥto]] de Prusio
* 1515: [[Georgo, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo &quot;la Pia&quot;]]
* 1543: [[Georgo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 1-a]]
* 1603: [[Joaĥimo Ernesto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Joaĥimo Ernesto]]
* 1625: [[Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Frederiko la 2-a]]
* 1634: [[Alberto la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Alberto la 2-a]]
* 1667: [[Johano Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Johano Frederiko]], patro de [[Karolino de Brandenburgo-Ansbaĥo]]
* 1686: [[Kristiano Alberto, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Kristiano Alberto]]
* 1692: [[Georgo Frederiko la 2-a, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Georgo Frederiko la 2-a &quot;la Juna&quot;]]
* 1703: [[Vilhelmo Frederiko, margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Vilhelmo Frederiko]] (n. antaŭ 1686–m. 1723)
* 1723: [[Karolo Vilhelmo Frederiko, Margrafo de Brandenburgo-Ansbaĥo|Karolo Vilhelmo Frederiko]] (1712–1757)
* 1757: [[Aleksandro (Brandenburg-Ansbach-Bayreuth)]], margrafo de Ansbach kaj ekde 1769 Bayreuth en [[persona unio]] (ĝis 1791)

Mi komprenas, ke la ideo estas inviti iujn aliajn esperantistoj krei tekstojn pri tiuj homoj. Tio ĉe la plej supraj du nomoj ankaŭ funkciis
* 1398: [[Frederiko la 1-a (Brandenburgio)|Frederiko la 6-a, burggrafo de Nurenbergo]] - rivevis tekston en nov. 2021 kaj
* 1440: [[Alberto Aĥilo]] - rivevis tekston en junio 2024.

Sed 2 tekstoj en 14 jaroj ne estas tre multe - kaj ankoraŭ 12 tekstoj restas. Se en la sama rapideco aldoniĝos esperantaj tekstoj, ni ankoraŭ bezonos 72 jarojn ĝis ĉiuj tekstoj estos, do la listo pretos en 2098. Neniu el ni tiam ankoraŭ vivos, kaj ne estas klare ĉu la kalkulo tiel funkcios. Do, kion mi volas esprimi, estas ke mi havas la impreson ke la aliaj esperantistaj vikipediistoj evidente ne juĝis tiujn lokajn regantojn de la 15-a ĝis 18-a jarcentoj '''prioritataj''' temoj, kaj la du regantoj de 1398 kaj 1440 ankaŭ nur ricevis tekston ĉar ili estis ankaŭ regantoj de la pli vasta kaj pli signifa [[margraflando Brandenburgio]] pli ol 400 kilometrojn norde. Se vi vere konsideras ke la homoj bezonas esperantajn tekstojn, mi tre volus peti vin krei iujn aŭ plej bone ĉiujn dekdu tekstojn, ne nepre tuj, sed en la venontaj monatoj aŭ la sekvaj kvar aŭ ses jaroj. Aŭ vi povus motivigi iun kunuzanton kune fari la taskon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 5 jun. 2026 (UTC)
:PS: Mi ĵus tute hazarde venis al tiu parto de vikipedio, ĉar mi vidis bezonon ampleksigi la 59 tekstojn de la komunumoj de la nuntempa [[distrikto Ansbach]]. Do mi ŝatus resti en la 21-a jarcento kaj ne deflankiĝi ankaŭ fari iujn flankajn tekstojn pri tute aliaj jarcentoj. Sed se vi farus 9 tekstojn, mi pretus solidare kontribui artikolajn ĝermojn pri la restaj 3, aŭ se vi farus 8, mi aldonus 4... Tio nur por substreki ke mi ne volas nur laborigi &quot;la aliajn&quot;, sed ke mi vere pretas fari mian kontribuon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:24, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>eejwyu0koydkf4wqijkscdm06ok0792</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mithu Sen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945921</id>
    <revision>
      <id>9392745</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354147491|Mithu Sen]]&quot;</comment>
      <origin>9392745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="k5c78mj7bxswvu50kv01w0zedsz1jlh" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (Naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://www.saffronart.com/artists/mithu-sen|retejo=Saffronart}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citaĵo el la reto|url=http://naturemorte.com/artists/mithusen/|retejo=naturemorte.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Citaĵo el gazeto|unua=Roobina|url=http://www.knma.in/|volumo=2}}&lt;/ref&gt;) estas [[barata]] [[koncepta artisto]] kaj [[poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].

== Frua vivo kaj edukado ==
Sen naskiĝis en 1971 en Okcidenta Bengalio kaj akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]]. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj. &lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn. &lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;. Ne-lingvo, kies uzo kreas momentojn de tio, kion Sen nomas &quot;lingva anarkio&quot;, uzas erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado. Antaŭ ol turni sin al la aporio de ne-komunika lingvo, 

'''Mi estas Ol Chiki'''

En &quot;''I am Ol Chiki''&quot;&lt;ref&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Referencoj ==
'''Eksteraj ligiloj'''
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]</text>
      <sha1>k5c78mj7bxswvu50kv01w0zedsz1jlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392747</id>
      <parentid>9392745</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Biografio</comment>
      <origin>9392747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4595" sha1="285420v1cwmu42sksw75wplfi7hwggs" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].

== Biografio ==
Sen naskiĝis en 1971 en Okcidenta Bengalio kaj akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]]. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj. &lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn. &lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;. Ne-lingvo, kies uzo kreas momentojn de tio, kion Sen nomas &quot;lingva anarkio&quot;, uzas erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado. Antaŭ ol turni sin al la aporio de ne-komunika lingvo, 

=== Mi estas Ol Chiki ===
En &quot;''I am Ol Chiki''&quot;&lt;ref&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

== Ekspozicioj ==
Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj.

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Eksteraj ligiloj ==
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube

== Referencoj ==
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
&lt;references /&gt;
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Tekst-arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>285420v1cwmu42sksw75wplfi7hwggs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393019</id>
      <parentid>9392747</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Lingvo, teksto, koloniismo</comment>
      <origin>9393019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8129" sha1="hklr5ho41kzgsmpcm8k02u75o153dbj" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].  Ŝi estas unu el la plej famaj nuntempaj artistoj de Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecojn de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).&lt;/ref&gt;.

== Biografio ==
Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]]. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj&lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;. 

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn&lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;. 

=== Lingvo, teksto, koloniismo ===
Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj&lt;ref&gt;(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.&lt;/ref&gt;.

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;. Ne-lingvo, kies uzo kreas momentojn de tio, kion Sen nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj&lt;/ref&gt;&quot;, uzas erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado. Per sia lingvouzo, Sen celas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, 

&lt;big&gt;&quot;''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de &quot;unu lingvo''&quot;.&lt;/big&gt;  

&lt;nowiki&gt;----&lt;/nowiki&gt; Mithu Sen, 2023 

==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ====
La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot; proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la &quot;anglan komunikilon&quot; por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo .Sen celas interrompi la normojn de lingva komunikado, uzante sensencajn eldiraĵojn por defii la ''[[status quo]].''  

==== Mi estas Ol Chiki ====
En la arta projekto &quot;''Dong ol chiki''&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La &quot;Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj.

==== La santala skribo Ol Chiki ====
Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki  en [[1925]].  Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias  legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

== Ekspozicioj ==
Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj.

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Vidu ankaŭ ==
(en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen]

== Eksteraj ligiloj ==
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube

== Referencoj ==
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
&lt;references /&gt;
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Tekst-arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>hklr5ho41kzgsmpcm8k02u75o153dbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393090</id>
      <parentid>9393019</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Enkonduko</comment>
      <origin>9393090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9241" sha1="4g15vcmgorusmj08wl4wstkg1llqvky" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].  Ŝi estas unu el la plej famaj nuntempaj artistoj de Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecojn de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).&lt;/ref&gt;. Sen kritike interrilatas kun la hegemonio de la angla lingvo en la tutmonda arta diskurso uzante kion ŝi nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot;. Ŝia arta praktiko malmuntas la sociajn normojn, sed ankaŭ la koloniajn kaj lingvajn hierarkiojn.

== Biografio ==
Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]]. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj&lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;. 

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn&lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;. 

=== Lingvo, teksto, koloniismo ===
Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj&lt;ref&gt;(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.&lt;/ref&gt;.

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;. Ne-lingvo, kies uzo kreas momentojn de tio, kion Sen nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj&lt;/ref&gt;&quot;, uzas erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado. Per sia lingvouzo, Sen celas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, 

&lt;big&gt;&quot;''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de &quot;unu lingvo''&quot;.&lt;/big&gt;  

&lt;nowiki&gt;----&lt;/nowiki&gt; Mithu Sen, 2023 

==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ====
La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot; proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la &quot;anglan komunikilon&quot; por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo .Sen celas interrompi la normojn de lingva komunikado, uzante sensencajn eldiraĵojn por defii la ''[[status quo]].''

==== ''How to be a SUCKcessful artist'' ====
How to be a SUCKcessful artist (2019) estas mallonga, satira videoprezentado kiu troigas la dominajn kulturajn tendencojn de la anglalingva arta mondo, en kiu ŝi prezentas nelegeblecon kaj nedeĉifreblan komunikadon. Anstataŭ uzi establitajn ''[[Lingvafrankao|lingua franca]]'' lingvojn, Sen inventas nekodigitajn, spontaneajn &quot;''lingual anarchy''&quot; kaj &quot;''non-language''&quot;, rezultante en nekompreneblan lingvaĵon. Farante tion, ŝi rifuzas lasi la anglan lingvon agi kiel la sola, elita komunikilo kaj scioproduktilo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

==== Mi estas Ol Chiki ====
En la arta projekto &quot;''Dong ol chiki''&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La &quot;Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj.
[[Dosiero:Ol Chiki.svg|eta|Ol Chiki aŭ la skribo-sistemo por la [[santala lingvo]].La formoj de la literoj ne estas arbitraj, sed reflektas la nomojn de la literoj, kiuj estas kutime la nomoj de objektoj aŭ agoj reprezentantaj konvenciigitan formon en la bilda formo de la signoj.]]

==== La santala skribo Ol Chiki ====
Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki  en [[1925]].  Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias  legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

== Ekspozicioj ==
Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj.

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Vidu ankaŭ ==
(en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen]

== Eksteraj ligiloj ==
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube

== Referencoj ==
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
&lt;references /&gt;
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Tekst-arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>4g15vcmgorusmj08wl4wstkg1llqvky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393157</id>
      <parentid>9393090</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <comment>Eksteraj ligiloj</comment>
      <origin>9393157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9481" sha1="5n2dldfgbxwh5wbiedo82f2evoq3zbv" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].  Ŝi estas unu el la plej famaj nuntempaj artistoj de Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecojn de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).&lt;/ref&gt;. Sen kritike interrilatas kun la hegemonio de la angla lingvo en la tutmonda arta diskurso uzante kion ŝi nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot;. Ŝia arta praktiko malmuntas la sociajn normojn, sed ankaŭ la koloniajn kaj lingvajn hierarkiojn.

== Biografio ==
Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]]. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj&lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;. 

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn&lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;. 

=== Lingvo, teksto, koloniismo ===
Sen ŝatas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj&lt;ref&gt;(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.&lt;/ref&gt;.

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;, kion Sen nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj&lt;/ref&gt;&quot;, uzante erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado.  

&lt;big&gt;&quot;''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de &quot;unu lingvo''&quot;.&lt;/big&gt;  

&lt;nowiki&gt;----&lt;/nowiki&gt; Mithu Sen, 2023 

==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ====
La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot; proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la &quot;anglan komunikilon&quot; por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo .

==== ''How to be a SUCKcessful artist'' ====
How to be a SUCKcessful artist (2019) estas mallonga, satira videoprezentado kiu troigas la dominajn kulturajn tendencojn de la anglalingva arta mondo, en kiu ŝi prezentas nelegeblecon kaj nedeĉifreblan komunikadon. Anstataŭ uzi establitajn ''[[Lingvafrankao|lingua franca]]'' lingvojn, Sen inventas nekodigitajn, spontaneajn &quot;''lingual anarchy''&quot; kaj &quot;''non-language''&quot;, rezultante en nekompreneblan inventitan lingvaĵon kiu ludeme malstabiligas la agordon de [[Denaska parolanto|denaskaj]] kaj ne-denaskaj parolantoj, tiele kreante sperton de nekompreno, kiu interrompas la normojn de lingva komunikado kaj defias la ''[[status quo]]'' inter la parolantoj. Farante tion, ŝi ankaŭ rifuzas lasi la anglan lingvon agi kiel la sola, elita komunikilo kaj scioproduktilo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

==== Mi estas Ol Chiki ====
En la arta projekto &quot;''Dong ol chiki''&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La &quot;Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj.
[[Dosiero:Ol Chiki.svg|eta|Ol Chiki aŭ la skribo-sistemo por la [[santala lingvo]].La formoj de la literoj ne estas arbitraj, sed reflektas la nomojn de la literoj, kiuj estas kutime la nomoj de objektoj aŭ agoj reprezentantaj konvenciigitan formon en la bilda formo de la signoj.]]

==== La santala skribo Ol Chiki ====
Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki  en [[1925]].  Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias  legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

== Ekspozicioj ==
Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj.

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Vidu ankaŭ ==
(en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen]

== Eksteraj ligiloj ==
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube

== Plia legado ==

* ''UnMyth'', ''Works and Worlds of Mithu Sen'' (monografio), Red. Irina Aristarkhova,364 paĝoj, 2024, &lt;nowiki&gt;ISBN 9789394501874&lt;/nowiki&gt;

== Referencoj ==
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
&lt;references /&gt;
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Tekst-arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>5n2dldfgbxwh5wbiedo82f2evoq3zbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393175</id>
      <parentid>9393157</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T22:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alifono</username>
        <id>114488</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10066" sha1="43rcw9buruz8uk6cvfcr9hn0ldbemwp" xml:space="preserve">
'''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]].  Ŝia arta praktiko etendiĝas al desegnado, skulptado, videoinstalaĵoj, poezio kaj sono, enprofundiĝante en filozofiajn, lingvajn, sociajn aŭ kulturajn temojn.  En ŝiaj verkoj ŝi krome malmuntas ne nur la sociajn normojn, sed ankaŭ la koloniajn kaj lingvajn hierarkiojn. 

Mithu Sen estas unu el la plej gravaj nuntempaj artistoj el Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecoj de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).&lt;/ref&gt;. Mithu Sen kritike interrilatas kun la hegemonio de la angla lingvo en la tutmonda arta diskurso, uzante kion ŝi nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot;.

== Biografio ==
Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]], kies fondinto estis [[Rabindranath Tagore]]. Tiu Universitato estis establita kiel alternativa tutmonda eduksistemo por kontraŭi la kolonian praktikon dum la brita periodo.

Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] &lt;ref&gt;(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, &lt;/ref&gt;. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001  .

La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj&lt;ref&gt;(en) &quot;''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''&quot;. poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt;. 

== Verkaro ==
La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn&lt;ref&gt;(en) Krane, Susan (Majo 2018). &quot;''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''&quot;. ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &amp;#x2013; via EBSCOhost.&lt;/ref&gt;. 

=== Lingvo, teksto, koloniismo ===
Sen ŝatas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj&lt;ref&gt;(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.&lt;/ref&gt;.

Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas &quot;ne-lingvo&quot;, kion ŝi nomas &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj&lt;/ref&gt;&quot;, uzante erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado por demonstri la hierarkion kaj hegemonian potencon de institucioj kaj kodigitaj normoj, kiuj kontrolas nin&lt;ref&gt;(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube&lt;/ref&gt;.  

&lt;big&gt;&quot;''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de &quot;unu lingvo''&quot;.&lt;/big&gt;  

&lt;nowiki&gt;----&lt;/nowiki&gt; Mithu Sen, 2023 

==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ====
La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia &quot;lingva anarkio&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&quot; proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la &quot;anglan komunikilon&quot; por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo .

==== ''How to be a SUCKcessful artist'' ====
How to be a SUCKcessful artist (2019) estas mallonga, satira videoprezentado kiu troigas la dominajn kulturajn tendencojn de la anglalingva arta mondo, en kiu ŝi prezentas nelegeblecon kaj nedeĉifreblan komunikadon. Anstataŭ uzi establitajn ''[[Lingvafrankao|lingua franca]]'' lingvojn, Sen inventas nekodigitajn, spontaneajn &quot;''lingual anarchy''&quot; kaj &quot;''non-language''&quot;, rezultante en nekompreneblan inventitan lingvaĵon kiu ludeme malstabiligas la agordon de [[Denaska parolanto|denaskaj]] kaj ne-denaskaj parolantoj, tiele kreante sperton de nekompreno, kiu interrompas la normojn de lingva komunikado kaj defias la ''[[status quo]]'' inter la parolantoj. Farante tion, ŝi ankaŭ rifuzas lasi la anglan lingvon agi kiel la sola, elita komunikilo kaj scioproduktilo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

==== Mi estas Ol Chiki ====
En la arta projekto &quot;''Dong ol chiki''&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.&lt;/ref&gt; (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas &lt;ref&gt;(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'',  &lt;/ref&gt;. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La &quot;Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj.
[[Dosiero:Ol Chiki.svg|eta|Ol Chiki aŭ la skribo-sistemo por la [[santala lingvo]].La formoj de la literoj ne estas arbitraj, sed reflektas la nomojn de la literoj, kiuj estas kutime la nomoj de objektoj aŭ agoj reprezentantaj konvenciigitan formon en la bilda formo de la signoj.]]

==== La santala skribo Ol Chiki ====
Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki  en [[1925]].  Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias  legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Honoro  ==
Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. 

== Ekspozicioj ==
Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj.

=== Solaj ekspozicioj (elekto) ===

* ''&lt;nowiki/&gt;'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018
* ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018.
* ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014
* ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011
* ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010
* ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001

=== Solaj Prezentoj / Projektoj ===

* 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019
* ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017
* ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko
* ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014.

== Vidu ankaŭ ==
(en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen]

== Eksteraj ligiloj ==
(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&amp;t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube

== Plia legado ==

* ''UnMyth'', ''Works and Worlds of Mithu Sen'' (monografio), Red. Irina Aristarkhova,364 paĝoj, 2024, &lt;nowiki&gt;ISBN 9789394501874&lt;/nowiki&gt;

== Referencoj ==
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]]
[[Kategorio:Vivantaj homoj]]
[[Kategorio:Artikoloj kun hCards]]
&lt;references /&gt;
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Tekst-arto]]
[[Kategorio:Koncepta arto]]</text>
      <sha1>43rcw9buruz8uk6cvfcr9hn0ldbemwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calixa Lavallée</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945922</id>
    <revision>
      <id>9392755</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''Calixa Lavallée''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[komponisto]].&quot;</comment>
      <origin>9392755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="3z7zed2xlga7csz77jghtlh22yj25p8" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Calixa Lavallée''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[komponisto]].</text>
      <sha1>3z7zed2xlga7csz77jghtlh22yj25p8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392778</id>
      <parentid>9392755</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="hv56vfffm4j8pc9fy0pwls9w8up1j8q" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Calixa Lavallée''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[komponisto]], [[kantoverkisto]], [[instruisto de muziko]], [[muzikologo]], [[pianisto]] kaj [[dirigento]]. Li naskiĝis la 28-an de decembro 1842 en Verchères, parto de [[Granda Montrealo]] en [[Kebekio]], [[Kanado]], kaj mortis en aĝo de nur 48 jaroj la 21-an de januaro 1891 en [[Bostono]]. Li estis unu el la unuaj kanadanoj kiu ricevis internacian reputacion kiel muzikisto. Aparte konata li estas pro tio ke li komponis la muzikon de [[Ho Kanado]], la [[nacia himno]] de [[Kanado]].

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]</text>
      <sha1>hv56vfffm4j8pc9fy0pwls9w8up1j8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392783</id>
      <parentid>9392778</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="f19q4gz9k5yrwrb4y73bitjamsdse8k" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Calixa Lavallée''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[komponisto]], [[kantoverkisto]], [[instruisto de muziko]], [[muzikologo]], [[pianisto]] kaj [[dirigento]]. Li naskiĝis la 28-an de decembro 1842 en Verchères, parto de [[Granda Montrealo]] en [[Kebekio]], [[Kanado]], kaj mortis en aĝo de nur 48 jaroj la 21-an de januaro 1891 en [[Bostono]]. Li estis unu el la unuaj kanadanoj kiu ricevis internacian reputacion kiel muzikisto. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la muzikon de [[Ho Kanado]], kiu sent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]].

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]</text>
      <sha1>f19q4gz9k5yrwrb4y73bitjamsdse8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392790</id>
      <parentid>9392783</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="853" sha1="rkbgi1l1x15a86wwamby0hq12asd9wj" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Calixa Lavallée''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[komponisto]], [[kantoverkisto]], [[instruisto de muziko]], [[muzikologo]], [[pianisto]] kaj [[dirigento]]. Li naskiĝis la 28-an de decembro 1842 en Verchères, parto de [[Granda Montrealo]] en [[Kebekio]], [[Kanado]], kaj mortis en aĝo de nur 48 jaroj la 21-an de januaro 1891 en [[Bostono]]. Li estis unu el la unuaj kanadanoj kiu ricevis internacian reputacion kiel muzikisto. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la muzikon de [[Ho Kanado]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. La francan tekston por la himno ankoraŭ samjare en 1880 aldonis [[Adolphe-Basile Routhier]] kaj anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]</text>
      <sha1>rkbgi1l1x15a86wwamby0hq12asd9wj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolphe-Basile Routhier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945923</id>
    <revision>
      <id>9392756</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[verkisto]].&quot;</comment>
      <origin>9392756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="twhoay8mhewbw5bra7x6ehum4cvferf" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[verkisto]].</text>
      <sha1>twhoay8mhewbw5bra7x6ehum4cvferf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392758</id>
      <parentid>9392756</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Adolphe-Basile Routhillier]] al [[Adolphe-Basile Routhier]]</comment>
      <origin>9392756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="twhoay8mhewbw5bra7x6ehum4cvferf" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[verkisto]].</text>
      <sha1>twhoay8mhewbw5bra7x6ehum4cvferf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392763</id>
      <parentid>9392758</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="jcjcpog7780ka4zonxknnqy7n2inw73" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[verkisto]].

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>jcjcpog7780ka4zonxknnqy7n2inw73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392801</id>
      <parentid>9392763</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="kaxzxkqq10vpiuztr3ya6q0ebng4s5q" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]].

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>kaxzxkqq10vpiuztr3ya6q0ebng4s5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392810</id>
      <parentid>9392801</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="432" sha1="lpjxiox2vhtp6wfyvniw8mtvu2pw0pe" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée.

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>lpjxiox2vhtp6wfyvniw8mtvu2pw0pe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392821</id>
      <parentid>9392810</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ampleksigo</comment>
      <origin>9392821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="23m93r4oyrhcme5kxxkcht6x6vkaw4y" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' - [[franca]] [[prononco]] laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|adˈɔlf bazˈil ʁutjˈeː}}], do pli simple {{prononco|aDOLF baZIL buTJEː}} - estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]] respektive [[lirikisto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la franclingvan tekston d la himno [[Ho Kanado]] laŭ  muziko de la komponisto [[Calixa Lavallée]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. Aldonan anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>23m93r4oyrhcme5kxxkcht6x6vkaw4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392990</id>
      <parentid>9392821</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="o9kf1r65yztnvb9lmqt5dfnwn5mneyu" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' - [[franca]] [[prononco]] laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|adˈɔlf bazˈil ʁutjˈeː}}], do pli simple {{prononco|aDOLF baZIL buTJEː}} - estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]] respektive [[lirikisto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide, akiris sian altlernejan edukon en la [[universitato Laval]] en [[Kebekurbo]] kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la franclingvan tekston d la himno [[Ho Kanado]] laŭ  muziko de la komponisto [[Calixa Lavallée]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. Aldonan anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]

{{Projektoj}}</text>
      <sha1>o9kf1r65yztnvb9lmqt5dfnwn5mneyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392997</id>
      <parentid>9392990</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1142" sha1="3h1vmrzhngh3gjneaecrhdl0eutozt7" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' - [[franca]] [[prononco]] laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|adˈɔlf bazˈil ʁutjˈeː}}], do pli simple {{prononco|aDOLF baZIL buTJEː}} - estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]] respektive [[lirikisto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide en la administra regiono [[Laŭrentidio]] de orienta [[Kebekio]], akiris sian altlernejan edukon en la [[universitato Laval]] en [[Kebekurbo]] kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée en la [[Kebeka regiono]]. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la franclingvan tekston de la himno [[Ho Kanado]] laŭ muziko de la komponisto [[Calixa Lavallée]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. Aldonan anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].
{{Projektoj}}

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj komponistoj]]</text>
      <sha1>3h1vmrzhngh3gjneaecrhdl0eutozt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393006</id>
      <parentid>9392997</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1264" sha1="gg85n6bpxtd1441td1wbl9cydl4eiah" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' - [[franca]] [[prononco]] laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|adˈɔlf bazˈil ʁutjˈeː}}], do pli simple {{prononco|aDOLF baZIL buTJEː}} - estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]] respektive [[lirikisto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide en la administra regiono [[Laŭrentidio]] de orienta [[Kebekio]], akiris sian altlernejan edukon en la [[universitato Laval]] en [[Kebekurbo]] kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée en la [[Kebeka regiono]]. Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la franclingvan tekston de la himno [[Ho Kanado]] laŭ muziko de la komponisto [[Calixa Lavallée]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. Aldonan anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].
{{Projektoj}}

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj verkistoj]]
[[Kategorio:Kanadaj poetoj]]
[[Kategorio:Kanadaj juristoj]]
[[Kategorio:Kanadaj advokatoj]]
[[Kategorio:Kanadaj juĝistoj]]</text>
      <sha1>gg85n6bpxtd1441td1wbl9cydl4eiah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393008</id>
      <parentid>9393006</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1266" sha1="7yhieifc84r1vp00en98nd1r0dkjh9q" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Adolphe-Basile Routhillier''' - [[franca]] [[prononco]] laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|adˈɔlf bazˈil ʁutjˈeː}}], do pli simple {{prononco|aDOLF baZIL buTJEː}} - estas [[kanadanoj|kanada]] [[franclingva]] [[juristo]], kiu laboris kiel [[advokato]], [[instruisto]] kaj [[juĝisto]]. Sed krome li elstaris ankaŭ kiel [[verkisto]], pli detale [[eseisto]], [[romanisto]], [[kantoverkisto]] kaj [[poeto]] respektive [[lirikisto]]. Li naskiĝis la 8-an de majo 1839 en Saint-Placide en la administra regiono [[Laŭrentidio]] de orienta [[Kebekio]], akiris sian altlernejan edukon en la [[universitato Laval]] en [[Kebekurbo]] kaj mortis en aĝo de 81 jaroj la 27-an de junio 1920 en Saint-Irénée en la [[Kebeka regiono]]. 

Aparte konata li estas pro tio ke li en 1880 komponis la franclingvan tekston de la himno [[Ho Kanado]] laŭ muziko de la komponisto [[Calixa Lavallée]], kiu cent jarojn pli poste, en 1980 nomumiĝis la [[nacia himno]] de [[Kanado]]. Aldonan anglan tekston en 1908 kontribuis [[Robert Stanley Weir]].
{{Projektoj}}

{{ĝermo|kanadano}}

{{vivtempo|Lavallee, C}}
[[Kategorio:Kanadaj verkistoj]]
[[Kategorio:Kanadaj poetoj]]
[[Kategorio:Kanadaj juristoj]]
[[Kategorio:Kanadaj advokatoj]]
[[Kategorio:Kanadaj juĝistoj]]</text>
      <sha1>7yhieifc84r1vp00en98nd1r0dkjh9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robert Stanley Weir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945924</id>
    <revision>
      <id>9392757</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{informkesto homo}} '''Robert Stanley Weir''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[anglalingva]] [[verkisto]].&quot;</comment>
      <origin>9392757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="80y1szlo10yp4vof1mg7kpni36sqosf" xml:space="preserve">{{informkesto homo}}
'''Robert Stanley Weir''' estas [[kanadanoj|kanada]] [[anglalingva]] [[verkisto]].</text>
      <sha1>80y1szlo10yp4vof1mg7kpni36sqosf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolphe-Basile Routhillier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945925</id>
    <redirect title="Adolphe-Basile Routhier" />
    <revision>
      <id>9392759</id>
      <timestamp>2026-06-05T14:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>ThomasPusch movis paĝon [[Adolphe-Basile Routhillier]] al [[Adolphe-Basile Routhier]]</comment>
      <origin>9392759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="p2vc1fevz6b3h54z5sxy6z5823i22v9" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Adolphe-Basile Routhier]]</text>
      <sha1>p2vc1fevz6b3h54z5sxy6z5823i22v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:George Frederic Watts</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945926</id>
    <revision>
      <id>9392762</id>
      <timestamp>2026-06-05T15:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Frederic, ne Frederick! */ nova sekcio</comment>
      <origin>9392762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="rzz77t0mwbfx8tft65vwn0hvoajtu6w" xml:space="preserve">== Frederic, ne Frederick! ==

Frederick estas la norma, plej ofta angla literumado de la nomo. Frederic (sen la &quot;k&quot;) estas la franca aŭ kataluna variaĵo. En la 19-a jarcento, oficialaj registroj kiel censodatumoj, gazetartikoloj kaj ekspozicikatalogoj estis skribitaj permane. Komizoj kaj ĵurnalistoj ofte literumis nomojn fonetike. Multaj siatempaj viktorianaj dokumentoj malĝuste aldonis la &quot;k&quot; al lia nomo dum lia vivo.

En modernaj tempoj algoritmoj ofte aŭtomate korektas aŭ grupigas ambaŭ literumojn kune. Tio miksas la malĝustajn kaj ĝustajn versiojn en interretaj datumbazoj, daŭrigante la konfuzon. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:15, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rzz77t0mwbfx8tft65vwn0hvoajtu6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A. B. Routhier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945927</id>
    <redirect title="Adolphe-Basile Routhier" />
    <revision>
      <id>9392764</id>
      <timestamp>2026-06-05T15:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Adolphe-Basile Routhier]]</comment>
      <origin>9392764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="p2vc1fevz6b3h54z5sxy6z5823i22v9" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Adolphe-Basile Routhier]]</text>
      <sha1>p2vc1fevz6b3h54z5sxy6z5823i22v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caitlin Clark</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945928</id>
    <revision>
      <id>9392765</id>
      <timestamp>2026-06-05T15:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357171018|Caitlin Clark]]&quot;</comment>
      <origin>9392765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2724" sha1="5omerh7oc6k9sj2lrpl6fr9mmq91kp4" xml:space="preserve">
'''Caitlin Elizabeth CLARK''' (naskita la 22-an de januaro 2002 en [[Des Moines]], [[Iovao]]) estas usona profesia [[Korbopilko|basketbalistino]] por la Indiana Fever de la [[Virina Nacia Basketbala Asocio]] ([[WNBA]]). Konsiderata kiel unu el la plej grandaj inaj kolegiaj ludantoj, Clark estis dufoje nomita nacia kolegia basketbalistino de la jaro ludante por la Iowa Hawkeyes; ŝi restas la ĉiama plej bona poentinto de la NCAA Divizio I. Konata pro sia pafdistanco, ludkreado kaj talento, ŝi helpis popularigi [[Virina basketbalo|virinan basketbalon]], fenomenon nomatan la &quot; efiko Caitlin Clark &quot;.

Clark ĉeestis Dowling Catholic High School en sia hejmurbo West Des Moines, Iovao, kie ŝi estis nomita McDonald's All-American kaj taksita la kvara plej bona ludanto en sia klaso fare de [[ESPN]]. En sia unua sezono kun Iovao, ŝi gvidis la NCAA-divizion.&amp;nbsp;Mi en poentado kaj gajnis Tutamerikajn honorojn. Kiel duajara studento, Clark fariĝis la unua virina ludanto kiu gvidis la Divizion&amp;nbsp;Mi en poentoj kaj helpoj en ununura sezono. En ŝia juniora sezono, ŝi estis la nacia ludanto de la jaro kaj kondukis Iovaon al ĝia unua nacia ĉampioneca matĉo, denove gvidante la Divizion&amp;nbsp;I en helpoj kaj starigante Big Ten-unusezonajn rekordojn en poentoj kaj helpoj. Kiel finstudanto, ŝi ripetis kiel nacia ludanto de la jaro kaj helpis Iovaon reveni al la nacia ĉampioneca ludo. Ŝi ankaŭ starigis Divizian&amp;nbsp;Mi atingis la karierajn kaj unu-sezonajn rekordojn de virinoj pri poentoj kaj tri-poentoj, rompis la konferencan rekordon pri helpoj, kaj gvidis la nacion pri poentoj kaj helpoj.

Selektita unua entute fare de la Indiana Fever en la WNBA-rekrutado de 2024, Clark rapide aperis kiel ĉefa gardisto en la ligo, gajnante la honorojn de WNBA-Novulo de la Jaro kaj Tut-WNBA Unua Teamo en sia unua sezono. Ŝi ankaŭ starigis ligajn rekordojn en unu-sezonaj kaj unu-matĉaj helpoj, rompis la rekordon de novulaj poentado, kaj fariĝis la unua novulo se temas pri atingi trioblan-duoblon.

Clark estas membro de la nacia virina basketbalteamo de Usono. Ŝi gajnis tri orajn medalojn je la junulara internacia nivelo, inkluzive de du ĉe la FIBA Sub-19 Virina Monda Pokalo, kie ŝi estis nomita Plej Valora Ludanto en 2021.

=== Fontoj ===

* Howard Megdal, ''Becoming Caitlin Clark: The Unknown Origin Story of a Modern Basketball Superstar'', Triumph Books, 2025
* Christine Brennan, ''On Her Game: Caitlin Clark and the Revolution in Women's Sports'', Scribner, 2025

* [https://hawkeyesports.com/roster/caitlin-clark/ Iowa Hawkeyes-biografio]
* [https://www.wnba.com/player/1642286/caitlin-clark Caitlin Clark] pri Indianaa Febro
[[Kategorio:Italaj usonanoj]]
[[Kategorio:Usonaj basbalistoj]]</text>
      <sha1>5omerh7oc6k9sj2lrpl6fr9mmq91kp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392767</id>
      <parentid>9392765</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2857" sha1="0xowtf8hfdg7zjcnu8ugdciqtk0oypq" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Caitlin Elizabeth CLARK''' (naskita la 22-an de januaro 2002 en [[Des Moines]], [[Iovao]]) estas usona profesia [[Korbopilko|basketbalistino]] por la Indiana Fever de la [[Virina Nacia Basketbala Asocio]] ([[WNBA]]). Konsiderata kiel unu el la plej grandaj inaj kolegiaj ludantoj, Clark estis dufoje nomita nacia kolegia basketbalistino de la jaro ludante por la Iowa Hawkeyes; ŝi restas la ĉiama plej bona poentinto de la NCAA Divizio I. Konata pro sia pafdistanco, ludkreado kaj talento, ŝi helpis popularigi [[Virina basketbalo|virinan basketbalon]], fenomenon nomatan la &quot; efiko Caitlin Clark &quot;.

Clark ĉeestis Dowling Catholic High School en sia hejmurbo West Des Moines, Iovao, kie ŝi estis nomita McDonald's All-American kaj taksita la kvara plej bona ludanto en sia klaso fare de [[ESPN]]. En sia unua sezono kun Iovao, ŝi gvidis la NCAA-divizion.&amp;nbsp;Mi en poentado kaj gajnis Tutamerikajn honorojn. Kiel duajara studento, Clark fariĝis la unua virina ludanto kiu gvidis la Divizion&amp;nbsp;Mi en poentoj kaj helpoj en ununura sezono. En ŝia juniora sezono, ŝi estis la nacia ludanto de la jaro kaj kondukis Iovaon al ĝia unua nacia ĉampioneca matĉo, denove gvidante la Divizion&amp;nbsp;I en helpoj kaj starigante Big Ten-unusezonajn rekordojn en poentoj kaj helpoj. Kiel finstudanto, ŝi ripetis kiel nacia ludanto de la jaro kaj helpis Iovaon reveni al la nacia ĉampioneca ludo. Ŝi ankaŭ starigis Divizian&amp;nbsp;Mi atingis la karierajn kaj unu-sezonajn rekordojn de virinoj pri poentoj kaj tri-poentoj, rompis la konferencan rekordon pri helpoj, kaj gvidis la nacion pri poentoj kaj helpoj.

Selektita unua entute fare de la Indiana Fever en la WNBA-rekrutado de 2024, Clark rapide aperis kiel ĉefa gardisto en la ligo, gajnante la honorojn de WNBA-Novulo de la Jaro kaj Tut-WNBA Unua Teamo en sia unua sezono. Ŝi ankaŭ starigis ligajn rekordojn en unu-sezonaj kaj unu-matĉaj helpoj, rompis la rekordon de novulaj poentado, kaj fariĝis la unua novulo se temas pri atingi trioblan-duoblon.

Clark estas membro de la nacia virina basketbalteamo de Usono. Ŝi gajnis tri orajn medalojn je la junulara internacia nivelo, inkluzive de du ĉe la FIBA Sub-19 Virina Monda Pokalo, kie ŝi estis nomita Plej Valora Ludanto en 2021.

== Fontoj ==
* Howard Megdal, ''Becoming Caitlin Clark: The Unknown Origin Story of a Modern Basketball Superstar'', Triumph Books, 2025
* Christine Brennan, ''On Her Game: Caitlin Clark and the Revolution in Women's Sports'', Scribner, 2025

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* [https://hawkeyesports.com/roster/caitlin-clark/ Iowa Hawkeyes-biografio]
* [https://www.wnba.com/player/1642286/caitlin-clark Caitlin Clark] pri Indianaa Febro
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Clark, Caitlin}}

[[Kategorio:Italaj usonanoj]]
[[Kategorio:Usonaj basbalistoj]]</text>
      <sha1>0xowtf8hfdg7zjcnu8ugdciqtk0oypq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392771</id>
      <parentid>9392767</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T15:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3329" sha1="fyux7tp071y76e92tsdbjeizrl13lfp" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

'''Caitlin Elizabeth CLARK''' (naskita la 22-an de januaro 2002 en [[Des Moines]], [[Iovao]]) estas usona profesia [[Korbopilko|basketbalistino]] por la Indiana Fever de la [[Virina Nacia Basketbala Asocio]] ([[WNBA]]). Konsiderata kiel unu el la plej grandaj inaj kolegiaj ludantoj, Clark estis dufoje nomita nacia kolegia basketbalistino de la jaro ludante por la Iowa Hawkeyes; ŝi restas la ĉiama plej bona poentinto de la NCAA Divizio I. Konata pro sia pafdistanco, ludkreado kaj talento, ŝi helpis popularigi [[Virina basketbalo|virinan basketbalon]], fenomenon nomatan la &quot; efiko Caitlin Clark &quot;.

Je 1,83 metroj alta, ŝi ludas la pozicion de atakkunordigant.-poentgardanto. Ŝi estas konsiderata unu el la plej bonaj universitataj basketbalistinoj de ĉiuj tempoj (mirinfano). [[ESPN]]-komentisto Stephen A. Smith iris eĉ pli malproksimen, komparante la tiaman 21-jaraĝan kun NBA-superstelulo. &quot;Ŝi estas la [[Steph Curry]] de virina universitata basketbalo,&quot; Smith diris, kiam oni demandis al li, kio igis Clark tiel unika.

Clark ĉeestis Dowling Catholic High School en sia hejmurbo West Des Moines, Iovao, kie ŝi estis nomita McDonald's All-American kaj taksita la kvara plej bona ludanto en sia klaso fare de [[ESPN]]. En sia unua sezono kun Iovao, ŝi gvidis la NCAA-divizion.&amp;nbsp;Mi en poentado kaj gajnis Tutamerikajn honorojn. Kiel duajara studento, Clark fariĝis la unua virina ludanto kiu gvidis la Divizion&amp;nbsp;Mi en poentoj kaj helpoj en ununura sezono. En ŝia juniora sezono, ŝi estis la nacia ludanto de la jaro kaj kondukis Iovaon al ĝia unua nacia ĉampioneca matĉo, denove gvidante la Divizion&amp;nbsp;I en helpoj kaj starigante Big Ten-unusezonajn rekordojn en poentoj kaj helpoj. Kiel finstudanto, ŝi ripetis kiel nacia ludanto de la jaro kaj helpis Iovaon reveni al la nacia ĉampioneca ludo. Ŝi ankaŭ starigis Divizian&amp;nbsp;Mi atingis la karierajn kaj unu-sezonajn rekordojn de virinoj pri poentoj kaj tri-poentoj, rompis la konferencan rekordon pri helpoj, kaj gvidis la nacion pri poentoj kaj helpoj.

Selektita unua entute fare de la Indiana Fever en la WNBA-rekrutado de 2024, Clark rapide aperis kiel ĉefa gardisto en la ligo, gajnante la honorojn de WNBA-Novulo de la Jaro kaj Tut-WNBA Unua Teamo en sia unua sezono. Ŝi ankaŭ starigis ligajn rekordojn en unu-sezonaj kaj unu-matĉaj helpoj, rompis la rekordon de novulaj poentado, kaj fariĝis la unua novulo se temas pri atingi trioblan-duoblon.

Clark estas membro de la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|nacia virina basketbalteamo de Usono]]. Ŝi gajnis tri orajn medalojn je la junulara internacia nivelo, inkluzive de du ĉe la FIBA Sub-19 Virina Monda Pokalo, kie ŝi estis nomita Plej Valora Ludanto en 2021.

== Fontoj ==
* Howard Megdal, ''Becoming Caitlin Clark: The Unknown Origin Story of a Modern Basketball Superstar'', Triumph Books, 2025
* Christine Brennan, ''On Her Game: Caitlin Clark and the Revolution in Women's Sports'', Scribner, 2025

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}
* [https://hawkeyesports.com/roster/caitlin-clark/ Iowa Hawkeyes-biografio]
* [https://www.wnba.com/player/1642286/caitlin-clark Caitlin Clark] pri Indianaa Febro
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Clark, Caitlin}}

[[Kategorio:Italaj usonanoj]]
[[Kategorio:Usonaj basbalistoj]]</text>
      <sha1>fyux7tp071y76e92tsdbjeizrl13lfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>WNBA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945929</id>
    <redirect title="Virina Nacia Basketbala Asocio" />
    <revision>
      <id>9392766</id>
      <timestamp>2026-06-05T15:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Virina Nacia Basketbala Asocio]]</comment>
      <origin>9392766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="2s5mptuqyafu471oh2cr045iymzmyow" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Virina Nacia Basketbala Asocio]]</text>
      <sha1>2s5mptuqyafu471oh2cr045iymzmyow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Steph Curry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945930</id>
    <redirect title="Stephen Curry" />
    <revision>
      <id>9392769</id>
      <timestamp>2026-06-05T15:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Stephen Curry]]</comment>
      <origin>9392769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="mgr7gklcguj4fth35hi1pasgc8y5yu6" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Stephen Curry]]</text>
      <sha1>mgr7gklcguj4fth35hi1pasgc8y5yu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dosiero:Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>945931</id>
    <revision>
      <id>9392798</id>
      <timestamp>2026-06-05T16:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>Originala dosiero:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vier_voorstellingen_uit_de_klassieke_geschiedenis_Illustraties_uit_de_klassieke_geschiedenis_(serietitel),_RP-P-1909-1633.jpg

Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.</comment>
      <origin>9392798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="274" sha1="2v0yf3bmcf5mwhembwwmzi7aidvz8yr" xml:space="preserve">== Resumo ==
Originala dosiero:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vier_voorstellingen_uit_de_klassieke_geschiedenis_Illustraties_uit_de_klassieke_geschiedenis_(serietitel),_RP-P-1909-1633.jpg

Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.
== Permesiloj: ==
{{PD-old}}</text>
      <sha1>2v0yf3bmcf5mwhembwwmzi7aidvz8yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>J. B. Rhine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945932</id>
    <redirect title="Joseph Banks Rhine" />
    <revision>
      <id>9392820</id>
      <timestamp>2026-06-05T16:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Joseph Banks Rhine]]</comment>
      <origin>9392820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="290t1mr6b5y5e8d2t6gdstj114msvke" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Joseph Banks Rhine]]</text>
      <sha1>290t1mr6b5y5e8d2t6gdstj114msvke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Ady</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945933</id>
    <revision>
      <id>9392830</id>
      <timestamp>2026-06-05T16:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1349015916|Thomas Ady]]&quot;</comment>
      <origin>9392830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="r0epiljjr7itdzs642r3evf9m8956lq" xml:space="preserve">
[[Dosiero:Candle_in_the_Dark_by_Thomas_Ady.gif|dekstra|eta|Frontispico de ''A Candle in the Dark'' de Thomas Ady]]
'''Thomas ADY''' ([[Floruit|nask.]] la 17-an jarcenton) estis angla [[kuracisto]] kaj [[Humanismo|humanisto]], kiu estis la aŭtoro de du [[Scienca skeptikismo|skeptikaj]] verkoj pri [[sorĉado]] kaj [[Ĉasado de sorĉistinoj|sorĉistinĉasado]].

Lia unua kaj plej konata verko, ''A Candle in the Dark: Or, A Treatise Concerning the Nature of Witches &amp; Witchcraft'' (Kandelo en la mallumo: aŭ, traktaĵo pri la naturo de sorĉistinoj kaj sorĉado),&lt;ref name=&quot;candle&quot;&gt;{{cite book|first=Thomas|last=Ady|title=A Candle in the Dark, or a treatise concerning the nature of witches and witchcraft: being advice to the judges, sheriffs, justices of the peace and grandjurymen what to do before they pass sentence on such as are arraigned for their lives as witches|year=1656}}&lt;/ref&gt; estis malsukcese uzita de George Burroughs, antaŭe la puritana pastro de la paroĥo, por defendi sin dum la [[Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem|sorĉistinprocesoj de Salem]].&lt;ref&gt;George Knowles, &quot;[https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Thomas Ady]&quot;, accessed 7 January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Devil's Snare p. 2512&quot;&gt;''In the Devil's Snare: The Salem Witchcraft Crisis of 1692'', p. 251, by Mary Beth Norton&lt;/ref&gt; La dua publikaĵo de Ady, publikigita en 1661, estis represaĵo de lia unua, kun nova titolo, ''A Perfect Discovery of Witches (Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj'' ). La verko povus esti renomita honore al ''Discovery of Witchcraft (Malkovro de sorĉado)'' de Reginald Scot, la unua libro de sia speco en la angla lingvo. Sed pamfletoj pri kazoj de sorĉado emis uzi &quot;Malkovro&quot; en siaj titoloj (''The most strange and admirable discouerie of the three witches of Warboys (La plej stranga kaj admirinda malkovro de la tri sorĉistinoj de Warboys''), ''The vvonderfull discouerie of witches in the county of Lancaster (La mirinda malkovro de sorĉistinoj en la graflando Lancaster)'', ktp.). La kulmino de Ady estas, ke li malkovras kio &quot;sorĉistinoj&quot; vere estas, malgraŭ ĉiuj akuzoj: senkulpaj. Lia tria publikaĵo estis &quot;''The Doctrine of Devils proved to be the grand apostacy of these later times. An essay tending to rectifie those undue notions and apprehensions men have about daemons and evil spirits''&quot; (La Doktrino de Diabloj, kiu pruviĝis esti la granda [[apostateco]] de tiuj pli postaj tempoj. Eseo celanta korekti tiujn troajn ideojn kaj timojn, kiujn homoj havas pri [[Demono|demonoj]] kaj malbonaj [[Spirito|spiritoj]], 1676).

* [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit002 ''Kandelo en la Mallumo''], [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit115 ''Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj''] kaj [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit003 ''La Doktrino de Diabloj''] - plena teksto de la libroj de Ady.
* [https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Biografio] de George Knowles.
* [http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles Reago al ''La Malkovro de Sorĉado''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323050056/http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles|date=23 March 2011}} de Stephen Forrester.
* [http://www.bartleby.com/217/1617.html La Advento de Moderna Penso en Popola Literaturo] el ''La Kembriĝa Historio de Angla kaj Usona Literaturo'' .
* [http://forums.randi.org/archive/index.php/t-53480.html Diskuto] en la JREF- forumo.
[[Kategorio:Anglaj humanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj verkistoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Sen indiko de mortodato]]
[[Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato]]</text>
      <sha1>r0epiljjr7itdzs642r3evf9m8956lq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392832</id>
      <parentid>9392830</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3807" sha1="2bi1xib4j7xebavrate5ylnqqn30wmk" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

[[Dosiero:Candle_in_the_Dark_by_Thomas_Ady.gif|dekstra|eta|Frontispico de ''A Candle in the Dark'' de Thomas Ady]]
'''Thomas ADY''' ([[Floruit|nask.]] la 17-an jarcenton) estis angla [[kuracisto]] kaj [[Humanismo|humanisto]], kiu estis la aŭtoro de du [[Scienca skeptikismo|skeptikaj]] verkoj pri [[sorĉado]] kaj [[Ĉasado de sorĉistinoj|sorĉistinĉasado]].

Lia unua kaj plej konata verko, ''A Candle in the Dark: Or, A Treatise Concerning the Nature of Witches &amp; Witchcraft'' (Kandelo en la mallumo: aŭ, traktaĵo pri la naturo de sorĉistinoj kaj sorĉado),&lt;ref name=&quot;candle&quot;&gt;{{cite book|first=Thomas|last=Ady|title=A Candle in the Dark, or a treatise concerning the nature of witches and witchcraft: being advice to the judges, sheriffs, justices of the peace and grandjurymen what to do before they pass sentence on such as are arraigned for their lives as witches|year=1656}}&lt;/ref&gt; estis malsukcese uzita de George Burroughs, antaŭe la puritana pastro de la paroĥo, por defendi sin dum la [[Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem|sorĉistinprocesoj de Salem]].&lt;ref&gt;George Knowles, &quot;[https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Thomas Ady]&quot;, accessed 7 January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Devil's Snare p. 2512&quot;&gt;''In the Devil's Snare: The Salem Witchcraft Crisis of 1692'', p. 251, by Mary Beth Norton&lt;/ref&gt; La dua publikaĵo de Ady, publikigita en 1661, estis represaĵo de lia unua, kun nova titolo, ''A Perfect Discovery of Witches (Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj'' ). La verko povus esti renomita honore al ''Discovery of Witchcraft (Malkovro de sorĉado)'' de Reginald Scot, la unua libro de sia speco en la angla lingvo. Sed pamfletoj pri kazoj de sorĉado emis uzi &quot;Malkovro&quot; en siaj titoloj (''The most strange and admirable discouerie of the three witches of Warboys (La plej stranga kaj admirinda malkovro de la tri sorĉistinoj de Warboys''), ''The vvonderfull discouerie of witches in the county of Lancaster (La mirinda malkovro de sorĉistinoj en la graflando Lancaster)'', ktp.). La kulmino de Ady estas, ke li malkovras kio &quot;sorĉistinoj&quot; vere estas, malgraŭ ĉiuj akuzoj: senkulpaj. Lia tria publikaĵo estis &quot;''The Doctrine of Devils proved to be the grand apostacy of these later times. An essay tending to rectifie those undue notions and apprehensions men have about daemons and evil spirits''&quot; (La Doktrino de Diabloj, kiu pruviĝis esti la granda [[apostateco]] de tiuj pli postaj tempoj. Eseo celanta korekti tiujn troajn ideojn kaj timojn, kiujn homoj havas pri [[Demono|demonoj]] kaj malbonaj [[Spirito|spiritoj]], 1676).

* [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit002 ''Kandelo en la Mallumo''], [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit115 ''Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj''] kaj [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit003 ''La Doktrino de Diabloj''] - plena teksto de la libroj de Ady.
* [https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Biografio] de George Knowles.
* [http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles Reago al ''La Malkovro de Sorĉado''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323050056/http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles|date=23 March 2011}} de Stephen Forrester.
* [http://www.bartleby.com/217/1617.html La Advento de Moderna Penso en Popola Literaturo] el ''La Kembriĝa Historio de Angla kaj Usona Literaturo'' .
* [http://forums.randi.org/archive/index.php/t-53480.html Diskuto] en la JREF- forumo.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ady, Thomas}}
[[Kategorio:Anglaj humanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Anglaj verkistoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Sen indiko de mortodato]]
[[Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato]]</text>
      <sha1>2bi1xib4j7xebavrate5ylnqqn30wmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392833</id>
      <parentid>9392832</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="o5vofq8vrcdmbwu1inbp62u5ta2m5j2" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

[[Dosiero:Candle_in_the_Dark_by_Thomas_Ady.gif|dekstra|eta|Frontispico de ''A Candle in the Dark'' de Thomas Ady]]
'''Thomas ADY''' ([[Floruit|nask.]] la 17-an jarcenton) estis angla [[kuracisto]] kaj [[Humanismo|humanisto]], kiu estis la aŭtoro de du [[Scienca skeptikismo|skeptikaj]] verkoj pri [[sorĉado]] kaj [[Ĉasado de sorĉistinoj|sorĉistinĉasado]].

Lia unua kaj plej konata verko, ''A Candle in the Dark: Or, A Treatise Concerning the Nature of Witches &amp; Witchcraft'' (Kandelo en la mallumo: aŭ, traktaĵo pri la naturo de sorĉistinoj kaj sorĉado),&lt;ref name=&quot;candle&quot;&gt;{{cite book|first=Thomas|last=Ady|title=A Candle in the Dark, or a treatise concerning the nature of witches and witchcraft: being advice to the judges, sheriffs, justices of the peace and grandjurymen what to do before they pass sentence on such as are arraigned for their lives as witches|year=1656}}&lt;/ref&gt; estis malsukcese uzita de George Burroughs, antaŭe la puritana pastro de la paroĥo, por defendi sin dum la [[Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem|sorĉistinprocesoj de Salem]].&lt;ref&gt;George Knowles, &quot;[https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Thomas Ady]&quot;, accessed 7 January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Devil's Snare p. 2512&quot;&gt;''In the Devil's Snare: The Salem Witchcraft Crisis of 1692'', p. 251, by Mary Beth Norton&lt;/ref&gt; La dua publikaĵo de Ady, publikigita en 1661, estis represaĵo de lia unua, kun nova titolo, ''A Perfect Discovery of Witches (Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj'' ). La verko povus esti renomita honore al ''Discovery of Witchcraft (Malkovro de sorĉado)'' de Reginald Scot, la unua libro de sia speco en la angla lingvo. Sed pamfletoj pri kazoj de sorĉado emis uzi &quot;Malkovro&quot; en siaj titoloj (''The most strange and admirable discouerie of the three witches of Warboys (La plej stranga kaj admirinda malkovro de la tri sorĉistinoj de Warboys''), ''The vvonderfull discouerie of witches in the county of Lancaster (La mirinda malkovro de sorĉistinoj en la graflando Lancaster)'', ktp.). La kulmino de Ady estas, ke li malkovras kio &quot;sorĉistinoj&quot; vere estas, malgraŭ ĉiuj akuzoj: senkulpaj. Lia tria publikaĵo estis &quot;''The Doctrine of Devils proved to be the grand apostacy of these later times. An essay tending to rectifie those undue notions and apprehensions men have about daemons and evil spirits''&quot; (La Doktrino de Diabloj, kiu pruviĝis esti la granda [[apostateco]] de tiuj pli postaj tempoj. Eseo celanta korekti tiujn troajn ideojn kaj timojn, kiujn homoj havas pri [[demono]]j kaj malbonaj [[spirito]]j, 1676).

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit002 ''Kandelo en la Mallumo''], [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit115 ''Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj''] kaj [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit003 ''La Doktrino de Diabloj''] - plena teksto de la libroj de Ady.
* [https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Biografio] de George Knowles.
* [http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles Reago al ''La Malkovro de Sorĉado''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323050056/http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles|date=23 March 2011}} de Stephen Forrester.
* [http://www.bartleby.com/217/1617.html La Advento de Moderna Penso en Popola Literaturo] el ''La Kembriĝa Historio de Angla kaj Usona Literaturo'' .
* [http://forums.randi.org/archive/index.php/t-53480.html Diskuto] en la JREF- forumo.

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ady, Thomas}}
[[Kategorio:Anglaj humanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Anglaj verkistoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Sen indiko de mortodato]]
[[Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato]]</text>
      <sha1>o5vofq8vrcdmbwu1inbp62u5ta2m5j2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392835</id>
      <parentid>9392833</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9392835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="sp8ucxd6zc5dt7eidqn617vb5zvlcrk" xml:space="preserve">{{Informkesto homo}}

[[Dosiero:Candle_in_the_Dark_by_Thomas_Ady.gif|dekstra|eta|Frontispico de ''A Candle in the Dark'' de Thomas Ady]]
'''Thomas ADY''' ([[Floruit|nask.]] la 17-an jarcenton) estis angla [[kuracisto]] kaj [[Humanismo|humanisto]], kiu estis la aŭtoro de du [[Scienca skeptikismo|skeptikaj]] verkoj pri [[sorĉado]] kaj [[Ĉasado de sorĉistinoj|sorĉistinĉasado]].

Lia unua kaj plej konata verko, ''A Candle in the Dark: Or, A Treatise Concerning the Nature of Witches &amp; Witchcraft'' (Kandelo en la mallumo: aŭ, traktaĵo pri la naturo de sorĉistinoj kaj sorĉado),&lt;ref name=&quot;candle&quot;&gt;{{cite book|first=Thomas|last=Ady|title=A Candle in the Dark, or a treatise concerning the nature of witches and witchcraft: being advice to the judges, sheriffs, justices of the peace and grandjurymen what to do before they pass sentence on such as are arraigned for their lives as witches|year=1656}}&lt;/ref&gt; estis malsukcese uzita de George Burroughs, antaŭe la [[Puritanismo|puritana]] pastro de la [[paroĥo]], por defendi sin dum la [[Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem|sorĉistinprocesoj de Salem]].&lt;ref&gt;George Knowles, &quot;[https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Thomas Ady]&quot;, accessed 7 January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Devil's Snare p. 2512&quot;&gt;''In the Devil's Snare: The Salem Witchcraft Crisis of 1692'', p. 251, by Mary Beth Norton&lt;/ref&gt; La dua publikaĵo de Ady, publikigita en 1661, estis represaĵo de lia unua, kun nova titolo, ''A Perfect Discovery of Witches (Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj'' ). La verko povus esti renomita honore al ''Discovery of Witchcraft (Malkovro de sorĉado)'' de Reginald Scot, la unua libro de sia speco en la angla lingvo. Sed pamfletoj pri kazoj de sorĉado emis uzi &quot;Malkovro&quot; en siaj titoloj (''The most strange and admirable discouerie of the three witches of Warboys (La plej stranga kaj admirinda malkovro de la tri sorĉistinoj de Warboys''), ''The vvonderfull discouerie of witches in the county of Lancaster (La mirinda malkovro de sorĉistinoj en la graflando Lancaster)'', ktp.). La kulmino de Ady estas, ke li malkovras kio &quot;sorĉistinoj&quot; vere estas, malgraŭ ĉiuj akuzoj: senkulpaj. Lia tria publikaĵo estis &quot;''The Doctrine of Devils proved to be the grand apostacy of these later times. An essay tending to rectifie those undue notions and apprehensions men have about daemons and evil spirits''&quot; (La Doktrino de Diabloj, kiu pruviĝis esti la granda [[apostateco]] de tiuj pli postaj tempoj. Eseo celanta korekti tiujn troajn ideojn kaj timojn, kiujn homoj havas pri [[demono]]j kaj malbonaj [[spirito]]j, 1676).

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit002 ''Kandelo en la Mallumo''], [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit115 ''Perfekta Malkovro de Sorĉistinoj''] kaj [https://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=witch;idno=wit003 ''La Doktrino de Diabloj''] - plena teksto de la libroj de Ady.
* [https://www.controverscial.com/Thomas%20Ady.htm Biografio] de George Knowles.
* [http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles Reago al ''La Malkovro de Sorĉado''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323050056/http://www.miraclefactory.net/mpt/view.php?id=192&amp;type=articles|date=23 March 2011}} de Stephen Forrester.
* [http://www.bartleby.com/217/1617.html La Advento de Moderna Penso en Popola Literaturo] el ''La Kembriĝa Historio de Angla kaj Usona Literaturo'' .
* [http://forums.randi.org/archive/index.php/t-53480.html Diskuto] en la JREF- forumo.

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Ady, Thomas}}
[[Kategorio:Anglaj humanistoj]]
[[Kategorio:Anglaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Anglaj verkistoj de la 17-a jarcento]]
[[Kategorio:Sen indiko de mortodato]]
[[Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato]]</text>
      <sha1>sp8ucxd6zc5dt7eidqn617vb5zvlcrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brasilien. Ein Land der Zukunft</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945934</id>
    <revision>
      <id>9392850</id>
      <timestamp>2026-06-05T16:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]] '''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n.  ==Fono== Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la p...&quot;</comment>
      <origin>9392850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5782" sha1="tq1hs6yj00sljcnvnm5er0qca6l65hj" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship,'' - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;
&lt;rr

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>tq1hs6yj00sljcnvnm5er0qca6l65hj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392853</id>
      <parentid>9392850</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fono */</comment>
      <origin>9392853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5780" sha1="7267fd1bx9uknnh23fcw89jtefboxk9" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship,'' - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;
&lt;rr

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>7267fd1bx9uknnh23fcw89jtefboxk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392855</id>
      <parentid>9392853</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fono */</comment>
      <origin>9392855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5774" sha1="8iwikttqxug4n7nyku4hro92399aao0" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>8iwikttqxug4n7nyku4hro92399aao0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392864</id>
      <parentid>9392855</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6026" sha1="jhfb5eei1mdyt7xt86v5u2ctjvcqi7i" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''
&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>jhfb5eei1mdyt7xt86v5u2ctjvcqi7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392865</id>
      <parentid>9392864</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6029" sha1="2v74yl9mq7r86z10lv6wl51c1hjkzkt" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''
&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>2v74yl9mq7r86z10lv6wl51c1hjkzkt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392867</id>
      <parentid>9392865</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notoj */</comment>
      <origin>9392867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6051" sha1="d23s8lniz8vm5r13bv8ni1lfp55ksjk" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''
&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>d23s8lniz8vm5r13bv8ni1lfp55ksjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392868</id>
      <parentid>9392867</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6050" sha1="ewmhphzkg2xxi81lnaouok2p5v81bvt" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|austra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>ewmhphzkg2xxi81lnaouok2p5v81bvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392869</id>
      <parentid>9392868</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6051" sha1="t8moy6abr1yt0h8zdpr4br8y01d9hmc" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>t8moy6abr1yt0h8zdpr4br8y01d9hmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392870</id>
      <parentid>9392869</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6064" sha1="gvhvjjzkgufua1cufzxhzmwkjzowesq" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>gvhvjjzkgufua1cufzxhzmwkjzowesq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392871</id>
      <parentid>9392870</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6085" sha1="bly66kk0tirj8mhjra9ar8yarxsl9kn" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''Die Welt von Gestern''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>bly66kk0tirj8mhjra9ar8yarxsl9kn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392874</id>
      <parentid>9392871</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9392874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6126" sha1="gk4a6nj92ft7gspb7izfvzyftgvmpe3" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von Gestern]]''. 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>gk4a6nj92ft7gspb7izfvzyftgvmpe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392879</id>
      <parentid>9392874</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Interpreto kaj pluuziĝo */</comment>
      <origin>9392879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6157" sha1="tmi3s3lz7m5ignm9ohx1l9fyfhdf6k8" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petropolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von gestern. Erinnerungen eines Europäers]]''.

==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>tmi3s3lz7m5ignm9ohx1l9fyfhdf6k8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393230</id>
      <parentid>9392879</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T03:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <origin>9393230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6158" sha1="khrt3b49bcmcdpl92phh76jycz7tjvd" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petrópolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von gestern. Erinnerungen eines Europäers]]''.

==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>khrt3b49bcmcdpl92phh76jycz7tjvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393231</id>
      <parentid>9393230</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T04:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notoj */</comment>
      <origin>9393231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6197" sha1="nfl4ba6x7nj621hcr1vp3iqzowv0pfe" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petrópolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.[2]

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von gestern. Erinnerungen eines Europäers]]''.

==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
[[kategorio:Libroj aperintaj en 1941]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>nfl4ba6x7nj621hcr1vp3iqzowv0pfe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393262</id>
      <parentid>9393231</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T05:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tirolischleioans</username>
        <id>254019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Enhavo */</comment>
      <origin>9393262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6194" sha1="nnkx0v7mk2o7fcgc4zfbasnmc7ncmq7" xml:space="preserve">[[File:Casa Stefan Zweig in Petropolis.jpg|thumb|la lasta loĝejo de Zweig en Brazilo ([[Petrópolis]])]]
'''Brasilien. Ein Land der Zukunft''' (laŭvorte: ''Brazilo. Lando de estonteco''&lt;ref&gt;Ĉi esprimon uzis Pero Vaz de Caminha, sekretario de admiralo [[Pedro Álvares Cabral]] en letero: ''Isso aqui ainda vai ser o país do futuro...'' (Tio ĉi ankoraŭ estos la lando de la estonteco.)&lt;/ref&gt;) estas en 1941 aperinta [[vojaĝlibro]] de la [[aŭstrio|aŭstra]] ekziliĝinta verkisto [[Stefan Zweig]] temigante [[Brazilo]]n en tre pozitiva lumo. 
==Fono==
Stefan Zweig vizitis Brazilon unuafoje en aŭgusto 1936, kiam li troviĝis surveture al la [[internacia klubo PEN|P.E.N.-kunveno]] en [[Bonaero]] kaj dum la kulmino de lia monda famo. Kiel unu el la plej legataj aŭtoroj de Brazilo, li estis elkoregee akceptita. Jam en la aŭtuno de tiu jaro li raportis por la gazeto &quot;Pester Lloyd&quot; pri siaj tieaj travivaĵoj; tiuj ĉi raportoj aperis unu jaron poste sub la titolo ''Kleine Reise nach Brasilien'' ene de la kolekto ''Begegnungen mit Menschen, Büchern, Städten''. Supozeble li jam tiam planis pligrandigi tion. kaj celis duan vojaĝon al Brazilo. Pro la malfacila politika situacio de la 1930-aj jaroj, li povis entrepreni ĝin nur en 1940 kadre de prelegvojaĝo. Dum tiu ĉi li komencis siajn esplorojn en la Brazila Nacia Biblioteko en [[Rio-de-Ĵanejro]]; krome li entreprenis vojaĝon al [[Ouro Preto]] en la internon de la lando, same kiel flugvojaĝon financitan de la brazila registaro al [[Bahio]], [[Pernambuko]] kaj [[Belém]]. La manuskripton li finis komence de 1941 en [[New Haven]] en Usono, kie la biblioteko de la Universitato Yale estis je lia dispono. La vojaĝraporto aperis en 1941 kaj en la eldonejo Bermann-Fischer en la originala versio kaj en la angla, franca, portugala, hispana kaj sveda tradukoj. La senŝtatano Zweig revenis al Brazilo en aŭgusto 1941 por pasigi tie la vesperon de sia vivo. La registaro ja surprize permesis al li la restadon – fakte judaj ekzilitoj estis nedezirataj. Pro malespero pri la detruo de sia intelekta hejmlando Eŭropo fare de la [[nazioj]], li faris memmortigon en la sekva jaro kune kun sia edzino Charlotte Altmann.&lt;ref&gt;Jeroen Dewulf: &quot;Brasilien. Ein Land der Zukunft&quot; - ĉe Arturo Larcati, Klemens Renoldner kaj Martina Wörgötter (eld.): ''Stefan-Zweig-Handbuch,'' p. 330–339, konkrete: p. 330–331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theo Harden: &quot;Stefan Zweig and the Land of the Future: The (His)story of an Uneasy Relationship&quot; - ĉe: ''Austrian Studies,'' 23 (2015), p. 72–87; konkrete: p. 73–74&lt;/ref&gt;

==Enhavo== 
Zweig prezentas Brazilon al siaj legantoj kiel socion troviĝantan en estiĝo, el kiu eliros nova tipo de homo. Oni povus en tiu ĉi ŝtato, malkonforme al Eŭropo konsumita de rasisma malamo, kunvivi sen malpaco absolute senkonsidere de la nacieco, haŭtkoloro aŭ religio. Tial oni devas konsideri Brazilon kiel unu el la plej progresemaj ŝtatoj de la mondo, malgraŭ mankantaj industriaj aŭ milito-teknikaj atingoj, ĉar ĝuste tiuj ĉi propraĵoj en la nazia ŝtato estis uzataj en la servo de bestialeco. Historiajn krimojn de Brazilo, kiel ties rolon en la sklaveco, Zweig ignoras aŭ bagateligas. Post mallonga superrigardo pri la brazila historio, en kiu li emfazas la rolon de la [[jezuitoj]] kaj la ekonomian historion, li priskribas la brazilan kulturon, kies korecon kaj serenecon li aparte elstarigas. Li neas afrikajn influojn sur la sudamerika lando; dancoj kiel la sambo estus principe ne brazilaj. Anstataŭe en Brazilo okazis pluevoluo de la eŭropa – pli precize de la portugala – tradicio. La progresema meza klaso, el kiu eliris nova gvida tavolo ĉirkaŭ [[Getúlio Vargas]], ebligas por Brazilo en la proksima estonteco kulturan floradon. La influon de la fama germana esplorvojaĝanto [[Alexander von Humboldt]] sur Zweig oni povas senti per tio, ke ĉi tiu laste menciita perceptas la naturon en la tropikoj kaj la vivstilon de la tiea loĝantaro kiel harmoniajn. En la dua duono de la libro troviĝas raportoj pri unuopaj brazilaj urboj.

==Interpreto kaj pluuziĝo==
La verko de Zweig estis eksplicite bonvenigita de la brazila diktaturo sub Getúlio Vargas, kiu konsideris ĝin prestiĝa projekto. Multaj kritikaj ĵurnalistoj riproĉis al Zweig registaran propagandon – la fakto, ke la fama humanisto esprimis preskaŭ neniun kritikon kontraŭ la diktaturo de Vargas, ŝokis multajn brazilajn intelektulojn. Pro liaj naivaj deklaroj pri la kultura harmonio en Brazilo, oni instigis lin konsulti la portugallingvan fakan literaturon. Tamen, la libro de la tiam mondfama aŭtoro vekis la atenton de la brazila publiko, en kiu oni ankoraŭ hodiaŭ parolas pri la ''ŝtato de la estonteco'' - ofte sekvata de la ironia postparolo ''e sempre será'' (kaj tio ĉiam tiel restos). Tiel la bildo de Zweig pri Brazilo fariĝis por certaj lokuloj ideala bildo, al kiu ili celas.

Lia verko estas interesa el multaj vidpunktoj. El biografia perspektivo starigas sin la demando, kial Zweig faris memmortigon en la lando de la estonteco, kiun li mem laŭdis. Zweig prezentas en la libro tre pozitivan bildon de la lando kaj glorigas diversajn tieajn sociajn kaj civitajn problemojn, pro kio la riproĉo pri porregistara propagando kompreneblas. La brazila ĵurnalisto kaj gvidanto de la ''Casa Stefan Zweig,'' Alberto Dines, opinias, ke Stefan Zweig ricevis restadpermeson kompense por sia servo al la diktaturo de Vargas. Aliflanke oni ankaŭ asertas, ke la ekzil-literaturisto Zweig karikaturis Brazilon preskaŭ utopie por krei kontraŭmodelon al la nazia reĝimo en sia hejmlando. En kelkaj lokoj troviĝas eĉ paraleloj inter la pribrazila bildo de Zweig kaj la priskriboj de toleremo en la multnacia ŝtato [[Aŭstrio-Hungario]] en lia aŭtobiografio ''[[La Mondo de Hieraŭ (aŭtobiografio)|Die Welt von gestern. Erinnerungen eines Europäers]]''.

==Eksteraj ligiloj==
*[https://projekt-gutenberg.org/authors/stefan-zweig/books/brasilien/ originala teksto] - ĉe: ''projekt-gutenberg.org''
==Notoj==
&lt;references/&gt;
[[kategorio:Vojaĝlibroj]]
[[kategorio:Germanlingvaj libroj]]
[[kategorio:Stefan Zweig]]
[[kategorio:Utopioj]]
[[kategorio:Libroj aperintaj en 1941]]
{{kursiva titolo}}</text>
      <sha1>nnkx0v7mk2o7fcgc4zfbasnmc7ncmq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Kebekio</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945935</id>
    <revision>
      <id>9392862</id>
      <timestamp>2026-06-05T16:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Ka...&quot;</comment>
      <origin>9392862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="787" sha1="c5k5nuemal1pdq3i92vslngr6v4t3sp" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c5k5nuemal1pdq3i92vslngr6v4t3sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392863</id>
      <parentid>9392862</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="avpwlnv3is60psl7cv8x7ks3z5kqq7q" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>avpwlnv3is60psl7cv8x7ks3z5kqq7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392866</id>
      <parentid>9392863</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T16:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="tlm2zdr9cjkqq21k09yepgcw95t0imb" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>tlm2zdr9cjkqq21k09yepgcw95t0imb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392920</id>
      <parentid>9392866</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9392920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1686" sha1="3cc75qu77ndjqckulbuweee5hl99bj3" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)
:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas prave entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3cc75qu77ndjqckulbuweee5hl99bj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392921</id>
      <parentid>9392920</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T17:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1687" sha1="4mplszjxg4wo1gkf4vem7rn6p2ixzco" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)
:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4mplszjxg4wo1gkf4vem7rn6p2ixzco</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392955</id>
      <parentid>9392921</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2092" sha1="dikas7tdlikouqcfs7112yl651jvgel" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)
:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

En iuj regionoj probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]], nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dikas7tdlikouqcfs7112yl651jvgel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392957</id>
      <parentid>9392955</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T18:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="9t40uei2pkpnx69c9x67yj6t0541jqx" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)
:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

En iuj regionoj probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9t40uei2pkpnx69c9x67yj6t0541jqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392972</id>
      <parentid>9392957</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3349" sha1="k7svgikw5w2rlkul3njbqcs2rpiv662" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la nacia himno de Kanado, kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj, en 2012, 2023, 2025 kaj nun, pene provis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensis ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta miro esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} (Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025) ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k7svgikw5w2rlkul3njbqcs2rpiv662</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392973</id>
      <parentid>9392972</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="c1vobbnsfwvr11wi3bmcxa675fcoais" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj, en 2012, 2023, 2025 kaj nun, pene provis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensis ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta miro esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} (Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025) ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c1vobbnsfwvr11wi3bmcxa675fcoais</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392974</id>
      <parentid>9392973</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9392974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="lgn4y2vxc47nbqmipetwqbq93asr317" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj, en 2012, 2023, 2025 kaj nun, pene provis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensis ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta miro esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} (Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025) ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lgn4y2vxc47nbqmipetwqbq93asr317</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392975</id>
      <parentid>9392974</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="40o4rcmmbmcdlo59wqa8zn2cmpewtop" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>40o4rcmmbmcdlo59wqa8zn2cmpewtop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392977</id>
      <parentid>9392975</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arbarulo</username>
        <id>135469</id>
      </contributor>
      <origin>9392977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="9bfxde1o731mepblpavrm3v5z0hrw5y" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9bfxde1o731mepblpavrm3v5z0hrw5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392979</id>
      <parentid>9392977</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="9nsx2ces794d6nwfo8bf2jv3z1kqmxi" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Relative klaras ke [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
::::kaj pri [[Lanodiero]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9nsx2ces794d6nwfo8bf2jv3z1kqmxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392980</id>
      <parentid>9392979</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9392980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4670" sha1="285zxynxnq6z846qfvrfopwb3t2p7bo" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Relative klaras ke [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
::::kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>285zxynxnq6z846qfvrfopwb3t2p7bo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392981</id>
      <parentid>9392980</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4852" sha1="p99yq3z2o5m95no6i0jwcvx8fsr6zgu" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Relative klaras ke [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
::::kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
::::Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas Drummondville, Victoriaville kaj Bécancour&quot;. Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p99yq3z2o5m95no6i0jwcvx8fsr6zgu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392982</id>
      <parentid>9392981</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4915" sha1="hmc2ta6ekif91ovpdjtr7wfif1oebon" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Relative klaras ke [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
::::kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
::::Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas Drummondville, Victoriaville kaj Bécancour&quot; (tiuj etas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 000 loĝantoj tie). Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hmc2ta6ekif91ovpdjtr7wfif1oebon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392983</id>
      <parentid>9392982</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4920" sha1="8o6dyhwaif2dplu1nhb0tdcn64kkwby" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)

:::* Relative klaras ke [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
:::* kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
:::* Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas Drummondville, Victoriaville kaj Bécancour&quot; (tiuj estas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 000 loĝantoj tie). Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8o6dyhwaif2dplu1nhb0tdcn64kkwby</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392984</id>
      <parentid>9392983</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4925" sha1="7gnjpgl121buw8g16b6xxgqa5d5pt12" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (Old resp. Vieux-Nemaska) kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do Old resp. Vieux-Nemaska, eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)

::::Relative klaras ke 
:::* [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
:::* kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn miunicipojn Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption kaj Les Moulins. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
:::* Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas Drummondville, Victoriaville kaj Bécancour&quot; (tiuj estas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 000 loĝantoj tie). Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7gnjpgl121buw8g16b6xxgqa5d5pt12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392985</id>
      <parentid>9392984</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="6pdpx81124alujq6jyz3j7vuyrtn5nm" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'') kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do ''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'', eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)

::::Relative klaras ke 
:::* [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
:::* kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn municipojn ''Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption'' kaj ''Les Moulins''. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
:::* Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas ''Drummondville, Victoriaville'' kaj ''Bécancour''&quot; (tiuj estas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 000 loĝantoj tie). Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6pdpx81124alujq6jyz3j7vuyrtn5nm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392986</id>
      <parentid>9392985</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="9qgf4vr69yt34syrvswedf13311m8ya" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'') kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do ''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'', eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)

::::Relative klaras ke 
:::* [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
:::* kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn municipojn ''Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption'' kaj ''Les Moulins''. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
:::* Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas ''Drummondville, Victoriaville'' kaj ''Bécancour''&quot; (tiuj estas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 mil loĝantoj tie). Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9qgf4vr69yt34syrvswedf13311m8ya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9392987</id>
      <parentid>9392986</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T19:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9392987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4995" sha1="cxex3f7ii7gla42ssapqjsieja1yqz6" xml:space="preserve">La listo nun informas ke la regiono [[Nord-Kebekio]], do ''Nord-du-Québec'', havas tri &quot;ĉefubojn&quot; ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]), ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]] (''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'') kaj la vilaĝo ''[[Kuujjuaq]]''. Sed samtempe vikidatumoj informas, ke ''[[Matagami]]'' ([[d:Q141430]]) estas nur &quot;loĝloko&quot; kaj ''[[Nemiscau]]'' ([[d:Q3337986]], do ''Old'' resp. ''Vieux-Nemaska'', eĉ nur &quot;sezona setlejo&quot;, do ne tutjare loĝata. Kvankam Kebekio estas franclingva provinco de Kanado, pri Nemiscau eĉ ne estas teksto en la franclingva vikipedio. Se la franca vikipedio ne havas teksto pri la &quot;sezona setlejo&quot;, kial la vikipedio en Esperanto '''nepre devas havi''' tekston, sed tamen ne havas??? Sed povas esti ke mi ankoraŭ ne trovis ĉiujn sekretajn informojn en vikidatumoj, en la angla kaj la franca vikipedioj... Sed provizore mi tre miras kaj dubas pri senco de la simple postulitaj ruĝaj ligiloj. Kompreneble, postuli ĉiam estas pli simple ol plenumi. Sed la esenco de enciklopedio estas tio kio fine estas plenumita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:55, 5 jun. 2026 (UTC)

:Ruĝa ligilo evidente estas invito (kiam oni klakas ĝin, eksplica invito aperas), sed ''neniam estis interkonsento'', ke ĝi estu postulo. Ĉu invito kaj postulo laŭ vi estas la sama afero?
:Aliflanke, estas malfacile kredi ke sezona setlejo estas ĉefurbo de io. Kaj laŭ la franca kaj angla vikipedioj la regionoj de Kebekio estas pure konceptaj, sen registaro do supozeble ankaŭ sen ĉefurbo. Mi dubas ĉu estas ĝuste entute havi ĉefurbojn en la tabelo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:33, 5 jun. 2026 (UTC)

::En iuj regionoj de Kebekio probable aspektas tute sence (en [[Maŭricio (Kebekio)|Maŭricio]] kun [[Tririvero (Kebekio)|Tririvero]], [[Estrio]] kun [[Ŝerbruko (Kebekio)|Ŝerbruko]] aŭ kompreneble en [[Kebek-regiono]] kun [[Kebeko]]), nur en la maksimume malurbaj regionoj kiel [[Nord-Kebekio]] aspektas bizare... 
:::Invito kaj postulo kompreneble ne estas ekzakte la samaj vortoj, sed laŭ enhavo ili jes estas parencaj konceptoj kaj iras al sama direkto - deziri ke iu aparta esperanta artikolo iam ajn kreota estos aparte bonvena. Tiu ĉi listo baze estas propono de uzanto Montrealais de 27 '''jan. 2008''' - tiun proponon neniam iu pripensis ekde tiam, kaj evidente en '''18 jaroj kaj duono''' ankaŭ neniu aŭdis la inviton fari tekston pri ''[[Nemiscau]]'' [[d:Q3337986]] ... en Esperanto, en la franca, lingvo de Kebekio, aŭ en alia vikipedia lingvo krom la angla. 

:::Mi hodiaŭ nur volas fari tekstojn pri la tri farintoj de la [[nacia himno de Kanado]], kaj ne volas droni en detaloj pri la aparte malurbaj pejzaĝoj de norda Kebekio aŭ norda Kanado entute. Sed vidante ke mi jam en kvar jaroj - en 2012, 2023, 2025 kaj nun - relative amplekse klopodis aktualigi la paĝon (kaj cetere neniam tuŝis la ruĝajn ligilojn, kvankam ili en 2012, 2023, 2025 kaj nun aspektis al mi same dubindaj), mi pensas ke jam estas tempo post 14 jaroj da silenta mirado esprimi mian dubon... Cetere, {{re|Montrealais|Kanadano}} &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(Kanadano redaktis lastfoje en 2018, sed Montrealais ankoraŭ en 2025)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ĉu vi eventuale emus ankoraŭ iom brosi la paĝaron pri Kebekio al bona stato de 2026??? --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 5 jun. 2026 (UTC)
::::Vi bone diras, ke invito signifas ke artikolo estas bonvena. (Mi ne scias kion vi volas diri per &quot;aparte bonvena&quot;). Invito ''ne'' signifas, ke ni &quot;nepre devas havi&quot; tekston. ''Tio'' estus postulo. Ĉu? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 5 jun. 2026 (UTC)

::Ĉu vi legis kion mi skribis? Se la regionoj havas ĉefurbojn, tiam estas ĝuste mencii ĉiujn, se ili fakte ne havas ĉefurbojn, tiam estas malĝuste mencii ĉefurbojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:06, 5 jun. 2026 (UTC)

:::Ni evidente tute konsentas en tio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:09, 5 jun. 2026 (UTC)

::::Relative klaras ke 
:::* [[Nord-Kebekio]] ne havas ĉefurbon, nur iujn vilaĝojn aŭ (sezonajn) setlejojn,
:::* kaj pri [[Lanodierio]] mi ankaŭ en la angla kaj franca vikipedioj ne vidas klaran ĉefurbon (kvankam la esperanta paĝo asertas ke estus), sed nur mencias samrangajn municipojn ''Matawinie, D'Autray, Joliette, Montcalm, L'Assomption'' kaj ''Les Moulins''. Pri tiuj du mi ĉiukaze proponas streki la &quot;ĉefurbecon&quot;. 
:::* Pri &quot;ĉefurbo&quot; de [[Centro-de-Kebekio]] eblas almenaŭ dubi. La franca kaj angla vikipedioj opinias, ke &quot;pli grandaj centroj estas ''Drummondville, Victoriaville'' kaj ''Bécancour''&quot; (tiuj estas la solaj loĝlokoj kun pli ol 10 mil loĝantoj tie), sed ili eksplicite ne nomas ĉefurbon. Pri aliaj regionoj mi ne orientiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:17, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>cxex3f7ii7gla42ssapqjsieja1yqz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listo de draste endanĝeritaj lingvoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945936</id>
    <revision>
      <id>9392886</id>
      <timestamp>2026-06-05T17:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MatthewMCN608</username>
        <id>257644</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357944816|List of critically endangered languages]]&quot;</comment>
      <origin>9392886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1761" sha1="dpkggno1o9k4gki7o46apcp1mktrjp1" xml:space="preserve">Ĉi tio artikolo estas listo de lingvoj kaj dialektoj konsiderataj &quot;endanĝerigitaj kritike&quot; fare de la Fondaĵo por Monda Heredaĵo de UNESKO. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Lisa|date=2011-04-15|url=http://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered|retejo=the Guardian|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Lingvo
! Parolantoj
! Loko
! Notoj
|-
| Parji
| 51,200
| Hindio
|
|-
| Zenatiya
| 50,000
| Maroko, Alĝerio
|
|-
| Majonezo
| 32,870
| Meksiko
|
|-
| Sirmaudi
| 31,140
| [Neniuj informoj.]
| Neniuj informoj pri kie
la lingvo estas parolata
|-
| Tidikelt
| 30,000
| Alĝerio
|
|-
| Gadaba
| 26,270
| Hindio
|
|-
| Koraga
| 16,665
| Hindio
|
|-
| Pangvali
| 16,290
| Hindio
|
|-
| Jakha &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ethnologue.com/language/ybh/|retejo=Ethnolouge}}&lt;/ref&gt;
| 14,640
| Nepalo, Barato
|
|-
| Kuruba
| 14,613
| Hindio
|
|-
| Bangani
| 12,000
| Hindio
|
|-
| Norda Totonac
| 11,530
| Meksiko
|
|-
| Lamgang
| 10,000
| Hindio
|
|-
| Muot
| 10,000
| Nikobaro (Hindio)
|
|-
| Naiki
| 10,000
| Hindio
|
|-
| Argobba
| 8,000
| Etiopio
|
|-
| Awa-Cuaiquer &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Joshua|url=https://joshuaproject.net/people_groups/14499/EC|retejo=joshuaproject.net|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 7,495
| Kolombio, Ekvadoro
|
|-
| San Francisco del Mar Huave
| 6,874
| Meksiko
|
|-
| Sawkna
| 6,000
| Zimbabvo
|
|-
| Anung &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Joshua|url=https://joshuaproject.net/people_groups/10519/BM|retejo=joshuaproject.net|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio, Mjanmao
|
|-
| Ilue
| 5,000
| Niĝerio
|
|-
| Pu &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Eduardo|url=https://www.theworldofchinese.com/2018/11/fangyan-friday-4-pu-xian-min/|retejo=The World of Chinese|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio
|
|}</text>
      <sha1>dpkggno1o9k4gki7o46apcp1mktrjp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393182</id>
      <parentid>9392886</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kani movis paĝon [[List of critically endangered languages]] al [[Listo de draste endanĝeritaj lingvoj]]: En Esperanto</comment>
      <origin>9392886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1761" sha1="dpkggno1o9k4gki7o46apcp1mktrjp1" xml:space="preserve">Ĉi tio artikolo estas listo de lingvoj kaj dialektoj konsiderataj &quot;endanĝerigitaj kritike&quot; fare de la Fondaĵo por Monda Heredaĵo de UNESKO. &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Lisa|date=2011-04-15|url=http://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered|retejo=the Guardian|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Lingvo
! Parolantoj
! Loko
! Notoj
|-
| Parji
| 51,200
| Hindio
|
|-
| Zenatiya
| 50,000
| Maroko, Alĝerio
|
|-
| Majonezo
| 32,870
| Meksiko
|
|-
| Sirmaudi
| 31,140
| [Neniuj informoj.]
| Neniuj informoj pri kie
la lingvo estas parolata
|-
| Tidikelt
| 30,000
| Alĝerio
|
|-
| Gadaba
| 26,270
| Hindio
|
|-
| Koraga
| 16,665
| Hindio
|
|-
| Pangvali
| 16,290
| Hindio
|
|-
| Jakha &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ethnologue.com/language/ybh/|retejo=Ethnolouge}}&lt;/ref&gt;
| 14,640
| Nepalo, Barato
|
|-
| Kuruba
| 14,613
| Hindio
|
|-
| Bangani
| 12,000
| Hindio
|
|-
| Norda Totonac
| 11,530
| Meksiko
|
|-
| Lamgang
| 10,000
| Hindio
|
|-
| Muot
| 10,000
| Nikobaro (Hindio)
|
|-
| Naiki
| 10,000
| Hindio
|
|-
| Argobba
| 8,000
| Etiopio
|
|-
| Awa-Cuaiquer &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Joshua|url=https://joshuaproject.net/people_groups/14499/EC|retejo=joshuaproject.net|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 7,495
| Kolombio, Ekvadoro
|
|-
| San Francisco del Mar Huave
| 6,874
| Meksiko
|
|-
| Sawkna
| 6,000
| Zimbabvo
|
|-
| Anung &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Joshua|url=https://joshuaproject.net/people_groups/10519/BM|retejo=joshuaproject.net|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio, Mjanmao
|
|-
| Ilue
| 5,000
| Niĝerio
|
|-
| Pu &lt;ref&gt;{{Citaĵo el la reto|unua=Eduardo|url=https://www.theworldofchinese.com/2018/11/fangyan-friday-4-pu-xian-min/|retejo=The World of Chinese|lingvo=en}}&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio
|
|}</text>
      <sha1>dpkggno1o9k4gki7o46apcp1mktrjp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393184</id>
      <parentid>9393182</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9393184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1612" sha1="a5dmwd3iwggbn24y8us314rieo2j58z" xml:space="preserve">Ĉi tiu artikolo estas listo de [[lingvo]]j kaj [[dialekto]]j konsiderataj &quot;draste endanĝerigitaj&quot; fare de la Fondaĵo por Monda Heredaĵo de UNESKO.&lt;ref&gt; Lisa [http://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered] en [[the Guardian]], 2011-04-15&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Lingvo
! Parolantoj
! Loko
! Notoj
|-
| Parji
| 51,200
| Barato
|
|-
| Zenatiya
| 50,000
| Maroko, Alĝerio
|
|-
| Majonezo
| 32,870
| Meksiko
|
|-
| Sirmaudi
| 31,140
| [Neniuj informoj.]
| Neniuj informoj pri kie
la lingvo estas parolata
|-
| Tidikelt
| 30,000
| Alĝerio
|
|-
| Gadaba
| 26,270
| Barato
|
|-
| Koraga
| 16,665
| Barato
|
|-
| Pangvali
| 16,290
| Barato
|
|-
| Jaĥa &lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/ybh/] en Ethnologue&lt;/ref&gt;
| 14,640
| Nepalo, Barato
|
|-
| Kuruba
| 14,613
| Barato
|
|-
| Bangani
| 12,000
| Barato
|
|-
| Norda Totonac
| 11,530
| Meksiko
|
|-
| Lamgang
| 10,000
| Barato
|
|-
| Muot
| 10,000
| Nikobaro (Barato)
|
|-
| Naiki
| 10,000
| Barato
|
|-
| Argobba
| 8,000
| Etiopio
|
|-
| Awa-Cuaiquer &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/14499/EC] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 7,495
| Kolombio, Ekvadoro
|
|-
| San Francisco del Mar Huave
| 6,874
| Meksiko
|
|-
| Sawkna
| 6,000
| Zimbabvo
|
|-
| Anung &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/10519/BM] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio, Birmo
|
|-
| Ilue
| 5,000
| Niĝerio
|
|-
| Pu &lt;ref&gt; Eduardo en [https://www.theworldofchinese.com/2018/11/fangyan-friday-4-pu-xian-min/] en The World of Chinese&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio
|
|}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Lingvoj]]</text>
      <sha1>a5dmwd3iwggbn24y8us314rieo2j58z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393185</id>
      <parentid>9393184</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9393185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1628" sha1="t15iv4xzmhfi4sehiert3h6zntvugs6" xml:space="preserve">Ĉi tiu artikolo estas listo de [[lingvo]]j kaj [[dialekto]]j konsiderataj &quot;draste endanĝerigitaj&quot; fare de la Fondaĵo por Monda Heredaĵo de UNESKO.&lt;ref&gt; Lisa [http://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered] en [[the Guardian]], 2011-04-15&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Lingvo
! Parolantoj
! Loko
! Notoj
|-
| Parji
| 51,200
| [[Barato]]
|
|-
| Zenatiya
| 50,000
| [[Maroko]], [[Alĝerio]]
|
|-
| Majonezo
| 32,870
| [[Meksiko]]
|
|-
| Sirmaudi
| 31,140
| [Neniuj informoj.]
| Neniuj informoj pri kie
la lingvo estas parolata
|-
| Tidikelt
| 30,000
| Alĝerio
|
|-
| Gadaba
| 26,270
| Barato
|
|-
| Koraga
| 16,665
| Barato
|
|-
| Pangvali
| 16,290
| Barato
|
|-
| Jaĥa &lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/ybh/] en Ethnologue&lt;/ref&gt;
| 14,640
| Nepalo, Barato
|
|-
| Kuruba
| 14,613
| Barato
|
|-
| Bangani
| 12,000
| Barato
|
|-
| Norda Totonac
| 11,530
| Meksiko
|
|-
| Lamgang
| 10,000
| Barato
|
|-
| Muot
| 10,000
| Nikobaro (Barato)
|
|-
| Naiki
| 10,000
| Barato
|
|-
| Argobba
| 8,000
| Etiopio
|
|-
| Awa-Cuaiquer &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/14499/EC] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 7,495
| Kolombio, Ekvadoro
|
|-
| San Francisco del Mar Huave
| 6,874
| Meksiko
|
|-
| Sawkna
| 6,000
| Zimbabvo
|
|-
| Anung &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/10519/BM] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio, Birmo
|
|-
| Ilue
| 5,000
| Niĝerio
|
|-
| Pu &lt;ref&gt; Eduardo en [https://www.theworldofchinese.com/2018/11/fangyan-friday-4-pu-xian-min/] en The World of Chinese&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio
|
|}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Lingvoj]]</text>
      <sha1>t15iv4xzmhfi4sehiert3h6zntvugs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393186</id>
      <parentid>9393185</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T23:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <origin>9393186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="nz0ei218pa4vfrkt3qdgnw35v7634l5" xml:space="preserve">Ĉi tiu artikolo estas listo de [[lingvo]]j kaj [[dialekto]]j konsiderataj &quot;draste endanĝerigitaj&quot; fare de la Fondaĵo por Monda Heredaĵo de UNESKO.&lt;ref&gt; Lisa [http://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered] en [[the Guardian]], 2011-04-15&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Lingvo
! Parolantoj
! Loko
! Notoj
|-
| Parji
| 51,200
| [[Barato]]
|
|-
| Zenatiya
| 50,000
| [[Maroko]], [[Alĝerio]]
|
|-
| Majonezo
| 32,870
| [[Meksiko]]
|
|-
| Sirmaudi
| 31,140
| [Neniuj informoj.]
| Neniuj informoj pri kie
la lingvo estas parolata
|-
| Tidikelt
| 30,000
| Alĝerio
|
|-
| Gadaba
| 26,270
| Barato
|
|-
| Koraga
| 16,665
| Barato
|
|-
| Pangvali
| 16,290
| Barato
|
|-
| Jaĥa &lt;ref&gt;[https://www.ethnologue.com/language/ybh/] en Ethnologue&lt;/ref&gt;
| 14,640
| Nepalo, Barato
|
|-
| Kuruba
| 14,613
| Barato
|
|-
| Bangani
| 12,000
| Barato
|
|-
| Norda Totonac
| 11,530
| Meksiko
|
|-
| Lamgang
| 10,000
| Barato
|
|-
| Muot
| 10,000
| Nikobaro (Barato)
|
|-
| Naiki
| 10,000
| Barato
|
|-
| Argobba
| 8,000
| Etiopio
|
|-
| Awa-Cuaiquer &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/14499/EC] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 7,495
| Kolombio, Ekvadoro
|
|-
| San Francisco del Mar Huave
| 6,874
| Meksiko
|
|-
| Sawkna
| 6,000
| Zimbabvo
|
|-
| Anung &lt;ref&gt; Joshua en [https://joshuaproject.net/people_groups/10519/BM] en joshuaproject.net&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio, Birmo
|
|-
| Ilue
| 5,000
| Niĝerio
|
|-
| Pu &lt;ref&gt; Eduardo en [https://www.theworldofchinese.com/2018/11/fangyan-friday-4-pu-xian-min/] en The World of Chinese&lt;/ref&gt;
| 5,000
| Ĉinio
|
|}

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Lingvoj]]</text>
      <sha1>nz0ei218pa4vfrkt3qdgnw35v7634l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jesús Miguel Garcia Iturrioz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945937</id>
    <redirect title="Jesús Miguel García Iturrioz" />
    <revision>
      <id>9392968</id>
      <timestamp>2026-06-05T18:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Jesús Miguel García Iturrioz]]</comment>
      <origin>9392968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="abq5anhhcuy357kzqb98wmlefgsah2u" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Jesús Miguel García Iturrioz]]</text>
      <sha1>abq5anhhcuy357kzqb98wmlefgsah2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Persona rilato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945938</id>
    <redirect title="Intima rilato" />
    <revision>
      <id>9392988</id>
      <timestamp>2026-06-05T19:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Intima rilato]]</comment>
      <origin>9392988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="ocorhdbq267kc8jaoyrf8wwc42wxmdv" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Intima rilato]]</text>
      <sha1>ocorhdbq267kc8jaoyrf8wwc42wxmdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Forverts</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945939</id>
    <redirect title="The Forward" />
    <revision>
      <id>9392991</id>
      <timestamp>2026-06-05T19:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moldur</username>
        <id>2507</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[The Forward]]</comment>
      <origin>9392991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="8epckf38ho2dooar8fhyjk1oybnv1dy" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[The Forward]]</text>
      <sha1>8epckf38ho2dooar8fhyjk1oybnv1dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialekta verkisto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945940</id>
    <redirect title="Dialekto" />
    <revision>
      <id>9393020</id>
      <timestamp>2026-06-05T19:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Dialekto]]</comment>
      <origin>9393020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="mjc869grp4xci9dddxnannuph4vwnnd" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[dialekto]]</text>
      <sha1>mjc869grp4xci9dddxnannuph4vwnnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mararmea maristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945941</id>
    <redirect title="Matroso" />
    <revision>
      <id>9393026</id>
      <timestamp>2026-06-05T19:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Matroso]]</comment>
      <origin>9393026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="0qcqxhpp3lguflpf8a6jrrsf35plh1p" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Matroso]]</text>
      <sha1>0qcqxhpp3lguflpf8a6jrrsf35plh1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Burlington (Ontario)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945942</id>
    <revision>
      <id>9393070</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Kompreneble ni provu kiel ĉie en paĝoj pri urboj, kiuj eble nur unufoje en jardeko pli detale reviziiĝas, laŭeble forte uzi vikidatumojn, aparte en datumoj kiuj relative rapide malaktualiĝas, kiel la nombroj de loĝantoj. Tio nun baze estas.   Ĉi tie ankoraŭ estis iu ruĝa ligilo pri partnera urbo [[Itabaŝi]], [[Japanio]]: Vikidatumoj en la {{ŝ|informkesto urbo}} bele montras, ke la ĝusta ligilo '''tute ne estas ruĝa''': la partnera urbo estas kvartalo...&quot;</comment>
      <origin>9393070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="jgkoqk138ktyujpjm7tbosg75j8zxap" xml:space="preserve">Kompreneble ni provu kiel ĉie en paĝoj pri urboj, kiuj eble nur unufoje en jardeko pli detale reviziiĝas, laŭeble forte uzi vikidatumojn, aparte en datumoj kiuj relative rapide malaktualiĝas, kiel la nombroj de loĝantoj. Tio nun baze estas. 

Ĉi tie ankoraŭ estis iu ruĝa ligilo pri partnera urbo [[Itabaŝi]], [[Japanio]]: Vikidatumoj en la {{ŝ|informkesto urbo}} bele montras, ke la ĝusta ligilo '''tute ne estas ruĝa''': la partnera urbo estas [[kvartalo Itabaŝi]], [[tokiaj specialaj kvartaloj|speciala kvartalo]] de [[Tokio]], [[Japanio]]. Se estus pli da miskomprenoj, ankoraŭ eblus pripensi ĉu krei alidirektilon de [[Itabaŝi]] al [[kvartalo Itabaŝi]] - sed nun neniu alia paĝo faras la miskomprenon. Do tiam alidirektilo dubinde estus iom troigita. Sed la teksto [[kvartalo Itabaŝi]] estis de 2012, kaj tiu ĉi teksto [[Burlington (Ontario)]] nur ekestis en 2013. Do tiam la japana artikolo jam longe estis kaj eblus bone ligi la ligilon al la vera paĝo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:12, 5 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jgkoqk138ktyujpjm7tbosg75j8zxap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Itala provinco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945943</id>
    <redirect title="Regionoj kaj provincoj de Italio" />
    <revision>
      <id>9393102</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</comment>
      <origin>9393102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</text>
      <sha1>odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Itala regiono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945944</id>
    <redirect title="Regionoj kaj provincoj de Italio" />
    <revision>
      <id>9393103</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</comment>
      <origin>9393103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</text>
      <sha1>odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinco de Italio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945945</id>
    <redirect title="Regionoj kaj provincoj de Italio" />
    <revision>
      <id>9393104</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</comment>
      <origin>9393104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</text>
      <sha1>odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Regiono de Italio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945946</id>
    <redirect title="Regionoj kaj provincoj de Italio" />
    <revision>
      <id>9393105</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</comment>
      <origin>9393105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Regionoj kaj provincoj de Italio]]</text>
      <sha1>odnj4kk1mraq6fkdz1hqmrwan16jgsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czesław Baranowski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945947</id>
    <redirect title="Ĝermolisto de polaj esperantistoj" />
    <revision>
      <id>9393112</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Ĝermolisto de polaj esperantistoj#Czesław Baranowski]]</comment>
      <origin>9393112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="4ejytvrpj3cbzpke6rod2v6u31rtx7x" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ĝermolisto de polaj esperantistoj#Czesław Baranowski]]</text>
      <sha1>4ejytvrpj3cbzpke6rod2v6u31rtx7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann M. Ölberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945948</id>
    <redirect title="Hermann Ölberg" />
    <revision>
      <id>9393128</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Hermann M. Ölberg]]</comment>
      <origin>9393128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="7hdp5jy06eq5v8xorl4ayapzkvm9b5r" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Hermann M. Ölberg]]</text>
      <sha1>7hdp5jy06eq5v8xorl4ayapzkvm9b5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393198</id>
      <parentid>9393128</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T00:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj#Hermann M. Ölberg]] al [[Hermann Ölberg]]</comment>
      <origin>9393198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="tojkgh4jfrfp730tcg58nekxqkr24vg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Hermann Ölberg]]</text>
      <sha1>tojkgh4jfrfp730tcg58nekxqkr24vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ifikrato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945949</id>
    <revision>
      <id>9393141</id>
      <timestamp>2026-06-05T20:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto gravulo |nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:white 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Ιφικράτης&lt;br&gt;([[-418|418 a.K]] - [[-353|353 a.K.]])&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt; |dosiero             =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.png | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo           =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato. |dato de naskiĝo     =[[-418|418 a.K]] |loko de naskiĝo     =[[Ateno]], Granda Grekio...&quot;</comment>
      <origin>9393141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8889" sha1="sktyrt9wr5salsc8ysilsdpfx2k9tzk" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:white 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Ιφικράτης&lt;br&gt;([[-418|418 a.K]] - [[-353|353 a.K.]])&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.png
| grandeco de dosiero = 350ra
|priskribo           =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.
|dato de naskiĝo     =[[-418|418 a.K]]
|loko de naskiĝo     =[[Ateno]], [[Granda Grekio]]
|dato de morto     =[[-353|353 a.K.]]
|loko de morto     =[[Trakio]], [[Makedonio (regiono)|Makedonio]], [[Romia Imperio]]
}}
 
&lt;big&gt;'''Ifikrato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''Ιφικράτης'''&lt;/big&gt; estis atena generalo, kiu prosperis en la frua duono de la 4-a jarcento a.K. Li estas komisiita per gravaj infanteriaj reformoj, kiuj revoluciigis la antikvan grekan militadon per reguligo de malpeze armitaj [[peltasto]]j.

[[Neposo|Kornelio Neposo]] skribis, ke Ifikrato estis tia gvidanto, ke li ne nur estis komparebla al la unuaj komandantoj de sia propra tempo, sed eĉ neniu el la pli maljunaj generaloj povus esti metita super li. Li havis profundan scion pri militaj taktikoj, li ofte havis la komandon de armeoj kaj li neniam malsukcesis pri entrepreno pro sia propra kulpo.

Li ĉiam estis eminenta pro inventemo kaj elstareco, ke li ne nur enkondukis multajn novaĵojn en la militan arton, sed ankaŭ faris multajn plibonigojn en tio, kio ekzistis antaŭe.

==Biografio==
[[Dosiero:Korintin_sodan_osapuolet.png|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;La rivalaj koalicioj dum la Milito de Korinto (395 a.K&gt; - 387 a.K.)&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Phalanx1.png|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;Greka hoplita falango en batalo.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Tomb_of_Payava,_east_side_peltasts.jpg|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;[[Peltasto]] sur la Tombo de Pajavo (ĉirkaŭ 360 a.K.), dum la epoko de Ifikrato. Ili estas ekipitaj per la [[:en:Exomis|ekzomiso]] (&quot;greka tuniko&quot;), la [[:en:Pileus (hat)|pilo]] (&quot;kapvestaĵo&quot;) kun blazono kaj vangopeco, kaj la ronda pelta ŝildo, kaj estas prezentitaj atakantaj superbrake per longa lanco.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Trak peltasta.jpg|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;[[Peltasto]] kun tipa armilaro.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Achaemenid_campaign_against_Egypt_373_BCE.jpg|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;Ifikrato partoprenis en la [[Aĥemenida dinastio|aĥemenida kampanjo]] de [[:en:Pharnabazus II|Farnabazo la 2-a]] kontraŭ Egiptujo en 373 a.K.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Makedonische_phalanx.png|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;Makedona falango kun [[:en:Sarissa|sarisoj]]&lt;/center&gt;]]

Filo de ŝuisto de la [[:en:Deme|demo]] de [[:en:Rhamnous|Rhamnous]], li poste edziĝis al la filino de la trakia reĝo [[:en:Cotys I (Odrysian)|Kotio la 1-a]] (&quot;Κότυς Α΄ (Οδρυσών)&quot;) kaj havis unu filon kun ŝi. Lia filo nomiĝis Menesteo (Μενεσθεύς), laŭ la legenda reĝo de Ateno dum la Troja Milito. La alia filo de Ifikrato, kiu ankaŭ nomiĝis Ifikrato, estis sendita kiel atena ambasadoro al la persa kortego iom antaŭ ol 335 a.K.

La filo de Ifikrato estis kaptita de [[Aleksandro la Granda]] kune kun la persa kortego kaj aliaj grekaj ambasadoroj post la [[Batalo de Iso]] (5-an de novembro 333 a.K.) Aleksandro traktis lin kun speciala honoro, kaj pro amikeco al la urbo Ateno kaj pro rememoro pri la gloro de lia patro. Kiam li mortis pro nekonata malsano, tiam Aleksandro pagis por la transporto de lia korpo al lia patrujo.

Kiam [[:en:Eurydice I of Macedon|Eŭridica la 1-a]] de Macedonio petis Ifikraton (la pli aĝan) protekti ŝiajn filojn post la morto de [[:en:Amyntas III of Macedon|Amintas la 3-a]] de Macedonio, Ifikrato prenis ilin sub sian protekton.

[[Plutarko]] skribis, ke Ifikrato pensis, ke la dungosoldato eble ŝatas riĉecon kaj plezuron, tiamaniere ke lia serĉado de rimedoj por kontentigi siajn dezirojn povu konduki lin al batalado kun pli granda kuraĝo.

==Ifikrataj reformoj==
Li ŝuldas sian famon tiom al la plibonigoj, kiujn li faris en la ekipaĵo de la peltastoj aŭ malpeze armitaj dungosoldatoj (nomitaj laŭ ilia malgranda pelta ŝildo), kaj al siaj militaj sukcesoj.

Historiistoj diskutis pri la tipoj de &quot;peltastoj&quot; kiuj estis trafitaj de liaj reformoj. Unu el la plej popularaj raportoj estas, ke li plibonigis la rendimenton de la grekaj pafistoj, por ke ili povu partopreni en longedaŭra manbatalado kiel parto de la ĉefa batallinio, dum alia forta opinio asertas, ke li efektivigis siajn ŝanĝojn sur la dungitaj hoplitoj, kiuj estis grava faktoro dum la greka termilitado de la malfrua 5-a kaj frua 4-a jarcento a.K. Tria ebleco estas, ke liaj reformoj limiĝis al [[hoplito]]j servantaj kiel soldatoj sur ŝipoj de la atena mararmeo.

Tradiciaj grekaj infanteriaj soldatoj uzis tre grandajn ŝildojn, mallongajn lancojn kaj malgrandajn glavojn. Ifikrato enkondukis la pli malgrandajn kaj pli malpezajn peltajn ŝildojn, kiuj helpis ilin esti pli aktivaj en movoj kaj luktoj, duobligis la longon de la lancoj kaj igis la glavojn pli longaj. Anstataŭ bronzaj kirasoj li antaŭenigis la uzon de la lina [[:en:Linothorax|toraksoprotektilo]], kiu ofertis protekton ekvivalentan al metala kiraso kun multe malpliigita pezo.

Li ankaŭ kreis malpezajn soldatbotojn, kiuj facile malligiĝas. Ĉi tiuj botoj poste nomiĝis Ifikratidoj (greke: &quot;Ἰφικρατίδες&quot;). La pli longaj armiloj, kombinitaj kun la pli malpeza kiraso kaj ŝildo, helpis liajn trupojn moviĝi rapide kaj preni pli agreseman apudiĝon en taktikaj situacioj.

Ifikrato estis strikta komandanto, kiu atentis aparte pri ekzercado kaj manovro. Kornelio Neposo mencias, ke neniu trupo en Grekio iam estis pli disciplinita aŭ pli obeema al la ordonoj de sia gvidanto ol tiu de Ifikrato.

La reformoj de Ifikrato estas konsiderataj kiel unu el la ĉefaj influoj sur [[Filipo la 2-a (Makedonio)|Filipo la 2-a]] de Makedonio, kiam li kreis la makedonan falangon armitan per [[:en:Sarissa|sarisoj]] (&quot;longaj lancoj&quot;). Lia filo, Aleksandro la Granda, uzis ĉi tiun novan infanterian formacion en siaj multaj konkeroj.

==[[:en:Corinthian War|Korinta Milito]] (395 a.K. – 387 a.K.)==
Kiam Ifikrato invadis la teritorion de [[:en:Phlius|Fliunto]], la viroj el la urbo eliris kontraŭ lin sengardaj, sed Ifikrato starigis embuskon kaj liaj trupoj mortigis multajn el ili.

Ifikrato kaj liaj trupoj invadis multajn distriktojn de [[Arkadio]], prirabante neprotektitajn areojn kaj eĉ atakante muritajn urbojn. La hoplitoj de la Arkadianoj restis ene de siaj muroj anstataŭ alfronti la famajn peltastojn de Ifikrato.

Kun siaj trupoj, Ifikrato donis al la spartanoj pezan baton en 392 a.K. aŭ 390 a.K. preskaŭ ekstermante [[:en:Mora (military unit)|moran]] batalionon de ĉirkaŭ 600 viroj kun liaj famaj hoplitoj ĉe la [[:en:Battle of Lechaeum|Batalo de Leĥeum]] (391 a.K.) proksime de [[Korinto]]. Sekvante sukceson, li prenis urbon post urbo por la Atenanoj dum la Korinta Milito, sed pro kverelo kun la loĝantoj de [[Argo]]s li estis translokigita de Korinto al la [[Dardaneloj|Helesponto]], kie li estis same sukcesa.

==Trakio - Seŭteso==
Post la [[:en:Peace of Antalcidas|Paco de Antalkido]] (387 a.K.) li helpis [[:en:Seuthes II|Seŭteson la 2-an]], reĝon de la trakiaj [[Odrisia regno|Odrisoj]], kiu estis aliancano de la atenanoj, reakiri sian regnon, kaj batalis kontraŭ Kotio, kun kiu tamen li poste plenumis aliancon.

==Egipta kampanjo==
Ĉirkaŭ 378 a.K., li estis sendita kun dungosoldatoj por helpi la persojn rekonkeri Egiptujon, sed disputo kun [[:en:Pharnabazus II|Farnabazo la 2-a]] kaŭzis la fiaskon de la ekspedicio. Reveninte al Ateno, li komandis ekspedicion en 373 a.K. por helpi [[Korfuo|Korkiron]], kiu estis sieĝita de la [[Sparto|Lakedemonanoj]].

==Trakio - Kotio==
Post la paco de 371 a.K., Ifikrato revenis al Trakio kaj iom makulis sian reputacion per aliĝo al sia bopatro [[:en:Cotys I (Odrysian)|Kotio la 1-a]] en milito kontraŭ Ateno por la posedo de la tuta trakia Ĥersoneso&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Thracian-Chersonese Britannica]&lt;/ref&gt;. Ifikrato, tamen, rifuzis sieĝi la atenajn fortikaĵojn kaj fuĝis al [[:en:Antissa|Antissa]].

==Socia Milito==
La atenanoj baldaŭ pardonis lin kaj donis al li komunan komandon en la [[Unua interaliancana milito helena|Socia Milito (357 a.K. - 355 a.K)]] kontraŭ kelkaj el liaj aliancanoj de la dua atena imperio. Li kaj du el liaj kolegoj estis akuzitaj de [[:en:Chares of Athens|Karo de Ateno]], la kvara komandanto, ĉar li rifuzis batali dum perforta ŝtormo.

Ifikrato estis absolvita sed kondamnita al pago de peza monpuno. Poste, li restis en Ateno ĝis sia morto ĉirkaŭ 353 a.K. (kvankam laŭ iuj li retiriĝis al [[Trakio]]).

== Referencoj ==
{{referencoj}}
 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Grekio]]
[[Kategorio:Mortintoj en Grekio]]
{{Trad|en|Iphicrates}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Ifikrato}}</text>
      <sha1>sktyrt9wr5salsc8ysilsdpfx2k9tzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393142</id>
      <parentid>9393141</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T20:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <origin>9393142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8901" sha1="cs0tx27yp2p88i32fhi9xvc5tbm5uz2" xml:space="preserve">{{Informkesto gravulo
|nomo                =&lt;span style=&quot;text-shadow:white 4px 4px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;big&gt;&lt;b&gt;Ιφικράτης&lt;br&gt;([[:en:418 BC|418 a.K]] - [[-353|353 a.K.]])&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;
|dosiero             =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.png
| grandeco de dosiero = 350ra
|priskribo           =Eŭridica prezentas siajn infanojn al Ifikrato.
|dato de naskiĝo     =[[:en:418 BC|418 a.K]]
|loko de naskiĝo     =[[Ateno]], [[Granda Grekio]]
|dato de morto     =[[-353|353 a.K.]]
|loko de morto     =[[Trakio]], [[Makedonio (regiono)|Makedonio]], [[Romia Imperio]]
}}
 
&lt;big&gt;'''Ifikrato'''&lt;/big&gt; aŭ &lt;big&gt;'''Ιφικράτης'''&lt;/big&gt; estis atena generalo, kiu prosperis en la frua duono de la 4-a jarcento a.K. Li estas komisiita per gravaj infanteriaj reformoj, kiuj revoluciigis la antikvan grekan militadon per reguligo de malpeze armitaj [[peltasto]]j.

[[Neposo|Kornelio Neposo]] skribis, ke Ifikrato estis tia gvidanto, ke li ne nur estis komparebla al la unuaj komandantoj de sia propra tempo, sed eĉ neniu el la pli maljunaj generaloj povus esti metita super li. Li havis profundan scion pri militaj taktikoj, li ofte havis la komandon de armeoj kaj li neniam malsukcesis pri entrepreno pro sia propra kulpo.

Li ĉiam estis eminenta pro inventemo kaj elstareco, ke li ne nur enkondukis multajn novaĵojn en la militan arton, sed ankaŭ faris multajn plibonigojn en tio, kio ekzistis antaŭe.

==Biografio==
[[Dosiero:Korintin_sodan_osapuolet.png|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;La rivalaj koalicioj dum la Milito de Korinto (395 a.K&gt; - 387 a.K.)&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Phalanx1.png|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;Greka hoplita falango en batalo.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Tomb_of_Payava,_east_side_peltasts.jpg|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;[[Peltasto]] sur la Tombo de Pajavo (ĉirkaŭ 360 a.K.), dum la epoko de Ifikrato. Ili estas ekipitaj per la [[:en:Exomis|ekzomiso]] (&quot;greka tuniko&quot;), la [[:en:Pileus (hat)|pilo]] (&quot;kapvestaĵo&quot;) kun blazono kaj vangopeco, kaj la ronda pelta ŝildo, kaj estas prezentitaj atakantaj superbrake per longa lanco.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Trak peltasta.jpg|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;[[Peltasto]] kun tipa armilaro.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Achaemenid_campaign_against_Egypt_373_BCE.jpg|eta|300ra|maldekstre|&lt;center&gt;Ifikrato partoprenis en la [[Aĥemenida dinastio|aĥemenida kampanjo]] de [[:en:Pharnabazus II|Farnabazo la 2-a]] kontraŭ Egiptujo en 373 a.K.&lt;/center&gt;]]

[[Dosiero:Makedonische_phalanx.png|eta|300ra|dekstre|&lt;center&gt;Makedona falango kun [[:en:Sarissa|sarisoj]]&lt;/center&gt;]]

Filo de ŝuisto de la [[:en:Deme|demo]] de [[:en:Rhamnous|Rhamnous]], li poste edziĝis al la filino de la trakia reĝo [[:en:Cotys I (Odrysian)|Kotio la 1-a]] (&quot;Κότυς Α΄ (Οδρυσών)&quot;) kaj havis unu filon kun ŝi. Lia filo nomiĝis Menesteo (Μενεσθεύς), laŭ la legenda reĝo de Ateno dum la Troja Milito. La alia filo de Ifikrato, kiu ankaŭ nomiĝis Ifikrato, estis sendita kiel atena ambasadoro al la persa kortego iom antaŭ ol 335 a.K.

La filo de Ifikrato estis kaptita de [[Aleksandro la Granda]] kune kun la persa kortego kaj aliaj grekaj ambasadoroj post la [[Batalo de Iso]] (5-an de novembro 333 a.K.) Aleksandro traktis lin kun speciala honoro, kaj pro amikeco al la urbo Ateno kaj pro rememoro pri la gloro de lia patro. Kiam li mortis pro nekonata malsano, tiam Aleksandro pagis por la transporto de lia korpo al lia patrujo.

Kiam [[:en:Eurydice I of Macedon|Eŭridica la 1-a]] de Macedonio petis Ifikraton (la pli aĝan) protekti ŝiajn filojn post la morto de [[:en:Amyntas III of Macedon|Amintas la 3-a]] de Macedonio, Ifikrato prenis ilin sub sian protekton.

[[Plutarko]] skribis, ke Ifikrato pensis, ke la dungosoldato eble ŝatas riĉecon kaj plezuron, tiamaniere ke lia serĉado de rimedoj por kontentigi siajn dezirojn povu konduki lin al batalado kun pli granda kuraĝo.

==Ifikrataj reformoj==
Li ŝuldas sian famon tiom al la plibonigoj, kiujn li faris en la ekipaĵo de la peltastoj aŭ malpeze armitaj dungosoldatoj (nomitaj laŭ ilia malgranda pelta ŝildo), kaj al siaj militaj sukcesoj.

Historiistoj diskutis pri la tipoj de &quot;peltastoj&quot; kiuj estis trafitaj de liaj reformoj. Unu el la plej popularaj raportoj estas, ke li plibonigis la rendimenton de la grekaj pafistoj, por ke ili povu partopreni en longedaŭra manbatalado kiel parto de la ĉefa batallinio, dum alia forta opinio asertas, ke li efektivigis siajn ŝanĝojn sur la dungitaj hoplitoj, kiuj estis grava faktoro dum la greka termilitado de la malfrua 5-a kaj frua 4-a jarcento a.K. Tria ebleco estas, ke liaj reformoj limiĝis al [[hoplito]]j servantaj kiel soldatoj sur ŝipoj de la atena mararmeo.

Tradiciaj grekaj infanteriaj soldatoj uzis tre grandajn ŝildojn, mallongajn lancojn kaj malgrandajn glavojn. Ifikrato enkondukis la pli malgrandajn kaj pli malpezajn peltajn ŝildojn, kiuj helpis ilin esti pli aktivaj en movoj kaj luktoj, duobligis la longon de la lancoj kaj igis la glavojn pli longaj. Anstataŭ bronzaj kirasoj li antaŭenigis la uzon de la lina [[:en:Linothorax|toraksoprotektilo]], kiu ofertis protekton ekvivalentan al metala kiraso kun multe malpliigita pezo.

Li ankaŭ kreis malpezajn soldatbotojn, kiuj facile malligiĝas. Ĉi tiuj botoj poste nomiĝis Ifikratidoj (greke: &quot;Ἰφικρατίδες&quot;). La pli longaj armiloj, kombinitaj kun la pli malpeza kiraso kaj ŝildo, helpis liajn trupojn moviĝi rapide kaj preni pli agreseman apudiĝon en taktikaj situacioj.

Ifikrato estis strikta komandanto, kiu atentis aparte pri ekzercado kaj manovro. Kornelio Neposo mencias, ke neniu trupo en Grekio iam estis pli disciplinita aŭ pli obeema al la ordonoj de sia gvidanto ol tiu de Ifikrato.

La reformoj de Ifikrato estas konsiderataj kiel unu el la ĉefaj influoj sur [[Filipo la 2-a (Makedonio)|Filipo la 2-a]] de Makedonio, kiam li kreis la makedonan falangon armitan per [[:en:Sarissa|sarisoj]] (&quot;longaj lancoj&quot;). Lia filo, Aleksandro la Granda, uzis ĉi tiun novan infanterian formacion en siaj multaj konkeroj.

==[[:en:Corinthian War|Korinta Milito]] (395 a.K. – 387 a.K.)==
Kiam Ifikrato invadis la teritorion de [[:en:Phlius|Fliunto]], la viroj el la urbo eliris kontraŭ lin sengardaj, sed Ifikrato starigis embuskon kaj liaj trupoj mortigis multajn el ili.

Ifikrato kaj liaj trupoj invadis multajn distriktojn de [[Arkadio]], prirabante neprotektitajn areojn kaj eĉ atakante muritajn urbojn. La hoplitoj de la Arkadianoj restis ene de siaj muroj anstataŭ alfronti la famajn peltastojn de Ifikrato.

Kun siaj trupoj, Ifikrato donis al la spartanoj pezan baton en 392 a.K. aŭ 390 a.K. preskaŭ ekstermante [[:en:Mora (military unit)|moran]] batalionon de ĉirkaŭ 600 viroj kun liaj famaj hoplitoj ĉe la [[:en:Battle of Lechaeum|Batalo de Leĥeum]] (391 a.K.) proksime de [[Korinto]]. Sekvante sukceson, li prenis urbon post urbo por la Atenanoj dum la Korinta Milito, sed pro kverelo kun la loĝantoj de [[Argo]]s li estis translokigita de Korinto al la [[Dardaneloj|Helesponto]], kie li estis same sukcesa.

==Trakio - Seŭteso==
Post la [[:en:Peace of Antalcidas|Paco de Antalkido]] (387 a.K.) li helpis [[:en:Seuthes II|Seŭteson la 2-an]], reĝon de la trakiaj [[Odrisia regno|Odrisoj]], kiu estis aliancano de la atenanoj, reakiri sian regnon, kaj batalis kontraŭ Kotio, kun kiu tamen li poste plenumis aliancon.

==Egipta kampanjo==
Ĉirkaŭ 378 a.K., li estis sendita kun dungosoldatoj por helpi la persojn rekonkeri Egiptujon, sed disputo kun [[:en:Pharnabazus II|Farnabazo la 2-a]] kaŭzis la fiaskon de la ekspedicio. Reveninte al Ateno, li komandis ekspedicion en 373 a.K. por helpi [[Korfuo|Korkiron]], kiu estis sieĝita de la [[Sparto|Lakedemonanoj]].

==Trakio - Kotio==
Post la paco de 371 a.K., Ifikrato revenis al Trakio kaj iom makulis sian reputacion per aliĝo al sia bopatro [[:en:Cotys I (Odrysian)|Kotio la 1-a]] en milito kontraŭ Ateno por la posedo de la tuta trakia Ĥersoneso&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Thracian-Chersonese Britannica]&lt;/ref&gt;. Ifikrato, tamen, rifuzis sieĝi la atenajn fortikaĵojn kaj fuĝis al [[:en:Antissa|Antissa]].

==Socia Milito==
La atenanoj baldaŭ pardonis lin kaj donis al li komunan komandon en la [[Unua interaliancana milito helena|Socia Milito (357 a.K. - 355 a.K)]] kontraŭ kelkaj el liaj aliancanoj de la dua atena imperio. Li kaj du el liaj kolegoj estis akuzitaj de [[:en:Chares of Athens|Karo de Ateno]], la kvara komandanto, ĉar li rifuzis batali dum perforta ŝtormo.

Ifikrato estis absolvita sed kondamnita al pago de peza monpuno. Poste, li restis en Ateno ĝis sia morto ĉirkaŭ 353 a.K. (kvankam laŭ iuj li retiriĝis al [[Trakio]]).

== Referencoj ==
{{referencoj}}
 
[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en Grekio]]
[[Kategorio:Mortintoj en Grekio]]
{{Trad|en|Iphicrates}}
{{DEFAŬLTORDIGO:Ifikrato}}</text>
      <sha1>cs0tx27yp2p88i32fhi9xvc5tbm5uz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perdikkas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945950</id>
    <redirect title="Perdikas" />
    <revision>
      <id>9393145</id>
      <timestamp>2026-06-05T21:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudio Pistilli</username>
        <id>25073</id>
      </contributor>
      <comment>Claudio Pistilli movis paĝon [[Perdikkas]] al [[Perdikas]]</comment>
      <origin>9393145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="pwz1mqsjd5o5xqrj0ujo45bkdzg7zse" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Perdikas]]</text>
      <sha1>pwz1mqsjd5o5xqrj0ujo45bkdzg7zse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Altebenaĵa tiraneto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945951</id>
    <revision>
      <id>9393150</id>
      <timestamp>2026-06-05T21:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <comment>Kreado de Altebenaĵa tiraneto</comment>
      <origin>9393150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="pdfhssbrx5usbjim0pjyuiwl4wsmtod" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Altebenaĵa tiraneto
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|dosiero = PIOLHINHO (Phyllomyias fasciatus).jpg
|dosiero larĝo = 240ra
|priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Minas-Ĝerajso]] ([[Brazilo]])
|regno = [[Animalia]] - [[animaloj]]
|filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]]
|klaso = [[Aves]] - [[birdoj]]
|ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
|familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
|genro = ''[[Phyllomyias]]''
|specio = '''''P. fasciatus''''' - '''altebenaĵa tiraneto'''
|statuso = LC
|dunomo = ''Phyllomyias fasciatus''
|dunomo aŭtoritato = ([[Thunberg, CP]], 1822)
|mapo de vivoteritorioj = Phyllomyias fasciatus map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}}
&lt;/div&gt;
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = *''P. f. cearae'' &lt;small&gt;[[Hellmayr, CE]], 1927&lt;/small&gt;
*''P. f. fasciatus'' &lt;small&gt;([[Thunberg, CP]], 1822)&lt;/small&gt;
*''P. f. brevirostris'' &lt;small&gt;([[Spix, JB]], 1825)&lt;/small&gt;
|sinonimo = ''Pipra fasciata'' (pranomo)
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
La '''altebenaĵa tiraneto'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''[[Phyllomyias fasciatus]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 3 [[subspecio]]jn troviĝantajn en eosta [[Sudameriko]].

==Taksonomio==
Laŭ [[AviList]]&lt;ref name=&quot;AviList&quot;&gt;[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 5-an de jun. 2026.&lt;/ref&gt;, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj&lt;ref name=&quot;OT&quot;/&gt;:
{{Genealogia arbo2}}
*[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
**[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
***''[[Phyllomyias]]'' &lt;small&gt;[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860&lt;/small&gt;
****''Phyllomyias fasciatus'' &lt;small&gt;([[Thunberg, CP]], 1822)&lt;/small&gt; - altebenaĵa tiraneto
*****''Phyllomyias fasciatus cearae'' &lt;small&gt;[[Hellmayr, CE]], 1927&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias fasciatus fasciatus'' &lt;small&gt;([[Thunberg, CP]], 1822)&lt;/small&gt;
*****''Phyllomyias fasciatus brevirostris'' &lt;small&gt;([[Spix, JB]], 1825)&lt;/small&gt;
{{Genealogia arbo2/fino}}

==Etimologio==
La scienca [[genra nomo]] ''Phyllomyias'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''φύλλον'' (''fulon'' = &quot;folio&quot;) kaj ''μυῖα'' (''muia'' = &quot;muŝo&quot;), ĉar tiuj birdoj similas muŝkaptulojn kaj vivas en la arbofoliaro&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/platyr2/cur/introduction Birds of the World], Planalto Tyrannulet.&lt;/ref&gt;.

La [[specia epiteto]] ''fasciatus'' estas [[latina]] vorto signifanta &quot;bendita&quot;, pro la du palaj flugilstrioj bone videblaj ĉe tiu specio&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Disvastiĝo kaj habitato==
La altebenaĵa tiraneto troviĝas en eosta, centra kaj suda [[Brazilo]] kaj apudaj nordeosta [[Bolivio]], sudeosta [[Paragvajo]] kaj nordeosta [[Argentino]]. Ĝi vivas en humidaj tropikaj ĉiamverdaj arbaroj, kaj malpli ofte en duon-deciduaj arbaretoj kaj [[galeriaj arbaroj]], de marnivelo ĝis 1800 m, plej ofte je 500-800 m&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Portalo Birdoj}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Tiranedoj]]
[[Kategorio:Paseroformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]</text>
      <sha1>pdfhssbrx5usbjim0pjyuiwl4wsmtod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllomyias fasciatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945952</id>
    <redirect title="Altebenaĵa tiraneto" />
    <revision>
      <id>9393151</id>
      <timestamp>2026-06-05T21:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirekti al Altebenaĵa tiraneto</comment>
      <origin>9393151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="swp6s08h6vdkqh6r5bkrurjecre514q" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Altebenaĵa tiraneto]]</text>
      <sha1>swp6s08h6vdkqh6r5bkrurjecre514q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esperanto-Societo por Stirio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945953</id>
    <revision>
      <id>9393155</id>
      <timestamp>2026-06-05T21:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo Graz, sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj o...&quot;</comment>
      <origin>9393155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="7pn08g6cbrwenuz13w18c3gntxh7bri" xml:space="preserve">La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo Graz, sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>7pn08g6cbrwenuz13w18c3gntxh7bri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393156</id>
      <parentid>9393155</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2948" sha1="dauf75vqzieie5q1bp2i1dljyn77197" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = 
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo Graz, sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>dauf75vqzieie5q1bp2i1dljyn77197</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393158</id>
      <parentid>9393156</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="oh7n4269pg7dj1pi3i98jm44ii6suxz" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = 
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>oh7n4269pg7dj1pi3i98jm44ii6suxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393159</id>
      <parentid>9393158</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2980" sha1="0qnjlt65qo5dgn8qfv1fivndsrxucik" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;Aŭstria Esperantisto n.61 (jan 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>0qnjlt65qo5dgn8qfv1fivndsrxucik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393160</id>
      <parentid>9393159</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="9s2po5f7fdy6hcr9uaeb65mdny31ku8" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>9s2po5f7fdy6hcr9uaeb65mdny31ku8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393165</id>
      <parentid>9393160</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3084" sha1="b7y8wwy27bzgdd5wui53o4jmhovs0xd" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo, jen germane]
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021]

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>b7y8wwy27bzgdd5wui53o4jmhovs0xd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393168</id>
      <parentid>9393165</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksteraj ligiloj */</comment>
      <origin>9393168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3146" sha1="8bysjilneovpg7o05gjmacahu687n26" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021] (ankaŭ tio nur {{germane}}, destinita al ekstera informado)

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>8bysjilneovpg7o05gjmacahu687n26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393169</id>
      <parentid>9393168</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3249" sha1="aa1i7ouhwwfyubtj4t1l313r0801ueo" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
|ttt-ejo = [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde la fino de la1910-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021] (ankaŭ tio nur {{germane}}, destinita al ekstera informado)

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>aa1i7ouhwwfyubtj4t1l313r0801ueo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393170</id>
      <parentid>9393169</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3250" sha1="egg8ox8ny6xtotel3sc3jg89vio7l58" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = 
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
|ttt-ejo = [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde komenco de la 1920-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021] (ankaŭ tio nur {{germane}}, destinita al ekstera informado)

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>egg8ox8ny6xtotel3sc3jg89vio7l58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393171</id>
      <parentid>9393170</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T21:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="ns7is838assj8175arjz3c5cvn3c1nz" xml:space="preserve">{{Informkesto asocio
|kestokoloro = #009900
|eonomo = Esperanto-Societo por Stirio
|nomo = Esperanto-Gesellschaft Steiermark
|emblemo = Esperanto Statuo en Graz.JPG
|lando = Aŭstrio
|tipo = regiona [[Esperanto-asocio]]
|celo = kultura agado per kaj por Esperanto, precipe en {{Stirio}}
|influaero =
|fondiĝdato =  
|fondiĝloko =  
|ttt-ejo = [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
}}
La '''Esperanto-Societo por Stirio''' - {{l-de|Esperanto-Gesellschaft Steiermark}} - estas tradicia regiona Esperanto-societo, kiu ekestis por kunordigi la esperantistan agadon en la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Stirio]] en la [[Habsburga monarkio]] kaj plu ekde 1918 en la suda parto de la respubliko [[Aŭstrio]]. Ĝi ekde la komenco havis sian centran sidejon en la landa ĉefurbo [[Graz]], sed ĝis nun la fondodato ne ekzakte klaras. Klaras tamen ke la societo jam ekzistis kiam ĝi invitis kaj okazigis 3-an Tutaŭstrian Kongreson en Graz en 1913. Unu el la fruaj motoroj estis [[Willibald Rogler]], sekretario de la societo en 1914. Post la [[unua mondmilito]] li kun [[Karl Bartel]] denove vigligis la Esperanto-movadon en [[Stirio]].&lt;ref&gt;[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-r.htm kapvorto &quot;Rogler&quot; en la] [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934&lt;/ref&gt; [[Ludwig Perneg]], alia pioniro, en decembro 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof en la societo en Graz solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon.&lt;ref&gt;[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)&lt;/ref&gt;

Pri la jarcento inter la 1920-aj kaj la 2020-aj jaroj ĝis nun ne notiĝis informoj, sed estas klare, ke en 2025 la [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] okazis en Graz, kvazaŭ provekzerco por la [[UK 2026|111-a Universala Kongreso de Esperanto (UK)]], kiu okazas ekde la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto 2026 en la ĉefurbo de Stirio. Do supozeblas ke la societo en ia formo kontinue agadas ekde la komenco antaŭ 1913 kaj nun. Jam antaŭe ankaŭ menciindas la la internacia kongreso en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en [[1987]], kiun kunorganizis interalie [[Klaus Perko]]. Ekde ties fondiĝo en 1936 la kunlaboro kun [[Aŭstria Esperanto-Federacio]] estis forta, ankaŭ jam antaŭe kun aliaj antaŭaj organizaĵoj kiaj ekde komenco de la 1920-aj jaroj Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED) kaj iom poste Aŭstria Esperanto-Asocio (AEA), kaj ankaŭ kun la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] dum ties laborperiodo inter 1912 kaj 2017 estis intensa kunlaboro (pri tio ekzemple aktivis [[Christine Ott]]).

==== Referencoj ====
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
* [https://www.esperanto.at/esperanto-gesellschaft-steiermark/ oficiala retejo] ({{germane}})
* [http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])
* [https://www.esperanto.at/wp-content/uploads/sites/2/2021/01/Die-Idee-die-hinter-Esperanto-steckt.pdf ekzempla ekzemplero de la bulteno ''Voko el Stirio'', numero 1 2021] (ankaŭ tio nur {{germane}}, destinita al ekstera informado)

[[Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj]]</text>
      <sha1>ns7is838assj8175arjz3c5cvn3c1nz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>List of critically endangered languages</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945954</id>
    <redirect title="Listo de draste endanĝeritaj lingvoj" />
    <revision>
      <id>9393183</id>
      <timestamp>2026-06-05T23:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kani movis paĝon [[List of critically endangered languages]] al [[Listo de draste endanĝeritaj lingvoj]]: En Esperanto</comment>
      <origin>9393183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="myss8f6uiox9fu5qlseni2y26xnbywu" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Listo de draste endanĝeritaj lingvoj]]</text>
      <sha1>myss8f6uiox9fu5qlseni2y26xnbywu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann Maria Ölberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945955</id>
    <redirect title="Hermann Ölberg" />
    <revision>
      <id>9393201</id>
      <timestamp>2026-06-06T00:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Hermann Ölberg]]</comment>
      <origin>9393201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="tojkgh4jfrfp730tcg58nekxqkr24vg" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Hermann Ölberg]]</text>
      <sha1>tojkgh4jfrfp730tcg58nekxqkr24vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eschollbrücken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945956</id>
    <redirect title="Pfungstadt" />
    <revision>
      <id>9393204</id>
      <timestamp>2026-06-06T00:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Pfungstadt]]</comment>
      <origin>9393204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="fps8p6u75mx3drpkj6vohlawvyb17ik" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Pfungstadt]]</text>
      <sha1>fps8p6u75mx3drpkj6vohlawvyb17ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Germanaj Esperanto-Kongresoj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945957</id>
    <redirect title="Germana Esperanto-Kongreso" />
    <revision>
      <id>9393214</id>
      <timestamp>2026-06-06T01:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Germana Esperanto-Kongreso]]</comment>
      <origin>9393214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="bjtcs5f8hg2gqh4dyky1dirqiclgvou" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Germana Esperanto-Kongreso]]</text>
      <sha1>bjtcs5f8hg2gqh4dyky1dirqiclgvou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Karl Walter Hahn</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945958</id>
    <revision>
      <id>9393217</id>
      <timestamp>2026-06-06T01:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti pa...&quot;</comment>
      <origin>9393217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="eick7jja1uq73r8w13j9f6mrbc1o3f7" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)


{{EdE|H}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>eick7jja1uq73r8w13j9f6mrbc1o3f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393218</id>
      <parentid>9393217</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T01:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="654" sha1="htlm0pxi23fs3h6j93r10m9d8byyyun" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)


{{EdE|H}}</text>
      <sha1>htlm0pxi23fs3h6j93r10m9d8byyyun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393225</id>
      <parentid>9393218</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T02:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="0j88fm4cp89q65bfqg10cgt7yunfxss" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)


{{EdE|H}}</text>
      <sha1>0j88fm4cp89q65bfqg10cgt7yunfxss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393308</id>
      <parentid>9393225</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1265" sha1="89f7tpp5ui55vuvz4iq99my3ytsb3cj" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::(1932)1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;
::(1933)8&lt;719&gt; 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt;.11&lt;756&gt;.12&lt;766&gt;
::(1934)13&lt;779&gt;
::(1935)14&lt;825&gt; 15&lt;860&gt;
Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1934. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>89f7tpp5ui55vuvz4iq99my3ytsb3cj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393310</id>
      <parentid>9393308</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1347" sha1="k7oudb9ow6707f9ti21wrg9l62r4nlw" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) 8&lt;719&gt; 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) 14&lt;825&gt; 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1934. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>k7oudb9ow6707f9ti21wrg9l62r4nlw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393311</id>
      <parentid>9393310</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1348" sha1="n5k7v3v2v9d1k9fu3o9akj2844qoefa" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) 8&lt;719&gt; 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) 14&lt;825&gt; 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1934. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>n5k7v3v2v9d1k9fu3o9akj2844qoefa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393312</id>
      <parentid>9393311</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1458" sha1="cqdbqinf6ff1lopywcy8zwz30iw7ny4" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) 8&lt;719&gt; 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) 14&lt;825&gt; 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1934. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>cqdbqinf6ff1lopywcy8zwz30iw7ny4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393314</id>
      <parentid>9393312</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1470" sha1="jh659tr6ufbkg5m26mmdol4qxh9b1j2" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>jh659tr6ufbkg5m26mmdol4qxh9b1j2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393318</id>
      <parentid>9393314</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1636" sha1="qru6kn2vzaua2vhqjq0mi3ymcm34t2m" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. Mi nur komprenas ke 1-15 estas la numeroj de eldonoj, kaj la nombroj intrer krampoj estis indeksaj numerigoj de ĉiuj paĝoj aŭ eldon-unuoj de Heroldo de Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>qru6kn2vzaua2vhqjq0mi3ymcm34t2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393334</id>
      <parentid>9393318</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2088" sha1="6g1py3uh821ek6fhdt52p1iwd8ci50d" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. Mi nur komprenas ke 1-15 estas la numeroj de eldonoj, kaj la nombroj intrer krampoj estis indeksaj numerigoj de ĉiuj paĝoj aŭ eldon-unuoj de Heroldo de Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

:Kaj: estas klare ke la vikidatuma ero [[d:Q12350503]] pri Karl Walter Hahn, germana pedagogo pri fiziko (1882 [[Gießen]] - 1963 Hamburgo) temas pri ALIA homo, kvankam la nomo kaj naskiĝjaro identas kaj ankaŭ la profesio similas. Sed EdE en tio kion ĝi scias pri la stato pri 1934 estas tute preciza kaj la informoj pri tiuj du homoj ne identas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:45, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>6g1py3uh821ek6fhdt52p1iwd8ci50d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393336</id>
      <parentid>9393334</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2143" sha1="7mmeooixf01fzdtgjdkomoowuukwba0" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. Mi nur komprenas ke 1-15 estas la numeroj de eldonoj, kaj la nombroj intrer krampoj estis indeksaj numerigoj de ĉiuj paĝoj aŭ eldon-unuoj de Heroldo de Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

:Kaj: estas klare ke la vikidatuma ero [[d:Q12350503]] pri Karl Walter Hahn, germana pedagogo pri fiziko (1882 [[Gießen]] - 1963 Hamburgo) temas pri ALIA homo, kvankam la nomo kaj naskiĝjaro identas (sed ne la konkreta dato) kaj ankaŭ la profesio similas (sed ne detaloj pri la vivo). Sed EdE en tio kion ĝi scias pri la stato pri 1934 estas tute preciza kaj la informoj pri tiuj du homoj ne identas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:45, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>7mmeooixf01fzdtgjdkomoowuukwba0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393478</id>
      <parentid>9393336</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <origin>9393478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="2oe2z8rxaecdr6ff5xpw3kuup9wb9bu" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. Mi nur komprenas ke 1-15 estas la numeroj de eldonoj, kaj la nombroj intrer krampoj estis indeksaj numerigoj de ĉiuj paĝoj aŭ eldon-unuoj de Heroldo de Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

:Kaj: estas klare ke la vikidatuma ero [[d:Q12350503]] pri Karl Walter Hahn, germana pedagogo pri fiziko kaj same fine lernejestro (1882 [[Gießen]] - 1963 Hamburgo) temas pri ALIA homo, kvankam la nomo kaj naskiĝjaro identas (sed ne la konkreta dato) kaj ankaŭ la profesio similas (sed ne detaloj pri la vivo). Sed EdE en tio kion ĝi scias pri la stato pri 1934 estas tute preciza kaj la informoj pri tiuj du homoj ne identas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:45, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>2oe2z8rxaecdr6ff5xpw3kuup9wb9bu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393479</id>
      <parentid>9393478</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2168" sha1="7u9kw1ojo5xadz40gbotad228qthnyl" xml:space="preserve">La tekstoj [[Karl Walter Hahn]] (teksto surbaze de kapvorto &quot;Hahn&quot; en [[Enciklopedio de Esperanto]], EdE, 1934) kaj [[Karl Walther Hahn]] (teksto surbaze de Nia Revueto n-ro 14, 719, 1932, aldono al Heroldo de Esperanto) tute evidente traktas la saman esperantiston. Laŭ EdE la vortumo &quot;Walter&quot; sen &quot;h&quot; ĝustas. Tial dubokaze tiu estu la fina titolo. Male al EdE, kiu plurkopie alireblas en la interreto, la eldono de Nia Revueto ĝis nun ne alireblas. Ĉu iu tamen povas akiri kopion??? Povus esti papera eldono, kiun eblus skani kaj deponi al wiko.eo aŭ al la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:43, 6 jun. 2026 (UTC)

:Cetere: La jena [http://biblioteko-aalen.square7.net/katalogo/gaz-kplt.docx listigo de la E-biblioteko Aalen (en formato docx)] indikas la sekvajn eldonojn de La Revueto:
::&lt;small&gt;(1932) 1&lt;658&gt; 2&lt;668&gt; 3&lt;676&gt; 4&lt;683&gt; 5&lt;695&gt; 6&lt;703&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1933) '''8&lt;719&gt;''' 9&lt;727&gt; 10&lt;743&gt; 11&lt;756&gt; 12&lt;766&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1934) 13&lt;779&gt;&lt;/small&gt;
::&lt;small&gt;(1935) '''14&lt;825&gt;''' 15&lt;860&gt;&lt;/small&gt;
:Laŭ tiu listigo mi dirus ke la indiko &quot;n-ro 14, 719, 1932&quot; devus esti erara, kaj la celata artikolo devus esti aŭ el 1933 aŭ 1935. Tion nur eblus precizigi kun aliro al la eldonoj mem. Malbone ke la aserton pri la indiko faris aninomulo en apr. 2008 - tial ne eblas scii kiu estas la asertanto. Mi nur komprenas ke 1-15 estas la numeroj de eldonoj, kaj la nombroj inter krampoj estis indeksaj numerigoj de ĉiuj paĝoj aŭ eldon-unuoj de Heroldo de Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:25, 6 jun. 2026 (UTC)

:Kaj: estas klare ke la vikidatuma ero [[d:Q12350503]] pri Karl Walter Hahn, germana pedagogo pri fiziko kaj same fine lernejestro (1882 [[Gießen]] - 1963 Hamburgo) temas pri ALIA homo, kvankam la nomo kaj naskiĝjaro identas (sed ne la konkreta dato) kaj ankaŭ la profesio similas (sed ne detaloj pri la vivo). Sed EdE en tio kion ĝi scias pri la stato pri 1934 estas tute preciza kaj la informoj pri tiuj du homoj ne identas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:45, 6 jun. 2026 (UTC)

{{EdE|H}}</text>
      <sha1>7u9kw1ojo5xadz40gbotad228qthnyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskuto:Karl Walther Hahn</title>
    <ns>1</ns>
    <id>945959</id>
    <revision>
      <id>9393219</id>
      <timestamp>2026-06-06T01:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;Vidu la proponon pri kunigo en [[Diskuto:Karl Walter Hahn]] (Walter sen &quot;h&quot; !!!). ~~~~&quot;</comment>
      <origin>9393219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182" sha1="fhkvzt02k1yp998gidwfj2h2varzhyw" xml:space="preserve">Vidu la proponon pri kunigo en [[Diskuto:Karl Walter Hahn]] (Walter sen &quot;h&quot; !!!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:44, 6 jun. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>fhkvzt02k1yp998gidwfj2h2varzhyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jungaa tiraneto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945960</id>
    <revision>
      <id>9393234</id>
      <timestamp>2026-06-06T04:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <comment>Kreado de Jungaa tiraneto</comment>
      <origin>9393234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="6prb1h23rb8mpscm8ejl69ivd3z22e8" xml:space="preserve">{{Taksonomio
|nomo = Jungaa tiraneto
|koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}}
|dosiero = Phyllomyias weedeni - jose balderrama - 603124627.jpeg
|dosiero larĝo = 240ra
|priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Bolivio]]
|regno = [[Animalia]] - [[animaloj]]
|filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]]
|klaso = [[Aves]] - [[birdoj]]
|ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
|familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
|genro = ''[[Phyllomyias]]''
|specio = '''''P. weedeni''''' - '''jungaa tiraneto'''
|statuso = NT
|dunomo = ''Phyllomyias weedeni''
|dunomo aŭtoritato = Herzog, SK; Kessler, M; Balderrama T, JA, 2008
|mapo de vivoteritorioj = Phyllomyias weedeni map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]]
&lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:25px;&quot;&gt;
{{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}}
&lt;/div&gt;
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = Unutipa
|sinonimo = 
|vikispecio = 
|komunejo = 
}}
La '''jungaa tiraneto'''&lt;ref name=&quot;OT&quot;&gt;[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].&lt;/ref&gt; (''[[Phyllomyias weedeni]]'') estas [[unutipa]] [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi troviĝas en [[Sudameriko]].

==Taksonomio==
Laŭ [[AviList]]&lt;ref name=&quot;AviList&quot;&gt;[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 6-an de jun. 2026.&lt;/ref&gt;, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj&lt;ref name=&quot;OT&quot;/&gt;:
{{Genealogia arbo2}}
*[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]]
**[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]]
***''[[Phyllomyias]]'' &lt;small&gt;[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860&lt;/small&gt;
****''Phyllomyias weedeni'' &lt;small&gt;Herzog, SK; Kessler, M; Balderrama T, JA, 2008&lt;/small&gt; - jungaa tiraneto
{{Genealogia arbo2/fino}}

==Etimologio==
La scienca [[genra nomo]] ''Phyllomyias'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''φύλλον'' (''fulon'' = &quot;folio&quot;) kaj ''μυῖα'' (''muia'' = &quot;muŝo&quot;), ĉar tiuj birdoj similas muŝkaptulojn kaj vivas en la arbofoliaro&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;&gt;[https://birdsoftheworld.org/bow/species/yuntyr1/cur/introduction Birds of the World], Yungas Tyrannulet.&lt;/ref&gt;.

La [[specia epiteto]] ''weedeni'' estis donita omaĝe al la usona bankisto kaj ekologiisto Alan Norman Weeden (1924-2021)&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Disvastiĝo kaj habitato==
La jungaa tiraneto troviĝas ĉe la eosta deklivo de [[Andoj]] en plej sudeosta [[Peruo]] kaj norduesta [[Bolivio]]. Ĝi vivas en la supra [[kanopeo]] de humidaj kaj duonhumidaj antaŭmontaraj kaj malaltaj montararbaroj ([[Jungaoj]]), je 700–1200 m&lt;ref name=&quot;BOTW&quot;/&gt;.

==Referencoj==
{{Referencoj}}

{{Portalo Birdoj}}
{{Birdoj}}
[[Kategorio:Tiranedoj]]
[[Kategorio:Paseroformaj]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Neotropisa faŭno]]</text>
      <sha1>6prb1h23rb8mpscm8ejl69ivd3z22e8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllomyias weedeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945961</id>
    <redirect title="Jungaa tiraneto" />
    <revision>
      <id>9393235</id>
      <timestamp>2026-06-06T04:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HaleBopp</username>
        <id>52251</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirekti al Jungaa tiraneto</comment>
      <origin>9393235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="gjk94l4d6l8j7hhizggdkkb89r9cpp8" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Jungaa tiraneto]]</text>
      <sha1>gjk94l4d6l8j7hhizggdkkb89r9cpp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lajos Vargyas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945962</id>
    <revision>
      <id>9393259</id>
      <timestamp>2026-06-06T05:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>muzikologo</comment>
      <origin>9393259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2302" sha1="l01jpgf9999pgk0lqpj3rpursmciezz" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Ludoviko|Lajos]] Vargyas''' [lajoŝ vardjaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Vargyas Lajos''' estis [[Hungario|hungara]] [[muzikologo]], [[etnologo]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Waigand'', lia konata filo estis [[Gábor Vargyas]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM73777;jsessionid=74A8590CE0A10D3534A1A7167E8B8DAD hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=682816&amp;date=2026-06-06 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1914|2|1}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2007|10|11}} en Budapeŝto.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en 1932 en sia naskiĝurbo, poste li diplomiĝis (1936) kaj doktoriĝis ([[1941]]) en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]], sed li studis ankaŭ en [[Muzikarta Universitato Ferenc Liszt|Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt]] de [[Zoltán Kodály]] kaj [[Sándor Solymossy]]. jam ekde 1937 li praktikadis en etnografia instituto, poste li estis [[asistanto]] en 1941. [[lektoro]] (1981–1988), [[docento]] (1988–1997), [[profesoro]] (1997–2009), ankaŭ katedrestro (1991–2002) en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 19, li doktoriĝis en 19 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]], lia [[habilitiĝo]] okazis en . Li edziĝis en 1971. Li ricevis [[premio]]jn inter 1948-1998.

== Elektitaj kontribuoj ==
*

== Fontoj ==
* [https://vargyaslajos.hu/ memorpaĝo kun foto]
* [https://hagyomanyokhaza.hu/hu/hirek/20250917/emlekeim-vargyas-lajosrol biografio hungare kun foto]
* [http://ethnoweb.hu/vargyas-lajos/ biografio hungare kun foto]
* [https://www.nevpont.hu/palyakep/vargyas-lajos-0237a biografio hungare]
* [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-neprajzi-lexikon-71DCC/v-74097/vargyas-lajos-bp-1914-7410A/ Etnografia Leksikono]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vargyas Lajos}}

[[Kategorio:Hungaraj muzikologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj etnologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>l01jpgf9999pgk0lqpj3rpursmciezz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393275</id>
      <parentid>9393259</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T07:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>finredakto</comment>
      <origin>9393275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3591" sha1="o0njj1azfljuzkaset7xgrfxnu8mbs3" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Ludoviko|Lajos]] Vargyas''' [lajoŝ vardjaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Vargyas Lajos''' estis [[Hungario|hungara]] [[muzikologo]], [[etnologo]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Waigand'', lia konata filo estis [[Gábor Vargyas]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM73777;jsessionid=74A8590CE0A10D3534A1A7167E8B8DAD hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=682816&amp;date=2026-06-06 nemzeti névtér&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1914|2|1}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2007|10|11}} en Budapeŝto.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en 1932 en sia naskiĝurbo, poste li diplomiĝis (1936) kaj doktoriĝis ([[1941]]) en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]], sed li studis ankaŭ en [[Muzikarta Universitato Ferenc Liszt|Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt]] de [[Zoltán Kodály]] kaj [[Sándor Solymossy]]. jam ekde 1937 li praktikadis en etnografia instituto, poste li estis [[asistanto]] en 1941. Li estis [[bibliotekisto]] en [[Universitata Biblioteko (Budapeŝto)]] (1942–1952), inter 1952–1961 li havis postenon en etnografia muzeo, dum inter 1950–1952 li prelegis en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]], poste li estis [[docento]] 2 jarojn. Ekde 1961 li laboris en akademia grupo gvidata de Zoltán Kodály, kie li estis direktoro inter 1970–1973. Li estis konsilisto en muzikscienca instituto ĝis sia emeritiĝo en 1982. Li esploris la popolmuzikojn kaj ties tekstojn. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1952, li doktoriĝis en 1963 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Li edziĝis en 1949, lia edzino naskis 3 filojn inter 1950-1953. Li ricevis [[premio]]jn inter 1970-2004.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Áj falu zenei élete.'' ([[monografio]] kaj [[disertaĵo]], 1941)
* ''A román népzene.'' (1948)
* ''A magyar vers ritmusa.'' (monografio, 1952)
* Zoltán Kodály: ''A magyar népzene.'' (ties ekzemplaron li redaktis, 1952; 17-a eldono: 2007)
* ''Egy francia–magyar dallamegyezés tanulságai.'' (1958; france: 1960)
* ''Kutatások a népballada középkori történetében.'' (disertaĵo, 1963)
* ''Researches into the Mediaeval History of Folk Ballad.'' (monografio, 1967)
* ''Népzene és zenetörténet. Tanulmányok.'' (4 volumoj, 1972–1982)
* ''A magyar népballada és Európa.'' Monográfia. I–II. köt. (2 volumoj, monografio, 1976; angole: 1983)
* ''A magyar zene őstörténete.'' (2 partoj, 1980)
* ''A magyarság népzenéje.'' (monografio, 1981, 2-a tralaborita eldono: 2005)
* ''Magyar népballadák.'' (kompilisto, 1994; 5-eldono: 2009)

== Memorigiloj ==
* memortabulo en Budapeŝto (2025)

== Fontoj ==
* [https://vargyaslajos.hu/ memorpaĝo kun foto]
* [https://hagyomanyokhaza.hu/hu/hirek/20250917/emlekeim-vargyas-lajosrol biografio hungare kun foto]
* [http://ethnoweb.hu/vargyas-lajos/ biografio hungare kun foto]
* [https://www.nevpont.hu/palyakep/vargyas-lajos-0237a biografio hungare]
* [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-neprajzi-lexikon-71DCC/v-74097/vargyas-lajos-bp-1914-7410A/ Etnografia Leksikono]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Vargyas Lajos}}

[[Kategorio:Hungaraj muzikologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj etnologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>o0njj1azfljuzkaset7xgrfxnu8mbs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verkista grupo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945963</id>
    <redirect title="Literatura rondo" />
    <revision>
      <id>9393304</id>
      <timestamp>2026-06-06T07:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Literatura rondo]]</comment>
      <origin>9393304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Literatura rondo]]</text>
      <sha1>m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verkista rondo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945964</id>
    <redirect title="Literatura rondo" />
    <revision>
      <id>9393306</id>
      <timestamp>2026-06-06T07:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Literatura rondo]]</comment>
      <origin>9393306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Literatura rondo]]</text>
      <sha1>m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Literatura grupo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945965</id>
    <redirect title="Literatura rondo" />
    <revision>
      <id>9393307</id>
      <timestamp>2026-06-06T07:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Literatura rondo]]</comment>
      <origin>9393307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Literatura rondo]]</text>
      <sha1>m4liwpbcsmqr48isfrkjng1a0yzwq4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Nicolle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945966</id>
    <revision>
      <id>9393338</id>
      <timestamp>2026-06-06T08:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1341553611|Charles Nicolle]]&quot;</comment>
      <origin>9393338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2614" sha1="c4w93eccpgh7jk48aisrfwuwro2o822" xml:space="preserve">'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[Homo|homoj]], t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]).

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>c4w93eccpgh7jk48aisrfwuwro2o822</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393339</id>
      <parentid>9393338</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2781" sha1="qb3r2r9fl9s48l183lvdy0l87x0rm66" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[Homo|homoj]], t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]).

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>qb3r2r9fl9s48l183lvdy0l87x0rm66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393340</id>
      <parentid>9393339</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2752" sha1="sddhsm67cxp6d732u1zxuwdbwvshiq7" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[homo]]ח, t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]).

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>sddhsm67cxp6d732u1zxuwdbwvshiq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393341</id>
      <parentid>9393340</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3057" sha1="akyqi3c1cfdczh3kq01v17xffwh8rp6" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[homo]]ח, t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]).

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;

== Publikaĵoj (elekto) ==

* ''Naissance, vie et mort des maladies infectieuses.'' Alcan, Parizo 1930.
* kun Robert Debré , René Leriche : ''L'expérimentation en médecine.'' Alcan, Parizo 1934.
* ''Medicinaj Respondecoj.'' Alcan, Parizo 1935.
* ''Destin des infektaj malsanoj.'' Alcan, Parizo 1937.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>akyqi3c1cfdczh3kq01v17xffwh8rp6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393342</id>
      <parentid>9393341</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>malkovro de 1909</comment>
      <origin>9393342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3065" sha1="16790yj4etzke791h9qhjaa1rvczwyf" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[homo]]ח, t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]) de 1909.

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;

== Publikaĵoj (elekto) ==

* ''Naissance, vie et mort des maladies infectieuses.'' Alcan, Parizo 1930.
* kun Robert Debré , René Leriche : ''L'expérimentation en médecine.'' Alcan, Parizo 1934.
* ''Medicinaj Respondecoj.'' Alcan, Parizo 1935.
* ''Destin des infektaj malsanoj.'' Alcan, Parizo 1937.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>16790yj4etzke791h9qhjaa1rvczwyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393343</id>
      <parentid>9393342</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publikaĵoj (elekto) */</comment>
      <origin>9393343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4214" sha1="0rohh0k9ncfbwa6eiu6ajjspu4i7ciz" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[homo]]ח, t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]) de 1909.

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;

== Publikaĵoj (elekto) ==

=== Kursoj ĉe la [[Kolegio de Francio]] ===

* ''Introduction à la carrière de la médecine expérimentale'', Félix Alcan, Paris, 1932.

(Enkonduko al la Fako de Eksperimenta Medicino)

* ''Destin des maladies infectiouses'', Félix Alcan, Parizo, 1933.

(La sorto de infektaj malsanoj)

* ''L'Expérimentation en médecine'', kune kun Robert Debré, René Leriche, Félix Alcan, Parizo, 1934.

(Medicinaj Eksperimentoj)

* ''Responsabilités de la médecine'' (1 et 2), Félix Alcan, Parizo 1935 et 1936.

(Respondeco-areoj de medicino) Aldone al sciencaj artikoloj, Charles Nicolle ankaŭ verkis kelkajn literaturajn kaj filozofiajn verkojn.

=== Biologiaj kaj medicinaj filozofiaj skribaĵoj ===

* ''Naissance, vie et mort des maladies infectiouses'', Félix Alcan, Parizo, 1930

(Naskiĝo, vivo kaj morto de infektaj malsanoj)

* ''Biologie de l'invention'', Félix Alcan, Parizo, 1932.

(Biologio de Invento)

* ''La Nature'', Félix Alcan, Parizo, 1934

(La naturo)

=== Fikcio ===

* (subskribita C.A) ''La Chronique de Maitre Guillaume Heurtebise'' ,Imprimerie Lecerf Fils, Rouen, 1903.
* ''Le Pâtissier de Bellone'', Calmann-Lévy, Paris 1913
* ''Les Feuilles de la sagittaire'', Calmann-Lévy, Paris 1920.
* ''La Narquoise'', Calmann-Lévy, Paris, 1922.
* ''Les Menus Plaisirs de l’ennui'', Rieder, Paris 1924.
* ''Marmouse et ses hôtes'', Rieder, Paris, 1927.
* ''Les Deux Larrons'', Calmann-Lévy, 1929.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>0rohh0k9ncfbwa6eiu6ajjspu4i7ciz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393344</id>
      <parentid>9393343</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publikaĵoj (elekto) */</comment>
      <origin>9393344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="pd3890r8a9w4b9p8jtnufyvo5rkqlju" xml:space="preserve">{{Informkesto sciencisto}}

'''Charles Jules Henri NICOLLE''' (naskiĝis la 21-an de septembro 1866 en [[Rouen]], [[Francio]] - mortis la 28-an de februaro 1936 en [[Tunizo]]) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Charle|first1=Christophe|last2=Telkes|first2=Eva|date=1988|title=74. Nicolle (Charles, Jules, Henri)|url=https://www.persee.fr/doc/inrp_0298-5632_1988_ant_3_1_6153|journal=Publications de l'Institut national de recherche pédagogique|volume=3|issue=1|pages=193–195}}&lt;/ref&gt; estis franca [[bakteriologo]], kiu ricevis la [[Nobel-Premio pri Medicino|Nobel-premion pri medicino]] en 1928 pro sia laboro pri [[tifo]], kaj precipe pro sia malkovro pri la rolo de [[Laŭso|korplaŭsoj]] kiel [[Vektoro (epidemiologio)|vektoro]] en la [[Epidemio|transdono]] de tifo en [[homo]]ח, t.e. epidemia tifo ([[d:Q1290616]]) de 1909.

Nicolle esploris multajn [[Infekta malsano|infektajn malsanojn]], inkluzive de [[gripo]], [[lejŝmaniozo]] kaj [[skarlatino]]. Aldone al kultivado de diversaj [[Patogeno|patogenoj]] sur artefaritaj kulturmedioj, li sukcesis efektivigi pasivajn [[Imunigo|imunigojn]] kontraŭ [[morbilo]]. La ĉefa atingo de Nicolle estis la malkovro kaj eksperimenta pruvo pri la transdono de tifo per korplaŭsoj. Li esploris grandajn [[Homsimio|homsimiojn]] kaj eĉ infektis sin per tifo en mem-eksperimento. Pro ĉi tiu laboro, li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino en 1928. Ĉi tiu trovo kondukis al la konkludo, ke forigi laŭsojn estus necese por malhelpi la transdonon de la malsano kaj savi vivojn.

Li estas la aŭtoro de ĉi tiu profeta deklaro pri la apero de novaj malsanoj:&lt;blockquote&gt;Do, estos novaj malsanoj. Tio estas neevitebla fakto. Alia neevitebla fakto estas, ke ni neniam povos spuri iliajn originojn. Antaŭ ol ni konsciiĝos pri ĉi tiuj malsanoj, ili jam estos plene formitaj, maturaj, tiel diri. Kaj ili aperos kiel aperis [[Atena]], elirante armita el la kapo de [[Zeŭso]]. Kiel ni rekonos ĉi tiujn novajn malsanojn? Kiel ni povus suspekti ilian ekziston antaŭ ol ili manifestiĝos kun [[Simptomo|simptomoj]]? Ni devas rezigni nin al [[nescio]] en la unuaj evidentaj kazoj. Ili estos ignorataj, konfuzitaj kun antaŭe ekzistantaj malsanoj, kaj nur post longa periodo de palpado en la mallumo ni distingos la novan patologian tipon el la listo de jam klasifikitaj malsanoj.&lt;/blockquote&gt;

== Publikaĵoj ==

=== Kursoj ĉe la [[Kolegio de Francio]] ===

* ''Introduction à la carrière de la médecine expérimentale'', Félix Alcan, Paris, 1932.

(Enkonduko al la Fako de Eksperimenta Medicino)

* ''Destin des maladies infectiouses'', Félix Alcan, Parizo, 1933.

(La sorto de infektaj malsanoj)

* ''L'Expérimentation en médecine'', kune kun Robert Debré, René Leriche, Félix Alcan, Parizo, 1934.

(Medicinaj Eksperimentoj)

* ''Responsabilités de la médecine'' (1 et 2), Félix Alcan, Parizo 1935 et 1936.

(Respondeco-areoj de medicino) Aldone al sciencaj artikoloj, Charles Nicolle ankaŭ verkis kelkajn literaturajn kaj filozofiajn verkojn.

=== Biologiaj kaj medicin-filozofiaj ===

* ''Naissance, vie et mort des maladies infectiouses'', Félix Alcan, Parizo, 1930

(Naskiĝo, vivo kaj morto de infektaj malsanoj)

* ''Biologie de l'invention'', Félix Alcan, Parizo, 1932.

(Biologio de Invento)

* ''La Nature'', Félix Alcan, Parizo, 1934

(La naturo)

=== Beletro ===

* (subskribita C.A) ''La Chronique de Maitre Guillaume Heurtebise'' ,Imprimerie Lecerf Fils, Rouen, 1903.
* ''Le Pâtissier de Bellone'', Calmann-Lévy, Paris 1913
* ''Les Feuilles de la sagittaire'', Calmann-Lévy, Paris 1920.
* ''La Narquoise'', Calmann-Lévy, Paris, 1922.
* ''Les Menus Plaisirs de l’ennui'', Rieder, Paris 1924.
* ''Marmouse et ses hôtes'', Rieder, Paris, 1927.
* ''Les Deux Larrons'', Calmann-Lévy, 1929.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{projektoj}}
{{Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino}}
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Nicolle, Charles}}
[[Kategorio:Francaj romkatolikoj]]
[[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]]
[[Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj]]
[[Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino]]
[[Kategorio:Francaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Francaj mikrobiologoj]]</text>
      <sha1>pd3890r8a9w4b9p8jtnufyvo5rkqlju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>István Dobrossy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945967</id>
    <revision>
      <id>9393350</id>
      <timestamp>2026-06-06T08:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>muzeologo</comment>
      <origin>9393350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="n9ovo9jf2084zqz6tmm91bgfppgmqrp" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Stefano|István]] Dobrossy''' [iŝtvAn dobroŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dobrossy István''' estis [[Hungario|hungara]] [[muzeologo]], [[historiisto]], [[arkivisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Márta Fügedi]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM97370 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1946|5|20}} en [[Miskolc]], li mortis {{mortotago|2015|5|26}} en Miskolc.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris diplomon en [[Universitato de Debrecen|Scienca Universitato Lajos Kossuth]] en [[1970]]. Post la diplomo li estis [[asistanto]], sed en 1973 li revenis al Miskolc, kie li estis muzeologo. Ekde 1993 ĝis sia pensiuliĝo li estis estro de la departementa [[arkivo]]. Lia edzino naskis 2 filojn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1993-2012.

== Elektitaj kontribuoj ==
*

== Fontoj ==
* [https://web.archive.org/web/20150527234040/http://minap.hu/cikkek/elhunyt-dobrossy-istvan biografio hungare kun foto]
* [https://mnl.gov.hu/mnl/bazml/hirek/elhunyt_dobrossy_istvan biografio hungare kun foto]
* [https://minap.hu/hirarchivum/2015/05/27/miskolc-varos-onkormanyzata-dobrossy-istvant-sajat-halottjanak-tekinti biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dobrossy Istvan}}

[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]]
[[Kategorio:Budapeŝtanoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>n9ovo9jf2084zqz6tmm91bgfppgmqrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393351</id>
      <parentid>9393350</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T08:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>forigu</comment>
      <origin>9393351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="s8zyyfv2tceekzzvavvjz2vplxe27se" xml:space="preserve">{{forigu tuj|Ĝ13}}</text>
      <sha1>s8zyyfv2tceekzzvavvjz2vplxe27se</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>István Dobrossy (muzeologo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945968</id>
    <revision>
      <id>9393367</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <comment>muzeologo</comment>
      <origin>9393367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="0phzktbbgzjgx0u0b20ihzq1ayj8aqo" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Stefano|István]] Dobrossy''' [iŝtvAn dobroŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dobrossy István''' estis [[Hungario|hungara]] [[muzeologo]], [[historiisto]], [[arkivisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Márta Fügedi]].

{{Paĝonomo}}&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM97370 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1946|5|20}} en [[Miskolc]], li mortis {{mortotago|2015|5|26}} en Miskolc.

== Biografio ==
{{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris diplomon en [[Universitato de Debrecen|Scienca Universitato Lajos Kossuth]] en [[1970]]. Post la diplomo li estis [[asistanto]], sed en 1973 li revenis al Miskolc, kie li estis muzeologo. Ekde 1993 ĝis sia pensiuliĝo li estis estro de la departementa [[arkivo]]. Li okupiĝis pri historio de Miskolc. Lia edzino naskis 2 filojn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1993-2012.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Miskolc írásban és képekben 1–10''. (1974–2003)
* ''A miskolci Avas'' (1993)
* ''Miskolc története 1–5''. (5 volumoj, kunaŭtoro, 1996–2002)
* ''Az igazi Miskolc''. (kunaŭtoro, 2005)
* ''Miskolc belvárosa''. (kunaŭtoro, 2010)

== Fontoj ==
* [https://web.archive.org/web/20150527234040/http://minap.hu/cikkek/elhunyt-dobrossy-istvan biografio hungare kun foto]
* [https://mnl.gov.hu/mnl/bazml/hirek/elhunyt_dobrossy_istvan biografio hungare kun foto]
* [https://minap.hu/hirarchivum/2015/05/27/miskolc-varos-onkormanyzata-dobrossy-istvant-sajat-halottjanak-tekinti biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dobrossy Istvan}}

[[Kategorio:Hungaraj muzeologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>0phzktbbgzjgx0u0b20ihzq1ayj8aqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393380</id>
      <parentid>9393367</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Crosstor</username>
        <id>3176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9393380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1950" sha1="ot9bugm6vwt2k8gtiq93tgohgshbr90" xml:space="preserve">{{Informkesto homo
|nomo                 = {{Paĝonomo}}
|dosiero              = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|grandeco de dosiero  = 
|priskribo            = 
|naskonomo            = 
}}
'''[[Stefano|István]] Dobrossy''' [iŝtvAn dobroŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dobrossy István''' estis [[Hungario|hungara]] [[muzeologo]], [[historiisto]], [[arkivisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Márta Fügedi]].

István Dobrossy&lt;ref&gt;https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM97370 hungarlingva datenaro de muzeo&lt;/ref&gt; naskiĝis {{naskiĝtago|1946|5|20}} en [[Miskolc]], li mortis {{mortotago|2015|5|26}} en Miskolc.

== Biografio ==
István Dobrossy maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris diplomon en [[Universitato de Debrecen|Scienca Universitato Lajos Kossuth]] en [[1970]]. Post la diplomo li estis [[asistanto]], sed en 1973 li revenis al Miskolc, kie li estis muzeologo. Ekde 1993 ĝis sia pensiuliĝo li estis estro de la departementa [[arkivo]]. Li okupiĝis pri historio de Miskolc. Lia edzino naskis 2 filojn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1993-2012.

== Elektitaj kontribuoj ==
* ''Miskolc írásban és képekben 1–10''. (1974–2003)
* ''A miskolci Avas'' (1993)
* ''Miskolc története 1–5''. (5 volumoj, kunaŭtoro, 1996–2002)
* ''Az igazi Miskolc''. (kunaŭtoro, 2005)
* ''Miskolc belvárosa''. (kunaŭtoro, 2010)

== Fontoj ==
* [https://web.archive.org/web/20150527234040/http://minap.hu/cikkek/elhunyt-dobrossy-istvan biografio hungare kun foto]
* [https://mnl.gov.hu/mnl/bazml/hirek/elhunyt_dobrossy_istvan biografio hungare kun foto]
* [https://minap.hu/hirarchivum/2015/05/27/miskolc-varos-onkormanyzata-dobrossy-istvant-sajat-halottjanak-tekinti biografio hungare]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Dobrossy Istvan}}

[[Kategorio:Hungaraj muzeologoj]]
[[Kategorio:Hungaraj historiistoj]]
[[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]]
{{Portalstrio|Biografio}}</text>
      <sha1>ot9bugm6vwt2k8gtiq93tgohgshbr90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Temple Grandin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945969</id>
    <revision>
      <id>9393390</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354027706|Temple Grandin]]&quot;</comment>
      <origin>9393390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="7yh07hnnj4hx8jziz4fkmczfm5dx4s0" xml:space="preserve">
'''Mary Temple GRANDIN''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1947 en [[Bostono]]) estas usona akademiano, [[Invento|inventinto]] kaj [[Etologio|etologino]]. Ŝi estas eminenta subtenanto de la humana [[Brutbredado|traktado]] de [[brutaro]] por [[buĉado]] kaj la aŭtoro de pli ol 60 sciencaj artikoloj pri [[besta konduto]]. Grandin estas konsultistino por la [[Bruto (agrikulturo)|brutara]] industrio, kie ŝi ofertas konsilojn pri besta konduto.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Temple Grandin: A Heroine to the Autism Community, Brings Humanity to Animal Science {{!}} American Association for the Advancement of Science|url=https://www.aaas.org/membership/member-spotlight/temple-grandin-heroine-autism-community-brings-humanity-animal-science|access-date=November 10, 2022|website=www.aaas.org|date=May 24, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Grandin estas unu el la unuaj [[Aŭtismo|aŭtismaj]] homoj, kiuj dokumentis la komprenojn, kiujn ŝi akiris el siaj personaj spertoj kun aŭtismo. Ŝi estas fakultatano pri Bestosciencoj en la Kolegio de Agrikulturaj Sciencoj ĉe la [[Ŝtata Universitato de Koloradio|Ŝtata Universitato de Kolorado]]. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-03-02|title=Temple Grandin, PhD – “The Way I See It: A Personal Look At Autism” at the Quick, March 25|url=https://www.fairfield.edu/news/2026/march/temple-grandin-lecture-at-the-quick.html|access-date=2026-05-13|website=Fairfield University|language=en}}&lt;/ref&gt;

En 2010, [[TIME 100|''Time'' 100]], ĉiujara listo de la 100 plej influaj homoj en la mondo, nomis ŝin en la kategorio &quot;Herooj&quot;. &lt;ref name=&quot;hauser2&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|title=Temple Grandin|first=Marc|last=Hauser|date=April 29, 2010|magazine=Time|access-date=April 14, 2019|archive-date=April 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426102931/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la temo de la biografia filmo &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwKw&quot;&gt;Temple Grandin&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; (2010), kiu gajnis la Primetime Emmy Award kaj Golden Globe Award.

* {{Oficiala retejo}}
* [http://www.templegrandin.com/templehome.html Temple Grandin's Official Autism Website]
* {{IMDb nomo|334880}}
* [https://web.archive.org/web/20131012095025/http://lifetintedblue.com/an-interview-with-dr-temple-grandin/ ''An Interview With Dr. Temple Grandin''], de septembro 2013
[[Kategorio:Eksaj anglikanoj]]
[[Kategorio:Usonaj sociosciencistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>7yh07hnnj4hx8jziz4fkmczfm5dx4s0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393397</id>
      <parentid>9393390</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="5paetm6thvdtj64wsdo8x1y65m1a7da" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Mary Temple GRANDIN''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1947 en [[Bostono]]) estas usona akademiano, [[Invento|inventinto]] kaj [[Etologio|etologino]]. Ŝi estas eminenta subtenanto de la humana [[Brutbredado|traktado]] de [[brutaro]] por buĉado kaj la aŭtoro de pli ol 60 sciencaj artikoloj pri [[besta konduto]]. Grandin estas konsultistino por la [[Bruto (agrikulturo)|brutara]] industrio, kie ŝi ofertas konsilojn pri besta konduto.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Temple Grandin: A Heroine to the Autism Community, Brings Humanity to Animal Science {{!}} American Association for the Advancement of Science|url=https://www.aaas.org/membership/member-spotlight/temple-grandin-heroine-autism-community-brings-humanity-animal-science|access-date=November 10, 2022|website=www.aaas.org|date=May 24, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Grandin estas unu el la unuaj [[Aŭtismo|aŭtismaj]] homoj, kiuj dokumentis la komprenojn, kiujn ŝi akiris el siaj personaj spertoj kun aŭtismo. Ŝi estas fakultatano pri Bestosciencoj en la Kolegio de Agrikulturaj Sciencoj ĉe la [[Ŝtata Universitato de Koloradio|Ŝtata Universitato de Kolorado]]. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-03-02|title=Temple Grandin, PhD – “The Way I See It: A Personal Look At Autism” at the Quick, March 25|url=https://www.fairfield.edu/news/2026/march/temple-grandin-lecture-at-the-quick.html|access-date=2026-05-13|website=Fairfield University|language=en}}&lt;/ref&gt;

En 2010, [[TIME 100|''Time'' 100]], ĉiujara listo de la 100 plej influaj homoj en la mondo, nomis ŝin en la kategorio &quot;Herooj&quot;. &lt;ref name=&quot;hauser2&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|title=Temple Grandin|first=Marc|last=Hauser|date=April 29, 2010|magazine=Time|access-date=April 14, 2019|archive-date=April 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426102931/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la temo de la sianoma biografia filmo de 2010, kiu gajnis la Primetime Emmy Award kaj Golden Globe Award.

== Verkaro ==

* ''Emergence: Labeled Autistic'' (with Margaret Scariano, 1986, updated 1991), {{ISBN|0-446-67182-7}}
* ''The Learning Style of People with Autism'': An Autobiography (1995). In ''Teaching Children with Autism: Strategies to Enhance Communication and Socializaion'', Kathleen Ann Quill, {{ISBN|0-8273-6269-2}}
* {{cite book|last=Grandin|first=Temple|title=Thinking in pictures: and Other Reports from My Life with Autism|year=1996|isbn=0-679-77289-8|publisher=Vintage|url=https://archive.org/details/thinkinginpictur00gran_0}}
* ''Developing Talents : Careers for Individuals with Asperger Syndrome and High-Functioning Autism'' (2004). {{ISBN|1-931282-56-0}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
* [http://www.templegrandin.com/templehome.html Temple Grandin's Official Autism Website]
* {{IMDb nomo|334880}}
* [https://web.archive.org/web/20131012095025/http://lifetintedblue.com/an-interview-with-dr-temple-grandin/ ''An Interview With Dr. Temple Grandin''], de septembro 2013
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Grandin, Temple}}
[[Kategorio:Eksaj anglikanoj]]
[[Kategorio:Usonaj sociosciencistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>5paetm6thvdtj64wsdo8x1y65m1a7da</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393399</id>
      <parentid>9393397</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3354" sha1="jggnxbviyr0xozexhwcjpefcj0bs0be" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Mary Temple GRANDIN''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1947 en [[Bostono]]) estas usona akademiano, [[Invento|inventinto]] kaj [[Etologo|etologino]]. Ŝi estas eminenta subtenanto de la humana [[Brutbredado|traktado]] de [[brutaro]] por buĉado kaj la aŭtoro de pli ol 60 sciencaj artikoloj pri [[besta konduto]]. Grandin estas konsultistino por la [[Bruto (agrikulturo)|brutara]] industrio, kie ŝi ofertas konsilojn pri besta konduto.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Temple Grandin: A Heroine to the Autism Community, Brings Humanity to Animal Science {{!}} American Association for the Advancement of Science|url=https://www.aaas.org/membership/member-spotlight/temple-grandin-heroine-autism-community-brings-humanity-animal-science|access-date=November 10, 2022|website=www.aaas.org|date=May 24, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Grandin estas unu el la unuaj [[Aŭtismo|aŭtismaj]] homoj, kiuj dokumentis la komprenojn, kiujn ŝi akiris el siaj personaj spertoj kun aŭtismo. Ŝi estas fakultatano pri Bestosciencoj en la Kolegio de Agrikulturaj Sciencoj ĉe la [[Ŝtata Universitato de Koloradio|Ŝtata Universitato de Kolorado]]. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-03-02|title=Temple Grandin, PhD – “The Way I See It: A Personal Look At Autism” at the Quick, March 25|url=https://www.fairfield.edu/news/2026/march/temple-grandin-lecture-at-the-quick.html|access-date=2026-05-13|website=Fairfield University|language=en}}&lt;/ref&gt;

En 2010, [[TIME 100|''Time'' 100]], ĉiujara listo de la 100 plej influaj homoj en la mondo, nomis ŝin en la kategorio &quot;Herooj&quot;. &lt;ref name=&quot;hauser2&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|title=Temple Grandin|first=Marc|last=Hauser|date=April 29, 2010|magazine=Time|access-date=April 14, 2019|archive-date=April 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426102931/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la temo de la sianoma biografia filmo de 2010, kiu gajnis la Primetime Emmy Award kaj Golden Globe Award.

== Verkaro ==

* ''Emergence: Labeled Autistic'' (with Margaret Scariano, 1986, updated 1991), {{ISBN|0-446-67182-7}}
* ''The Learning Style of People with Autism'': An Autobiography (1995). In ''Teaching Children with Autism: Strategies to Enhance Communication and Socializaion'', Kathleen Ann Quill, {{ISBN|0-8273-6269-2}}
* {{cite book|last=Grandin|first=Temple|title=Thinking in pictures: and Other Reports from My Life with Autism|year=1996|isbn=0-679-77289-8|publisher=Vintage|url=https://archive.org/details/thinkinginpictur00gran_0}}
* ''Developing Talents : Careers for Individuals with Asperger Syndrome and High-Functioning Autism'' (2004). {{ISBN|1-931282-56-0}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
* [http://www.templegrandin.com/templehome.html Temple Grandin's Official Autism Website]
* {{IMDb nomo|334880}}
* [https://web.archive.org/web/20131012095025/http://lifetintedblue.com/an-interview-with-dr-temple-grandin/ ''An Interview With Dr. Temple Grandin''], de septembro 2013
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Grandin, Temple}}
[[Kategorio:Eksaj anglikanoj]]
[[Kategorio:Usonaj sociosciencistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>jggnxbviyr0xozexhwcjpefcj0bs0be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393406</id>
      <parentid>9393399</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6504" sha1="sxjo4nnwqlyefv0t4a7opjkzyvb3klm" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Mary Temple GRANDIN''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1947 en [[Bostono]]) estas usona akademiano, [[Invento|inventinto]] kaj [[Etologo|etologino]]. Ŝi estas eminenta subtenanto de la humana [[Brutbredado|traktado]] de [[brutaro]] por buĉado kaj la aŭtoro de pli ol 60 sciencaj artikoloj pri [[besta konduto]]. Grandin estas konsultistino por la [[Bruto (agrikulturo)|brutara]] industrio, kie ŝi ofertas konsilojn pri besta konduto.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Temple Grandin: A Heroine to the Autism Community, Brings Humanity to Animal Science {{!}} American Association for the Advancement of Science|url=https://www.aaas.org/membership/member-spotlight/temple-grandin-heroine-autism-community-brings-humanity-animal-science|access-date=November 10, 2022|website=www.aaas.org|date=May 24, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Grandin estas unu el la unuaj [[Aŭtismo|aŭtismaj]] homoj, kiuj dokumentis la komprenojn, kiujn ŝi akiris el siaj personaj spertoj kun aŭtismo. Ŝi estas fakultatano pri Bestosciencoj en la Kolegio de Agrikulturaj Sciencoj ĉe la [[Ŝtata Universitato de Koloradio|Ŝtata Universitato de Kolorado]]. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-03-02|title=Temple Grandin, PhD – “The Way I See It: A Personal Look At Autism” at the Quick, March 25|url=https://www.fairfield.edu/news/2026/march/temple-grandin-lecture-at-the-quick.html|access-date=2026-05-13|website=Fairfield University|language=en}}&lt;/ref&gt;

En 2010, [[TIME 100|''Time'' 100]], ĉiujara listo de la 100 plej influaj homoj en la mondo, nomis ŝin en la kategorio &quot;Herooj&quot;. &lt;ref name=&quot;hauser2&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|title=Temple Grandin|first=Marc|last=Hauser|date=April 29, 2010|magazine=Time|access-date=April 14, 2019|archive-date=April 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426102931/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la temo de la sianoma biografia filmo de 2010, kiu gajnis la Primetime Emmy Award kaj Golden Globe Award.

== Vivo ==
Dum la infanaĝo de Grandin, oni malmulte sciis pri aŭtismo. Tial, en la aĝo de kvar jaroj ([[1950]]), ŝi ricevis diagnozon de &quot;nespecifita [[cerba lezo|cerbolezo]]&quot;. Ŝi frekventis antaŭlernejon por parolmalsanaj infanoj kaj regulan infanĝardenon kaj bazlernejon laŭ la insisto de sia patrino, en areo kie estis malmultaj lernantoj en la lernejaj klasĉambroj. Grandin nur komencis paroli en antaŭlernejo, en la aĝo de kvar jaroj kaj duono, kaj ne komencis legi ĝis la aĝo de naŭ jaroj. Ŝi atestas, ke multaj konceptoj, kiuj estas kompreneblaj por multaj infanoj, fariĝis kompreneblaj por ŝi nur en pli posta aĝo, kaj ke ŝi pensas per bildoj, tiel ke ĉiu parola lingvo donas al ŝi la senton uzi [[Fremda lingvo|fremdan lingvon]].

Eĉ dum la junaĝo de Grandin, ŝi kaj ŝia ĉirkaŭaĵo ankoraŭ ne rimarkis, ke ŝi havas aŭtismon, kaj ŝi frekventis [[Internulejo|loĝlernejon]] por [[Alta intelekto|talentaj]] junuloj kun [[Psika malsano|mensaj sanproblemoj]] . Ŝia amo por bestoj kaj ŝia proksimeco al ili komenciĝis ĉe la mezlernejo, kiun ŝi frekventis, kiu aĉetis malmultekostajn ĉevalojn, kiuj antaŭe suferis pro misuzo. En sia libro &quot;La Sekreta Lingvo de Bestoj&quot;, ŝi klarigas kiel ŝia pensmaniero kiel aŭtisma persono helpis ŝin kompreni la pensadon de malsovaĝigitaj bestoj. Ŝi skribas: &quot;...kaj tiel ni vivis kune en la lernejo, grupo da perturbitaj adoleskantoj kaj grupo da same perturbitaj bestoj.&quot;

== Ŝia influo ==
Ŝiaj cerboskanadoj rivelis, ke ĝi estas signife malsama ol la cerboj de homoj sen aŭtismo, kaj interalie, ŝi elstaras pro escepte akra vidkapablo. Ŝia akra kaj unika vidkapablo permesas al ŝi viziti brutbarejojn kaj identigi situaciojn, kiujn aliaj homoj tute ne rimarkas. Aferoj, kiuj ĝenas la bestojn, ankaŭ ĝenas ŝin. Forigi ĉi tiujn obstaklojn permesas al la instalaĵo esti pli efika &lt;ref&gt;{{קישור כללי|כתובת=http://beyachad.org.il/סיפורה-של/|כותרת=סיפורה של טמפל גרנדין|אתר=עמותת ביחד|תאריך=2016-07-24|תאריך_וידוא=2024-01-20}}&lt;/ref&gt; .

Grandin asertas, ke ĉar ŝi estas aŭtisma, ŝia pensado similas al tiu de bestoj, ĉar ĝi baziĝas, interalie, sur vida pensado anstataŭ vorta. Tial, ŝi povis kompreni la suferon, kiun bovinoj travivas en buĉejoj, suferon, kiu rezultis el la fakto, ke la instalaĵoj estis plejparte nekompreneblaj por la bovinoj kaj timigaj por ili, ĉar ili inkluzivis subitajn turnojn, lumigadon adaptitan al la laboristoj kaj ne al la bestoj, kaj pli. La instalaĵoj, kiujn ŝi desegnis, estas adaptitaj por la bovinoj kaj kreas vojon, kie estas klare por ili kien iri. Tio malhelpas falojn kaj vundojn, kaj reduktas la bezonon de agresema interveno fare de la laboristoj de la instalaĵo. La rezulto estas malpli da streso, paniko kaj afliktovokoj ĉe la bestoj kondukataj al buĉado.&lt;blockquote&gt;&quot;Mi opinias, ke estas permesite manĝi bestojn, sed ĝi devas esti farita ĝuste. Ni devas doni al bestoj bonan vivon, kaj ni devas permesi al ili sendoloran morton. Bestoj meritas respekton.&quot;&lt;/blockquote&gt;Nuntempe, multaj buĉejoj uzas la metodojn de Grandin.

== Verkaro ==

* ''Emergence: Labeled Autistic'' (with Margaret Scariano, 1986, updated 1991), {{ISBN|0-446-67182-7}}
* ''The Learning Style of People with Autism'': An Autobiography (1995). In ''Teaching Children with Autism: Strategies to Enhance Communication and Socializaion'', Kathleen Ann Quill, {{ISBN|0-8273-6269-2}}
* {{cite book|last=Grandin|first=Temple|title=Thinking in pictures: and Other Reports from My Life with Autism|year=1996|isbn=0-679-77289-8|publisher=Vintage|url=https://archive.org/details/thinkinginpictur00gran_0}}
* ''Developing Talents : Careers for Individuals with Asperger Syndrome and High-Functioning Autism'' (2004). {{ISBN|1-931282-56-0}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
* [http://www.templegrandin.com/templehome.html Temple Grandin's Official Autism Website]
* {{IMDb nomo|334880}}
* [https://web.archive.org/web/20131012095025/http://lifetintedblue.com/an-interview-with-dr-temple-grandin/ ''An Interview With Dr. Temple Grandin''], de septembro 2013
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Grandin, Temple}}
[[Kategorio:Eksaj anglikanoj]]
[[Kategorio:Usonaj sociosciencistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>sxjo4nnwqlyefv0t4a7opjkzyvb3klm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393412</id>
      <parentid>9393406</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6270" sha1="cus5my9a7x2kfnqpx7y2ssn5fujs2tm" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Mary Temple GRANDIN''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1947 en [[Bostono]]) estas usona akademiano, [[Invento|inventinto]] kaj [[Etologo|etologino]]. Ŝi estas eminenta subtenanto de la humana [[Brutbredado|traktado]] de [[brutaro]] por buĉado kaj la aŭtoro de pli ol 60 sciencaj artikoloj pri [[besta konduto]]. Grandin estas konsultistino por la [[Bruto (agrikulturo)|brutara]] industrio, kie ŝi ofertas konsilojn pri besta konduto.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Temple Grandin: A Heroine to the Autism Community, Brings Humanity to Animal Science {{!}} American Association for the Advancement of Science|url=https://www.aaas.org/membership/member-spotlight/temple-grandin-heroine-autism-community-brings-humanity-animal-science|access-date=November 10, 2022|website=www.aaas.org|date=May 24, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;

Grandin estas unu el la unuaj [[Aŭtismo|aŭtismaj]] homoj, kiuj dokumentis la komprenojn, kiujn ŝi akiris el siaj personaj spertoj kun aŭtismo. Ŝi estas fakultatano pri Bestosciencoj en la Kolegio de Agrikulturaj Sciencoj ĉe la [[Ŝtata Universitato de Koloradio|Ŝtata Universitato de Kolorado]]. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2026-03-02|title=Temple Grandin, PhD – “The Way I See It: A Personal Look At Autism” at the Quick, March 25|url=https://www.fairfield.edu/news/2026/march/temple-grandin-lecture-at-the-quick.html|access-date=2026-05-13|website=Fairfield University|language=en}}&lt;/ref&gt;

En 2010, [[TIME 100|''Time'' 100]], ĉiujara listo de la 100 plej influaj homoj en la mondo, nomis ŝin en la kategorio &quot;Herooj&quot;. &lt;ref name=&quot;hauser2&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|title=Temple Grandin|first=Marc|last=Hauser|date=April 29, 2010|magazine=Time|access-date=April 14, 2019|archive-date=April 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426102931/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984949_1985222,00.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ŝi estis la temo de la sianoma biografia filmo de 2010, kiu gajnis la Primetime Emmy Award kaj Golden Globe Award.

== Vivo ==
Dum la infanaĝo de Grandin, oni malmulte sciis pri aŭtismo. Tial, en la aĝo de kvar jaroj ([[1950]]), ŝi ricevis diagnozon de &quot;nespecifita cerbolezo&quot;. Ŝi partoprenis antaŭlernejon por parolmalsanaj infanoj kaj regulan infanĝardenon kaj bazlernejon laŭ la insisto de sia patrino, en areo kie estis malmultaj lernantoj en la lernejaj klasĉambroj. Grandin nur komencis paroli en antaŭlernejo, en la aĝo de kvar jaroj kaj duono, kaj ne komencis legi ĝis la aĝo de naŭ jaroj. Ŝi atestas, ke multaj konceptoj, kiuj estas kompreneblaj por multaj infanoj, fariĝis kompreneblaj por ŝi nur en pli posta aĝo, kaj ke ŝi pensas per bildoj, tiel ke ĉiu parola lingvo donas al ŝi la senton uzi [[Fremda lingvo|fremdan lingvon]].

Eĉ dum la junaĝo de Grandin, ŝi kaj ŝia ĉirkaŭaĵo ankoraŭ ne rimarkis, ke ŝi havas aŭtismon, kaj ŝi frekventis [[Internulejo|loĝlernejon]] por [[Alta intelekto|talentaj]] junuloj kun [[Psika malsano|mensaj sanproblemoj]] . Ŝia amo por bestoj kaj ŝia proksimeco al ili komenciĝis ĉe la mezlernejo, kiun ŝi frekventis, kiu aĉetis malmultekostajn ĉevalojn, kiuj antaŭe suferis pro misuzo. En sia libro &quot;La Sekreta Lingvo de Bestoj&quot;, ŝi klarigas kiel ŝia pensmaniero kiel aŭtisma persono helpis ŝin kompreni la pensadon de malsovaĝigitaj bestoj. Ŝi skribas: &quot;...kaj tiel ni vivis kune en la lernejo, grupo da perturbitaj adoleskantoj kaj grupo da same perturbitaj bestoj.&quot;

== Ŝia influo ==
Ŝiaj cerboskanadoj rivelis, ke ĝi estas signife malsama ol la cerboj de homoj sen aŭtismo, kaj interalie, ŝi elstaras pro escepte akra vidkapablo. Ŝia akra kaj unika vidkapablo permesas al ŝi viziti brutbarejojn kaj identigi situaciojn, kiujn aliaj homoj tute ne rimarkas. Aferoj, kiuj ĝenas la bestojn, ankaŭ ĝenas ŝin. Forigi ĉi tiujn obstaklojn permesas al la instalaĵo esti pli efika.


Grandin asertas, ke ĉar ŝi estas aŭtisma, ŝia pensado similas al tiu de bestoj, ĉar ĝi baziĝas, interalie, sur vida pensado anstataŭ vorta. Tial, ŝi povis kompreni la suferon, kiun bovinoj travivas en buĉejoj, suferon, kiu rezultis el la fakto, ke la instalaĵoj estis plejparte nekompreneblaj por la bovinoj kaj timigaj por ili, ĉar ili inkluzivis subitajn turnojn, lumigadon adaptitan al la laboristoj kaj ne al la bestoj, kaj pli. La instalaĵoj, kiujn ŝi desegnis, estas adaptitaj por la bovinoj kaj kreas vojon, kie estas klare por ili kien iri. Tio malhelpas falojn kaj vundojn, kaj reduktas la bezonon de agresema interveno fare de la laboristoj de la instalaĵo. La rezulto estas malpli da streso, paniko kaj afliktovokoj ĉe la bestoj kondukataj al buĉado.&lt;blockquote&gt;&quot;Mi opinias, ke estas permesite manĝi bestojn, sed ĝi devas esti farita ĝuste. Ni devas doni al bestoj bonan vivon, kaj ni devas permesi al ili sendoloran morton. Bestoj meritas respekton.&quot;&lt;/blockquote&gt;Nuntempe, multaj buĉejoj uzas la metodojn de Grandin.

== Verkaro ==

* ''Emergence: Labeled Autistic'' (with Margaret Scariano, 1986, updated 1991), {{ISBN|0-446-67182-7}}
* ''The Learning Style of People with Autism'': An Autobiography (1995). In ''Teaching Children with Autism: Strategies to Enhance Communication and Socializaion'', Kathleen Ann Quill, {{ISBN|0-8273-6269-2}}
* {{cite book|last=Grandin|first=Temple|title=Thinking in pictures: and Other Reports from My Life with Autism|year=1996|isbn=0-679-77289-8|publisher=Vintage|url=https://archive.org/details/thinkinginpictur00gran_0}}
* ''Developing Talents : Careers for Individuals with Asperger Syndrome and High-Functioning Autism'' (2004). {{ISBN|1-931282-56-0}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{Oficiala retejo}}
* [http://www.templegrandin.com/templehome.html Temple Grandin's Official Autism Website]
* {{IMDb nomo|334880}}
* [https://web.archive.org/web/20131012095025/http://lifetintedblue.com/an-interview-with-dr-temple-grandin/ ''An Interview With Dr. Temple Grandin''], de septembro 2013
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Grandin, Temple}}
[[Kategorio:Eksaj anglikanoj]]
[[Kategorio:Usonaj sociosciencistoj]]
[[Kategorio:Usonaj verkistoj]]
[[Kategorio:Verkistinoj]]</text>
      <sha1>cus5my9a7x2kfnqpx7y2ssn5fujs2tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maska trogono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945970</id>
    <redirect title="Maskotrogono" />
    <revision>
      <id>9393402</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Maskotrogono]]</comment>
      <origin>9393402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="qltemn4lsylhmskvubcfwmc7jujwtd7" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Maskotrogono]]</text>
      <sha1>qltemn4lsylhmskvubcfwmc7jujwtd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Osler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945971</id>
    <revision>
      <id>9393426</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355288698|William Osler]]&quot;</comment>
      <origin>9393426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2797" sha1="q95oje7pqcy6ravnqdruh8a0o50ju2u" xml:space="preserve">
'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' / ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1919]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1849]]</text>
      <sha1>q95oje7pqcy6ravnqdruh8a0o50ju2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393438</id>
      <parentid>9393426</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355288698|William Osler]]&quot;</comment>
      <origin>9393438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6055" sha1="jcnmgg4ugdczyk71rnqt95e0giwp0jo" xml:space="preserve">
'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' / ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.

* [https://web.archive.org/web/20131216190843/http://profiles.nlm.nih.gov/GF Siro William Osler] en la ''Profiloj en Scienco'' de la [[Nacia biblioteko de Medicino (Usono)|Usona Nacia Biblioteko de Medicino]]
* 
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/sir-william-osler-collection Kolekto Siro William Osler] ĉe la Biblioteko Osler de la Historio de Medicino, [[Universitato McGill]]
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/harvey-cushing-fonds La Harvey Cushing Fonds] ĉe la Osler Biblioteko de la Historio de Medicino enhavas leterojn de Osler kompilitajn dum la verkado de la biografio de Cushing pri Osler.
* [https://digital.library.mcgill.ca/osler/index.php Fotokolekto de William Osler], Biblioteko Osler de la Historio de Medicino
* [https://web.archive.org/web/20120123091858/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/sir-william-osler Siro William Osler] - ''La Kanada Enciklopedio''
* [https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/ Biblioteko Osler, mallonga biografio de William Osler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419175754/https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/|date=April 19, 2022}} 
* {{Gutenberg author|id=660}} 
* [https://utmedhumanities.wordpress.com/2014/10/12/the-student-life-sir-william-osler/ La Eseo pri la Studenta Vivo de Osler ĉe ArtBeat] 
* [https://web.archive.org/web/20181217084823/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/aequessay.htm Aequanimitas] el la medicinaj arkivoj Alan Mason Chesney de la [[Universitato Johns Hopkins|medicinaj institucioj Johns Hopkins]] .
* [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1627.html Biografio ĉe WhoNamedIt.com]
* [https://web.archive.org/web/20100414153011/http://osler.co.uk/archived/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11:sir-william-osler&amp;catid=12:william-osler&amp;Itemid=24 Biografio de Osler House, Oksfordo, fokusante sur liaj Oksfordaj jaroj]
* [http://www.oslerhouse.com/ Osler House – Dundas – B&amp;B, kunvenoj, festadoj, ricevoj, retiriĝoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528234911/https://www.oslerhouse.com/|date=May 28, 2022}} 
* [https://web.archive.org/web/20070706203448/http://www.ontarioplaques.com/Plaques_STU/Plaque_Simcoe02.html Ontario-plakedoj — Siro William Osler]
* [https://web.archive.org/web/20181106135625/http://www.gtc.ox.ac.uk/about-gtc/osler-mcgovern-centre.html Centro Osler-McGovern] ĉe 13 Norham Gardens, posedata de Siro William Osler dum li enposteniĝis kiel  Regius Profesoro pri Medicino ĉe [[Universitato de Oksfordo]] (informoj de [[Kolegio Green Templeton|Green Templeton College, Oksfordo]] )
* [http://www.americanosler.org/ La Usona Osler-Societo]
* [http://www.osler.org.uk/ La Osler Klubo de Londono]
* [https://web.archive.org/web/20181226182709/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/osler150.htm Biografio, kronologio, bibliografio kaj rimedoj de Osler] (de Johns Hopkins )
* [https://www.systemofmedicine.com Systemofmedicine.com, Osleriana medicina eduka rimedo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717131903/https://systemofmedicine.com/|date=July 17, 2021}} 
* [https://web.archive.org/web/20071221225408/http://www.williamoslerhc.on.ca/ Sancentro William Osler]
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Kanadaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Patologoj]]
[[Kategorio:Historio de medicino]]</text>
      <sha1>jcnmgg4ugdczyk71rnqt95e0giwp0jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393441</id>
      <parentid>9393438</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T09:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6194" sha1="5xfrsa3569pacljwgxwwihulxn6271i" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' /ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://web.archive.org/web/20131216190843/http://profiles.nlm.nih.gov/GF Siro William Osler] en la ''Profiloj en Scienco'' de la [[Nacia biblioteko de Medicino (Usono)|Usona Nacia Biblioteko de Medicino]]
* 
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/sir-william-osler-collection Kolekto Siro William Osler] ĉe la Biblioteko Osler de la Historio de Medicino, [[Universitato McGill]]
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/harvey-cushing-fonds La Harvey Cushing Fonds] ĉe la Osler Biblioteko de la Historio de Medicino enhavas leterojn de Osler kompilitajn dum la verkado de la biografio de Cushing pri Osler.
* [https://digital.library.mcgill.ca/osler/index.php Fotokolekto de William Osler], Biblioteko Osler de la Historio de Medicino
* [https://web.archive.org/web/20120123091858/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/sir-william-osler Siro William Osler] - ''La Kanada Enciklopedio''
* [https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/ Biblioteko Osler, mallonga biografio de William Osler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419175754/https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/|date=April 19, 2022}} 
* {{Gutenberg author|id=660}} 
* [https://utmedhumanities.wordpress.com/2014/10/12/the-student-life-sir-william-osler/ La Eseo pri la Studenta Vivo de Osler ĉe ArtBeat] 
* [https://web.archive.org/web/20181217084823/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/aequessay.htm Aequanimitas] el la medicinaj arkivoj Alan Mason Chesney de la [[Universitato Johns Hopkins|medicinaj institucioj Johns Hopkins]] .
* [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1627.html Biografio ĉe WhoNamedIt.com]
* [https://web.archive.org/web/20100414153011/http://osler.co.uk/archived/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11:sir-william-osler&amp;catid=12:william-osler&amp;Itemid=24 Biografio de Osler House, Oksfordo, fokusante sur liaj Oksfordaj jaroj]
* [http://www.oslerhouse.com/ Osler House – Dundas – B&amp;B, kunvenoj, festadoj, ricevoj, retiriĝoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528234911/https://www.oslerhouse.com/|date=May 28, 2022}} 
* [https://web.archive.org/web/20070706203448/http://www.ontarioplaques.com/Plaques_STU/Plaque_Simcoe02.html Ontario-plakedoj — Siro William Osler]
* [https://web.archive.org/web/20181106135625/http://www.gtc.ox.ac.uk/about-gtc/osler-mcgovern-centre.html Centro Osler-McGovern] ĉe 13 Norham Gardens, posedata de Siro William Osler dum li enposteniĝis kiel  Regius Profesoro pri Medicino ĉe [[Universitato de Oksfordo]] (informoj de [[Kolegio Green Templeton|Green Templeton College, Oksfordo]] )
* [http://www.americanosler.org/ La Usona Osler-Societo]
* [http://www.osler.org.uk/ La Osler Klubo de Londono]
* [https://web.archive.org/web/20181226182709/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/osler150.htm Biografio, kronologio, bibliografio kaj rimedoj de Osler] (de Johns Hopkins )
* [https://www.systemofmedicine.com Systemofmedicine.com, Osleriana medicina eduka rimedo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717131903/https://systemofmedicine.com/|date=July 17, 2021}} 
* [https://web.archive.org/web/20071221225408/http://www.williamoslerhc.on.ca/ Sancentro William Osler]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Osler, William}}
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Kanadaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Patologoj]]
[[Kategorio:Historio de medicino]]</text>
      <sha1>5xfrsa3569pacljwgxwwihulxn6271i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393471</id>
      <parentid>9393441</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="ls0bd826acuwyalkdt2zbpgtxs4rj74" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' /ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://web.archive.org/web/20131216190843/http://profiles.nlm.nih.gov/GF Siro William Osler] en la ''Profiloj en Scienco'' de la [[Nacia biblioteko de Medicino (Usono)|Usona Nacia Biblioteko de Medicino]]
* 
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/sir-william-osler-collection Kolekto Siro William Osler] ĉe la Biblioteko Osler de la Historio de Medicino, [[Universitato McGill]]
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/harvey-cushing-fonds La Harvey Cushing Fonds] ĉe la Osler Biblioteko de la Historio de Medicino enhavas leterojn de Osler kompilitajn dum la verkado de la biografio de Cushing pri Osler.
* [https://digital.library.mcgill.ca/osler/index.php Fotokolekto de William Osler], Biblioteko Osler de la Historio de Medicino
* [https://web.archive.org/web/20120123091858/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/sir-william-osler Siro William Osler] - ''La Kanada Enciklopedio''
* [https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/ Biblioteko Osler, mallonga biografio de William Osler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419175754/https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/|date=April 19, 2022}} 
* {{Gutenberg author|id=660}} 
* [https://utmedhumanities.wordpress.com/2014/10/12/the-student-life-sir-william-osler/ La Eseo pri la Studenta Vivo de Osler ĉe ArtBeat] 
* [https://web.archive.org/web/20181217084823/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/aequessay.htm Aequanimitas] el la medicinaj arkivoj Alan Mason Chesney de la [[Universitato Johns Hopkins|medicinaj institucioj Johns Hopkins]] .
* [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1627.html Biografio ĉe WhoNamedIt.com]
* [https://web.archive.org/web/20100414153011/http://osler.co.uk/archived/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11:sir-william-osler&amp;catid=12:william-osler&amp;Itemid=24 Biografio de Osler House, Oksfordo, fokusante sur liaj Oksfordaj jaroj]
* [http://www.oslerhouse.com/ Osler House – Dundas – B&amp;B, kunvenoj, festadoj, ricevoj, retiriĝoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528234911/https://www.oslerhouse.com/|date=May 28, 2022}} 
* [https://web.archive.org/web/20070706203448/http://www.ontarioplaques.com/Plaques_STU/Plaque_Simcoe02.html Ontario-plakedoj — Siro William Osler]
* [https://web.archive.org/web/20181106135625/http://www.gtc.ox.ac.uk/about-gtc/osler-mcgovern-centre.html Centro Osler-McGovern] ĉe 13 Norham Gardens, posedata de Siro William Osler dum li enposteniĝis kiel  Regius Profesoro pri Medicino ĉe [[Universitato de Oksfordo]] (informoj de [[Kolegio Green Templeton]], [[Universitato de Oksfordo]])
* [http://www.americanosler.org/ La Usona Osler-Societo]
* [http://www.osler.org.uk/ La Osler Klubo de Londono]
* [https://web.archive.org/web/20181226182709/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/osler150.htm Biografio, kronologio, bibliografio kaj rimedoj de Osler] (de Johns Hopkins)
* [https://www.systemofmedicine.com Systemofmedicine.com, Osleriana medicina eduka rimedo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717131903/https://systemofmedicine.com/|date=July 17, 2021}} 
* [https://web.archive.org/web/20071221225408/http://www.williamoslerhc.on.ca/ Sancentro William Osler]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Osler, William}}
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Kanadaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Patologoj]]
[[Kategorio:Historio de medicino]]</text>
      <sha1>ls0bd826acuwyalkdt2zbpgtxs4rj74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393480</id>
      <parentid>9393471</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>influo</comment>
      <origin>9393480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7229" sha1="srp0m3zgn8w7iixpf0g294todqnzjr2" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' /ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.

== Influo ==
Siro William Osler ne nur estis fakulo pri [[Diagnozo|diagnozado]] de koraj, pulmaj kaj sangaj malsanoj, sed li ankaŭ iniciatis la disvolviĝon de medicino de lia tempo al la moderna medicino de nuntempo. Li estis la unua, kiu kombinis la fiziologian traktadon de paciento kun psikologia traktado kaj emfazis la gravecon de la mensa stato de paciento rilate al ilia resaniĝo.

: ''“Ne diru al mi, kian malsanon havas la paciento, sed klarigu al mi, kia paciento havas ĉi tiun malsanon!”'' 

Li tial ofte estas konsiderata la patro de [[psikosomatika medicino]]. Krome, li havis signifan influon sur la disvolviĝo de medicina edukado, ludante ŝlosilan rolon en la disvolviĝo de la postbakalaŭra trejnadsistemo por kuracistoj, kiu ankoraŭ validas nuntempe. Li ankaŭ certigis, ke pli da tempo estu asignita al pacientoprizorgo dum medicinaj studoj.

Per siaj multaj publikaĵoj, li fariĝis internacie respektata kuracisto kaj vastigis la ekzistantan scion de sia tempo en multaj malsamaj kampoj de klinika medicino.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://web.archive.org/web/20131216190843/http://profiles.nlm.nih.gov/GF Siro William Osler] en la ''Profiloj en Scienco'' de la [[Nacia biblioteko de Medicino (Usono)|Usona Nacia Biblioteko de Medicino]]
* 
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/sir-william-osler-collection Kolekto Siro William Osler] ĉe la Biblioteko Osler de la Historio de Medicino, [[Universitato McGill]]
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/harvey-cushing-fonds La Harvey Cushing Fonds] ĉe la Osler Biblioteko de la Historio de Medicino enhavas leterojn de Osler kompilitajn dum la verkado de la biografio de Cushing pri Osler.
* [https://digital.library.mcgill.ca/osler/index.php Fotokolekto de William Osler], Biblioteko Osler de la Historio de Medicino
* [https://web.archive.org/web/20120123091858/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/sir-william-osler Siro William Osler] - ''La Kanada Enciklopedio''
* [https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/ Biblioteko Osler, mallonga biografio de William Osler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419175754/https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/|date=April 19, 2022}} 
* {{Gutenberg author|id=660}} 
* [https://utmedhumanities.wordpress.com/2014/10/12/the-student-life-sir-william-osler/ La Eseo pri la Studenta Vivo de Osler ĉe ArtBeat] 
* [https://web.archive.org/web/20181217084823/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/aequessay.htm Aequanimitas] el la medicinaj arkivoj Alan Mason Chesney de la [[Universitato Johns Hopkins|medicinaj institucioj Johns Hopkins]] .
* [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1627.html Biografio ĉe WhoNamedIt.com]
* [https://web.archive.org/web/20100414153011/http://osler.co.uk/archived/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11:sir-william-osler&amp;catid=12:william-osler&amp;Itemid=24 Biografio de Osler House, Oksfordo, fokusante sur liaj Oksfordaj jaroj]
* [http://www.oslerhouse.com/ Osler House – Dundas – B&amp;B, kunvenoj, festadoj, ricevoj, retiriĝoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528234911/https://www.oslerhouse.com/|date=May 28, 2022}} 
* [https://web.archive.org/web/20070706203448/http://www.ontarioplaques.com/Plaques_STU/Plaque_Simcoe02.html Ontario-plakedoj — Siro William Osler]
* [https://web.archive.org/web/20181106135625/http://www.gtc.ox.ac.uk/about-gtc/osler-mcgovern-centre.html Centro Osler-McGovern] ĉe 13 Norham Gardens, posedata de Siro William Osler dum li enposteniĝis kiel  Regius Profesoro pri Medicino ĉe [[Universitato de Oksfordo]] (informoj de [[Kolegio Green Templeton]], [[Universitato de Oksfordo]])
* [http://www.americanosler.org/ La Usona Osler-Societo]
* [http://www.osler.org.uk/ La Osler Klubo de Londono]
* [https://web.archive.org/web/20181226182709/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/osler150.htm Biografio, kronologio, bibliografio kaj rimedoj de Osler] (de Johns Hopkins)
* [https://www.systemofmedicine.com Systemofmedicine.com, Osleriana medicina eduka rimedo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717131903/https://systemofmedicine.com/|date=July 17, 2021}} 
* [https://web.archive.org/web/20071221225408/http://www.williamoslerhc.on.ca/ Sancentro William Osler]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Osler, William}}
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Kanadaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Patologoj]]
[[Kategorio:Historio de medicino]]</text>
      <sha1>srp0m3zgn8w7iixpf0g294todqnzjr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393481</id>
      <parentid>9393480</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7746" sha1="4lhnf8wlk8trmxm6xiz0etzh3o33e19" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Siro William OSLER, 1-a Baroneto''' /ˈɒzlər/; naskita la 12-an de julio 1849, en Bond Head, Canada West (nun [[Ontario]]) - mortis la 29-an de decembro 1919, en [[Oksfordo]], [[Anglio]]) estis kanada [[kuracisto]].

Ĉirkaŭ la komenco de la 20-a jarcento, li estis la plej fama kuracisto en la [[anglalingvio]], kaj eĉ nuntempe li ofte estas nomata la patro de moderna medicino pro siaj pioniraj instrumetodoj.

Li estis unu el la &quot;Grandaj Kvar&quot; fondintoj de la Johns Hopkins Hospitalo. Osler kreis la unuan loĝejprogramon por speciala trejnado de kuracistoj. &lt;ref name=&quot;Big Four&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/about/history/history-of-jhh/founding-physicians.html|title=Johns Hopkins Medicine: The Founding Physicians|website=[[Johns Hopkins Hospital]]|access-date=May 30, 2014}}&lt;/ref&gt; Li ofte estas priskribita kiel la ''Patro de Moderna Medicino'' kaj unu el la &quot;plej grandaj diagnozistoj iam ajn uzantaj [[Stetoskopo|stetoskopon]]&quot;. &lt;ref name=&quot;Tuteur2&quot;&gt;{{cite web|url=http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|last=Tuteur|first=Amy|title=Listen to your patient|publisher=The Skeptical OB|date=November 19, 2008|access-date=April 9, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319170242/http://open.salon.com/blog/amytuteurmd/2008/11/19/listen_to_your_patient|archive-date=March 19, 2012|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Markel|first=Howard|date=July 3, 2012|title=An Anatomy of Addiction|publisher=Pantheon Books|isbn=978-1400078790|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202 202]|url=https://archive.org/details/isbn_9780375423307/page/202}}&lt;/ref&gt; Aldone al esti kuracisto, li estis [[Bibliofilio|bibliofilo]], historiisto, aŭtoro kaj fama praktika ŝerculo. Li pasie interesiĝis pri medicinaj bibliotekoj kaj [[historio de medicino]], fondinte la Societon pri Historio de Medicino (formale &quot;sekcio&quot;), ĉe la [[Reĝa Societo de Medicino (Britio)|Reĝa Societo de Medicino]], Londono. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Hunting|first=Penelope|year=2002|title=The history of the Royal Society of Medicine|publisher=Royal Society of Medicine Press|isbn=978-1853154973|location=London|oclc=47271565}}&lt;/ref&gt; Li ankaŭ estis instrumenta en la fondado de la Medicina Biblioteka Asocio de Granda Britio kaj Irlando, kaj la (Nordamerika) Asocio de Medicinaj Bibliotekistoj (poste la Medicina Biblioteka Asocio) kune kun tri aliaj homoj, inkluzive de [[:en:Margaret_Charlton|Margaret Charlton]], la medicina bibliotekistino de lia studuniversitato, [[Universitato McGill]]. Li lasis sian propran grandan bibliotekon pri historio de medicino al McGill, kie ĝi fariĝis la Biblioteko Osler.

== Influo ==
Siro William Osler ne nur estis fakulo pri [[Diagnozo|diagnozado]] de koraj, pulmaj kaj sangaj malsanoj, sed li ankaŭ iniciatis la disvolviĝon de medicino de lia tempo al la moderna medicino de nuntempo. Li estis la unua, kiu kombinis la fiziologian traktadon de paciento kun psikologia traktado kaj emfazis la gravecon de la mensa stato de paciento rilate al ilia resaniĝo.

: ''“Ne diru al mi, kian malsanon havas la paciento, sed klarigu al mi, kia paciento havas ĉi tiun malsanon!”'' 

Li tial ofte estas konsiderata la patro de [[psikosomatika medicino]]. Krome, li havis signifan influon sur la disvolviĝo de medicina edukado, ludante ŝlosilan rolon en la disvolviĝo de la postbakalaŭra trejnadsistemo por kuracistoj, kiu ankoraŭ validas nuntempe. Li ankaŭ certigis, ke pli da tempo estu asignita al pacientoprizorgo dum medicinaj studoj.

Per siaj multaj publikaĵoj, li fariĝis internacie respektata kuracisto kaj vastigis la ekzistantan scion de sia tempo en multaj malsamaj kampoj de klinika medicino.

La aforismo de Osler estas vaste konata:&lt;blockquote&gt;Novkuracisto preskribas dudek medikamentojn por ĉiu malsano; sperta kuracisto preskribas unu medikamenton por dudek malsanoj.&lt;/blockquote&gt;Oni povas aldoni kelkajn pli rimarkindajn aforismojn de William Osler:&lt;blockquote&gt;Unu el la ĉefaj taskoj de kuracisto estas instrui homojn ne preni medikamentojn&lt;/blockquote&gt;kaj&lt;blockquote&gt;Nia ĉefa tasko ne estas rigardi, kio kuŝas en la nebula nebulo en la distanco, sed fari tion, kio kuŝas rekte apud ni.&lt;/blockquote&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* [https://web.archive.org/web/20131216190843/http://profiles.nlm.nih.gov/GF Siro William Osler] en la ''Profiloj en Scienco'' de la [[Nacia biblioteko de Medicino (Usono)|Usona Nacia Biblioteko de Medicino]]
* 
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/sir-william-osler-collection Kolekto Siro William Osler] ĉe la Biblioteko Osler de la Historio de Medicino, [[Universitato McGill]]
* [https://archivalcollections.library.mcgill.ca/index.php/harvey-cushing-fonds La Harvey Cushing Fonds] ĉe la Osler Biblioteko de la Historio de Medicino enhavas leterojn de Osler kompilitajn dum la verkado de la biografio de Cushing pri Osler.
* [https://digital.library.mcgill.ca/osler/index.php Fotokolekto de William Osler], Biblioteko Osler de la Historio de Medicino
* [https://web.archive.org/web/20120123091858/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/sir-william-osler Siro William Osler] - ''La Kanada Enciklopedio''
* [https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/ Biblioteko Osler, mallonga biografio de William Osler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419175754/https://www.mcgill.ca/library/branches/osler/oslerbio/|date=April 19, 2022}} 
* {{Gutenberg author|id=660}} 
* [https://utmedhumanities.wordpress.com/2014/10/12/the-student-life-sir-william-osler/ La Eseo pri la Studenta Vivo de Osler ĉe ArtBeat] 
* [https://web.archive.org/web/20181217084823/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/aequessay.htm Aequanimitas] el la medicinaj arkivoj Alan Mason Chesney de la [[Universitato Johns Hopkins|medicinaj institucioj Johns Hopkins]] .
* [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/1627.html Biografio ĉe WhoNamedIt.com]
* [https://web.archive.org/web/20100414153011/http://osler.co.uk/archived/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=11:sir-william-osler&amp;catid=12:william-osler&amp;Itemid=24 Biografio de Osler House, Oksfordo, fokusante sur liaj Oksfordaj jaroj]
* [http://www.oslerhouse.com/ Osler House – Dundas – B&amp;B, kunvenoj, festadoj, ricevoj, retiriĝoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220528234911/https://www.oslerhouse.com/|date=May 28, 2022}} 
* [https://web.archive.org/web/20070706203448/http://www.ontarioplaques.com/Plaques_STU/Plaque_Simcoe02.html Ontario-plakedoj — Siro William Osler]
* [https://web.archive.org/web/20181106135625/http://www.gtc.ox.ac.uk/about-gtc/osler-mcgovern-centre.html Centro Osler-McGovern] ĉe 13 Norham Gardens, posedata de Siro William Osler dum li enposteniĝis kiel  Regius Profesoro pri Medicino ĉe [[Universitato de Oksfordo]] (informoj de [[Kolegio Green Templeton]], [[Universitato de Oksfordo]])
* [http://www.americanosler.org/ La Usona Osler-Societo]
* [http://www.osler.org.uk/ La Osler Klubo de Londono]
* [https://web.archive.org/web/20181226182709/http://www.medicalarchives.jhmi.edu/osler/osler150.htm Biografio, kronologio, bibliografio kaj rimedoj de Osler] (de Johns Hopkins)
* [https://www.systemofmedicine.com Systemofmedicine.com, Osleriana medicina eduka rimedo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717131903/https://systemofmedicine.com/|date=July 17, 2021}} 
* [https://web.archive.org/web/20071221225408/http://www.williamoslerhc.on.ca/ Sancentro William Osler]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Osler, William}}
[[Kategorio:Anglaj kanadanoj]]
[[Kategorio:Kanadaj kuracistoj]]
[[Kategorio:Patologoj]]
[[Kategorio:Historio de medicino]]</text>
      <sha1>4lhnf8wlk8trmxm6xiz0etzh3o33e19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prestipdezajnisto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945972</id>
    <redirect title="Dezajno de prestipo" />
    <revision>
      <id>9393457</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Dezajno de prestipo]]</comment>
      <origin>9393457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="b6q5x42nfdzhrtzmde08bhholb0172w" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[dezajno de prestipo]]</text>
      <sha1>b6q5x42nfdzhrtzmde08bhholb0172w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kompostisto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945973</id>
    <redirect title="Kompostado" />
    <revision>
      <id>9393461</id>
      <timestamp>2026-06-06T09:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Kompostado]]</comment>
      <origin>9393461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="sw5xy0fjys27u1amd15jo3dsmauuqc2" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Kompostado]]</text>
      <sha1>sw5xy0fjys27u1amd15jo3dsmauuqc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nigravosta trogono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945974</id>
    <revision>
      <id>9393469</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nigravosta trogono |koloro = pink |dosiero = Trogon melanurus.jpg |dosiero larĝo=200px  |priskribo de dosiero =  |dosiero2 =   |dosiero2 larĝo=200px  |priskribo de dosiero2 =   |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes'' |familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae'' |genro = ''[[Trogon]]'' |specio = '''Nigravosta trogono''' ''T. melanu...&quot;</comment>
      <origin>9393469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8360" sha1="qxsdsps89ccsofl0s8chr0n493o86ar" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Nigravosta trogono
|koloro = pink
|dosiero = Trogon melanurus.jpg
|dosiero larĝo=200px 
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 =  
|dosiero2 larĝo=200px 
|priskribo de dosiero2 =  
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes''
|familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae''
|genro = ''[[Trogon]]''
|specio = '''Nigravosta trogono''' ''T. melanurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2021 |title=''Trogon melanurus'' |article-number=e.T22736251A163895384 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22736251A163895384.en}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Trogon melanurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1838)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = 
|sinonimo = 
|vikispecio = ''Trogon melanurus''
|komunejo = ''Trogon melanurus''
|mapo de vivoteritorioj = Trogon melanurus map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Nigravosta trogono''' (''Trogon melanurus'') estas mezgranda birdo el la familio de [[Trogonedoj]]. Ĝi estas unu el 24 trogonaj specioj de la tipa genro ''[[Trogon]]'', la plej granda en la familio. Ĝi troviĝas en [[Panamo]] kaj norda duono de [[Sudameriko]].&lt;ref name=IOC11.2&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.2) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Julio 2021 |access-date=14 de Julio, 2021 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Nigravosta trogono havas tri subspeciojn laŭ la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC): nome la nomiga ''T. m. melanurus'', ''T. m. macroura'', ka ''T. m. eumorphus''. La [[Taksonomio Clements]] aldonas krome kvaran subspecion, ''T. m. occidentalis''. Kio estas nun la [[Ekvadora trogono]] (''T. mesurus'') estis ĝis komenco de la 2000-aj jaroj konsiderita alia subspecio. Subspecio de la [[Grizvosta trogono]] (''T. massena australis'') estas foje traktita kiel subspecio de la Nigravosta trogono, kaj oni sugestis, ke ''T. m. macroura'' estas aparta specio.&lt;ref name=IOC11.2/&gt;&lt;ref name=Clements&gt;Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2021. The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] Alirita la 25an de Aŭgusto, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SACClist&gt;Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Aŭgusto 2021. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Aŭgusto, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BTTR-BOW&gt;Collar, N. kaj G. M. Kirwan (2020). Black-tailed Trogon (''Trogon melanurus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.blttro1.01] Alirita la 26an de Oktobro, 2021&lt;/ref&gt;

[[File:Black-tailed Trogon (F).jpg|thumb|left|Ino de Nigravosta trogono]]
[[Image: Black-tailed_Trogon.png |left|thumb|Rezervejo San Francisco, Darieno - Panamo]]
==Aspekto==

The black-tailed trogon is {{convert|28|to|30|cm|in|abbr=on}} long and weighs {{convert|52|to|122|g|oz|sigfig=2|abbr=on}}. The male of the nominate subspecies has a yellow bill and a blackish face and throat with an orange-red ring around the eye. The crown, nape, upperparts, and breast are green. A white band separates the breast from the red belly and vent. The upperside of the tail is deep blue and the underside is slaty gray. The folded wing has fine [[vermiculation]] that looks gray at a distance. The female's [[maxilla]] is slaty. She is gray where the male is green, and the gray of the breast extends further into the upper belly. Instead of the orange-red ring around the eye there are white arcs before and after it. The male ''T. m. macroura''{{apostrophe}}s wing has coarser vermiculation than the nominate and the upper tail is more turquoise. Its wings and tail are longer. The male ''T. m. eumorphus'' is similar to the nominate, but its wings are darker, the tail bluer, and the white breast band narrower. ''T. m. occidentalis'' is indistinguishable from ''eumorphus''.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Distribuo kaj habitato==

The range of ''T. m. macroura'' is separate from that of the other subspecies. It is found in Panama east of the [[Canal Zone]] through northern [[Colombia]] into extreme northwestern [[Venezuela]]. The nominate ''T. m. melanurus'' is found from eastern Colombia through southern Venezuela and [[the Guianas]] and south in northeastern [[Brazil]] as far as [[Maranhão]] state. ''T. m. eumorphus'' is found south of ''melanurus'', from southern Colombia through eastern [[Ecuador]] and [[Peru]] into northern [[Bolivia]] and east into Amazonian Brazil. When treated separately, ''T. m. occidentalis'' is found in the [[São Paulo]] region of southeastern Brazil, but that area does not appear on the range maps of black-tailed trogon.&lt;ref name=IOC11.2/&gt;&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;&lt;ref name=Clements/&gt;&lt;ref name=eBird&gt;{{cite web |url=https://ebird.org/map/blttro1?neg=true&amp;env.minX=-83.89784621075282&amp;env.minY=-34.25196796916977&amp;env.maxX=-29.317768085752814&amp;env.maxY=12.7912102616311&amp;zh=true&amp;gp=false&amp;ev=Z&amp;mr=1-12&amp;bmo=1&amp;emo=12&amp;yr=all&amp;byr=1900&amp;eyr=2021 |title=Species Map: Black-tailed Trogon |author=&lt;!--Not stated--&gt; |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=October 26, 2021 }}&lt;/ref&gt;

The black-tailed trogon inhabits various landscapes in different parts of its large range. In Panama it occurs in the interior and edges of humid lowland and foothill forests, both [[primary forest|primary]] and [[secondary forest|secondary]]. In Venezuela and French Guiana it inhabits [[rainforest]]. In [[Amazonia]] it is found in several forest types including transitional and swamp forest, [[gallery forest]], and ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea]]'' forests. In Colombia west of the Andes it ranges as high as {{convert|2200|m|ft|abbr=on}} but is mostly much lower; east of the Andes it reaches only {{convert|500|m|ft|abbr=on}}. In Venezuela north of the [[Orinoco River]] it is found only below {{convert|100|m|ft|abbr=on}} but ranges up to {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} south of the river.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Kutimaro==
===Movoj===

The black-tailed trogon is resident throughout most of its range, but in Bolivia it is known to move seasonally between dry forest and lowland rainforest.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

===Manĝado===

The black-tailed trogon's diet includes a wide variety of insects, and also fruits and occasionally small amphibians and reptiles. It sometimes joins [[mixed-species foraging flock]]s in the canopy but also forages lower down.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

===Reproduktado===

The black-tailed trogon's breeding season varies widely across its large range, from March in Panama to September and October in Peru. It nests in cavities in arboreal [[termitaria]] and possibly in decayed trees, though the latter is not well documented. The clutch size is two or three eggs.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

{{birdsong|url=https://www.xeno-canto.org/species/Trogon-melanurus |species=Nigravosta trogono}}
==Statuso==

The [[IUCN]] has assessed the black-tailed trogon as being of Least Concern. It has a very large range, and though its population has not been quantified it is believed to be stable.&lt;ref name=IUCN/&gt; It is generally common throughout its range.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}
*{{cite book | title = The Helm Dictionary of Scientific Names | url = https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | first = James A. | last = Jobling | year = 2010 | location = London, UK | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 }}

==Eksteraj ligiloj==


{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[kategorio:Trogonedoj]]
[[kategorio:Neotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdoj de Paramo]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Brazilo]]</text>
      <sha1>qxsdsps89ccsofl0s8chr0n493o86ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393476</id>
      <parentid>9393469</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aspekto */</comment>
      <origin>9393476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8399" sha1="t3f352378ccgefb1ju8jojw4iai8yln" xml:space="preserve">{{redaktata}}
{{Taksonomio
|nomo = Nigravosta trogono
|koloro = pink
|dosiero = Trogon melanurus.jpg
|dosiero larĝo=200px 
|priskribo de dosiero = 
|dosiero2 =  
|dosiero2 larĝo=200px 
|priskribo de dosiero2 =  
|regno = [[Animaloj]] ''Animalia''
|filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata''
|klaso = [[Birdoj]] ''Aves''
|ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes''
|familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae''
|genro = ''[[Trogon]]''
|specio = '''Nigravosta trogono''' ''T. melanurus'' 
|statuso = LC
| statuso_sistemo = IUCN3.1
| statuso_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2021 |title=''Trogon melanurus'' |article-number=e.T22736251A163895384 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22736251A163895384.en}}&lt;/ref&gt;
|dunomo = ''Trogon melanurus''
|dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1838)
|specioj de subdivizio = Subspecioj
|subdivizio2 = 
|sinonimo = 
|vikispecio = ''Trogon melanurus''
|komunejo = ''Trogon melanurus''
|mapo de vivoteritorioj = Trogon melanurus map.svg
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La '''Nigravosta trogono''' (''Trogon melanurus'') estas mezgranda birdo el la familio de [[Trogonedoj]]. Ĝi estas unu el 24 trogonaj specioj de la tipa genro ''[[Trogon]]'', la plej granda en la familio. Ĝi troviĝas en [[Panamo]] kaj norda duono de [[Sudameriko]].&lt;ref name=IOC11.2&gt;{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.2) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Julio 2021 |access-date=14 de Julio, 2021 }}&lt;/ref&gt;

==Taksonomio kaj sistematiko==
La Nigravosta trogono havas tri subspeciojn laŭ la [[Internacia Ornitologia Komitato]] (IOC): nome la nomiga ''T. m. melanurus'', ''T. m. macroura'', ka ''T. m. eumorphus''. La [[Taksonomio Clements]] aldonas krome kvaran subspecion, ''T. m. occidentalis''. Kio estas nun la [[Ekvadora trogono]] (''T. mesurus'') estis ĝis komenco de la 2000-aj jaroj konsiderita alia subspecio. Subspecio de la [[Grizvosta trogono]] (''T. massena australis'') estas foje traktita kiel subspecio de la Nigravosta trogono, kaj oni sugestis, ke ''T. m. macroura'' estas aparta specio.&lt;ref name=IOC11.2/&gt;&lt;ref name=Clements&gt;Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2021. The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. Elŝutita el [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/download/] Alirita la 25an de Aŭgusto, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SACClist&gt;Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Aŭgusto 2021. ''A classification of the bird species of South America''. [[American Ornithological Society]]. [https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm] Alirita la 24an de Aŭgusto, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BTTR-BOW&gt;Collar, N. kaj G. M. Kirwan (2020). Black-tailed Trogon (''Trogon melanurus''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.blttro1.01] Alirita la 26an de Oktobro, 2021&lt;/ref&gt;

[[File:Black-tailed Trogon (F).jpg|thumb|left|Ino de Nigravosta trogono]]
[[Image: Black-tailed_Trogon.png |left|thumb|Rezervejo San Francisco, Darieno - Panamo]]
==Aspekto==
La nigravosta trogono estas 28 ĝis 30 cm longa kaj pezas 52 ĝis 122 g. La masklo de la nomiga subspecio havas flavan bekon kaj nigrecajn vizaĝon kaj gorĝon kun oranĝruĝa ringo ĉirkaŭ la okulo. La krono, nuko, supraj partoj kaj brusto estas verdaj. Blanka bendo apartigas la bruston de la ruĝaj ventro kaj pugareo. La supra flanko de la vosto estas profunde blua kaj la malsupra flanko estas ardezgriza. La faldita flugilo havas fajnan vermikulecon, kiu aspektas griza de malproksime. La supra [[makzelo]] de la ino estas ardezkolora. Ŝi estas griza kie la masklo estas verda, kaj la grizo de la brusto etendiĝas pli en la supran ventron. Anstataŭ la oranĝruĝa ringo ĉirkaŭ la okulo estas blankaj arkoj antaŭ kaj post ĝi. La flugilo de la masklo ''T. m. macroura'' havas pli krudan vermikulecon ol la nomiga kaj la supra vosto estas pli turkiskolora. Ĝiaj flugiloj kaj vosto estas pli longaj. La masklo ''T. m. eumorphus'' similas al la nomiga subspecio, sed ĝiaj flugiloj estas pli malhelaj, la vosto pli blua, kaj la blanka brustobendo pli mallarĝa. ''T. m. occidentalis'' estas nedistingebla de ''eumorphus''.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Distribuo kaj habitato==

The range of ''T. m. macroura'' is separate from that of the other subspecies. It is found in Panama east of the [[Canal Zone]] through northern [[Colombia]] into extreme northwestern [[Venezuela]]. The nominate ''T. m. melanurus'' is found from eastern Colombia through southern Venezuela and [[the Guianas]] and south in northeastern [[Brazil]] as far as [[Maranhão]] state. ''T. m. eumorphus'' is found south of ''melanurus'', from southern Colombia through eastern [[Ecuador]] and [[Peru]] into northern [[Bolivia]] and east into Amazonian Brazil. When treated separately, ''T. m. occidentalis'' is found in the [[São Paulo]] region of southeastern Brazil, but that area does not appear on the range maps of black-tailed trogon.&lt;ref name=IOC11.2/&gt;&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;&lt;ref name=Clements/&gt;&lt;ref name=eBird&gt;{{cite web |url=https://ebird.org/map/blttro1?neg=true&amp;env.minX=-83.89784621075282&amp;env.minY=-34.25196796916977&amp;env.maxX=-29.317768085752814&amp;env.maxY=12.7912102616311&amp;zh=true&amp;gp=false&amp;ev=Z&amp;mr=1-12&amp;bmo=1&amp;emo=12&amp;yr=all&amp;byr=1900&amp;eyr=2021 |title=Species Map: Black-tailed Trogon |author=&lt;!--Not stated--&gt; |publisher=Cornell Lab of Ornithology |access-date=October 26, 2021 }}&lt;/ref&gt;

The black-tailed trogon inhabits various landscapes in different parts of its large range. In Panama it occurs in the interior and edges of humid lowland and foothill forests, both [[primary forest|primary]] and [[secondary forest|secondary]]. In Venezuela and French Guiana it inhabits [[rainforest]]. In [[Amazonia]] it is found in several forest types including transitional and swamp forest, [[gallery forest]], and ''[[Forest#Tropical moist|terra firme]]'' and ''[[Várzea forest|várzea]]'' forests. In Colombia west of the Andes it ranges as high as {{convert|2200|m|ft|abbr=on}} but is mostly much lower; east of the Andes it reaches only {{convert|500|m|ft|abbr=on}}. In Venezuela north of the [[Orinoco River]] it is found only below {{convert|100|m|ft|abbr=on}} but ranges up to {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} south of the river.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Kutimaro==
===Movoj===

The black-tailed trogon is resident throughout most of its range, but in Bolivia it is known to move seasonally between dry forest and lowland rainforest.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

===Manĝado===

The black-tailed trogon's diet includes a wide variety of insects, and also fruits and occasionally small amphibians and reptiles. It sometimes joins [[mixed-species foraging flock]]s in the canopy but also forages lower down.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

===Reproduktado===

The black-tailed trogon's breeding season varies widely across its large range, from March in Panama to September and October in Peru. It nests in cavities in arboreal [[termitaria]] and possibly in decayed trees, though the latter is not well documented. The clutch size is two or three eggs.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

{{birdsong|url=https://www.xeno-canto.org/species/Trogon-melanurus |species=Nigravosta trogono}}
==Statuso==

The [[IUCN]] has assessed the black-tailed trogon as being of Least Concern. It has a very large range, and though its population has not been quantified it is believed to be stable.&lt;ref name=IUCN/&gt; It is generally common throughout its range.&lt;ref name=BTTR-BOW/&gt;

==Referencoj==
{{Referencoj}}
*{{cite book | title = The Helm Dictionary of Scientific Names | url = https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | first = James A. | last = Jobling | year = 2010 | location = London, UK | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 }}

==Eksteraj ligiloj==


{{Birdoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[kategorio:Trogonedoj]]
[[kategorio:Neotropisa faŭno]]
[[Kategorio:Birdoj de Paramo]]
[[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]]
[[Kategorio:Birdoj de Brazilo]]</text>
      <sha1>t3f352378ccgefb1ju8jojw4iai8yln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trogon melanurus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945975</id>
    <redirect title="Nigravosta trogono" />
    <revision>
      <id>9393470</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kani</username>
        <id>670</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Nigravosta trogono]]</comment>
      <origin>9393470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="lnuhtdbhw4vthytarq2vsce737663fj" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Nigravosta trogono]]</text>
      <sha1>lnuhtdbhw4vthytarq2vsce737663fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historia muzeo de la franca-ĉina Amikeco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945976</id>
    <revision>
      <id>9393474</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benlupo</username>
        <id>63272</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Informkesto}}  La '''Historia muzeo de la franca-ĉina Amikeco''' (ĉine: 中国旅法勤工俭学蒙达尔纪纪念馆) situas en [[Montargis]] en la departemento Loiret, regiono Centre-Val de Loire.  La muzeon kreis la registaro de la [[provincoj de Ĉinio|ĉina provinco]] [[Hunano]], kiu aĉetis la konstruaĵon en la centro de Montargis en 2014&lt;&lt;ref&gt;&gt;https://cmhn.hypotheses.org/1055&lt;&lt;/ref&gt;&gt; kaj inaŭguris la muzeon la 27an de aŭgusto 2016&lt;&lt;ref&gt;&gt;https://www.lar...&quot;</comment>
      <origin>9393474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2021" sha1="oixc511ldsajdcyp25h0f77xh76pbop" xml:space="preserve">{{Informkesto}}

La '''Historia muzeo de la franca-ĉina Amikeco''' (ĉine: 中国旅法勤工俭学蒙达尔纪纪念馆) situas en [[Montargis]] en la departemento Loiret, regiono Centre-Val de Loire.

La muzeon kreis la registaro de la [[provincoj de Ĉinio|ĉina provinco]] [[Hunano]], kiu aĉetis la konstruaĵon en la centro de Montargis en 2014&lt;&lt;ref&gt;&gt;https://cmhn.hypotheses.org/1055&lt;&lt;/ref&gt;&gt; kaj inaŭguris la muzeon la 27an de aŭgusto 2016&lt;&lt;ref&gt;&gt;https://www.larep.fr/montargis-45200/actualites/le-musee-de-la-chine-ouvrira-le-27-aout-a-montargis_12015810/&lt;&lt;/ref&gt;&gt;.

La muzeo ĉefe festas la Labor-Studoj Movadon, kiu ebligis al pli ol 300 partoprenantoj veni al Montargis.

== Historio kaj kolektoj ==

La muzeo okupas tri ĉefajn etaĝojn de domo, en kiu pluraj ĉinaj studentoj loĝis dum la Laboro-Studoj-Movado, ĉe 15 rue Raymond-Tellier en la historia centro de Montargis.

Ĝi spuras la ĉinan ĉeeston en Montargis en la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj, komencante de decida kunveno la 16-an de novembro 1912, kiam la edukisto Li Shizeng (1881-1973) unuafoje persvadis la urban konsilantaron instigi la alvenon de ĉinaj studentoj.

Ĝi spuras la ĉinan ĉeeston en Montargis en la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj, komencante de decida kunveno la 16-an de novembro 1912, kie la edukisto [[Li Yuying|Li Shizeng]] (1881-1973) unuafoje persvadis la urban konsilantaron instigi la alvenon de ĉinaj studentoj.

La muzeo priskribas la restadojn en Montargis de pluraj eminentaj ĉinaj figuroj el la unua revolucia generacio, inkluzive de [[Deng Xiaoping]] (1904-1997) kaj [[Zhou Enlai]] (1898-1976), same kiel Cai Chang (1900-1990), Cai Hesen (1895-1931), Chen Yi (1901-1972), Li Fuchun (1900-1975), Li Weihan (1896-1984), Nie Rongzhen (1899-1992), Xiang Jingyu (1895-1928), kaj Zhao Shiyan (1901-1927), inter aliaj. Sekcio estas ankaŭ dediĉita al la rilatoj inter Ĉinio kaj Francio ekde la diplomatia agnosko de la Ĉina Popola Respubliko fare de la franca prezidanto Charles de Gaulle en 1964.


== Referencoj ==</text>
      <sha1>oixc511ldsajdcyp25h0f77xh76pbop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Altentrüdingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945977</id>
    <redirect title="Wassertrüdingen" />
    <revision>
      <id>9393516</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ThomasPusch</username>
        <id>1869</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Wassertrüdingen]]</comment>
      <origin>9393516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="gmtc8a0b2s7hgdb92rcjfkgzyxy2boy" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Wassertrüdingen]]</text>
      <sha1>gmtc8a0b2s7hgdb92rcjfkgzyxy2boy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dezajno de prestipo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945978</id>
    <revision>
      <id>9393519</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348117232|Type design]]&quot;</comment>
      <origin>9393519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="o2uzltnfgx8b5u12wjadqn24778xn6b" xml:space="preserve">
[[Dosiero:FontForge_2012.png|eta|250x250ra|[[FontForge]] estas malferma programaro por disvolvi ciferecajn tiparojn.]]
'''Tiparanĝo''' estas la arto kaj procezo de dezajnado de [[Tipara familio|tiparoj]]. Tio implikas desegni ĉiun literformon uzante koheran stilon. La bazaj konceptoj kaj dezajnaj variabloj estas priskribitaj sube.

Tiparo diferencas de aliaj manieroj de grafika produktado kiel [[manskribo]] kaj [[desegnado]], ĉar ĝi estas fiksa aro de alfanombraj signoj kun specifaj karakterizaĵoj uzeblaj ripete. Historie, ĉi tiuj estis fizikaj elementoj, nomataj [[Prestipo|&quot;prestipo&quot;]], metitaj en lignan kadron; modernaj tiparoj estas konservitaj kaj uzataj elektronike. Estas la arto de tipa dezajnisto disvolvi plaĉan kaj funkcian tiparon. Kontraste, estas la tasko de la [[tipografo]] (aŭ [[Kompostado|kompostisto]]) aranĝi paĝon uzante tiparon taŭgan por la verko presata aŭ montrota.

Tipardesegnistoj uzas la bazajn konceptojn de strekoj, nombriloj, korpoj kaj strukturaj grupoj dum la dezajnado de tiparoj. Ekzistas ankaŭ variabloj&amp;nbsp;kiujn tipardesegnistoj konsideras dum kreado de tiparoj. Ĉi tiuj dezajnaj variabloj estas stilo, pezo, kontrasto, larĝo, sinteno kaj minuskleco.

== Vidu ankaŭ ==

* [[Tipara familio|tiparo]]
* [[Grafika fasonado|grafika dezajno]]
[[Kategorio:Komunika dezajno]]
[[Kategorio:Tipografio]]
[[Kategorio:Grafika fasonado]]</text>
      <sha1>o2uzltnfgx8b5u12wjadqn24778xn6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393520</id>
      <parentid>9393519</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="izetawwtm8yaowhxjnkdb47s2dzjwhc" xml:space="preserve">
[[Dosiero:FontForge_2012.png|eta|250x250ra|[[FontForge]] estas malferma programaro por disvolvi ciferecajn tiparojn.]]
'''Tiparanĝo''' estas la arto kaj procezo de dezajnado de [[Tipara familio|tiparoj]]. Tio implikas desegni ĉiun literformon uzante koheran stilon. La bazaj konceptoj kaj dezajnaj variabloj estas priskribitaj sube.

Tiparo diferencas de aliaj manieroj de grafika produktado kiel manskribo kaj [[desegnado]], ĉar ĝi estas fiksa aro de alfanombraj signoj kun specifaj karakterizaĵoj uzeblaj ripete. Historie, ĉi tiuj estis fizikaj elementoj, nomataj [[Prestipo|&quot;prestipo&quot;]], metitaj en lignan kadron; modernaj tiparoj estas konservitaj kaj uzataj elektronike. Estas la arto de tipa dezajnisto disvolvi plaĉan kaj funkcian tiparon. Kontraste, estas la tasko de la [[tipografo]] (aŭ [[Kompostado|kompostisto]]) aranĝi paĝon uzante tiparon taŭgan por la verko presata aŭ montrota.

Tipardesegnistoj uzas la bazajn konceptojn de strekoj, nombriloj, korpoj kaj strukturaj grupoj dum la dezajnado de tiparoj. Ekzistas ankaŭ variabloj&amp;nbsp;kiujn tipardesegnistoj konsideras dum kreado de tiparoj. Ĉi tiuj dezajnaj variabloj estas stilo, pezo, kontrasto, larĝo, sinteno kaj minuskleco.

== Vidu ankaŭ ==
{{Projektoj}}
* [[Tipara familio|tiparo]]
* [[Grafika fasonado|grafika dezajno]]
[[Kategorio:Komunika dezajno]]
[[Kategorio:Tipografio]]
[[Kategorio:Grafika fasonado]]</text>
      <sha1>izetawwtm8yaowhxjnkdb47s2dzjwhc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Richard Adams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945979</id>
    <revision>
      <id>9393523</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357840427|Richard Adams]]&quot;</comment>
      <origin>9393523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="kerf2j5q62lm7d6wef93n5fdnz310rd" xml:space="preserve">
'''Richard George ADAMS''' (naskiĝis la 9-an de majo 1920 en [[Newbury]], [[Anglio]] - mortis la 24-an de decembro 2016 en [[Oksfordo]]) estis angla verkisto, romanisto. Li estas plej konata pro sia debuta romano ''[[Watership Down]]'', kiu atingis internacian agnoskon. Liaj aliaj verkoj inkluzivis ''Maia'', ''Shardik'' kaj ''The Plague Dogs''. Li studis [[Moderna epoko|Modernan Historion]] ĉe Worcester College, Oksfordo, antaŭ ol servi en la Brita Armeo dum la Dua Mondmilito. Post kompletigo de siaj studoj, li aliĝis al la Brita Ŝtatservo. En 1974, du jarojn post la publikigo ''de Watership Down'', Adams fariĝis plentempa verkisto.&lt;ref name=&quot;Structo talks to Richard Adams2&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://structomagazine.co.uk/interviews/richard-adams/|title=Structo talks to Richard Adams|magazine=Structo|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|author=McFadden, Robert D.|title=Richard Adams, Whose Novel 'Watership Down' Became a Phenomenon, Dies at 96|date=27 December 2016|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/12/27/arts/richard-adams-author-of-watership-down-dies-at-96.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;

* {{IMDb nomo|0011293}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=7HYeh8kxLCA Jungian analyst Vera von der Heydt interviewed by novelist Richard Adams in 1978 - CG Jung Institute of Los Angeles]
* [https://web.archive.org/web/20130430061633/http://www.wreckingballpress.com/authors/radams.php Richard Adams at Wrecking Ball Press]
* [https://www.bbc.co.uk/programmes/p009mt00 Richard Adams's Desert Island Discs appearance - la 5-an de novembro 1977]
[[Kategorio:Anglaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Lingvokreintoj]]</text>
      <sha1>kerf2j5q62lm7d6wef93n5fdnz310rd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393525</id>
      <parentid>9393523</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1828" sha1="glazy183s01oux9o44e34t255l5l2lg" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Richard George ADAMS''' (naskiĝis la 9-an de majo 1920 en [[Newbury]], [[Anglio]] - mortis la 24-an de decembro 2016 en [[Oksfordo]]) estis angla verkisto, romanisto. Li estas plej konata pro sia debuta romano ''[[Watership Down]]'', kiu atingis internacian agnoskon. Liaj aliaj verkoj inkluzivis ''Maia'', ''Shardik'' kaj ''The Plague Dogs''. Li studis [[Moderna epoko|Modernan Historion]] ĉe Worcester College, Oksfordo, antaŭ ol servi en la Brita Armeo dum la Dua Mondmilito. Post kompletigo de siaj studoj, li aliĝis al la Brita Ŝtatservo. En 1974, du jarojn post la publikigo ''de Watership Down'', Adams fariĝis plentempa verkisto.&lt;ref name=&quot;Structo talks to Richard Adams2&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://structomagazine.co.uk/interviews/richard-adams/|title=Structo talks to Richard Adams|magazine=Structo|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|author=McFadden, Robert D.|title=Richard Adams, Whose Novel 'Watership Down' Became a Phenomenon, Dies at 96|date=27 December 2016|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/12/27/arts/richard-adams-author-of-watership-down-dies-at-96.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{IMDb nomo|0011293}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=7HYeh8kxLCA Jungian analyst Vera von der Heydt interviewed by novelist Richard Adams in 1978 - CG Jung Institute of Los Angeles]
* [https://web.archive.org/web/20130430061633/http://www.wreckingballpress.com/authors/radams.php Richard Adams at Wrecking Ball Press]
* [https://www.bbc.co.uk/programmes/p009mt00 Richard Adams's Desert Island Discs appearance - la 5-an de novembro 1977]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Adams, Richard}}
[[Kategorio:Anglaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Lingvokreintoj]]</text>
      <sha1>glazy183s01oux9o44e34t255l5l2lg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393527</id>
      <parentid>9393525</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="4xj64myj8ui7ib1q8yfkbs49djjq1m3" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Richard George ADAMS''' (naskiĝis la 9-an de majo 1920 en [[Newbury]], [[Anglio]] - mortis la 24-an de decembro 2016 en [[Oksfordo]]) estis angla verkisto, romanisto. Li estas plej konata pro sia debuta romano ''[[Watership Down]]'', kiu atingis internacian agnoskon. Liaj aliaj verkoj inkluzivis ''Maia'', ''Shardik'' kaj ''The Plague Dogs''. Li studis [[Moderna epoko|Modernan Historion]] ĉe Worcester College, Oksfordo, antaŭ ol servi en la Brita Armeo dum la Dua Mondmilito. Post kompletigo de siaj studoj, li aliĝis al la Brita Ŝtatservo. En 1974, du jarojn post la publikigo ''de Watership Down'', Adams fariĝis plentempa verkisto.&lt;ref name=&quot;Structo talks to Richard Adams2&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://structomagazine.co.uk/interviews/richard-adams/|title=Structo talks to Richard Adams|magazine=Structo|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|author=McFadden, Robert D.|title=Richard Adams, Whose Novel 'Watership Down' Became a Phenomenon, Dies at 96|date=27 December 2016|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/12/27/arts/richard-adams-author-of-watership-down-dies-at-96.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;

== Verkaro ==

* ''[[:en:Watership_Down|Watership Down]]'' (1972) {{ISBN|978-0-7432-7770-9}}
* ''[[:en:Shardik|Shardik]]'' (1974) {{ISBN|978-0-380-00516-1}}
* ''Nature Through the Seasons'' (1975) {{ISBN|978-0-7226-5007-3}}
* ''The Tyger Voyage'' (1976) {{ISBN|978-0-394-40796-8}}, kune kun [[:en:Nicola_Bayley|Nicola Bayley]] (reprinted 2013, [[:en:David_R._Godine,_Publisher|David R. Godine, Publisher]], {{ISBN|978-1-56792-491-6}})
* ''[[:en:The_Plague_Dogs_(novel)|The Plague Dogs]]'' (1977) {{ISBN|978-0-345-49402-3}}
* ''[[:en:The_Ship's_Cat|The Ship's Cat]]'' (1977, text of [[:en:Picture_book|picture book]] ilustrita de [[:en:Alan_Aldridge|Alan Aldridge]]) {{ISBN|978-0-394-42334-0}}
* ''Nature Day and Night'' (1978) {{ISBN|0-7226-5359-X}} (kune kun [[:en:M._D._Hooper|M. D. Hooper]])
* ''[[:en:The_Girl_in_a_Swing_(novel)|The Girl in a Swing]]'' (1980) {{ISBN|978-0-7139-1407-8}}
* ''The Iron Wolf and Other Stories'' (1980). koloraj ilustraĵoj de [[:en:Yvonne_Gilbert|Yvonne Gilbert]], nigrablankaj ilustraĵoj de Jennifer Campbell. {{ISBN|978-0-517-40375-4}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&amp;#x20;[[:en:Special:BookSources/978-0-517-40375-4|&lt;bdi&gt;978-0-517-40375-4&lt;/bdi&gt;]]
* ''The Legend of Te Tuna'' (1982), [[:en:Sylvester_&amp;_Orphanos|Sylvester &amp; Orphanos]], {{ISBN|978-0-283-99393-0}}
* ''Voyage Through the Antarctic'' (1982 kune kun [[:en:Ronald_Lockley|Ronald Lockley]]), [[:en:Allen_Lane|Allen Lane]] {{ISBN|0-7139-1396-7}}
* ''[[:en:Maia_(novel)|Maia]]'' (1984) {{ISBN|978-0-517-62993-2}}
* ''A Nature Diary'' (1985)  {{ISBN|0-670-80105-4}}, {{ISBN|978-0-670-80105-3}}
* ''The Bureaucats'' (1985) {{ISBN|0-670-80120-8}}, {{ISBN|978-0-670-80120-6}}
* ''[[:en:Traveller_(novel)|Traveller]]'' (1988) {{ISBN|978-0-394-57055-6}}
* ''The Day Gone By'' (membiografio) (1990) {{ISBN|978-0-679-40117-9}}
* ''[[:en:Tales_from_Watership_Down|Tales from Watership Down]]'' (kolekto de ligitaj rakontoj) (1996) {{ISBN|978-0-380-72934-0}}
* ''The Outlandish Knight'' (1999) {{ISBN|978-0-7278-7033-9}}
* ''Daniel'' (2006) {{ISBN|1-903110-37-8}}
* &quot;Leopard Aware&quot;&lt;ref name=&quot;Blezard&quot;&gt;{{cite news|author=Blezard, Paul|title=Richard Adams: Forever animated by the life of animals|date=15 May 2010|newspaper=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/richard-adams-forever-animated-by-the-life-of-animals-1974572.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt; in ''Gentle Footprints'' (2010) {{ISBN|978-1-907335-04-4}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{IMDb nomo|0011293}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=7HYeh8kxLCA Jungian analyst Vera von der Heydt interviewed by novelist Richard Adams in 1978 - CG Jung Institute of Los Angeles]
* [https://web.archive.org/web/20130430061633/http://www.wreckingballpress.com/authors/radams.php Richard Adams at Wrecking Ball Press]
* [https://www.bbc.co.uk/programmes/p009mt00 Richard Adams's Desert Island Discs appearance - la 5-an de novembro 1977]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Adams, Richard}}
[[Kategorio:Anglaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Lingvokreintoj]]</text>
      <sha1>4xj64myj8ui7ib1q8yfkbs49djjq1m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393528</id>
      <parentid>9393527</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="6w97qu653qg765rus5zm27bocnokkmz" xml:space="preserve">{{Informkesto verkisto}}

'''Richard George ADAMS''' (naskiĝis la 9-an de majo 1920 en [[Newbury]], [[Anglio]] - mortis la 24-an de decembro 2016 en [[Oksfordo]]) estis angla verkisto, romanisto. Lia romano ''[[Watership Down]]'' (1972), pri grupo de sovaĝaj [[Kuniklo|kunikloj]] serĉantaj novan hejmon, fariĝis tutmonda furorlibro.

Liaj aliaj verkoj inkluzivis ''Maia'', ''Shardik'' kaj ''The Plague Dogs''. Li studis [[Moderna epoko|Modernan Historion]] ĉe Worcester College, Oksfordo, antaŭ ol servi en la Brita Armeo dum la Dua Mondmilito. Post kompletigo de siaj studoj, li aliĝis al la Brita Ŝtatservo. En 1974, du jarojn post la publikigo ''de Watership Down'', Adams fariĝis plentempa verkisto.&lt;ref name=&quot;Structo talks to Richard Adams2&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://structomagazine.co.uk/interviews/richard-adams/|title=Structo talks to Richard Adams|magazine=Structo|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|author=McFadden, Robert D.|title=Richard Adams, Whose Novel 'Watership Down' Became a Phenomenon, Dies at 96|date=27 December 2016|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/12/27/arts/richard-adams-author-of-watership-down-dies-at-96.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt;

== Verkaro ==

* ''[[:en:Watership_Down|Watership Down]]'' (1972) {{ISBN|978-0-7432-7770-9}}
* ''[[:en:Shardik|Shardik]]'' (1974) {{ISBN|978-0-380-00516-1}}
* ''Nature Through the Seasons'' (1975) {{ISBN|978-0-7226-5007-3}}
* ''The Tyger Voyage'' (1976) {{ISBN|978-0-394-40796-8}}, kune kun [[:en:Nicola_Bayley|Nicola Bayley]] (reeldonita 2013, [[:en:David_R._Godine,_Publisher|David R. Godine, eldonisto]], {{ISBN|978-1-56792-491-6}})
* ''[[:en:The_Plague_Dogs_(novel)|The Plague Dogs]]'' (1977) {{ISBN|978-0-345-49402-3}}
* ''[[:en:The_Ship's_Cat|The Ship's Cat]]'' (1977, text of [[:en:Picture_book|picture book]] ilustrita de [[:en:Alan_Aldridge|Alan Aldridge]]) {{ISBN|978-0-394-42334-0}}
* ''Nature Day and Night'' (1978) {{ISBN|0-7226-5359-X}} (kune kun [[:en:M._D._Hooper|M. D. Hooper]])
* ''[[:en:The_Girl_in_a_Swing_(novel)|The Girl in a Swing]]'' (1980) {{ISBN|978-0-7139-1407-8}}
* ''The Iron Wolf and Other Stories'' (1980). koloraj ilustraĵoj de [[:en:Yvonne_Gilbert|Yvonne Gilbert]], nigrablankaj ilustraĵoj de Jennifer Campbell. {{ISBN|978-0-517-40375-4}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&amp;#x20;[[:en:Special:BookSources/978-0-517-40375-4|&lt;bdi&gt;978-0-517-40375-4&lt;/bdi&gt;]]
* ''The Legend of Te Tuna'' (1982), [[:en:Sylvester_&amp;_Orphanos|Sylvester &amp; Orphanos]], {{ISBN|978-0-283-99393-0}}
* ''Voyage Through the Antarctic'' (1982 kune kun [[:en:Ronald_Lockley|Ronald Lockley]]), [[:en:Allen_Lane|Allen Lane]] {{ISBN|0-7139-1396-7}}
* ''[[:en:Maia_(novel)|Maia]]'' (1984) {{ISBN|978-0-517-62993-2}}
* ''A Nature Diary'' (1985)  {{ISBN|0-670-80105-4}}, {{ISBN|978-0-670-80105-3}}
* ''The Bureaucats'' (1985) {{ISBN|0-670-80120-8}}, {{ISBN|978-0-670-80120-6}}
* ''[[:en:Traveller_(novel)|Traveller]]'' (1988) {{ISBN|978-0-394-57055-6}}
* ''The Day Gone By'' (membiografio) (1990) {{ISBN|978-0-679-40117-9}}
* ''[[:en:Tales_from_Watership_Down|Tales from Watership Down]]'' (kolekto de ligitaj rakontoj) (1996) {{ISBN|978-0-380-72934-0}}
* ''The Outlandish Knight'' (1999) {{ISBN|978-0-7278-7033-9}}
* ''Daniel'' (2006) {{ISBN|1-903110-37-8}}
* &quot;Leopard Aware&quot;&lt;ref name=&quot;Blezard&quot;&gt;{{cite news|author=Blezard, Paul|title=Richard Adams: Forever animated by the life of animals|date=15 May 2010|newspaper=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/richard-adams-forever-animated-by-the-life-of-animals-1974572.html|access-date=10 July 2019}}&lt;/ref&gt; in ''Gentle Footprints'' (2010) {{ISBN|978-1-907335-04-4}}

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* {{IMDb nomo|0011293}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=7HYeh8kxLCA Jungian analyst Vera von der Heydt interviewed by novelist Richard Adams in 1978 - CG Jung Institute of Los Angeles]
* [https://web.archive.org/web/20130430061633/http://www.wreckingballpress.com/authors/radams.php Richard Adams at Wrecking Ball Press]
* [https://www.bbc.co.uk/programmes/p009mt00 Richard Adams's Desert Island Discs appearance - la 5-an de novembro 1977]
{{Bibliotekoj}}
{{Vivtempo|Adams, Richard}}
[[Kategorio:Anglaj porinfanaj verkistoj]]
[[Kategorio:Lingvokreintoj]]</text>
      <sha1>6w97qu653qg765rus5zm27bocnokkmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Richard George Adams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945980</id>
    <redirect title="Richard Adams" />
    <revision>
      <id>9393524</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Richard Adams]]</comment>
      <origin>9393524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="je5wai1kxems61pgji31khqgsxvp048" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Richard Adams]]</text>
      <sha1>je5wai1kxems61pgji31khqgsxvp048</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Federacia Universitato de Pernambuko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945981</id>
    <revision>
      <id>9393529</id>
      <timestamp>2026-06-06T10:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348377046|Federal University of Pernambuco]]&quot;</comment>
      <origin>9393529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2376" sha1="dtkpofwmvi9w1rj8rqihyr4am1ksrp8" xml:space="preserve">
'''Federacia Universitato de Pernambuko''' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|title=Federal University of Pernambuco – Ufpe|access-date=2008-09-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009231837/http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|archive-date=2007-10-09}}&lt;/ref&gt; ({{langx|pt|'''Universidade Federal de Pernambuco'''}}, akronime '''UFPE''') estas [[publika universitato]] en [[Recife]], [[Brazilo]], establita en 1946. UFPE havas 70 bakalaŭrajn kursojn kaj 175 postbakalaŭrajn kursojn. As of 2007, UFPE havis 35.000 studentojn kaj 2.000 profesorojn. La universitato havas tri kampusojn: [[Recife]], [[Vitória de Santo Antão]], kaj [[Caruaru]]. Ĝia ĉefa kampuso, Campus Reitor Joaquim Amazonas, situas en okcidenta [[Recife]], en la Cidade Universitária najbareco. La Recife Jurstudo, establita en 1827,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ufpe.br/ccj/sobre|title=Sobre - UFPE|website=www.ufpe.br|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930102011/https://www.ufpe.br/ccj/sobre|archive-date=2017-09-30}}&lt;/ref&gt; situas urbocentre.

UFPE rangas inter la plej bonaj brazilaj universitatoj, naŭe en la lando laŭ grandeco kaj scienca produktado, kaj sepe inter la federaciaj publikaj universitatoj. La Centro por Ekzakaj kaj Naturaj Sciencoj de UFPE konstante estas la plej forta laŭ esplora produktado en la universitato.

* La Programo pri Modernaj Endanĝerigitaj Arkivoj sponsoris ciferecigan klopodon entreprenitan de la Federacia Universitato de Pernambuko, kiu troveblas ĉe la kolekto [https://meap.library.ucla.edu/projects/captain-zuzinhas-band-2/ Frevo Music] tra la Biblioteko de UCLA.
* {{Oficiala retejo}} ({{En}})
* [http://www.ctg.ufpe.br Centro de Teknologio kaj Geosciencoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006021002/http://www.ctg.ufpe.br/|date=2006-10-06}} ({{Pt}})
* [http://www.ccb.ufpe.br/ Centro de Biologia Scienco de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021231814/http://www.ccb.ufpe.br/|date=2006-10-21}} ({{Pt}})
* [http://www.cin.ufpe.br/ Centro de Informadiko de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.df.ufpe.br/ Fizika Fakultato de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.areaii.ufpe.br/ Studentaj Matematikaj Sciencaj klasoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207094037/http://www.areaii.ufpe.br/|date=2008-12-07}} ({{Pt}})</text>
      <sha1>dtkpofwmvi9w1rj8rqihyr4am1ksrp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393531</id>
      <parentid>9393529</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2814" sha1="aqh96od7gcnpjge4vcp9h6t3drbhi70" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo       = 
|moto          = ''Virtus impavida''&lt;br&gt;Sentima virto
|lando         = 
|situo         = 
|establita     = 
|gviadanto     = 
|regiono-ISO   = BR
|mapo lokumilo = iso
|zomo          = 14
|retejo        =
}}
'''Federacia Universitato de Pernambuko''' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|title=Federal University of Pernambuco – Ufpe|access-date=2008-09-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009231837/http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|archive-date=2007-10-09}}&lt;/ref&gt; ({{lang-pt|'''Universidade Federal de Pernambuco'''}}, akronime '''UFPE''') estas [[publika universitato]] en [[Recife]], [[Brazilo]], establita en 1946. UFPE havas 70 bakalaŭrajn kursojn kaj 175 postbakalaŭrajn kursojn. As of 2007, UFPE havis 35.000 studentojn kaj 2.000 profesorojn. La universitato havas tri kampusojn: [[Recife]], [[Vitória de Santo Antão]], kaj [[Caruaru]]. Ĝia ĉefa kampuso, Campus Reitor Joaquim Amazonas, situas en okcidenta [[Recife]], en la Cidade Universitária najbareco. La Recife Jurstudo, establita en 1827,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ufpe.br/ccj/sobre|title=Sobre - UFPE|website=www.ufpe.br|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930102011/https://www.ufpe.br/ccj/sobre|archive-date=2017-09-30}}&lt;/ref&gt; situas urbocentre.

UFPE rangas inter la plej bonaj brazilaj universitatoj, naŭe en la lando laŭ grandeco kaj scienca produktado, kaj sepe inter la federaciaj publikaj universitatoj. La Centro por Ekzakaj kaj Naturaj Sciencoj de UFPE konstante estas la plej forta laŭ esplora produktado en la universitato.

* La Programo pri Modernaj Endanĝerigitaj Arkivoj sponsoris ciferecigan klopodon entreprenitan de la Federacia Universitato de Pernambuko, kiu troveblas ĉe la kolekto [https://meap.library.ucla.edu/projects/captain-zuzinhas-band-2/ Frevo Music] tra la Biblioteko de UCLA.
* {{Oficiala retejo}} ({{En}})
* [http://www.ctg.ufpe.br Centro de Teknologio kaj Geosciencoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006021002/http://www.ctg.ufpe.br/|date=2006-10-06}} ({{Pt}})
* [http://www.ccb.ufpe.br/ Centro de Biologia Scienco de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021231814/http://www.ccb.ufpe.br/|date=2006-10-21}} ({{Pt}})
* [http://www.cin.ufpe.br/ Centro de Informadiko de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.df.ufpe.br/ Fizika Fakultato de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.areaii.ufpe.br/ Studentaj Matematikaj Sciencaj klasoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207094037/http://www.areaii.ufpe.br/|date=2008-12-07}} ({{Pt}})
[[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Brazilaj universitatoj]]
[[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1946]]</text>
      <sha1>aqh96od7gcnpjge4vcp9h6t3drbhi70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393532</id>
      <parentid>9393531</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2901" sha1="sqemhjvioud5bsvazfn79kfuscdysri" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= 
|emblemo       = 
|moto          = ''Virtus impavida''&lt;br&gt;Sentima virto
|lando         = 
|situo         = 
|establita     = 
|gviadanto     = 
|regiono-ISO   = BR
|mapo lokumilo = iso
|zomo          = 13
|retejo        =
}}
'''Federacia Universitato de Pernambuko''' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|title=Federal University of Pernambuco – Ufpe|access-date=2008-09-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009231837/http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|archive-date=2007-10-09}}&lt;/ref&gt; ({{lang-pt|'''Universidade Federal de Pernambuco'''}}, akronime '''UFPE''') estas [[publika universitato]] en [[Recife]], [[Brazilo]], establita en 1946. UFPE havas 70 bakalaŭrajn kursojn kaj 175 postbakalaŭrajn kursojn. As of 2007, UFPE havis 35.000 studentojn kaj 2.000 profesorojn. La universitato havas tri kampusojn: [[Recife]], [[Vitória de Santo Antão]], kaj [[Caruaru]]. Ĝia ĉefa kampuso, Campus Reitor Joaquim Amazonas, situas en okcidenta [[Recife]], en la Cidade Universitária najbareco. La Recife Jurstudo, establita en 1827,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ufpe.br/ccj/sobre|title=Sobre - UFPE|website=www.ufpe.br|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930102011/https://www.ufpe.br/ccj/sobre|archive-date=2017-09-30}}&lt;/ref&gt; situas urbocentre.

UFPE rangas inter la plej bonaj brazilaj universitatoj, naŭe en la lando laŭ grandeco kaj scienca produktado, kaj sepe inter la federaciaj publikaj universitatoj. La Centro por Ekzakaj kaj Naturaj Sciencoj de UFPE konstante estas la plej forta laŭ esplora produktado en la universitato.

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* La Programo pri Modernaj Endanĝerigitaj Arkivoj sponsoris ciferecigan klopodon entreprenitan de la Federacia Universitato de Pernambuko, kiu troveblas ĉe la kolekto [https://meap.library.ucla.edu/projects/captain-zuzinhas-band-2/ Frevo Music] tra la Biblioteko de UCLA.
* {{Oficiala retejo}} ({{En}})
* [http://www.ctg.ufpe.br Centro de Teknologio kaj Geosciencoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006021002/http://www.ctg.ufpe.br/|date=2006-10-06}} ({{Pt}})
* [http://www.ccb.ufpe.br/ Centro de Biologia Scienco de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021231814/http://www.ccb.ufpe.br/|date=2006-10-21}} ({{Pt}})
* [http://www.cin.ufpe.br/ Centro de Informadiko de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.df.ufpe.br/ Fizika Fakultato de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.areaii.ufpe.br/ Studentaj Matematikaj Sciencaj klasoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207094037/http://www.areaii.ufpe.br/|date=2008-12-07}} ({{Pt}})
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Brazilaj universitatoj]]
[[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1946]]</text>
      <sha1>sqemhjvioud5bsvazfn79kfuscdysri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393540</id>
      <parentid>9393532</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3195" sha1="0gtwsyckcvsejgh3l6rjfv6oph8wdcd" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= Jura fakultato
|emblemo       = 
|moto          = ''Virtus impavida''&lt;br&gt;Sentima virto
|lando         = 
|situo         = 
|establita     = 
|gviadanto     = 
|regiono-ISO   = BR
|mapo lokumilo = iso
|zomo          = 13
|retejo        =
}}
'''Federacia Universitato de Pernambuko''' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|title=Federal University of Pernambuco – Ufpe|access-date=2008-09-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009231837/http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|archive-date=2007-10-09}}&lt;/ref&gt; ({{lang-pt|'''Universidade Federal de Pernambuco'''}}, akronime '''UFPE''') estas [[publika universitato]] en [[Recife]], [[Brazilo]], establita en 1946. UFPE havas 70 bakalaŭrajn kursojn kaj 175 postbakalaŭrajn kursojn. As of 2007, UFPE havis 35.000 studentojn kaj 2.000 profesorojn. La universitato havas tri kampusojn: [[Recife]], [[Vitória de Santo Antão]], kaj [[Caruaru]]. Ĝia ĉefa kampuso, Campus Reitor Joaquim Amazonas, situas en okcidenta [[Recife]], en la Cidade Universitária najbareco. La Recife Jurstudo, establita en 1827,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ufpe.br/ccj/sobre|title=Sobre - UFPE|website=www.ufpe.br|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930102011/https://www.ufpe.br/ccj/sobre|archive-date=2017-09-30}}&lt;/ref&gt; situas urbocentre.

UFPE rangas inter la plej bonaj brazilaj universitatoj, naŭe en la lando laŭ grandeco kaj scienca produktado, kaj sepe inter la federaciaj publikaj universitatoj. La Centro por Ekzakaj kaj Naturaj Sciencoj de UFPE konstante estas la plej forta laŭ esplora produktado en la universitato.

== Esperanto ==
La 7-a volumo de la faka revuo ''[[Geologio internacia]]'' estis eldonita kunlabore de [[Pernambuka Esperanto-Asocio]] kaj Geologia Departemento de la Federacia Universitato de Pernambuko en Recifo en 1987.

=== Esperantistoj ===

* [[Jannes Markus Mabesoone]]
*

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* La Programo pri Modernaj Endanĝerigitaj Arkivoj sponsoris ciferecigan klopodon entreprenitan de la Federacia Universitato de Pernambuko, kiu troveblas ĉe la kolekto [https://meap.library.ucla.edu/projects/captain-zuzinhas-band-2/ Frevo Music] tra la Biblioteko de UCLA.
* {{Oficiala retejo}} ({{En}})
* [http://www.ctg.ufpe.br Centro de Teknologio kaj Geosciencoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006021002/http://www.ctg.ufpe.br/|date=2006-10-06}} ({{Pt}})
* [http://www.ccb.ufpe.br/ Centro de Biologia Scienco de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021231814/http://www.ccb.ufpe.br/|date=2006-10-21}} ({{Pt}})
* [http://www.cin.ufpe.br/ Centro de Informadiko de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.df.ufpe.br/ Fizika Fakultato de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.areaii.ufpe.br/ Studentaj Matematikaj Sciencaj klasoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207094037/http://www.areaii.ufpe.br/|date=2008-12-07}} ({{Pt}})
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Brazilaj universitatoj]]
[[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1946]]</text>
      <sha1>0gtwsyckcvsejgh3l6rjfv6oph8wdcd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393542</id>
      <parentid>9393540</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>/* Esperantistoj */</comment>
      <origin>9393542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="1pri53a9jakhzl9wxi67m2gr812y4f3" xml:space="preserve">{{Informkesto universitato
|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}}
|bildopriskribo= Jura fakultato
|emblemo       = 
|moto          = ''Virtus impavida''&lt;br&gt;Sentima virto
|lando         = 
|situo         = 
|establita     = 
|gviadanto     = 
|regiono-ISO   = BR
|mapo lokumilo = iso
|zomo          = 13
|retejo        =
}}
'''Federacia Universitato de Pernambuko''' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|title=Federal University of Pernambuco – Ufpe|access-date=2008-09-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009231837/http://www.ufpe.br/decart/sscourses.htm|archive-date=2007-10-09}}&lt;/ref&gt; ({{lang-pt|'''Universidade Federal de Pernambuco'''}}, akronime '''UFPE''') estas [[publika universitato]] en [[Recife]], [[Brazilo]], establita en 1946. UFPE havas 70 bakalaŭrajn kursojn kaj 175 postbakalaŭrajn kursojn. As of 2007, UFPE havis 35.000 studentojn kaj 2.000 profesorojn. La universitato havas tri kampusojn: [[Recife]], [[Vitória de Santo Antão]], kaj [[Caruaru]]. Ĝia ĉefa kampuso, Campus Reitor Joaquim Amazonas, situas en okcidenta [[Recife]], en la Cidade Universitária najbareco. La Recife Jurstudo, establita en 1827,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ufpe.br/ccj/sobre|title=Sobre - UFPE|website=www.ufpe.br|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930102011/https://www.ufpe.br/ccj/sobre|archive-date=2017-09-30}}&lt;/ref&gt; situas urbocentre.

UFPE rangas inter la plej bonaj brazilaj universitatoj, naŭe en la lando laŭ grandeco kaj scienca produktado, kaj sepe inter la federaciaj publikaj universitatoj. La Centro por Ekzakaj kaj Naturaj Sciencoj de UFPE konstante estas la plej forta laŭ esplora produktado en la universitato.

== Esperanto ==
La 7-a volumo de la faka revuo ''[[Geologio internacia]]'' estis eldonita kunlabore de [[Pernambuka Esperanto-Asocio]] kaj Geologia Departemento de la Federacia Universitato de Pernambuko en Recifo en 1987.

=== Esperantistoj ===

* [[Jannes Markus Mabesoone]]
*[[Wendel Teles Pontes]]

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Eksteraj ligiloj ==
{{projektoj}}

* La Programo pri Modernaj Endanĝerigitaj Arkivoj sponsoris ciferecigan klopodon entreprenitan de la Federacia Universitato de Pernambuko, kiu troveblas ĉe la kolekto [https://meap.library.ucla.edu/projects/captain-zuzinhas-band-2/ Frevo Music] tra la Biblioteko de UCLA.
* {{Oficiala retejo}} ({{En}})
* [http://www.ctg.ufpe.br Centro de Teknologio kaj Geosciencoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006021002/http://www.ctg.ufpe.br/|date=2006-10-06}} ({{Pt}})
* [http://www.ccb.ufpe.br/ Centro de Biologia Scienco de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021231814/http://www.ccb.ufpe.br/|date=2006-10-21}} ({{Pt}})
* [http://www.cin.ufpe.br/ Centro de Informadiko de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.df.ufpe.br/ Fizika Fakultato de UFPE] ({{Pt}})
* [http://www.areaii.ufpe.br/ Studentaj Matematikaj Sciencaj klasoj de UFPE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207094037/http://www.areaii.ufpe.br/|date=2008-12-07}} ({{Pt}})
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo]]
[[Kategorio:Brazilaj universitatoj]]
[[Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1946]]</text>
      <sha1>1pri53a9jakhzl9wxi67m2gr812y4f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Socia rilato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945982</id>
    <redirect title="Sociaj rilatoj" />
    <revision>
      <id>9393544</id>
      <timestamp>2026-06-06T11:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Sociaj rilatoj]]</comment>
      <origin>9393544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="j824mv0nwadknendvhc45ippkav9zjt" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Sociaj rilatoj]]</text>
      <sha1>j824mv0nwadknendvhc45ippkav9zjt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Interhoma rilato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945983</id>
    <revision>
      <id>9393564</id>
      <timestamp>2026-06-06T11:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Kreita per traduko de la paĝo &quot;[[:he:Special:Redirect/revision/40644115|קשרים בין-אישיים]]&quot;</comment>
      <origin>9393564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10346" sha1="k2rlycq3v6bc53473k07o9nes6vv7s2" xml:space="preserve">[[Dosiero:Alex_friends.JPG|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj ene [[Socia grupo|de socia grupo]].]]
[[Dosiero:YoungCoupleEmbracing-20070508.jpg|dekstra|eta|250x250ra|[[Intima rilato|Rilato]] estas speco de interpersona rilato.]]
'''Interpersonaj rilatoj''' estas [[Socio|sociaj]] ligoj inter du aŭ pli da [[Homo|homoj]].
[[Dosiero:Hands4_Overlaying.jpg|eta|250x250ra|Fizika proksimeco kaj tuŝo estas kelkaj el la karakterizaĵoj de interpersonaj rilatoj.]]
Interpersonaj rilatoj ĝenerale implicas certan nivelon de [[Interdependeco|interdependo]]. Homoj en proksimaj rilatoj emas influi unu la alian, dividi [[Pensado|siajn pensojn]] kaj [[Emocio|sentojn]] iagrade, kaj partopreni en komunaj agadoj. Tamen, ekzistas situacioj kie la dependeco ne estas reciproka, kiel okazas, ekzemple, en parasocia rilato.

Simile, interpersonaj rilatoj povas ekzisti je malsamaj niveloj de proksimeco, kiel reflektite en la distingo inter endogrupo kaj ekzogrupo ([[d:Q375181]]).

== Tipoj de interpersonaj rilatoj ==
[[Dosiero:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Temptation_(1880).png|dekstra|eta|250x250ra|[[Gepatrozorgo|Gepatreco]] estas unu speco de interpersona rilato.]]
[[Dosiero:Eugen_von_Blaas_-_The_Love_Letter_1904.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj kun la kamaradgrupo, pentraĵo de 1904.]]
Interpersonaj rilatoj povas esti bazitaj sur [[amo]], [[Solidaro|solidareco]], [[Profesio|profesiaj]] ligoj, aŭ iu alia speco de socia engaĝiĝo. Ĉi tiuj rilatoj okazas en diversaj kuntekstoj, kiel ekzemple [[familio]], [[amikeco]], [[Intima rilato|rilato]], [[geedzeco]], [[laboro]], socia klubo, [[kvartalo]], ktp.

[[Mentorado|Metilernado]] estas daŭra interpersona rilato de lernado, [[dialogo]] kaj defio.

[[Socia psikologio]] traktas, interalie, la diversajn specojn de interpersonaj rilatoj kaj ilian efikon sur la individuon en [[Socio|la socio]].

== Krei interpersonajn rilatojn ==
[[Dosiero:Albert_Edelfelt_-_Boys_Playing_on_the_Shore_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250x250ra|La kreado de interpersonaj ligoj en la [[infanaĝo]] povas okazi per komuna [[ludo]] kun samuloj.]]
[[Dosiero:Robert_Engels_Festliche_Gesellschaft_im_Grünen.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj povas formiĝi inter du homoj aŭ ene de socia grupo.]]
La bezono de aparteno instigas la kreadon de interhomaj ligoj.

Interpersonaj rilatoj povas esti formitaj inter du homoj aŭ ene [[Socia grupo|de socia grupo]]. Socia grupo estas organizo de du aŭ pli [[Homo|da homoj]], kiuj konservas stabilajn interpersonajn rilatojn. &lt;ref&gt;Bonner, H. (1959). &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Group dynamics: principles and applications.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; New York: The Ronald Press Company.&lt;/ref&gt;

Personaj rilatoj formiĝas dum la tuta vivo de persono laŭ ties socia disvolviĝo kaj sociaj kapabloj. La unuaj interpersonaj rilatoj komenciĝas en [[Bebo|infanaĝo]] ene de la familio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt; En ĉi tiu stadio, disvolviĝas diversaj alligitecaj ŝablonoj, kiuj poste estos inkluditaj en interpersonaj rilatoj dum la tuta vivo de la persono.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La dua fonto de signifaj rilatoj kun [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]] en la vivo de infano estas zorgisto (kiel infanvartanto aŭ [[Gastvartisto|infanvartantino]] ), infanĝardena instruisto kaj [[Elementa lernejo|bazlerneja]] [[instruisto]].&lt;ref&gt;Calkins, Susan D. (Ed); Bell, Martha Ann (Ed), (2010). Child development at the intersection of emotion and cognition. Human brain development. Washington, DC, US: American Psychological Association.&lt;/ref&gt;

Socianiĝo estas procezo de daŭra socia kaj kultura sperto, kiu transdonas al individuo la ŝablonojn, normojn kaj valorojn de [[Socio|la]] [[kulturo]], en kiu li vivas. Unu el la celoj de socianiĝo en okcidenta kulturo estas provizi individuon per la [[Lerteco|kapabloj]] necesaj por krei pozitivajn interpersonajn rilatojn kiel plenkreskulo. Interalie, persono devas scii kiel interpreti mesaĝojn rilatajn al [[Neparola komunikado|nevorta komunikado]], kiel ekzemple [[Korpesprimo|korplingvo]] kaj [[Mimiko|mimikoj]].

Krei interpersonajn rilatojn implikas, interalie, certan gradon de [[Memrivelado|mem-malkaŝo]].

== Malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj ==
En multaj kazoj, malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj en juna aĝo povas konduki al negativaj sekvoj poste en la vivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Gomes, L. L., &amp; Livesey, D. D. (2008). Exploring the link between impulsivity and peer relations in 5- and 6-year-old children. Child: Care, Health &amp; Development, 34(6), 763-770&lt;/ref&gt; Kiam persono havas malpli da senchavaj interpersonaj rilatoj ol ili deziras, sento de soleco ekestas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Atentomanka-hiperaktiva perturbo|ADHD]] povas difekti socian komunikadon,&lt;ref&gt;American Psychiatric Association - APA, (2013). DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, FIFTH EDITION - DSM 5.&lt;/ref&gt; kaj rezulte, homoj kun ADHD povas havi malfacilaĵojn formi sociajn rilatojn.

Impulsiveco povas konduki al malbonaj interpersonaj rilatoj de [[Infanaĝo|infanoj]] kun sia kamaradgrupo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sekve, adopti kondutajn strategiojn celantajn redukti impulsivecon povas plibonigi la sociajn rilatojn de infanoj. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Opozicia defia perturbo estas [[Konduto|evolua]] konduta [[Psika malsano|perturbo]]. Ĝin karakterizas ripetema ŝablono de negativisma (&quot;defia&quot;), defia, opozicia kaj malamika konduto al aŭtoritatuloj, daŭranta almenaŭ ses monatojn. Laŭ la [[Kogna konduta terapio|kogna-kondutisma terapia]] aliro, defiaj kondutoj estas [[Operacianta kondiĉigo|pozitive]] aŭ [[Operacianta kondiĉigo|negative]] plifortigitaj de la ĉirkaŭaĵo de la infano, ofte neintencite kaj senkonscie, tiel pliigante ĉi tiujn negativajn kondutojn. Traktado de la perturbo laŭ ĉi tiu aliro inkluzivas trejnadon de ĉiuj gravaj faktoroj en la ĉirkaŭaĵo de la infano (familio, edukistaro) por identigi kaj redukti la plifortigon, kiun ili donas al lia negativa konduto, kaj por provizi plifortigon por pozitiva konduto.

[[Narcisismo]] plej ofte estas uzata por priskribi specon de problemo en la rilatoj de persono aŭ grupo kun si mem kaj aliaj. Tial, en parollingva parolado, &quot;narcisismo&quot; ofte estas interpretata kiel [[egoismo]], [[Fiero|aroganteco]] aŭ [[Fiero|memfido]]. Aldone al narcisismo kiel [[Personeco|karakterizaĵo]], ekzistas aparta [[fenomeno]] nomata &quot; [[Narcisisma personeca perturbo|narcisisma personecmalsano]] &quot;, kiu estas unu el la specoj de personecmalsanoj. Ĉi tiu fenomeno estas nekuracebla personecmalsano, en kiu suferantoj ne kapablas senti [[Amo|amon]], kaj ilia sento de aroganteco estas evoluigita tiel, ke ili ne hezitas vundi tiujn ĉirkaŭ ili por glori sian nomon aŭ emfazi sian valoron en la okuloj de si mem kaj tiuj ĉirkaŭ ili.

[[Aŭtismo|La aŭtisma spektro]] karakteriziĝas per difekto en la areoj de [[komunikado]] ( [[Lingvo|lingva]] difekto kaj difekto en nevorta komunikado kiel ekzemple [[Mimiko|mimikoj]] ), [[Socio|socia]] kaj [[Konduto|konduta]].

== Interhomaj rilatoj en organizoj ==
Organiza konduto estas influata, interalie, de la rilatoj inter la homoj aktivaj en tiu organizo.

Interhomaj rilatoj povas influi la socian etoson en [[Organizaĵo|organizo]]. Interalie, ili povas influi la kreadon de streso en la laborejo kaj la manierojn trakti ĝin.

Homa resursa administrado ([[d:Q1056396]]) estas kampo de [[administrado]], kiu traktas [[Homo|homajn]] resursojn kiel centran komponenton en komprenado [[Organizaĵo|de organiza]] konduto. Ĉi tiu kampo supozas, ke la dungitoj de organizo estas [[resurso]] kiel ĉiuj resursoj de la organizo (krudmaterialoj, kapitalo, ktp.), kaj tial estas funkcia, signifante, ke ĝi utiligas homajn kvalitojn por la profito derivita de ili, kaj ne por ilia homeco mem. La kampo supozas [[Kapitalismo|kapitalismajn]] lupagrilatojn inter dungitoj kaj la organizo. Tio estas, la dungito, kiu aspiras gajni porvivaĵon por pluvivi, rezignas parton de sia tempo kaj plenumas taskojn asignitajn al li de la organizo, kio provizas al li certan kompenson (ĉefe [[Mono|monon]]). Ĉi tiuj rilatoj estas, laŭ la supozo de homa resursa administrado, [[Utilismo|utilismaj rilatoj]], en kiuj ĉiu partio klopodas plenumi siajn individuajn celojn, kaj tial kreas dungokontrakton.

Organiza psikologio (ankaŭ konata kiel industria psikologio, [[d:Q16270338]]) estas subfako de [[psikologio]], kiu traktas la aplikon de psikologiaj [[Teorio|teorioj]], [[Scienca esplorado|esplorado]] kaj intervenaj metodoj al task-orientitaj [[Socia grupo|grupoj]] kaj [[Organizaĵo|organizoj]], en la [[Laboro|laborejo]] aŭ en aliaj kontekstoj. La temoj kovritaj de organiza psikologio estas laborrilatoj inter grupanoj, gvidado, [[administrado]], teampsikologio, motivado, [[השמת עובדים|dungita]] selektado kaj lokigo, profesia trejnado, promocio, [[פיתוח ארגוני|organiza disvolviĝo]], organiza ŝanĝo, organiza konduto, organiza identigo, laboro kaj [[familio]], kaj pli. Organizaj psikologoj klopodas plibonigi la produktivecon de la organizo, samtempe konservante optimuman fizikan kaj mensan [[Sano|sanon]] de ĝiaj dungitoj.

== Teknologiaj aspektoj ==
[[Dosiero:Blonde_girls_texting.jpg|eta|250x250ra|Novaj manieroj de komunikado ene de interpersonaj rilatoj]]
Evoluoj en informaj kaj komunikadaj teknologioj ebligas la kreadon kaj fortigon de interpersonaj rilatoj per la helpo de [[Komputilo|komputiloj]] kaj [[Interreto|la Interreto]]. Plejparte, [[teknologio]] integriĝas en la diversecon de ekzistantaj eblecoj por interpersona [[komunikado]] kaj vastigas ilin ĝis ia grado. Ekzemple, surreta socia retejo kiel [[Facebook]] ebligas dosierinterŝanĝon, [[Babilejo|babiladon]] kaj pli. Retaj amikecoj estas ekzemplo de interpersonaj rilatoj, en kiuj teknologio estas la ĉefa komponanto por krei konekton, ĉar ili povas ekzisti eĉ sen bezono de renkontiĝo en la reala [[mondo]].

Por krei ĉi tiajn ligojn, necesas cifereca legopovo, kiu estas parto de [[Edukado al amaskomunikilaro kaj informado|amaskomunikila legopovo]].

* Teorio pri interpersona intimeco
* Interpersona psikanalizo
* Fantomiĝo (interpersonaj rilatoj)
* Vira-ina rilatoj
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Socio]]
[[Kategorio:Homa konduto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>k2rlycq3v6bc53473k07o9nes6vv7s2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393567</id>
      <parentid>9393564</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10378" sha1="aqyvogo0gc3cepqmx7l3vv7pvyyx751" xml:space="preserve">[[Dosiero:Alex_friends.JPG|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj ene [[Socia grupo|de socia grupo]].]]
[[Dosiero:YoungCoupleEmbracing-20070508.jpg|dekstra|eta|250x250ra|[[Intima rilato|Rilato]] estas speco de interpersona rilato.]]
'''Interpersonaj rilatoj''' estas [[Socio|sociaj]] rilatoj/ligoj inter du aŭ pli da [[homo]]j.
[[Dosiero:Hands4_Overlaying.jpg|eta|250x250ra|Fizika proksimeco kaj tuŝo estas kelkaj el la karakterizaĵoj de interpersonaj rilatoj.]]
Interpersonaj rilatoj ĝenerale implicas certan nivelon de [[Interdependeco|interdependo]]. Homoj en proksimaj rilatoj emas influi unu la alian, dividi [[Pensado|siajn pensojn]] kaj [[Emocio|sentojn]] iagrade, kaj partopreni en komunaj agadoj. Tamen, ekzistas situacioj kie la dependeco ne estas reciproka, kiel okazas, ekzemple, en parasocia rilato.

Simile, interpersonaj rilatoj povas ekzisti je malsamaj niveloj de proksimeco, kiel reflektite en la distingo inter endogrupo kaj ekzogrupo ([[d:Q375181]]).

== Tipoj de interpersonaj rilatoj ==
[[Dosiero:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Temptation_(1880).png|dekstra|eta|250x250ra|[[Gepatrozorgo|Gepatreco]] estas unu speco de interpersona rilato.]]
[[Dosiero:Eugen_von_Blaas_-_The_Love_Letter_1904.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj kun la kamaradgrupo, pentraĵo de 1904.]]
Interpersonaj rilatoj povas esti bazitaj sur [[amo]], [[Solidaro|solidareco]], [[Profesio|profesiaj]] ligoj, aŭ iu alia speco de socia engaĝiĝo. Ĉi tiuj rilatoj okazas en diversaj kuntekstoj, kiel ekzemple [[familio]], [[amikeco]], [[Intima rilato|rilato]], [[geedzeco]], [[laboro]], socia klubo, [[kvartalo]], ktp.

[[Mentorado|Metilernado]] estas daŭra interpersona rilato de lernado, [[dialogo]] kaj defio.

[[Socia psikologio]] traktas, interalie, la diversajn specojn de interpersonaj rilatoj kaj ilian efikon sur la individuon en [[Socio|la socio]].

== Krei interpersonajn rilatojn ==
[[Dosiero:Albert_Edelfelt_-_Boys_Playing_on_the_Shore_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250x250ra|La kreado de interpersonaj ligoj en la [[infanaĝo]] povas okazi per komuna [[ludo]] kun samuloj.]]
[[Dosiero:Robert_Engels_Festliche_Gesellschaft_im_Grünen.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj povas formiĝi inter du homoj aŭ ene de socia grupo.]]
La bezono de aparteno instigas la kreadon de interhomaj ligoj.

Interpersonaj rilatoj povas esti formitaj inter du homoj aŭ ene [[Socia grupo|de socia grupo]]. Socia grupo estas organizo de du aŭ pli [[Homo|da homoj]], kiuj konservas stabilajn interpersonajn rilatojn. &lt;ref&gt;Bonner, H. (1959). &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Group dynamics: principles and applications.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; New York: The Ronald Press Company.&lt;/ref&gt;

Personaj rilatoj formiĝas dum la tuta vivo de persono laŭ ties socia disvolviĝo kaj sociaj kapabloj. La unuaj interpersonaj rilatoj komenciĝas en [[Bebo|infanaĝo]] ene de la familio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt; En ĉi tiu stadio, disvolviĝas diversaj alligitecaj ŝablonoj, kiuj poste estos inkluditaj en interpersonaj rilatoj dum la tuta vivo de la persono.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La dua fonto de signifaj rilatoj kun [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]] en la vivo de infano estas zorgisto (kiel infanvartanto aŭ [[Gastvartisto|infanvartantino]] ), infanĝardena instruisto kaj [[Elementa lernejo|bazlerneja]] [[instruisto]].&lt;ref&gt;Calkins, Susan D. (Ed); Bell, Martha Ann (Ed), (2010). Child development at the intersection of emotion and cognition. Human brain development. Washington, DC, US: American Psychological Association.&lt;/ref&gt;

Socianiĝo estas procezo de daŭra socia kaj kultura sperto, kiu transdonas al individuo la ŝablonojn, normojn kaj valorojn de [[Socio|la]] [[kulturo]], en kiu li vivas. Unu el la celoj de socianiĝo en okcidenta kulturo estas provizi individuon per la [[Lerteco|kapabloj]] necesaj por krei pozitivajn interpersonajn rilatojn kiel plenkreskulo. Interalie, persono devas scii kiel interpreti mesaĝojn rilatajn al [[Neparola komunikado|nevorta komunikado]], kiel ekzemple [[Korpesprimo|korplingvo]] kaj [[Mimiko|mimikoj]].

Krei interpersonajn rilatojn implikas, interalie, certan gradon de [[Memrivelado|mem-malkaŝo]].

== Malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj ==
En multaj kazoj, malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj en juna aĝo povas konduki al negativaj sekvoj poste en la vivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Gomes, L. L., &amp; Livesey, D. D. (2008). Exploring the link between impulsivity and peer relations in 5- and 6-year-old children. Child: Care, Health &amp; Development, 34(6), 763-770&lt;/ref&gt; Kiam persono havas malpli da senchavaj interpersonaj rilatoj ol ili deziras, sento de soleco ekestas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Atentomanka-hiperaktiva perturbo|ADHD]] povas difekti socian komunikadon,&lt;ref&gt;American Psychiatric Association - APA, (2013). DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, FIFTH EDITION - DSM 5.&lt;/ref&gt; kaj rezulte, homoj kun ADHD povas havi malfacilaĵojn formi sociajn rilatojn.

Impulsiveco povas konduki al malbonaj interpersonaj rilatoj de [[Infanaĝo|infanoj]] kun sia kamaradgrupo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sekve, adopti kondutajn strategiojn celantajn redukti impulsivecon povas plibonigi la sociajn rilatojn de infanoj. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Opozicia defia perturbo estas [[Konduto|evolua]] konduta [[Psika malsano|perturbo]]. Ĝin karakterizas ripetema ŝablono de negativisma (&quot;defia&quot;), defia, opozicia kaj malamika konduto al aŭtoritatuloj, daŭranta almenaŭ ses monatojn. Laŭ la [[Kogna konduta terapio|kogna-kondutisma terapia]] aliro, defiaj kondutoj estas [[Operacianta kondiĉigo|pozitive]] aŭ [[Operacianta kondiĉigo|negative]] plifortigitaj de la ĉirkaŭaĵo de la infano, ofte neintencite kaj senkonscie, tiel pliigante ĉi tiujn negativajn kondutojn. Traktado de la perturbo laŭ ĉi tiu aliro inkluzivas trejnadon de ĉiuj gravaj faktoroj en la ĉirkaŭaĵo de la infano (familio, edukistaro) por identigi kaj redukti la plifortigon, kiun ili donas al lia negativa konduto, kaj por provizi plifortigon por pozitiva konduto.

[[Narcisismo]] plej ofte estas uzata por priskribi specon de problemo en la rilatoj de persono aŭ grupo kun si mem kaj aliaj. Tial, en parollingva parolado, &quot;narcisismo&quot; ofte estas interpretata kiel [[egoismo]], [[Fiero|aroganteco]] aŭ [[Fiero|memfido]]. Aldone al narcisismo kiel [[Personeco|karakterizaĵo]], ekzistas aparta [[fenomeno]] nomata &quot; [[Narcisisma personeca perturbo|narcisisma personecmalsano]] &quot;, kiu estas unu el la specoj de personecmalsanoj. Ĉi tiu fenomeno estas nekuracebla personecmalsano, en kiu suferantoj ne kapablas senti [[Amo|amon]], kaj ilia sento de aroganteco estas evoluigita tiel, ke ili ne hezitas vundi tiujn ĉirkaŭ ili por glori sian nomon aŭ emfazi sian valoron en la okuloj de si mem kaj tiuj ĉirkaŭ ili.

[[Aŭtismo|La aŭtisma spektro]] karakteriziĝas per difekto en la areoj de [[komunikado]] ( [[Lingvo|lingva]] difekto kaj difekto en nevorta komunikado kiel ekzemple [[Mimiko|mimikoj]] ), [[Socio|socia]] kaj [[Konduto|konduta]].

== Interhomaj rilatoj en organizoj ==
Organiza konduto estas influata, interalie, de la rilatoj inter la homoj aktivaj en tiu organizo.

Interhomaj rilatoj povas influi la socian etoson en [[Organizaĵo|organizo]]. Interalie, ili povas influi la kreadon de streso en la laborejo kaj la manierojn trakti ĝin.

Homa resursa administrado ([[d:Q1056396]]) estas kampo de [[administrado]], kiu traktas [[Homo|homajn]] resursojn kiel centran komponenton en komprenado [[Organizaĵo|de organiza]] konduto. Ĉi tiu kampo supozas, ke la dungitoj de organizo estas [[resurso]] kiel ĉiuj resursoj de la organizo (krudmaterialoj, kapitalo, ktp.), kaj tial estas funkcia, signifante, ke ĝi utiligas homajn kvalitojn por la profito derivita de ili, kaj ne por ilia homeco mem. La kampo supozas [[Kapitalismo|kapitalismajn]] lupagrilatojn inter dungitoj kaj la organizo. Tio estas, la dungito, kiu aspiras gajni porvivaĵon por pluvivi, rezignas parton de sia tempo kaj plenumas taskojn asignitajn al li de la organizo, kio provizas al li certan kompenson (ĉefe [[Mono|monon]]). Ĉi tiuj rilatoj estas, laŭ la supozo de homa resursa administrado, [[Utilismo|utilismaj rilatoj]], en kiuj ĉiu partio klopodas plenumi siajn individuajn celojn, kaj tial kreas dungokontrakton.

Organiza psikologio (ankaŭ konata kiel industria psikologio, [[d:Q16270338]]) estas subfako de [[psikologio]], kiu traktas la aplikon de psikologiaj [[Teorio|teorioj]], [[Scienca esplorado|esplorado]] kaj intervenaj metodoj al task-orientitaj [[Socia grupo|grupoj]] kaj [[Organizaĵo|organizoj]], en la [[Laboro|laborejo]] aŭ en aliaj kontekstoj. La temoj kovritaj de organiza psikologio estas laborrilatoj inter grupanoj, gvidado, [[administrado]], teampsikologio, motivado, dungita selektado kaj lokigo, profesia trejnado, promocio, organiza disvolviĝo, organiza ŝanĝo, organiza konduto, organiza identigo, laboro kaj [[familio]], kaj pli. Organizaj psikologoj klopodas plibonigi la produktivecon de la organizo, samtempe konservante optimuman fizikan kaj mensan [[Sano|sanon]] de ĝiaj dungitoj.

== Teknologiaj aspektoj ==
[[Dosiero:Blonde_girls_texting.jpg|eta|250x250ra|Novaj manieroj de komunikado ene de interpersonaj rilatoj]]
Evoluoj en informaj kaj komunikadaj teknologioj ebligas la kreadon kaj fortigon de interpersonaj rilatoj per la helpo de [[Komputilo|komputiloj]] kaj [[Interreto|la Interreto]]. Plejparte, [[teknologio]] integriĝas en la diversecon de ekzistantaj eblecoj por interpersona [[komunikado]] kaj vastigas ilin ĝis ia grado. Ekzemple, surreta socia retejo kiel [[Facebook]] ebligas dosierinterŝanĝon, [[Babilejo|babiladon]] kaj pli. Retaj amikecoj estas ekzemplo de interpersonaj rilatoj, en kiuj teknologio estas la ĉefa komponanto por krei konekton, ĉar ili povas ekzisti eĉ sen bezono de renkontiĝo en la reala [[mondo]].

Por krei ĉi tiajn ligojn, necesas cifereca legopovo, kiu estas parto de [[Edukado al amaskomunikilaro kaj informado|amaskomunikila legopovo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ == 
* Teorio pri interpersona intimeco
* Interpersona psikanalizo
* Fantomiĝo (interpersonaj rilatoj)
* Vira-ina rilatoj

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Socio]]
[[Kategorio:Homa konduto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>aqyvogo0gc3cepqmx7l3vv7pvyyx751</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393569</id>
      <parentid>9393567</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10328" sha1="s7k5yfg7m3bj4wa80eg1kwwiaf8eaj5" xml:space="preserve">[[Dosiero:Alex_friends.JPG|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj ene de [[socia grupo]].]]
[[Dosiero:YoungCoupleEmbracing-20070508.jpg|dekstra|eta|250x250ra|[[Intima rilato|Rilato]] estas speco de interpersona rilato.]]
'''Interpersonaj rilatoj''' estas [[Socio|sociaj]] rilatoj/ligoj inter du aŭ pli da [[homo]]j.
[[Dosiero:Hands4_Overlaying.jpg|eta|250x250ra|Fizika proksimeco kaj tuŝo estas kelkaj el la karakterizaĵoj de interpersonaj rilatoj.]]
Interpersonaj rilatoj ĝenerale implicas certan nivelon de [[Interdependeco|interdependo]]. Homoj en proksimaj rilatoj emas influi unu la alian, dividi [[Pensado|siajn pensojn]] kaj [[Emocio|sentojn]] iagrade, kaj partopreni en komunaj agadoj. Tamen, ekzistas situacioj kie la dependeco ne estas reciproka, kiel okazas, ekzemple, en parasocia rilato.

Simile, interpersonaj rilatoj povas ekzisti je malsamaj niveloj de proksimeco, kiel reflektite en la distingo inter endogrupo kaj ekzogrupo ([[d:Q375181]]).

== Tipoj de interpersonaj rilatoj ==
[[Dosiero:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Temptation_(1880).png|dekstra|eta|250x250ra|[[Gepatrozorgo|Gepatreco]] estas unu speco de interpersona rilato.]]
[[Dosiero:Eugen_von_Blaas_-_The_Love_Letter_1904.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj kun la kamaradgrupo, pentraĵo de 1904.]]
Interpersonaj rilatoj povas esti bazitaj sur [[amo]], [[Solidaro|solidareco]], [[Profesio|profesiaj]] ligoj, aŭ iu alia speco de socia engaĝiĝo. Ĉi tiuj rilatoj okazas en diversaj kuntekstoj, kiel ekzemple [[familio]], [[amikeco]], [[Intima rilato|rilato]], [[geedzeco]], [[laboro]], socia klubo, [[kvartalo]], ktp.

[[Mentorado|Metilernado]] estas daŭra interpersona rilato de lernado, [[dialogo]] kaj defio.

[[Socia psikologio]] traktas, interalie, la diversajn specojn de interpersonaj rilatoj kaj ilian efikon sur la individuon en la [[socio]].

== Krei interpersonajn rilatojn ==
[[Dosiero:Albert_Edelfelt_-_Boys_Playing_on_the_Shore_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250x250ra|La kreado de interpersonaj ligoj en la [[infanaĝo]] povas okazi per komuna [[ludo]] kun samuloj.]]
[[Dosiero:Robert_Engels_Festliche_Gesellschaft_im_Grünen.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj povas formiĝi inter du homoj aŭ ene de socia grupo.]]
La bezono de aparteno instigas la kreadon de interhomaj ligoj.

Interpersonaj rilatoj povas esti formitaj inter du homoj aŭ ene de [[socia grupo]]. Socia grupo estas organizo de du aŭ pli [[Homo|da homoj]], kiuj konservas stabilajn interpersonajn rilatojn. &lt;ref&gt;Bonner, H. (1959). &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Group dynamics: principles and applications.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; New York: The Ronald Press Company.&lt;/ref&gt;

Personaj rilatoj formiĝas dum la tuta vivo de persono laŭ ties socia disvolviĝo kaj sociaj kapabloj. La unuaj interpersonaj rilatoj komenciĝas en [[Bebo|infanaĝo]] ene de la familio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt; En ĉi tiu stadio, disvolviĝas diversaj alligitecaj ŝablonoj, kiuj poste estos inkluditaj en interpersonaj rilatoj dum la tuta vivo de la persono.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La dua fonto de signifaj rilatoj kun [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]] en la vivo de infano estas zorgisto (kiel infanvartanto aŭ [[Gastvartisto|infanvartantino]] ), infanĝardena instruisto kaj [[Elementa lernejo|bazlerneja]] [[instruisto]].&lt;ref&gt;Calkins, Susan D. (Ed); Bell, Martha Ann (Ed), (2010). Child development at the intersection of emotion and cognition. Human brain development. Washington, DC, US: American Psychological Association.&lt;/ref&gt;

Socianiĝo estas procezo de daŭra socia kaj kultura sperto, kiu transdonas al individuo la ŝablonojn, normojn kaj valorojn de [[Socio|la]] [[kulturo]], en kiu li vivas. Unu el la celoj de socianiĝo en okcidenta kulturo estas provizi individuon per la [[Lerteco|kapabloj]] necesaj por krei pozitivajn interpersonajn rilatojn kiel plenkreskulo. Interalie, persono devas scii kiel interpreti mesaĝojn rilatajn al [[Neparola komunikado|nevorta komunikado]], kiel ekzemple [[Korpesprimo|korplingvo]] kaj [[Mimiko|mimikoj]].

Krei interpersonajn rilatojn implikas, interalie, certan gradon de [[Memrivelado|mem-malkaŝo]].

== Malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj ==
En multaj kazoj, malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj en juna aĝo povas konduki al negativaj sekvoj poste en la vivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Gomes, L. L., &amp; Livesey, D. D. (2008). Exploring the link between impulsivity and peer relations in 5- and 6-year-old children. Child: Care, Health &amp; Development, 34(6), 763-770&lt;/ref&gt; Kiam persono havas malpli da senchavaj interpersonaj rilatoj ol ili deziras, sento de soleco ekestas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Atentomanka-hiperaktiva perturbo|ADHD]] povas difekti socian komunikadon,&lt;ref&gt;American Psychiatric Association - APA, (2013). DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, FIFTH EDITION - DSM 5.&lt;/ref&gt; kaj rezulte, homoj kun ADHD povas havi malfacilaĵojn formi sociajn rilatojn.

Impulsiveco povas konduki al malbonaj interpersonaj rilatoj de [[Infanaĝo|infanoj]] kun sia kamaradgrupo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sekve, adopti kondutajn strategiojn celantajn redukti impulsivecon povas plibonigi la sociajn rilatojn de infanoj. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Opozicia defia perturbo estas [[Konduto|evolua]] konduta [[Psika malsano|perturbo]]. Ĝin karakterizas ripetema ŝablono de negativisma (&quot;defia&quot;), defia, opozicia kaj malamika konduto al aŭtoritatuloj, daŭranta almenaŭ ses monatojn. Laŭ la [[Kogna konduta terapio|kogna-kondutisma terapia]] aliro, defiaj kondutoj estas [[Operacianta kondiĉigo|pozitive]] aŭ [[Operacianta kondiĉigo|negative]] plifortigitaj de la ĉirkaŭaĵo de la infano, ofte neintencite kaj senkonscie, tiel pliigante ĉi tiujn negativajn kondutojn. Traktado de la perturbo laŭ ĉi tiu aliro inkluzivas trejnadon de ĉiuj gravaj faktoroj en la ĉirkaŭaĵo de la infano (familio, edukistaro) por identigi kaj redukti la plifortigon, kiun ili donas al lia negativa konduto, kaj por provizi plifortigon por pozitiva konduto.

[[Narcisismo]] plej ofte estas uzata por priskribi specon de problemo en la rilatoj de persono aŭ grupo kun si mem kaj aliaj. Tial, en parollingva parolado, &quot;narcisismo&quot; ofte estas interpretata kiel [[egoismo]], [[Fiero|aroganteco]] aŭ [[Fiero|memfido]]. Aldone al narcisismo kiel [[Personeco|karakterizaĵo]], ekzistas aparta [[fenomeno]] nomata &quot; [[Narcisisma personeca perturbo|narcisisma personecmalsano]] &quot;, kiu estas unu el la specoj de personecmalsanoj. Ĉi tiu fenomeno estas nekuracebla personecmalsano, en kiu suferantoj ne kapablas senti [[Amo|amon]], kaj ilia sento de aroganteco estas evoluigita tiel, ke ili ne hezitas vundi tiujn ĉirkaŭ ili por glori sian nomon aŭ emfazi sian valoron en la okuloj de si mem kaj tiuj ĉirkaŭ ili.

La [[Aŭtismo|aŭtisma spektro]] karakteriziĝas per difekto en la areoj de [[komunikado]] ( [[Lingvo|lingva]] difekto kaj difekto en nevorta komunikado kiel ekzemple [[Mimiko|mimikoj]] ), [[Socio|socia]] kaj [[Konduto|konduta]].

== Interhomaj rilatoj en organizoj ==
Organiza konduto estas influata, interalie, de la rilatoj inter la homoj aktivaj en tiu organizo.

Interhomaj rilatoj povas influi la socian etoson en [[Organizaĵo|organizo]]. Interalie, ili povas influi la kreadon de streso en la laborejo kaj la manierojn trakti ĝin.

Homa resursa administrado ([[d:Q1056396]]) estas kampo de [[administrado]], kiu traktas [[Homo|homajn]] resursojn kiel centran komponenton en komprenado de [[Organizaĵo|organiza]] konduto. Ĉi tiu kampo supozas, ke la dungitoj de organizo estas [[resurso]] kiel ĉiuj resursoj de la organizo (krudmaterialoj, kapitalo, ktp.), kaj tial estas funkcia, signifante, ke ĝi utiligas homajn kvalitojn por la profito derivita de ili, kaj ne por ilia homeco mem. La kampo supozas [[Kapitalismo|kapitalismajn]] lupagrilatojn inter dungitoj kaj la organizo. Tio estas, la dungito, kiu aspiras gajni porvivaĵon por pluvivi, rezignas parton de sia tempo kaj plenumas taskojn asignitajn al li de la organizo, kio provizas al li certan kompenson (ĉefe [[Mono|monon]]). Ĉi tiuj rilatoj estas, laŭ la supozo de homa resursa administrado, [[Utilismo|utilismaj rilatoj]], en kiuj ĉiu partio klopodas plenumi siajn individuajn celojn, kaj tial kreas dungokontrakton.

Organiza psikologio (ankaŭ konata kiel industria psikologio, [[d:Q16270338]]) estas subfako de [[psikologio]], kiu traktas la aplikon de psikologiaj [[Teorio|teorioj]], [[Scienca esplorado|esplorado]] kaj intervenaj metodoj al task-orientitaj [[Socia grupo|grupoj]] kaj [[Organizaĵo|organizoj]], en la [[Laboro|laborejo]] aŭ en aliaj kontekstoj. La temoj kovritaj de organiza psikologio estas laborrilatoj inter grupanoj, gvidado, [[administrado]], teampsikologio, motivado, dungita selektado kaj lokigo, profesia trejnado, promocio, organiza disvolviĝo, organiza ŝanĝo, organiza konduto, organiza identigo, laboro kaj [[familio]], kaj pli. Organizaj psikologoj klopodas plibonigi la produktivecon de la organizo, samtempe konservante optimuman fizikan kaj mensan [[Sano|sanon]] de ĝiaj dungitoj.

== Teknologiaj aspektoj ==
[[Dosiero:Blonde_girls_texting.jpg|eta|250x250ra|Novaj manieroj de komunikado ene de interpersonaj rilatoj]]
Evoluoj en informaj kaj komunikadaj teknologioj ebligas la kreadon kaj fortigon de interpersonaj rilatoj per la helpo de [[komputilo]]j kaj la [[interreto]]. Plejparte, [[teknologio]] integriĝas en la diversecon de ekzistantaj eblecoj por interpersona [[komunikado]] kaj vastigas ilin ĝis ia grado. Ekzemple, surreta socia retejo kiel [[Facebook]] ebligas dosierinterŝanĝon, [[Babilejo|babiladon]] kaj pli. Retaj amikecoj estas ekzemplo de interpersonaj rilatoj, en kiuj teknologio estas la ĉefa komponanto por krei konekton, ĉar ili povas ekzisti eĉ sen bezono de renkontiĝo en la reala [[mondo]].

Por krei ĉi tiajn ligojn, necesas cifereca legopovo, kiu estas parto de [[Edukado al amaskomunikilaro kaj informado|amaskomunikila legopovo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ == 
* Teorio pri interpersona intimeco
* Interpersona psikanalizo
* Fantomiĝo (interpersonaj rilatoj)
* Vira-ina rilatoj

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Socio]]
[[Kategorio:Homa konduto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>s7k5yfg7m3bj4wa80eg1kwwiaf8eaj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393596</id>
      <parentid>9393569</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10343" sha1="5bv1x6th24hu3tfswxy8khe6vgy1ji0" xml:space="preserve">[[Dosiero:Alex_friends.JPG|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj ene de [[socia grupo]].]]
[[Dosiero:YoungCoupleEmbracing-20070508.jpg|dekstra|eta|250x250ra|[[Intima rilato|Rilato]] estas speco de interpersona rilato.]]
'''Interhoma aŭ interpersona rilato(j)''' estas [[Socio|sociaj]] rilatoj/ligoj inter du aŭ pli da [[homo]]j.
[[Dosiero:Hands4_Overlaying.jpg|eta|250x250ra|Fizika proksimeco kaj tuŝo estas kelkaj el la karakterizaĵoj de interpersonaj rilatoj.]]
Interpersonaj rilatoj ĝenerale implicas certan nivelon de [[Interdependeco|interdependo]]. Homoj en proksimaj rilatoj emas influi unu la alian, dividi [[Pensado|siajn pensojn]] kaj [[Emocio|sentojn]] iagrade, kaj partopreni en komunaj agadoj. Tamen, ekzistas situacioj kie la dependeco ne estas reciproka, kiel okazas, ekzemple, en parasocia rilato.

Simile, interpersonaj rilatoj povas ekzisti je malsamaj niveloj de proksimeco, kiel reflektite en la distingo inter endogrupo kaj ekzogrupo ([[d:Q375181]]).

== Tipoj de interpersonaj rilatoj ==
[[Dosiero:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Temptation_(1880).png|dekstra|eta|250x250ra|[[Gepatrozorgo|Gepatreco]] estas unu speco de interpersona rilato.]]
[[Dosiero:Eugen_von_Blaas_-_The_Love_Letter_1904.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj kun la kamaradgrupo, pentraĵo de 1904.]]
Interpersonaj rilatoj povas esti bazitaj sur [[amo]], [[Solidaro|solidareco]], [[Profesio|profesiaj]] ligoj, aŭ iu alia speco de socia engaĝiĝo. Ĉi tiuj rilatoj okazas en diversaj kuntekstoj, kiel ekzemple [[familio]], [[amikeco]], [[Intima rilato|rilato]], [[geedzeco]], [[laboro]], socia klubo, [[kvartalo]], ktp.

[[Mentorado|Metilernado]] estas daŭra interpersona rilato de lernado, [[dialogo]] kaj defio.

[[Socia psikologio]] traktas, interalie, la diversajn specojn de interpersonaj rilatoj kaj ilian efikon sur la individuon en la [[socio]].

== Krei interpersonajn rilatojn ==
[[Dosiero:Albert_Edelfelt_-_Boys_Playing_on_the_Shore_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250x250ra|La kreado de interpersonaj ligoj en la [[infanaĝo]] povas okazi per komuna [[ludo]] kun samuloj.]]
[[Dosiero:Robert_Engels_Festliche_Gesellschaft_im_Grünen.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj povas formiĝi inter du homoj aŭ ene de socia grupo.]]
La bezono de aparteno instigas la kreadon de interhomaj ligoj.

Interpersonaj rilatoj povas esti formitaj inter du homoj aŭ ene de [[socia grupo]]. Socia grupo estas organizo de du aŭ pli [[Homo|da homoj]], kiuj konservas stabilajn interpersonajn rilatojn. &lt;ref&gt;Bonner, H. (1959). &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Group dynamics: principles and applications.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; New York: The Ronald Press Company.&lt;/ref&gt;

Personaj rilatoj formiĝas dum la tuta vivo de persono laŭ ties socia disvolviĝo kaj sociaj kapabloj. La unuaj interpersonaj rilatoj komenciĝas en [[Bebo|infanaĝo]] ene de la familio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt; En ĉi tiu stadio, disvolviĝas diversaj alligitecaj ŝablonoj, kiuj poste estos inkluditaj en interpersonaj rilatoj dum la tuta vivo de la persono.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La dua fonto de signifaj rilatoj kun [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]] en la vivo de infano estas zorgisto (kiel infanvartanto aŭ [[Gastvartisto|infanvartantino]] ), infanĝardena instruisto kaj [[Elementa lernejo|bazlerneja]] [[instruisto]].&lt;ref&gt;Calkins, Susan D. (Ed); Bell, Martha Ann (Ed), (2010). Child development at the intersection of emotion and cognition. Human brain development. Washington, DC, US: American Psychological Association.&lt;/ref&gt;

Socianiĝo estas procezo de daŭra socia kaj kultura sperto, kiu transdonas al individuo la ŝablonojn, normojn kaj valorojn de [[Socio|la]] [[kulturo]], en kiu li vivas. Unu el la celoj de socianiĝo en okcidenta kulturo estas provizi individuon per la [[Lerteco|kapabloj]] necesaj por krei pozitivajn interpersonajn rilatojn kiel plenkreskulo. Interalie, persono devas scii kiel interpreti mesaĝojn rilatajn al [[Neparola komunikado|nevorta komunikado]], kiel ekzemple [[Korpesprimo|korplingvo]] kaj [[Mimiko|mimikoj]].

Krei interpersonajn rilatojn implikas, interalie, certan gradon de [[Memrivelado|mem-malkaŝo]].

== Malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj ==
En multaj kazoj, malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj en juna aĝo povas konduki al negativaj sekvoj poste en la vivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Gomes, L. L., &amp; Livesey, D. D. (2008). Exploring the link between impulsivity and peer relations in 5- and 6-year-old children. Child: Care, Health &amp; Development, 34(6), 763-770&lt;/ref&gt; Kiam persono havas malpli da senchavaj interpersonaj rilatoj ol ili deziras, sento de soleco ekestas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Atentomanka-hiperaktiva perturbo|ADHD]] povas difekti socian komunikadon,&lt;ref&gt;American Psychiatric Association - APA, (2013). DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, FIFTH EDITION - DSM 5.&lt;/ref&gt; kaj rezulte, homoj kun ADHD povas havi malfacilaĵojn formi sociajn rilatojn.

Impulsiveco povas konduki al malbonaj interpersonaj rilatoj de [[Infanaĝo|infanoj]] kun sia kamaradgrupo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sekve, adopti kondutajn strategiojn celantajn redukti impulsivecon povas plibonigi la sociajn rilatojn de infanoj. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Opozicia defia perturbo estas [[Konduto|evolua]] konduta [[Psika malsano|perturbo]]. Ĝin karakterizas ripetema ŝablono de negativisma (&quot;defia&quot;), defia, opozicia kaj malamika konduto al aŭtoritatuloj, daŭranta almenaŭ ses monatojn. Laŭ la [[Kogna konduta terapio|kogna-kondutisma terapia]] aliro, defiaj kondutoj estas [[Operacianta kondiĉigo|pozitive]] aŭ [[Operacianta kondiĉigo|negative]] plifortigitaj de la ĉirkaŭaĵo de la infano, ofte neintencite kaj senkonscie, tiel pliigante ĉi tiujn negativajn kondutojn. Traktado de la perturbo laŭ ĉi tiu aliro inkluzivas trejnadon de ĉiuj gravaj faktoroj en la ĉirkaŭaĵo de la infano (familio, edukistaro) por identigi kaj redukti la plifortigon, kiun ili donas al lia negativa konduto, kaj por provizi plifortigon por pozitiva konduto.

[[Narcisismo]] plej ofte estas uzata por priskribi specon de problemo en la rilatoj de persono aŭ grupo kun si mem kaj aliaj. Tial, en parollingva parolado, &quot;narcisismo&quot; ofte estas interpretata kiel [[egoismo]], [[Fiero|aroganteco]] aŭ [[Fiero|memfido]]. Aldone al narcisismo kiel [[Personeco|karakterizaĵo]], ekzistas aparta [[fenomeno]] nomata &quot; [[Narcisisma personeca perturbo|narcisisma personecmalsano]] &quot;, kiu estas unu el la specoj de personecmalsanoj. Ĉi tiu fenomeno estas nekuracebla personecmalsano, en kiu suferantoj ne kapablas senti [[Amo|amon]], kaj ilia sento de aroganteco estas evoluigita tiel, ke ili ne hezitas vundi tiujn ĉirkaŭ ili por glori sian nomon aŭ emfazi sian valoron en la okuloj de si mem kaj tiuj ĉirkaŭ ili.

La [[Aŭtismo|aŭtisma spektro]] karakteriziĝas per difekto en la areoj de [[komunikado]] ( [[Lingvo|lingva]] difekto kaj difekto en nevorta komunikado kiel ekzemple [[Mimiko|mimikoj]] ), [[Socio|socia]] kaj [[Konduto|konduta]].

== Interhomaj rilatoj en organizoj ==
Organiza konduto estas influata, interalie, de la rilatoj inter la homoj aktivaj en tiu organizo.

Interhomaj rilatoj povas influi la socian etoson en [[Organizaĵo|organizo]]. Interalie, ili povas influi la kreadon de streso en la laborejo kaj la manierojn trakti ĝin.

Homa resursa administrado ([[d:Q1056396]]) estas kampo de [[administrado]], kiu traktas [[Homo|homajn]] resursojn kiel centran komponenton en komprenado de [[Organizaĵo|organiza]] konduto. Ĉi tiu kampo supozas, ke la dungitoj de organizo estas [[resurso]] kiel ĉiuj resursoj de la organizo (krudmaterialoj, kapitalo, ktp.), kaj tial estas funkcia, signifante, ke ĝi utiligas homajn kvalitojn por la profito derivita de ili, kaj ne por ilia homeco mem. La kampo supozas [[Kapitalismo|kapitalismajn]] lupagrilatojn inter dungitoj kaj la organizo. Tio estas, la dungito, kiu aspiras gajni porvivaĵon por pluvivi, rezignas parton de sia tempo kaj plenumas taskojn asignitajn al li de la organizo, kio provizas al li certan kompenson (ĉefe [[Mono|monon]]). Ĉi tiuj rilatoj estas, laŭ la supozo de homa resursa administrado, [[Utilismo|utilismaj rilatoj]], en kiuj ĉiu partio klopodas plenumi siajn individuajn celojn, kaj tial kreas dungokontrakton.

Organiza psikologio (ankaŭ konata kiel industria psikologio, [[d:Q16270338]]) estas subfako de [[psikologio]], kiu traktas la aplikon de psikologiaj [[Teorio|teorioj]], [[Scienca esplorado|esplorado]] kaj intervenaj metodoj al task-orientitaj [[Socia grupo|grupoj]] kaj [[Organizaĵo|organizoj]], en la [[Laboro|laborejo]] aŭ en aliaj kontekstoj. La temoj kovritaj de organiza psikologio estas laborrilatoj inter grupanoj, gvidado, [[administrado]], teampsikologio, motivado, dungita selektado kaj lokigo, profesia trejnado, promocio, organiza disvolviĝo, organiza ŝanĝo, organiza konduto, organiza identigo, laboro kaj [[familio]], kaj pli. Organizaj psikologoj klopodas plibonigi la produktivecon de la organizo, samtempe konservante optimuman fizikan kaj mensan [[Sano|sanon]] de ĝiaj dungitoj.

== Teknologiaj aspektoj ==
[[Dosiero:Blonde_girls_texting.jpg|eta|250x250ra|Novaj manieroj de komunikado ene de interpersonaj rilatoj]]
Evoluoj en informaj kaj komunikadaj teknologioj ebligas la kreadon kaj fortigon de interpersonaj rilatoj per la helpo de [[komputilo]]j kaj la [[interreto]]. Plejparte, [[teknologio]] integriĝas en la diversecon de ekzistantaj eblecoj por interpersona [[komunikado]] kaj vastigas ilin ĝis ia grado. Ekzemple, surreta socia retejo kiel [[Facebook]] ebligas dosierinterŝanĝon, [[Babilejo|babiladon]] kaj pli. Retaj amikecoj estas ekzemplo de interpersonaj rilatoj, en kiuj teknologio estas la ĉefa komponanto por krei konekton, ĉar ili povas ekzisti eĉ sen bezono de renkontiĝo en la reala [[mondo]].

Por krei ĉi tiajn ligojn, necesas cifereca legopovo, kiu estas parto de [[Edukado al amaskomunikilaro kaj informado|amaskomunikila legopovo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ == 
* Teorio pri interpersona intimeco
* Interpersona psikanalizo
* Fantomiĝo (interpersonaj rilatoj)
* Vira-ina rilatoj

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Socio]]
[[Kategorio:Homa konduto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>5bv1x6th24hu3tfswxy8khe6vgy1ji0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9393597</id>
      <parentid>9393596</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T11:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <origin>9393597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10349" sha1="2fdiv5k2ecj8l1r65q5c07z25j7xe5w" xml:space="preserve">[[Dosiero:Alex_friends.JPG|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj ene de [[socia grupo]].]]
[[Dosiero:YoungCoupleEmbracing-20070508.jpg|dekstra|eta|250x250ra|[[Intima rilato|Rilato]] estas speco de interpersona rilato.]]
'''Interhoma''' aŭ '''interpersona rilato(j)''' estas [[Socio|sociaj]] rilatoj/ligoj inter du aŭ pli da [[homo]]j.
[[Dosiero:Hands4_Overlaying.jpg|eta|250x250ra|Fizika proksimeco kaj tuŝo estas kelkaj el la karakterizaĵoj de interpersonaj rilatoj.]]
Interpersonaj rilatoj ĝenerale implicas certan nivelon de [[Interdependeco|interdependo]]. Homoj en proksimaj rilatoj emas influi unu la alian, dividi [[Pensado|siajn pensojn]] kaj [[Emocio|sentojn]] iagrade, kaj partopreni en komunaj agadoj. Tamen, ekzistas situacioj kie la dependeco ne estas reciproka, kiel okazas, ekzemple, en parasocia rilato.

Simile, interpersonaj rilatoj povas ekzisti je malsamaj niveloj de proksimeco, kiel reflektite en la distingo inter endogrupo kaj ekzogrupo ([[d:Q375181]]).

== Tipoj de interpersonaj rilatoj ==
[[Dosiero:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Temptation_(1880).png|dekstra|eta|250x250ra|[[Gepatrozorgo|Gepatreco]] estas unu speco de interpersona rilato.]]
[[Dosiero:Eugen_von_Blaas_-_The_Love_Letter_1904.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj kun la kamaradgrupo, pentraĵo de 1904.]]
Interpersonaj rilatoj povas esti bazitaj sur [[amo]], [[Solidaro|solidareco]], [[Profesio|profesiaj]] ligoj, aŭ iu alia speco de socia engaĝiĝo. Ĉi tiuj rilatoj okazas en diversaj kuntekstoj, kiel ekzemple [[familio]], [[amikeco]], [[Intima rilato|rilato]], [[geedzeco]], [[laboro]], socia klubo, [[kvartalo]], ktp.

[[Mentorado|Metilernado]] estas daŭra interpersona rilato de lernado, [[dialogo]] kaj defio.

[[Socia psikologio]] traktas, interalie, la diversajn specojn de interpersonaj rilatoj kaj ilian efikon sur la individuon en la [[socio]].

== Krei interpersonajn rilatojn ==
[[Dosiero:Albert_Edelfelt_-_Boys_Playing_on_the_Shore_-_Google_Art_Project.jpg|eta|250x250ra|La kreado de interpersonaj ligoj en la [[infanaĝo]] povas okazi per komuna [[ludo]] kun samuloj.]]
[[Dosiero:Robert_Engels_Festliche_Gesellschaft_im_Grünen.jpg|eta|250x250ra|Interpersonaj rilatoj povas formiĝi inter du homoj aŭ ene de socia grupo.]]
La bezono de aparteno instigas la kreadon de interhomaj ligoj.

Interpersonaj rilatoj povas esti formitaj inter du homoj aŭ ene de [[socia grupo]]. Socia grupo estas organizo de du aŭ pli [[Homo|da homoj]], kiuj konservas stabilajn interpersonajn rilatojn. &lt;ref&gt;Bonner, H. (1959). &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Group dynamics: principles and applications.&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; New York: The Ronald Press Company.&lt;/ref&gt;

Personaj rilatoj formiĝas dum la tuta vivo de persono laŭ ties socia disvolviĝo kaj sociaj kapabloj. La unuaj interpersonaj rilatoj komenciĝas en [[Bebo|infanaĝo]] ene de la familio.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.&lt;/ref&gt; En ĉi tiu stadio, disvolviĝas diversaj alligitecaj ŝablonoj, kiuj poste estos inkluditaj en interpersonaj rilatoj dum la tuta vivo de la persono.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; La dua fonto de signifaj rilatoj kun [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]] en la vivo de infano estas zorgisto (kiel infanvartanto aŭ [[Gastvartisto|infanvartantino]] ), infanĝardena instruisto kaj [[Elementa lernejo|bazlerneja]] [[instruisto]].&lt;ref&gt;Calkins, Susan D. (Ed); Bell, Martha Ann (Ed), (2010). Child development at the intersection of emotion and cognition. Human brain development. Washington, DC, US: American Psychological Association.&lt;/ref&gt;

Socianiĝo estas procezo de daŭra socia kaj kultura sperto, kiu transdonas al individuo la ŝablonojn, normojn kaj valorojn de [[Socio|la]] [[kulturo]], en kiu li vivas. Unu el la celoj de socianiĝo en okcidenta kulturo estas provizi individuon per la [[Lerteco|kapabloj]] necesaj por krei pozitivajn interpersonajn rilatojn kiel plenkreskulo. Interalie, persono devas scii kiel interpreti mesaĝojn rilatajn al [[Neparola komunikado|nevorta komunikado]], kiel ekzemple [[Korpesprimo|korplingvo]] kaj [[Mimiko|mimikoj]].

Krei interpersonajn rilatojn implikas, interalie, certan gradon de [[Memrivelado|mem-malkaŝo]].

== Malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj ==
En multaj kazoj, malfacilaĵoj en formado de interpersonaj rilatoj en juna aĝo povas konduki al negativaj sekvoj poste en la vivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Gomes, L. L., &amp; Livesey, D. D. (2008). Exploring the link between impulsivity and peer relations in 5- and 6-year-old children. Child: Care, Health &amp; Development, 34(6), 763-770&lt;/ref&gt; Kiam persono havas malpli da senchavaj interpersonaj rilatoj ol ili deziras, sento de soleco ekestas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Atentomanka-hiperaktiva perturbo|ADHD]] povas difekti socian komunikadon,&lt;ref&gt;American Psychiatric Association - APA, (2013). DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, FIFTH EDITION - DSM 5.&lt;/ref&gt; kaj rezulte, homoj kun ADHD povas havi malfacilaĵojn formi sociajn rilatojn.

Impulsiveco povas konduki al malbonaj interpersonaj rilatoj de [[Infanaĝo|infanoj]] kun sia kamaradgrupo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sekve, adopti kondutajn strategiojn celantajn redukti impulsivecon povas plibonigi la sociajn rilatojn de infanoj. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Opozicia defia perturbo estas [[Konduto|evolua]] konduta [[Psika malsano|perturbo]]. Ĝin karakterizas ripetema ŝablono de negativisma (&quot;defia&quot;), defia, opozicia kaj malamika konduto al aŭtoritatuloj, daŭranta almenaŭ ses monatojn. Laŭ la [[Kogna konduta terapio|kogna-kondutisma terapia]] aliro, defiaj kondutoj estas [[Operacianta kondiĉigo|pozitive]] aŭ [[Operacianta kondiĉigo|negative]] plifortigitaj de la ĉirkaŭaĵo de la infano, ofte neintencite kaj senkonscie, tiel pliigante ĉi tiujn negativajn kondutojn. Traktado de la perturbo laŭ ĉi tiu aliro inkluzivas trejnadon de ĉiuj gravaj faktoroj en la ĉirkaŭaĵo de la infano (familio, edukistaro) por identigi kaj redukti la plifortigon, kiun ili donas al lia negativa konduto, kaj por provizi plifortigon por pozitiva konduto.

[[Narcisismo]] plej ofte estas uzata por priskribi specon de problemo en la rilatoj de persono aŭ grupo kun si mem kaj aliaj. Tial, en parollingva parolado, &quot;narcisismo&quot; ofte estas interpretata kiel [[egoismo]], [[Fiero|aroganteco]] aŭ [[Fiero|memfido]]. Aldone al narcisismo kiel [[Personeco|karakterizaĵo]], ekzistas aparta [[fenomeno]] nomata &quot; [[Narcisisma personeca perturbo|narcisisma personecmalsano]] &quot;, kiu estas unu el la specoj de personecmalsanoj. Ĉi tiu fenomeno estas nekuracebla personecmalsano, en kiu suferantoj ne kapablas senti [[Amo|amon]], kaj ilia sento de aroganteco estas evoluigita tiel, ke ili ne hezitas vundi tiujn ĉirkaŭ ili por glori sian nomon aŭ emfazi sian valoron en la okuloj de si mem kaj tiuj ĉirkaŭ ili.

La [[Aŭtismo|aŭtisma spektro]] karakteriziĝas per difekto en la areoj de [[komunikado]] ( [[Lingvo|lingva]] difekto kaj difekto en nevorta komunikado kiel ekzemple [[Mimiko|mimikoj]] ), [[Socio|socia]] kaj [[Konduto|konduta]].

== Interhomaj rilatoj en organizoj ==
Organiza konduto estas influata, interalie, de la rilatoj inter la homoj aktivaj en tiu organizo.

Interhomaj rilatoj povas influi la socian etoson en [[Organizaĵo|organizo]]. Interalie, ili povas influi la kreadon de streso en la laborejo kaj la manierojn trakti ĝin.

Homa resursa administrado ([[d:Q1056396]]) estas kampo de [[administrado]], kiu traktas [[Homo|homajn]] resursojn kiel centran komponenton en komprenado de [[Organizaĵo|organiza]] konduto. Ĉi tiu kampo supozas, ke la dungitoj de organizo estas [[resurso]] kiel ĉiuj resursoj de la organizo (krudmaterialoj, kapitalo, ktp.), kaj tial estas funkcia, signifante, ke ĝi utiligas homajn kvalitojn por la profito derivita de ili, kaj ne por ilia homeco mem. La kampo supozas [[Kapitalismo|kapitalismajn]] lupagrilatojn inter dungitoj kaj la organizo. Tio estas, la dungito, kiu aspiras gajni porvivaĵon por pluvivi, rezignas parton de sia tempo kaj plenumas taskojn asignitajn al li de la organizo, kio provizas al li certan kompenson (ĉefe [[Mono|monon]]). Ĉi tiuj rilatoj estas, laŭ la supozo de homa resursa administrado, [[Utilismo|utilismaj rilatoj]], en kiuj ĉiu partio klopodas plenumi siajn individuajn celojn, kaj tial kreas dungokontrakton.

Organiza psikologio (ankaŭ konata kiel industria psikologio, [[d:Q16270338]]) estas subfako de [[psikologio]], kiu traktas la aplikon de psikologiaj [[Teorio|teorioj]], [[Scienca esplorado|esplorado]] kaj intervenaj metodoj al task-orientitaj [[Socia grupo|grupoj]] kaj [[Organizaĵo|organizoj]], en la [[Laboro|laborejo]] aŭ en aliaj kontekstoj. La temoj kovritaj de organiza psikologio estas laborrilatoj inter grupanoj, gvidado, [[administrado]], teampsikologio, motivado, dungita selektado kaj lokigo, profesia trejnado, promocio, organiza disvolviĝo, organiza ŝanĝo, organiza konduto, organiza identigo, laboro kaj [[familio]], kaj pli. Organizaj psikologoj klopodas plibonigi la produktivecon de la organizo, samtempe konservante optimuman fizikan kaj mensan [[Sano|sanon]] de ĝiaj dungitoj.

== Teknologiaj aspektoj ==
[[Dosiero:Blonde_girls_texting.jpg|eta|250x250ra|Novaj manieroj de komunikado ene de interpersonaj rilatoj]]
Evoluoj en informaj kaj komunikadaj teknologioj ebligas la kreadon kaj fortigon de interpersonaj rilatoj per la helpo de [[komputilo]]j kaj la [[interreto]]. Plejparte, [[teknologio]] integriĝas en la diversecon de ekzistantaj eblecoj por interpersona [[komunikado]] kaj vastigas ilin ĝis ia grado. Ekzemple, surreta socia retejo kiel [[Facebook]] ebligas dosierinterŝanĝon, [[Babilejo|babiladon]] kaj pli. Retaj amikecoj estas ekzemplo de interpersonaj rilatoj, en kiuj teknologio estas la ĉefa komponanto por krei konekton, ĉar ili povas ekzisti eĉ sen bezono de renkontiĝo en la reala [[mondo]].

Por krei ĉi tiajn ligojn, necesas cifereca legopovo, kiu estas parto de [[Edukado al amaskomunikilaro kaj informado|amaskomunikila legopovo]].

== Referencoj ==
{{Referencoj}}

== Vidu ankaŭ == 
* Teorio pri interpersona intimeco
* Interpersona psikanalizo
* Fantomiĝo (interpersonaj rilatoj)
* Vira-ina rilatoj

{{projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Socia psikologio]]
[[Kategorio:Socio]]
[[Kategorio:Homa konduto]]
[[Kategorio:Interpersona rilatado]]
[[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]]</text>
      <sha1>2fdiv5k2ecj8l1r65q5c07z25j7xe5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Interpersona rilato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>945984</id>
    <redirect title="Interhoma rilato" />
    <revision>
      <id>9393568</id>
      <timestamp>2026-06-06T11:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sj1mor</username>
        <id>12103</id>
      </contributor>
      <comment>Alidirektigis al [[Interhoma rilato]]</comment>
      <origin>9393568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="sc60jsopmgkukdldd1l57w4w0xihw92" xml:space="preserve">#ALIDIREKTI [[Interhoma rilato]]</text>
      <sha1>sc60jsopmgkukdldd1l57w4w0xihw92</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>